open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ромен Роллан

**Ромен Роллан** ( ; 29 январи 1866, Кламесӣ — 30 декабри 1944, Везелай) — , ходими ҷамъиятӣ, драматург ва мусиқишиноси фаронсавӣ. Узви ифтихории хориҷии Академияи илмҳои ИҶШС (29 марти 1932). Барандаи Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт (1915): «Барои идеализми баланди осори адабӣ, ҳамдардӣ ва муҳаббат ба ҳақиқат».

## Зиндагинома
Ромен Роллан соли 1866 дар шаҳри Кламесӣ (департаменти Ниевре, Бургундия) дар оилаи нотариус ба дунё омадааст. Соли 1881 дар чордаҳсолагӣ ба ҳамроҳи хонаводааш барои таҳсил роҳии Порис шуд. Дар наврасӣ бо афкори Бенедикт Спиноза ошно шуд ва Лев Толстойро кашф кард. Дар соли 1889 дар риштаи таърих идомаи таҳсил дод ва дар соли 1895 ба Рум рафт ва дар риштаи ҳунар унвони докториро гирифт. Рисолаи доктории ӯ дар бораи таърихи операи Аврупо пеш аз Жан-Батист Люлли ва Алессандро Скарлатти аст.

Пас аз гирифтани унвони докторӣ, се сол дар «мактаби олӣ» ба тадриси таърихи ҳунар машғул буд ва аз он пас давраи кӯтоҳе дар Донишгоҳи Сорбон таърихи мусиқӣ тадрис кард ва сипас дар соли 1912 ба навиштан рӯй овард ва тӯли ҳашт сол, то соли 1904, романи 10-ҷилдии «Жан-Кристоф»-ро ба риштаи таҳрир даровард.

Ромен Роллан инсони сулҳдӯсте буд. Ӯ ба даъвати Максим Горкий дар соли 1935 ба Шӯравӣ рафт ва бо Сталин мулоқот дошт. Алорағми тамоюл ба андешаҳои Маркс, алайҳи Сталин ва ҳукумати Шӯравӣ мақолаҳои мутааддиде мунташир намуд. Дар соли 1914 ба Швейтсария рафт ва 23 сол аз умри худро дар он ҷо гузаронд. Дар ҳамон ҷо бо Маҳатма Гандӣ ошно шуд.

### Зиндагии хусусӣ
Ӯ ду бор издивоҷ кард. Бори аввал дар соли 1892 бо Клотилда Бреал, ки нуҳ сол бештар давом наёвард, ва бори дигар, пас аз 33 соли танҳоӣ, дар соли 1934 бо Мария Кудашева издивоҷ кард, ки ин издивоҷ то поёни умри Ромен идома ёфт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Нобел ба тартиби алифбо
Зариби гузаронандагӣ

**Зариби гузаронандагӣ,** τ, — нисбати сели афканишоти аз ин ё он муҳит гузашта (Фг) бар сели афканишоти ба сатҳи он афтанда (Фо), яъне τ = Фг/ Фо. 

Бузургии зариби гузаронандагии ҷисм ҳам ба андоза, шакл ва ҳолати сатҳи ҷисм ва ҳам ба кунҷи афтиш, таркиби тайфӣ (спектрӣ) ва қутбиш (поляризатсия)-и афканишот вобаста аст. Зариби гузаронандагии самтнок (муҳити афканишоти ба он афтандаро пароканда намекунад), диффузионӣ (ҳангоми саросар пароканда шудани афканишоти ба муҳит афтанда) ва омехта (дар мавриди аз тарафи муҳит қисман пароканда шудани афканишот)-ро фарқ мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оптика
Зариби дурахшонӣ

**Зариби дурахшонӣ** — бузургии физикиест, ки ба нисбати дурахшонии ҷисм дар ягон нуқта ва дар самти матлуб бар дурахшонӣ (дар мавриди яксон будани шароити рӯшаноӣ)-и ҷисми комилан инъикоскунанда (ҷисме, ки дурахшаш ба ҳамаи самтҳо бар як навъ буда, зариби инъикосаш ба 1 мусовист) баробар аст. Мафҳуми зариби дурахшонӣ ба афканишоте мансуб аст, ки ҳам дар воҳидҳои энергия ва ҳам дар воҳидҳои рӯшноӣ чен карда мешаванд; мувофиқан бо *β<sub>е</sub>* ва *β<sub>ʋ</sub>* (ё дар ҳар ду ҳолат бо *β*) ишорат мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оптика
Зариби инъикос

**Зариби инъикос** — бузургии физикии беандоза, ки қобилияти ҷисмро барои инъикос кардани афканишоти ба он афтанда тавсиф медиҳад.

Бо ҳарфи юнонии ρ ё лотинии R ишорат мешавад. Миқдоран зариби инъикос ба нисбати сели афканишоти аз ҷисм инъикосшуда (Фи) бар сели афканишоти ба сатҳи он ҷисм афтанда (Фо) баробар аст: ρ = Фи/ Фо. Зариби инъикос аз ҳосили ҷамъи зарибҳои инъикоси оинавӣ ва инъикоси диффузӣ таркиб меёбад. Байни зариби инъикос, зариби гузаронандагӣ (τ) ва зариби фурӯбурд (α) алоқамандии зерин вуҷуд дорад: ρ =1 – τ – α. Яъне ҳосили чамъи зариби инъикос ва зарибҳои гузаронандагӣ ва фурӯбурд ба 1 баробар мебошад. Ин тасдиқот аз қонуни бақои энергия бармеояд. Барои радиомавҷҳо нисбати амплитудаҳои мавҷҳои инъикосшуда ва афтандаро зариби инъикос (саҳеҳтараш зариби инъикос-и амплитудавӣ) меноманд. Дар ҳолати умумӣ зариби инъикос ба хусусиятҳои худи ҷисм, инчунин кунҷи афтиши афканишот, таркиби тайфӣ (спектрӣ) ва қутбиши афканишот вобаста аст. Дар натиҷаи вобастагии зариби инъикоси сатҳи ҷисм ба дарозии мавҷи афканишоти ба он афтанда ҷисм ба чашм бо ин ё он ранг намудор мешавад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оптика
Зариби оптикӣ

**Зариби оптикӣ** (D) — тавсифи сустшавии афканишоти оптикӣ дар қабатҳои (ℓ) гуногуни модда (рангҳо, полоҳои рӯшноӣ, маҳлулҳо, газҳо ва ғ.).

Барои қабати инъикоснакунанда зариби оптикӣ ба D = ℓlgI0/I = kλℓ баробар аст, ки ин ҷо I — интенсивияти афканишоте, ки аз муҳити фурӯбаранда мегузарад; I0 — интенсивияти афканишоте, ки ба муҳити фурӯбаранда меафтад; k — нишондиҳандаи фурӯбарии муҳит барои афканишоти дарозии мавҷаш λ, ки бо нишондиҳандаи фурӯбарии ᴂλ (дар қонуни Бугер-Ламберт-Бер бо kλ=2.303ᴂλ ифода меёбад) алоқаманд мебошад. Зариби оптикиро аз рӯи логарифми даҳӣ аз бузургии баръакси зариби гузариш аз қабати модда τ муайян кардан мумкин аст: D = lg(1/τ). Истифодаи зариби оптикӣ барои ҳисобу китоби гузариши афканишот хеле муносиб буда, зариби оптикии омехтаҳои моддаҳои бо ҳам махлутнашаванда ба ҳосили ҷамъи зариби оптикии унсурҳои алоҳида баробар мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оптика
Зариби пароканиш

**Зариби пароканиш** — бузургии физикии скалярӣ ва беандоза, ки қобилияти ҷисмро дар пароканда кардани афканишоти ба он афтанда тавсиф медиҳад. Бо ҳарфи юнонии \sigma ишорат мешавад.

Миқдоран зариби пароканиш ба нисбати сели афканишот \Phi, ки ҷисм пароканда кардааст ва сели афканишоти ба он афтанда \Phi_0 баробар мебошад:

\sigma = \frac{\Phi}{\Phi_0}.

Ҳосили ҷамъи зариби пароканиш ва зарибҳои фурӯбурд, гузаронандагӣ ва инъикос ба як баробар аст, ки ин натиҷаи татбиқи қонуни бақои энергия мебошад. Дар ҳолати умумӣ ҳангоми паҳн шудани дастаи мувозии афканишот дар муҳит, ки ҳамзамон ҳодисаҳои пароканиш ва фурӯбарӣ ба амал меоянд, зариби пароканиш бо нишондиҳандаҳои воқеии пароканиш r' ва фурӯбарӣ a' бо таносуби зерин вобаста мешавад:

\sigma =\frac{r'}{a'+r'}\left[1-e^{-(a'+r')l}\right],

ин ҷо l — масофаест, ки афканишот аз муҳит мегузарад. Дар баъзе адабиёти илмӣ истилоҳи «зариби пароканиш» нишондиҳандаи пароканишро ифода мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оптика
Зариби соиш

**Зариби соиш** — тавсифи миқдории қуввае, ки барои лағжидан ё ҳаракат кардани як ҷисм аз болои ҷисми дигар зарур аст.

Зариби соишро вобаста ба намуди ҷойивазкунии як ҷисм аз болои ҷисми дигар аз ҳамдигар фарқ мекунанд. Агар вазни ҷисмро бо *N* ва зариби соишро бо *m* ифода кунем, пас қувваи *F<sub>с</sub>,*, ки барои ҳаракати бешитоб дар сатҳи ҳамвор зарур аст, ба *F<sub>с</sub> = mN* баробар мешавад. Аз ин ҷо m = *F<sub>с</sub> /N. F<sub>с</sub>* ҳамеша аз *N* хурд аст, бинобар ин *m* аз 1 хурд мебошад. Зариби соиши ором қувваеро муайян мекунад, ки барои оғози ҳаракат зарур аст; бо зариби соиши кинетикӣ (соиш, ҳаракат) қувваи хурдтарин, ки ҳаракатро дастгирӣ мекунад, ҳисоб карда мешавад. Зариби соиш ба табиати ҷисмҳои соишхӯранда, ҳолати онҳо, тозагии коркарди сатҳ ва суръати ҳаракати онҳо вобаста аст, аммо хурду бузург будани ҷисмҳо ва каму зиёд будани масоҳати сатҳи онҳо ба қимати зариби соиш таъсир намекунад.

Зариби соиши лағзиши баъзе моддаҳо:

* нуқра аз болои нуқра — 0,20;
* оҳан аз болои оҳан — 0,14;
* оҳан аз болои чӯян — 0,18.

Вобаста ба бузургии қувваҳои тангенсиалӣ чунин намудҳои зариби соишро аз ҳамдигар фарқ мекунанд: зариби соиши лағжиши нопурра, зариби соиши ором ва зариби соиши лағжиш. Ҳамаи намудҳои зариби соиш метавонанд дар ҳудудҳои васеъ вобаста ба сатҳҳои ба ҳам расанда (мавҷӣ ва дурушт), хусусияти қабати рӯйпӯши сатҳҳо тағйир ёбанд. Қувваи соиш хусусиятҳои мусбат ва ҳам манфӣ дорад. Агар зариби соиши чархи мошинро дар мумфарши тар ё хушк муқоиса кунем, дар мумфарши тар назар ба мумфарши хушк ҳамон як чархи мошин қувваи соиши 2 (ду) баробар камтар дорад. Агар қувваи соиш намебуд, ҳангоми қадамзанӣ озодона роҳ рафта наметавонистем ва мисли ҳаракати рӯи ях мелағжидем. Зариби соиш бузургии беандоза мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Нерӯ
Пётр Чайковский

**Пётр Ильич Чайковский** (, Заводи Воткинск, Вятская губерния — , Санкт-Петербург) — оҳангсози рус, омӯзгори мусиқӣ, дирижёр ва танқидгари мусиқӣ.

Мероси Чайковский жанрҳои гуногунро дар бар мегирад: 10 опера, 3 балет, 7 симфония (6 шуморадор ва симфонияи «Манфред»), 104 романс, як қатор асарҳои барномавии симфонӣ, консертҳо ва ансамблҳои асбобии камера, асарҳои хорӣ, кантатаҳо, миниатюраҳои фортепиано ва давраҳои фортепиано. Эҷодиёти ӯ саҳми бениҳоят арзишманд ба фарҳанги ҷаҳонии мусиқӣ буда, дар якҷоягӣ бо асарҳои ҳамзамононаш — оҳангсозони «Гурӯҳи панҷгона», марҳилаи наверо дар рушди мусиқии русӣ ифода мекунад.

Чайковский яке аз бузургтарин оҳангсозони ҷаҳон, намояндаи равшани мусиқии давраи романтизм ва яке аз лирикон ва драматургҳои равоншиноси барҷаста дар мусиқӣ ба ҳисоб меравад, ки ба таҳлили равонии падидаҳои мураккаб ва зиддиятноки зиндагӣ амиқ ворид шудааст.

## Зиндагинома

## Санъат

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дорандагони ордени Владимири муқаддас дараҷаи 4
Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1893
Гурӯҳ:Даргузаштагони 6 ноябр
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1840
Гурӯҳ:Зодагони 7 май
Абдувоҳиди Зевар

**Абдувоҳиди Зевар** (*Маликов Абувоҳид Зеварович*; зод. 6 сентябри 1968, деҳаи Панҷрӯд, ноҳияи Панҷакент) —  ва и тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2014).

## Зиндагинома
Абдувоҳиди Зевар 6 сентябри соли 1968 дар деҳаи Панҷрӯди ноҳияи Панҷакент таваллуд ёфтааст. Маълумоти миёнаро дар мактаби деҳа гирифта, баъдан факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро (1994) хатм кардааст. Аз баъди хатми донишгоҳ корманди маҷаллаи «Чашма» мебошад.

Ду маҷмӯаи ашъораш — «Накҳати умед» (2000) ва «Зулфи бед» (2009) аз чоп баромадаанд.

Соли 2014 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

## Эзоҳ
Зариби фурӯбурд

**Зариби фурӯбурд**, *<math>\alpha</math>* — нисбати сели афканишоти дар ин ё он ҷисм фурӯрафта \Phi бар сели афканишоти ба сатҳи он ҷисм афтанда \Phi_0, яъне 

\alpha = \frac{\Phi}{\Phi_0}.

Агар сели афканишоти ба ҷисм афтанда тайф (спектр)-и васеъ дошта бошад, ин таносуб зариби фурӯбурди интегралиро тавсиф медиҳад ва дар мавриди хурд будани ҳудуди басомадҳои афканишоти афтанда зариби фурӯбурди монохроматиро ифода мекунад; зариби фурӯбурди монохроматиро кобилияти фурӯбурди ҷисм низ меноманд. Мувофиқи қонуни бақои энергия ҳосили ҷамъи зариби фурӯбурд, зариби инъикос ва зариби гузаронандагӣ баробари 1 аст. Зариби фурӯбурд аз нишондиҳандаи фурӯбурди хосияти моддаро тавсифдиҳанда бо он фарқ мекунад, ки он ба ғафсии қабати нургузаранда (яъне ба андозаҳои ҷисм) вобаста мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оптика
Зариби ҳавои зиёдатӣ

**Зариби ҳавои зиёдатӣ**, α — нисбати миқдори воқеии ҳаво дар омехтаи сӯзишворӣ бар миқдори назариявии ҳаво, ки барои комилан сӯхтани он зарур аст.

Вобаста ба намуди муҳаррик дар камераи сӯзиш Зариби ҳавои зиёдатӣ аз як хурд ва ба якчанд даҳӣ баробар шуда метавонад. Зариби ҳавои зиёдатӣ вобаста ба намуди сӯзишворӣ барои сӯзишвории газӣ ба 1,05-1,2, барои моеъ ба 1,15-1,25 ва барои сӯзишвории сахти пора (кулӯла) ба 1,3-2 баробар аст. Бинобар бо ҳаво хуб омехта шудани сӯзишвории газӣ ва моеъ Зариби ҳавои зиёдатии онҳо хурд мебошад. Дар амал ҳангоми сӯхтани сӯзишворӣ дар кӯраҳо барои сӯзиш бештар ва баъзан камтар ҳаво ворид мешавад. Сӯхтани сӯзишворӣ бо миқдори назариявии ҳаво мавриди идеалӣ маҳсуб ёфта, барои ба он расидан мекӯшанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сӯхтан
Зариби ҳароратии васеъшавии хаттӣ

**Зариби ҳароратии васеъшавии хаттӣ** — бузургии физикиест, ки ҳангоми ба 1°С гарм кардани ҷисм дароз шудани онро ифода мекунад. Зариби ҳароратии васеъшавии хаттӣ бо формулаи зерин ҳисоб карда мешавад:

\alpha = \ {\Delta L \over {L_0 }}

ки дар он l0 — дарозии ҷисм ҳангоми 0°С, ∆l — ба ҳамин миқдор дароз шудани ҷисм ҳангоми ба 1°С гарм кардани он. Барои аксари ҷисмҳои сахт а = (10-6 — 10-5) град-1 мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Физика
Зарибҳои Эйнштейн

**Зарибҳои Эйнштейн** — тавсифи эҳтимолияти гузаришҳои квантии нурафкан.

Зарибҳои Эйнштейнро бори аввал соли 1916 олими олмонӣ Алберт Эйнштейн ба илм ворид намудааст; ҳамзамон ӯ бори нахуст ақидаи мавҷуд будани афканишоти маҷбуриро ба миён гузошт. Эҳтимолияти афканиши худ ба худ (спонтанӣ), фурӯбарӣ ва афканиши маҷбурӣ мувофиқан зарибҳои Aki, Bik ва Bki (шохисҳо, яъне индексҳо самти гузариши байни савияҳои болоӣ Ек ва поинии Ei энергияро нишон медиҳанд)-ро ифода мекунад. Таносубҳои байни зарибҳои Эйнштейнро бори аввал Эйнштейн ҳангоми исбот кардани Қонуни афканишоти Планк ошкор кардааст (нигар Шуоъафкании гармоӣ).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Эйнштейн А. Испускание и поглощение излучения по квантовой теории. М., 1966.

Гурӯҳ:Оптика
Заризак

**Заризак** — навъи ноки маҳаллии тирамоҳӣ.

Асосан дар ноҳияи Шуғнон ва қисман дар Рӯшон парвариш меёбад. Дарахташ зудсабз, то 12-15 м қад мекашад. Барги сабзи дарози байзашакл (дарозиаш 5-9 см, паҳниаш 5 см) дорад. Мевааш зард ё сабзи равшан (47-150 г), дилааш сафед, сероби ширин, тухмаш хурд. Давраи нашваш 165 рӯз. Ниҳоли заризак соли 4-5-уми шинондан самар меорад. Аз ҳар дарахт 150—350 кг ҳосил мегиранд. Ба сармо ва хушкӣ тобовар аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Навъҳои нок
Зарина

**Зарина** (сак. zarnya, ; ) — маликаи сакоиҳо, ҳамсари шоҳ Кидрӣ.

Баъди вафоти шавҳараш бо Мармар ном ҳокими вил. Порт хонадор шуда, ҳамчун ҳокими мутлақи сакоиҳо корнамоиҳои бисёр кард: қабилаҳои ҷангҷӯи ҳамсояро тобеъ кард; ба сакоиҳо кишту кор омӯхт; шаҳрҳо бино кард. Пойтахти Зарина шаҳри Рухшонак буд. Баъди фавти шоҳ Артей Зарина дар муборизаи зидди модҳо ғолиб омада, онҳоро ба пардохти товони ҷанг маҷбур кард. Пас аз фавти Зарина сакоиҳо бо нишони эҳтиром дар сари қабри ӯ ҳирам сохта, болои он муҷассамаи тилоии маликаро насб карданд (ин аввалин маълумоти маъхазҳои таърихӣ дар бораи қабрҳои сакоиҳост). Маълумот дар бораи Зарина танҳо дар осори Ктесий боқӣ мондааст. Ктесий бар асоси нақлу ривоятҳои машҳури модҳою сакоиҳо дар бораи Зарина устурае офаридааст, ки мазмуни асосии он ба воқеаҳои таърихии асри 7 то м. нисбат дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Пьянков И. В. Средняя Азия в известиях античного историка Ктесия. Д., 1975.
Зарина (навъи картошка)

**Зарина** — навъи картошка.

Соли 1985 олимони Институти боғдорӣ ва сабзавоткории АИКТ Қурбоналӣ Партоев, Каримов Б. К., Назаров М. бо усули интихоб аз тухмии картошкаи навъи «Мона Лиза» дар ноҳияи Дӯстӣ рӯёндаанд. Аз соли 2007 дар навоҳии кӯҳистони ҷумҳурӣ — Файзобод, Рашт, Мӯъминобод, Варзоб, Роғун, Ховалинг, Балҷувон, Лахш, Деваштич парвариш мекунанд. Ҳосили «Зарина» сафеди дарозрӯя буда, дар як бех 8-10 адад картошка мавҷуд аст. Буттааш сербарг, 90-110 см қад мекашад. Баргаш сабзи рӯшан, гулаш бунафш. Давраи нашваш 120—125 рӯз. Нисбат ба дигар навъҳои картошка оҳари бештар (22 %) дорад. Дар ҳолати зич киштан (70х16-18 см) ҳосили зиёд медиҳад. Зард гаштани пояи рустанӣ нишонаи расидани ҳосили он аст. «Зарина» аз ҳар га 300—400 сентнер ҳосил медиҳад. Ба касалиҳои вирусӣ ва занбӯруғӣ тобовар аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Партоев Қ., Салимов А. Ф., Каримов Б. Картошка ва парвариши он дар Тоҷикистон. Д., 2014.

Гурӯҳ:Навъҳои картошка
Зариф (навъи ангур)

**Зариф** — навъе аз ангурҳои маҳаллии пешпазак.

Соли 1987 ходими Институти боғдорӣ ва сабзавоткорӣ А. Д. Савченко бо роҳи дурага кардани навъҳои Чауши сиёҳ бо Жемчуг Саба рӯёндааст. Дар Тоҷикистон аз соли 1989 мепарваранд. Баргаш калони панҷпарра, дандонадор. Гулаш дуҷинса, хӯшааш миёна (180 г), махрутшакл. Ғужбаш гирда (3,1-3,5 г), сиёҳтоб. Ғужмаш сахт, пурдила, дилааш сероб, хушбӯю хуштамъ; ду дона тухм дорад. Дар таркиби ангури пухта расидааш (дар даҳаи аввали моҳи июл) 148 г/л глюкоза ва 5,3-6,4 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Зарифро асосан барои тархӯрӣ истифода мебаранд. Токаш миёнасабз, 69 дарсади навдаҳояш ҳосилдеҳ. Дар заминҳои обии водии Ҳисор аз ҳар га токзораш ба ҳисоби миёна 172 (баъзан то 237) сентнер ҳосил рӯёндаанд. Токаш сармобардор нест. Аз касалиҳои қарасон, ҷел ва баргпечаки хӯша кам зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Ҳушанг Зариф

**Ҳушанги Зариф** (; ) — торнавози машҳури эронӣ.

## Зиндагинома
Дар Фарҳангистони мусиқии миллӣ таҳсил карда, нозукиҳои санъати торнавозиро аз Мусо Маъруфӣ, Ҳусайни Теҳронӣ, Рӯҳуллоҳ Холиқӣ омӯхтааст. Аз соли 1959 узви Оркестри мудирияти ҳунарҳои зебо гардида, бо дигар дастаҳои навозандагони созҳои миллӣ, аз ҷумла тумбакнавозон низ ҳамкорӣ дошт. Ҳушанги Зариф дар хориҷи кишвар ҳам ҳунарнамоӣ кардааст. Баъдан дар Омӯзишгоҳи мусиқии миллӣ омӯзгор буд (1967—1978). Солҳои аввали Инқилоби исломӣ ба Австрия ҳиҷрат карда буд. Пас аз чанд сол дубора ба Эрон баргашта, дар баробари торнавозӣ дар дастаҳои ҳунарӣ, инчунин дар Донишгоҳи ҳунар ва Омӯзишгоҳи мусиқии духтарон низ дарс медиҳад.

Асарҳои эҷодкардаи Ҳушанги Зариф: ҳамнавоӣ дар «Албоми гулбонг» бо садои Муҳаммадризо Шаҷариён, «Албоми даштӣ» (Исфаҳон), «Якканавозии тор» ва нотасо-зии «Чаҳор мизроби бедод», «Чаҳор мизроби Исфаҳон» ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Каталония

**Катало́ния** (, , ) — як минтақаи худмухтори испониёӣ аст, ки дар интиҳои шимолу шарқии нимаҷазираи Иберия воқеъ шудааст.

Каталония яке аз ҳашт минтақаи Испониё аст, ки бино ба вазъияти худмухторияш ба унвони миллат таъйин шудааст. Каталония шомили чаҳор устони Барселона, устони Лерида, устони Жирона ва устони Таррагона аст. Пойтахт ва бузургтарин шаҳри он Барселона аст, ки дувумин шаҳри пурҷамъияти Испониё ва ҳастаи ҳафтумин минтақаи пурҷамъияти шаҳрӣ дар Иттиҳодияи Аврупо аст. Каталония шомили қаламрави собиқи масеҳии Каталония аст. Ин минтақа аз шимол ба Фаронса ва Андорра, аз шарқ ба баҳри Миёназамин, аз ғарб ба ҷавомеи мустақили Арагон ва аз ҷануб ба бахши худмухтори Валенсия маҳдуд мешавад, ҳамчунин гӯшае аз Фаронса, ки ҳаммарз бо Каталонияи Испониё аст ва кишвари кӯчаки Андорра, каталонизабон аст ва дар кул метавон гуфт, ки масоҳати кулли минтақаи Каталония ҳудуди 40 000 километри мураббаъ аст. Забони расмии он забони каталан, забони испониёӣ ва гӯиши орании окситан аст.

## Эзоҳ
Карл Зайсс

**Карл Фридрих Зайс** (; ) — айнаксоз ва санъатгари олмонӣ, ки бештарин шуҳрати ӯ ба далели сохтани линзаҳои оптикии босифат аст, ки дар васоиле ҳамчун дурбин ва микроскоп корбурди густарда дорад.

## Зиндагинома
Карл Зайсс 11 сентябри соли 1816 дар Веймари Олмон зода шуд. Дар соли 1846 корхонаи худро дар Йена ифтитоҳ кард. Ӯ дар ибтидо ба тавлиди микроскопҳои якадасӣ пардохт, ки мавриди таваҷҷуҳи ҷомеаи илмӣ қарор гирифт ва пас аз он кор бар рӯйи микроскопҳои дуадасиро оғоз намуд. Ӯ ҳамчунин ба тавлиди адасӣ барои айнак, дурбинҳои саҳроӣ ва дигар маҳсулоти чашмӣ пардохт ва кайфияти линзаҳои сохти ӯ ба ҳадде буд, ки шуҳрати ҷаҳониро барои ӯ ва корхонааш ба армуғон овард.

Карл Зайсс 3 декабри соли 1888 дар 72-солагӣ дар Йенаи Олмон даргузашт.

## Эзоҳ
Коҳу

**Коҳу**, ё **Салати коҳу**    () як  гиёҳҳои алафии яксола аз ҷинси салати хонаводаи  аст. Он бештар ҳамчун сабзавоти баргдор парвариш карда мешавад.

Салати коҳу бештар барои салатҳо истифода мешавад, ҳарчанд онро дар дигар навъҳои ғизо, аз қабили шӯрбоҳо, сэндвичҳо ва сӯшиҳо низ дидан мумкин аст; онро бо ва маҳсулоти гӯштӣ низ метавон истифода бурд.  

Умуман, салати яксола тобовар парвариш карда мешавад, парвариш карданаш осон аст, гарчанде ки он барои пешгирии гули зуд ҳарорати нисбатан хунукро талаб мекунад. Дар ҳарорати нисбтан гарм он метавонад тез гул кунад.

## Решашиносӣ
Номи илмии ин насл аз калимаи лотинии  («шир») гирифта шудааст, ки бо шарбати ширии дар дохили растанӣ мавҷудбуда, ки ҳангоми осеб дидани поя ва баргҳо хориҷ мешавад, алоқмандӣ дорад.

## Тавсифи биологӣ
чап|мини|Гулҳои коҳу
чап|мини|Гули бо меваҳои пухтарасида
Растании алафӣ . Растаниҳо маъмулан баландӣ ва паҳншавии аз 15 то 30 см доранд  .

## Парвариш
мини|Парк Лейн Салат Ферма, Коттингем, Ист Ридинг аз Йоркшир, Англия
[мини|Майдон дар [Калифорния]]Соли 2017 истеҳсоли ҷаҳонии салати коҳу ба 27 млн тонна расид, ки танҳо Чин 15,2 млн тоннаро истеҳсол кард, ки ин 56% ҳаҷми умумии ҷаҳонро ташкил медод.

Салати коҳу ягона намояндаи ҷинси Lactuca мебошад, ки бо мақсадҳои тиҷоратӣ парвариш карда мешавад. Гарчанде ки Чин истеҳсолкунандаи пешсафи ҷаҳонии салат аст, қисми зиёди ҳосил дар дохили кишвар масраф мешавад. Испания бузургтарин содироткунандаи салат дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад, ва ИМА дар ҷойи дуюм қарор дорад.

## Тасниф

### Таксономия
Lactuca sativa L., 1753, Sp. Pl. : 795

Навъи **салат** ба ҷинси **салати** оилаи  тааллуқ дорад   аз тартиби    . Кладограмма мувофиқи системаи APG IV :

### Таксиҳои инфраспесификӣ

* 
* 
* 

### Синонимҳо

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Lactuca sativa // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* 
* Род 1654. Латук. Салат. — Lactuca // Флора СССР = Flora URSS : в 30 т. / начато при рук. и под гл. ред. В. Л. Комарова. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1964. — Т. 29 / ред. тома Е. Г. Бобров, Н. Н. Цвелёв. — С. 300. — 796 с. — 2200 экз.
* Салат // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. // Ремень — Сафи. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 22).
* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М. : Сов. энциклопедия, 1986. — 831 с. — 100 000 экз.
* 
** 

Гурӯҳ:Сабзавотҳои баргӣ
Гурӯҳ:Коҳу
Гурӯҳ:Фловари Авруосиё
EXO

**EXO** (кореягӣ: 엑소) —  як гурӯҳи писарони Кореяи Ҷанубӣ ва Чин аст, ки соли 2011 таъсис ёфта, аз ҷониби SM Entertainment истеҳсол шудааст. Қаблан гурӯҳ аз 12 аъзо иборат буд: шаш нафар барои EXO дар Кореяи Ҷанубӣ пешбарӣ шуда буданд: EXO-K аз ҷумла Сухо, Кай, ДО, Сехун, Бэкхён ва Чанёол ва шаш нафари дигар дар Чин пешбарӣ шудаанд: EXO-M, аз ҷумла Лай, Тао, Лухан, Чен, Сюмин ва Крис. Бо сабабҳои гуногун, пас аз рафтани се узви зергурӯҳи EXO-M (Ву Йифан, Лу Ҳан ва Зитао Хуанг) гурӯҳ ҳоло ҳамагӣ 9 аъзо дорад.
Зарифӣ (навъи зардолу)

**Зарифӣ**, **кализарифӣ** — навъи зардолуи миёнапазаки маҳаллӣ. Селексияи халқист.

Дарахташ зудсабз ва серҳосил (аз як бех дарахти 60-солааш то 196 кг ҳосил меғундоранд). Шохаҳои наврустааш кӯтоҳи ғафс, сурхи қаҳваранг. Баргаш тухмшакли дарозрӯя (8,3х6,2 см), нӯгтези дандонадор, думчааш ғафси сурхтоб. Мевааш калон, лӯнда (41х29х35 мм, вазнаш 31-36 г), зарди норанҷӣ, пӯсташ пашмакдор. Дилааш ғафси хамирак, серобу ширин, хуштаъму хушбӯй. Донакаш (1,9 г) сафеди кабудтоб (донаки зардолуи Хурмоиро мемонад), нӯгтез, мағзаш ширин. Думчаи мевааш сахт аст, бинобар ин мева баъди пухтан нарехта, дар шохчаи дарахт мавизак мешавад. Давраи нашваш 125—135 рӯзарифӣ Охирҳои март гул карда, мевааш аввалҳои июл мепазад (24,7 % моддаҳои хушк, 13,2 % қанд ва 0,9-1 % ҷавҳар дорад). Зарифиро тар мехӯранд, аз он зардолуоб, афшура, мураббо тайёр мекунанд. Ҳангоми хушконидан 24-26 % баргаку аштак ва 36-38 % зардолуқоқи хушсифат ҳосил мешавад (67-69 % қанд дорад). Зарифӣ бештар дар деҳаҳои Зархок, Навгилем ва Матпарии ноҳияи Исфара ва деҳаи Работи ноҳияи Конибодом парвариш карда мешавад. Ҳар сол ҳосил мебандад. Дар заминҳои санглох ва доманакӯҳҳо хуб месабзад. Барои беҳтар гардолуд ва серҳосил шудан зарифиро бо навъҳои Исфарак ва Мирсанҷалӣ якҷо мешинонанд. Дарахташ аз касалии шилмшорӣ осеб меёбад; пармачӣ низ ба он зарари ҷиддӣ мерасонад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Плодоводство Таджикистана. Сталинабад. 1948.

Гурӯҳ:Навъҳои зардолу
Terraform

Terraform як нармафзори манбабоз дар заминаи зерсохти мубтанӣ бар кодаст (infrastructure-as-code) ки тавассути HashiCorp эҷод шудааст. Корбарон, танзимоти пайкарбандиро бо истифода аз як забони пайкарбандии эълонии маърӯф ба забони пайкарбандии HashiCorp (HCL) ё ба сӯрати ихтиёрии JSON таъриф ва таҳия мекунанд.

## Тарҳрезӣ
Terraform манобеии хориҷӣ (монанди зерсохти умумии роёниши абрӣ, зерсохти роёнаши абрии хусӯсӣ, лавозими шабака, нармафзор-ба-унвони-сервису бистар-ба-унвони-сервисро бо истифода аз «ироадиҳандагон» (providers) мудӣрият мекунад. HashiCorp листи густардае аз ироадиҳандагони расмиро нигаҳдорӣ мекунад. 

корбарон метавонанд бо ироадиҳандагони Terraform аз тариқи таърифи манобеъ эълом таъомул кунанд. Terraform ба ҷоии истифода аз фармонҳои дастурӣ барои таҳияи манобеъ, аз пайкарбандии эълонӣ барои тавсифи вазъияти ниҳоии матлӯб истифода мекунаду ҳангомӣ ки корбари Terraform-ро бар рӯии як манобеъи мушаххас фарохонӣ кард, Terraform иқдом ба иҷрои амалиёти CRUD аз тарафи корбар барои эҷоди вазъияти идеали систем мекунад. зерсохти мубтанӣ бар код метавонад ба унвони module навишта шавад ки боиси афзоиши қобилияти истифодаи муҷаддаду қобилият нигаҳдорӣ мешавад. 

Terraform аз теъдодӣ аз ироадиҳандагони зерсохтҳои роёниши абрӣ монанди хадамоти веби Амазон, Microsoft Azure, зерсохти абрии IBM, саккӯии абрии Google, DigitalOcean,  зерсохти абрии Oracle, VMware vSphere ва OpenStack пуштибонӣ мекунад. Дар муқоиса бо соири абзорҳои IaC (бистар-ба-унвони-сервис) монанди Ansible ё Puppet, Terraform ба шакли вижае барои мудӣрияти манобеъ дар фазоии абрӣ монанди AWS, Azure ва Google Cloud тарроҳӣ шудааст ва метавонад тамомии чархаи умри манобеъро аз эҷод то ҳазф ба сӯрати худкор кунтурул кунад.
Terraform чор фармони асосӣ дорад:
```bash
terraform init
terraform plan
terraform apply
terraform destroy
```


## Сарчашмаҳо


## Пайвандҳо

* 
* Terraform Дар GitHub
Зарифи Ӯротеппагӣ

**Зарифи Ӯротеппагӣ** (; қарни 19) — хаттоти тоҷик.

## Зиндагинома
Нозукиҳои санъати хаттотиро аз Мир Исмоили Истаравшанӣ омӯхтааст. Дар навиштани шаш навъи хатти маъмул — кӯфӣ, сулс, райҳонӣ, риқоъ, насх ва настаълиқ, инчунин хатти шикастаи настаълиқ лаёқат ва маҳорати баланд дошт. Як силсила асарҳои адибони гузаштаву замонаш, аз ҷумла асари «Муҳити аъзам»-и Мирзо Абдулқодири Бедилро бо хатти настаълиқи шикастаи майда бо сабку услуби хос китобат кардааст, ки он дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Узбекистон (№ 11877) маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Осорхонаи асри санги Ховалинг

**Осорхонаи асри санги Ховалинг** — осорхонаест, воқеъ дар ноҳияи Ховалинги вилояти Хатлони Тоҷикистон. Осорхона 11 сентябри соли 2025 аз ҷониби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар доираи сафари корӣ дар ноҳияи Ховалинг мавриди истифода қарор гирифт.

## Таърих ва бозёфтҳо
Осорхонаи таърихии асри санги Ховалинг дар заминаи бозёфтҳои нодири бостоншиносӣ, ки дар натиҷаи ҳафриётҳои тӯлонӣ дар маконҳои таърихии Ховалинг, ба монанди Кӯлдара, Хонақоҳ ва Хонақоҳ 1-2 дарёфт шудаанд, таъсис ёфтааст. Қисми асосии ин бозёфтҳоро олоти кории сангии ба давраи палеолити поин (беш аз 950 ҳазор сол пеш) тааллуқдошта ташкил медиҳад.

Кашшофи ин ёдгориҳо бостоншиноси маъруфи тоҷик Вадим Ранов мебошад. Дар натиҷаи ковишҳои ӯ дар ин минтақа беш аз 1000 ёдгории шикорӣ ва рӯзгордории инсонҳои қадимӣ пайдо гардидааст, ки аз санги навъи галка сохта шудаанд.

Мавзеи Кӯлдара, ки дар наздикии осорхона ҷойгир аст, яке аз қадимтарин бошишгоҳҳои инсон дар Осиёи Марказӣ ба шумор меравад. Тибқи иттилои бостоншиносон, бозёфтҳои ин мавзеъ гувоҳӣ медиҳанд, ки дар ин ҷо тақрибан 1 миллион сол пеш инсонҳои қадимӣ, аз ҷумла «Ҳомо эректус» (Homo erectus), зиндагӣ кардаанд.

Осорхона на танҳо бозёфтҳои асри санг, балки осори марбут ба давраҳои таърихии баъдӣ, аз ҷумла асрҳои миёнаи барвақт, давраи антиқа, асрҳои 18-19 ва давраи муосири Тоҷикистонро низ дар бар мегирад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Ховалинг
Гурӯҳ:Осорхонаҳои Тоҷикистон
Суҳроб Зарифов

**Зарифов Суҳроб Рустамҷонович** (зод. 8 марти 1998, Душанбе) — варзишгар (таэквондо, ITF). Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ, чемпиони Осиё (2014, Непал), чемпиони ҷаҳон байни наврасон (2014, Душанбе).

## Зиндагинома
Аз 8-солагӣ ба варзиш машғул аст. Дар сатҳи байналмилалӣ аввалин бор соли 2012 дар Чемпионати Осиё (Душанбе) ширкат карда буд. Мураббиаш Устоди шоистаи варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон Д. Тӯраев. Суҳроб Зарифов ҳоло дар ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино таҳсил мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Наён

**Наён** (кореягӣ: 나연) — овозхони Кореяи Ҷанубӣ аст, ки 22 сентябри 1995 дар Сеули Кореяи Ҷанубӣ таваллуд шудааст.

Вай бо узви гурӯҳи духтарони Кореяи Ҷанубӣ Twice, ки соли 2015 аз ҷониби лейбли JYP Entertainment таъсис ёфтааст, маъруф аст, ки дар он ҷо вай кӯҳансолтарин ва овозхони дуввум аст.
Зарифи Мискор

**Зарифи Мискор** (1800, Бухоро — ?) — лӯхтакбози машҳури бухороӣ.

## Зиндагиома
Дар ҷавонӣ раққосӣ мекард, баъдан ба ҳайси сурнайнавоз дар ҳайати дастаи зочабозон фаъолият дошт. Баъзан шуъбадабозӣ низ мекард. Тақрибан дар миёнаҳои асри 19 ба дарбори амири Бухоро даъват шуда, ба дастаҳои зочабозон ва раққосон роҳбарӣ кардааст. Дар дарбор барои намоишҳои дастаҳои ӯ саҳнаҳои махсус сохта мешуданд. Дастаҳои Зарифи Мискор бо супориши амир, ба ғайр аз дарбор дар маросими гуногуни мардумӣ — ҷашну сайрҳои оммавӣ низ ҳунарнамоӣ мекарданд. Намоишномаҳо, маъмулан, бегоҳирӯзӣ барпо мегардиданд. Намоиши «Чодирхаёл», ки дар он лӯхтакҳоро тавассути ресмон ба ҳаракат медароварданд, Зарифи Мискорро ҳамчун ҳунарманди театри зочабозӣ машҳур кард. Махсусан, намоишномаи «Саркардаҳо»-и Зарифи Мискор миёни тамошогарон маҳбубияти бештар касб карда буд. Дастаи зочабозии Зарифи Мискор дар охири асри 19 аз машҳуртарин гурӯҳи ҳунарии дарбори амири Бухоро буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Зияева Д. Трансформация традиционных народных театров Туркестана конца XIX — начала XX вв. // Цивилизации и культуры Центральной Азии в единстве и многообразии. Самарканд, 2009.
Кангъ Сул-ғӣ

**Кангъ Сул-ғӣ**, ки маъмулан бо мононими **Сулғӣ** маълум аст (кореягӣ: 슬기), 10 феврали соли 1994 дар Ансан — таваллуд шудааст, сароянда ва раққосаи Кореяи Ҷанубӣ аст. Вай аз соли 2014 ба узвияти гурӯҳи духтаронаи Red Velvet-и Кореяи Ҷанубӣ шинохта шудааст.
Нони Самарқанд

мини|Нони Самарқанд
***Самарқанд нон*** ё "Нони Самарқанд" нони анъанавии Ӯзбекистон аст. Ин як нони хеле маъмул аст, ки ба таомҳои сершумори таомҳои анъанавии самарқандиён ҳамроҳӣ мекунад.

Он аз вилояти Самарқанд сарчашма мегирад. Доирашакл аст, дар марказаш тунуктар аст ва қадре хеле нарм дорад. Он дар  танӯри анъанавии  шаклаш хуб пухта мешавад. 

Дар соли 2022 тақрибан 15 000 навъи нони самарқанд пухта мешуд. 

## Ривоят
Дар ривояте омадааст, ки рӯзе хони Бухороӣ «нон»-и Самарқандро чашида, хоҳиш мекунад, ки беҳтарин нонпази шаҳрро барои нонпазӣ ба Бухоро бо худ бибаранд. Нонпаз, ҳангоме, ки дар Бухоро буд, боре  нон пухт, вале таъмаш дигар хел буд. Амир ба хашм омада, аз нонвойаш тавзеҳ хост. Нонпаз ба ӯ гуфт, ки шояд ба орди Самарқанд монанд нест. Амир барои нонпазаш аз Самарканд орд фиристод, аммо нон ҳануз ҳам таъми худро надошт. Пас, шояд об  дигар аст? Амир аз Самарқанд об овард, аммо чизе намерасид, нон то ҳол таъми он ноне, ки пеш чашида буд, надошт. Нонпаз ниҳоят ба ӯ фаҳмонд, ки он чизе, ки дар нон намерасад, ҳавои Самарқанд аст. Амир, ки натавонист, ки ҳаво биёрад, нонвойро ба Самарқанд баргардонд, то ба ӯ нони дар Самарқанд пухташударо бифиристад.  &#x5B; *[[Википедиа:Исботпазирӣ|<span title="This claim needs references to better sources. (July 2024)">беҳтар&nbsp;сарчашма&nbsp;лозим аст</span>]]* &#x5D;

## Ҳамчунин нигаред

* Ошхонаи ӯбекӣ
* Танӯри нонпазӣ
* Таомҳои Осиёи Марказӣ

## Пайвандҳо

## Пайвандҳои беруна

* Намунаи ретсепт: https://www.youtube.com/watch?v=8ku5OGWVxak

Гурӯҳ:Нони хамиртуруш
Гурӯҳ:Ошхонаи узбекӣ
(90482) Орк

**Orcus** (пайдоиши сайёраи хурд: **90482 Orcus**) сайёраи камар аст, ки дар камарбанди Куйпер ҷойгир буда, як моҳаи калон Вант дорад. Он диаметри тахминии  дорад, ки бо Системаи Офтоби дарунӣ сайёраи камхар Ceres муқоиса карда мешавад. Сатҳи Orcus нисбатан равшан буда, албедо ба 23 фоиз мерасад, рангаш бетараф ва аз яхи об бой аст. Ях асосан дар шакли кристаллӣ мавҷуд аст, ки он метавонад бо фаъолияти гузаштаи криоволканӣ алоқаманд бошад. Дар сатҳи он пайвастагиҳои дигар ба монанди метан ё аммиак низ мавҷуданд. Оркусро астрономҳои амрикоӣ Майкл Браун, Чад Трухильо ва Дэвид Рабиновиц 17 феврали соли 2004 кашф карданд.

Оркус плютино, ҷисми транс-нептунӣ аст, ки дар резонанси мадорӣ бо гиганти ях Нептун ба андозаи 2:3 резонанси орбиталӣ баста шуда, дар атрофи Офтоб ба ҳар се гардиши Нептун ду гардиш мекунад. Ин ба Плутон монанд аст, ба истиснои он ки марҳилаи мадори Оркус муқобили орбитаи Плутон аст: Оркус дар афелион қарор дорад (ба наздикӣ дар соли 2019) тақрибан вақте ки Плутон дар перигелион қарор дорад (охирин дар верса 19) ва баръакс. Оркус пас аз худи Плутон дуввумин плутинои маъруф аст. Перигелиони мадори Оркус аз мадори Плутон тақрибан 120° аст, дар ҳоле ки эксцентриситетҳо ва майлҳо ба ҳам монанданд. Аз сабаби ин монандӣ ва тазодҳо, дар баробари моҳи бузурги он Вант, ки мумкин аст бо моҳи бузурги Плутон Харон муқоиса карда шавад, Оркус номи " шудааст." Ин дар интихоби номи он баррасиҳои асосӣ буд, зеро худо Оркус муодили Румӣ/этрускӣ муодили румӣ/юнонӣ Плутон буд.

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Сайёраҳо
DirectX

**DirectX** маҷмӯъае аз робитҳои барноманависии нармафзор (API) аст ки корҳои марбӯт ба муҳӣтҳои чандрасонаӣ (multimedia) дар саккӯҳои Microsoft-ро бар ӯҳда дорад. Аз корбурдҳои хоси он, барноманависии бозиҳои роёнаӣ, видеоҳои себуъдӣ (3D) аст. Системомили DOS иҷозаи дастрасии мустақӣм ба картҳои видеоӣ, сафҳакалид, мовс, дастгоҳҳои савтӣу дигар қисматҳои системро фароҳам мекард, дар ҳоле ки Windows 95 бо модели ҳофизаи муҳофизатшуда арза шуд ва барноманависон иҷозаи дастрасии мустақӣм ба сахтафзорро надоштанд. Microsoft ба як роҳи ҳалли сариъ барои барноманависон ниёз дошт. Аввалин нусхаи DirectX дар сентябри 1995 мунташир шуд.

DirectX бо фароҳам кардани китобхонаҳои хос, имкони истифодаи беҳтар аз қобилиятҳои корти графикҳои модернро муяссар месозад. Нусхаҳои ҷадиди он, монанди DirectX 12, вижагиҳоӣ ҳамчун пуштибонӣ аз пардозиши чандриштаӣ ва мудӣрияти беҳинаи манобеъро дар ихтиёри тавсеадиҳандагон қарор медиҳад.

## Сарчашмаҳо

* Wikipedia contributors, "DirectX," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=DirectX&oldid=234213414 (accessed September 1, 2008).

## Пайванд ба берун

* Сайти тавсеадиҳандагони Microsoft DirectX
* Сайти Microsoft DirectX
* Муқаддимаи DirectX 11
* Сайти Wiki DirectX аз DirectXers [ пайванди мурда ]  
* Версияҳои DirectX
Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас
Соиб Зарифов

**Соиб Зарифов** (15 феврали 1943, ноҳияи Айнӣ — 12 марти 2010, Душанбе) — ҷарроҳ, доктори илмҳои тиб (1998).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи муолиҷавии Ин-ти давлатии тиббии Тоҷикистон (ИДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино (1966). Сардухтури диспансери зидди бемориҳои сили н. Регар (ҳоло ш. Турсунзода; 1966-69), ординатори клиникӣ (1969-71) ва аспиранти кафедраи ҷарроҳии ИДТТ (1971-74), духтури ҷарроҳ (1975-76) ва сардухтури Беморхонаи марказии н. Турсунзода (1976-85), сардухтури Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии № 3 (ҳоло Маркази миллии тиббии Ҷумҳурии Тоҷикистон; 1985), сардухтури осоишгоҳи Хоҷаобигарм (1985-86), сардори Раёсати кадрҳо ва муассисаҳои таълимии Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1986-93), ректори Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (1993—2003), мушовири маҳаллии Лоиҳаи ислоҳоти тандурустии Бонки осиёии рушд (2004), директори Маркази ҷумҳуриявии таълимию клиникии тибби оилавӣ ва ҳамзамон (аз 2007) мудири кафедраи тибби оилавии № 2-и ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино (2004-10). Оид ба микроорганизмҳо дар зардоби хуни беморон ва такмили тахассуси кормандони тиб дар шароити ислоҳоти соҳаи тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 150 таълифот.

## Осор
* Ситуационные задачи, перечень практических навыков по семейной медицине. Д., 2004;
* Неотложные состояния в практике семейного врача. Д., 2006;
* Сборник клинических лекций для курсантов (семейных врачей и медицинских сестер). Д., 2008.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Марказҳои маъмурии устонҳои Эрон

Пойтахт шаҳри Теҳрон

* Албурз  
* Ардабел  
* Бушаҳр  
* Рашт 
* Гургон  
* Занҷон 
* Элом 
* Исфаҳон 
* Қазвин 
* Кирмон 
* Кирмоншоҳ 
* Ёсӯҷ 
* Санандаҷ 
* Қум  
* Хуррамобод  
* Арок 
* Сорӣ  
* Урумия 
* Табрез 
* Симнон  
* Зоҳидон
* Буҷнӯрд
* Шероз  
* Аҳвоз 
* Машҳад 
* Берҷанд 
* Ҳамадон  
* Бандар-Аббос 
* Шаҳрикорд  
* Язд
* 
Гурӯҳ:Марказҳои маъмурии устонҳои Эрон
Теҳрони Бузург

рост|мини|400x400пкс|Ноҳияҳои шаҳрдории Теҳрон
**[[Теҳрон]]и Бузург** () — як агломератсияи шаҳр дар Эрон аст, ки маъмулан шаҳри Теҳрон, маркази устони Теҳрон ва Шаҳристони Караҷ дар устони Албурзро дар бар мегирад. Теҳрони Бузург тақрибан 15 миллион аҳолӣ дорад, ки ҳудуди 8,5 миллион нафар дар ҳудуди шаҳри Теҳрон зиндагӣ мекунанд.

Теҳрони Бузургро ҳамчун агломератсия набояд бо мафҳумҳои зерин омехта кард:

* Вилояти Теҳрон (масоҳат 18 814 км², аҳолӣ 13 268 000—2016). Як қисми қаламрави устонро аз сабаби зичии ахолӣ ва дур будан аз Теҳрон як қисми агломератсияи шаҳр ҳисоб кардан мумкин нест.
* Шаҳристони Теҳрон (масоҳат ~ 1300 км², аҳолӣ 8,847,000 (2016), ки тақрибан 97,5 % дар шаҳри Теҳрон зиндагӣ мекунанд)
* Шаҳри Теҳрон ҳамчун воҳиди маъмурӣ. 22 ноҳияи шаҳрдорӣ (ба 109 маҳалла тақсим шудааст), ки ду ноҳия пурра ва як ноҳия қисман берун аз Шаҳристони Теҳрон ҷойгир аст. Масоҳати умумии — тақрибан 730 км² .

## Нигаред низ
* Теҳрон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Теҳрон
Бурҷи Милод

**Бурҷи Милод** (  * Борҷ-е Милад,* "Мавлуд")&nbsp;— баландтарин бино дар Эрон . Воқеъ дар шаҳри Теҳрон . Баландии манора аз пойгоҳ то охири қулла — 435 метр . «Сар»-и манора гумбази калонест, ки 12 ошёна дорад, боми он дар баландии 315 метр вокеъ аст. Дар зер зинапояҳо ва болобар мавҷуданд.

## Сохтмони манора
Манора се  болобар  дорад, ки ба онҳо шаш  болобарҳои панорамӣ хизмат мерасонанд. Гумбази манора дорои 12 ошёна бо масоҳати умумии 12,000 м² мебошад, ки аз соли 2006 бузургтарин майдони умумии манораи телевизионӣ дар ҷаҳон аст. Пойгоҳи манора дар шакли ҳашткунҷаи муқаррарӣ сохта шудааст, ки хоси меъмории классикии форсӣ аст .

Дар баландии 276&nbsp;м. тарабхонаи панорамӣ дорад, ки давр мезанад. Ошёнаҳои боло ҳуҷраҳои гуногун мебошанд, ки барои телевизион, радио, мухобирот, пойгоҳҳои обу ҳаво ва хадамоти идоракунии ҳаракат пешбинӣ шудаанд.

Радиоустановка аз пӯлод сохта шуда, баландии он ба 120 м. мерасад.

## Илова
Фармоишгари ин бурҷи телевизионӣ шаҳрдории Теҳрон аст. Лоиҳаи манораро меъмор Муҳаммадризо Ҳофиз сохтааст. Пудратчии сохтмон — Ширкати Yadman Sazeh.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Сомонаи пудратчии сохтмони манораи телевизионӣ
* Сомонаи расмӣ
Гурӯҳ:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Телевизион
Гурӯҳ:Теҳрон
Хатти Дюранд

мини|Хатти Дюранд байни Афғонистон ва Покистон
**Хатти Дюранд** (  ;  ;  ;  ) — сарҳади қариб номуайяншудаи 2670 километрии байни Афғонистон ва Покистон . Он дар ғарб аз сарҳади Эрон ва дар шарқ бо Чин сар мешавад.

Хатти Дюранд дар натиҷаи се ҷанги Англия ва Афғонистон ба вуҷуд омадааст, ки дар он Бритониёи Кабир кӯшиши васеъ кардан Ҳиндустони Бритониё ро дошт. Ин марзи давлатӣ натиҷаи гуфтушунид дар соли  1893  байни Амири Афғонистон Абдураҳмонхон ва котиби маъмурияти мустамликавии ҳиндустон ҷаноб 
Мортимером Дюраном[en].

Тадқиқоти муштараки демаркатсияи Бритониё ва Афғонистон аз соли 1894 гузаронида шуда буд, ки тақрибан 1300 километр марзи давлатӣро фаро гирифт. Ин аломатгузорӣ дар поёни "Бозии бузург"-и Русия ва Бритониё муқаррар шуда буд, ки ин марзи давлатӣ Афғонистонро ҳамчун як минтақаи бетараф миёни манофеи Бритониёи Кабир ва Империяи Русия дар минтақа муайян кард. Хатти Дюранд, ки аз ҷониби Аҳдномаи Англия ва Афғонистон дар соли 1919 каме тағир дода шудааст, ва ба Покистон дар соли 1947 пас аз истиқлолияташ мерос монда шуда буд.

Ҳарчанд он марзи давлатӣ ғарбии Покистон аст, аммо ҳукумати Афғонистон аз эътирофи ин марз худдорӣ мекунад. Ба ин тартиб, дар соли 2017, дар ҳоле, ки дар шароити гуфтушунидҳои дуҷониба, Ҳомид Карзай, раиси ҷумҳури вақти Афғонистон изҳор дошт, ки кишвараш ҳеҷ гоҳ хатти Дюрандро ҳамчун марзи байнидавлатӣ қабул нахоҳад кард.

## Нигаред низ

* Вазиристон
* Ҳиндустон
* Хатти Макмагон

## Пайвандҳо

* Сиёсати "қолини ранга", afghanistan.ru 
* Маҷаллаи сиёсӣ (қисмат ''чӣ гуна Покистон нопадид шуд'' )

## Адабиёт

* *П.М. Игнатьев* . Хатти Дюранд // Энсиклопедияи дипломатии Украина : Дар 2 ҷилд/Муњаррир: Л.&nbsp;ДАР.&nbsp;Хуберский (раис) ва дигарон.&nbsp;- К: Дониши Украина, 2004&nbsp;— Ҷилди 1&nbsp;— 760р. ISBN 966-316-039-X
* Таърих ва далелҳо дар хатти Дюранд (англисӣ)

Гурӯҳ:Афғонистон
Гурӯҳ:Покистон
Шуғли аҳолӣ

**Шуғли аҳолӣ** — фаъолияти шаҳрвандон мебошад, ки бо қонеъ гардондани эҳтиёҷоти шахси ва ҷамъиятӣ алоқаманд буда, ба онҳо дар шакли пулӣ ё шакли дигар даромад меорад.

Мувофиқи қонуни Тоҷикистон «Дар бораи шуғли ахолӣ» шуғли аҳолӣ— фаъолияти шахсони воқеие, ки қонун манъ накардааст, вобаста ба қонеъ гардонидани талаботи шахсӣ ва иҷтимоии онҳо бо мақсади гирифтани даромад ( музди меҳнат ) дар шакли пули ё шакли дигар, инчунин фаъолияти аъзоёни як оила, ки дар асоси молу мулки худ фаъолияти хоҷагидориро (хоҷагии деҳқонӣ) анҷом медиҳанд ё дар субъектҳои соҳибкорӣ, аз ҷумла ройгон кор мекунанд.

Ҳар як шахс ҳуқуқ ба интихоби озодонаи кореро дорад.

Меҳнати маҷбурӣ дар ҳама шакл манъ аст. Бекории ихтиёрии шахс барои ба ҷавобгарӣ кашидани ӯ асос шуда наметавонад.

Шуғли аҳолӣ бо роҳи муқаррар намудани муносибатҳо бо шартномаҳои (қарордодҳои) меҳнатӣ танзимшаванда, пешбурди фаъолияти соҳибкорӣ ва дигар намудҳои фаъолият, ки қонун манъ накардааст, таъмин карда мешавад.

Ба субъектҳои ба шуғли аҳоли машғул шахсоне дохил мешаванд, ки тибҳи шартномаҳои (қарордодҳои) меҳнатӣ ё дигар шартҳои пешбининамудаи қонун кор мекунанд, шахсоне, ки бо шуғли мустақил (аз ҷумла аъзоёни хоҷагиҳои деҳқонӣ ), хизмати ҳарбӣ ё алтернативии (ғайринизомӣ) мегузаранд, дар хориҷи кишвар ба таври қонунӣкор мекунанд ва аз ин кор даромад доранд, инчунин шахсоне дохил мешаванд, ки дар Муассисаи таҳсилоти олӣ, касбӣ  Муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ ва кори рӯзона таҳсил мекунанд.

Ба шумораи он низ дохил мешаванд:

: шахсони қобили меҳнати ғайримеҳнат, ки воќеан нигоҳубини кӯдаки маъюб, маъюби гурӯҳи I ё нафақахӯреро, ки мувофиқи хулосаи муассисаи табобатӣ ба нигоҳубини доимии беруна эҳтиёҷ доранд ё ба синни 80 расидаанд, тибқи қонунгузорӣ кӯмак, ҷуброн ва (ё) кӯмакпулӣ мегиранд;
: падару модар — тарбиятгирандагони хонаҳои бачагони типи оилавӣ, падару модарони парасторон, агар онҳо тибқи қонунгузорӣ ёрии моддӣ гиранд;
: шахсе, ки бо маъюби гурӯҳиI ё II бо сабаби бемории рӯҳӣ зиндагӣ мекунад, ки тибқи хулосаи комиссияи тиббии муассисаи табобатӣ ба нигоҳубини доимии беруна эҳтиёҷ дорад ва барои нигоҳубини онҳо тибқи ќқонунгузорӣ кўмаки моддӣ мегирад  .

## Ҳамчунин нигаред

* Кор
* Бозори меҳнат
* Кори шоиста
* Кори пурравақт
* Камкорӣ
* Бекорӣ
* Руйхати кишварҳо аз рӯи сатҳи шуғл

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Шуғли аҳолӣ  // Юридична енциклопедія : [дар 6 ҷилд] / таҳрир. колонна: Ю. С Шемшученко (ред.) [ва дигарон] . — К. : Энсиклопедияи Украина ба номи М.П.Бажан, 1998. - ҷилди. 2: Д — Я. — 744 саҳ. -  .
* Шуғл  // Энсиклопедияи фармасевтӣ
* Шуғли аҳолӣ  // ESU
Гурӯҳ:Бекорӣ
Гурӯҳ:Кор
Гурӯҳ:Иқтисоди калон
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иҷтимоӣ
Иқтисоди меҳнат

**Иқтисоди меҳнат** — як соҳаи илми иқтисодӣ, ки масъалаҳои меҳнат ва меҳнати одамро меомӯзад.

## Самтҳои асосӣ
Омӯзиши муносибатҳои меҳнатӣ, шароити ташаккул ва истифодаи неруи меҳнатӣ .

Таҳлили ташкили илми иқтисод бо мақсади такмили минбаъдаи он.

## Мавзӯъ
Нерӯҳои меҳнатии ҷамъият ва роҳҳои оқилонатар истифода бурдани он ба манфиати зиёд кардани самараи истехсолоти ҷамъиятӣ ва таъ-мини сифати шоистаи зиндагонй .

## Вазифа
Омӯхтани қонуниятҳои иқтисодии рушди бозори кор ва шуғли аҳолӣ дида баромадани механизмҳои гуногуни баланд бардоштани самаранокии иҷтимоию иқтисодии меҳнат дар зинаҳои гуногуни иқтисодиёт.

## Ҳамчунин нигаред

* Бозори меҳнат

## Сарчашмаҳо

* '''Иқтисоди меҳнат'''&nbsp;— Энсиклопедияи Украинаи муосир [Бойгонӣ 24 январи соли 2018 дар мошини Wayback .]

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Саноат аз рӯи соҳаҳо
Гурӯҳ:Кор
Гурӯҳ:Иқтисоди меҳнат
DaVinci Resolve

DaVinci Resolve як барномаи дараҷа-бандии ранг, тасҳеҳи ранг, ҷилваҳои басарӣу виройиши видео пас аз тавлиди садо барои macOS, Windows ва Linux аст ки тавассути Blackmagic Design тавсеа ёфтааст. То соли 2009 тавассути da Vinci Systems ба унвони davinci resolve тавсеа дода шуд, ҳамон замонӣ ки da Vinci Systems тавассути Blackmagic Design харидорӣ шуд.  Илова бар нусхаи тиҷории нармафзор (маърӯф ба davinci resolve studio) , Blackmagic Design як нусхаи ройгонро низ бо амалкарди коҳишёфта, ба Бо унвони содатари davinci resolve (ки қаблан ба унвони davinci resolve lite шинохта мешуд) тавзеъ мекунад.  

Яке аз тафовутҳои асосии DaVinci Resolve бо соири нармафзорҳо монанди Adobe Premiere ё Final Cut, амалкарди фавқулодаи он дар ҳавзаи ислоҳи ранги синемоӣаст. Дар ҳоле ки дигар нармафзорҳо низ имконоти рангпардозӣ доранд, Resolve бо абзорҳои ихтисосӣ монанди Color Wheels, Curves ва HDR grading ба маротиб қудратмандтар амал мекунад.

Davinci resolve аз чандин саҳифа ба номҳои зер ташкил шудааст:

* Саҳифаи '''расона''': Барои дастрасӣ ба Media
* Сафҳаи вироиш (Edit Page): барои вироиши сариъи видию
* Сафҳаи Trim (Trim Page): барои виройиш ва   истифода аз эффектҳои сода
* Саҳифаи Fusion: Ҷоеаст ки метавонед аз дохили DaVinci, корҳои VFX ва motiongraphic-и пешрафтаро мустақӣман анҷом диҳед
* Саҳифаи ранг (Color Page): Системаи ислоҳи ранг DaVinci
* Саҳифаи бурунбурд (Export Page): Барои хурӯҷӣ гирифтан аз нармафзор
* Саҳифаи Fairlight: Системи пешрафтаи садои DaVinci

## Сарчашмаҳо

## Пайванд ба берун

*
Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон

Дар Тоҷикистон қаторкӯҳҳои зерин ҷойгиранд  :

Қаторкӯҳи Туркистон&nbsp;- тақрибан 340 дароз&nbsp;км, ба силсилаи қаторкӯҳҳои Ҳисору Олой тааллуқ дорад. Вай дар шарқ ба воситаи қаторкӯҳи Мастчоҳ бо қаторкӯҳҳои Олой пайваст шуда, дар ғарб то дашти Самарқанд тӯл мекашад. Дар баландии 3378 метр ба воситаи яке аз ағбаҳои қаторкӯҳ&nbsp;— Шаҳристон, роҳи Душанбе — Хуҷанд мегузарад.

Қаторкӯҳи Зарафшон — 370&nbsp;км дарозӣ дорад, дар нишеби шимолӣ водиҳои сершумори кундаланг дорад, ки аз он ҷо шохобҳои чапи дарёи Зарафшон чорӣ мешаванд. Нуқтаи баландтарин&nbsp;— Кӯҳи Чимтарга (5489 м). Дар пушта тақрибан 560 пирях мавҷуд аст, ки масоҳати умумии онҳо 270 км аст.

Дарозии Қаторкӯҳи Ҳисор қариб 200 километр аст. Дар ҷануби Қаторкӯҳи Зарафшон ва шимоли Душанбе аз ноҳияи Ҳисор мегузарад.

Қаторкӯҳи Олой&nbsp;— як қисми сисилаи кӯҳҳои Помиру Олой ва ҳудуди Тоҷикистон буда, қисман аз он мегузарад. Қаторкӯҳ  аз пиряхҳо бой буда, қариб дар тамоми тули худ, махсусан дар ғарб бо барфи абадӣ фаро гирифта шудааст. Масоҳати пиряхшавӣ 568 км  аст.

Қаторкӯҳи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон&nbsp;— тақрибан 110 километр дарозӣ дорад. Нуқтаи баландтарин — Қуллаи Исмоили Сомонӣ (7495 м)&nbsp;— баландтарин нуқтаи Тоҷикистон аст  .

Қаторкӯҳи Пётри Якум — Қаторкӯҳ дар Помири Ғарбӣ, дар байни дарёхои Сурхоб ва Обихингоу. Он аз Қаторкӯҳи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар ғарб тӯл мекашад. Дарозии диапазон тақрибан 200 км аст&nbsp;, баландии миёна&nbsp;— 4300&nbsp;м. дар ғарб ва 6000&nbsp;м. дар шарқ. Нуқтаи баландтарин&nbsp;— қуллаи Маскав (6785 м).

Боботоғ&nbsp;— Қаторкӯҳе, ки қариб 125 км тул кашидааст дар сарҳади Тоҷикистон ва Узбекистон, дар байни дарёҳои Сурхондарё ва Кофарниҳон ( шохобҳои рости Амударё ) вокеъ аст. Баландии он ба 2292 метр мерасад.&nbsp;

### Номгӯи қаторкӯҳҳо
* Қаторкӯҳи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
* Қаторкӯҳи Дарвоз
* Музкӯл
* Паланггузар
* Қаторкӯҳи Рӯшон
* Қаторкӯҳи Танимаси Шимолӣ
* Аличури Шимолӣ 
* Қаторкӯҳи Ишкошим
* Қаторкӯҳи Ванҷ
* Қаторкӯҳи Шуғнон
* Қаторкӯҳи Аличури Ҷанубӣ
* Қаторкӯҳи Сарикӯл  
* Қаторкӯҳи Богчигир
* ҚаторкӯҳиТакалӣ 
* Қаторкӯҳи Туркистон
* Кӯҳҳои Фон
* Қаторкӯҳи  Ҳисор (минтақаи ғарби ағбаи Анзоб)
* Қаторкӯҳи Мастчоҳ
* Қаторкӯҳи Зарафшон
* Қаторкӯҳи Раштон


Fan_Mountains300.jpg|альт=Фанские горы 
Chapdara_and_Bodhona_Peaks.jpg|альт=Пики Чапдара и Бодхона 
Alaudin_lakes.jpg|альт=Алаудинские озёра 
Lake_Moutniy.jpg|альт=Мутные озёра 
Chimtarga_Peak.jpg|альт=Пик Чимтарга 


## Эзоҳ



## Нигаред низ
* Кӯҳҳои Тоҷикистон
## Эзоҳ
Музди меҳнати асосӣ

**Музди меҳнати асосӣ** — музддиҳӣ барои коре, ки мутобиқи меъёрҳои муқарраршудаи меҳнат иҷро шудааст ( меъёрҳои вақт, маҳсулотбарорӣ, хизматрасонӣ, ӯҳдадориҳои меҳнатӣ). Вай дар шакли меъёрҳои тарофа (маош) ва меъёрҳои пулии коргарон ва музди кори хизматчиён муқаррар карда мешавад.

## Ҳамчунин нигаред

* Музди меҳнат
* Музди иловагӣ
* Ҳадди ақали музди меҳнат
* Музди миёна
* Терминологияи қонунгузорӣ
* Бонус

## Пайвандҳо

* Музди меҳнати асосӣ // Юридична енциклопедія : [дар 6 ҷилди] / ред. колонна: Ю. С. Шемшученко (ред.) [ва дигарон] . - К .: Энсиклопедияи украинӣ ба номи М.П.Бажан, 2002. - Ҷ. 4: Н — С — 720 саҳ. -  .
Гурӯҳ:Ҳуқуқи кор
Гурӯҳ:Кор