Эмфиземаи шуш

**Эмфизе́маи шуш** (аз  — дам мекунам, меварам) — бемории роҳҳои нафас, ки бо тавсеаи (васеъшавии) патологии фазоҳои ҳавоии дуртар аз бронхиолаҳои терминалӣ тавсиф мешавад ва бо тағйироти деструктивӣ-морфологии деворҳои алвеолярӣ ҳамроҳӣ мекунад.

## Этиология
Ду гурӯҳи сабабҳоро ҷудо мекунанд, ки боиси рушди эмфиземаи шуш мегарданд.

Ба гурӯҳи аввал омилҳое дохил мешаванд, ки чандирият ва мустаҳкамии унсурҳои сохтории шушро вайрон мекунанд:

* микроциркуляцияи патологӣ,
* тағйирёбии хосиятҳои сурфактант,
* норасоии модарзодии алфа-1-антитрипсин,
* моддаҳои газмонанд (пайвастагиҳои кадмий, оксидҳои нитроген ва ғайра), 
* дуди тамоку,
* зарраҳои чанг дар ҳавои нафасгиранда.

Ин сабабҳо метавонанд боиси рушди эмфиземаи аввалия, ки ҳамеша диффузӣ аст, гарданд.

Гузариши бронхҳо ҳангоми нафасгирӣ дар эмфиземаи аввалия вайрон намешавад.

Омилҳои гурӯҳи дуюм ба баланд шудани фишор дар қисми респиратории шуш мусоидат карда, кашишхӯрии алвеолаҳо, роҳҳои алвеолярӣ ва бронхиолаҳои респираториро пурзӯр мекунанд. Муҳимтарин дар байни онҳо обструксияи роҳҳои нафас мебошад, ки ҳангоми бронхити музмини обструктивӣ ба вуҷуд меояд. Ин беморӣ сабаби асосии рушди эмфиземаи дуввумдараҷа ё обструктивӣ мегардад.

## Патогенез
Дар асоси патогенези эмфизема азнавсозии патологии тамоми қисми респиратории шуш меистад. Нақши калидиро номутаносибии протеаза-антипротеаза мебозад, ки боиси вайроншавии каркаси чандири шуш мегардад. Дар натиҷаи илтиҳоби музмин ва муҳоҷирати макрофагҳо ва нейтрофилҳо бо хориҷ шудани ферментҳои протеолитикӣ фаъолнокии протеолитикӣ дар шуш зиёд мешавад. Сустшавии хосиятҳои чандирии шуш боиси он мегардад, ки ҳангоми нафасбарорӣ бронхҳои хурд пассив спазм шуда, муқовимати бронхиалӣ ва фишорро дар алвеолаҳо зиёд мекунанд.

## Тағйироти патологоанатомӣ
Шушҳо аз ҷиҳати ҳаҷм калон шуда, варамидаанд, рангашон парида, чандирияти онҳо паст ва канораҳояшон мудаввар шудаанд. Ҳангоми буридан шуш бад ҷамъ мешавад, аз сатҳи он миқдори ками моеъи кафкнок ҷорӣ мегардад. Дар бронхҳои тағйирёфта зуд-зуд тиқҳои луобию фасодӣ дида мешаванд. Меъдачаи рости дил васеъ шудааст.

## Аломатҳо ва ҷараёни беморӣ

Барои эмфизема хос аст:
*нафастангӣ (диспноэ);
*қафаси синаи бушкамонанд;
*кам шудани ҳаракатҳои нафаскашии он;
*васеъ шудани фосилаҳои байниқабургагӣ;
*баромадагии ноҳияҳои болои устухони бозу;
*садои перкутории қуттимонанд;
*нафаскашии сусти везикулярӣ;
*паст истодани диафрагма ва кам шудани ҳаракати он;
*зиёд шудани шаффофияти майдонҳои шуш дар рентгенограмма.

## Табобати симптоматикии эмфиземаи аввалия
Гимнастикаи нафаскашӣ, ки ба ҳадди аксар дохил кардани диафрагма дар вақти нафаскашӣ равона шудааст; курсҳои оксигенотерапия, даст кашидан аз тамокукашӣ ва дигар таъсироти зарарнок; маҳдуд кардани бори ҷисмонӣ.

## Табобати эмфиземаи дуввумдараҷа
Дар эмфиземаи дуввумдараҷа табобати бемории асосӣ ва табобате, ки ба рафъи норасоии нафас ва дил равона шудааст, гузаронида мешавад. Кӯшишҳои табобати ҷарроҳии эмфиземаи очагӣ — буридани қисмҳои зарардидаи шуш мавҷуданд. Пешгирии эмфиземаи дуввумдараҷа ба пешгирии бронхити музмини обструктивӣ вобаста аст.

## Эмфизема ва оризаҳои сироятӣ
Аз сабаби он ки ҳангоми эмфизема вентилятсияи бофтаи шуш ба таври назаррас осеб мебинад, шушҳо дар баробари ҳамлаҳои бактериявӣ хеле осебпазир мешаванд. Бемориҳои сироятии системаи нафас дар беморони дорои ин патология зуд-зуд ба шаклҳои музмин мегузаранд ва очаҳои сирояти давомдорро ба вуҷуд меоранд.

## Эмфиземаи шуш дар ҳайвонот
Эмфиземаи алвеолярӣ ва интерстисиалӣ ҷудо карда мешаванд. Якум бештар дар аспҳои варзишӣ ва сагҳои шикорӣ, дуюм дар чорвои калон дида мешавад. Дар ҳама шаклҳои эмфизема аломатҳои клиникии шабеҳ мушоҳида мешаванд, аммо дараҷаи онҳо гуногун аст. Аз аломатҳои умумӣ: зуд хаста шудан, паст шудани қобилияти корӣ, тез шудани набз ва пурзӯр шудани садои дуюми дил қайд карда мешавад.

## Инчунин нигаред
* Бемории музмини обструктивии шуш

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои шуш
Гурӯҳ:Бемориҳои касбӣ
Гурӯҳ:Бемориҳои системаи нафаскашӣ