open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гилбӯта

**Гилбӯта**, **гили бӯта** — навъе аз гил, ки дар муқовамат бо оташ тобовар аст, гили оташбардор (ба 1600‒16700 тоб меорад).

Рангаш хокистарии сабзтоб, сафед. Ҳангоми бо об сириштан ғоз медиҳад. Гилбӯтаҳое, ки дар Тоҷикистон мавҷуданд, тақр. 50 млн сол муқаддам дар қаъри кӯлҳои давраи палеоген таҳшин шудаанд. Гилбӯта ба гурӯҳи гилҳои каллоидии бентонитӣ мансуб буда, аз зарраҳои монтмориллонит ва каолинит иборат аст. Дар таркиби гилбӯта ғайр аз оксидҳои Si ва Al, ҳамчунин H2O, MgO, CaO вуҷуд доранд. Бино ба ақидаи олими маъруфи тоҷик акад. Р. Баротов гилҳои оташбардор маҳсули обшӯю таҳнишини маводди бодхӯрдаи қишри ҷисмҳои қадимист. Қабатҳои гилбӯтаи сафед ҳамон вақт ба вуҷуд омадаанд, ки қишри ҷисмҳои бодхӯрда дар натиҷаи таҳрикаи кӯҳпайдоиш гирифтори обшӯй шудааст. Таркиби табақаи таҳшин асосан ба рушди қишри ҷисмҳои бодлес марбут аст. Дар мавриди маҳдуд будани қишри ҷисмҳои бодлес таҳшини сафедгилу гилрег ба вуҷуд меояд. Ҳаҷми зиёди қишри ҷисмҳои бодлес боиси он мешавад, ки дар қабати сафедгилу гилрег табақаи захими гилбӯтаи сафеди камғоз (оташбардор) ташаккул ёбад. Ба қавли олими рус В. П. Петров, пайдоиши гилбӯта ба пайдоиши боксит (маъдани Al, ки аз ҳидроксиди гилхока ва Fe иборат аст) сахт марбут мебошад. Гилхока ҷузъи асосии гилбӯта аст ва маҳз миқдори он сифату қимати оташбардории гилро муқаррар месозад. Дар таркиби гилбӯта гилхок ҳар қадар зиёд бошад, он ҳамон қадар пурбаҳост. Гилбӯта дар ИҶШС фаровон истихроҷ мешуд, зеро ашёи муҳим барои саноати филиззот буд. Яке аз навъҳои гилбӯта, ки бо номи гилварақ маъруф аст дар қитъаҳои камҳаракати кӯлҳо (дур аз соҳил) дар натиҷаи шӯшабандии таҳшинҳо пайдо шудааст. Сабаби варақӣ будани гил дар таркиби он мавҷуд будани битум аст.

Гилбӯта хосияти давоӣ дорад. Ибни Сино дар рисолаи «Алвоҳия» овардааст, ки «Хамираи гилбӯта… дар илоҷи нохунаи чашм давои аҷиб ба шумор меравад». Имрӯз ҳам табибони мардумӣ гилбӯтаро давои бисёр дардҳо медонанд. Соли 1927 олимони рус Н. А. Монтеверде ва А. Ф. Гаммерман дар маҳалҳои гуногуни Осиёи Марказӣ гилбӯтаи атторону дорухонаҳои вақтро таҳқиқ карда, ба хулоса омаданд, ки таркиби он аз равған иборат аст. Ба қавли онҳо гилбӯта доруи мусҳил мебошад. Онро ба об андохта меомезанд, сипас таҳшин карда, ҳамчун омили табшикан менӯшанд. Барои истеҳсоли маснуоти кулолӣ, чиниворӣ ва ғ. истифода мешавад. Дар гузашта аз гилбӯта барои гудозиши филиззот бӯта месохтанд. Гилбӯта аз ҷинси гилҳои дергудоз буда, дар таркибаш минерали каолин дорад (30-42 % гилхок AL2О2). Ҳарор. оташбардориаш ба 1600—1670 дараҷа мерасад. Конҳои гилбӯта дар Тоҷикистон дар Султонобод, нишебии қ-кӯҳҳои Ҳисор, ноҳияҳои ВМКБ ва Кӯлоб мавҷуданд.

Яке аз маҳаллаҳои шаҳри Душанбе Гулбута (гилбӯта) ном дорад, ки далели мавҷуд будани ин навъи гил дар пойтахт аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Халифаев Д., Ҳоҷиматов М. Гил ва гилдавоӣ. Д., 2002.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гил
Махтумқулӣ (Туркманистон)

**Махтумқулӣ** (  —  шаҳре, ки маркази маъмурии этрапи Махтумқулӣии вилояти Балкани Туркманистон аст. Аввало он **Қара-Қалъа**, ) ном дошт. Соли 1972 шумораи аҳолӣ 5700 нафар, соли 1989 — 8412 буд.
## Таърих
Соли 2005 ба шаҳрак номи шоири туркман Махтумқулӣ, дода шудаст.

Дар моҳи майи соли 2016 он мақоми шаҳрро гирифтааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон
Мурғоб (Туркманистон)

**Мурғоб** ( туркм. Мургап)  — шаҳрест, ки маркази этрапи Мурғоби  Вилояти Марви Туркманистон аст. Дар резишгоҳи дарёи Мурғоб ҷойгир аст. Дар шаҳрак як истгоҳи роҳи оҳани (Семеник) дар хати Мари - Сарҳадобод ҷойгир аст.

Тақрибан 10 ҳазор нафар зиндагӣ мекунанд (5,7 ҳазор аҳолӣ дар соли 1973). Дар замони шӯравӣ дар ин ҷо заводҳои асфалт ва хишт ҷойгир буданд ва корхонаи пахтатозакунӣ сохта шуда буд (1974). Мақоми шаҳр аз соли 1940. То 14 ноябри соли 1961 онро Сталино меномиданд  . Мақоми шаҳр аз соли 2016 .

## Манбаъҳои беруна
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон
Кришна Прасад Бҳаттарай

**Кришна Прасад Бҳаттарай**, непалӣ: कृष्ण प्रसाद भट्टराई (24 декабри 1924, Банорас, Ҳиндустони Бритониё — 4 марти соли 2011, Катманду, Непал) — арбоби давлатии Непал, Сарвазири Непал (1990-1991) ва (1999-2000). Сиёсатмадоре, ки ҳаракатро барои барқарорсозии низоми бисёрҳизбӣ дар кишвар дар солҳои 90-ум роҳбарӣ мекард.

## Зиндагинома
Бҳаттарай факултаи иқтисодии Донишгоҳи ҳиндустониро дар Банорас хатм карда, дар он ҷо ба сафи Конгресси Миллии Ҳиндустон пайваст ва соли 1942 ҳабс карда шуд. Баъд ӯ яке аз асосгузорони аввалин ассотсиатсияи донишҷӯёни Непал ва ноиби президенти он буд. Дар соли 1947 вай яке аз асосгузорони ҳизби Конгресси Миллии Непал гардид ва ғояҳои онро ҳамчун рӯзноманигор таблиғ кард. Соли 1950, ҳангоми муттаҳид шудани Конгресси Миллии Непал ва Конгресси Демократии Непал ба ҳизби Конгресси Непал яке аз пешвоёни он интихоб шуд ва дар инқилобе, ки ба сарнагун кардани сулолаи Раъно оварда расонд, ширкат варзид. Аз соли 1951, раиси палатаи намояндагони парлумони Непал.

Дар соли 1960, ҳамчунон ки суханвар буд, ӯ усулҳои авторитарии ҳукумати шоҳ Маҳендраро танқид кард, ки пас аз табаддулоти 15 декабри соли 1960 вай ба 14 соли зиндон маҳкум шуд , 9 солро паси панҷара сипарӣ кард. Соли 1976 вай раҳбари ҳизби Конгресси Непал шуд ва то соли 1996 дар ин вазифа монд. Ҳамзамон, ӯ пайваста барои роҳбарияти воқеӣ дар ҳизб бо сиёсатмадори Непал Гириҷа Прасад Коирала мубориза мебурд.

Бҳаттарай барандаи фаъоли раванди гузариши Непал ба демократия буд. Пас аз барқарор кардани системаи бисёрҳизбӣ, вай сарвазири кобинаи эътилофӣ таъин шуд, ки аз намояндагони Конгресси Непал ва якчанд ҳизби коммунист иборат буд. Вай инчунин дар вазифаҳои вазири корҳои хориҷӣ, вазири мудофиа ва вазири корҳои хонаводаи шоҳӣ кор кардааст.

1990-1991 — сарвазири Непал . Дар ин вазифа, Бҳаттарай дар 30 соли аввал аввалин интихоботи озоди парлумониро баргузор кард (дар ҳоле ки дар ноҳияи худ ӯ дар интихобот ба раҳбари Ҳизби коммунистии Непал (муттаҳидаи марксистӣ-ленинӣ) Мадан Бҳандарӣ мағлуб шуд), таҳти роҳбарии ӯ Конститутсияи нав қабул карда шуд, ки ҳуқуқҳои демократӣ ва озодиҳо дар Непалро эълон мекард . Фаъолияти фаъоли байналмилалиро пеш мебурд.

Дар солҳои 1999-2000, ӯ боз сарвазири Непал буд. Аҳолии кишвар сиёсати ӯро  ба коҳиш додани коррупсия ва решакан кардани хешутаборбозӣ дар қудрат дастгирӣ мекард. Аммо, бинобар ихтилофи дохилии ҳизб, ӯ маҷбур шуд, ки истеъфо диҳад  .

Дар соли 2011, Кришна Прасад Бҳаттарай аз иллати зиёди узвҳо фавтид  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Непал
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Непал
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо 
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2011
Гурӯҳ:Даргузаштагони 4 март
Гурӯҳ:Зодагони соли 1924
Гурӯҳ:Зодагони 24 декабр
Маъданлӣ

**Маъданлӣ** (туркм. Magdanly) — шаҳр дар  этрапи (ноҳияи) Кейтендоғи вилояти Лебапи Туркманистон.

Аҳолӣ — 77,0 ҳазор нафар аҳолӣ (2015).

## Таърих
То 8 сентябри соли 2002 он Говурдак (Гаурдак) ном дошт .

25 ноябри соли 2017, дар парлумони Туркманистон мақоми **Маъданлӣ** (Magdanly) аз шаҳр бо ҳуқуқи тағйир ба этрапи вилояти Лебап ба шаҳре дар дохили этрапи Кейтендоғ қабул гардид .

## Ҷуғрофия
Шаҳр дар доманакӯҳи қаторкӯҳи Куҳитантау, дар маркази маъмурии Вилояти Туркманобод 260 км ҷанубу шарқ ҷойгир аст.

Истгоҳи роҳи оҳани аз роҳи Мукрӣ то истгоҳи дар хати  Керкӣ—Тирмиз давом дорад.

## Аҳолӣ

## Иқтисод
Истихроҷ ва коркарди сулфати ватанӣ. Корхонаҳои нуриҳои калийдор .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ЭКС : Гаурдак

Гурӯҳ:Вилояти Лебап
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон
Конгресси Непал

**Конгресси Непал, КН** (непалӣ: नेपाली काँग्रेस ,) — қадимтарин ҳизби сиёсии мавҷуд ва бонуфузи сотсиал-демократӣ дар Непал, ки дуввумин фраксияи калонтаринро дар мақомоти қонунгузории Непал ташкил медиҳад. Ин ҳизб борҳо ба эътилофҳое сарварӣ кардааст, ки ҳукуматҳо ташкил кардаанд ва ҳоло дар мухолифат (оппозитсия) қарор доранд.

Нерӯи пешбарандаи ғайрикоммунистии Ҷумҳурии Федеративии Демократии муосири Непал, вай аз соли 1956 инҷониб сотсиализми демократиро эълом мекунад, аммо бо мурури замон ба марказ гузашт ва моил ба созиш бо ҳам подшоҳӣ ва ҳам элитаи анъанавӣ шуд. Аъзои Интернатсионали Сотсиалистӣ. Муддати дароз роҳбари он собиқ сарвазири Непал Сушил Коирала буд. Ҳоло ин ҳизбро Шер Баҳодур Деуба ва Рам Чандра Повдел роҳбарӣ мекунанд.

## Таърих
Конгресси Непал дар конфронси муассисони соли 1950 тавассути якҷояшавии Конгресси Миллии Непал ва Конгресси Демократии Непал, ба монанд ба Конгресси Миллии Ҳиндустон, ки ҳизб аз он вақт инҷониб диққати худро ба он равона кардааст, таъсис дода шудааст. Ҳизби Конгресси Миллии Непал, ки моҳи январи соли 1947 дар Калкуттаи Ҳиндустон ва Бенарес аз ҷониби муҳоҷирони Непал бо роҳбарии Бишвесвар Прасад Коирала, ки барои барҳам додани режими худкома аз қабилаи сарвазирони Раъно ва гузариш ба монархияи конститутсионӣ ва демократия таъсис ёфтааст, таъсис дода шудааст. Вай бо як барномаи иҷтимоӣ, ки талаботҳои ислоҳоти аграриро дар бар мегирифт ва онро ҳамчун буржуазияи чап муайян кардан мумкин буд ва бо як самти сиёсати хориҷии тарафдори Ҳиндустон баромад кард. Чунин мавқеъҳои сиёсиро низ Конгресси Демократии Непал, ки моҳи августи соли 1948 ташкил шуда буд, ишғол мекарданд, зери номи он ҷиноҳи пешрафтаи қабилаи Раъно ба сиёсати режим ва барои ҳифзи имтиёзҳои худ муқобилат мекард, пинҳон мекарданд.

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмӣ 
* Маълумот дар бораи ҳизб аз FES

Гурӯҳ:Интернатсионали сотсиалистӣ
Гурӯҳ:Ҳизбҳои чапмарказӣ
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Непал
Ҳиндустони Бритониё

**Ҳиндустони Бритониё**, маъруф боз ба **Роҷи Британиё**, **Ҳукумати тоҷӣ дар Ҳиндустон** ё **Империяи Ҳиндустон** () — мустамликаҳо ва қаламравҳои вобастаи Британиёи Кабир мулки мустамликавии бритониёӣ дар Осиёи Ҷанубӣ аз соли 1858 то 1947. Қаламрави тадриҷан васеъшавандаи мустамлика бо мурури замон қаламравҳои Ҳиндустони муосир, Покистон дарбар мегирифт. Истилоҳи *Ҳиндустони Бритониё* одатан ба тамоми қаламрави мулки мустамлика ишора мекунад, гарчанде ки ба таври қатъӣ гӯем, он фақат он қисматҳои нимҷазираи Ҳиндустонро, ки таҳти назорати мустақими Бритониё буданд, дар назар дошт; ба ғайр аз ин қаламравҳо, ба истилоҳ "роҷистонҳои маҳаллӣ" низ мавҷуд буданд, ки расман дар тобеияти вобаста ба империяи Бритониёӣ буданд.

Дар соли 1937 Бирма аз Ҳиндустони Бритониё ба мустамликаи алоҳида ҷудо карда шуд. Дар соли 15 августи соли 1947 Ҳиндустони Бритониё соҳиби мустақилият шуд, ки он ба ду доминион — Иттифоқи Ҳиндустон ва Покистон тақсим шуд. Аз Покистон дар навбати худ дар соли 1971 Покистони Ғарбӣ дар натиҷаи Ҷанг барои соҳибистиқлолии Банглодеш ҷудо шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳиндустони Бритониё
Гурӯҳ:Давлатҳои таърихӣ
Иттифоқи Ҳиндустон

**Иттиҳоди Ҳиндустон** — давлати ташкилёфта, дар натиҷаи қабули аз ҷониби парлумони Бритониё Қонун дар бораи истиқлоли Ҳиндустон (аз 15 августи соли 1947) ва тақсими Британияи Ҳиндустон ба Иттифоқи Ҳиндустон ва доминиони Покистон. Соли 1948, дар натиҷаи як амалиёти махсус, Князгии Ҳайдаробод ба Иттиҳоди Ҳиндустон шомил шуд.

Сардори Иттиҳоди Ҳиндустон шоҳи Бритониёи Кабир ҳисобида мешуд, аммо дар асл ҳукуматро сарвазир Ҷавоҳарлал Неру сарварӣ мекард. Манфиатҳои монархро дар Ҳиндустон ҳамчунон генерал-губернатори Ҳиндустон муаррифӣ мекард (вай, ба фарқ аз пешгузаштагони худ, дигар висе-корол номида намешуд). Аввалин генерал-губернатор Луис Маунтбеттен, дуввум ва охирин Чакраварти Раҷгопалачария буд.

Бо қабули аввалин Конститутсияи Ҳиндустон дар 26 январи соли 1950 Иттиҳоди Ҳиндустон ба Ҷумҳурии Ҳиндустон табдил ёфт.

## Пайвандҳо

* Winegard, Timothy C. (2011), Indigenous Peoples of the British Dominions and the First World War, Cambridge University Press, с. 2, ,  
* Winegard, Timothy C. (2011), Indigenous Peoples of the British Dominions and the First World War, Cambridge University Press, с. 2–, ,  
* Menon, Vapal Pangunni (2015), Transfer of Power in India, Princeton University Press, ,
Ноҳияи Богородское

**Ноҳияи Богородское** (рус. район Богородское) — ноҳия дар Ҳавзаи маъмурии Шарқӣ, дар Маскав. Ноҳия дар шимолу шарқ аз маркази Маскав ҷойгир аст. Масоҳати ноҳия — 1024 га (10,24 км²). Аҳолӣ — 110 044 нафар (2021).

5 июли 1995 таъсис ёфт. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Маскав
Яунелгава

**Я́уне́лгава** (инчунин *Яунъелгава*, ) — шаҳрест дар Латвия, маркази маъмурии вилояти Яунелгава. Он аз соли 1647 мақоми шаҳрӣ дорад. Дар соҳили чапи дарёи Даугава, дар зери обанбори Плавинас ҷойгир аст. То 1 июли соли 2009, он қисми минтақаи Айзкраукле б..

## Таърих
Дар асри 13, дар ҷои Яунелгаваи муосир, як қалъае буд, ки салибдорон онро хароб карданд. Баъдан, дар ин ҷо шаҳраке ба вуҷуд омад, ки бо номҳои *Серена, Нойштедтҳен* (, "Шаҳри Нав"), баъд *Ной-Митау* (, Митаваи Нав). Дар соли 1590 онро расман Фредерик, герсоги Курланд эътироф кард. Маълум аст, ки дар соли 1596 тақрибан 60 оила дар Ной-Митау зиндагӣ мекарданд, ки даромади асосии онҳо аз савдои дарёӣ (канори Двина) бо Рига ба даст омадааст.

Дар соли 1621, Ной-Митау дар ҷанги Полша ва Шветсия нобуд карда шуд, аммо баъд аз нав барқарор карда шуд. Дар соли 1647, бо фармони бевазани Фредерик Магдалена, ӯ мақоми шаҳрро бо номи **Фридрихштадт** ()-ро гирифт. Якчанд обхезӣ ва сӯхторро аз сар бурд.

Он бо герсогии Курланд дар соли 1795 ҳамроҳ шуд. Аз соли 1795 то 1924 ин шаҳристон дар губернияи Курландияи Империяи Русия буд. Дар соли 1812 ин шаҳрро нерӯҳои Наполеон гирифтанд. Солҳои 1831 ва 1848 дар шаҳр эпидемияи вабо авҷ гирифт.

Дар соли 1861 роҳи оҳани Рига-Двина кушода шуд, ки Рига ва Двинскро (Даугавпилс) пайваст мекард, ки дар робита бо он роҳи обӣ дар канори Даугава аҳамияти худро гум кард. Дар солҳои 1896-1897 калисои православии Спас Преображения сохта шуд. Соли 1897 дар шаҳр 5175 нафар, аз ҷумла яҳудиён — 2748, латишҳо — 1469, олмониҳо — 770, русҳо — 110 зиндагӣ мекарданд .

## Нақлиёт

### Роҳҳо
Роҳи минтақавии  Бауска—Айзкраукле ба воситаи Яунелгава мегузарад. Роҳи минтақавии  нерӯгоҳи Рига—Яунелгава дар Яунелгава тамом мешавад.

### Хидмати автобусҳои байнишаҳрӣ
Хатсайрҳои асосии Яунелгава—Рига; Яунелгава—Бауска; Яунелгава—Акнисте—Субате; Яунелгава—Айзкраукле—Екабпилс.

### Гузариши паром
Шаҳр яке аз чанд гузаргоҳи Даугава дар дохили Латвия - пароми "Бузи сафед" дорад. Дар соҳили муқобил деҳаи Клидзиняи волости Скривер ҷойгир аст.

## Галерея

Акс:Jaunjelgavas pareiztic baznica.JPG|Калисои тағирёбанда (православӣ)
Акс:Jaunjelgavas katolu baznica.jpg|Калисои католикӣ
Акс:Jaunjelgavai_caurskrienot_5.jpg|Бинои шаҳрдорӣ
Акс:jaunjelgavas lauva.JPG|Ҳайкалчаи шер - рамзи Яунелгава
Акс:Jelgavas brāļu kapi.jpg|Муҷассамаи сарбозони ҳалокшудаи шӯравӣ
Акс:Jaunjelgavas autoosta.jpg|Истгоҳи автобус
Акс:jelgavas iela.JPG|Дар кӯчаи шаҳр
Акс:Jaunjelgavas pilsetas karte.jpg|Харитаи шаҳр
Акс:Daugava pie Jaunjelgavas.JPG|Дарёи Даугава


## Эзоҳ

## Адабиёт

* Frydrychsztat / Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. II: Derenek - Gżack. Варшава 1881

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмии шаҳристони Яунелгава  )
* Маълумот дар бораи Яунелгава дар портали сайёҳии mesta.lv )
* Маълумот дар бораи Яунелгава дар базаи топонимикӣ )

Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Яунелгава
Гурӯҳ:Шаҳрҳо дар Двинаи Ғарбӣ
Ноҳияи Вешняки

**Ноҳияи Вешняки** (рус. район Вешняки) — ноҳия дар Ҳавзаи маъмурии Шарқӣ, дар Маскав. Ноҳия дар шарқ аз маркази Маскав ҷойгир аст. Масоҳати ноҳия — 10,67 км² (28-ум ҷо). Аҳолӣ — 121 972 нафар (21-ум ҷо, 2021).

5 июли 1995 таъсис ёфт. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Маскав
Ноҳияи Восточний

**Ноҳияи Восточний** (тарҷ. Шарқӣ, рус. Восточный район) — ноҳия дар Ҳавзаи маъмурии Шарқӣ, дар Маскав. Масоҳати ноҳия — 3,20 км² (122-юм ҷо). Аҳолӣ — 13 698 нафар (124-ум ҷо, 2021).

5 июли 1995 таъсис ёфт. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Маскав
Гилберт

**Гилберт** — воҳиди қувваи магнитҳаракатдиҳанда ё фарқи потенсиалҳои магнитӣ дар Системаи мутлақи воҳидҳои СГС (сантиметр, грамм, сония). Ба ифтихори физикдони инглис Уилям Гилберт номида шудааст. Ишораташ Гб.

1 гилберт = 0,795775 ампер.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Магнетизм
Гурӯҳ:Воҳидҳои андозагирӣ
Гилдавоӣ

**Гилдавоӣ**, **гилпизишкӣ**, **гилшифоӣ** — яке аз усулҳои муолиҷа.

## Таърих
Гилдавоӣ дар гузашта бисёр маъмул буд. Аввалин маълумоти хаттӣ оид ба гилдавоӣ дар Авесто аст. Мутобиқи андешаи табибони қадим, ба ҳар кадом ҷисм, мувофиқан ба чаҳор унсур (хок, оташ, об, ҳаво), чаҳор сифат (гармӣ, сардӣ, тарӣ ва хушкӣ) хос мебошад. Ибни Сино мизоҷи гилро шабеҳи мизоҷи инсон медонад. Гузаштагони мо медонистанд, ки гил ҷисми пок аст ва имрӯз низ исбот шуда, ки он бактерия надорад. Гил заҳрҳои моеву газмонанд ва бӯи ногувори равғанро меҷабад. Тоҷикон аз қадим ҳангоми ҷувоз кашидан ва пухтани ширинию шарбат аз гилхока истифода мебурданд. Дар гузашта бо навъе аз гил шустани мӯй анъана буд, зеро он сабӯсакро нест карда, ба мӯй қувват мебахшид. Ҳамчунин бо пораи чунин гил шустушӯ кардан давои амрози пӯст буда, ҷисму баданро таровату ҷило медод.

Гил барои муолиҷаи омосҳои ғайрисаратонӣ (ҷоғар, миома, мастопатия) ва саратонӣ (саратон, лейкоз ва ғ.) муфид аст. Яке аз хусусиятҳои чунин гил вобаста ба радийи таркибаш мебошад. Аз ин буд, ки латтапораро ба гилоба тар карда, ба милки дандон мениҳоданд ва хуншорӣ қатъ мегардид, газак (илтиҳоб) рафъ мешуд; зардии дандонро мерабуданд; бо гилобаи соф дасту рӯ шуста, газаки чашмро шифо мебахшиданд.

Табибони мардумӣ бо гил бемориҳои ҷоғар, камхунӣ, фалаҷ, саръ, амрози асаб, илтиҳоби гӯшу чашм, амрози занон, бемориҳои меъдаву рӯда, газаки ҷигар, зардпарвин, дарди дил, бемории сил, исҳоли хунин, хунпартоӣ, зиқи дил, дарди гурда ва масона, амрози пӯст ва ғ.-ро низ табобат мекунанд. Гилдавоӣ дар амалияи тибби бисёр кишварҳо барои муолиҷаи бемориҳои банду буғум, сутунмуҳра, мушак, асаб, оризаҳои газаки ҳароммағз, сил, зарбу лат, амрози занон, газаки музмини талхадон, қабзият ва ғ. кор фармуда мешавад. Махсусан гилҳои гулобӣ, сурх ва осмонранг бештар хосияти шифоӣ доранд.

Гилро аз маҳалли хушобу ҳаво, назди чашмаи зулол, дуртар аз иқоматгоҳ, ки нури офтоб хуб мерасад, ҷамъ оварда, аз регу олудагиҳо тоза мекунанд. Ҳамон гиле беҳтар аст, ки аз он қурс бисозанд ва баъди хушконидан накафад. Лойи гилро бо чумчаи чӯбин меомезанд. Қурсҳои табобатии гил дар зарфҳои чинӣ ё чӯбӣ дар болохона ё ҷоҳои махсуси тоза нигоҳ дошта мешаванд. Гилро пеш аз истифода андак дар офтобрӯя гарм ва сипас дар оби чашма ҳал кардан лозим аст. Табибон барои муолиҷаи бемориҳои пӯст хока, хамира ва марҳами гилро тавсия медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳоҷиматов М., Халифаев Д. Масоили гил ва имконоти истифодаи он дар амалияи тиб//Падидаҳои санъати дорусозӣ ва тибби мардумӣ. Д., 2001;
* Халифаев Д. Р. Микроэлементный анализ бентонитовых глин Таджикистана//Проблемы фармации Таджикистана. Д., 2001;
* Халифаев Д. Р. Некоторые показатели при выборе основ для мягких лекарственных форм//Падидаҳои санъати дорусозӣ ва тибби мардумӣ. Д., 2001;
* Ҳоҷиматов М., Халифаев Д. Гил ва гилдавоӣ. Д., 2002.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дармон
Гилдияҳо

**Гилдияҳо** (— иттиҳод) — иттиҳодияҳои тиҷоратӣ, ҳунармандӣ, сиёсӣ, низомӣ ва мазҳабӣ дар Аврупои асримиёнагӣ.

Дар асоси созишномаҳо ихтиёрӣ ташкил ёфта, ойинномаи худро доштанд. Гилдияҳои динӣ дар асрҳои 6-8 хеле паҳн гардида буданд ва сокинони шаҳрҳову маҳалҳои ҷудогонаро муттаҳид мекарданд. Ҳуҷҷати қадимтарин дар бораи вуҷуд доштани гилдияҳо ба соли 779 рост меояд. Дар асрҳои 14 ва 15 Гилдияҳо дар ҳама шаҳрҳои Аврупо вуҷуд доштанд. Дар охири асри миёна Гилдияҳо мавқеи худро ба дигар иттиҳодияҳои тиҷоратӣ доданд. Дар Русия гилдияҳо аз асри 18 то 1917 вуҷуд доштанд. Гилдияҳо аз рӯи дараҷаи дороии аъзои худ ба чанд гурӯҳ тақсим мешуданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои созмон
Округи маъмурии марказӣ

**Округ** ё **ҳавзаи маъмурии марказӣ** (рус. **Центра́льный администрати́вный о́круг**) — яке аз 12 округҳои маъмурии шаҳри Москва, дар қисми марказии шаҳр ҷойгир аст ва 10 ноҳияро дар бар мегирад. 
## Ноҳияҳо
ОММ ба 10 ноҳия тақсим мешавад:

* ноҳияи Арбат (район Арбат);
* ноҳияи Басманний (Басманный район);
* ноҳияи Замоскворечие (район Замоскворечье);
* ноҳияи Красноселский (Москва)(Красносельский район);
* Ноҳияи Мешанский (Мещанский район);
* ноҳияи Пресненский (Пресненский район);
* Ноҳияи Таганский (Таганский район);
* ноҳияи Тверской (Тверской район);
* ноҳияи Хамовники (район Хамовники);
* ноҳияи Якиманка (район Якиманка).

= Адабиёт =
* История московских районов: энциклопедия. под ред. Аверьянова К. А.. М.: Астрель, 2008. С. 36 - 120. ISBN 978-5-271-11122-8.

## Пайвандҳо

* Портал Центрального административного округа Москвы
Ноҳияи Арбат

**Ноҳияи Арбат** (рус. район Арбат) — ноҳия дар Округи маъмурии марказӣ, дар Маскав. Ноҳия дар маркази Маскав ҷойгир аст. Масоҳати ноҳия — 2,11 км² (125-ум ҷо). Аҳолӣ — 36 107 нафар (117-ум ҷо, 2021).

5 июли 1997 таъсис ёфт. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Маскав
Тянҳэ (модули истгоҳи кайҳонӣ)

**Тянҳэ** (, Tianhe) — модули асосии истгоҳи кайҳонии модулии чиноӣ. Он аз худ маркази идораи истгоҳро намояндагӣ мекунад. Ба он метавонанд модулҳои санҷишии «Вэнтян» ва «Мэнтян» киштиҳои интиқолӣ ва баромадҳо ба кайҳони озод пайваст шаванд.
## Эзоҳ
Вэнтян (модули истгоҳи кайҳонӣ)

**Вэнтян** () — модули санҷишии №1 Истгоҳи модулии кайҳонии чиноӣ. Он функсияҳои идораи модули асосии «Тянҳэ»-ро такрор мекунад. Ҳамчунон макони нигаҳдории маводи лозимаи истгоҳ мебошад. Камераи шлюзии кубӣ бо манипулятори берунӣ мавҷуд аст. Модул бо дастгоҳи тобдиҳии батареяҳои офтобӣ барои тоб доданашон ба сӯи офтоб муҷаҳҳаз аст. . Дар асоси таҳқиқотҳои лабораторияи кайҳонии «Тянгун-2» ҷойгир аст.

## Парваз
Парвози дастгоҳи кайҳонӣ аз 2021 то 2022, аз космодроми Вэнчан, тавассути ракета-интиқолдиҳандаи  CZ-7 пешбинӣ шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Койҳоннавардии Чин
Гурӯҳ:Истгоҳи модулии кайҳонии чиноӣ
Мэнтян (модули истгоҳи кайҳонӣ)

**Мэнтян** (, Mengtian) — модули таҷрибавии №2-и истгоҳи модулии кайҳонии чиноӣ. Сохтораш махсус барои гузаронидани таҷрибаҳо дар даруни модули ҳавоногузар ва сатҳи берруниаш сохта шудааст. Дар асоси таҳқиқот лабораторияи кайҳонии «Тяньгун-2» гузошта шудааст.

## Парвоз
Парвози дастгоҳи кайҳонӣ аз давраи 2018 то 2022, аз пойгоҳи кайҳонии Вэнчан, тавассути ракета-интиқолдиҳандаи CZ-7 пешбинӣ шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кайҳоннавардии Чин
Гурӯҳ:Истгоҳи модулии кайҳонии чиноӣ
Игор Матович

**И́гор Ма́тович** (; тав. 11 майи 1973, Трнава) — арбоби давлатии Словакия. Асосгузор ва раҳбари ҳизби муҳофизакори рости «Мардуми оддӣ» (МО). Аз 1 апрели соли 2021 иҷрокунандаи вазифаи муовини сарвазир ва вазири молия . Дар гузашта — Сарвазири Словакия (2020—2021), Узви Шӯрои Миллӣ (2010—2020).

Пас аз натиҷаҳои интихоботи парлумонӣ 12 июни соли 2010, ки вай дар рӯйхати «Озодӣ ва Ҳамбастагӣ» (SaS) ширкат варзид, бори аввал вакили Шӯрои Миллӣ интихоб шуд .

Ҳизби «Одамони оддӣ» -и Игор Матович дар интихоботи парлумонии 29 феврали соли 2020 пирӯз шуд .

21 марти соли 2020 Игор Матович сарвазир шуд. Дар пасманзари бӯҳрони ҳукуматӣ бо сабаби хариди ваксинаҳои Русия, Sputnik V 30 марти соли 2021 истеъфо дод. Президенти Словакия Зузана Чапутова ба вазири молия Эдуард Хегер вазифаро дод .

1 апрели соли 2021 вай портфели муовини сарвазир ва вазири молияи ҳукумати Эдуард Хегерро ба даст овард .

## Ҷанҷол бо ваксини Русия
3 марти соли 2021, Игор Матович шӯхиомез гуфт, ки бар ивази Закарпатияи Украина воксинаи ковидро гирифт. Пас аз ин шӯхӣ ӯ рӯшан кард, ки дар бораи номатлуби созишномаҳо бо Русия дар ин масъала тасаввуроти ғалат вуҷуд дорад. Ин изҳороти Матович вокуниши гуногунро дар Украина ба бор овард . Вазорати корҳои хориҷии Украина аз Матович барои шӯхии нохуш узрхоҳии расмӣ талаб кард .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Сарвазироне, ки соли 2021 ба кор шурӯъ кардаанд
Ноҳияи Трнава

**Ноҳияи Трнава** (словакӣ: Okres Trnava) — ноҳия дар вилояти Трнаваи Словакия.
Аҳолӣ — 128 864 нафар (2002). Зичии аҳолӣ — 171 нафар дар километри квадратӣ. Масоҳат — 741 км².
Марказ — Трнава.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Трнава
Модда ва сурат

**Модда ва сурат** (), **ҳилеморфизм** (аз   — ҷавҳар, модда ва  form — сурат) — истилоҳе, ки охири асри XIX барои ифодаи таълимот дар бораи модда ва сурат ҳамчун усули асосии ҳастӣ пайдо шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ
Гурӯҳ:Ҳастишиносӣ
Вилояти Словакияи Ғарбӣ

**Вилояти Словакияи Ғарбӣ** (словакӣ: **Západoslovenský kraj**) — воҳили маъмурии дараҷаи дуюм, ки дар солҳои 1960-1969 ва 1970-1990 дар Чехословакия вуҷуд дошт. Масоҳаташ дар соли 1978 14.491 км² ва аҳолиаш 1.660.030 нафар буд. Пойтахт (марказ) Братислава бул, ки дар с. 1968/1971 як вилояти алоҳида буд, аммо курсии мақомотиро аз даст надод. Шаҳрҳои калон то охирм соли 1970-ум Нитра (72.000 наф.), Трнава (62.000 наф.) ва Тренчин (48.000 наф.) буданд. Дар шарқ бо вилояти Йиҳомарави чехӣ, дар шимол бо в. Стредословения, дар ғарб бо Маҷористон, дар шарқ бо Утриш ҳамсарҳад буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Чехословакия
Гили арманӣ

**Гили арманӣ** (), **кили арманӣ** — як навъ гили сурхи тирагун. Таркибаш аз Fe2O3 ва силикату алюмосиликатҳо (шпат, абрақ, гилҳои маъданӣ ва ғ.) иборат аст.

## Таърих
Дар гузашта гили арманӣ дар тибби мардуми Мовароуннаҳру Хуросон фаровон истифода мешуд. Онро аз Ҳиндустону Арманистон меоварданд. Кони гили арманӣ дар водии Фарғона низ мавҷуд буд. Гили арманӣ нисбатан сероҳан аст (FeO, Fe2O3). Абумансури Муваффақ ва Ибни Сино табъи гили арманиро дар дараҷаи якум сард ва дар дуввум хушк муқаррар кардаанд. Шайхурраис дар «Урҷуза фӣ-т-тиб» оварда, ки «...гили арманӣ ба қатори доруҳоест, ки... хунуковаранда ва хосияти қобизагӣ доранд..., дар соф кардани пешоб давои хуб ба шумор меравад..., бо роҳи молидан ба он (саратон) нафъ дорад». Табибони пешин, гили арманиро бо дигар маводди давоии наботӣ, маъданӣ, ҳайвонӣ ва кимиёӣ махлут сохта, бемориҳои гуногунро муолиҷа мекарданд. Абумансури Муваффақ фармудааст, ки «...гили арманӣ реши рӯдагонро нек бувад ва шикам бибандад..., хуни ҳайз бозгирад ва решҳои афинро андар даҳон суд дорад, чун ба сирка (Acetum) бикунанд ва андар даҳон гиранд». Ҳамчунин «...силро нек бошад... Омосҳои гармро суд дорад..., реши оташсӯзро нек бувад ва саҳҷи рӯдагонро манфаат кунад, чун андар оби лисонулҳамал (Plantago major) ба кор барӣ». Аз нигоҳи Ибни Сино бо адвияи дигар истеъмол кардани гили арманӣ хосияти шифобахшии онро қавитар мегардонад. «Барои зуд бартараф намудани истифроғ – фармудааст Шайхурраис, – мариз бояд 1 дирам (3,186 г) кашниз ва тара ва 2 дирам (6,372 г) гили арманиро биомехта, бо оби шибит (Anethum graveolens) бихӯрад». Ё худ «...касеро, ки доруи қай ба ифрот расида, қай оварда бошад, гоҳе ошомидани фишурдаи хурфа бо гили арманӣ суд дорад... ва агар касе, ки бими пӯстрав шудани рӯдаҳоро дорад, бо оби анор бихӯрад..., агар гили арманиро бо сирка ба истисқо моланд, нафъ дорад ва ба дарди саъфа низ нофеъ аст». Ҳакими арманӣ Амирдавлат Амасиасӣ Гили арманиро омехта ба заъфарону кофур барои табобати ҷароҳати гарм, варами ғадуди шир ва шамолхӯрӣ кор мефармуд. Олимони рус Монтеверде Н. А., Гаммерман А. Ф. ва дигарон то соли 1927 тақр. 800 навъи маводди давоии мардуми Осиёи Марказиро ҷамъ оварданд, ки гили арманӣ аз ҷумлаи онҳост. Ба гуфтаи онҳо мардуми бумӣ аз гили арманӣ марҳам сохта, ба реш ва омос мебастанд; онро бо сирка сиришта, ба ҷойҳои иллатноки пӯст мемолиданд; ҳангоми гирифтории газаки ҳалқум ва хурӯсак ба гулӯ мебастанд.

## Эзоҳ

* Халифаев Д. Р. (ва дигарон). Очистка бентонитовых глин// Падидаҳои санъати дорусозӣ ва тибби мардумӣ. Д., 2001
* Халифаев Д. Р., Ҳоҷиматов М. Масоили гил ва имконоти истифодаи он дар амалияи тиб. Д., 2001;
* Халифаев Д. Р., Ҳоҷиматов М. Гил ва гилдавоӣ. Д., 2002.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гил
Ҷумҳурии сотсиалистии Словакия

**Ҷумҳурии Сотсиалистии** **Словакия** (), ҶСС (SSR) — номи расмии Словакия аз соли 1969 то 1990. ҶСС яке аз ду ҷумҳурии федеративии Чехословакия буд.

## Эзоҳ
Куруновирусҳо

**Куруновирусҳо** () — як оилаи вирусҳо мебошад, ки аз моҳи майи соли 2020 43 намуди вирусҳои дорои КРН-ро дар бар мегирад ва ба ду зероила муттаҳид карда шудаанд, ки ба пистондорон (аз ҷумла одамон), паррандагон ва амфибияҳо сироят мекунанд. Ном бо сохтори вирус алоқаманд аст, ки сутунмуҳрааш ба тоҷи офтобӣ монанд аст. 7 куруновирус, ки ба одам сироят мекунанд, маълум аст :

* HCoV-229E — *Alphacoronavirus*, бори аввал дар миёнаи солҳои 1960-ум муайян карда шудааст;
* HCoV-NL63 — *Alphacoronavirus,* барангезанда буда дар Нидерландия дар соли 2004 муайян карда шуд;
* HCoV-OC43 — *Betacoronavirus* А, барангезанда соли 1967 муайян карда шудааст;
*  — *Betacoronavirus* А, барангезанда дар Ҳонконг соли 2005 пайдо шуд;
* SARS-CoV — *Betacoronavirus* B, барангезандаи синдроми шадиди шадиди респираторӣ, ки аввалин ҳолаташ соли 2002 ба сабт шудааст;
* MERS-CoV — *Betacoronavirus* C, барангезандаи синдроми респиратории Ховари Миёна, ки хуруҷи он соли 2015 рух дод;
* SARS-CoV-2 — *Betacoronavirus* B, ки дар нимаи дуюми соли 2019 муайян карда шуда, пандемияи навъи нави пневмонияи COVID-19-ро ба вуҷуд овард ва то баҳори соли 2020 ба як мушкили ҷаҳонӣ мубаддал гашт, ки дар натиҷаи он марзҳои зиёде баста шуданд ва чораҳои амнияти фавқулодда ҷорӣ карда шуданд (қарантина, изолятсияи қатъӣ ва ғайра).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Коронавирусы / Горбаленя А. Е. // Конго — Крещение [Электронный ресурс]. — 2010. — С. 352. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 15). — .
* Стасевич К. Жизнь и устройство коронавирусов (рус.) // Наука и жизнь. — 2020. — № 4. — С. 8—13.

Гурӯҳ:Вирусҳо
Никколу Мокиовеллӣ

**Никколу Мокиовеллӣ** (; ) — файласуфи сиёсӣ, , муаррих ва намоишноманависи машҳури итолиёӣ.

## Зиндагинома
Мокиовел 3 майи 1469 дар Флоренсияи Итолиё ба дунё омад ва дар 21 июни 1527 даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Файласуфон аз рӯи алифбо
Ҷорҷ Томсун

Сэр **Ҷорҷ Поҷет Томсун** (; 3 майи соли 1892 — 10 сентябри 1975) — и инглис, барандаи ҷоизаи Нобел дар соли 1937 дар бахши физик. Ҷоиза «барои кашфи таҷрибавии дифраксияи электрон тавассути балӯрҳо» (ҳамроҳ бо Жузеф Дэвиссун) дода шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи Нобел дар бахши физика
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Нобел ба тартиби алифбо
Мэрӣ Астур

**Мэрӣ Астур** (, номи ҳақиқӣ **Люсил Васконселлос Лангҳанке** (;, 3 майи 1906 — 25 сентябри 1987) — ҳунарпешаи амрикоӣ. Бештар бо нақши Бриҷит О’Шунессӣ дар филми «Шоҳини Малта» (1941) шинохта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Ҷумҳурии Сотсиалистии Чехословакия

**Ҷумҳурии Сотсиалистии Чехословакия** (**ҶСЧС**) (чехӣ: Československá socialistická republika (ČSSR)) — номи расмии Чехословакия, ки ҳангоми тағйири Конститутсияи 11 июли 1960-и кишвар, ки то 28 марти 1990 ба кор бурда мешуд, вақте ки он ба «*Ҷумҳурии Федеративии Чехословакия*», ва баъдтар — ба «*Ҷумҳурии Федеративии Чехия ва Словакия*» пайдо шуд.

1 январи 1993 ин кишвар ба ду кишвари мустақил — ба Чехия ва Словакия тақсим шуд.

Меъёрҳои таърихии вуҷуди номи «ҶСЧС» қисман Чехословакияро чун кишвари сотсиалистӣ — яке аз кишварҳои демократияи халқӣ, ҳаммуасиси Шӯрои кумаки иқтисодӣ (СЭВ) ва Созишномаи Варшава мепӯшонанд.

Аз ду ҷумҳурӣ иборат буд: Ҷумҳурии Сотсиалистии Чехия (ЧСЧ) ва Ҷумҳурии Сотсиалистии Словакия (ҶСС).

## Эзоҳ
Ренот Блюм

**Ренот Блюм** (; 1983-89 Ренат Блюм-Рид; ) — ҳунарпешаи театр ва синамои Олмон.

## Зиндагинома
3 майи соли 1944 дар шаҳри осоишгоҳии Бад-Вильдунген ба дунё омадааст. Ва дар замони донишҷӯӣ нахустин бор дар соли 1964 дар филми «Осмони шикаста» нақши аслиро бозидааст. Соли 1965 Мактаби театрии Берлинро хатм кардааст.

Дар солҳои 1965—1986 вай ҳунарпешаи  дар Дрезден. Дар театр нақшҳои зиёдеро иҷро кардааст, дар зиёда аз 40 филм нақш офаридааст. Соли 1980 вай нақши Ҷенни фон Вестфаленро дар филми Лев Кулиҷонов"Карл Маркс. Солҳои ҷавонӣ"бозид. Барои ин нақш дар соли 1982 вай сазовори ҷоизаи Ленинӣ шуд.

Солҳои 1990—1992 ӯ маҳорати ҳунарпешагиро дарс додааст. Аз соли 1992, ӯ фаъолияташро дубора оғоз кард. Вай ҳамчун ҳунарпешаи театр дар намоишҳои «Театри ҷиноятии Берлинер» иштирок мекунад.

## Хонавода
Шавҳари аввал (1969—1974) — коргардон Фрэнк Байер. Онҳо писаре доштанд, Александр. Дар солҳои 1981—1986 вай бо Дин Рид, ки Александрро ба фарзандӣ гирифта буд, издивоҷ кард.

## Филмшиносӣ
* 1964 — « Осмони шикаста» / Geteilte Himmel, Der (ҶДО) — *Рито Зайдел*
* 1967 — «Нақшаи яхкардашуда» / Gefrorenen blitze, Die (ҶДО) — *Ingrid*
* 1970 — «Таня» — *Таня*
* 1973 — Apache
* 1974 — Улзана — *Леона*
* 1976 — Спартак — *Лидия*
* 1977 — «Пойафзолҳои поймолшуда» / Zertanzten Schuhe, Die (ҶДО) — *Малика*
* 1978—1998 — «Телефони полис — 110»(дар 7 серия дар нақшҳои гуногун нақш офаридааст).
* 1979 — «Бойгонии марг»/ Archiv des Todes (ҶДО) — *Unterfuehrer Renata Wisner*
* 1980 — «Карл Маркс. Солҳои ҷавонӣ»- *Ҷенни фон Вестфален*
* 1982 — «Шоҳзода бар ҳафт баҳр» / Der Prinz hinter den sieben Meeren (ҶДО) — *Annunziata*
* 1984 — «Фронти бе раҳм»/ Front ohne Gnade (ҶДО) — *Лидия Мессмер*
* 1983 — Мартин Лютер — *Барбара Кранач*
* 1989—1990 — Алберт Эйнштейн / Алберт Эйнштейн (ҶДО) — *Табӣ Мандел*
* 2005 — «Ман Берлинер» / Ich bin ein Berliner (Олмон)
* 2011 — Фурӯпошии Линдбургҳо (сериёл) — *Фрау Кампманн*

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти ленинӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Олмон
Чехословакия

**Чехослова́кия** (, ) — кишвар дар Аврупои Марказӣ, ки дар давраи аз соли 1918 то 1993 вуҷуд дошт. Дар соли 1938—1945 дар қаламрави Чехословакия  Протекторати олмонии Чехия ва Моравия ва Ҷумҳурии Якуми Словакия вуҷуд доштанд, вилояти Судетск ба Олмон, Словакияи Ҷанубӣ ва Руси Подкарпатия — ба Маҷористон, Силезияи Тешин — ба Лаҳистон (аз соли 1939 — ба Олмон) пайваст шуданд

Пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ бо Ҷумҳурии Демократии Олмон, ҶФО, Ҷумҳурии Халқии Лаҳистон, Ҷумҳурии Утриш, Ҷумҳурии Халқии Маҷористон ва Иттиҳоди Шӯравӣ ҳаммарз буд.

; Номҳои расмӣ

* 1918—1938 — **[[Ҷумҳурии Якуми Чехословакия|Ҷумҳурии Чехословакия]]** ( /*ČSR*/, то 1920 **Ҷумҳурии Чехо-Словакия /ҶЧС/** ( /*ČSR*/,  /*RČS*/).
* 1938—1939 — **[[Ҷумҳурии Дуюми Чехословакия|Ҷумҳурии Чехо-Словакия]] /ҶЧС/** ( /*ČSR*/).
* 1945—1960 — **[[Ҷумҳурии Сеюми Чехословакия|Ҷумҳурии Чехословакия]]** ( /*ČSR*/).
* 1960—1990 — **[[Ҷумҳурии Сотсиалистии Чехословакия]] /ҶСЧС/** ( /*ČSSR*/).
* 1990 — **[[Ҷумҳурии Федеративии Чехия ва Словакия|Ҷумҳурии Федеративии Чехо(-)словакия]] ** (,  /*ČSFR*/).
* 1990—1992 — **[[Ҷумҳурии Федеративии Чехия ва Словакия]] ** (,  /*ČSFR*/).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Чехословакия
Ноҳияи Замоскворечие

**Ноҳияи Замоскворечие** (рус. район Замоскворечье) — ноҳия дар Округи маъмурии марказӣ, дар Маскав. Ноҳия дар маркази Маскав ҷойгир аст. Масоҳати ноҳия — 4,32 км² (109-ум ҷо). Аҳолӣ — 58 891 нафар (103-ум ҷо, 2021).

5 июли 1997 таъсис ёфт. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Маскав
Эдуард Ҳегер

**Эдвард Ҳегер** (словакӣ: Eduard Heger, ) — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Словакия. Узви ҳизби мардуми оддӣ. Сарвазири Словакия аз 30 марти соли 2021 . Дар гузашта — муовини сарвазир ва вазири молия (2020-2021) , иҷрокунандаи вазифаи вазири тандурустӣ (2021) , узви Шӯрои миллии Словакия (2016-2020) .

## Зиндагинома
3 майи соли 1976 дар Братислава , пойтахти Ҷумҳурии Сотсиалистии Словакия дар дохили Чехословакия, таваллуд шуд.

Хатмкардаи факултаи тиҷорат, савдо ва маркетинги Донишгоҳи иқтисодии Братислава , дараҷаи муҳандисӣ гирифтааст (Ing. )  .

1997—1998 — Ёрдамчии Директори Intercomp Imex дар Братислава, 1998—1999 — Менеҷери Тарабхонаи Kohútik дар Братислава, 1999—2000 — Менеҷери фурӯши Бонки сармоягузории Аврупо (EIB), 2001—2005 — Мушовири хурди Cubic Applications Inc. дар Братислава, солҳои 2006—2007 — менеҷери ташкилоти масеҳии Spoločenstvo pri Dóme sv. Martina дар Братислава, дар солҳои 2007—2016 — Менеҷери минтақавии Old Nassau Imports , истеҳсолкунандаи яке аз машҳуртарин арақҳои премиумии Аврупои Шарқӣ   .

Дар синни 23-солагӣ, пас аз марги ногаҳонии падараш, Эдуард Ҳегер ба дини масеҳӣ гузашт. Дар солҳои 2006—2010 ӯ Словакияро дар роҳбарии Шабакаи Аврупоии Ҷомеаҳо (ENC) намояндагӣ мекард, солҳои 2010—2018 узви кумитаи иҷроияи ENC буд   .

## Фаъолияти сиёсӣ
Пас аз натиҷаҳои интихоботи парлумонии 2016, вай ба Шӯрои Миллии Словакия интихоб шуд, ки ба гурӯҳи парлумонӣ роҳбарӣ мекард  .

Пас аз интихоботи парлумонии соли 2020, 21 март, ӯ портфели вазири молияро дар ҳукумати Игор Матович ба даст овард  .

Муваққатан иҷрокунандаи вазифаи вазири тандурустӣ пас аз истеъфои   12 марти соли 2021 дар шароити бӯҳрони ҳукуматӣ оид ба хариди ваксинаи Sputnik V  .

30 марти соли 2021 Президенти Словакия Зузана Чапутова дастур дод, ки баъд аз истеъфои сарвазир Игор Матович  кобинаи нави вазирон ташкил карда шавад ва 1 апрел ҳайати ҳукуматро бо сарварии сарвазир Эдуард Ҳегер тасдиқ кард  .

## Ҳаёти шахсӣ
Падари чор фарзанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1976
Гурӯҳ:Зодагони 3 май
Ноҳияи Перово

**Ноҳияи Перово** (рус. район Перово) — ноҳия дар Ҳавзаи маъмурии Шарқӣ, дар Маскав. Ноҳия дар шарқ аз маркази Маскав ҷойгир аст. Масоҳати ноҳия — 9,73 км² (39-ум ҷо). Аҳолӣ — 140 865 нафар (13-ум ҷо, 2021).

5 июли 1997 таъсис ёфт. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Маскав
Москва-Ситӣ

**Маркази тиҷоратии байналмилалии Маскав "Москва-Сити"** (МТБМ *"Москва-Сити") — як* ноҳияи тиҷории рӯ ба тараққӣ дар Москва дар Пресненская набережная мебошад . Аз ҷиҳати маъмурӣ, он ба ноҳияи Пресненскийи Округи марказии маъмурии Маскав дохил мешавад.

Дар доираи Москва Сити минтақаи фаъолияти соҳибкорӣ таъсис дода мешавад, ки он тиҷорат, манзил ва истироҳатро дар бар мегирад. Ширкати идоракунанда оид ба сохтан ва таҳияи тамоми лоиҳаи MIBC "Москва-Сити" ҶСК "Сити" буда, фармоишгари техникӣ ва намояндаи шаҳри Москва дар ихтиёри амволи давлатии ядрои марказии MIBC мебошад Москва-Сити " ин КВД" Тсентер-Сити "аст.

Сохтмони МТБМ "Москва-Сити" дар соҳили Пресненская, дар маҳалли сангшикании қаблӣ, дар майдони масоҳати умумии тақрибан 100 гектар, ки 60 гектараш бояд азхуд карда шавад, идома дорад. Дар соли 2014 ҳаҷми сармоягузорӣ ба MIBC тақрибан 12 миллиард долларро ташкил дод  . Дар соли 2016, дувоздаҳ аз бисту се иншооти ба нақша гирифташуда аллакай дар ҳудуди Москва-Сити сохта шудаанд. Ҳафт бинои дигар дар ҳоли сохтан ва чортои он дар марҳилаи тарроҳӣ қарор доранд  . Сохтмони манораҳои шаҳри Маскавро сармоягузорони хусусӣ маблағгузорӣ мекунанд  .

Нақшаҳои аввалини ташкили семоҳаи тиҷории байналмилалӣ дар Маскав соли 1991 пайдо шуда буданд. Ташаббускор меъмор Борис Иванович Тхор буд , ки ба Ю. М. Лужков бо пешниҳоди сохтани осмонбӯсҳои маркази тиҷории байналмилалӣ дархост кард. Сипас, махсусан барои сохтмон ва истифодаи MIBC "Москва-Сити" бо дастгирии фаъоли Ҳукумати Маскав, Ҷамъияти саҳҳомии "Сити" таъсис дода шуд, ки баъдтар ба ҶСК "Сити" табдил ёфт, ки ҳамчун як ширкати идоракунанда барои ташкил ва рушди лоиҳаи MIBC "Москва-Сити" мебошад. Дар асоси созишномаҳои дахлдор, ки бо Ҳукумати Маскав ба имзо расидаанд, "Сити" вазифаҳои фармоишгарро дар тамоми лоиҳа иҷро мекунад ва барои MIBC Москва-Сити иҷоралиҳанда мебошад.
мини|350x350пкс| Зали консертӣ
мини|350x350пкс| Бурҷи 2000
мини|372x372пкс| Бурҷи Эволютсия
мини|375x375пкс| Маҷмааи "Imperia Tower"
мини|375x375пкс| Маҷмааи "Город столиц"
мини|364x364пкс|Маҷмааи «Башня на Набережной»
мини|364x364пкс| IQ-Quarter
мини|333x333пкс| Бурҷи Евразия
мини|369x369пкс| Бурҷи Федератсия
рост|мини|445x445пкс|Меркурий-сити-тауэр
[алт=Нева Тауэрс в 2020 году|мини|309x309пкс|Нева Тауэрс дар с. 2019[Акс:Москва-Сити_с_северной_стороны.jpg|алт=Нева Тауэре в 2020 году|мини|Нева Тауэрс]]
мини|350x350пкс| Бурҷи Шимолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маскав
Кашмакаш

[right|thumb|230px|Эътирозгарони Ломе ([Того) бо пулис муқовимат мекунанд, соли 2017]]
**Кашмакаш** (), **конфли́кт** () — низоъи мусаллаҳона ё бархӯрд байни ду артиши муназзам ё байни ақвоми як кишвар барои дастёбӣ ба ҳадафҳои маҳдуди сиёсӣ ё низомӣ.

Кашмакаш ишора ба ҳангоме дорад, ки миёни боварҳо ё рафторҳои яке ё чанд тан аз аъзои дастаҳои афрод адами тавофуқ ё бархӯрд эҷод мешавад. Ин ки ин ноҳамоҳангӣ пазируфта нашуд ё нисбат ба он истодагӣ шавад, кашмакаш ном дорад. Агар кашмакаш миёни афрод як даста падид ояд ба он кашмикаш дарун-гурӯҳӣ гуфта мешавад ва агар миён аъзои дастаҳои мухталиф рӯй диҳад ба он кашмакаши миёни афрод гуфта мешавад, ки мумкин аст ба хушунат низ кашида шавад.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ҷомеашиносӣ
Ноҳияи Бодканд

**Ноҳияи Бодканд** () — яке аз се ноҳияи вилояти Бодканди Ҷумҳурии Қирғизистон. Маркази маъмурии ноҳия шаҳри Бодканд (ба ноҳия дохил нест) мебошад.

## Ҷуғрофиё
Ноҳияи Бодканд дар бахши марказии вилояти Бодканди Ҷумҳурии Қирғизистон ҷойгир аст. Қисми шимолии минтақа дар ҳудуди канори ҷанубии водии Фарғона, боқимонда дар доманакӯҳҳо ва қисматҳои кӯҳии қаторкӯҳи Олой ҷойгиранд. Нуқтаи баландтарин дар минтақа 5621 м мебошад.
Дар ғарб онро дар марзи Лайлак, дар шарқ — Қадамҷой ноҳияҳои вилояти Бодканди Қирғизистон, дар ҷанубу шимол — бо Тоҷикистон, дар шимолу шарқ — бо Узбакистон (асосан бурунбуми Сӯх).
Дарёҳои асосии ноҳияи Бодканд Сӯх (бо шохобҳояшон Куҷу-Ашкон, Арчабошӣ ва Оқтарак) ва Исфара (дар миёнаи миёна— Каравшин, бо шохобаш Кишмиш) мебошанд. Дар қаламрави ноҳия пиряҳои кӯҳӣ мавҷуданд.

## Аҳолӣ
Тибқи саршумори аҳолиии Қирғизистон дар соли 2009, қирғизҳо 69 325 нафар аз он 69 591 сокини ноҳия (ё 99,6 %), тоҷикон — 142 нафар ё 0,2 %, дигарон — 124 нафар ё 0,2 % аҳолиро ташкил медиҳанд.

## Тақсимоти маъмурӣ
Ноҳия аз 8 ҳавзаи деҳавӣ иборат аст (миқдори аҳолӣ барои соли 2020 оварда шудааст):

* Дарё — 11 501 нафар
* Тӯрткӯл — 8 162 нафар
* Киштут — 10 422 нафар
* Қарабоғ — 21 021 нафар
* Қаробулоқ – 15 149 нафар
* Оқсой — 9 222 нафар
* Оқтотир — 8 087 нафар
* Самарқандак — 13 683 нафар 
* Сувбошӣ — 7 487 нафар

## Эзоҳ

*
Кӯктош (деҳа, н. Бодканд)

**Кӯктош** () — деҳаест дар ноҳияи Бодканди вилояти Бодканди Қирғизистон.
Аҳолӣ — 1989 нафар (2009).
## Эзоҳ
Қамчибек Тошиев

**Қамчибек Қодиршоевич Тошиев** (; зод. , деҳаи Барфӣ, вилояти Ҷалолобод) — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Қирғизистон, сардори Вазорати ҳолатҳои фавқулоддаи Қирғизистон (2007—2009), вакили собиқи Жогорку Кенеш, раиси ҳизби сиёсии «Ата Журт», ноиби президенти Федератсияи миллии бокси Ҷумҳурии Қирғизистон. Аз моҳи октябри соли 2020 то 10 феврали соли 2026 ӯ роҳбари Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон буд.

## Эзоҳ
Камчыбек Ташиев дар деҳаи Барпии ноҳияи Сузаки вилояти Ҷалолобод таваллуд шудааст.

Соли 1992 Донишгоҳи давлатии Томскро бо ихтисоси муҳандис, химик-технолог хатм кардааст.

Соли 1993 директори ширкати истеҳсолӣ-тиҷоратии «Мээрим-Ай» дар деҳаи Барпии ноҳияи Сузак шуд. Моҳи апрели соли 1995 директори генералии ширкати истеҳсолӣ-тиҷории Томас дар Ҷалол-Обод таъин карда шуд. Соли 1998 ӯ клуби варзишии Таймурасро назорат мекунад. Аз моҳи июни соли 2000 то 2002 ба ҳайси менеҷери кооперативи кишоварзии «Элет-Кенч» -и Барпӣ кор кардааст. Аз соли 2002 дар дастгоҳи давлатӣ. Соли 2005 вай ба парлумон интихоб шуд.

Дар с. 2007 вазири ҳолатҳои фавқулодда таъин шуд. Дар с. 2009 ба гапҳояш бо нахуствазир Дониёр Ҳусейнов рост наомад, истеъфо рафт. Бо ҳамин тарз таъсиси ҳукумати навро дар соли 2010 волии Ҷалолобод рад кард. Гурӯҳе таъсис дод, ки суботро дар ҳодисаҳои июнӣ таъмин кард.

Аз соли 2010 то 2013 вакили Жогорку Кенеш даъвати V.

Дар соли 2011, вай аз ҷониби ҳизби Ата-Журт ҳамчун номзад ба интихоботи президентии Қирғизистон пешбарӣ шуда буд, пас аз натиҷаҳои интихобот, вай бо гирифтани беш аз 350 ҳазор овоз 2-юмро ишғол кард.

Соли 2014, дар натиҷаи якҷояшавии ҳизбҳои «Ата-Журт» (Қ. Тошиев) ва «Республика» (О.Бабанов), ҳизби «Республика-Ата Журт» таъсис ёфт, ки дар парлумон ҷои 2-юмро ишғол кард, интихобот дар соли 2015 баргузор шуд ва 28 курсӣ дар парлумони кишварро ба даст овард.

16 октябри соли 2020 вай раиси Кумитаи давлатии амнияти миллӣ таъин карда шуд .

Оиладор, 5 фарзанд дорад.

## Оила
Писари Қамчибек Тошиев Тимурланг соли 2013 бо иттиҳоми ҳамдастӣ дар дуздии чархҳо аз мошинҳо боздошт шуда буд. Баъдтар, парванда бинобар изҳороти ҷониби ҷабрдида, ки нисбати айбдоршаванда даъво надоштанаш баста шуд .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Ташиев Камчыбек Кыдыршаевич
* Қирғизистон: Вазорати ҳолатҳои фавқулоддаи ҷумҳуриро Камчибек Ташиев роҳбарӣ мекунад 

Гурӯҳ:Вакилони Жогорку Кенеш
Издиҳом дар кӯҳи Мерон (2021)

**Издиҳом дар кӯҳи Мерон 30 апрели соли 2021** - издиҳоми азим дар кӯҳи Мерон дар Исроил, ки 30 апрели соли 2021 (тақрибан соати 1) рух дод, ки дар натиҷаи он 45 нафар ба ҳалокат расида ва даҳҳо нафар маҷрӯҳ шуданд.

## Замина
Зиёрати анъанавии ҳамасола ба қабри Шимон бар Иохай дар кӯҳи Мерон дар ҷашнвораи Лаг БаУмар сурат мегирад. Дар соли 2020, мақомоти Исроил сафари ҳаҷро дар робита бо хуруҷи дунёгирии COVID-19 маҳдуд карданд. Дар соли 2021, кобинаи вазирон, бо вуҷуди ин, ба зиёрати қабри Шимон бар Иохай дар кӯҳи Мерон иҷозат дод, бо назардошти пандемия шумораи иштирокчиёни маросимро ба ҳазор нафар маҳдуд кард, ки ин натиҷаи созишномаҳои расмӣ ва доираҳои динӣ (аз ҷумла дар робита ба эмгузаронии иштирокчиён) буд. Ҳаҷ баъд аз оғози пандемия серодамтарин маросим дар Исроил шудааст.

## Издиҳом
Тибқи иттилои созмондиҳандагон, шаби 30 апрел дар равишҳои кӯҳ ҳадди аққал 100,000 нафар ҷамъ омада буданд, ки аксарашон яҳудиёни Ҳаредӣ буданд.

Шоҳидон ва полис мегӯянд, ки дар роҳи танг беш аз ҳазор нафар ширкаткунандагон ҷамъ омадаанд: одамон ба зинаҳои лағжанда афтидан ва ба якдигар афтодан гирифтанд.

Дар робита ба шумораи қурбониён дар берун аз амалиётҳои низомӣ, издиҳом аллакай дар ҷои аввал дар таърихи муосири Исроил бо сӯхторҳои ҷангал дар соли 2010 дар кӯҳи Кармел алоқаманд аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ
Гурӯҳ:Издиҳомот
Гурӯҳ:Исроил дар соли 2021
Пуна (ҷазира)

**Пуна́** () — ҷазира дар ҷануби музофоти Гуаяси Эквадор. Масоҳати умумӣ 919 км². Аҳолӣ (2001 с.) — 6500 нафар.

## Ҷуғрофия
Пуна — ҷазираи калонтарини Эквадор, ба истиснои галаҷазираи Галапагос. Дар халиҷи Гуаякил дар 54 км ҷануби шаҳри Гуаякил ҷойгир аст. Дар аввал, он ҳамчун як вулқон бархост, ки дар атрофи он дарёи Гуаяс тадриҷан паст мешуд.  Манзараҳои ҳамвор бартарӣ доранд.  Он дорои иқлими тропикии хушк аст, ки ба он ҷараёнҳои салқини уқёнус таъсир мерасонанд.

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҷазираҳои Эквадор
Мадрасаи Кӯкалтош (Тошканд)

**Мадрасаи Кӯкалтош** — ёдгории меъморӣ дар Тошканд, Солҳои 50 асри XVI дар аҳди Бароқхон бино шудааст. Дар қисми шаҳристон рӯ ба майдони Чорсӯ (ҳоло Охунбобоев) воқеъ аст. Ба Мадрасаи Кӯкалтоши Бухоро қаробат доштанаш аp он шаҳодат медиҳад, ки дар сохтмони ин ансамбл меъморони бухороӣ иштирок доштаанд. Баландии умумии ин мадрасаи дуқабата (бо пештоқу гунбазҳояш) қариб 20 м буда, дар ҷои баланд бино ёфтанаш ҳашамати онро боз ҳам афзудааст. Намои иморат бо пештоқи муҳташам оро ёфта, ду паҳлӯяшро ҳуҷраҳои дуқабатаи пешашон равоқтоқдор ва ду гӯшаи иморатро гулдастаҳои муҳташам ишғол кардаанд. Мадрасаи Кӯкалтош ибтидои асри 18 ҳамчун Мадраса аҳамияташро гум карда, ба корвонсарой табдил ёфт.

Азбаски дар сохтмони Мадрасаи Кӯкалтош масолеҳи сифатан пастро (фақат рӯяш бо хишт рӯкаш шуда, байни девор бо лою шағал пур карда шудааст) истифода бурдаанд, иморат солҳои 30 асри XIX хеле хароб гашт. Солҳои 90 асри XIX Мадрасаи Кӯкалтош барқарор карда шуд, вале он аз зилзилаҳои минбаъда боз осеб дид. Меъморони тармимгари советӣ дар асоси қисмҳои боқимонда, ҳуҷҷатҳои таърихӣ ва тадкикотӣ Мадрасаи Кӯкалтошро пурра барқаpop карданд.

Ҳоло Мадрасаи Кӯкалтош шакли аввалаашро гирифтааст. Ду толори паси пештоқ (дар гузашта масҷид ва дарсхона) асосӣ чоркунҷа дошта, гунбадпӯшанд, кунҷҳояшон аз ҳисоби тоқҳои чуқур васеъ карда шудаанд. Паҳлӯҳои ҳавлиро ду айвон ишғол кардааст. Пештоқ аз баъзе қисмҳои иморат бо усули гиреҳ кошикорӣ шудааст. Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат аст.

## Нигаред низ
* Мадрасаи Кӯкалтоши Бухоро

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мадрасаҳо
Гуаяс (музофот)

**Гуа́яс** () — музофот дар ғарби Эквадор, дар соҳили уқёнуси Ором (халиҷи Гуаякил) ҷойгир аст. Аз рӯи аҳолӣ дар Эквадор ҷои аввалро ишғол менамояд — 3 645 483 нафар (2010). Шаҳри калонтарини кишвар, Гуаякил, маркази маъмурии музофот аст. Маъмуран ба 25 кантон тақсим мешавад.

## Ҷуғрофия ва иқлим
Ягона баландӣ қаторкӯҳи Соҳилӣ мебошад, ки аз Гуаякил оғоз меёбад ва музофоти Манабӣ меравад. Минтақаҳои дар ғарб ҷойгиршуда нисбати қаторкӯҳ биёбонтаранд, минтақаҳои шарқӣ бошанд ҳавзаи дарёи Гуаясро ташкил медиҳанд. Инҳ минтақаи беҳад намдор ва ҳосилхез бо ҳарорати миёнаи 30&nbsp;°C дар фаслҳои баҳорӣ (декабр — май) ва 25&nbsp;°C фасли гармо (июн — ноябр) мебошад.

## Тақсимоти маъмурӣ
thumb|275px|left|Кантонҳои муз. Гуаяс.
Ба 25 кантон тақсим мешавад:

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмӣ

Гурӯҳ:Музофотҳои Эквадор