open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Олия Қаландарова

**Олия Искандаровна  Қаландарова ** (тав. 1982) – муаррих,  номзади илмҳои таърих.
## Зиндагинома
Олия Қаландарова хатмкардаи факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1993). Пас аз хатми донишгоҳ ба вазифаи лаборанти калони шуъбаи бостоншиносии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон қабул карда шуд. 
Аз соли 2013 то имрӯз - корманди илмии шуъбаи бостоншиносии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон.
Соли 2021 рисолаи илмиро барои дарёфти дараҷаи номзади илмҳои таърих дар мавзӯи «Семантикаи сужаҳои ороишоти заргарӣ дар Бохтар - Тахористон ва Суғд» дифоъ кардааст.

Таваҷҷуҳи илмиаш ба омӯзиши ҷавоҳироти Бохтар - Таҳористон ва Суғд нигаронида шудааст. Муаллифи зиёда аз 15 мақолаи илмӣ оид ба масъалаҳои семантикаи маснуоти заргарӣ мебошад. Бо маърӯзаҳо дар конференсияҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ иштирок мекунад. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих 
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Павел Шефф

**Павел Владимирович Шефф** (таваллуд 10 июли 1989, Уфа, Бошқирдистон, СССР) — стилисти ситораи рус, сартарош, блогер, рассом. Ғолиби аввалини озмуни сартарошони амрикоӣ Behindthechair аз Русия  , инчунин офаринандаи намоишгоҳи расмҳо аз мӯй дар Уфа.

Сафири байналмилалии Schwarzkopf Professional дар Русия. Вай асосан дар техникаи балайаж ва омбре кор мекунад. Allure қайд мекунад, ки Павел инчунин ҳамчун коргари техникаи норавшан аст.

Дар Китоби рекордҳои Гиннес, ҳамчун яке аз иштирокчиёни «Дарозитарин дарси онлайн сартарошӣ дарс» номбар карда шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1989
Гурӯҳ:Зодагони 10 июл
Форноки I

**Форноки I** (; ) — вазири иқтисоди Ҳахоманишиён (506—497), бунёнгузори дудмони Форнокиён, писари Оршом, бародари Виштосп ва падари Ардавази I.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Эрониён дар садаи II то мелод
Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Шоҳвалӣ Таронасоз

**Шоҳвалӣ Таронасоз** (; ) — мусиқидон, оҳангсоз ва овозхони аҳли Афғонистон

## Зиндагинома
Шоҳвалӣ Таронасоз соли 1927 дар Кобул ба дунё омадааст. Падараш Шоҳмуҳаммад Валихони Дарвозӣ, аз ҷумлаи машрутахоҳон, вазири хориҷа ва ноибуссалтанаи шоҳ Амонуллоҳхон буд, ки дар замони ҳукумати Нодирхон ба ҷурми озодихоҳӣ ва ҳамкорӣ бо Амонуллоҳхон маҳкум ба эъдом шуд.
 
Шоҳвалӣ Таронасоз асосҳои мусиқиро дар айёми ҷавонӣ назди устод Қосим фаро гирифт.

Шумори зиёде аз овозхонони саршиноси Афғонистон аз ҷумла Маҳваш, Аҳмад Валӣ, Парасту, Салмо, Ҳангома ва Ҳайдар Салим, бо оҳангҳои сохта Шоҳвалии Таронасоз, овоз хондаанд. 

## Даргузашт
Устод Таронасоз дар 11 декабри соли 2007 дар иёлати Колифорниё ба ъумри 81-солагӣ даргузашт.

## Эзоҳ
Ортофернаи II

**Ортофернаи II**, **Артаферни II** () — фармондеҳи артиши Ҳахоманишиён, Сатрапи Лидия (492—480 пеш аз мелод), писари Ортофернаи I, бародарзодаи Дориюши Бузург.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Herodotus, *Histories* VI 94; VI 119; VII 8, 2; VII 10, 2; Pausanias I 32, 7

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ҷуғрофиёи таърихӣ

**Ҷуғрофиёи таърихӣ** — бахше аз илми таърих аст, ки таъсири муҳити ҷуғрофиёиро бар вақоеъи таърихӣ, сири такомул давлатҳову тағйирот марзияшон ва таърихи иктишофоти ҷуғрофиёиро баён мекунад. Ба иборати дигар ҷуғрофиёи таърихӣ шомили бозсозии муҳитҳои гузашта ба шеваи баррасии силсилаи вақоеъ дар як замон ё арзёбии онҳо бо таваҷҷуҳ ба таҳаввулоти гузашта аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърих
Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Ориёбигна

**Ариёбигна** () — шоҳзодаи ҳахоманишӣ ва писари Дориюши Бузург буд. Вай пеш аз Хашоёршои I, ҷонишини Дориюш, ба дунё омад ва яке аз чаҳор дарёсолори нерӯи дарёии сипоҳи Хашоёршо шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Абдувалӣ Шарифзода

**Абдувалӣ Қурбоналӣ Шарифзода** (Тав. 12 июни соли 1968, дар ноҳияи Кӯлоби) – олим, , номзади илмҳои таърих. Дорандаи медали «Хидмати шоиста»  ва нишони тилоии ЭКО. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.
## Зиндагинома
Абдувалӣ Қурбоналӣ Шарифзода соли 1992 факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2013 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро хатм намудааст.
Солҳои 1993-1994 дар кафедраи  таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёнаи факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.
Солҳои 1994-2011 дар Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод, аз ходими хурди  илмӣ то директори ин муассиса.
Солҳои  2011-2021 директори Муассисаи давлатии “Осорхонаи миллии Тоҷикистон”-и назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Аз моҳи апрели соли 2021 мудири Шуъбаи таърихи илм ва техника дар Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш-и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

Сардабири нашрияи «Ахбори Осорхонаи миллии Тоҷикистон», раиси Шӯрои илмӣ ва Комиссияи экспертии Осорхонаи миллии Тоҷикистон(то соли 2021) ва узви Комисияи ҷумҳуриявии экспертизаи бадеӣ ва коршиноси дараҷаи байналмилалист. 
Дар чандин ҳафриёти бостоншиносии ҳудуди Тоҷикистон ва Афғонистон иштирок кардааст.
Хатмкардаи курсҳои такмили ихтисос дар Академияи фарҳанг ва санъати Федератсияи Россия дар ш. Челябинск (2008), Пажӯҳишгоҳи байналмилалии реставратсия ва консерватсияи шаҳри Теҳрон (2004) ва  барномаи байналмилалии «Идоракунии осорхонаҳо дар асри XXI» дар кишварҳои Федератсияи Русия, Украина ва Белорусия (2007-2010). 
Муаллифи Нақшаи мавзӯӣ-экспозитсионии Осорхонаи мактабии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Осорхонаи 2700-солагии шаҳри Кӯлоб, Осорхонаи вилоятии ба номи «Авасто»-и ш. Қурғонтеппа ва Осорхонаи миллии Тоҷикистон назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Ӯ аксбардори ҳирфаист ва асарҳояш дар дохил ва хориҷи Тоҷикистон чоп шудаанд.

## Фаъолияти илмӣ
Мавӯъҳои илмӣ-тадқиқотӣ: сиккашиносӣ, катибашиносӣ, манбаъшиносӣ, фарҳангшиносӣ ва осорхонашиносӣ. Чандин катибаҳои аҳамияти калони илмӣ доштаи Тоҷикистон, аз ҷумла катибаи куфии Меҳроби Искодар (асри X), катибаҳои куфии мақбараи Ҳазрати Шоҳ (асри X),  катибаҳои куфӣ, насх ва сулси  мақбараи Муҳаммад Башоро (асрҳои X-XIV) ва катибаҳои аксари ёдгориҳои меъмории асрҳои XIX-XX-и вилоятҳои Хатлону Суғд  нахустин бор аз ҷониби ӯ таҳқиқ ва хонда шудаанд.
### Мақолаҳои илмӣ
Муаллифи китобҳои «Клад кушанских монет из Вахшской долины» (Душанбе, 2010), «Клады средневековых монет» (Душанбе, 2011), «Экспозитсия ва экскурсияи осорхона» (Душанбе, 2012); «Шаҳраки кушонии Сайёд», (Душанбе, 2017), “Ганҷинаи Кӯлоб ” (Дирҳамҳои сомонӣ) (2019) ва  зиёда аз 50  мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ мебошад.«Китобу-л-фароиз»-и Мавлоно Яъқуби Чархиро баргардон ва нашр намудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Хашоёршои I

**Хашоёршои I** () — подшоҳи Ҳахоманишӣ (485—465 пеш аз мелод), писари Отусо ва Дориюши Бузург.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ҳуштона

**Ҳуштона**, **Уштона**, **Устан**, **Останес** (; ) — кимиёгар, файласуф ва муғи эронӣ дар замони Ҳахоманишиён. Дар ҷараёни лашкаркашии Хашоёршо ба Юнон ӯро ҳамроҳӣ кард ва дар онҷо ба омӯзиши кимиёгарӣ пардохт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ортемиси I

**Ортемис**, **Ортемиси I**, **Артемисияи I** (; ) — маликаи Ҳоликорнос, духтари Лигдамид, нахустин дарёсолори зан дар ҷаҳон ва фармондеҳи бахше аз нерӯи дарёии Эрон дар дувумин набарди Эрону Юнон дар замони лашкаркашии Хашоёршо.

## Эзоҳ
Ортемис

**Ортемис**, **Артеми́да** () — дар асотири юнонӣ эзадбонуи шикор, фармонфармои ҷаҳони ҷонварону гиёҳон, духтари Зевс ва Лето, хоҳари тавъами (аз як батн) Аполлон. Дар асотири Руми Бостон Ортемис ба олиҳа Диана монанд аст.

## Асотир ва фарҳанг
Аз хурдсолӣ шикорро дӯст медошт ва дар иҳотаи париён (нимфаҳо) дар бешазорон ва кӯҳу пуштаҳо шикор мекард. Камонвари мумтоз буд. Шахсонеро, ки тартибу низоми муайяншударо риоя намекарданд ва ё нисбат ба ӯ беҳурматӣ зоҳир менамуданд, бераҳмона ҷазо медод. Мас., сайёди ҷавон Актеон ҳангоми оббозӣ кардани Ортемис ба бадани урёни ӯ нигарист. Ортемис вайро ба оҳу мубаддал кард ва ба пеши сагон партофт. Сагҳо ӯро пора-пора карда хӯрданд. Барои ақди бо Зевс бастаашро вайрон кардани Каллисто ӯро ба гуроз табдил дод. Орионро барои бо вай дар тирандозӣ мусобиқа карданаш ба қатл расонд. Ниоба дар пеши худоён серфарзанд будани худро ситоиш кард. Ортемис Ниоба ва 12 фарзандашро нобуд кард. Ба қаҳру ғазаб ва хашми Ортемис инчунин худоёну паҳлавонон Мелеагр, Агаменон, Геракл, Адмент, Буфага ва дигарон гирифтор шуданд.

Ортемис дар асотир чун олиҳаи хирс, дӯстдори қурбонӣ тасвир шудааст. Вай гӯё аввал ба шакли хирс ба дунё омад, сипас сурати одамиро гирифт. Дар ҷашнҳову ситоишҳои Ортемис мардум пӯсти хирс пӯшида мебаромаданд, то андаке хун баромадан гардани мардонро мебуриданд (қурбонӣ мекарданд). Ортемис инчунин олиҳаи ҳосили киштзорон, нигаҳдорандаи наботот мебошад. Вай ба занони ҳомила вақти зоиш кумак мерасонад. Аз ин ҷиҳат Ортемис ба олиҳаи юнонӣ Илифӣ ва олиҳаи ориёӣ Аредвисура Аноҳита монанд аст. Ортемис дар ишқ ба маҳбубаш Эндимион ноком шуд ва то охири умр бокира монд. Шахсони тӯйшавандаро бад медид, аз ин рӯ тӯйшавандаҳо барои паст кардани ғазабаш ба ӯ қурбонӣ меоварданд. Дар баъзе муҷассамаҳо Ортемис дар даст машъал дорад. Аз ин ҷост, ки вай ба олиҳаи рӯшноӣ — олиҳаи Моҳтоб — Селена ҳаммонанд гардидааст. Дар Юнон маъбадҳои бисёри Ортемис вуҷуд доштанд. Маъбади машҳури Ортемис дар Осиёи Хурд ҷой гирифта буд. Сохтмони маъбади нахустини Ортемис 120 сол давом кард. Онро Герострат барои сабт гардидани номаш дар саҳифаҳои таърих соли 356 то м. оташ зад. Пас аз тармим ин маъбад яке аз ҳафт мӯъҷизаи олам ба шумор мерафт. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Саъдуллоҳи Наим, Қомуси асотир ва ишороти фарҳангӣ, Д., 2006.

Гурӯҳ:Илоҳаҳои Юнони Қадим
Сатосп

**Сатосп**, **Сотосп** (; ) — дарёнавард ва кошифи эронӣ, хоҳарзодаи Дориюши Бузург. Ӯ аз аввалин кошифони манотиқи марказии Африқо аст, ки «арзҳои асбӣ»-ро нахустин бор кашф кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Озонес

**Озонес**, **Азанес**, **Азан** — сипаҳсолори суғдӣ, писари Артеюс, фармондеҳи бахше аз артиши Эрон дар дувумин набарди Эрону Юнон дар замони лашкаркашии Хашоёршо (480 пеш аз мелод).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Гурӯҳ:Мардуми Суғд
Ортоха

**Ортоха**, **Ортохоес**, **Артахей** (; ) — наҷибзода ва муҳандиси эронӣ дар замони Ҳахоманишиён ва аз созандагони Канали Хашоёршо, писари Артеюс.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Гурӯҳ:Мардуми Суғд
Буброндо

**Буброндо**, **Бубарес**, **Бубар** (; ) — ашрофзода ва муҳандиси эронӣ дар замони Ҳахоманишиён ва яке аз ду созандаи Канали Хашоёршо, фарзанди Бағобухш, домоди ду подшоҳи мақдунӣ Омунтоси I ва писараш Александри I.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Гобрий

**Гобрий** (; ) — фармондеҳи лашкар дар замони лашкаркашии Хашоёршо, писари Дориюши Бузургу Артистона, бародари Оршом ва бародарандари хурдии Хашоёршо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Josef Wiesehöfer: *Gobryas 4.* In: *Der Neue Pauly* (DNP). Band 4, Metzler, Stuttgart 1998, ISBN 3-476-01474-6, Sp. 1126.

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Оршом (писари Дориюш)

**Оршом**, **Арсам** (; ) — фармондеҳи лашкар ва аз шоҳзодагони дудмони Ҳахоманишӣ, писари Дориюши Бузургу Артистона, бародари Гобрий ва бародарандари хурдтари Хашоёршо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Kuhrt, Amélie (2013). *The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period*. Taylor & Francis. p. 528. ISBN 978-1-136-01694-3.
Ардашери I

**Ардашери I** (; ) — подшоҳи Ҳахоманишӣ (465—424 пеш аз мелод), писари севуми Хашоёршо, ки пас аз кушта шудани бародару падараш бар тахти подшоҳӣ нишаст.

## Ҳукмронӣ
Ардашери I солҳои 464—424 то мелод ҳукмронӣ кардааст. Баъд аз кушта шудани падараш Хашиёршо бар тахт нишаст. Дар солҳои аввали ҳукмронии ӯ бародараш Виштосп, ки дар Бохтар даъвои салтанат мекард, дар ду ҷанг мағлуб гардид. Соли 462 то мелод Инбарус ном шахс дар Миср, ки аз ҷониби юнониҳо дастгирӣ меёфт, шӯриш бардошт. Бо фармони Ардашери I ҳокими Сурия бар зидди балвогарон лашкар кашид. Дар набардҳои байни с-ҳои 460—454 то мелод аввал муваффақият бар ҷониби лашкари муттаҳидаи мисриҳо ва юнониён буд, лекин пас аз хушкондани яке аз шохобҳои рӯди Нил артиши Ҳахоманишиён пирӯз гардид. Дар соли 449 то мелод байни Ҳахоманишиён ва Юнон аҳднома баста шуд, ки бо номи муоҳидаи Саймун маъруф аст. Тибқи ин аҳднома юнониҳои Осиёи Хурд дар умури дохилии худ мухторияти комил ба даст дароварданд ва киштиҳои тиҷоратии Ҳахоманишиён метавонистанд ба бандарҳои юнониён озодона рафтуомад кунанд. Ҷазираи Қибрис (Кипр) ҷузви шоҳаншоҳии Ҳахоманишиён шинохта шуд. Дар замони ҳукмр. Ардашери I ҳокими Сурия ду бор бар зидди ҳукумати марказӣ исён кард, аммо саркӯб гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Артеюс

**Артеюс**, **Артей** (, ) — подшоҳи Мод, падари Ортоха ва Озонес.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоҳони Мод
Хашоёршои II

**Хашоёршои II** (; ) — подшоҳи Ҳахоманишӣ, писари Ардашери I. Пас аз падараш ба муддати 45 рӯз бар тахти подшоҳӣ расид ва тавассути бародараш Суғдиёнус кушта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ксеркс II на сайте livius.org
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Лигдамиди I

**Лигдамид**, **Лигдамиди I** (; ) — ҳокими эронии Ҳоликорнос (қарнҳои VI—V пеш аз милод) ва сатрапи Кориё, падари малика Ортемис.

## Эзоҳ
Оршом (писари Хашоёршо)

**Оршом** (, *Aršāma*; ) — писари Хашоёршо, сатрапи ҳахоманишии Мисри Бостон дар замони дудмони XXVII Миср.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Суғдиёна

**Суғдиёна**, **Суғдиёнус** (; ) — подшоҳи Ҳахоманишӣ (424—423 пеш аз мелод), писари Ардашери I. Пас аз қатли бародараш Хашоёршои II бар тахти подшоҳӣ расид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Дориюши II

**Дориюши II** (; ) — нуҳумин подшоҳи Ҳахоманишӣ (423—404 пеш аз мелод), писари севуми Ардашери I.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ардашери II

**Ардашери II** (; ) — даҳумин шоҳаншоҳи Ҳахоманишӣ (404—359 пеш аз мелод), писари бузурги Дориюши II.

## Ҳукмронӣ
Ардашери II солҳои 404—360 то мелод ҳукмронӣ кардааст. Баъд аз марги падараш Дориюши II бар тахт нишаст. Дар ибтидои ҳукмрониаш бародараш Куруш ба ӯ сӯиқасд кард, аммо вай бо дахолати модараш Курушро танбеҳ надод ва ӯро ҳокими Осиёи Хурд таъйин намуд. Дар соли 401 то мелод Куруш қиём кард ва бо якчанд ҳазор мардони ҷангии юнонӣ бар зидди Ардашери II лашкар кашид. Дар ҷанги байни ин ду бародар Куруш кушта шуд ва беш аз даҳ ҳазор муздурони юнонӣ ба ватанашон баргаштанд. Соли 378 то мелод байни давлатҳои юнонии Афина ва Спарта ҷанги пуршиддате рух дод. Бо дахолати Ардашери II байни давлатҳои номбурда ҷанг хотима ёфт ва байни онҳо аҳднома баста шуд, ки тибқи он давлатҳои юнонӣ мебоист ҳар кадом дар умури дохилии худ мустақил бошанд ва бар зидди якдигар иқдом накунанд. Давлати Спарта ба дарбори Ардашери II сафир фиристод ва қарор шуд, ки Қибрис (Кипр) дар ихтиёри Ҳахоманишиён боқӣ монад. Ардашери II нахустин подшоҳи Ҳахоманишиён аст, ки дар катибаҳояш бо номҳои Митро ва Аноҳита зикр шудааст. Зоҳиран ӯ дӯстдори ин ду олиҳа, бахусус Аноҳита буда, дар ноҳияҳои гуногуни Эронзамин барои ӯ маъбадҳо бунёд кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Форноки II

**Форноки II** (; ) — сатрапи Фригияи Хурд (430—422 пеш аз мелод) аз дудмони Форнокиён, писари Фарравази I.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Фарравази II

**Фарравази II**, **Фарнабази II** (; ) — фармондеҳи эронӣ, сатрапи Фригияи Хурд (413—374 пеш аз мелод), писари Форноки II, ҳамсари Опомо ва падари Ардавази II.

## Эзоҳ
Опомо (ҳамсари Фарравази II)

**Опомо**, **Апама** (; ) — шоҳдухти Ҳахоманишӣ ва духтари бузурги Ардашери II, ҳамсари Фарравази II ва модари Ардавази II.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ориюбарзан (сатрапи Фригия)

**Ориюбарзан**, **Ариобарзан** () — сатрапи эронии Фригияи Хурд (407—362 пеш аз мелод), фармондеҳи низомӣ, раҳбари Шӯриши бузурги сатрапҳо бар зидди Ардашери II.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Фарравази I

**Фарравази I**, **Фарнабази I** (; ) — фармондеҳи эронӣ, сатрапи Фригияи Хурд (455—430 пеш аз мелод), писари Ардавази I ва падари Форноки II.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ардавази I

**Ардавази I**, **Артабази I** (; ) — фармондеҳи эронӣ дар артиши Хашоёршои I аз дудмони Форнокиён, писари Форноки I.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ардашери III

**Ардашери III** (; ; ) — подшоҳи Ҳахоманишӣ (359—338 пеш аз мелод), писари Ардашери II.

## Ҳукмронӣ
Ардашери III солҳои 359—338 то мелод ҳукмронӣ кардааст. Баъд аз марги Ардашери II бар тахт нишаст. Дар оғози подшоҳӣ шоҳзодагони хонаводаи шоҳиро аз миён бардошт, то дар оянда муддаие барои тоҷу тахт пайдо нашавад. Дар соли 344 то мелод Ардашери III тавонист Мисрро аз нав ба империяи Ҳахоманишиён ҳамроҳ кунад. Барои муқобила бар зидди Филиппи Мақдунӣ ба юнониён кумак намуд. Баъд аз кушта шудани Ардашери III писараш Аршак ба тахти шоҳаншоҳӣ нишаст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ардашери IV

**Ардашери IV**, **Аршак**, **Арсес** (; ) — подшоҳи Ҳахоманишӣ (338—336 пеш аз мелод), писари Ардашери III. Пас аз заҳролуд шудани падараш бар салтанати Ҳахоманишӣ фармонравоӣ кард ва дар ниҳоят Богвос вайро ба қатл расонд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Обондухт

**Обондухт** () — шаҳбонуи Ҳахоманишӣ, ҳамсари Дориюши III. Дар бораи ӯ иттилооте дар даст нест ва ҷуз номаш асари дигаре аз ӯ боқӣ намондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* فرخ‌زاد، پوران (۱۳۸۱). کارنمای زنان کارای ایران از دیروز تا امروز. تهران: قطره. شابک ۹۶۴۳۴۱۱۱۶۸.

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Набарзан

**Набарзан**, **Моҳёр** () — сардори низомии баландмартабаи порсӣ ва фармондеҳи саворанизоми артиши шоҳаншоҳ Дориюши III.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Страбон

**Страбон** (; ) — ҷуғрофиёдон, муаррихи Юнони Бостон.

## Зиндагинома
Ба Осиёи Хурд, Итолиё ва Миср сафар кардааст. «Қайдҳои таърихӣ» ва «Ҷуғрофиё» аз осори ӯст. «Қайдҳои таърихӣ» боқӣ намондааст. «Ҷуғрофиё» аз 17 китоб иборат буда, доир ба Испониё, Галлия, Бритониё, Итолё (китобҳои 3—6), Европаи Шарқӣ ва Шимолӣ, шимоли Балкан, Юнон (7—10), шимолу шарқи назди баҳри Сиёҳ, Осиёи Хурд (11—44), Ҳиндустон, Байналнаҳрайн ва Арабистон (15—17) маълумот медиҳад. Страбон дар бораи таърихи қадими аҷдоди тоҷикон, аз он ҷумла задухӯрдҳои байни Куруш ва массагетҳо, муомилоти пул дар байни масагетҳо, Юнону Бохтар, шӯришҳои халқӣ, вилоятҳои алоҳидаи Осиёи Миёна (хусусан Марғиён) ва ғайра низ хабар медиҳад. «Ҷуғрофия» асари нахустин оид ба географияи таърихӣ буда, манбаи муҳимест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фарвиюс Орриён

**Флавиюс Орриён** (, ; ) —  ва ҷуғрофиёдони Юнони Бостон.

## Зиндагинома
Дар Рум муддате дар вазифаҳои давлатӣ буд. Солҳои 121—124 консул ва тақр. солҳои 131—137 фармондори Каппадокия. Доир ба фалсафа, таърих, илми ҷанг, география асарҳо навиштааст. Китоби ҳафтҷилдааш «Таърихи юришҳои Искандари Кабир» барои омӯхтани таърихи Осиёи Миёна аҳамияти калон дорад. Асарҳои таърихӣ ва географии «Ҳиндустон», «Сафари Понти Евксин» ва асарҳои фалсафии ӯ «Ёддоштҳо дар бораи Эпиктет» ва «Раҳнамо» то замони мо расидаанд. Асари охирин аз ду рисолаи доир ба илми ҷанг ва як рисолаи оид ба шикор иборат аст. Аз дигар осори Орриён танҳо ном ё порае боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таърихнигорон аз рӯи алифбо
Сотибарзан

**Сотибарзан**, **Сатибарзан** (; ) — сатрапи ҳахоманишии Ҳирот дар замони Дориюши III ва сипас сатрапи мақдунии Ориё. 

Ӯ марде мутаҳаввир, диловару ҳодисаҷӯ ва аз муттаҳидини Бессус сатрапи Балх буд, ки аз як су панҷа ба хуни Дориюш олуд ва аз сӯи дигар баъд аз тасаллути Искандари Мақдунӣ бар зидди мақдуниён қиём кард ва чанд моҳ дар ҷангу гурез буд то ҷон бар сари ин кор ниҳод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ардавази II

**Ардавази II**, **Артабази II** (; ) — фармондеҳ ва ашрофзодаи эронӣ, сатрапи Фригияи Хурд (362—353 пеш аз мелод) ва сатрапи Бохтару Суғд (329—328 пеш аз мелод), писари Фарравази II ва падари Борсина ва Фарравази III.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Фарравази III

**Фарравази III**, **Фарнабази III** (; ) — сатрапи Фригияи Хурд (370—320 пеш аз мелод) аз дудмони Форнокиён, писари Ардавази II. Ӯ яке аз сатрапҳои порсӣ буд, ки алайҳи Искандари Мақдунӣ ҷангид.

## Эзоҳ
Владислав Лисовец

**Владислав Васильевич Лисовец** (, тав. 9 августи 1972, Боку, ҶШС Озарбойҷон, ИҶШС) — стилисти рус, донандаи ботаҷрибаи мӯд, барандаи телевизион ва радио, соҳибкор, соҳиби силсилаи салонҳои зебоии CONTORA lisovets, асосгузори мактаби услуби LISOschool, фазои санъат ва қаҳвахонаҳои LISObon.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони Боку
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1972
Гурӯҳ:Зодагони 9 август
Интизор Мавлонова

**Интизор Тоҷиддинова Мавлонова** (тав. 27.01.1977 ш. Ваҳдат) — омӯзгори забони англисӣ, номзади илмҳои педагогика (2020). 
## Зиндагинома
Интизор Мавлонова Соли 1994 ба факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қандил Ҷӯраев дохил шуда, онро соли 1999 бомуваффақият хатм карда, аз худи ҳамон сол дар ҳамин донишгоҳ ба сифати ассистенти кафедраи методикаи таълими забони англисӣ, аз соли 2011-то инҷониб саромӯзгори кафедраи методикаи таълими забони англисӣ дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. Аз солҳои аввали фаъолияти омӯзгориаш дар донишгоҳ дар чандин конференсияҳои илмӣ амалии ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ дар донишгоҳҳои мухталифи кишвар иштирок намуда, доир ба масъалаҳои илми методикаи таълими забони хориҷӣ баромад намуда, муҳтавои онҳоро дар маҷмуаҳои илмии дохиливу хориҷӣ ба чоп расонидааст. 

Интизор Мавлонова рисолаи номзадиро дар мавзуи «Ташаккулёбии қобилияти коммуникативӣ-нутқии донишҷӯён дар раванди таълимоти касбӣ» (дар асоси маводи омӯзиши забони англисӣ) дифоъ намуданд. Дар омода намудани барномаҳои таълимӣ ва стандартҳои давлатии таҳсилоти олӣ аз 354 рӯи ихтисоси омӯзгори забони англисӣ саҳм гузоштааст. Муаллифи зиёда аз 35 мақолаи илмӣ-методӣ ва барномаи таълимӣ мебошад.
## Осор
* Использование ролевых игр на уроках английского языка. Вестник Педагогического Университета. №1 (35). Д., 2010; 
* Развитие коммуникативных компетенции студентов младших курсов в процессе изучения английского языка. Вестник Педагогического Университета. №6 (61). Д., 2014; 
* Работа с учениками в сфере коммуникативно-речевых способностей как один из задач сегоднещней педагогики. Вестник Педагогического Университета. №1 (62-1). Д., 2015
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Манзура Мадатзода

**Манзура Тоҷиддин Мадатзода** (тав. 25.03.1971, шаҳри Кӯлоб) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогика, дотсент. Дорандаи нишонҳои Аълочии маорифи Тоҷикистон, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон ва медали «Хидмати шоиста» (2020)
## Зиндагинома
Манзура Мадатзода хатмкардаи факултаи математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ (1992) ва Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон (2013). Фаъолиятро ба ҳайси омӯзгори фанни математика дар МТМУ № 48-и ноҳияи Муъминобод оғоз намуда, то соли 1995 дар муассисаи зикршуда кор кардааст. Аз рӯи ҳамин ихтисос давоми солҳои 1995 – 2000 дар МТМУ № 60-и шаҳри Душанбе, солҳои 2000 - 2004 дар литсей - 356 интернати президентӣ барои кӯдакони болаёқати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 2004 - 2005 ҷонишини директор, директори гимназияи «Сарпараст», 2005 - 2006 директори МТМУ № 94-и шаҳри Душанбе, 2006 – 2011 муовини раиси ноҳияи Синои ш. Душанбе, 2011 - 2015 директори литсей - интернати президентӣ барои кӯдакони болаёқати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2015-2018 мудири шуъбаи магистратураи ДДОТ ба номи С. Айнӣ, 2018-2021 дар вазифаи декани факултети таҳсилоти томактабӣ ва ибтидоӣ дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дошт. Бо нишонҳои Аълочии маорифи Тоҷикистон, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон ва медали Хизмати шоиста (2020) қадр шудааст.
## Осор
* Шеваҳои фаъолсозии талабагон дар омӯзиши дарс. Д., 2019; 
* Муносибати босалоҳият дар таълим ва нақши он дар системаи таҳсилоти миллӣ. Д.,2020; 
* Одамиро тарбият то одамият мебарад. Д., 2021; 
* Зан-модар ва мақоми он дар замони соҳибистиқлолии Тоҷикистон. Д., ЭР-граф, 2021.
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Комрон Қуратов

**Комрон Адунабиевич Қудратов** (тав. 23.10.1987, д. Некнот, ноҳияи Панҷакент) — омӯзгори таърих, номзади илмҳои таърих (2015), дотсент.
## Зиндагинома
Комрон Қудратов хатмкардаи факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2010), шуъбаи аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва шуъбаи аспирантураи Донишгоҳи давлатии Новосибирск (2014), солҳои 2015-2019 ассистент ва муаллими калони кафедраи таърихи нав ва навини кишварҳои хориҷии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият намуда, аз соли 2019 то 2022 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  ба сифати котиби Шурои олимон, муовини сардори Раёсати илм ва инноватсия ва баъдан ба сифати сардори Раёсати илм ва инноватсия ифои вазифа кардааст. 

Ҳамзамон аз соли 2022 дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон аввал ба ҳайси мудири шуъбаи Осиёи Ҷанубу Шарқӣ ва баъдан аз 2024 ба ҳайси мудири шуъбаи Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил кор ва фаъолият намудааст. 

Аз соли 2025 то ҳол Комрон Қудратов дар Институти илмию тадқиқотии сайёҳӣ ва соҳибкорӣ вазифаи мудири шуъбаи тайёр кардани кадрҳои илмӣро ба уҳда дорад. 

Рисолаи номзадиро дар мавзуи “Таъсири буҳрони Афғонистон ба амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон» дифоъ намудааст (2015). Номбурда муаллифи 3 монография, 40 мақолаи илмӣ ва 4 дастури таълимиву методӣ мебошад.
## Осор
* Влияние афганского конфликта на национальную безопасность Республики Таджикистан (1991-2014 гг.). Д., 2017; 
* Новая история стран Азии и Африки // Учебнометодический комплекс. - Д., 2018; 
* Таърихи Афғонистон // Барномаи таълимӣ-методӣ. Д., 2019; 
* Ҷорҷ Вашингтон (ҳаёт, фаъолияти низомӣ, ҷамъиятӣ ва сиёсӣ) // Очерки таърихӣ-биографӣ. - Д., 2020; 
* Осиёи Ҷанубу Шарқӣ; шинохти вазъи динӣ ва мазҳабӣ. Д., 2021.
* Равандҳои ҳамгироӣ дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ ва Ҳавзаи Осиёии  Уқёнуси Ором. - Д., 2025.
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Опомо (духтари Спитамен)

**Опомо**, **Апама** (*Апамаи I*; ; ) — наҷибзодаи суғдӣ, духтари Спитамен, ҳамсари Селевки I ва модари Антиох.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мардуми Суғд
Катон

**Катон** () — фармондор ва сипаҳсолори сакоӣ-бохтарӣ, идомадиҳандаи мубориза бар зидди муҳоҷимони мақдунӣ пас аз марги Спитамен.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* *Квинт Курций Руф*. История Александра Великого (VII.5. 21—22, 41—42, VII.6.14—15, VIII.5.2)
* *Арриан*. Анабасис Александра (IV.22.1—2)
Ютоб

**Ютоб** () — зани наҷибзода ва ҷанговар, фармондеҳи бахше аз артиши Ҳахоманишиён дар замони ҷанг бо Искандар, хоҳари Ориюбарзан.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Ориёмозес

**Ориёмозес**, **Ариамасез** (), **Аримазес** () () — фармондор ва сатрапи суғдӣ дар давраи Ҳахоманишиён, ки аз қалъаи бисёр муҳкаме дар Суғд ба номи «Сахраи Аримазес» дар муқобили артиши мақдунӣ дифоъ мекард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мардуми Суғд
Вахшорд

**Вахшорд**, **Вахшувадарва** (, ; ) — наҷибзода ва фармондори суғдӣ ё бохтарӣ дар замони Ҳахоманишӣ, падари Рухшона.

Ӯ дар диже кӯҳистонӣ дар Балх дар баробари ҳамлаи Искандари Мақдунӣ дифоъ кард, вале саранҷом Искандар дижро тасхир кард. Духтари ӯ Рӯшанак дар соли 327 то мелод бо Искандар издивоҷ кард. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мардуми Суғд
Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Рӯшанак

**Рӯшанак**, **Рухшона** (; ; ) — шоҳдухти суғдӣ ё бохтарӣ, духтари Вахшорд ва ҳамсари Искандари Мақдунӣ. Пас аз шикасти Дориюши III ва тасхири Эрон дар соли 327 пеш аз мелод, Искандар бо ӯ издивоҷ кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мардуми Суғд
Абдуқаюм Мамадазимов

**Абдуқаюм Абдулғаниевич Мамадазимов** (тав. 27.01.1986) — муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (2019)..
## Зиндагинома
Абдуқаюм Мамадазимов, солҳои 1993–2004 дар гимназияи №74 шаҳри Душанбе таҳсил намуда, солҳои 2004-2009 дар факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил кардаааст. Аз соли 2016 то 2019 дар шуъбаи аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил намудааст. Аз соли 2019 дотсенти кафедраи таърихи умумии факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Муаллифи 9 кори нашршуда, аз ҷумла барномаҳои таълимӣ ва мақолаҳои илмӣ – тадқиқотӣ мебошад.
## Осор
* Нақш ва ҷои ҳамкориҳои гуманитарии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дар солҳои аввали барқарор намудани муносибатҳои дуҷониба. // Тоҷикистон ва ҷаҳони муосир. Д., 2019. - № 2. С. 78.; 
* Хусусиятҳои барқарор намудани муносибатҳои тиҷоративу иқтисодӣ байни Тоҷикистон ва Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дар солҳои аввали истиқлолият // Ахбори Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. - Д., 2019. - № 1. - С. 85; 
* Тавсеаи ҳамкориҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ИМА пас аз имзои Созишнома истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ // Паёми Донишгоҳи педагогӣ. - Д., 2019, - № 1 (78). - С. 91; 
* Вазъи муносибатҳои байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дар солҳои аввали асри XXI // Ахбори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. - Д., 2019. -№3. - С. 73-78; 
* Ҷанбаҳои сиёсӣ ва ҳуқуқии барқарор намудани муносибатҳои дуҷонибаи Тоҷикистону Амрико». // Ахбори Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Д., 2019. - № 2. - С. 75.
 
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Обидҷон Маҳмудзода

**Обидҷон Бекназар Маҳмудзода** (тав. 26.05.1988, н. Мир Саид Алӣ Ҳамадонӣ) — адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (2017). Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2016), Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон (2018) ва соли 2019 бо Ҷоизаи ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илмҳои гуманитарӣ.
## Зиндагинома
Обидҷон Маҳмудзода хатмкардаи факултети филологияи тоҷики ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ (2011), солҳои 2011-2014 аспиранти 377 кафедраи назария ва таърихи адабиёти ДДОТ ба номи С. Айнӣ, 2011-2020 ассистент ва омӯзгори калони ҳамин кафедра, аз соли 2014 то ҳол сармутахассиси раёсати илм ва инноватсияи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамзамон ба ҳайси ҳамкор дар кафедраи назария ва таърихи адабиёти ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият менамояд. Соли 2017 дар мавзуи «Рӯзгор ва осори Имлои Бухороӣ» дар Шурои диссертатсионии назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. 
## Осор
* Ғоя ва образҳои марказии достони «Комде ва Мудан»-и Мирзо Бедил. Д., 2012; 
* Рӯзгор ва осори Имлои Бухороӣ. Д., 2017; 
* Жизнь и творчество Имло Бухорои. Д., 2018.

## Ҷоизаҳо
Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ (2019)  
Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018)   

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Ҳеракл (писари Искандар)

**Ҳеракл**, **Ҳероклес** (; ) — писари Борсина ва Искандари Мақдунӣ, набераи Ардавази II.

## Эзоҳ

## Адабиёт
Искандари IV Мақдунӣ

**Искандари IV**, **Александри IV** (; ) — шоҳзодаи мақдунию бохтарӣ, писари шоҳдухт Рӯшанак ва Искандари Мақдунӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 
* 
* 
* 
*
Борсина

**Борсина**, **Барсина** (; ) — духтари Ардавази II, намояндаи хонадони асили эронӣ Форнокиён, маъшуқаи Искандари Мақдунӣ ва модари Ҳеракл.

## Эзоҳ
Шопур

**Шопур**, **Шопур ибни Ашк** () — подшоҳи силсилаи Ашконӣ. Муддати ҳукумати ӯ ба қавле 42 ва бар ривояти дигар 6 сол аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Ҷамоати деҳоти Украина

**Ҷамоати деҳоти Украина** () — воҳиди маъмурӣ дар ҳудуди ноҳияи Ойиртау дар вилояти Қазоқистони Шимолӣ.

Маркази маъмурӣ – деҳаи Ариқбалиқ.

Аҳолӣ — 2835 нафар (2009, 3404 нафар дар соли 1999, 3861 нафар дар соли 1989).

Маҳалҳои аҳолинишини зерин ба ҷамоати деҳот дохиланд:

## Эзоҳ

Украина
Бурлиқ (деҳоти Украина)

**Бурлиқ** () — деҳа дар ноҳияи Ойиртау дар вилояти Қазоқистони Шимолӣ. Ба ҳайати ҷамоати деҳоти Украина шомил аст.

## Ҷойгоҳ
Дар масофаи 15 км ҷанубу ғарбтар аз деҳаи Саумалкол, маркази маъмурии ноҳия, дар баландии 266 метр аз сатҳи баҳр қарор дорад. Рамзи КАТО — 593251200.
## Аҳолӣ
Тибқи натиҷаи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2009 304 нафар аҳолӣ (157 мард ва 147 зан) дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ойиртау
Фриёпат

**Фриёпат** (), **Аршаки III** (, ; ) — подшоҳи силсилаи Ашконӣ (191—176 пеш аз мелод), ҷонишин Аршаки II. Мумкин аст Фриёпат тоҷу тахтро мустақиман аз Аршаки II ба ирс бурда бошад, зеро Аршаки II эҳтимолан фарзанде надоштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Фарҳоди I

**Фарҳоди I**, **Фарҳот** (, ; ) — подшоҳи силсилаи Ашконӣ (176—171 пеш аз мелод), фарзанди Фриёпат. Муддати кӯтоҳе пеш аз бародараш Меҳрдоди I салтанат кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Меҳрдоди I

**Меҳрдоди I**, **Меҳрадот** ( (*Mihrdāt*), , *Аршаки VI*; ), **Меҳрдоди Бузург** — подшоҳи силсилаи Ашконӣ (171—138 пеш аз мелод), фарзанди Фриёпат. Футуҳоти Меҳрдод дар Эрон ва Миёнрӯдон, подшоҳии маҳаллии Ашкониро ба як шоҳаншоҳӣ табдил кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Меҳрдоди II

**Меҳрдоди II**, **Меҳрадот** ( (*Mihrdāt*), ; ), **Меҳрдоди Бузург** — шоҳаншоҳи Ашконӣ (124-91 пеш аз мелод), писари Ардавони I. Марзҳои Эронро дар шарқ то кӯҳҳои Ҳимолой ва дар ғарб то Миёнрӯдон расонд ва давлати Ашконӣ ба яке аз бузургтарин қудратҳои замони худ табдил шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Гударзи I

**Гударзи I**, **Гударз** (*Ашки IX*; ; ) — подшоҳи Ашконӣ (91-87 пеш аз мелод), писари Меҳрдоди II. 

Ӯ дар замони подшоҳии Меҳрдоди II дар Бобил қиём кард ва пас аз марги Меҳрдод барои муддати кӯтоҳе ба шоҳӣ расид. Уруди I ӯро аз ҳукумат барандохт вале замони подшоҳии ӯ низ кӯтоҳ буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Уруди I

**Уруди I**, **Уруд** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (80-75 пеш аз мелод), писари Гударзи I.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Аршаки II

**Аршак**, **Аршаки II**, **Тирдоди I** (, , ;  ) — подшоҳи силсилаи Ашконӣ (217—191 пеш аз мелод), писари Аршаки I.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*  

Гурӯҳ:Ашкониён
Синотрук

**Синотрук**, **Синатрук**, **Санатрук** (; ) — шоҳаншоҳи Ашконӣ (75-69 пеш аз мелод), писари Меҳрдоди I.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Фарҳоди III

**Фарҳоди III** ( (*Frahāt*), ; ) — шоҳаншоҳи Ашконӣ (69-57 пеш аз мелод), фарзанди Синотрук. Дар замони ӯ пешзаминаи ҷангҳои доманадори Эрон ва Рум оғоз шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Сурено

**Сурено**, **Сурен**, **Рустаҳам Сурен** () — фармондеҳ ва сипаҳбуди Эрон дар замони Ашкониён, ки бо вуҷуди умри кӯтоҳаш аз шуҳрати хоссе дар миёни мардум бостон бархурдор будааст. Ӯ асолати эронӣ дошта ва яке аз бартарин фармондеҳони Ашконӣ дар тӯл таърих буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Гурӯҳ:Хонадони Сурен
Покури I

**Покури I** (; ) — подшоҳи Ашконӣ, писари Уруди II. Муддати кӯтоҳе салтанат кардааст.  

Пас аз набарди Ҳаррон алайҳи румиён Ашкониён талош карданд то манотиқи таҳти контроли румиён дар ғарби Осиёро ба тасарруфи худ дароваранд ва Покур ба унвони яке аз фармондеҳони барҷаста амал мекард. Агарчи дар ибтидо Ашкониён муваффақ буданд, аммо тавассути румиён дафъ шуданд. Худи Покур дар набарди кӯҳи Гиндорус шикаст хӯрд ва кушта шуд. Марги ӯ боис як буҳрони ҷонишинӣ шуд, ки дар он падараш, ки ба шиддат аз марги писари мавриди алоқааш ранҷ мебурд, тоҷу тахтро ба писари дигараш Фарҳоди IV ба унвони ворис ҷадидаш вогузар кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Бурзофара

**Бурзофара** () — фармондеҳи низомии Ашконӣ дар замони ҳукмати Покури I. Ӯ ҳамроҳи Покур ба Рум ҳамла бурд ва барои муддати кӯтоҳе бар минтақаи густурдае аз қаламрави Рум истило ёфт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Музо

**Музо** (; ), **Тео Музо** — шаҳбонуи Ашконӣ (2 пеш аз мелод — 4 мелодӣ), ҳамсари Фарҳоди IV ва модари Фарҳоди V.

Ӯ дар асл бардае румӣ буд, ки тавассути Августус, имперотури Рум ба унвони ҳадия ба дарбори Фарҳоди IV фиристода шуда буд. Музо басуръат дар дарбор пешрафт кард ва ба маликаву ҳамсари мавриди алоқаи Фарҳоди IV табдил шуд ва аз шоҳаншоҳ фарзанде ба номи Фарҳодак (Фарҳоди V)-ро зод. Ӯ дар соли 2 пеш аз мелод, ҳамсарашро заҳр хӯронд ва ба ҳамроҳи Фарҳодак бар тахт нишаст. Он ду пас аз шаш соли салтанат муштарак ба дасти бузургони ашконӣ барканор шуданд ва ба Рум гурехтанд. Сипас Уруди III ҷонишини он ду шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Фарҳоди V

**Фарҳоди V**, **Фарҳодак** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (2 пеш аз мелод — 4 мелодӣ), писари Фарҳоди IV. Дар канори модараш, Музо муддате ҳукуматро ба даст гирифт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Уруди III

**Уруди III** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (4—6 мелодӣ), пас аз барканории Фарҳоди V, муддате тавассути бузургон ба тахти салтанат расид ва пас аз муддате кӯтоҳ ба қатл расид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Хонадони Ашконӣ

**Дудмони Ашконӣ**, **Ашкониён** — хонадони подшоҳии эронӣ, ки бар Эрон ва чандин подшоҳӣ дар Қафқоз, назири Арманистон, Иберия ва Албанияи Қафқоз барои қарнҳо фармон ронд. Даврони ашконӣ дар Эрон, ки бо фатҳи Порт тавассути Аршаки I оғоз гардид, наздик ба нимҳазора ба тӯл анҷомид ва саранҷом бо вуруди Ардашери Бобакон ба Тайсафун поён ёфт. Бо вуҷуд инқирози шохаи аслии ашкониён дар Эрон, шохаҳои фаръии ашконӣ (Ашкониёни Арманистон ва Ашкониён Ибрия), то чанд қарн ба ҳукумати худ дар Қафқоз идома доданд.

## Эзоҳ
Меҳрдоди IV

**Меҳрдоди IV** ( (*Mihrdāt*), ; ) — подшоҳи Ашконӣ (57-54 пеш аз мелод), писари Фарҳоди III ва бародари Уруди II. 

Ӯ ва бародари хурдтараш, Уруди II, падари худ Фарҳоди III-ро, ки шоҳи Эрон буд заҳролуд карданд. Пас аз ин кор, Меҳрдод, ки писари бузургтар буд ба подшоҳӣ расид. Даврони салтанат Меҳрдоди IV ба даргирӣ бо бародар кӯчактараш бар сари ҷонишинии падарашон гузашт, саранҷом ҳангоме, ки Уруди II бар Меҳрдод пирӯз шуд ӯро эъдом кард ва бад-ин тартиб ҷонишини вай шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Уруди II

**Уруди II**, **Веруди II** ( (*Wērōd / Urūd*),  ; ) — сездаҳумин подшоҳи Эрон аз хонадони Ашконӣ (57–38 пеш аз мелод), писари Фарҳоди III. Пас аз бародараш Меҳрдод бар тахти шоҳӣ расид.

Ба ақидаи бисёре аз муаррихон дар замони ӯ Шоҳаншоҳи Ашконӣ ба авҷи азамати худ расид. Бисёре аз муосирони он замони Эронро бисёр муқтадиртар аз Имперотурии Рум медонистанд. Дар замони шоҳии Уруди II сарзаминҳои бисёре (аз ҷумла Сурия, ҷанубу ғарби Туркия, Яҳудия ва ...) ба қаламрави Ашкониён изофа шуд, вале пас аз марги сипаҳбуд Сурено ва низ заъфи созмонии артиш натавонистанд манотиқи фатҳшударо ҳифз кунанд. Муҳиммтарин пешомад дар замони подшоҳи Уруди II ҷангҳои мутааддид бо румиён ва ба хусус набарди Ҳаррон (Carrhae) аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Malcolm A. R. Colledge: The Parthians. Thames and Hudson. London 1967. р. 37-44.
* Теодор Моммзен. История Рима. Том III. Госполитиздат 1941, стр. 277—286.

Гурӯҳ:Ашкониён
Тирдоди III

**Тирдоди III** () — подшоҳи Ашконӣ (35—36), набераи Фарҳоди IV. Муддате пас аз халъи Ардавон, тавассути ашрофи портӣ дар Тайсафун ба тахти салтанат нишаст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Meyer, Eduard (1911). "Tiridates s.v. Tiridates III." . In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. Vol. 26 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 1010.

Гурӯҳ:Ашкониён
Вардони I

**Вардони I**, **Бардон** (*Ашки XIX*, ; ) — нуздаҳумин шоҳи Эрон аз хонадони Ашконӣ (38—47 мелодӣ), писари Ардавони II. 

Пас аз марги падараш байни Вардон ва бародараш Ардавон набард барои расидан ба шоҳӣ даргирифт. Вардон бар бародари худ чира шуд, вале пеш аз расидан ба пойтахт ба дасти Гударзи II, ки рақиби ӯ буд, дастгир шуд. Гударз маслиҳат дид, ки бо Вардон оштӣ кунад ва чунин низ карду худ бар тахти шоҳӣ нишаст. Бархе манобеъи таърихӣ бар ин боваранд, ки Гударз Вардонро кушт ва сипас ба шоҳӣ расид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Гундуфар

**Гундуфар**, **Гундуфорес**, **Гундофари I** (, ; ) — бунёнгузор ва нахустин подшоҳи Ашкониёни Ҳинд (20 — 46), уве аз хонадони Сурен.

## Эзоҳ
Меҳрдод

**Меҳрдод** () — подшоҳи Ашконӣ (51 мелодӣ), писари Вунуни I. Бар алайҳи салтанати Гударзи II шӯриш кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*  

Гурӯҳ:Ашкониён
Вунуни II

**Вунуни II** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (51 мелодӣ), эҳтимолан набераи духтарии Фарҳоди IV ва бародари Ардавони II. Ӯ муддати кӯтоҳе бар Шоҳаншоҳии Ашконӣ ҳукумат кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Балоши I

**Балоши I**, **Валагаш** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (51 — 78), писари Вунуни II. Пас аз марги падараш бар тахти шоҳӣ нишаст. Дар таърих аз ӯ ба унвони охирин шоҳи бузурги Ашконӣ ёд мекунанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Вимо Токту

**Вимо Токту**, **Вима Такто** (; ) — фармонравои Кушонӣ (90-113), писари Куҷула Кадфиз ва падари Вима Кадфиз.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*Falk, Harry (2009). *The name of Vema Takhtu*. W. Sundermann, A. Hintze & F. de Blois (eds.), Exegisti monumenta - Festschrift in Honour of Nicholas Sims-Williams (Iranica, 17). Wiesbaden : Harrassowitz, pp.&nbsp;105–116.
*Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE*. BookSurge, Charleston, South Carolina. .
**Shrava, Satya* (1985) *The Kushana Numismatics*, p 94.

Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Кӯшонӣ
Вардони II

**Вардони II** (; ) — писари Балоши I ё Вардони I. Дар Селевкия барои чандин сол тавонист ҳукумат кунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Ардавони III

**Ардавони III**, **Артабони IV** (, дар мутолеъоти қадимӣ ба иштибоҳ ба унвони **Ардавони IV** шинохта мешавад; ) — писар ё бародари Балоши I. Дар замони кӯдакии Покур, муддати кӯтоҳе ба унвони подшоҳ (80 — 81 мелодӣ) ҳукумат кардааст.

Дар давраи вуҷудияташ барои тахту тоҷи Порт талошу муборизаҳо кардааст. Дар маъхазҳо дар бораи ҳолати подшоҳии ӯ маълумоти кофӣ нест. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Хусрави I (Ашконӣ)

**Хусрав**, **Хусрой**, **Ашки XXIV** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (109—129), бародари Покури II. Тавассути бародараш Покури II ба ҷонишинӣ мансуб шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Покури II

**Покури II** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (78 — 105), писари Балоши I. Пас аз марги падараш шоҳаншоҳи кулли Шоҳаншоҳии Ашконӣ шуд.

Покур яке аз писарони хурдтари Балоши I буд, ки дар соли 61/2 ба дунё омад.  Дар замони Балоши I, шоҳаншоҳӣ таҷдиди ҳаётро таҷриба кард. Дар охирин солҳои салтанат, Покур дар канори ӯ ҳукумат мекард. Пас аз марги Балоши I дар соли 78, Покур танҳо ҳокими шоҳаншоҳӣ шуд.

## Эзоҳ

## Сарчашмаҳо

*  
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
*  
*  
* 
*

Гурӯҳ:Ашкониён
Ҳувишка

**Ҳувишка** (; ) — шоҳаншоҳи Кушонӣ (151—191), писари Канишка. Фармонравоии ӯ даврони нави сангарсозӣ ва истеҳкомоти шоҳаншоҳӣ буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Боровкова Л. А. «Кушанское царство (по древним китайским источникам)». М., 2005, ISBN 5-89282-265-6.

Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Кӯшонӣ
Балоши III

**Балоши III** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (148—192), писари Покури II.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* А. Г. Бокщанин. «Парфия и Рим. Возникновение системы политического дуализма в Передней Азии», , 1966.

Гурӯҳ:Ашкониён
Балоши II

**Балоши II** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (129—147), писари Балоши I.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Дибвойз Н. К. Политическая история Парфии / Пер. с англ., науч. ред. и библиографич. приложение В. П. Никонова. — : Филологический факультет СПбГУ, 2008. — 816 с. — (Историческая библиотека). — ISBN 978-5-8465-0638-1.

Гурӯҳ:Ашкониён
Ортодухт

**Ортодухт**, **Ориёдухт** () — иқтисоддон, вазири хазонадорӣ ва умури молии Ашкониён дар давраи Ардавони IV.

Ӯ бе онки фишоре бар мардум биоварад ва боҷу хироҷро афзуӯн намояд, кишварро ба тавонгарӣ мерасонад. Чунончи баромадааст, аз корҳои бузурги ӯ дар гирдоварии дороии кишвар, яке ҷилавгирӣ аз ҳазинаҳои беҳуда бавежа дарбориён ва дигаре гирифтани боҷу хироҷ аз даромади тавонгарон будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* فرخ‌زاد، پوران (۱۳۸۱)، کارنمای زنان کارای ایران (از دیروز تا امروز)، تهران: نشر قطره، شابک ۹۶۴-۳۴۱-۱۱۶-۸

Гурӯҳ:Ашкониён
Канишка

**Канишка**, **Канишкаи Бузург**, **Канишкаи I** ( [*Kaniš̟ka*-]; ) — шоҳаншоҳи Кушонӣ (127—151), писари Вима Кадфиз ва падари Ҳувишка. Ӯ барои дастовардҳои низомӣ, сиёсӣ ва динии худ маъруф аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Кӯшонӣ
Портомоспат

**Портомоспат**, **Портомоспота** () — шоҳзодаи Ашконӣ, писари Хусрави I. Румиён пас аз фатҳи Миёнрӯдон ӯро ба унвони подшоҳи дастнишондаи Порт эълом карданд. Аммо ӯ муддати кӯтоҳе пас аз тарки рӯмиён, аз падараш шикаст хӯрд ва ихроҷ шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Меҳрдоди V

**Меҳрдоди V** ( *Mihrdāt,* **Ашки XXV**; ) — подшоҳи Порт (128—147), писари Покури II. Аз Меҳрдоди V ҷуз маъдуде аз сиккаҳояш бар ҷой намонда ва таърих, иттилооти чашмгире аз зиндагии сиёсӣ ва низомии вай ба даст наомадааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*  (2 volumes)

Гурӯҳ:Ашкониён
Синотруки II

**Санотруки II** () — писари Меҳрдоди V, ҷонишини Хусрави I бар қисмате аз Шоҳаншоҳии Ашконӣ (116 мелодӣ). Ӯро фақат аз навиштаҳои муаррихи бизонсӣ Ҷон Малолос (Chronographia) мешиносем, ки ағлаб чандон қобили эътимод нест.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Балоши IV

**Балоши IV** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (147—191), писари Меҳрдоди V. Ӯ пас аз марги Балоши III тоҷу тахтро соҳибӣ кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Ибни Бибӣ

**Ибни Бибӣ** (), **Амир Носируддин Ҳусайн ибни Муҳаммад** () — таърихнигор ва рӯйдодноманависи форс-тоҷики аҳди Салҷуқиёни Рум, писари Бибӣ Мунаҷҷима ва муаллифи «ал-Авомиру-л-олия фӣ-л-умуру-л-олия».

## Эзоҳ
Афзалуддини Кирмонӣ

**Афзалуддини Кирмонӣ** (), **Афзалуддин Абуҳомид Аҳмад ибни Ҳомиди Кирмонӣ** (; ) — муаррих, пизишк, ,  ва файласуфи номдори форс-тоҷик, муаллифи «Бадоеъу-з-замон фӣ вақоеъи Кирмон».

## Эзоҳ
Гӯчеҳр

**Гӯчеҳр**, **Гӯчеҳри Бозрангӣ** () — яке аз наҷибзодагони порсӣ, ки тобеъи Ашкониён буда, вале дар Порс мустақил буд ва ба номи худ сикка зарб мекард. Ромбиҳишт ҳамсари Сосон духтари ӯ буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Гурӯҳ:Сосониён
Настен

**Настен**, **Наштен** () — фармонравои сакоӣ дар Бохтар, дар ибтидои давраи масеҳият эҳтимолан дар навоҳии Бадахшон подшоҳӣ мекард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Osmund Bopearachchi: *Nasten, a Hitherto Unknown Iranian Ruler in India*, In: *Studies In Silk Road Coins and Culture, The Institute of Silk Road Studies*, Kamakura 1997

Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Бохтар
Ромбиҳишт

**Ромбиҳишт**, **Динаг** (; ) — духтари Гӯчеҳри Бозрангӣ фармонравои Порс, ҳамсари Сосон ва модари Бобак. Модарбузурги бунёдгузори силсилаи Соcонӣ, Ардашери Бобакон ба шумор меравад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сосониён
Гурӯҳ:Эрониён дар садаи III
Аҳмади Суҳравардӣ

**Шайхзода ибни Аҳмади Суҳравардӣ** (; ) — хушнавис ва мусиқидони форс-тоҷики давраи элхонӣ ва яке аз шаш нафар ҳунаромӯзу ҳунаромухтаи мактаби Ёқути Мустаъсимӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Озунакс

**Озунакс** () — пизишк ва равоншиноси даврони Ашкониён.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Он Суон

**Он Суон**, **Ан Сюан** (; ) — бозаргони эронӣ, шахси ғайррӯҳоние аз аҳли Порт ва аз поягузорони ойини буддоӣ дар Чин. Дар соли 181 мелодӣ ба Лууёнги Чин рафт ва бо Он Шигоу ба тарҷумаи матнҳои буддоӣ ба забонҳои чинӣ пардохт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Nattier, Jan (2008). A Guide to the Earliest Chinese Buddhist Translations: Texts from the Eastern Han and Three Kingdoms Periods, Bibliotheca Philologica et Philosophica, IRIAB Vol. X, 89-94;
Хусрави II (Ашконӣ)

**Хусрави II** (; ) — узве аз дудмони Ашконӣ бо шаҷараномае номушаххас. Эҳтимолан дар Порт (190) фармонравоӣ кардааст.

Аз ӯ чизе дар таърих, ғайр аз сиккаҳое, ки аз ӯ ба даст омада, сабт нашудааст. Таърихи шоҳии ӯ нишон медиҳад, ки ӯ алайҳи Балоши IV шӯриш карда, аммо натавониста аз худ дар баробари Балоши V муқовамат кунад. Сиккаҳои ӯ дар Ҳагматона зарб шудаанд, ки метавонад нишон аз ин бошад, ки ӯ бар сарзамини Мод фармон мерондааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Балоши V

**Балоши V** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (208—223), писари Балоши IV.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Балоши VI

**Балоши VI** (; ) — подшоҳи Ашконӣ (208—223), писари Балоши V. Балоши VI эҳтимолан то соли 228 мелодӣ бар бахшҳое аз Шоҳаншоҳии Ашконӣ ҳукумат кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Тирдоди IV

**Тирдоди IV** — узве аз дудмони Ашконӣ, аммо бо шаҷараномае номушаххас, мудаъии тоҷутахти Шоҳаншоҳии Ашконӣ (206—224).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён