Саулӣ Ниинистё

**Са́ули Вя́йнямё Ни́инистё** (; 24 августи 1948, Сало, Финландия ) — ходими давлатӣ финландӣ, сиёсатмадор, ҳуқуқшинос, Президенти ҷории Финляндия аз 1 марти соли 2012 . Дар моҳи январи соли 2018, ӯ барои давраи дуввум дубора интихоб шуд.

Аз соли 1987 то 2003 ва аз соли 2007 то 2011 — вакили парлумони Финландия аз ҳизби ростгарои "Эътилофи Миллӣ"; 2007-2011 — сухангӯи Парлумони Финландия (пеш аз интихобот апрели соли 2011). Пеш аз интихоб шуданаш ба вазифаи Президенти Финляндия, ӯ Иттифоқи футболи Финландияро роҳбарӣ мекард.

Дар соли 2013, ба муносибати 65-умин солгарди таваллудаш, ба ӯ унвони доктори фахрии Донишгоҳи Йювяскиля дода шуд.

## Зиндагинома

### Кӯдакӣ, таҳсилот, мансаби барвақтӣ
Дар соли 1977 Ниинистёи 29-сола ба шӯрои шаҳрӣ ва маъмурияти шаҳри Сало интихоб шуд. Соли 1987 вай бори аввал вакили Эдускунта (порлумони Финланд) аз ҳизби Эътилофи Миллӣ интихоб шуд.

Дар соли 1994 Ниинистё ба ҷои Перти Салолайнен раиси Ҳизби Эътилофи Миллӣ интихоб шуд. Ӯ дар ин вазифа ҳафт сол то соли 2001 кор кардааст (ба ҷои ӯ Вилле Итяля омад).

### Дар ҳукумат
Дар ҳукумати аввали Пааво Липпонен солҳои 1995-1996 вазири адлия ва баъдан солҳои 1996-1999 вазири молия буд.

Дар ҳукумати дуввуми Липпонен, ӯ вазифаи вазири молияро идома дод (1999-2003), пас аз он ба вазифаи муовини директори Бонки сармоягузории Аврупо гузашт.

### Интихоботи президентӣ (2006)
Дар интихоботи президентии 2006, ӯ номзад аз Ҳизби Эътилоф шуд. Дар даври аввал, ӯ 24,1% овозҳоро ба даст оварда, ба даври дуввум баромад ва танҳо аз президенти феълии Финландия ва номзади ҲСДФ Таря Ҳалонен (46,3% ба даст овард) мағлуб шуд. Дар даври дуввуми овоздиҳӣ, ӯ дар интихобот мағлуб шуд, аммо бо фарқияти ночиз (48,2% барои Ниинистё, 51,8% барои Ҳалонен).
чап|мини| Маросими савгандёдкунии президенти нави Финляндия. Саули Ниинистё (дар мобайн) ва Таря Ҳалонен (аз чап), ки ваколатҳои президентии худро ба ӯ супоридаанд. 1 марти 2012, Хелсинки

### Раиси парлумон
Дар соли 2007 ӯ ба сиёсати Финландия баргашт ва боз дар интихоботи парлумонӣ вакили Эдускунта интихоб шуд. Вай инчунин раиси парлумон интихоб шуд. Саули Ниинистё ин вазифаро дар тӯли тамоми муҳлати даъват, то интихоботи навбатӣ дар моҳи апрели соли 2011 ишғол карда буд. Дар интихоботи парлумонии соли 2011 ӯ ширкат накард.

15 феврали соли 2013 парлумони Финландия як портрети расмии рассоми фин Марҷатта Тапиоларо ба маблағи 25 ҳазор евро харид, ки он дар галереяи портретҳои раисони парлумон ҷойгир карда шудааст.

### Интихоботи президентӣ (2012)
28 июни соли 2011, Саули Ниинистё қарори худро дар бораи пешбарӣ ба мақоми президенти Финляндия дар интихоботи соли 2012 эълон кард . Моҳи октябри соли 2011 номзадии Ниинистё дар анҷумани ғайринавбатии Ҳизби Эътилоф дар Ҳелсинки тасдиқ карда шуд .

22 январи соли 2012, дар даври якуми интихоботи президентӣ, вай 37% овозҳоро ба даст овард ва дар якҷоягӣ бо номзад Пекка Хаависто аз Иттиҳоди Сабз, ки 18,8% гирифта буд, ба даври дуюми интихобот гузашт.

Тибқи натиҷаҳои даври дуюми овоздиҳӣ, ки 5 феврали соли 2012 баргузор гардид,  овоз (62.2%) ба даст овард ва президенти Финляндия интихоб шуд. Савгандёдкунӣ 1 марти соли 2012 баргузор шуд.

*Филми мустанади Presidentintekijät,* ки онро режиссёри Тукка Темонен ба нақша гирифтааст, дар тирамоҳи соли 2014 ба нақша гирифта шудааст, боиси норозигии сафи тими интихоботи президентӣ гардид, зеро он дар бораи чӣ гуна офаридани симои номзад ба президентӣ Саули Ниинистё сухан меронд .

#### Раёсат
мини|
Сарвари давлат шуда, ӯ аввалин сафари расмии худро ба Шветсия , Эстония  ва Русия    анҷом дод ва 25 сентябри соли 2012 ҳангоми боздид аз ИМА , дар ҷаласаи Ассамблеяи Генералии СММ дар робита бо муҳокимаи номзадии Финляндия ба узвият дар Шӯрои Амнияти СММ баромад кард. Коршиносон мавқеи президентро дар соҳаи сиёсати хориҷӣ фаъол арзёбӣ мекунанд.

Президент инчунин барномаи наверо барои ҷалби сармояи хориҷӣ ба Финляндия оғоз кард.

Дар моҳи феврали соли 2013, як шӯрои табибон аз рӯи натиҷаҳои як таҳқиқоти ҳамаҷониба ба хулосае омад, ки саломатии Саули Ниинистё хуб аст ва ба ӯ имкон медиҳад, ки вазифаи президенти Финляндияро давом диҳад.

10 феврали соли 2013, ӯ бо сафари расмӣ ба Маскав омада, дар он ҷо бо Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин ва Сарвазири Федератсияи Русия Дмитрий Медведев мулоқот кард ва дар ҷараёни сафари расмии худ ба Чин, 6 апрели соли 2013, аввалин раҳбари Иттиҳоди Аврупо шуд, ки бо Раиси нави Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин мулоқот намуд.

7 феврали соли 2015 дар Конфронси Амнияти Мюнхен Саули Ниинистё дар бораи сиёсати ИА нисбати Русия суханронӣ кард: *“Татбиқи таҳримҳо вокуниши дуруст буд.* *Дар оянда тамдиди онҳо, дар мавриди зарурӣ, як иқдоми асоснок хоҳад буд.* *Аммо, Русия набояд дар инзиво бошад "*.
[чап|мини| Саули Ниинистё бо ҳамсараш Йеннӣ Ҳаукио дар ҳамоиши Русия ва ИМА дар [Ҳелсинкӣ|Ҳелсинки, дар якҷоягӣ бо президенти ИМА Доналд Трамп, ҳамсари ӯ Мелания Трамп ва президенти Русия Владимир Путин. 16 июли соли 2018]]
29 майи соли 2017 Ниинистё эълом дошт, ки ният дорад дар интихоботи президентии соли 2018 ширкат варзад, дар ҳоле, ки ӯ ният дорад аз ҳизби Эътилофи Миллӣ, тавре ки дар интихоботи соли 2012 рух дода буд, балки аз иттиҳодияи интихоботӣ (ҳамчун номзади мустақил) номзад шавад ...

28 январи соли 2018, дар интихоботи президентӣ, вай барои даври дуввум интихоб шуд ва аллакай дар даври аввал 62,7% овозҳоро ба даст овард .

1 январи соли 2020 Ниинистё дар телевизион суханронии солинавӣ кард, ки дар он масъалаи болоравии сухани нафрат дар ҷомеаи Финляндия ба миён омад. Ба ақидаи ӯ, баҳс кардан "имконпазир ва зарурӣ" аст, аммо шарти ҳифзи сулҳи ҷомеа, ба андешаи ӯ, эҳтиром ба якдигар мебошад, дар ҳоле ки вазъе, ки дар раванди муколама ҳадафи ҷонибҳо ба назар намерасад саъй кунанд, то ҳамдигарфаҳмиро пайдо кунанд, аммо мавқеи худро мустаҳкам кунанд, ки онро ҳамчун мушкилоти амнияти давлатӣ баррасӣ мекунанд.

## Ҳаёти шахсӣ
Дар соли 2004, ӯ ҳамроҳи писараш Матиас дар Хао Лаки Таиланд дар рухсатӣ буд. Ба ӯ муяссар шуд, ки ҳангоми сунамӣ бо писараш ба сутуни телеграф истода, наҷот ёбад .

Вай беш аз ним миллион евро саҳмияҳо дорад ва сарватмандтарин номзадҳои президентӣ дар интихоботи президентии соли 2012 дар Финланд ба шумор мерафт.

Моҳи августи соли 2012 Ниинистё ба *рӯзномаи Helsingin Sanomat * гуфт, ки ӯ забони русиро меомӯзад, дар як ҳафта як маротиба дарс меомӯхт; донистани забони як кишвари ҳамсоя, ба ақидаи ӯ, "масъалаи хушмуомилагӣ" аст. Ҳамзамон, вай иқрор кард, ки дар ҳаёти худ «ӯ ҳамон қадар маротиба ба омӯхтани забони русӣ шурӯъ кард, ки чӣ гуна ӯ тамокукаширо тарк карданӣ шуд» .

### Оила
* Модар - Ҳилкке Ҳелене Ниинистё (1916 - † 5.12.2014) 
* Зани аввал - Маря-Леена Аланко, ки аз соли 1974 издивоҷ кардааст, дар соли 1995 дар садама ҷон додааст
** Писар - Нуути (соли таваллудаш 1975)
** Писар - Матиас (соли таваллудаш 1980)
* Зани дуюм - Йенни Ҳаукио (тав. 7 апрели 1977); нависанда, шоира, аз соли 2007 ба ҳайси Директори коммуникатсияи Ҳизби Эътилоф кор кардааст  ва 13 феврали соли 2012 менеҷери барномаи Намоишгоҳи байналмилалии китоб дар Турку таъйин шуд . 3 январи соли 2009 оиладор шудааст .
** Писар (таваллуд 2 феврали соли 2018  дар беморхонаи пойтахт Найстенклиникка  ). 7 апрели соли 2018, усқуфи собиқ епископии Ҳелсинки Эеро Хуовинен фармони таъмиди худро иҷро кард; кӯдак номи Ааро Вели Вяйнаморо гирифт . Таваллуди кӯдак аз президенти кунунии Финландия бори аввал дар таърихи кишвар рух дод .
## Адабиёт
* Невалайнен, Петри: Нимиссиҳен киҳарат: Саули Ниинистён henkilökuva. Хелсинки: Аҷатус, 2010. ISBN 978-951-20-8105-9
* Тикка, Юха-Пекка: 130 päivää - Саули Ниинистён президентинвааликампанжан тарина. Хелсинки: Kansalliskustannus, 2012. ISBN 978-952-93-0438-7
* Уимонен, Ристо: Пуоливаллатон президенти: Саули Ниинистён питкя кири Мантиниемиен. Хелсинки: WSOY, 2012. ISBN 978-951-0-39350-5
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Витаутаси Бузург бо занҷири тилоӣ
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1948
Гурӯҳ:Зодагони 24 август
Гурӯҳ:Президентҳои Финланд