open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баротовит

**Баротовит** — минерал аз гурӯҳи силикатҳои титандор. Формулаи кимиёиаш KLi3Ca7Ti2(SiO3)12F2.

Низоми булӯршавиаш моноклинӣ; булӯрҳояш мурабаъшакли тунук (то 5×2×0,5 см) ва пулакчамонанд. Садафранг. Сахтиаш аз рӯйи ҷадвали Моос — 3,5, мӯрт, зичиаш 2920 кг/м3. Б. дар рагҳои пегматитии кварс, албит, эгириндор ва сиенитҳои албититдор вомехӯрад. Баротовиро соли 1975 геологҳои тоҷик Б. Д. Дӯстматов, Е. И. Семёнов, А. П. Хомяков, А. В. Бикова ва Х. Ҷаъфаров дар массиви сиенитҳои ишқории Дараи Пиёз (ноҳияи Рашти Тоҷикистон) кашф карда, ба он номи петрографи намоён, академики АИ ҶТ Рауф Баротовро додаанд.

## Нигаред низ
* Рауф Баротов

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Записки Всесоюзного минералогического общества. п. 5. Л. 1975.
Бароҳин дар илми калом (асар)

«**Бароҳин дар илми калом**» () — яке аз асарҳои Фахруддини Розӣ дар фалсафаи калом.

Муаллиф ҳамчун мутакаллими бузурги замони худ бо супориши яке аз ҳокимони Мовароуннаҳр — Сом ибни Муҳаммад китоби мазкурро таълиф кард ва дар муқаддимаи он сабаби навиштани ин китобро чунин шарҳ додааст: «Хосса дар ин рӯзгор, ки анвои бидъатҳо зоҳир шудааст ва аксари халқ динро доми дунё карда, пас ба ҳукми Султони ислом ин китоб ба забони форсӣ навишта шуд ва дар вай он чи лоиқ буд аз далелҳои қатъӣ таҳрир карда омад». «Бароҳин дар илми калом» як навъ ҷамъбасти донишҳои каломӣ то замони муаллиф будааст ва аз ин рӯ, Розӣ дар ҷойи дигари ин китоб навишта, ки «қадри ин китоб он кас донад, ки он чи пеш аз ислом ва баъд аз ислом дар илми калом сохта шудааст, мутолиа карда бошад ва тафовут байни арбоби ифтор ва асҳоби афкор бидонад». «Бароҳин дар илми калом» муҳимтарин масъалаҳои назариявӣ, аз қабили ҳақиқати олам, моҳият ва вуҷуд, илал ва маълул, ҷавҳар ва араз, моддаю сурат, ҷисм, ҳаракат, макону замон, ҷавҳарияти нафс, маводди ҷисмонӣ, бақои арвоҳ, ҷабр ва ихтиёрро, ки дар ҳалли онҳо файласуфони ҷараёнҳои гуногуну мазҳабҳои мухталиф бо якдигар дар мунозира буданд, дар бар мегирад.

Фахруддини Розӣ масоили мазкурро аз мавқеи фалсафии калом шарҳу эзоҳ дода, бар хилофи ақидаи файласуфоне чун Ибни Сино, ки тамоюли таълимоташон материалистона буд, ғояи офарида шудани оламро тарафдорӣ кардааст. Ба ақидаи ӯ, олам муҳдас аст ва муҳдасро муассире бояд қадим…, таъсири он муассир дар вуҷуди олам… бар сабили эҷод нест, балки бар сабили қудрат ва ихтиёр аст…, қудрати бори таоло асаркунанда аст ҳам дар мавсуф шудани моҳиёти ашё ба вуҷуди ашё"

Ин нуқтаҳо дар заминаи аҳкоми исломи рошидӣ матраҳ шудаанд ва аз ин рӯ, интиқоди назари муътазилаю файласуфони ақлгаро бештар мушоҳида мешавад, ки ин масоил дар асари дигари ӯ «Мабоҳису-л-машриқийин» бештар мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* علی أسغر حلبی، تاریخ علوم کلام در ایران و جهان اسلام، تهران، ۱۳۸۲

## Сарчашма
*
Барсемдара

**Барсемдара** — дараест дар қисми ҷанубии Бадахшон, дар водии Ғунди ноҳияи Шуғнон.

Бештаре аз қисматҳои он ҳамчун чарогоҳи тобистонӣ, ки мардуми маҳаллӣ онро девлох меноманд, истифода мешавад. Дар Барсемдара буттаҳои настаран ва ангату қоти сиёҳ, дарахтони бед, дӯлона, себи худрӯй мерӯянд. Дар Барсемдара дарёи Шарвидоч, ки манбааш пиряхҳоанд, ҷорӣ гашта, ҳамроҳи чашмаи Хунукоб ба дарёи Ғунд мерезад. Олами ҳайвоноти ғанӣ дошта, харгӯш, гург, рӯбоҳ, нахчир, паланг ва суғур вомехӯранд. Дар поинтари ин дара ғоре пайдо шудааст, ки дар он аз рӯйи пиндори бостоншиносон маъбади зардуштии қадимие воқеъ будааст ва алҳол ҷойгоҳи оташкада ва дигар унсурҳои ин бозёфт мавриди омӯзиши бостоншиносон қарор дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дараҳои Тоҷикистон
Барсисо

**Барсисо** () — зоҳид ва обиди нимафсонавӣ; дар ривоятҳои шарқӣ — роҳибе аз банӣ Исроил, ки пас аз рӯзгори дарози риёзати зоҳидона фирефтаи васвасаи иғвогаронаи Иблис гашта, даст ба гуноҳи бузург зада, саранҷом кофир шуд ва ба лаънати Худованд гирифтор омад.

## Шахсият
Шахсияти аслии қаҳрамони ин афсона номаълум буда, аз охири садаи X ба ӯ номи Барсисо гузошта шудааст. Заминаи пайдоиши ин афсона қиссаҳо дар бораи яке аз нахустин зоҳидон ва роҳибони масеҳӣ дар Миср Антоний (251—356) дониста мешавад, ки солҳои дарозро дар биёбону ғорҳо ба ибодат гузаронида, зиндагиаш саросар пайкор бо Иблис ва васвасаҳои ӯ будааст. Бархе достони Барсисо-ро қиссаи ибрӣ медонанд, ки баъдҳо ба адабиёти араб ва форс-тоҷик ворид гаштааст. Нахустин муаллифе, ки номи Барсисо-ро зикр кардааст, Абулайси Самарқандӣ дар «Танбеҳу-л-ғофилин» мебошад. Пас аз ӯ ин достони Барсисоро Байҳақӣ дар «Шуабу-л-имон», Ғазолӣ дар «Мукошафату-л-қулуб», Ибни Ҷавзӣ дар «Талбиси Иблис», Қазвинӣ дар «Аҷоибу-л-махлуқот» ва диг. нақл кардаанд. Достони роҳиби гумроҳгашта дар тафсирҳои шайх Тусӣ, Табарӣ, Бағавӣ, Майбудӣ, Абулфутӯҳи Розӣ, Хозин, Ибни Касир ва диг. дар зайли оятҳои 16 ва 17 сураи Ҳашр ба суратҳои мухталиф оварда шудааст. Ибни Батута дар «Сафарнома»-и худ ба қасри Барсисо-и обид воқеъ дар байни Тароблус ва Искандария ишора кардааст.

Тибқи ривоятҳо, Барсисо муддати тӯлонӣ (60 ё 70 ё 300 сол) дар савмаае дур аз халқ мезист ва ба тоату ибодати Худованд машғул буд ва  ба ҳамин сабаб ба мақоме расид, ки дуояш мустаҷоб мегардид. Дар мартабаи истидроҷ ба ҷое расид, ки чун боло менигарист, Аршро медид ва чун поин менигарист Сароро. Иблис солҳо дар пайи фирефтани ӯ буд, аммо силоҳи васвасааш дар ҷавшани Барсисо асар намекард.

Достони Барсисо бо достони асри миёнагии Кристофор Марло (ваф.1593) «Зиндагӣ ва марги доктор Фауст», ки минбаъд тавассути Ҳёте мавзӯи як трагедия қарор гирифт, ҳам шабоҳат ва ҳам тафовутҳои қобили мулоҳиза дорад. Доктор  Фауст низ бо таслим дар баробари васвоси шайтонӣ ронда ва малъун мегардад. Дар ин ҷо ҳам сухан аз ишқест, ки саранҷом қаҳрамони достонро ба доми гуноҳ меафканад.

Дар осори асримиёнагӣ саргузашти Барсисо ба сарнавишти шуми Балъами Боур ва Шайтон монанд қаламдод мегардад. Аз достонҳои машҳур дар адабиёти ирфонии исломӣ, ки ба достони Барсисо шабоҳат дорад, «Шайхи Санъон» аст, ки онро Аттор дар «Мантиқу-т-тайр» ба назм кашидааст. Аммо бар хилофи достони Барсисо, ки ба бадбахтии абадӣ меанҷомад, дар ин достон бо вуҷуди васвасаҳои Шайтон ва ишқи духтари тарсо, саранҷом раҳмати илоҳӣ шайхро дарёфта, ӯро ба тавба моил месозад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ислам: Энциклопедический словарь. М., 1991;
* Ньюби Г. Краткая энциклопедия ислама. М., 2007;
* اشتهاردى. محمد محمدى.قصه های قرآن به قلم روان. قم، ۱۳۸۳هـ.ش؛
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ج ۱۱. تهران، ۱۳۸۵هـ. ش.
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асотири дини ислом
Баррӯшон

**Баррӯшон** — деҳа, маркази ҷамоати Назаршо Додхудоеви ноҳияи Рӯшон. Дар соҳили дарёи Панҷ, дар сари роҳи автомобилгарди Душанбе — Хоруғ воқеъ аст. Ҳудуди хоҷагии деҳқонии «Баррӯшон». Аз Баррӯшон то маркази ноҳия 12 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1772 нафар (2012), тоҷикон. 

## Иқтисод
Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, мактаб-интернат, китобхона, муассисаи фарҳангию фароғатӣ, кинотеатр, бунгоҳи тиббӣ, ошхона ва нуқтаҳои хидмати маишӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, сабзавоткорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо аз дарёи Панҷ ба воситаи наҳр обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рӯшон
Гурӯҳ:Ҷамоати Назаршо Додхудоев
Барзуд

**Барзуд** — деҳа, маркази ҷамоати деҳоти Назаршо Додхудоеви ноҳияи Рӯшон. Дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии Аслишо Музофиршоев ҷойгир аст. Аз Барзуд то маркази ноҳия 5 км; то шаҳри Хоруғ 59 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 245 нафар (2012).

## Иқтисод
Барзуд мактаби таҳсилоти ибтидоӣ, бунгоҳи тиббӣ, нуқтаҳои савдои хусусӣ, нуқтаи хидмати маишӣ ва чойхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: зироаткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳр обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рӯшон
Гурӯҳ:Ҷамоати Назаршо Додхудоев
Бардара

**Бардара** — деҳа, маркази ҷамоати деҳоти Басиди ноҳияи Рӯшон. Дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии «Дастамбӯй» ҷойгир аст. Аз Бардара то маркази ноҳия 108 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 513 нафар (2012), тоҷикон. 

## Иқтисод
Бардара мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, нерӯгоҳи барқии хурд, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб ва нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, ғаллакорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз оби дарёчаи Бардара обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рӯшон
Гурӯҳ:Ҷамоати Басид
Барсем

**Барсем** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сучони ноҳияи Шуғнони ВМКБ, дар соҳили рости дарёи Ғунд, дар сари роҳи автомобилгарди Ӯш-Хоруғ ҷойгир аст. Аз Барсем то маркази ҷамоати деҳот 1 км, то шаҳри Хоруғ 19 км. Аҳолиаш 1097 нафар (2012), тоҷикон. 

## Иқтисод
Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, китобхона, клуб, нуқтаҳои савдои хусусӣ ва бунгоҳи тиббӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо аз дарёи Ғунд ва наҳри Барсемдара обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шуғнон
Гурӯҳ:Ҷамоати Сучон
Бармев

**Бармев** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Тусёни ноҳияи Роштқалъаи ВМКБ. Дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии «Тусён» ҷойгир аст. Аз Бармев то маркази ноҳия 25 км; то шаҳри Хоруғ 18 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 165 нафар (2012), тоҷикон.

## Иқтисод
Бармев мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона ва нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Тусён обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Роштқалъа
Гурӯҳ:Ҷамоати Тусён
Баландҳоит

**Баландҳоит** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилдухтарони ноҳияи Муъминобод. Аз Баландҳоит то маркази ноҳия 33 км; роҳаш автомобилгард. Аҳолиаш 35 нафар (2012), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳа мактаб надорад. Талабагон дар мактаби деҳаи Чилдухтарон таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз оби чашма обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Муъминобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Чилдухтарон
Балхобӣ

**Балхобӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Балхобӣи ноҳияи Муъминобод. Аз Балхобӣ то маркази ноҳия 70 км, то маркази вилоят 165 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 448 нафар (2012), тоҷикон

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ дорад. Соҳаҳои

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Муъминобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Балхобӣ
Балғарӣ

**Балғарӣ**, **Балғалӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъачаи Калони ноҳияи Истаравшан. Аз Балғарӣ то маркази шаҳр 10 км; роҳаш автомобилгард. Аҳолиаш 1717 нафар (2017). 

## Иқтисод
Мактаби ибтидоӣ, бунгоҳи тиббӣ, 3 нуқтаи савдои хусусӣ, 2 чойхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ ва боғдорӣ. Заминҳо аз обанбори Каттасой ва чашма обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Истаравшан
Гурӯҳ:Ҷамоати Қалъачаи Калон
Бедонабозӣ

**Бедонабозӣ** — бедона доштан ва ҷанги бедонаҳоро ташкил кардан. 

## Таърихи бозӣ
Ин навъи бозӣ аз замонҳои қадим дар байни халқи тоҷик, хусусан дар шимоли Тоҷикистон маъмул аст. Садриддин Айнӣ низ дар асараш «Мактаби куҳна» оид ба бедонабозӣ маълумот додаст. Ашхосе, ки ба бедонабозӣ машғуланд, бедонаро аз давраи чӯҷа буданаш дар қафасҳои махсус нигоҳ медоранд. Баъди ба воя расиданаш бедонаро барои ҷанг кардан омода месозанд. Барои бештар ром шудани бедона онро дар даруни остинашон низ нигоҳ медоранд.

Ҷанги бедонаҳо дар дохили бино мегузарад. Дар мобайни анбӯҳи одамон ду бедонаи ҷангиро ба муқобили якдигар сар медиҳанд. Бедонаҳо бо як ҷаҳиш ба якдигар ҳуҷум карда, муддате бо якдигар меҷанганд. Агар ҷангашон дер давом кунад, онҳоро аз якдигар ҷудо мекунанд, то лаҳзае дам бигиранд. Ҷанги бедонаҳо то давраи мағлуб шудани яке аз онҳо давом мекунад. Бедонаи мағлубшуда парвозкунон аз давра берун мебарояд. Баъзе бедонабозон бедонаро барои нағмасароиаш низ дар қафасҳои аз тӯр сохташуда нигоҳ медоранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
 
Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Барёмҷ

**Барёмҷ ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сохчарви ноҳияи Шуғнони ВМКБ. Аз деҳа то маркази ноҳия 20 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 367 нафар (2012), тоҷикон. 

## Иқтисод
Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва картошкапарварӣ. Заминҳо аз ҷӯйи Хидорҷвед обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шуғнон
Гурӯҳ:Ҷамоати Сохчарв
Бардеҳ

**Бардеҳ** — деҳа, маркази ҷамоати деҳоти Пастхуфи ноҳияи Рӯшон. Дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии «Нури нав» ҷойгир аст. Аз Бардеҳ то маркази ноҳия 57 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 431 нафар (2012), тоҷикон.

## Иқтисод
Бардеҳ мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, китобхона ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ: зироаткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳр обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рӯшон
Гурӯҳ:Ҷамоати Пастхуф
Август Бебел

**Фердина́нд А́вгуст Бе́бел** (; , Кёлн — , Курвалден, Швейсария) — ходими сиёсӣ ва яке аз асосгузорони сотсиал-демократияи Олмон.

## Зиндагинома
Август Бебел дар оилаи низомии Пруссия таваллуд ёфтааст. Аз с. 1860 дар шаҳри Лейпсиг зиндагӣ дошт ва дар фаъолияти маорифпарварии ҷамъияти коргарон фаъолият мекард. Соли 1866 бо ҳамроҳии Вилгелм Либкнехт Ҳизби халқии радикалӣ-демократии Саксонияро таъсис дод. Баъди як сол Бебелро раиси Шӯрои иттифоқҳои коргарӣ интихоб намуданд ва дар ин айём ӯ бо Интернатсионали I робита барқарор намуд. Баъд аз он, ки дар сафи демократҳо ҷудоиҳо (либералҳо, буржуазҳо) ба амал омаданд, иттифоқҳои боқимонда ва Ҳизби халқии Саксония с. 1869 дар ҳизби коргарии сотсиал-демократӣ муттаҳид гардиданд. Дек. 1870 Б. ҳабс шуд, лекин марти 1871 баъди интихоб шудан ба рейхстаг озод гардид. Тарафдори Коммунаи Париж буд. Соли 1875 якҷо бо Либкнехт ҳизби ташкилкардаи сотсиал-демократии коргариро бо тарафдорони Ф. Лассал ба ҳизби ягонаи сотсиал-демократӣ муттаҳид намуд. Ӯ усулҳои муборизаи синфӣ ва интернатсионализми пролетариро таъкид мекард. Дар қабули Барномаи дуюми Ҳизби сотсиал-демократии Олмон (1891) нақши муҳим дошт. Бебел корманди пешбари рӯзномаи ҳизбии «Форверст» буд. Соли 1884 рисолаеро бо номи «Давраи мадании муҳаммадии арабӣ» (Магометанско-арабский культурный период) чоп кард. Он то давраи Империяи Усмонии садаи 16-ро дар бар мегирад. Ҳоло асари мазкурро ҳамчун нутқи рӯзмарраи ҳимояи сулҳи байни тамаддунҳои гуногун баррасӣ менамоянд. Китоби ӯ «Зан ва сотсиализм» (1883) ба чандин забон, аз ҷумла ба забони русӣ тарҷума шудаст. Яке аз майдонҳои марказии Берлин номи Бебелро гирифтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Овчаренко Н. Е., А. Бебель. Краткий очерк жизни и деятельности. М., 1963.

Гурӯҳ:Марксистон
Сайидмуҳаммадхоҷаи Бебок

**Бебок** , **Саййидмуҳаммадхоҷа ибни Аҳмадхоҷа** (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 19).

## Зиндагинома
Дар Бухоро ба дунё омада, дар ҳамин ҷо ба камол расидааст. Пас аз хатми таҳсили мадраса мударрис шуд ва ба шеъру шоирӣ низ шуғл меварзид. Бо тахалл. «Бебок» ва дар охирҳои умраш «Назим» шеър иншо мекард. Аз Бебок то замони мо ду девони ашъор боқӣ мондааст, ки дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ маҳфузанд. Дар девони Б. ғазалҳо, қасидаҳо, мухаммасҳо, рубоиёт, манзумаҳо (маснавӣ), қитъаҳои таърихӣ, «Соқинома» ва ғ. фароҳам омадаанд. Мавзӯи ашъори Б. ишқу муҳаббат, шикоят аз замона, тарғиби ахлоқи ҳамида ва ғ. мебошанд. Ғазалиёти Бебок бештар дар тақлиди Мирзо Абдулқодири Бедил гуфта шудаанд. Аммо ӯ ба Бедил дуруст пайравӣ кардан натавонистааст. Ин ҳолатро на танҳо аз мазмуни ашъор, балки аз сабку услуб, тарзи нигориши ӯ ошкор метавон кард.

Бебок сувари (образҳои) ашъори Бедилро хароб кардааст, дар истифода аз калимаҳову ибораҳо, таносуб, мантиқи сухан, воситаҳои тасвири бадеӣ (ташбеҳ, истиора ва ғайра)
саҳлангорӣ намудааст.
Масалан, ӯ мегӯяд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ҳодизода Р.. Адабиёти тоҷик дар нимаи дуввуми асри XIX. Д., 1968;
* Шоирони Мовароуннаҳр (аз Рӯдакӣ то Айнӣ). Д., 2006.

Гурӯҳ:Адибони асри XIX
Баҳоуддини Марғинонӣ (ваф. 1271)

**Баҳоуддини Марғинонӣ** (; — 1271) —  ва давлатмарди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар ноҳияи Марғинони Фарғона ба дунё омада, ба камол расидааст. Аз хонадони шайхулисломи Фарғона (аз сӯйи падар) ва аз сӯйи модар аз Туғонхотун — ҳукмрони Фарғона буд. Вазири дарбори Чағатой (ҳукмр. 1227—1251) Ҳабаш Амидулмулк ӯро ба хидмати Яйсу — фарзанди Чағатой гумошт. Баҳоуддини Марғинонӣ хидмати шоҳзодаро содиқона ба ҷой меовард ва соҳиби обруву эътибори баланд гардида буд. Ба қавли Атомалики Ҷувайнӣ муаллифи «Таърихи Ҷаҳонкушой», ки бо Баҳоуддини Марғинонӣ ҳамсуҳбат будааст, обрӯю эътибори Баҳоуддини Марғинонӣ боиси рашку ҳасад ва кинварзии дарбориён, аз ҷумла Ҳабаш Амидулмулк гардид ва баъди аз хонӣ барафтодани Яйсу ӯро ба тарзи намадмол ба қатл расондаанд.

Баҳоуддини Марғинонӣ шахси адабдӯст будааст. Дар даргоҳи ӯ шоирону адибон ҷамъ меомаданд ва маҳфили адабӣ меоростанд. Аз осори адабии Баҳоуддини Марғинонӣ ашъори дар анвои гуногуни адабӣ сурудааш ба тавассути тазкираҳо ва осори таърихӣ (мас., «Таърихи Ҷаҳонкушой») расидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баҳоуддини Матту

**Баҳоуддини Матту** (, мутахаллис ба **Баҳо**, 1766—1832) — , орифи форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Аз хонадони уламои Кашмир. Дар ҷавонӣ ба тасаввуф таваҷҷуҳ намуд. Донишҳои диниро дар назди Мулломаҳмуди Балхӣ омӯхт ва баъдан худаш ба муаллимӣ машғул шуд. Дар таърихи адабиёт ва дин ӯ чун тазкиранигори мутасаввифони мазҳабҳои гуногун ва муфассири ақоиди ирфонӣ маъруф аст. Ба қалами ӯ 5 маснавӣ тааллуқ дорад:

# «Ришинома» — дар шарҳи ҳолу зиндагии шайхҳои ҷараёни ришияи Кашмир иборат аз 4 ҳазор байт. 
# «Султонинома» — зиндагиномаи султон-ул-орифин, Ҳамзаи Махдумӣ ва муридони ӯ (3400 байт). 
# «Ғавсия» — шомили шарҳи ҳолу таълимоти Абдулқодири Гелонӣ ва муридони ӯ Абумадин, Ибни Арабӣ, Абуаҷиби Суҳравардӣ, Наҷмуддини Кубро ва диг. (5500 байт); 
# «Нақшбандия» — шарҳи ҳоли бузургони силсилаи Нақшбандия. 
# «Чиштия» — шарҳи ҳоли суфиёни Чиштия.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ج ۱۳. تهران،۱۳۸۳
Беварасп

**Беварасп** () — лақаби Заҳҳок дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва дигар осори адабию таърихӣ. 

## Вожашиносӣ
Беварасп калимаи мураккаб буда, аз ду ҷузъ: бевар ва асп иборат аст. Бевар дар забони паҳлавӣ-форсии миёна шумораи «даҳ ҳазор» аст; асп – ҷонвари маъруф. Дар маҷмӯъ маънии Беварасп «дорандаи даҳ ҳазор асп» мебошад. 

Фирдавсӣ мегӯяд: 
 
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*  Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 1. Д., 2007. 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Рашҳаи Исфаҳонӣ

**Рашҳаи Исфаҳонӣ** (),  **Бегим** (; ? — 1789, Қум, Эрон) — аи форс-тоҷик, духтари Ҳотифи Исфаҳонӣ.

## Зиндагинома
Аз хонадони аҳли қалам — шоирон. Аҷдодаш аз Урдубоди Озарбойҷон буда, дар аҳди Сафавиён аввал ба Исфаҳон, баъдан ба Кошон рафта, муқимӣ шудаанд. Дар тазкираҳои бисёре аз қабили «Нуқли маҷлис», «Тазкирату-л-хавотин», «Нигористони сухан» ва ғайра аз Рашҳа чун шоираи бомаҳорату соҳибтабъ маълумот дода шудааст. Девоне шомили 3 ҳазор байт дар замони барҳаёт буданаш таҳия карда будааст.

Байти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Баҳоуддини Дарҷазинӣ

**Баҳоуддини Дарҷазинӣ** ибни Ҷалолуддин (; с. тав. ва ваф. номаълум) — хаттот ва хушнависи а. 18. Аз осори вай як нусха маҷмӯаи ламаоти Ироқӣ, таҳқиқоти шайх Сафиюддин ва ғ. боқӣ мондаанд, ки ба хатти настаълиқи миёна китобат шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵
Баҳоуддини Марғинонӣ

**Баҳоуддини Марғинонӣ** ; — 1133) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Марғинони Фарғона ба дунё омада касби камол намудааст. Аз шоирони дарбори Қутбиддин Анӯштегини Хоразмшоҳ (ҳукмр. 1077—1097) буд. Дар манбаъҳои адабӣ (тазкираи «Арафоту-л-ошиқин»-и Тақиуддини Авҳадӣ, «Ҳафт иқлим»-и Амин Аҳмади Розӣ ва диг.) чун шоири ширинбаён, соҳиби унвони Маликулкалом Баҳоуддин ёд шудааст. Дар тазкираҳо аз осораш қасидаҳо, ғазалҳо, қитъаҳо ва ғ. сабт гардидаанд. Як қасидааш бо матлаъи «Эй зулфи тобдори ту печида бар камар» машҳур аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бегорӣ

**Бегорӣ** — як навъи молиёт дар асрҳои миёна. Бемузд кор фармудан бо фармони шоҳ, амир, ҳоким. Бегорӣ дар манобеи таърихӣ бо номи «ҳашар» ва «мардикор» низ зикр шудааст.

Бегорӣ дар Мовароуннаҳр, Хуросон, Эрон ва Ҳиндустон аз садаи 10 то ибтидои садаи 19 роиҷ буд. Ин навъи молиётро мардум дар сохтмони саройҳо, ҳаммомҳо, пулҳо, поккории роҳҳо аз барф, кандани ҷӯйбору корезҳо ва тоза кардани онҳо дар фасли баҳорон ройгон иҷро мекарданд. Бегорӣ дар манобеи таърихӣ бо номи «ҳашар» ва «мардикор» низ зикр шудааст ва баъди садаи 11, ки Мовароуннаҳру Хуросон ва Эрон зери ҳукумати хонадонҳои турку муғул қарор гирифтанд, рушди бештар намуд. Ин ҳолат вазъи кишоварзонро, ки илова бар пардохтани молиёти гуногуни давлатӣ боз ба кори бемузд маҷбур карда мешуданд, вазнинтар менамуд. Масалан, Абдуллоҳхони II Шайбонӣ дар с-ҳои 1579 ва 1585 чаҳор фармон интишор кард, ки тибқи онҳо ҳокимони Ҳисор, Қубодиён ва Деҳнав вазифадор буданд дар кандани ҷӯйбори бузург аз рӯдхонаи Вахш барои обшор сохтани заминҳои яке аз шахсони рӯҳонии бонуфузи он давр Хоҷа Саъд, ки пири Абдуллоҳхони Шайбонӣ маҳсуб мешуд, 10 ҳазор мардикорро вобаста намоянд.

## Адабиёт
* История Таджикского народа. Т. 4. Д., 2010; 
* История вторжения кочевых племён Дашти Кипчака в Мавераннахр и Хорасан (16 в.). 
* دهخدا، ج. ۱۱ ، تهران، ۱۳۳۴ ه. ش
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таърих
Гурӯҳ:Истилоҳоти таърихӣ
Беғар (кон)

**«Беғар»** — кони сурбу флюорит дар қисмати ҷанубии қ-кӯҳҳои Ҳисор, дар водии дарёи Беғари рост (шохоби рости дарёи Варзоб).

Дар баландии 1400—1600 м аз с. б. ҷойгир аст. «Беғар» дар давраҳои қадим кашф шудааст, ки инро мавҷудияти ковишҳои куҳна тасдиқ менамоянд. «Беғар» ба тарқиши Беғар, ки самти арзӣ дорад ва дар гранитҳои бузургдонаи порфирмонанди биотитӣ мегузарад, мансуб аст. Ба ин тарқиш ду ҷисми маъданӣ — Марказӣ ва Паҳлӯӣ пайваст шудаанд. Аз ҷиҳати маъданнокӣ Марказӣ хубтар буда, дар раги ғафси кварсӣ ҷой гирифтааст. Он аз рагҳои сурбу флюорит ва гранитҳои гудохташуда иборат мебошад; дарозиаш 100 м, умқаш 170 м ва ғафсиаш 0,7-5,6 м. Дар таркиби маъдан минералҳои флюорит, кварс, калсит, пирит ва барит муайян карда шудаанд. Борварии миёнаи флюорит дар ҷисми маъданӣ ба 39,81 % ва сурб ба 1,05 % баробар аст. Маъдан аз сабаби дар таркибаш доштани CaF2 ба навъҳои Ф-30 ва Ф-40 мансуб аст, ки дар сурати истифодааш дар саноат ба тозакунӣ ниёз дорад. Баъди ташхисоти технологӣ маълум шуд, ки маъдан бо усули тасфия (флотатсия) хуб тоза карда мешавад. Маъдани «Беғар» аз рӯйи сифат, маъданнокӣ ва шароитҳои техникию иқтисодӣ шабеҳи маъдани «Кондара» буда, дар Комбинати маъдантозакунии Такоб коркард мешуд. «Беғар» аз рӯйи ҳаҷми захираҳои ҳисобшуда кони холис маҳсуб шуда, аз сабаби ҳаҷми ками захираҳо ва шароитҳои вазнини техникию иқтисодӣ барои истихроҷ тавсия нашуда буд. Новобаста ба ин, барои қонеъ гардондани иқтидори Комбинати маъдантозакунии Такоб аз соли 1969 дар «Беғар» истихроҷи маъдан шурӯъ гардид ва то ох. с-ҳои 80 садаи 20 идома ёфт. «Беғар» ҳамчун объекти геологӣ дар Кадастри давлатии конҳои канданиҳои фоиданоки ҶТ ба қайд гирифта шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Конҳои Тоҷикистон
Бедона (мазмунҳо)

Мазмунҳо:

* Бедонабозӣ
* Бедона (навъи тут)
* Бедонаи майдамева (навъи тут) 
* Бедона (навъи ангур)
* Бедонаи Кевронӣ (навъи ангур)
* Бедонаи сиёҳ (навъи ангур)
Беғар (мазмунҳо)

Мазмунҳо:

* Беғар — деҳа дар ҷамоати деҳоти Варзобқалъаи ноҳияи Варзоб.
* «Беғар»  — кони сурбу флюорит дар қисмати ҷанубии қ-кӯҳҳои Ҳисор
 
Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Бегулӣ

**Бегулӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чашмасори ноҳияи Ғафуров. Аз деҳа то маркази ноҳия 63 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 291 нафар (2012). Филиали мактаби таҳсилоти умумӣ дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ: чорводорӣ. Заминҳо аз чашмаҳо обёрӣ мешаванд. 
## Сарчашма
*
Бегулӣ (н. Варзоб)

**Бегулӣ** — деҳа дар ноҳияи Варзоб. Аз Бегулӣ то маркази ноҳ. 5 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 434 нафар (2013), тоҷикон. Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва боғдорӣ.
Заминҳо аз дарёчаи Беғар ва чашмаҳо обёрӣ мешаванд.
## Сарчашма
*
Бегулӣ(мазмунҳо)

Мазмунҳо:

* Бегулӣ — деҳа дар ноҳияи Ғафуров
* Бегулӣ (н. Варзоб) — деҳа дар ноҳияи Варзоб

 
Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Душанбе (маъноҳо)

**Душанбе** (, узб.  Душанба) — бо забонҳои форсӣ, дарӣ, тоҷикӣ ва ӯзбекӣ номи яке аз рӯзҳои ҳафта — душанбе. Аслан аз забонҳои эронӣ сарчашма мегирад.

* Душанбе — пойтахт ва бузургтарин шаҳри Тоҷикистон аст. 
* Душанбе — як истгоҳи роҳи оҳани Тоҷикистон аст, ки дар пойтахти Тоҷикистон шаҳри Душанбе ҷойгир аст. 
* Душанбе — фурудгоҳи байналмилалӣ, ки дар пойтахти Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе (Тоҷикистон) воқеъ аст. 

Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Бедардгардонӣ

**Бедардгардонӣ**, **аналгезия**, **аналгия** (аз   «бе дард») — бартараф ё пешгирӣ кардани ҳисси дардест, ки ҳангоми ҷарроҳӣ, зарбу лат, баъзе бемориҳо ва амалиёти муолиҷавию ташхисӣ пайдо мешавад.

## Усулҳои бедардгардонӣ
Усулҳои бедардгардонӣ ду гурӯҳанд:
* умумӣ (наркоз)
* ҷузъӣ

## Таърих
Кашфи бедардгардонӣ (аналгезия) комёбии бузург буда, боиси пешрафти илми ҷарроҳӣ гашт. Аз давраҳои қадим табибон кӯшиш мекарданд, ки аз бедардгардонӣ истифода баранд. Барои ин онҳо ба ҷое, ки бояд ҷарроҳӣ мешуд, ях мегузоштанд ё аз шароб истифода мебурданд. Имкони бедардгардонии мукаммал баъд аз кашфи наркоз (с. 1846) имконпазир гашт. Наркози пешина ҷиҳатҳои манфӣ ҳам дошт. Аз ин рӯ, табибон роҳҳои гуногуни бедардгардонии ҷузъиро ба кор мебурданд. Дар инкишофи бедардгардонӣ олими намоёни рус А. В. Вишневский, ки усулҳои одии бедардгардонии ҷузъӣ (анестезияи ҷузъӣ)-ро пешниҳод кардааст, саҳми калон дорад.

## Дар ҷарроҳӣ
Вобаста ба хусусияти ҷарроҳӣ бедардгардониро бо тарзи гуногун мегузаронанд. Мас., ҳангоми ҷарроҳӣ дар ғӯзаи чашм бо мақсади бедардгардонӣ ба чашм маҳлули кокаин ё дикаин мечаконанд; барои ҷарроҳии сабуктар, мас. дар ҷавфи бинӣ ё ҳалқу димоғ, пешакӣ ба пардаҳои луобии он ҷо ҳамин маҳлулҳоро мемоланд. Баъзан барои бедардгардонии қисми муайяни бадан маводди рафъи дард (бештар новокаин)-ро бевосита ба ҳамон ҷое, ки асаб мегузарад, тазриқ мекунанд. Чунин усули Б.-ро бештар дар стоматология, ҷарроҳии ангушт ва ғ. истифода мебаранд. Бештар карахтсозии ҷузъии инфилтративӣ (иртишоҳӣ) маъмул аст. Барои ин маҳлули новокаинро бо сӯзандору фиристода, бофтаҳоро беҳис месозанд. Ин усули бедардгардонии ҳатто барои анҷом додани ҷарроҳии вазнин ҳам имкон медиҳад. Дар вақти ба найчаи ҳароммағз тазриқ намудани доруи рафъи дард вай ба асабҳои ҳароммағз таъсир мерасонад. Чунин усули Б. анестезияи ҳароммағз ном дорад. Дарёфти усулҳои наву бехатари наркоз имкон медиҳад, ки Б.-и ҷузъӣ кам истифода шавад. Бо вуҷуди ин ҳангоми амалиёти ҷарроҳии хурд ва кӯтоҳмуддат, ҳамчунин дар аснои ба бемор зиён доштани наркоз, Б.-и ҷузъиро фаровон кор мефармоянд. Ба такмили минбаъдаи усулҳои бедардгардонӣ анестезиология машғул аст.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Анестезиология
Гурӯҳ:Фармакология
Бедаки сиёҳ (навъи ангур)

**Бедаки сиёҳ**, **Бедаки сиёҳи ҷаъфарӣ**, **Сиёҳи катта** — навъе аз ангурҳои маҳаллии дерпаз; селексияи халқист.

Бештар дар деҳаи Дегрези вилояти Хатлон паҳн гардидааст. Токаш зудсабз буда, ниҳолаш баъди соли сеюми шинондан самар меоварад. Навдаҳояш нисбатан ғафси кӯтоҳбуғум (фосилаи байни буғумҳояш 7-9 см), пӯсташ сурхи ҷигарӣ (32-35 дарсади навдаҳояш самаровар). Баргаш калон (дарозиаш 17,5 см, бараш 16,5 см), 5-парраи чокдор, рӯяш суфта, рангаш сабзи баланд, думчааш дароз (9-11 см), сурхтоб; гулаш дуҷинса. Хӯшааш миёнаҳаҷм, махрутшакл (дарозиаш 19-21 см, бараш 14-15 см, вазнаш 450—500 г); шингилҳои болоияш нағз инкишоф ёфтаанд; ғужбаш зич, калони лӯнда (вазни 100-тоаш 476 г), рангаш сиёҳи ҷигарӣ; ғужмаш ғафс. Дилааш хамираки сероб, хуштаъм ва хушбӯй.

Тухмаш (3-4 дона) каҳваранг. Ҳангоми комилан пухтан, мевааш 21-22 % қанд ва 6-8 г/л туршӣ дорад. Б. с. навъи серҳосил буда, ҳангоми 5-8 буғум монда буридан аз ҳар га то 150—200 сентнер самар медиҳад. Навъи хеле сармобардор аст, нартҳояш ба хунукии 16-170С тоб меоваранд. Дар ҳар гуна хок, аз ҷумла заҳзамин ва шӯрзамин низ месабзад. Ҳосилашро тар мехӯранд, дар шаробкашӣ ва истеҳсоли шампан истифода мебаранд. Токаш ба касалиҳои қарасон ва гарда тобовар аст.

## Адабиёт
* Ампелография СССР. Малораспространённые сорта винограда. Т. 1. М., 1963;
* Рубан Н. Г. Сорта винограда Средней Азии,. Ташкент, 1972.
 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Георг Беднорс

**Йоҳаннес Георг Беднорс** (; тав. 16 майи 1950, Нойенкирхен, ҶФО) — физикадони олмонӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи гимназияи "Мартинум "-и шаҳри Эмсдеттен, Донишгоҳи Вестфалияи Вилгелм дар шаҳри Мюнстер. Аз соли 1977 дар лаб. физикаи ҷисмҳои сахти Мактаби олии техникии Сюрих таҳти роҳбарии профессор Х. Грэнихер ва А. Мюллер ва аз соли 1982 дар лаб. IBM (International Busness Machines — механизмҳои байналмилалии тиҷорат) дар Сюрих (Швейтсария) кор кардааст. Аз соли 1983 ҳамроҳи К. Мюллер ба омӯзиши фавқунноқилияти баландҳарорати сафоли асосаш аз оксиди мис сохташуда машғул шуд. Соли 1986 онҳо фавқунноқилияти барий-лантан-мисро дар ҳарор. 35 К (-238&nbsp;°C), ки аз ҳарор. фавқунноқилияти то ин дам ба дастовардашуда 12 К баланд буд, кашф карданд. Барои таҳқиқоти мазкур соли 1987 Беднорс ҳамроҳи К. Мюллер дар соҳаи физика сазовори Мукофоти нобелӣ гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Олимони Олмон
Бедорхобӣ

**Бедорхобӣ**, **бехобӣ**, **камхобӣ** — ҳар гуна бенизомии хоби шабона (набурдани хоб, зуд-зуд бедор шудан ва ғайра).

## Сабаб
Ноустуворӣ ва вайрон шудани хоб сабабҳои гуногун дорад. Хоби баъзе одамон аз кӯдакӣ ноустувор аст. Бехобӣ аз амрози силсилаи асаб ва лат хӯрдани мағзи сар низ ибтидо ёфта метавонад. Бо кору машғулияти тӯлонии шабона маҷбуран вайрон кардани низоми хоб, ҷойи нав, асабонияти давоми рӯз (як сабаби ночиз ҳам шахси хобаш ноустуворро бедорхоб мекунад) ва баъзе бемориҳо низ метавонанд боиси бехобӣ шаванд.

## Тарзҳои муътадилгардонӣ
Азбаски бехобӣ сабабҳои гуногун дорад, тарзи муътадил гардондани хоб низ хеле гуногун мебошад. Бо ин мақсад доруи хобро дар навбати охир (дар ҳолати илоҷи дигар намондан) истеъмол бояд кард. Агар сабабҳои бехобӣ таассуроти нохуш, хастагӣ, ихтилоли низоми ғанаб (бедорхобии вазоифӣ) бошанд, хоб бо мурури замон худ ба худ барқарор мешавад. Барои ин дар вақти муайян ва шароити муқаррарӣ хоб рафтан лозим аст; инчунин аъзои баданро гарм, мушакҳоро суст (гарм будани кафи пой зарур аст) ва фикру хаёлро ба лаҳзаҳои хуши умр равона кардан хеле муҳим мебошад. Сайругашти пеш аз хоб, истеъмоли чойи ширин (ширу асал), ҷӯшоби решаи нардсунбул ва барги дулона низ нафъ дорад. Пеш аз хоб 8–10 дақ. қабул намудани обзан (ванна)-и гарм (360–380) фоидабахш аст.

## Худмуолиҷа
Ба табиб бояд муроҷиат кард, худмуолиҷа бо доруҳо хеле хавфнок мебошад; истифодаи нодурусти доруҳои хобовар оқибати нохуш ё вазнин дошта (беҳолӣ, хиратабъӣ, ихтилоли ҳофиза ва тафаккур, сустии мушакҳо, гум кардани қобилияти ҳаракати чолоку дақиқ), баъзан боиси ба доруи хобовар одат кардан ва нашъамандӣ мегардад.	

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Кинои илмиву оммавӣ

**Кинои илмиву оммавӣ** – яке аз навъҳои кинои илмӣ, ки дастраси ҳамагон буда, дар бораи рушди илму техника ва таъсири онҳо ба таҷриба нақл мекунад. Ба қатори кинои илмиву оммавӣ филмҳои фарогирандаи табиати зинда, сайру саёҳат, ҳаёти фарҳангӣ ва амсоли ин, ки аҳамияти маърифатӣ доранд, низ шомил мегарданд.
Дар соли 1947 дар шаҳри Париж ассосиатсияи кинои илмӣ ташкил шуд, ки ба рушди кинои илмиву оммавӣ, илмию таҳқиқотӣ ва таълимӣ мусоидат кард.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кино

Гурӯҳ:Кинематограф
Гурӯҳ:Филм
Филми мустанад

мини
**Филми мустанад** (), **мустанад** — филми ғайридостонӣ, ки умури воқеъиро ба тасвир мекашад.

## Шохаҳо
Аз ду шоха — киноинформатсия (кинохроника, киножурнал ва ғайра.) ва публитсистикаи образнок иборат аст. Кинои ҳуҷҷатӣ бо таъсиси кинематограф ба майдон омад.

## Таърих
Филми бародарон Люмерҳо «Омадани поезд ба вокзали Сиета» (1895) аввалин кинои ҳуҷҷатӣ буда, воқеаҳои ҳаётиро нишон медиҳад. Баробари такмил ёфтани техникаи киногирӣ (ба миён омадани овоз, ранг, такмили аппарати киногирӣ ва ғайра) шаклу мундариҷа ва вазифаю мақсади кинои ҳуҷҷатӣ низ тағйир ёфта, ба жанру услуби нав рӯ овард. Қаблан дар кинои ҳуҷҷатӣ таносуби ахбор бар бадеият бартарӣ дошт, вале ҳоло дар филмҳои иттилоотӣ диди бадеӣ, бештар дида мешавад. Тафовути кинои ҳуҷҷатӣ аз бадеӣ он аст, ки дар кинои ҳуҷҷатӣ бозии актёр истисно гардида, боқимонда ҳама васоити бадеии санъати киноро ба маврид истифода мебарад. Бадеият ва васоити бадеӣ дар кинои ҳуҷҷатӣ барои амиқу ҷолиб баромадани объекти асл хидмат мекунад.
Кинои ҳуҷҷатӣ гоҳо қисми таркибии филми бадеӣ, ҳуҷҷатӣ ва илмӣ низ мебошад. Масалан, кинохроникаи операторони Германияи фашистӣ, ки бо виқори ваҳшоният месозад. Ҳангоми омодагӣ актёрон интихоб, ангораҳои декоратсия таҳия ва костюмҳо духта мешаванд. Корхонаҳои назди киностудияҳо — сехҳо, реквизит ва мебелро таҳия мекунанд. Ҳангоми сабти кино шуъбаҳои истеҳсоли декоратсияи техникӣ, сехҳои ба наворгирии техники, сабти садо, монтаж ва тоза кардани кинонаворҳо кори зиёдеро ба анҷом мерасонанд. Мувофиқи мақсад ҷойгир гардидани хонаву толopҳo ва хавлии киностудия, барои таҳияи филмҳо аҳамияти калон дорад. Ќисми зиёди лаҳзаҳои филмбардорӣ дар толорҳои студияи кино мегузаранд. Толорҳои киностудия маъмулан аз 200 то 500 м2 масоҳат ва аз 6 то 25 м баландӣ доранд. Ҳамчунин барои филмбардорӣ дар дохили студияи киноҳавзҳо, майдонҳо, боғҳои махсус ва васоити техникаи сайёр мавҷуданд. Киностудияи филмҳои ҳуҷҷатию хроникавӣ аз чиҳати таркибу сохт ва тачҳизот аз киностудияи филмҳои бадеӣ фарқ дорад. Барои аксбардории филмҳои тасвирӣ дастгоҳҳои махсус истифода мешаванд.

Чор марҳилаи филмбардорӣ: омода сохтани сенария; тайёрии банаворгирӣ, интихоби актёрон, декоратсия, костюм; ҷараёни банаворгирӣ; монтаж ҳама масъулият мехоҳанд. Киностудия шўрои бадеӣ дорад, ки дар он ходимони эҷодӣ иштирок мекунанд.

Машҳуртарин киностудияҳои шўроӣ дар Москва, Ленинград, Киев, Минск, Тбилиси, Тошкент, Рига ва Одесса қарор доштанд. Киностудияҳои «Мосфилм», «Ленфилм» ба номи Горкий ва Довженко бошанд, шуҳрати ҷаҳонӣ доранд.

## Киностудияи «[[Тоҷикфилм]]»
Киностудняи «Тоҷикфилм» бисьёр филмҳои бадеӣ, ҳуҷҷатӣ, илмиву оммавӣ, таьлимӣ, киножурналҳо ва филмҳои телевизионӣ таҳия мекунад.
Аввалин филми ҳуҷҷатии тоҷик (киномаҷаллаи даврии «Тоҷикистони советӣ») соли 1929 аз тарафи пешвоёни кинои тоҷик В. В. Кузин, А. М. Шевич ва Н. В. Гезулин офарида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филми мустанад
*
Гурӯҳ:Синамо
Гурӯҳ:Кино
Киномаҷалла

**Киномаҷалла** – барориши кинои даврии иттилоотӣ (навъи кинохроника), ки аз лаҳзаҳо - сужаҳои ҷудогонаи ифшокунандаи ҷанбаҳои гуногуни ҳаёти иҷтимоӣ ва фарҳангӣ таркиб ёфтааст.Киномаҷалла одатан аз 1 қисм (250-300 см) иборат буда, чанд сюжет дорад ва мувофиқи мазмуну мундариҷа ба маҷаллаҳои хроникавии расмӣ, соҳавӣ, ҳаҷвӣ, бачагона ва ғайра тақсим мешаванд. Истеҳсоли Киномаҷалла дар ИҶШС аз соли 1918 (аз кинои ҳафтаина «Кинонеделя») шакл гирифтааст. Солҳои 1922-1924 киномаҷаллаи «Киноправда» мебаромад, ки ташаббускору ташкилотчии он кинорежиссёр ва назариётчии барҷастаи кинои ҳуҷҷатии советӣ Д. Вертов буд. Солҳои 1923-1925 киножурнали «Госкинокалендарь», аз соли 1925 «Совкиножурнал», аз 1930 «Союзкиножурнал», аз соли 1944 «Новости дня» (моҳе 5 маротиба) ба экран мебаромад. Аз охири соли 1984 ба ҷойи «Новости дня» - «Навигариҳо рӯз»: Киножурнали нави «Хроника наших дней» - «Воқеаҳои айёми мо», соле 48 шумора истеҳсол мешавад. Дар СССР беш аз 50 номгӯи киножурнал мебаромад, ки «Советский спорт» («Варзишӣ шӯравӣ»), «Селское хозяйство» («Кишоварзӣ»), «Наука и техника» («Илм ва техника»), «Горизонт» («Уфуқ»), «Строительство и архитектура» («Сохтмон ва меъморӣ»), «Здоровье» («Тандурустӣ»), «Иностранная кинохроника» («Кинохроникаи хориҷӣ»), «Альманах кинопутеществий» («Алманахи киносаёҳат»), «Звёздочка» («Ситора»), «Хочу все знать!» («Ҳама чизро донистан мехоҳам!») ва ғайра аз ҷумлаи онҳоянд. Аз соли 1962 киножурнали умумиитифоқии ҳаҷвии «Фитиль» (сармуҳаррир С. Михалков) таҳия мегардид. Дар ҷумҳуриҳои иттифоқӣ Киножурналҳои хроникавӣ ва ҳаҷвӣ истеҳсол мешуданд.

Дар Тоҷикистон таҳияи аввалин киномаҷаллаи тоҷикӣ («Дар саросари Тоҷикистон») соли 1929 оғоз ёфт. Аз даҳсолаи 1930 то пошхӯрии шӯравӣ киномаҷаллаи «Тоҷикистони советӣ» ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ ба экран мебаромад. Нахустин шумораҳои киномаҷаллаҳоро операторҳо В. Кузин, А. Шевич ва режиссёр Н. Гезулин ба навор гирифтаанд. Дар даҳсолаи 1960 киномаҷаллаҳои соҳавии «Санъати Тоҷикистон» ва «Пионери Тоҷикистон» истеҳсол мешудаанд. Аз соли 1971 киножурнали ҳаҷвии «Калтак» дар се моҳ як маротиба таҳия мешуд.
## Нигаред
* Кинои ҳуҷҷатӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кино

Гурӯҳ:Кинематограф
Гурӯҳ:Филм
Киномушоҳида

**Киномушоҳида** – навъи санъати кино, ки дар асоси кинои ҳуҷҷатӣ ва илмӣ таҳия мегардад. Киномушоҳида, аслан, барои дақиқ омӯхтани объект имкон медиҳад. Киномушоҳида, одатан, барои дар ҳолати табиӣ мушоҳида кардани объект истифода мешавад. Филмҳои тоҷикии «Бешаи палангон», «Дар рӯзи равшан», «Пиряхи Федченко» ва ғайра бо услуби киномушоҳида таҳия шудаанд.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кино

Гурӯҳ:Кинематограф
Гурӯҳ:Филм
Кинопублитсистика

**Кинопублитсистика** – шакли хоси таблиғ, ки қаблан ҳамчун киномаҷалла пеш аз оғози филмҳои бадеӣ нишон дода мешуд. Баъдтар телевизион барои пахши кинопублитсистика василаи муҳим гардид. Кинопублитсистика тамоми соҳаҳои хоҷагии халқ – сиёсат, идеология ва давлатро, ки дар саҳифаҳои матбуот, радио, телевизион ва сомонаҳои интернетӣ мунъакис мешаванд, дарбар мегирад. Кинопублитсистика ҳақиқат дар бораи шахс ва ё воқеаи маъмули иҷтимоӣ аст.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кино

Гурӯҳ:Кинематограф
Гурӯҳ:Филм
Кинотеатр

**Кинотеатр** – бинои ҷамъиятие, ки барои намоиши кинофилмҳо таъйин шудааст. Қисми асосии кинотеатр дорои толори тамошо ва экрани (бараш то 30 м) калони акси рӯшноию садоӣ мебошад. Кинотеатрҳои калони ҳозиразамон бо системаи тозакунии ҳаво, шифту деворҳои барои садофурунишонӣ мувофиқ, фойе ва дигар хонаҳои иловагӣ ҷиҳозонида шудаанд. Маҷмӯи таҷҳизоти кинонамоишдиҳии кинотеатри ҳозиразамон аз якчанд кинонишондиҳандаҳои пуриқтидори универсалӣ (барои намоиши филмҳои одӣ ва васеъэкране, ки дар кинонаворҳои барашон 35 мм ва филмҳои стереофоние, ки дар кинонаворҳои барашон 70 мм сабт гардидаанд), тақвиятдиҳандаи электронии овоз аз таҷҳизот ҷараёни барқ, шабакаи идоракунии автоматӣ ва нимавтоматии сеансҳо иборат аст. Аввалин кинотеатрҳо дар охири соли 1900 сохта шуданд, ки аз маҷлисгоҳу толорҳои консертӣ фарқ надоштанд. (Кинотеатр дар Коллендорфплатси Берлин, 1910. «Художественный»-и Москва, 1910). Дар солҳои 1920 сохтани кинотеатрҳо бо усули барокко, готика («Капитоль», Берлин, 1925), инчунин кинотеатрҳои замонавии барои намоиши филмҳо мувофиқ («Универсум», Берлин, 1928; «Ударник», Москва, 1928-1931) маъмул гардиданд. Солҳои 1950-1960 навъи нави киноматография- стереокино ва кинопанорамаҳои мудавварро ба миён овард. Сохтани толорҳои калони киноконсертии дорои 2500-4000 ҷой низ расм шуд, ки таҷҳизоти техникии паакустикии онҳо барои намоиши консертҳои калон ва тамоми навъҳои кино имкон медиҳад. Дар Россия Қасри Кремль (дорои 6150 ҷой, яке аз калонтарин дар ҷаҳон) ва зали консертии марказии меҳмонҳонаи «Россия» дар Москва, (дорои 3000 ҷой) ва ғайра аз ҷумлаи онҳоянд.
Дар ҷаҳон қариб 10000 кинотеатр мавҷуд аст.

## Дар Тоҷикистон
Дар Душанбе аввалин кинотеатр соли 1928 ба кор даромад. Ҳамон солҳо дар Тоҷикистон боз се кинотеатри дигар (Уротеппа, Хуҷанд, Конибодом) кушода шуданд. Соли 1932 дар трести «Тоҷик-кино» 65 кинотеатр ё нуқтаи филмпаҳнкунӣ (аз ҷумла, 31 клуб: 9 ҳарбӣ, 15 совхозӣ ва 10 мактабӣ) мавҷуд буд. Инчунин дар ҷумҳурӣ 45 кинои сайёр амал мекард. Соли 1929 дар сети кинои ҷумҳурӣ 1932 14 дастгоҳи кино мавҷуд буд. Соли 1970 шумораи дастгоҳҳо ба 1112 расид. Дар Тоҷикистон чандин кинотеатри васеъформат, аз ҷумла собиқ кинотеатри ба номи «Ҷомӣ» (дорои 1000 ҷой), «Тоҷикистон» (дорои 800 ҷой) Кинотеатри махсуси бачагонаи «Орлёнок» (дорои 500 ҷой) амал мекунанд.

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Кино

Гурӯҳ:Кинематограф
Гурӯҳ:Филм
Кинематограф

**Кинематограф** (юн. kinema – ҷинс, kinematos- ҳаракат ва graf – навиштан, сабт кардан) – 1) номи дастгоҳи наворбардорӣ, ки тавассути он объектҳои ҳаракаткунанда дар лентаҳо сабт гардида, бо роҳи рӯйи экран акс кунонида дар ҳаҷми калон нишон додан, истеъмол мегарданд;

2) номи кинотеатрҳои кӯҳнашуда;

3) маънои «санъати кино» - маҷмӯи васоил ва усулҳоест, ки тавассути онҳо филм ба навор гирифта намоиш дода мешавад.
 
Хусусияти асосии техникии Кинематограф инҳоянд: 
* сабти ҷисми мутаҳаррик дар навор, ки аз сабти видеомагнитӣ фарқ мекунад; 
* намоиши оммавии амалиёти сабтшуда дар бинои махсус.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кино

Гурӯҳ:Кинематограф
Гурӯҳ:Филм
Кинематография

**Кинематография** (юн. kunema– ҳаракат ва графия)– соҳаи фарҳанг ва санъат, ки маҷмӯи фаъолиятҳои касбӣ, эҷодӣ, истеҳсолӣ, илмӣ, техникӣ ва таълиму тарбиявиро фаро гирифта, ба истеҳсол ва нишон додани филмҳо равона шудааст. Навъи санъати нисбатан оммавӣ, воситаи муҳими тарғиботи сиёсӣ ва илмию бадеӣ. Кинематография аз кинотехника (ба ҳаракат даровардан)истифода мебарад.
## Нигаред низ
* Ташкилоти кинематографӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кино

Гурӯҳ:Кинематограф
Гурӯҳ:Филм
Бедонатӯр

**Бедонатӯр** — навъе аз харбуза.

Давраи нашваш 80-90 рӯз. Харбузаи дарозрӯяи тухмшакл аст. Пӯсташ сахт, тӯрдор, ҳаҷман миёна ва калон; вазнаш то 6 кг; рангаш сабзи зардтоб, доғҳои гирдаи сиёҳ дорад. Мағзаш сафед (5-7 см), сероб, ширину хуштаъм (7-8 % қанд дорад); тухмаш калон-калон, зард. Аз ҳар га полизаш 180 сентнер ҳосил меғундоранд. Бедонатӯрро асосан тар истеъмол мекунанд. Ба ҷойҳои наздик кашондан мумкин. Ба камобӣ ва заминҳои шӯрхок нисбатан тобовар аст. Бештар аз касалии пажмурдаи фузариозӣ зарар мебинад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Справочник бахчевода, 1987.

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Бежан

**Бежан** () — яке аз шахсияти устураӣ дар ҳамосаҳои манзуму мансур, қиссаву ривоятҳои қадими эронӣ ва «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, писари Гев ва Бонугушасп.

шахсиятҳо 

## Бежан дар Шоҳнома
Бежан дар тавоноию нерӯ пас аз падараш Гев, ки ҳампои Рустам буд, қарор дошт. Дар замони Кайхусрав дар набардҳо бо душманони Эрон қаҳрамониҳо мекард. Яке аз корномаҳои ӯ барои нест кардани гурозон ба Ирмон (мавзее дар марзи Эрону Турон) рафтанаш мебошад. Гурозонро маҳв кард, вале худ ба банди Манижа — духтари Афросиёб афтод. Қиссаи меҳрварзии Бежан ва Манижа мавзӯи достони ишқӣ-романтикии «Бежану Манижа» мебошад. Дар рафтори Бежан хислати худхоҳӣ ба назар мерасад. Ӯ мехост, ки шуҳратманд, аз ҳама паҳлавонони эронӣ болотар бошад. Бежан ба набарди Фаруд — писари дигари Сиёвуш рафта ӯро захмӣ кард ва ба ақибнишинӣ маҷбур намуд. Бежан аз паҳлавонони бемарг, ҷовидонии эронӣ аст. Вай ҳамроҳи шоҳ Кайхусрав ва чанде дигар аз паҳлавонони эронӣ дар ғоре рафта, нопадид шуд. Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ боз аз ду Бежан сухан меравад. Якеашон танҳо номбар шудааст. Дигараш ҳокими Самарқанд аст, ки Моҳуи Сурӣ — ҳукмрони Марв барои нест кардани охирин шоҳи сулолаи Сосониён Яздгурди 3 (бар асари ҳуҷуми арабҳо аз пойтахт фирор карда, ба Марв расида буд) аз вай мадад хост. Бежан — ҳукмрони Самарқанд ба ҷанг ба ёрии Моҳуи Сурӣ лашкар фиристод, вале худаш нарафт.

## Нигаред низ
* «Бежану Манижа»

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Бежан ва Манижа

**«Бежан ва Манижа»** () — яке аз достонҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, ки муҳтавои он меҳрварзии паҳлавони эронӣ Бежан ва Манижа — духтари шоҳи Турон мебошад.

## Хулосаи достон
Сужети мухтасари достон дар «Шоҳнома» бад-ин қарор аст: Бежан ҳамроҳи Гургин барои маҳв кардани гурозон меравад. Пас аз анҷоми кор ба марғзоре дар марзи Эрону Турон меояд. Дар ин марғзор духтари Афросиёб бо ҳамроҳонаш базм ороста буд. Бежан ва Манижа ҳамдигарро мебинанд ва дар дилашон меҳр пайдо мешавад. Манижа Бежанро ба қасри худ мебарад. Дарбориён ба Афросиёб хабар мерасонанд. Афросиёб Бежанро дастгир мекунад ва ӯро чун маҳбус ба чоҳе меафканад.
Манижаро аз қаср меронад. Рустам Бежанро аз чоҳ раҳо карда, ҳамроҳи Манижа ба Эрон мебарад. Манбаи достони «Бежану Манижа» достонҳои бостонии мардуми ориёиянд. Бинобар пажӯҳишҳо оид ба «Шоҳнома», Фирдавсӣ «Бежану Манижа»-ро чун достони алоҳида, берун аз ҷараёни воқеоти «Шоҳнома» эҷод карда, баъдан ба он ворид намудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*. حسین شهید مازندرانی. فرهنگ شاهنامه. تهران، ۱۳۷۷ ه. ش.؛
* صفا ذبیح الله هماسه سرای در ایران. تهران، ۱۳۸۷ ه. ش

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Достонҳои Шоҳнома
Гурӯҳ:Асотири эронӣ
Бежаннома

**«Бежаннома»** () — достони манзуми ҳамосиест дар тақлиди «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, ки аз 1400 то 1900 байт иборат аст.

Дар ин достон аз Бежан — саргузашту корномаҳояш сухан меравад. Достон бо ин байт оғоз меёбад:

Аз ин бармеояд, ки нигорандаи «Бежаннома» ва достони «Барзунома» ҳамон як кас аст. Қисми асосии «Бежаннома» аз баёни ҷанги Бежан бо гурозон иборат буда, аз нигоштаи Фирдавсӣ андаке фарқ мекунад. Дар 50 байти «Бежаннома» аз вохӯрӣ ва суҳбати Бежан бо Манижа сухан рафтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 3. Д., 2008;
* حسین شهید مازندرانی. فرهنگ شاهنامه. تهران، ۱۳۷۷ هـ. ش.؛
* صفا ذبیح الله. هماسه سرای در ایران. تهران، ۱۳۸۷ هـ. ش

Гурӯҳ:Ҳамосаҳои форсӣ
Гурӯҳ:Асотири эронӣ
Бахтиёр намемирад

**Бахтиёр намемирад** () — силсилафилми туркӣ, ки дар шабакаи atv пахш шудааст.

## Хулосаи достон
Бахтиёр дар яке аз минтақаҳои қадимии Истамбул зиндагии миёнаҳолонае дорад ва бо падараш машғули корҳои қабристон ҳаст… Шуғлаш нақл ва интиқоли мурдаҳост, вале намехоҳад то охири умраш ин корро идома бидиҳад ва пешниҳодеро, ки дӯсташ барои кор дар фермаи шутурмурғ медиҳад бо сар қабул мекунад

Падараш умедворона дар ин кор ӯро сармоягузорӣ микунад…

Вақте бо тамоми асабонияти аз даст додани орзуҳояш ва пасандозҳои падараш мошини мурдакашакро меронад, ёдгории дӯсташ, ки тухми шутурмурғ буд бо хашм аз шиша берун партоб мекунад.

Тухми шутурмурғ ба ҷое бархурд мекунад, ки зиндагии Бахтиёр ба сурати ғайриқобили баргашт иваз мешавад. Баъд ин маҷбур ба унвони мафияи Рифъат Чокор, ки бисёр шабеҳи ӯст, зиндагӣ кунад.

Яъне дӯсти якии дигар, душмани яки дигар, писари яки дегар, падари яки дигар, ва муҳиммтар аз ҳама шавҳари яки дигар мешавад.

Бахтиёре, ки саъй дорад дар корҳои зерзаминии Рифъат пешрафт кунад, аз инки бо Ойлин, духтари яке аз борунҳо ба исми Ойтекин Ёвуз издивоҷи сохта карда бехабар аст.

Бахтиёр ҳамчунин маҷбур мешавад бо дӯстписари қаблии Ойлин рақобат кунад.

Бахтиёр дар аввал байни ду зиндагӣ гир мекунад.

## Бозигарон
* Йеткин Дикинҷилер — Бахтиёр Олмез/ Рифат Чақир (1-19)
* Hande Subaşı — Aylin (1-19)
* Umut Oğuz — Şinasi (1-15)
* Orhan Aydın — Aytekin abi
* Güven Hokna — Latife (1-19)
* Serkan Kuru — Fuat (1-19)
* Semih Öztürk — Caner
* Gözde Okur — Vildan
* Ferdi Kurtuldu — Anıl (1-19)
* Yakup Yavru — Himmet
* Ali Çatalbaş — Memduh (1-19)
* Erencan Vurucu — Tarkan
* Serkan Şengül -
* Naz Elmas — Handan (1-19)
* Tuğçe Karabacak — Çağla
* Sevcan Yaşar — Nisa
* Fatma Karanfil — Hafize
* Fatih Doğan — Ramazan
* Dost Elver — Oktay
* Ҳалдун Бойсан — Топал Ҳамдӣ
* Hazal Şenel — Nuran (1-19)
* Mehmet Çelik — Selçuk
* Mert Hepcan — Ali Hikmet

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ Туркия