open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нарзулло Дӯстов

**Нарзулло Дӯстов** — сиёсатмадор, собиқ муовини президенти Тоҷикистон (декабри 1991 - майи 1992), вазири нақлиёти Тоҷикистон (1992-1994) буд.
## Зиндагинома
Нарзулло Дӯстов соли 1940 ба дунё омада, дар солҳои 80-ум ба мақоми раиси автобаза расида буд.  Ӯ соли 1989 вакили Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд ва аз ҷумлаи вакилони фаъоли он ҳайъати порлумон ба ҳисоб мерафт. Дар интихоботи президентии моҳи ноябри соли 1991 Нарзулло Дӯстов ба ҳайси номзад ба ноиби президент  дар командаи Раҳмон Набиев буд ва бо пирӯзии Набиев дар интихобот ба мақоми ноибии ӯ расид. Аммо дар моҳи майи соли 1992 таҳти фишори тарафдорони мухолифин, ки дар майдони Шаҳидон дар маркази Душанбе хайма зада буданд, Дӯстов аз мақоми ноиби президент барканор карда шуд.
Моҳи декабри соли 1992 бо пирӯзии Фронти халқӣ Дӯстов боз ба ҳукумат баргашт. Ӯ  як замон вазифаи вазири нақлиёти Тоҷикистонро бар зимма дошт. Соли 1994 Дӯстов аз ин мақом барканор шуд ва чанд соли дигар дар мақоми муовини вазири нақлиёт фаъолият кардааст..
## Тарки Тоҷикистон
Нарзулло Дӯстов дар соли 1998 баъди ошуби полковник Маҳмуд Худойбердиев Тоҷикистонро тарк кард. Нарзулло Дӯстов аз соли 1998 ба ин тараф дар Узбекистон ба сар мебурд ва ӯро аз ҳамроҳони полковники ошӯбгар, Маҳмуд Худойбердиев, медонанд. Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон ӯро ба гумони талоши табаддулоти давлатӣ, сарнагунии ҳокимият ва ошӯби мусаллаҳона ҷустуҷӯ мекард..
## Иштирок дар ошуби мусаллаҳона зидди ҳокимият
Баҳром Шомиров, муфаттиши додситонии Хатлон, дар соли 1998 гуфта буд, ки "шаби 3 ба 4-уми ноябри соли 1998 ин гурӯҳ аз тарафи Худойбердиев М. ва Нарзулло Дӯстов бо яроқҳои оташфишон муҷаҳазонида шуда, тахминан соатҳои 2 ба 3-и шаб ба вилояти Суғди Тоҷикистон бо мақсади ғасби ҳокимият ҳуҷуми мусаллаҳона карда, тахминан муддати 3 шабонарӯз ҳамаи иншоот ва идораҳои дорои аҳамияти стратегӣ доштаи ин минтақаи ҷумҳуриро зери назорати худ қарор медиҳанд.»

Мақомоти Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон «гурӯҳи Дӯстов ва Худойбердиевро» ба ғасби биноҳои давлатӣ муттаҳам карда буданд. Он замон мақомот гуфта буданд, ки ин гурӯҳ дар Ӯзбекистон паноҳ бурдаанд. Баъдан, дар расонаҳо хабар нашр шуд, ки Маҳмуд Худойбердиев, полковники ошубгар дар Ӯзбекистон як воҳиди низомиро раҳбарӣ мекунад. Маълум набуд, ки Дӯстов то охир ҳамроҳӣ Маҳмуд буд ё не. Сарнавишти Маҳмуд Худойбердиев номаълум аст..
## Даргузашт
Собиқ ноиби президенти Тоҷикистон дар замони Раҳмон Набиев – Нарзулло Дӯстовро дар шаҳри Тошканд ба хок супоридаанд. Ӯ 82 сол дошта, солҳои охир дар шаҳри Тошканди Ӯзбекистон  зиндагӣ мекард.  Ҳарчанд ки Нарзулло Дӯстов моҳи ноябр бар асари бемории саратон даргузаштааст, вале аввали моҳи декабр хабари маргаш расонаӣ шуд..
## Нигаред низ
* Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Раҳмон Набиев
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муовини президентҳои Тоҷикистон
Вивона

**Вивона** — яке аз давлатмардон ва волиёни аҳди ҳахоманишӣ.

Дар замони лашкаркашии Камбуҷия ба Миср (526—522 то м.) ва ҳукмронии Гаумата (марти 522 — сентябри 522 то м.) волии Арахосия (Рухаҷ) буд. Вивона сарлашкар, ҳамсаф ва волии Дорои I (522—468 то м.) буд. Ҳангоми ба тахт нишастани Дорои I (сентябри 522 то м.) ва сар задани ошӯбҳо дар мамлакат барои саркӯбсозии рақибони шоҳаншоҳ мубориза бурд. Дорои I дар Катибаи Бесутун номи Вивонаро ҳамчун шаҳрдори Арахосия ва сарлашкар 6 бор ёд намуда, хидматҳои ӯро дар саркӯбсозии Ваҳяздата ситоиш кардааст. Мутобиқи маълумоти Катибаи Бесутун, Вивона дастаҳои ошӯбгарони Ваҳяздатаро се бор саркӯб намуд. Вивона дар лашкаркашиҳои Доро ба муқобили сакоиҳои тиграхауд (519—518 то м.) ширкат варзида, то охири умр волии Арахосия буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Густав Вигеланд

**Адолф Густав Вигеланд** (**Вигеланн**; ; ) — ҳайкалтароши норвежӣ, аз намояндагони символизм ва модерн.

## Корнома
Ёдгориҳои ороишиву пайкараҳои калисои ҷомеи Тронхеймро (1898—1902) тармиму таҷдид кардааст. Дар портретнигорӣ («К. Гомсун», 1990; «Г. Ибсен», 1903) ва ҳайкалтарошӣ (пайкараҳои Б. Бёрнсон ва Бергене, 1916) мумтоз буд. Бо маҷмӯи ҳайкалҳои аз биринҷиву санги хоро дар боғи истироҳати Фрогнер (Осла, 1905) дар атрофи «Монолит»-и 18-метрии марказӣ сохтааш, ки «доираи абадӣ»-и ҳаёт ва марги инсонро таҷассум менамоянд, шуҳрат ёфтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Шодӣ Солеҳ

**Шодӣ Солеҳ** (*Шодӣ Солеҳов*; зод. 10 январи 1947, ноҳияи Ленин) — ҳунарпешаи шӯравӣ ва тоҷик, коргардон ва драматург. Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1996). Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Шодӣ Солеҳ 10 январи 1947 дар деҳаи Қазоқони ноҳияи Ленин ба дунё омадааст. Солҳои 1966—1971 дар Донишкадаи театрии ба номи Луначарскийи Маскав таҳсил кардааст.

## Корнома
* 1971—1988 — ҳунарпешаи Театри давлатии ҷавонони ба номи Маҳмудҷон Воҳидов  
* 1988—1990 — директори Театри драмавии ба номи Лоҳутӣ  
* 1990 — то ҳол — ҳунарпеша, коргардон ва драматурги Театри давлатии ҷавонони ба номи Маҳмудҷон Воҳидов 

Шодӣ Солеҳ муаллифи 20 асари саҳнавӣ, 200 саҳначаи хурди ҳаҷвӣ, беш аз 100 сенарияи телевизионию радиоӣ мебошад. 

## Хонавода
Оиладор, соҳиби 6 фарзанд

## Филмшиносӣ

### Ҳунарпешагӣ

### Коргардонӣ
Ҳамчун коргардон соли 1994 спектакли С. Аюбӣ «Муҷассама»-и С.Аюбӣ, 1995 Театри давлатии ҷавонони ба номи Воҳидов, «Ятимҳои бехона»-1997 дар Иттифоқи ходимони театр, «Ба пеш» ба саҳна гузоштааст. Холахо", «Мехмони нохонда», «Тухфа аз мухочират» ба Театри давлатии чавонони ба номи В.

## Ҷоизаҳо
* 1984 — Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон
* 1996 — Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон
* 1998 — узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Намоишноманависон аз рӯи алифбо
Гишхун

**Гишхун** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Маҳмадулло Абдуллоеви ноҳияи Ванҷ. Аз Гишхун то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 1 км. Аҳолиаш 1433 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ванҷ
Гурӯҳ:Ҷамоати Маҳмадулло Абдуллоев
Лапиллӣ

мини| Лапиллӣ
**Лапиллӣ** (  аз  - сангчаҳо) — пораҳои хурди гуногуншаки гудозаҳо дар ҳаҷмҳои мутафовит (аз 2 мм то 2–3 см), ки ҳангоми фаввора задани вулкан дар намуди сахт, моеъ ё дар ҳаво сахтшаванда партоб мешаванд.  .

## Тавсиф
пораҳои хурди гуногуншаки гудозаҳо дар ҳаҷмҳои мутафовит (аз 2 мм то 2–3 см), ки ҳангоми фаввора задани вулкан дар намуди сахт, моеъ ё дар ҳаво сахтшаванда партоб мешаванд. Лапиллӣ чанд навъ дорад: сахт (гудозаҳои сахти ғайриҳубобӣ), шишаӣ (комилан аз шишаҳои вулканӣ таркиб ёфта, аксар дар шакли қатраӣ ҳастанд, ки румузан «ашки Пеле» ба ифтихори илоҳаи вулканҳо Пеле номгузорӣ шудааст), сарбораӣ (шаклҳои номуназзами ҳубобии пораҳои гудоза). Ҳамчунин, навъи кристалӣ, ки аз шаклҳои каму беш муназзами Лапиллӣ буда, дар магмаи вулкан шакл гирифта, ҳангоми таркиш ба ҳаҷми хеле зиёд партоб мешаванд (вулкани Толбачи Камчатка, Везувийи Итолиё, Эребус дар Антарктида ва Миякои Ҷопон).

## Ҳамчунин

* Ашки Пеле, Ашкҳои Апачҳо - лапилли дар шакли қатраҳо.
* Вулкан, лава
* Бомбаи вулканӣ
* хокистари вулканӣ
* Хокистар

## Қайдҳо

## Адабиёт

* 
* Горная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. Под редакцией Е. А. Козловского. 1984—1991.
Гурӯҳ:Оташфишоншиносӣ
Юҷин Вигнер

**Юҷин Пол Ви́гнер** (; ) — и назарии аҳли амрико.

## Зиндагинома
Соли 1921 дар Мактаби олии техникии Берлин (ҳозира Донишгоҳи техникии Берлин) таҳсил карда, дар коллоквиумҳои ҷамъияти физикҳои олмонӣ, ки дар он олимони машҳури замона М. Планк, В. Гейзенберг, В. Паули, А. Эйнштейн ва дигарон фаъолият мекарданд, ширкат меварзид. Солҳои 1928—1930 дар Олмон дарс додааст. Профессори Донишгоҳи Принстон (1936). Бори нахуст маҳсули истифодабарии назарияи гурӯҳҳо ва ғояҳои симметрияро дар механикаи квантӣ нишон дод (1931). Аз соли 1946 директори озмоишгоҳи Клинтони шаҳри Оукриҷи иёлати Теннесси буд. Дар соҳаи физикаи назарияи ҷисми сахт таҳқиқоти бисёр анҷом дода, дар коркарди аввалин реактори ҳаставии амрикоӣ (1942—1945) иштирок кардааст.

Ба ифтихори ӯ дар физика «ячейкаи Вигнер-Зейтс», «энергияи Вигнер», «формулаи Брайт-Вигнер», «теоремаи Вигнер-Экарт», «функсияи Вигнер», «кристаллбандии Вигнер» номгузорӣ шудаанд. Барои саҳмгузорӣ дар назарияи ҳаставии атом ва зарраҳои бунёдӣ сазовори мукофоти Нобел гаштааст (1963, ҳамроҳи Мария Гёпперт-Майер ва Ҳанс Йенсен). Баъзан Юҷин Вигнерро алломаи илм номида, ҳамзамонон бо Алберт Эйнштейн баробар мекарданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Донишгоҳи фаннии Берлин

**Донишгоҳи фаннии Берлин** (, ё ТУ Берлин *TU Berlin*) — яке аз чаҳор донишгоҳи шаҳри Берлин. Ин донишгоҳ дар соли 1884 тибқи нақшаҳои Ришорд Лукое (Richard Lucae) сохта шуд. Сохтимони аслии он дар маҳаллаи Шорлутанбург (Charlottenburg) дар хиёбони Juni 17 имрӯзӣ воқеъ шудааст. Ҳудуди 35000 донишҷӯ дар ин донишгоҳ машғули таҳсил мебошанд. Ин донишгоҳ узви «TU 9», ки дар он 9 донишгоҳи санъатӣ ва бузурги Олмон мушорикат доранд, мебошад. Бо ихтисос додани ҳудуди 20 % зарфияти донишгоҳ ба донишҷуёни хориҷӣ, пазириши байнулмилалии донишҷӯии он дар миёни донишгоҳҳои Олмон аз ҳама бештар мебошад. Ҳайати илмии донишгоҳ дорои 8 узви барандаи Ҷоизаи Нобел мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*
Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Берлин
Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Олмон
Алберто Фернандес

**Алберто Ангел Фернандес**     ) ҳуқуқшинос, профессор ва сиёсатмадори аргентинӣ аст, ки аз соли 2019 ба ҳайси Президенти Аргентина кор карда истодааст.  Ӯ узви Ҳизби адолат аст ва дар давраи президент Нестор Киршнер ба Девони вазиронро раҳбарӣ мекард.  Вай дар интихоботи соли 2019 бо касби 48 дарсади овозҳо бар президенти кунунии кишвар Маурисио Макри пирӯз шуд.

## Зиндагинома
Фернандес 2 апрели соли 1959 дар Буэнос-Айрес таваллуд шудааст. Вай дар Донишгоҳи Буэнос Айрес дар риштаи ҳуқуқ таҳсил кардааст. Ӯ дар синни 24-солагӣ донишгоҳро хатм кард ва баъдан профессори ҳуқуқи ҷиноӣ шуд. Фернандес мушовири Ассамблеяи қонунгузории Буэнос-Айрес ва Палатаи депутатҳои Аргентина таъин шудааст. Баъдан муовини директор оид ба корҳои ҳуқуқии Вазорати иқтисод таъин шуд. Ҳамин тариқ, ӯ ҳамчун сарвари дипломатияи Аргентина дар даври Уругвай интихоб шуд. Дар зери роҳбарии Карлос Менем, ӯ аз соли 1989 то 1992 ҳамчун президенти Ассотсиатсияи менеҷерони суғуртаи Амрикои Лотинӣ кор кардааст. Вай инчунин ба ҳайси мушовир дар Mercosur оид ба масъалаҳои суғуртакунӣ кор мекунад. Дар он вақт Фернандес аз ҷихати сиёсӣ ба собиқ губернатори музофоти Буэнос-Айрес — Эдуардо Дуалде наздик шуд. 

Соли 2003 раиси Девони Вазирон таъин шуд.  Низоми наве, ки андозҳои тағйирёбанда барои содироти маҳсулоти кишоварзиро ҷорӣ мекунад, ки дар соли 2008 боиси ихтилофи байни ҳукумат ва бахши кишоварзӣ гардид. Дар он вақт Фернандес ба ҳайси раиси гурӯҳи музокиротии ҳукумат кор мекард. Музокирот барбод рафт ва Фернандес дере нагузашта истеъфо дод.

18 майи соли 2019 Кристина Фернандес де Киршнер эълон кард, ки Фернандес ба курсии президентӣ номзад мешавад ва ӯ ҳамчун ноиби президент ба вай низ номзад мешавад.  Фернандес ба ивази ваъдаи хеш нисбати рушди иқтисодиёт бе ҷори намудани ислоҳоти меҳнатӣ дастгирии Конфедератсияи умумии меҳнатро гирифт.  Рӯзи 11 август, Фернандес бо касби 47,7% овозҳо бар зидди 31,8% президенти феълӣ Маурисио Макри пирӯз шуд.  Рӯзи 27 октябри соли 2019, Фернандес дар интихоботи президентӣ бо 48,1% овозҳо нисбат ба Маурисио Макри, ки  40,4% овозҳоро ба даст овард, ба қадри кофӣ аз даври дувуми интихоботи президентӣ гузашт.  10 декабри соли 2019 Алберто Ангел Фернандес ба ҳайси президенти кишвар ба кор шурӯъ кард.

## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Президентҳои Аргентина
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Аргентина
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони Буэнос Айрес
Гурӯҳ:Зодагони 2 апрел
Гурӯҳ:Соли 1959 таваллудшудагон
Нестор Киршнер

**Нестор Киршнер (**    Nestor  ) Президенти Аргентина, губернатори музофоти Санта Круси Аргентина ва шавҳари президенти пешин Кристина Фернандес де Киршнер аст.

Киршнер, ки соли 2010 барои бемории дилу рагҳо ду ҷарроҳии дилро аз сар гузаронида буд, 27 октябри соли 2010 дар хонаи худ дар Эл Калафате пас аз сактаи дил даргузашт.  . Дар маросими дафн ба ғайр аз чандсад ҳазор нафар аҳолии Аргентина роҳбарони ҳашт кишвари Амрикои Чанубӣ низ ҳозир буданд.

## Зиндагинома
Нестор Киршнер 25 феврали соли 1950 дар Рио Галлегос таваллуд шудааст. Падари ӯ аз насли швейтсарӣ  ва модараш аз насли омехтаи Чили-Хорватия аст. Маълумоти олиро дар Донишгоҳи миллии Ла-Плата гирифта, он донишгоҳро дар риштаи ҳуқуқшинос хатм кардааст. Дар донишгоҳ ӯ инчунин бо занаш Кристина Фернандес де Киршнер вохӯрд, ки баъдтар ба ӯ издивоҷ кард.

Вазъи ноустувори сиёсии пойтахт ӯро водор сохт, ки ба зодгоҳаш баргардад ва ҳамроҳ бо ҳамсараш, ки ҳамзамон ҳуқуқшинос буд, як ширкати бомуваффақияти ҳуқуқшиносӣ таъсис кард. Пас аз суқути диктатураи ҳарбӣ ва истиқрори демократия дар кишвар дар соли 1983 ӯ дар ҳаёти сиёсӣ фаъолона иштирок мекунад. То соли 1986 ба ӯ муяссар шуд, ки муқобили номзадии мири Рио Галлегос дастгирии кофии сиёсиро ҷамъоварӣ кунад  ва пирӯз шавад. Дар давраи ҳокимяти ӯ (1987 - 1991) ба қадри кофӣ муваффақ буд, ва дар интихоботи губернатории музофоти Санта Крус дар соли 1991 ӯ ҳамчун номзад пешбарӣ шавад ва бо 61% пирӯз шавад. Вай дар соли 2003 дар интихоботи президентии Аргентина иштирок намуда бар Карлос Менем пирӯз шуд .

## Президентӣ
Киршнер кишварро дар шароити бӯҳрони ҷиддии иқтисодӣ, бо қарзи бузурги хориҷӣ 178 миллиард доллар ва фасоди молӣ дар ҳама сатҳҳо ба кор шурӯъ карда буд. Дере нагузашта, Киршнер ба Суди Олӣ тағйироти ҷиддие ворид кард, ки қариб ҳамаи аъзоёни муҳофизакори кӯҳнаро бо аъзоёни нав иваз кард (аз ҷумла зане, ки атеисти ошкоро буд). Вай инчунин як қисми зиёди низомиёни баландпояро иваз кард, ки обрӯи онҳо дар ҷангҳо  пошида шуда буданд. Афви сарбозоне, ки дар давраи диктатураи ҳарбӣ ҷиноят содир кардаанд, низ бекор карда шуд.

Аллакай дар соли аввали президент буданаш ба ӯ муяссар шуд, ки қисми зиёди қарзи берунии кишварро пӯшад ва таҷдиди сохторӣ дар кишвар кунад ва барои иқтисод нафаси тоза фароҳам оварад.  

Дар соли 2007 Киршнер эълон кард, ки бо вуҷуди пуштибонии беш аз 60 дарсади интихобкунандагон, тибқи назарсанҷӣ, ӯ барои даври дуввуми интихобот ширкат намекунад. Ба ҷои ин, ӯ аз номзадии ҳамсараш Кристина Фернандес де Киршнер пуштибонӣ кард ва ба таъсиси ҳизби сиёсии худ кӯшиш кард.

## Пайвандҳо

 
Гурӯҳ:Президентҳои Аргентина
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Аргентина
Гурӯҳ:Даргузаштагони 27 октябр
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2010
Гурӯҳ:Зодагони 25 феврал
Гурӯҳ:Зодагони соли 1950
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Маурисио Макри

**Маурисио Макри** (, таваллуд 8 феврали 1959 дар Тандил ) — сиёсатмадори аргентинӣ ва президенти собиқи Аргентина аст. Макри моҳи декабри соли 2015 пас аз пирӯзӣ дар даври дуввум дар таърихи Аргентина ба курсии президентӣ нишаст. Вай аввалин президенти Аргентина аз соли 1916 ба таври демократӣ интихобшуда аст, ки радикал нест ва тарафдори режими перонистӣ нест. Пеш аз расидан ба курсии президентӣ, Макри мири шаҳри Буэнос-Айрес (аз июни соли 2007 то 2015), узви Палатаи поёнии Конгресси Аргентина (2005-2007) ва инчунин президенти бошгоҳи футболи «Бока Хуниорс» буд. 1995 - 2007 ).

## Зиндагинома
Макри дар шаҳри Тандили музофоти Буэнос-Айрес дар оилаи Франческо Макри зодаи итолиёвӣ (соҳибкори маъруф) ва Алисия Бланко Вижегас (ки аслан испанӣ аст) таваллуд шудааст. Макри дар Донишгоҳи католикии Аргентина таҳсил карда, дар он ҷо дар риштаи муҳандисӣ таҳсил кардааст.

Аз соли 1985 вай ба тиҷорат дар ширкатҳое машғул аст, ки падараш Франко Макри таъсис додааст. Аз соли 1995 то 2007 ӯ президенти «Бока Хуниорс» буд, ки то омаданаш дар бӯҳрони тӯлонӣ қарор дошт. Аз ибтидои асри 21, «Бока Хуниорс» ба яке аз клубҳои пурқуввати ҷаҳон табдил ёфта, унвонҳои зиёдеро ҳам дар дохили кишвар ва ҳам дар сатҳи байналмилалӣ, аз ҷумла чаҳор Ҷоми Либертадорес, ду Ҷоми Амрикои Ҷанубӣ ва ду Ҷоми байниқитъавӣ ба даст овардааст.

Дар соли 2003, Макри ба мубориза барои курсии шаҳрдории Буэнос-Айрес ҳамроҳ шуд ва дар марҳилаи аввали овоздиҳӣ пирӯз шуд, аммо дар марҳилаи дуввум аз Анибал Ибара шикаст хӯрд. Дар соли 2005, Макри намояндаи Буэнос-Айрес дар парлумони Аргентина буд. Дар моҳи феврали соли 2007, Макри эълон кард, ки ӯ бори дигар номзадии мири шаҳр хоҳад шуд. Дар даври аввал ӯ бо 45,6% овозҳо, дар даври дуюм бо 60,96% овозҳо пирӯз шуда, шаҳрдори 12,5 миллион нафар шуд. Ғалабаи Макри ҳамчун талафот барои президенти кунунии Аргентина Нестор Киршнер арзёбӣ мешавад. Макри раҳбари ғайрирасмии мухолифони Аргентина маҳсуб мешавад, ки аз бӯҳрони иқтисодии соли 2001 дар ин кишвар авҷ гирифтааст.

Моҳи ноябри соли 2015 Макрӣ бо 51,4% овозҳо президенти кишвар интихоб шуд. 

## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Президентҳои Аргентина
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Аргентина
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Буэнос Айрес
Гурӯҳ:Зодагони 8 феврал
Гурӯҳ:Соли 1959 таваллудшудагон
Муштоқи Исфаҳонӣ

**Мир Сайид Алӣ** (), мутахаллис ба **Муштоқ** (; ) — аз они даврони Нодиршоҳи Афшор аст. Вай яке аз асосгузорони давраи бозгашт буд. Ӯ бо сабки ироқӣ шеър менавишт.

## Зиндагинома
Зиндагии Муштоқ ҳамзамон бо Озари Бегдилӣ ва Ҳотифи Исфаҳонӣ буд. Соли 1169 ё 1170 ҳиҷрӣ дар Исфаҳон даргузашт.

## Намунаи шеър

## Байте машҳур
Ин байти Муштақ хеле машҳур аст:

## Эзоҳ
Лена Карпунина

**Лена Карпунина** (рус. **Елена Карпунина**, с. т. 1963, вафот 4 ноябри соли 2013) - нависанда, ки бо забони эсперанто ҳикояҳо эҷод мекард. Дар шаҳри Калуга, ИҶШС, ҳозира Русия ба дунё омадааст ва ба Душанбе омада то замони ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон фаолият мекард. Баъдан ба Олмон кӯчида меравад ва дар Академияи забони эсперанто то охири умр фаолият менамояд.

## Зиндагинома
Елена Карпунина ё Лена соли 1963 дар шаҳри Калуга, ИҶШС таваллуд шудааст. Сипас ба шаҳри Душанбе, Тоҷикистон омада ин ҷо соли 1986 Институти политехникии Тоҷикистонро хатм кардааст. Пас аз хатми донишгоҳи номбурда вай ба ҳайси муҳандис дар корхонаҳои гуногуни Тоҷикистони шӯравӣ фаъолият карда буд. Аз соли 1988 вай ба омӯзиши забони эсперанто ҷиддӣ машғул шуда, соли 1993 ба шаҳри Берлин кӯч баст, соли 1997 факултаи забономӯзии Донишгоҳи Берлин ба номи Ҳумболдтро (олм. *Humboldt-Universität zu Berlin*) хатм кардааст. Замони дар Олмон буданаш бо эсперантодони олмонӣ Герд Буссинг (Gerd Bussing) хонадор шуд. Соли 2013 дар шаҳри Берлин, Ҷумҳурии Федеролии Олмон вафот кардааст.

## Осор
Айёми хурдсолиаш дар Тоҷикистони Шӯравӣ ба нақшакашӣ ва навиштани мақолаҳои хурд дар мавзӯъҳои инсондӯстӣ, замони муосир шуғл меварзид. Аз Елена Карпунина китобҳои зерин бо забони эсперанто боқӣ мондаанд:
# La Bato (2001)
# Neokazinta Amo (2007)

## Пайвандҳо
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Lena_Karpunina Лена Карпунина дар Википедияи англисӣ 
* "En Granda Urbo" by Lena Karpunina
* "La Amnestipeto" by Lena Karpunina

Гурӯҳ:Зодагони соли 1963
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2013
Гурӯҳ:Занҳои нависандаи Русия
Гурӯҳ:Занҳои нависандаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Эсперантодонҳо
Гурӯҳ:Зодагони Калуга
Гурӯҳ:Нависандаҳои адабиёти эсперанто 
Гурӯҳ:Аъзоёни Академияи эсперанто
Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи техникии Тоҷикистон
Эдуардо Дуалде

**Эдуардо Алберто Дуалде Малдонадо** ( ; тав. 5 октябри 1941, Ломас де Самора, музофоти Буэнос-Айрес ) -  Президенти Аргентина дар 2002 - 2003. Ҳукмронии президент Эдуардо Дуалде давраи аз бӯҳрони иқтисодӣ баромадани Аргентина буд. Ӯ аз рӯи ихтисос ҳуқуқшинос аст.  Аз соли 1973 сардори шаҳракхои атрофи пойтахт буд. Солҳои 1987—1989 вакил ва ноиби спикер. Солҳои 1989—1991 - ноиби президенти Аргентина таҳти роҳбарии президент Карлос Менем. Аз соли 1991 то 1999 губернатори музофоти Буэнос-Айрес . Соли 1999 дар интихоботи президентӣ ҷои дуюмро гирифт. Моҳи январи соли 2002 ӯ аз ҷониби парлумон пас аз истеъфои Фернандо де ла Руа, Адолфо Родригес Саха ва ду нафар президенти муваққат президент.и Аргентина интихоб шуд.  

Вай ба футболбоз Марадона дар ҳукумат як мансаб пешниҳод карда буд . Дар соли 2009 ӯ хоҳиши дубора дар интихобот ҳамчун номзад ба мақоми президентӣ ширкат карданро изҳор дошт.

## Сиёсати иқтисодӣ
Тадбирҳои ҳукумати муваққатии ӯ кушиши ором кардани кишварро тавассути ислоҳотҳо, аз қабили Муколамаи Аргентина, тадбирҳои гуногуни иқтисодие, ки ба эҳёи иқтисоди Аргентина, ки солҳои сол ба таназзул дучор шуда буд, иборат буданд: беқурбшавии асъор, ки ба  таваррум хотима гузошт; маҷбуран кам кардани пасандозҳои бонкӣ бо асъори хориҷӣ ва як қатор тадбирҳои иҷтимоӣ, ки ба коҳиш додани оқибатҳои таназзули иқтисодӣ нигаронида шудаанд, ки боиси афзоиши камбизоатӣ гардиданд .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Аргентина
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1941
Гурӯҳ:Зодагони 5 октябр
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Аргентина
Видарн

**Видарн**, **Гидарн** (солҳои 80 асри VI то м. — охири асри VI то м.) — яке аз давлатмардон ва волиёни аҳди Ҳахоманишиён.

Аз ҷумлаи ҳафт пешвои бонуфузи қабилаи порсҳост, ки номаш дар Катибаи Бесутуни зикр шудааст. Дар аҳди кишваркушоиҳои Куруши II (559—530 то м.) дар фатҳи сарзаминҳои Осиёи Хурд ва қисмати шарқии Порт, Суғд ва Бохтар сипаҳсолор буд. Дар поёни давлатдории Куруш муддате волии Мод буд. Ҳангоми лашкаркашии Камбуҷия ба Миср (526—522 то м.) дар фатҳи шаҳрҳои Мемфис ва Саис иштирок дошт. Баъди марги Камбуҷия 522 то м. дар қатори ҳафт тан пешвои қабилаи порсҳо дар сарнигун сохтани Гаумата, ки худро бардурӯғ Бардияи писари Куруш номида буд, саҳм гузошт. Бо амри Дорои I (январи 521) барои саркӯб намудани ошӯби Фравартиш дар Мод лашкар кашида, ошӯбгаронро мағлуб ва ба ақибнишинӣ водор сохт. Барои хидматҳояш аз ҷониби Дорои I муддате волии Мод таъйин шуда, сипас дар ҳудуди Арманистон музофотеро ба мерос гирифт, ки ворисонаш аз имтиёзҳои хосса бархурдор буданд. Баъдтар намояндагони хонадони Антиохи Бузург насаби худро ба ӯ пайвастанд. Писари Видарн номи падарашро дошта, дар лашкари Дорои I (522—486) ва писараш Хашоёршоҳ (486—465) вазифаи сипаҳсолори дастаҳои яккачини сарбозони намиранда буд.

.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Видадофш

**Видадофш**, **Фрададафш** — номи ду кишварест дар самти хатти ҳаракати офтоб аз ҷанубтарин нуқтаи қаторкӯҳи Сарикӯли Бадахшон (аз ҷойи тулӯъи офтоб 22 декабр дар Бадахшон), ки тақрибан то резишгоҳи Сурхандарё дар рӯди Ому (ҷойи ғуруби офтоб 22 июн дар ғарби минтақаи Хатлон) фаро мегиранд.

Видадофш аз ҷанубтарин нуқтаи Сарикӯл тақрибан то минтақаи Файзободи Афғонистонро дар бар мегирифтааст, ки бо номи иқлими ҷануби ховарӣ зикр мегардад. Фрададафш дар Авесто номи иқлими ҷануби ховарӣ дониста шудааст. Ин кишвар ба тахминан аз баъзе қисматҳои шимоли Афғонистон ва ҷануби минтақаи Кӯлоби кунунӣ иборат будааст. Дар «Бундаҳишн» омадааст, ки «Аз миён Фрададафшро бешае гирифтааст». Тавре ки маълум аст, дар асрҳои миёна Хатлон бо аспҳояш шуҳрат ёфта буд, ки дар ин бора «Бундаҳишн» мегӯяд: «Аспони нерӯманд ба Фрададафшу Видадафш рафтанд».

Шоир ва донишманд С. Ҳалимшо низ дар «Оби шаҳд» ном асараш Фрадафшро барҷой дар Хатлон ва номи кӯҳ — Фурӯшро дар ноҳияи Муъминобод баргаште аз Фрададафш донистааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Авесто
Густав Ҳенрих Видеман

**Густав Ҳенрих Видеман** (; ) — и олмонӣ, узви вобастаи АИ Берлин (1879) ва Петербург (1883), асосгузори Ҷамъияти физикҳои Берлин.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Берлин (1847). Профессори Донишгоҳи Базел (аз 1854), политехникумҳои Брауншвейг (аз 1863) ва Карлсруэ (аз 1866), Донишгоҳи Лейпсиг (аз 1871). Корҳои илмии асосиаш ба омӯзиши соҳаҳои электрик, магнетизм, гармӣ, оптика бахшида шудаанд. Соли 1853 ҳамроҳи физикдони олмонӣ Р. Франс муқаррар кард, ки таносуби байни гармигузаронӣ ва ноқилияти электрикӣ дар ҳамаи намудҳои филиззот доимӣ аст (нигар Қонуни Видеман-Франс). Соли 1858 ҳодиса (эффект)-и тобхӯрии милаи ферромагнитиро, ки аз он ҷараёни электрикӣ мегузарад, кашф намуд. Густав Ҳенрих Видеман ҳодисаҳои флуорессенсия, фотопадида (фотоэффект), нурҳои катодиро низ таҳқиқ кардааст. Аз соли 1877 сармуҳаррири маҷ. «Таърихи физика ва кимиё» буд. Муаллифи маълумотномаи бунёдии нахустин доир ба ҳодисаҳои электрикист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Андиҷон (мазмунҳо)

* Андиҷон
* Вилояти Андиҷон
* Ноҳияи Андиҷон
* Андиҷон (деҳа, н. Панҷ)
Видеокассета

thumb|250px|Видеокассетаҳои гуногун
**Видеокассета** — қуттии полистиролии ҳамвори атрофаш пӯшидаест, ки дар дохил навори магнитӣ дорад.

Видеокассета ҳомили иттилот буда, барои сабт кардан ва нишон додани видео ва садо ба тавассути видеомагнитофон ё видеокамера имкон медиҳад. Видеокассета барои оҷилан иваз кардани навор дар видеомагнитофон имкон дода, ҳаракати мунтазами онро таъмин, аз чанг, чиркиншавӣ, вайроншавии механикӣ ҳифз намуда, муҳлати истифодаашро дароз мекунад. Феълан истифодааш маҳдуд шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Захирасозии расона
Калуга

**Калуга** — шаҳр дар қисмати аврупоии Русия, округи марказӣ-федеролӣ, маркази маъмурии вилояти Калуга ва шаҳри Калуга. Дар соҳили дарёи *Ока* ва шохобҳояш — *Яченка*, *Калужка*, *Киёвка*, 160 км аз қисмати ҷанубу ғарбии шаҳри Маскав ҷойгир шудааст. Аҳолиаш дар соли 2023 аз 333 954 нафар иборат буд.

Дар Калуга аз соли 1892 фазонаварди машҳури назариявӣ К. Э. Сиолковский зиндагӣ мекард.

Бо иштироки бевоситаи Сергей Королёв, Юрий Гагарин ва дигар фазонавардон, аввалинбор дар дунё, соли 1967 осорхонаи давлатии фазонаварди дар шаҳри Калуга ва калонтарин дар Русия  кушода шуд. 17 апрели соли 2021 барои тамошобинон қисмати дуюми намоишҳои ин осорхона кушода шуд.

## Иқтисодиёт
Асоси иқтисодиёти шаҳри Калугаро худравсози, мошинсози, коркарди металл, саноатҳои сабук, хӯрокворӣ, электроэнергетика ва саноати масолеҳи сохтмони ташкил медиҳад.

## Нигаред
## Адабиёт
## Пайвандҳо
* https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B3%D0%B0

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳри Калуга
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Русия
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Калуга
Эдуардо Оскар Камано

**Эдуардо Оскар Камано** ( ; тав.  ,  ) — сиёсатмадори аргентинист, ки аз 30 декабри соли 2001 то 2 январи соли 2002 иҷрокунандаи вазифаи президенти Аргентина буд.

## Зиндагинома
Камано солҳои 1987-1991 ҳамчун мири музофоти Квилмес кор кардааст. То соли 2007 узви порлумони Аргентина аз музофоти Буэнос-Айрес буд. Вай аз соли 2001 раҳбари аксарияти палатаи поёнии парлумони Аргентина буд. Дар натиҷаи истеъфои Адолфо Родригес Саха ва Рамон Пуэрта, вай ҳокимяти ичроияро гирифт.

Дар солҳои минбаъда, ӯ бо Эдуардо Дуалде, ки ба муқобили президент Нестор Киршнер буд, як блоки перонистӣ таъсис дод. Дар соли 2007 ӯ боз даъвои курсии порлумон шуд, ин дафъа дар рӯихати блоки зидди Нестор Киршнер. Аммо вай аз намояндаи эътилофи Рикардо Кукковило мағлуб шуд.

Камано баъдан раиси шӯрои миллии Ҳизби Одилона шуд ва ӯ дар баробари Эдуардо Дуалде ва Нестор Киршнер раҳбари ҳизб гардид. Соли 2008, вақте ки Нестор Киршнер роҳбарии ҳизбро ба зимма гирифт, вай ба Камано ва Дуалде вазифаҳои роҳбарикунандаро пешниҳод кард, ки гурӯҳҳои мухолифини ҳизбро муттаҳид карда тавонанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* http://www.perfil.com/contenidos/2007/11/30/noticia_0065.html 
* http://www.lanacion.com.ar/politica/nota.asp?nota_id=1005755&origen=rss

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Президентҳои Аргентина
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Аргентина
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Аргентина
Гурӯҳ:Зодагони Буэнос Айрес
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1946
Гурӯҳ:Зодагони 17 июн
Видеоклип

**Видеоклип** ё **клип** (аз ) — кадрҳои пайдарҳами аз ҷиҳати бадеъӣ кӯтоҳмуддате, ки омода шудаанд.

Видеоклип дар телевизион барои рекламаи ашё ва хидматрасонӣ истифода мешавад. Санъати банаворгирӣ ва васл (монтаж)-и видеоклип ҷузъи алоҳидаи санъати кинои кӯтоҳметраж мебошад. Видеоклипҳоро, одатан, нисбат ба филмҳои кӯтоҳметраж «майда» карда, васл менамоянд ва дар онҳо воситаҳои махсус истифода мешаванд. Видеоклипи мусиқӣ барои рангоранг кардани суруд ё қисматбандии мусиқӣ таъйин шудааст. Видеоклипҳо асосан барои намоиш додан дар телевизион ё шабакаи Интернет ба навор гирифта мешаванд. Инчунин кадрҳои клип бис ёр вақтҳо иҷрои сурудро дар консертҳо ҳамроҳӣ мекунанд. Онҳо барои сабти албом ё наворбардорӣ дар телевизион истифода мешаванд.

Нахустин видеоклип дар шакли филмҳои кӯтоҳметраж дар мусиқӣ ибтидои асри 20 пайдо шуда, солҳои 60 асри 20 дар Қувваҳои ҳарбии ҳавоӣ хеле инкишоф ёфт. Бо ривоҷу равнақи телевизион видеоклип омили муҳимми пешрафти ҳунарпеша гардид. Пештар одамон ҳунарпешагони дӯстдоштаи худро танҳо дар консертҳо ва суратҳо дида метавонистанд. Ҳоло барои иҷрокунандагони мусиқии поп сабти видеоклипҳои босифату ҳақиқӣ ва ҳунарнамоии зинда хеле муҳим аст. Дар таърихи видеоклипи мусиқӣ пайдоиши шабакаи телевизионии МТV дар соли 1979 воқеаи муҳим буд, ки он видеоклипи муосирро хеле сайқал ва ривоҷ дод.

видеоклипи мусиқии ҳунарпешагони машҳурро коргардон-клипсозони касбӣ ба навор мегиранд. Арзиши баъзе клипҳои алоҳида тибқи буҷет аз якчанд млн доллар зиёд аст. Ҳунарпешагони касбӣ барои сабти клипҳои гаронарзиш аз воситаҳои махсус ва графикаи компютерӣ истифода мебаранд.

Дар Тоҷикистон низ видеоклип васеъ паҳн гардидааст. Ҳунарпешагон Ҷонибеки Мурод, Садриддини Наҷмиддин, Шабнами Тоҷиддин, Остони Азиз, Шаҳроми Абубакр, Самад Ғанӣ, видеоклип Азизов, Зикриоллоҳ Ҳакимов, Нигина Амонқулова, Баҳром Ғафурӣ ва дигарон видеоклипҳои ҷолиб доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Видео
Видеомагнитофон

**Видеомагнитофон** — абзорест барои дар навори магнитӣ сабт намудани сигналҳои электрикии тасвир (ҳамроҳ бо садо) ва аз нав нишон додани тасвиру шунавонидани садои он.

Тарзи кори видеомагнитофон шабеҳи магнитофони муқаррарист, вале бар хилофи он фосилаи васеи басомадҳои истифодашаванда (то 6-8 МҲтс) дорад. Истифодаи чунин фосилаи басомадҳо дар натиҷаи суръати баланди ҳаракати мутақобилаи байни сараки магнитӣ ва навор ба даст оварда мешавад. Баробари такмил ёфтани техникаи ҳисоббарор усулҳои сабти тасвири мутаҳаррик ва садо ба қурсҳои магнитӣ ва схемаҳои интегралӣ маъмул гашта, барои татбиқи вазифаи В. дар компютер (масалан, сабти барномаҳои телевизион ба қурси сахт) ва фотокамераҳои рақамӣ (на фақат тасвири сокит, балки видеосужетҳои начандон калонро сабт кардан мумкин аст) ва ғ. имкон медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Технологияи телевизионӣ
Медиаплейер

**Медиаплейер**, **видеоплейер** () — дастгоҳест барои таҷдиди тавлиди садо ва симое, ки дар диск сабт шудааст. Ин амал тариқи нурҳои лазерӣ сурат мегирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пахшкунандаҳои расона
Муллер

* Луис Муллер
* Милтон Асел Муллер
* Муллер (футболбоз)
* Оскар Муллер
* Рамон Муллер
* Роленд Муллер
Якоб

* Клаудио Якоб
* Йёнс Якоб Берселиус
* Ваккернагел Якоб
* Якоб Гримм
* Якоб Михаэл Рейнҳолд Лентс
* Якоб Бёме
Таҷвид

**Таҷвид** () — дар луғат ба маънии такмил, таҳсину некӯ гардонидан аст ва дар истилоҳ ба қавоъиду дастурҳои гуфта мешавад, ки ба некӯ хондани Қуръон кумак мекунанд. Дар таҷвид ба наҳваи саҳеҳи адои ҳуруф аз махориҷшон ва низ сифоти овоии ҳар ҳарф ба танҳоӣ ё дар канори ҳуруфи дигар пардохта мешавад. Аз қавоъиди дигаре, ки ба он таваҷҷуҳ мешавад маҳалли вақфу васл дар ҳангоми хондани Қуръон бо таваҷҷуҳ ба нишонагузориҳо ва маънии оёт аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Ҳофизи Қуръон

**Ҳофиз** () — дар луғат ба маънии муҳофизаткунанда аст, аммо ин лафз дар байн мусулмонон ба касе итлоқ мешавад, ки битавонад кулли Қуръонро аз ҳифз бихонад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Муфассир

**Муфассир** () — донишманде, ки Қуръони каримро шарҳу тафсир кунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Улуми Қуръон

**Улуми Қуръон**, **улуми қуръонӣ** () — маҷмӯъае аз донишҳои муртабит бо Қуръон, ки густараи бузурге аз донишҳои ҳамчун тафсир, таҷвид, қироат, шони нузули оёти Қуръон, дониши балоғати оёти Қуръон, таърихи Қуръон, ва таъвилро дарбар мегирад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Ҷӯйбор

мини|Ҷӯйбори Рокӣ дар Итолиё
**Ҷӯйбор**, **ҷӯбор**, **наҳр** — ҷӯйи бузурге, ки маъмулан аз ба ҳам пайвастани ҷӯйҳои кӯчак ташкил мешавад.
 
Ҷӯйборҳо дар чархаи об ва тағзияи обҳои зерзаминӣ ҳоизи аҳамият ҳастанд ва маҷрои барои муҳоҷират ва нақли макон моҳиҳо ва дигар ҳаёти ваҳш эҷод мекунанд. Бо таваҷҷуҳ ба масъалаи инқироз ҳавлусин, ҷӯйборҳо ҳамчунин нақше ҳаётӣ дар иртибот додани зистгоҳҳое чандпорашуда ва низ муҳофизат кардан аз танаввуъи зистӣ бози мекунанд.
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Обшиносӣ
Ӯч-Қӯрғон

**Ӯч-Қӯрғон** () — деҳа дар ноҳияи Қадамҷойи вилояти Бодканд, Қирғизистон.

Маркази ҷамоати деҳоти (ҳукумати овулии) Ӯч-Қӯрғон.

Аҳолӣ — 14982 нафар дар соли 2020, асосан тоҷикон.

Дорои мактабҳои ба номи Ҷомӣ, Айнӣ ва Рӯдакии таҳсилоташон бо забони тоҷикӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Қадамҷой
Тартил

**Тарти́л** () —  истилоҳе қуръонӣ ба маънои шумурда, дуруст, равон, сангин ва оҳангин хондани матни Қуръони карим, ки дар сира ва суннати набавӣ табйин шуда, ва аз тариқи ахбору осор ба китобҳои луғат роҳ ёфта, ва ба унвони васфе мумтоз барои ҳар сухану калом шинохта шудааст, чунонки дар хабар аст, ки дар каломи Расулуллоҳ (с) тартил буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Паёмнамо

**Паёмнамо**, **телематн**, **видеоматн** — истилоҳи умумӣ барои ифодаи усулҳои гуногун, ки бо ёрии онҳо иттилоот дар экрани телевизор ё роёна намоиш дода мешавад.

Иттилооте, ки аз манбаи пахшнамоӣ якҷо бо сигналҳои муқаррарии телевизионӣ интиқол гардида, дар як вақт бо дигар шабакаҳо ё новобаста ба онҳо пахш карда мешавад, телематн ном дорад. Системаеро, ки аз маъхази ахбории компютер иттилоотро тавассути хатти телефон ба экран мебарорад, видеоматн (дар аввал «иттилооти чашмдид ё визуалӣ») меноманд. Видеоматн технологияест, ки ба истифодабарандагони муқаррарӣ барои гирифтани иттилооти гуногун (масалан, маълумотномаи телефонӣ, навигариҳои варзишӣ, обу ҳаво, бозиҳои видеоӣ ва ғ.) имкон медиҳад. Дастовардҳои технологии солҳои охир имкон дод, ки суръати пахши видеоматн бо ҳаҷми камтарин баланд гардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Технологияи телевизионӣ
Чаувай (деҳоти Чаувай)

**Чаувай** () — деҳа дар ноҳияи Қадамҷойи вилояти Бодканд, Қирғизистон. 

## Аҳолӣ
Аҳолӣ — 1640 нафар дар соли 2020.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Қадамҷой
Спанҷ Боб Сквэр Пэнтс

«**Боб Исфанҷ Шалвор Мукаъабӣ**», инчунин маъруф ба «**Спанҷ Боб Сквэр Пэнтс**» () — маҷмӯъаи пӯёнамоии амрикоист, ки дар «Nickelodeon» пахш мешуд. 1 майи соли 1999 пахш шуд ва ба яке аз маъруфтарин барномаҳои телевизиюнии пӯёнамо табдил шуд .

## Эзоҳ
Адолфо Родригес Саа

**Адолфо Родригес Саа** ( , *25 июли 1947)&nbsp;— ходими сиёсии Аргентина, ки панҷ муҳлат вазифаи губернатори музофоти Сан-Луисро ишғол карда буд. Аз 23 то 30 декабри соли 2001 дар вазифаи президенти Аргентина кор кардааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Ҷанҷолҳо дар атрофи Родригес Саа

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Президентҳои Аргентина
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Аргентина
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Аргентина
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1947
Гурӯҳ:Зодагони 25 июл
Видеосигнал

**Видеосигнал** — сигнали қиёсии мураккаб, ки дорои иттилооти рамзӣ дар бораи тасвироти телевизионӣ мебошад. Видеосигнал ҷузъи асосии сигнали телевизионист. Мафҳуми dидеосигнал ҳам дар телевизиони қиёсӣ ва ҳам рақамӣ, инчунин барои системаҳои инъикоси иттилооти компютерҳо, ки дар заминаи карнаи электронию шуоӣ сохта шудаанд, истифода мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Технологияи телевизионӣ
Видеотелефон

thumb
thumb
thumb**Видеотелефон** (видеотелефония, **иртиботи видеотелефонӣ**) — телефонест, ки имкони нишон додани тасвир (видео)-ро дошта, тавассути он ҳамсуҳбатон дар як вақт ҳамдигарро мешунаванд ва мебинанд.

Нахустин видеотелефоне, ки соли 1878 сохта шуда, тасвир ва садоро интиқол медод, «телефоноскоп» ном дошт. Томас Эдисонро ихтироъкори видеотелефон мешуморанд. Бори нахуст видеотелефони оммавии экранаш 8-дюймаро дар Олмон Георг Шуберт сохтааст, ки соли 1936 дар Олимпиадаи тобистонии Х1 дар Олмони фашистӣ намоиш дода шуда буд. Солҳои 70 ва 80 асри 20 ширкатҳои ИМА, Фаронса ва Ҷопон видеотелефонҳоро ба фурӯш бароварданд, вале бинобар арзиши баланд доштан видеотелефон дар байни мардум маъмул нагашт. Дар асри 21 телефонҳои мобилӣ ба сифати видеотелефон истифода мегарданд. Видеотелефонҳои барномавии муосир ба бисёр барномаҳо барои мубодилаи фаврии иттилоот (ICQ, Skype, Google Talk ва ғ.) дохил карда шудаанд. Барои кор бо видеотелефони барномавӣ компютери инфиродӣ, ноутбук ё коммуникатор, веб-камера, гӯшакҳо бо микрофон ва пайвастшавӣ ба Интернет лозим аст. Сифати начандон хуби чунин барномаҳоро дастрасӣ ва содагии истифодаи онҳо ҷуброн мекунад. Феълан бо видеотелефонҳои барномавӣ баргузор намудани видеоҷаласаҳои гуногун, аз ҷумла видеоконференсияҳо хеле маъмул гаштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Худкорсозии идорӣ
Гурӯҳ:Видеотелефония
Видеофилм

**Видеофилм** — сабти телевизионии тасвири овоз ва воқеаҳо, намоишҳои театрӣ, суханрониҳо ва филмҳо, намоишҳои идона барои такроран намоиш додан.

Солҳои охир дар бисёр мамлакатҳо такроран ба навори телевизионӣ сабт кардани бисёр асарҳои кино, пйесаҳои театрӣ, намоишҳои эстрадӣ, намоишҳои бисёрнафараи консертҳои ҷашнӣ дар варзишгоҳҳову наврӯзгоҳҳо расм шудааст. Теъдоди видеофилм номаҳдуд аст. Дар айёми мо ҳар кас метавонад соҳиби видеомагнитофон ва видеофилмҳои дӯстдошта бошад. Дар телевизион, маъмулан, воқеоти фавриро видеофилм мекунанд. Лаҳзаҳои филм ва ё намоишномаи консертӣ якбора бо якчанд камера аксбардорӣ ва аз тарафи коргардон дар нуқтаҳои махсус васл (монтаж) мешаванд, ки онро васли электронӣ меноманд. Дар студияҳои телевизионии Душанбе ба видеонавор филм-консертҳо, спектаклҳои телевизионӣ сабт карда мешаванд: «Шуълаи Хуҷанд» (коргардон Ш. Отамбеков), «Ибни Сино» (коргардон М. Ғаниев), «Сиёҳсавор» (коргардон Ш. Қиёмов), «Кадри ҳавоӣ» (коргардон Н. Латифов), «Зани оҳанин» (коргардон С. Ғуломова), инчунин намоишномаҳои «Баҳористон», «Дугонаҳо», «Бӯстон», «Беғараз панд», «Чакомаи гесӯ», «Шомгоҳи артистони балет», новеллаҳои телевизионию минётураҳо аз қабили онҳоянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Филмҳо
Видоъии Хуросонӣ

**Видоъии Хуросонӣ** () — и форс-тоҷик (асри 16).

Зодгоҳаш шаҳри Балхи Афғонистон. Маълумоти тарҷумаиҳолӣ дар борааш кам аст. Тазкиранависон аз ӯ чун шоири баркамоли вилояти Хуросон ёд кардаанд. Дар «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ ин матлаъ ба ӯ нисбат дода шудааст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Франсуа Виет

**Франсуа́ Вие́т, сенйор де ля Биготиер** (; ) — и фаронсавӣ, асосгузори алгебраи рамзӣ.

## Зиндагинома
Соли 1560 бахши ҳуқуқи Донишгоҳи Пуатйеро хатм карда, чун адвокат ва сипас котиб ва омӯзгори хонагии хонадони дворяни машҳур — гугенот де Партеней буд. Чун устод ба омӯзиши амиқи астрономия ва тригонометрия шурӯъ намуда, sin nx ва cos nx-ро дар намуди бисёрузваҳои sin x ва cos x ифода кард. Соли 1571 ба Порис кӯчида, аввал мушовири парламент, сипас, мушовири махфии подшоҳони фаронсавӣ (аввал Генрихи III, сипас, Генрихи IV) буд. Калиди рамзиеро, ки испаниягиҳо дар вақти ҷанг бо Фаронса истифода мекарданд, ошкор кард ва ба туфайли ин дар давоми ду сол фаронсавиҳо бо тамоми нақша ва фитнаҳои дарбориёни испаниягӣ ошно гардиданд. Баъдтар шоҳи Испониё Филиппи II Ҳенрихи IV-ро барои сеҳру ҷоду ва дар хидмати ӯ будани шайтон муттаҳам сохт. 

Асарҳои илмии Франсуа Виет дар бораи риёзиёт бо забони хеле душвор навишта шуда буданд, аз ин рӯ, дар замони вай маъмул нагардиданд. Асарҳои Франсуа Виетро пас аз марги вай Ф. Схоутен ҷамъ карда, Галиус, М. Мерсенн ва А. Андерсен дар Лейден бо номи «Opera Vietal» ба табъ расонданд (1646). Дар асарҳои Франсуа Виет алгебра ба илми умумӣ дар бораи муодилаҳои алгебравие табдил ёфт, ки асосашро ишоратҳои рамзӣ ташкил додаанд.

## Фаъолияти илмӣ
Солҳои 1584-1588 баъди дасисабозиҳои дарбориён Франсуа Виет аз дарбор ронда шуда, ба омӯхтани риёзиёт шурӯъ кард. Соли 1591 Франсуа Виет ҳисоби ҳарфии нахустинро таҳия кард, ки дар он ишоратҳо на фақат барои номаълумҳо, балки барои зариби муодилаҳо низ мавҷуданд. Ба туфайли ин хусусиятҳои муодилаҳо ва решаҳои онҳо бо формулаҳои умумӣ ифода карда шуданд ва худи ифодаҳои алгебравӣ ба объектҳое табдил ёфтанд, ки бо онҳо амалҳоро иҷро кардан мумкин аст. Усули ягонаи ҳалли муодилаҳои дараҷаи 2, 3, 4 ва услуби нави ҳалли муодилаи кубиро таҳия, ҳалли тригонометрии муодилаи дараҷаи 3-ро дар мавриди ғайриодӣ ва табдилоти ратсионалии решаҳои гуногун пешниҳод кард, вобастагии байни решаҳо ва зарибҳои муодилаҳоро муқаррар намуд (формулаи Виет). Барои ҳалли тақрибии муодилаҳо бо зарибҳои рақамӣ усулеро пешниҳод кард, ки шабеҳи усули Нютон мебошад. Ифодаи саҳеҳи нахустинро барои π дар намуди ҳосили зарби беохир ҳисоб кард:
: \frac{2}{\pi} = \sqrt{\frac{1}{2}}\sqrt{\frac{1}{2}+\frac{1}{2}\sqrt{\frac{1}{2}}}\sqrt{\frac{1}{2}+\frac{1}{2}\sqrt{\frac{1}{2}+\frac{1}{2}\sqrt{\frac{1}{2}}}} \cdots

Дар тригонометрия масъалаи муайян кардани тамоми унсурҳои секунҷаҳои ҳамвор ва куравиро аз рӯйи се унсури додашуда куллан ҳисоб кард. Донистани формулаи синусҳо ва косинусҳои камонҳои каратӣ ба Франсуа Виет имкон дод, ки муодилаи дараҷаи 45-умро, ки аз ҷониби математик А. Роомен пешниҳод шуда буд, ҳал намояд. Франсуа Виет исбот кард, ки ҳалли ин муодила аз тақсими кунҷ ба 45 қисми баробар иборат буда, 23 решаи мусбати ин муодила мавҷуд аст. Франсуа Виет масъалаи Аполлонийро бо ёрии паргор ва хаткашак ҳал кард. Соли 1579 «Қонуни математикӣ»-ро чоп кард, ки ҷадвали синусҳо, косинусҳо, тангенсҳо, котангенсҳо, секансҳо ва косекансҳоро дар бар мегирад. 

## Некдошт
Ба ифтихори Виет танӯраи тарафи намоёни Моҳ номгузорӣ шудааст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Элизабет Виже-Лебрун

**Мари-Элизабет-Луиз Виже-Лебрун** (; ) — рассом ва чеҳранигори фаронсавӣ.

## Зиндагинома
Нахустин сабақҳои рассомиро аз падар гирифт, баъдан аз таҷрибаҳои устодон Ж. Б. Грёз, Ж. Верне, Г. Ф. Дуайен ва дигарон. баҳра бардошт ва охири солҳои 1760 ҳамчун рассоми ҳирфаӣ ном баровард. Издивоҷ бо Жан Батист Лебрен (1776) — мусаввир ва тоҷири осори ҳунарӣ, шуҳрати ӯро афзун намуд. Соли 1779 барои кашидани портрети малика Мария Антуанетта ба Версал даъват шуд. Дар он ҷо ба муваффақият расид ва наққошу дӯсти малика шуд. Вай аз малика ду тасвир бардошт, ки дар яке малика бо гули сурх дар даст ва дар дигаре бо ду фарзанди хеш наққошӣ шудааст (ҳар ду дар Версал). Соли 1783 ба узвияти Академияи салтанатии рассомию ҳайкалтарошӣ пазируфта шуд. Пас аз инқилоби Фаронса (1789) рӯ ба муҳоҷират оварда, дар Итолиё, Австрия, Ҳолландия ва дигар кишварҳои Аврупо зиндагӣ кард, солҳои 1795—1802 дар Петербург буд.

Дар осори Элизабет Виже-Лебрун ормонҳои класситсизм бо эстетикаи сентиментализм тавъам будаанд; ӯ бо зарофати устодона ҳатто дар симои ашхоси расмӣ рӯҳияи ботинии онҳоро бозтоб кардааст («Автопортрети ӯ бо духтараш», 1787; «Малика Елизавета Алексеевна», 1795; «Малика Мария Фёдоровна», 1799; «Мадам де Стал», 1808-09 ва ғ.). Аз Элизабет Виже-Лебрун 660 портрет ва 200 асари манзаравӣ мерос мондааст. Дар осораш зарофат, возеҳӣ ва содагӣ ба назар мерасад. Ӯ пас аз бозгашт ба ватан (1810) китоби «Хотироте аз зиндагии ман»-ро навишт (1835-37).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Дав Камерон

**Дав Оливия Камерон** (, ҳангоми тав. **Хлоя Селесте Ҳостерман** (; тав. 15 январи 1996) — ҳунарпеша ва овозхони амрикоӣ аст. Ӯ бештар бо нақшҳои худ ба ҳайси Лив ва Мэддӣ дар силсилафилми телевизионии Лив ва Мэддӣ ва силсилафилмҳои "Ворисон", " Ворисон 2" ва "Ворисон 3" маъруф аст, ки дар он нақшҳои асосиро бозидааст.

## Зиндагинома
Дав Камерон дар оили Филипп Ҳостерман ва Боннӣ Ҷ. Уолас дар Сиэтл, Вашингтон таваллуд шудааст. Як хоҳари калонӣ бо номи Клэр дорад. Дав решаҳои фаронсавӣ, русӣ, словакӣ ва венгерӣ дорад. Ӯ дар мактаби миёнаи Сакай дар ҷазираи Бейнбриҷ таҳсил кардааст. Дар синни ҳаштсолагӣ, ӯ дар театри ҷамъиятии Bainbridge Performing Arts ҳунарнамоиро оғоз кард.

Вақте ки Дав чордаҳсола буд, оилаи ӯ ба Лос-Анҷелеси Калифорния кӯчид ва дар он ҷо ӯ дар Хори Чемпионати Миллии  мактаби миёнаи Бербанк суруд хонд. Камерон изҳор дошт, ки вай дар тӯли ҳаёти мактабӣ, аз синфи панҷум то охири мактаби миёна мавриди таҳқир қарор гирифт. Новобаста аз фишор дар мактаб, вай ба орзуҳои муваффақияти худ дар дилхушӣ машғул буд: “Ман барои ҳунарпеша ва овозхон шудан хеле дилчасп будам. Ман ба худ комилан ғарқ шудам». Падараш дар соли 2011 дар синни 15-солагии Дав даргузашт. Ӯ номи қонунии худро ба Дав () ба шарафи падараш, ки ба ӯ ин лақаб гузоштааст иваз кард.

## Ҳаёти шахсӣ
Аз 6 августи соли 2013 ӯ бо шарики худ дар сериали телевизионии Лив ва Мэддӣ Райан Маккартан вохӯрӣ мекард. 14 апрели соли 2016 ҷуфти ҳамсарон издивоҷи худро эълон карданд, аммо дар моҳи октябр онҳо онро бекор карданд ва аз ҳам ҷудо шуданд  .

Аз моҳи декабри соли 2016 то 2020, ӯ бо ҳамсари худ дар силсилаи филмҳои Ворисон ва силсилаи телевизионии Ситораи қутбӣ Томас Доэртӣ вомехӯрд.

## Филмнома

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Кӯдакон-сарояндаҳои ИМА
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI
Гурӯҳ:Сарояндаҳои ИМА
Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони ИМА
Гурӯҳ:Садопешазанҳои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони Сиэтл, Вашингтон
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1996
Гурӯҳ:Зодагони 15 январ
Одам-тортанак

**Одам-тортанак**, ё **Марди анкабутӣ** (), номи аслӣ **Пи́тер Бе́нҷамин Па́ркер** () — як шахсияти хаёлии абарқаҳрамон дар китобҳои комики мунташиршуда тавассути Marvel Comics аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Абарқаҳрамонҳои Marvel Comics
Алина Кукушкина

**Алина Кукушкина** (; ) — садопеша ва ҳунарпешаи садогузори рус. Бо овоз додан дар нақши Маша, дар маҷмӯъаи пӯёнамоии «Маша ва Хирс» маъруф аст.

## Зиндагинома
Барои овоздиҳи дар лоиҳаи «Маша ва Хирс» соли 2008 коргардонҳо кӯдакони кормандони киностудия ва шиносҳояшонро даъват карданд. Алинаро модараш Ирина Кукушкина ба кастинг овард. То омадани Алина Кукушкина дар нақши Маша танҳо духтарони калонсол ва ҳунарпешаҳои калонсолро даъват карда буданд. Ин духтарак на танҳо ба қаҳрамони асосии сериоли мултипликатсионии «Маша ва Хирс» монанд ва садояш низ ба коргарон Олег Кузовков писанд омад: садояш бе таъғиротҳо мутобиқ ба садои қаҳрамони сериоли мултипликатсионӣ Маша ва хислаташ ҳам мувофиқ омад. Вай дар нақши Маша овоз медиҳад.

## Нигаред низ
* Маша ва Хирс

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Садопешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мақолаҳои хурд дар бораи одамон
Гуфторгардонӣ

**Гуфторгардонӣ**, **садогузорӣ** — қарор додани садои садопешагон ба ҷойи садои аслии бозигарон ё шахсиятҳост. Дар филм ба маънои ҷудосозӣ ё ҳазф ё тағйири садои пасзамина аз забони аслии филм ва қарор додани садои нав рӯйи филм, барои расондан ва илқои ҳисси филм ба бинанда ё шунаванда аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Видео
Гурӯҳ:Сабти садо
Гурӯҳ:Телевизион
Барчасб

мини
**Барчасб**, **этикетка** () — тиккае аз коғаз, пулимер, порча, филиз ё дигар мавод аст, ки ба як бастабандӣ ё шайъ мечасбонанд. Бар рӯйи он мумкин аст як роҳнамо ё иттилоъоте хосс дар бораи фароварда, нишониҳо ва монанди онҳо ба намоиш даромада бошад. Шиносбаргҳо мумкин аст мустақиман рӯйи бастабандӣ ё шайъ чоп шуда бошанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозаргонӣ
Муҳр

**Муҳр** — василаест бо интиқоли ҷавҳар ё барҷаста кардани коғаз бар рӯйи он асар мегузорад бо ин ҳадаф, ки битавон ҳувийяти як санадро мушаххас кард. Аммо дар ҳар давра дастгоҳҳо ва абзорҳои сохти инчунин муҳрҳо ё барҷастакориҳо барои муҳр мутафовит аст. Асосан будани ин навъ қолабҳо ва абзорҳо ҳамчун тасвире дар ойина ҳастанд.

## Анвоъ
Муҳрҳо анвоъи мухталифе доранд, монанди *муҳри желотинӣ, муҳри барҷаста, лок ва муҳр, муҳри лазерӣ* ва *муҳри биринҷӣ* ва ғайра.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунари коғазӣ