Видя Балан

**Видя Балан** (, , ; тав. 1 январ соли 1978, Бомбай, Маҳороштра, Ҳиндустон) - ҳунарпешаи синамо ва модели ҳинд, барандаи чандин номинатсия ва беш аз панҷоҳ ҷоизаи гуногуни синамои ҳиндӣ, асосан дар бахши "Ҳунарпешаи беҳтарин". Соли 2014 вай барои саҳмгузорӣ дар синамои ҳинд ҷоизаи ҳукуматии Падма Шриро дарёфт кард.

## Зиндагинома
Видя Балан 1 январи соли 1978 дар Оттапалам  (Керала) дар оилаи соҳибкор П.Р.Балан (ҳоло Ноиби президенти захираҳои инсонии ширкати телекоммуникатсионии Digicable) ва ҳамсараш Сарасватӣ Балан таваллуд шудааст.  Ба гуфтаи худи Видя, хонаводааш бо омехтаи томилӣ ва малаялам ҳарф мезананд, дар ҳоле ки худаш бо забонҳои ҳиндӣ, маратҳӣ, банголӣ ва англисӣ ҳарф мезанад. Хоҳари Видя, Прия Балан, дар соҳаи таблиғ кор мекунад.
## Фаъолият
Видя дар канори Бомбай (ё "Бомбайи бузург/Мумбай") Чембур ба воя расидааст ва дар он ҷо Мактаби миёнаи духтаронаи Сент-Энтониро хатм кардааст. Духтар аз овони ҷавонӣ орзуи ҳунарнамоӣ дар синаморо дошт, ки аз кори ҳунарпешаҳо Шабана Азмӣ ва Мадҳурӣ Диксит илҳом гирифтааст.

Дар синни 16-солагӣ ӯ аввалин шӯҳрати худро дар соҳаи актёрӣ ситкоми машҳури Экта Капур "Hum Paanch" яке аз нақшҳои марказӣ - Радҳика Маттурии оқил, вале кӯтоҳандеш ва карро иҷро мекунад. Коргардон Анураг Басу ба ӯ нақш дар операи собунӣ пешниҳод кард, аммо духтар ин пешниҳодро рад кард ва мехост дар синамо касб кунад. Волидонаш хоҳиши ӯро дастгирӣ карданд, аммо исрор карданд, ки ӯ маълумоти олӣ низ гирад. Бо маслиҳати волидонаш, ӯ дараҷаи бакалаврро дар Коллеҷи Сент Ксавиер ва баъдан дараҷаи магистри ҷомеашиносиро аз Донишгоҳи Мумбай гирифт.

### Кӯшишҳои бебарор ва муваффақияти аввалин дар синамо (2000-2003)

Ҳангоми таҳсил дар донишгоҳ Видя барои нақш дар филми малаялам "Chakram" интихоб шуд ва каме баъд ӯ барои кор дар 12 филми дигар "имзо" гузошт. Аммо вақте ки лоиҳа ба далели мушкилоти мухталиф боздошта шуд, продюсерҳои филм, ки бо Муҳанлали маъруф дар нақши мардона инро интизор набуданд, ҳунарпешаи ҷавонро ба овардани "кармаи бад" муттаҳам карда дар дигар филмҳои пешбинишуда ӯро бо дигар ҳунарпешаҳо иваз карданд.

Кӯшишҳои навбатии Видя ин буд, ки ба забони томилӣ, забони дуюмаш филмбардорӣ кунад. Дар соли 2001, вай барои нақш дар филми "Run"-и Н.Лингусами (соли 2002 бароварда шудааст) интихоб шуд, аммо пас аз наворбардории саҳнаҳои аввал, ӯро бо Мира Жасмин иваз карданд; Айнан ҳамин чиз дар филми «Manasellam»-и Равичандран (2002-2003) рӯй дод, ки дар он ҷо ӯро Триша Кришнан иваз кард. Филми дигар, ки барои он шартнома бастааст, дар сурати аз наздик дида баромадани он як мазҳакаи ишқӣ шуд ва ҳунарпеша, ки дар зиндагӣ хеле хоксор аст, худаш шартномаро вайрон кард. Ва филми малаяламии "Kalari Vikraman" аз ҷониби Дипак Моҳан, ки вай дар он нақш бозидааст, бо сабаби мушкилоти молиявии студия намоиш нашуд.

Дар ҳоле ки, дар ин марҳила, Видя Балан касби актёриро инкишоф надод, вай тақрибан дар даҳҳо таблиғот ва клипҳо аз ҷумла, бо гурӯҳи Euphoria ва сароянда Субҳа Мудгал нақш бозидааст. Ниҳоят, соли 2003, вай дар драмаи банголии "Bhalo Theko"- Готам Ҳолдер нақш бозид ва ин аввалин филми вай буд, ки ба фурӯш баромад. Намоиши ӯ ҳамчун нақши асосии зани ҷавон, Анандӣ, бо ёдоварӣ дар бораи гузаштаи худ, Видя ҷоизаи аввалини худро дар Anandalok Awards барои беҳтарин ҳунарпеша гирифт.

### Фаъолият ва пешравӣ дар Болливуд (2005–2008)
Нахустнамоиши филми ҳиндии ӯ соли 2005 дар драмаи мусиқии Прадип Саркар "Фариштаи ишқ" (мутобиқсозии романи  Саратчандра Чаттопадхя дар бораи ишқи Лалитаи идеалист ва писари худхоҳи соҳиби корхона Шекҳар мебошад) буд, ки ҳунарпеша ба иҷрои нақши асосӣ дар натиҷаи кастинги шашмоҳа интихоб карда шуд. Намоиши ӯ дар нақши Лалита баҳои баланд гирифт ва дар маҷаллаи "Variety" Дерек Эллӣ тасвири Видяро "дил ва ҷони филм" номид. Дар маросими ҷоизаҳои солонаи Bollywood Filmfare, ӯ унвони "беҳтарин дебюти занона" ва номинатсияи "беҳтарин нақши зан"-ро ба даст овард. Соли дигар, Видя инчунин дар баробари Санҷай Датт дар комедияи Раҷкумар Ҳиранӣ "Бродар Мунна 2" нақши барандаи радио Ҷанвиро, ки дӯстдоштаи қаҳрамони асосӣ аст, бозидааст. Ҳангоми омодагӣ ба наворбардорӣ, вай бо роҳбарони якчанд радиостансияҳои фароғатӣ мулоқот карда, кори онҳоро омӯхт. Ин кори ӯ ҳам аз ҷониби мунаққидон ва ҳам тамошобинон баҳои мусбӣ гирифт, ки арзиши филми блокбастери тақрибан 1,18 миллиард рупия (тақрибан 18 миллион доллари ИМА) ба даст овард.

Соли 2007, Видя фаъолона кор карда, ҳадди аққал дар панҷ филм нақш бозидааст, ки вокуниши назарраси тамошобинон ва ё мунаққидони касбии филмро ба бор овард.  Дар драмаи Манӣ Ратнам "Гуру" (қисман ба тарҷумаи ҳоли магнат Дҳирубҳай Амбанӣ асос ёфтааст) нақши дуюмдараҷаи зани мубталои склерозро бозидааст.  Нақшҳои асосиро ситораҳо ба мисли Митҳун Чакрабортӣ, Абҳишек Баччан, Айшвария Рай ва Мадҳаван бозӣ кардаанд, маблағи хуб ҷамъоварӣ кардааст, дар ҳоле ки мунаққидон аз ҳунарнамоии Видя Баланро ҳамчун "истеъдод барои нақши ночиз сарф шудааст" мегуфтанд.

Кори навбатии ӯ мазҳакаи шашқисми ошиқонаи Никҳил Адванӣ "Салом ишқ!" мебошад. Видя дар он нақши Таҳзиб Ҳусайн хабарнигорзани телевизионро бозидааст, ки баъд захмӣ шуданаш хотираашро аз даст додааст. Ҷон Абраҳам дар ин филм ҷуфти ӯро бозидааст. Филм буҷавӣ ноком шуд ва аз ҷониби мунаққидон низ хуб қабул нашуд аммо мунаққидони синамо ба бозии худи Видя вокуниши мусбӣ доданд. 

Триллери Видҳу Винод Чопра "Eklavya: The Royal Guard", ки дар он нақши дуюмдараҷаро бозидааст, аз нигоҳи тиҷоратӣ бебарор буд, аммо аз ҷониби мунаққидон мусбат пазируфта шуд ва ҳамчун номзад аз Ҳиндустон барои Оскар соли 2008 барои беҳтарин филм бо забони хориҷӣ интихоб шуд. Ҳамзамон филми Соҷид Хон "Heyy Babyy!", ки дар он Видя нақши модари танҳоро бозидааст, даромади хуб гирифт, аммо баррасиҳои манфии интиқодӣ ҳам дар маҷмӯъ ва иштироки Видя Баланро танқид карданд; Роҷив Масанд аз CNN-IBN либос ва ороиши ӯро танқид кард ва ӯро "пошнаи Ахиллес"-и филм номид.

Филми панҷум ва ниҳоии ҳунарпеша дар соли 2007 триллери равонии "Печдарпечӣ"-и коргардон Приядаршан буда ремейки ҳиндии филми "Қалъаи шикаста" (1993)-и малаяламӣ (инчунин филм ду ремейки дигар бо забонҳои гуногун дорад, «Aaptamitra» ба забони каннада ва «Chandramukhi» ба забони томилӣ) мебошад. Видя нақши Аванӣ Чатурведиро бозидааст, ки аз шахсияти ҷудошуда ранҷ мекашад, ки дар филми аслӣ онро ҳамватани Видя аз Керала, актриса ва раққоса Шобана бозидааст. Филм муваффақияти тиҷоратӣ буд ва дар саросари ҷаҳон тақрибан 830 миллион рупий (13 миллион доллар) ба даст овард. Мунаққидон ин филмро писандиданд, ҳарчанд онҳо ба ҳунарнамоии ҳунарпеша бештар вокуниш нишон дода, онро бо эпитетҳои “мақбул” ва “хушоянд” то “аъло” арзёбӣ карданд. Филм ба ӯ ҷоизаи дуюми Filmfare Awards дар категорияи беҳтарин актрисаро овард.

### Гузариш ба муваффақияти устувор (аз соли 2009)
Дар соли 2009, Видя дар филми Р. Балакришнан "Paa" зани гинекологи муҷаррад, ки бо писари навраси худ бо бемории прогерия зиндагӣ мекард, нақши асосиро бозидааст. Дар филм, ки падар ва писари Баччанҳо низ нақш (Абҳишек Баччан нақши навраси бемор Ауро, падари ӯ Амитабҳ Баччан - падари Ауроро бозидааст) бозидаанд аз ҷониби мунаққидон хуб пазируфта шуда, дар маҷмӯъ беш аз 40 номинатсия ва ҷоизаҳои аз ҷониби муассисаҳои гуногун, ба худаш Видя Балан 7 ҷоиза барои беҳтарин нақши занро овард (ба ҳисоби номзадҳои ғолибнашуда) ва ба гуфтаи мунаққидон, як гардиши ҷиддӣ дар касбаш гардид. Суканя Верма аз Rediff.com, ки дар гузашта тасдиқи худро изҳор карда буд, бозии Видяро бо Димпл Кападия муқоиса кард. Никҳат Казмӣ, шореҳи рӯзномаи "The Times of India" низ таъкид кардааст, ки "ба имиҷи модар дар Болливуд муяссар шуд, ки шаъну шарафи нодиреро бидиҳад."

Муваффақияти ин филм мазҳакаи сиёҳи "Ishqiya" (2010, дебюти коргардонии Абҳишек Чаубей) буд, ки дар он Носируддин Шоҳ, Аршад Варсӣ ва Салмон Шаҳид ҳамроҳи Видя бозӣ карданд. Қаҳрамони Видя дар ин филм Кришна Верма ҳам ҷӯяндаи адолат ва ҳам зани золим аст, ки тавассути васваса мардонро идора мекунад. Худи ҳунарпеша хислати худро дурии ҷиддӣ аз тасвири анъанавии занон дар синамо тавсиф кардааст.  Филм, инчунин иҷрои ӯ (барои ин филм махсусан лаҳҷаи маҳаллии уттар-прадеширо омӯхтааст) баҳои интиқодӣ гирифт. Кормандони телевизиони Деҳлӣ, мунаққиди синамо Анупама Чопра чунин шарҳ дод: “Нигоҳҳои сӯзони Видя Балан метавонанд дар экран сӯзонанд, дар ҳоле ки дар чашмони ӯ фоҷиа дида мешавад. Вай нишон дод, ки метавонад ба ҳама барбиҳои мӯҳрдоре, ки ҳоло Болливудро зери об мондаанд, сарлавҳаи бузурге бахшад, ҳассосият бо либоси ночиз ҳеҷ иртиботе надорад.  Барои кораш дар ин филм, ҳунарпеша барои унвони беҳтарин ҳунарпешаи ҷоизаи Filmfare Awards "Ҷоизаи интихоби мардум" пешбарӣ шуда, соҳиби ҳамон ҷоиза "Ҷоизаи интихоби мунаққидон" ва дар баробари гирифтани ҷоизаи дуюми беҳтарин нақши зани пешсаф аз маҷаллаи Screen шуд.

2011 дар филмографияи актриса бо якчанд нақшҳои назаррас қайд карда шуд. Нахустинаш триллери нимбиографии Раҷкумар Гупта "Ҳеҷ кас Ҷессикаро накушт" буд, ки 7 январи соли ҷорӣ бар асоси қазияи воқеии куштори модел ва пешхизмати тарабхонаи VIP Ҷессика Лал аз ҷониби писари парламента ва вазир Ману Шарма, ки дар он Видя нақши хоҳари ҷабрдида Сабрина Лалро бозид, ки сарфи назар аз фишори сершумори ҳукумати иёлот ва миллӣ ба додгоҳ кашидани парванда ва маҳкум кардани ҷинояткор нақши муҳим дошт. Бо даъвати режиссёр, ки ҳис мекард, ки «Сабрина... аз худаш 10 сол пеш, ки хамааш сар шуда буд, фарк мекунад», Видя бо прототипи характераш вомехурад, худаш онро инкишоф медиҳад.  Филм аз ҷониби мунаққидон баррасиҳои омехта гирифт, аммо бисёре аз баррасиҳо дар баррасиҳои ҷолиб дар бораи иҷрои ҳунарпешаи асосӣ бо ҳамдигар мувофиқат карданд;  ин кор ба Видя Балан боз як номинатсия барои ҷоизаи Filmfare барои беҳтарин нақши занро овард. Филм тақрибан 490 миллион рупий (тақрибан 10,8 миллион доллари ИМА бо қурби миёнаи асъор дар соли 2011) даромад ба даст овард, ки бо дарназардошти набудани нақши мардона дар ин филм дар матбуот таъкид шуд.

Моҳи марти соли 2011, кори ӯ аз ҷониби руҷӯи филмҳои ӯ дар Австралия ҳамчун як қисми фестивали **Bollywood and Beyond** аз он эътироф карда шуд.

Кори навбатии барҷастаи Видя Балан нақши асосии ӯ дар филми "Синамои ифлос"-и Экта Капур буд, ки ба достони ҳаёт ва марги актриса Силк Смита асос ёфтааст, ки (ба ибораи иҷрогар) бо "беҳаёӣ ва иғвоангезӣ" маъруф аст".  Видя ин нақшро ҷасораттарин нақшаш дар фаъолияти худ тавсиф карда, афзуд, ки ин нақш аз ӯ талаб мекунад, ки ҳам ба рӯҳияи ҷиддӣ ноил шавад ва ҳам 12 кило вазни иловагӣ гирад. Филм бо таассуфҳои зиёд, аз ҷумла якдилона ба тасвири Видя, ки аз ҷониби як қатор мунаққидон беҳтарин ҳунарнамоии актриса истиқбол карда шуд. Ин нақш ба ҳунарпеша ҷоизаи миллии филм ва ҷоизаи Filmfare барои беҳтарин нақши занро овард.

Соли 2015, вай боз бо Эмрон Ҳашмӣ дар филми "Достони нотамом" ҷуфт шуд. Пас аз як сол, вай дар филми "Te3n" нақш бозид ва аввалин худро дар синамои маратҳӣ "Ekk Albela" нақши Гита Балиро бозид.

Дар аввали соли 2017 филми "Begum Jaan" ба намоиш гузошта шуд, ки дар онҷо ӯ ҳамчун соҳиби фоҳишахона зоҳир шуда, баҳои баланд гирифт. Худи ҳамон сол, "Tumhari Sulu" нахустнамоиши худро баргузор кард, ки дар он диҷейи радиоро бозӣ мекард. Филм муваффақияти тиҷоратӣ дошт ва ба ӯ чаҳорумин ҷоизаи Filmfare барои беҳтарин нақши занро овард.

## Корҳои дигар
Илова ба ҳунарнамоӣ, Видя маҳорати навозандагии Карнатакаи анъанавии ҳиндӣ дорад ва инчунин шаклҳои рақси бҳарататям ва катҳакро омӯхтааст.

Видя Балан майли динии худро чунин баён кард: «Ман як одами амиқ диндор ҳастам, пайваста бо худо муошират мекунам, аммо дар «маъноӣ» муташаккили анъанавӣ махсусан диндор нестам. Вай гиёҳхорӣ (вегатерианӣ) мекунад, гарчанде ки вазни номунтазами ӯ, дар матбуот бисёр баҳс мешавад.

Илова ба ҳунарнамӣ дар филмҳо, Видя як ходими маъруфи ҷамъиятӣ мебошад, ки арзишҳои башардӯстонаро тарғиб мекунад ва дар фаъолияти созмонҳои хайрия иштирок мекунад. Моҳи марти соли 2011, Видя Балан барои иштирок дар "Соати Замин" аз ҷониби Хазинаи Ҷаҳонии Табиати ваҳшӣ таблиғ кард.  Вай инчунин дар маъракаи созмони калкуттӣ CINI (Институти кӯдакони ниёзманд) бар зидди гуруснагии кӯдакон ширкат дошт ва моҳи сентябри соли 2012 ба деҳаи Мирзопур (Уттар Прадеш) ҳамчун як қисми амал барои мусоидат ба таҳсилоти кӯдакон ва мубориза барои тавонмандсозии занон дидан кард. Барои иштирокаш дар мубориза барои ҳуқуқи занон, Видя соли 2012 бо Ҷоизаи Палатаи савдои Калкутта Прабҳа Хайтан (Prabha Khaitan Puraskar) сарфароз гардонида шуд ва ҷавонтарин барандаи ҷоиза гардид. Баъдтар, хизматҳои шоистаи Видя Баланро ҳукумати Ҳиндустон низ қайд кард, ки ба ӯ ваколати намояндаи худро дар ҳаракати беҳтар кардани шароити санитарӣ дар кишвар дод. Ниҳоят, моҳи августи соли 2013 вай ҳамчун "маршал"-и раҳпаймоии Рӯзи истиқлолияти Ҳиндустон дар Ню Йорк баромад кард ва моҳи сентябри соли ҷорӣ дар деҳаи Тҳанапури Уттар Прадеш як платформаи таълимии баландтехнологиро барои кӯдакони камбизоат боз кард.

## Ҳаёти шахсӣ
thumb|left|Видя ва  дар туяшон моҳи декабри соли 2012

ВАО-и Ҳиндустон борҳо дар бораи муносибати ошиқонаи Видя Балан бо шарикони саҳнавии ӯ тахмин мезананд, аммо худи актриса ин овозаҳоро рад кардааст. Бо вуҷуди ин, соли 2009, Видя аз муносибате ёдовар шуд, ки он вақт онҳо ҷудо шуда буданд. Ба ибораи худаш: «Агар касе барои шумо муҳим шуморо хор кунад, ин метавонад шуморо шиканад. Касе, ки андешааш барои ман ҳамеша муҳим буд, пайваста дар ман айб меҷуст. Бо мурури замон зарурати канда шудани ин робита пайдо шуд. Ҳарчанд ӯ ном набурд, таблоидҳо тахмин мезананд, ки ин Шаҳид Капур, шарики синамоии Видя аст, аммо ӯ инро рад кард.

Дар мусоҳиба бо "Press Trust of India" моҳи майи соли 2012, Видя Балан эълон кард, ки вай бо продюсер ва роҳбари UTV Motion Pictures (Истеҳсоли ҳиндии The Walt Disney Company) Сиддҳарт Рой Капур мулоқот мекунад. 14 декабри соли 2012, Видя ва Сиддҳарт дар канори Бандра издивоҷ карданд.

## Филмнома
### Филмҳо

### Телевизион

### Ҳунарнамоӣ дар видеоклипҳо

## Нигаред низ
* Феҳристи ҳунарпешазанҳои Ҳиндустон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Муделҳои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ҳиндӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои томилӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои телугу
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои банголӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои маротҳӣ
Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards