open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мирзохоҷа Пиров

**Мирзохоҷа Пиров** (тав. 7.09.1943, дар деҳаи Ғавосиёни ноҳияи Рашт) — олим, номзади илмҳои педагогика (1982), дотсент. 
## Зиндагинома
Солҳои 1959– 1962 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳраки Навобод таҳсил намудааст. Солҳои 1962–1964 муаллими синфҳои ибтидоии деҳаи Вардучи ноҳияи Рашт, 1964–1968 донишҷӯи факултети забон ва адабиёти Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко, 1968–1972 муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби №1 ноҳияи Рашт, 1972–1975 аспиранти кафедраи адабиёти тоҷик, 1976–2002 муаллими калон ва дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, 2002–2007 директори филиали ғоибонаи донишгоҳи омӯзгорӣ  дар  минтақаи Рашт буд.  Ҳамчун ҷонишини директори филиали мазкур оид ба корҳои илмӣ фаъолият мекард. Оид ба таълими жанрҳои фолклорӣ дар синфҳои 5-6 кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 70 мақолаҳои илмию методӣ ва 6 китобча оид ба ҳаёт ва фаъолияти 6 нафар омӯзгорони беҳтарини ноҳияи Рашт мебошад. Яке аз муаллифони китоби дарсии «Адабиёти Ватан» барои синфҳои 5 ва 6-уми мактабҳои Тоҷикистон аст.
## Осор
* Методикаи таълими жанрҳои фолклорӣ дар синфҳои 5-6, Д., 1984.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт
Раҳмон Пиров

**Раҳмон Пиров** (тав. 3.07.1951, ноҳияи Файзобод) — , номзади илмҳои физика-математика (1984), дотсент (1990), узви вобастаи Шуъбаи тоҷикистонии Академияи илмҳои байналмилалии  мактабҳои олӣ (2008). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1993)
## Зиндагинома
Соли 1973 факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко ро хатм кардааст. Солҳои 1973–1977 котиби аввали озоди Комитети комсомолии донишгоҳ ва ассистенти кафедраи анализи математикӣ, 1977–1979 муовини декани факултети математикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт оид ба корҳои тарбиявӣ буд. Солҳои 1979–1982 дар аспирантура таҳсил намудааст. Солҳои 1982–1993 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи анализи математикӣ, 1993–1998 мудири кафедраи номбурда, 1998–1999 муовини декани факултети математика оид ба  корҳои илмӣ, 2006–2008  сардори шуъбаи таълим ва муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  кор кардааст. Аз соли 2008 дотсенти кафедраи анализи математикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Оид ба системаҳои барзиёд муайяншудаи муодилаҳои дифференсиалӣ бо ҳосилаҳои хусусӣ кори илмӣ бурда, муаллифи зиёда аз 170 мақолаю фишурдаҳои илмӣ, илмию методӣ ва якчанд дастурҳои таълимӣ аст. Дар конференсияҳои илмии ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ (Новосибирск, Киев, Тошкент, Колорадо, Денвер, Душанбе ва ғайра) бо маърӯзаҳо баромад намудааст. Хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1993), медали «Меҳнати шоён» (2006) ва зиёда аз 20 ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ қадр карда  шудааст.
## Осор
* Нишондоди методӣ аз анализи математикӣ оид ба корҳои мустақилонаи донишҷӯён (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1994; 
* Дастури методӣ оид ба муодилаҳои дифференсиалии муқаррарӣ. Қ. 1, 2 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1998; 
* Алгебра (Китоби дарсӣ барои хонандагони синфи 9, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2001; 
* Алгебра ва ибтидои анализ (Китоби дарсӣ барои хонандагони синфи 10, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2005.
* Об условиях совместности и многообразиях решений некоторих классов переопределенних систем уравнений в частних производних с несколькими неизвестними
функциями». Д., 2021; 
* Алгебра Китоби дарсӣ барои  синфи 10. Д., 2017, 2021;   
* Алгебра. Китоби дарсӣ барои синфи 9. Д., 2018, Д., 2020;   
* Назарияи функсияњои таѓйирёбандааш комплексӣ. Китоби дарсӣ барои мактабҳои олӣ. Д., 2017;   
* Муодилаҳои дифференсиалӣ. (КТМ). Д., 2017;  
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*
Гурӯҳ:Риёзидонони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Аъзам Пудинаев

**Аъзам Пудинаев** (тав. 6.06.1948, ноҳияи Нуробод)) — олим, номзади илмҳои педагогӣ (1992), дотсент (2000). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1998)
## Зиндагинома
Соли 1971 факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г.Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1971–1973 корманди рӯзномаи «Педагоги ҷавон», 1973–1974 афсари Артиши Шӯравӣ, 1974–1976 корманди рӯзномаи «Педагоги ҷавон», 1976–1980 муаллими кафедраи равоншиносӣ, 1980–1983 аспирант, 1983– 1998 муаллим, муаллими калон, 1998–2004 мудири кафедраи равоншиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  буд. Аз соли 2005 ҳамчун дотсенти кафедраи равоншиносии Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон фаъолият дорад. Муаллифи зиёда аз 50 таълифоти илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои тарбияи маънавии ҷавонон ва саҳми кафедраи равоншиносӣ дар тайёр намудани   мутахассисон баррасӣ шудаанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1998) қадр карда шудааст.
## Осор
* Тарбияи маънавии ҷавонон, Д., 1996; 
* Даргоҳи маърифат, Д., 2001; 
* Тарбияи ахлоқии донишҷӯён // Мактаби советӣ, Д., 1983, №19; 
* Тарбияи  мустақилияти  ҷавонон // Маърифат, Д., 1992, №4; 
* Тарбияи ҳиссиёт дар наврасон // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, Д., 2000, №4.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Людмила Осимова

**Людмила Қосимовна Осимова** (зод. 1951, ноҳияи Нов) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1985), дотсент (1992).

## Зиндагинома
Солҳои 1968—1973 дар факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1973—1980 ассистент, коромӯз ва муаллими кафедраи алгебра ва назарияи ададҳо, 1980—1984 аспиранти кафедраи номбурдаи донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1985—1989 ҳамчун муаллими калони кафедраи алгебра ва назарияи ададҳо, 1989—1992 муаллими калони кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Аз соли 1992 ҳамчун дотсенти кафедраи математикаи олии Донишкадаи технологӣ, идоракунӣ ва дизайни ш. Димитровогради Федератсияи Россия фаъолият мекунад. Оид ба ташкили фаъолияти коллективии донишҷӯёни донишкадаҳои омӯзгорӣ ва дигар масъалаҳои муҳими таълими математика кори илмӣ бурдааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Неъмат Парпиев

**Неъмат Парпиев** (тав. 1915, Конибодом — ваф. маълум нест) — педагоги тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (1969), дотсент (1973), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

## Зиндагинома
Соли 1953 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченкоро ба тариқи экстернат ва бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1935—1937 муаллими техникуми омӯзгории ш. Конибодом, 1937—1946 афсари Артиши Шӯравӣ буд. Солҳои 1947—1948 ба ҳайси мудири шуъбаи таблиғоти Комитети ҳизби коммунистии ш. Ленинобод, 1948—1951 мудири шуъбаи таблиғотии КМ ҲК Тоҷикистон, 1951—1958 муовини вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон, 1958—1969 муовини ректори Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко фаъолият дошт. Солҳои 1969—1971 ҳамчун мудири шуъбаи таҳририяи Энкислопедияи Советии Тоҷик, 1971—1975 муаллими калон ва дотсенти кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1975—1981 мудири кафедраи педагогика ва психологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1981—1995 дотсенти кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият кардааст. Муаллифи 8 кори илмӣ, аз ҷумла маводи таълимии «Лексия оид ба мантиқ» мебошад.

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои «Ҷанги Бузурги Ватанӣ» дараҷаи якум, «Нишони фахрӣ», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва 5 медал мукофотонида шудааст

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Исмоил Раҳматов

**Исмоил Раҳматов** (30 ноябри 1949, ноҳияи Рӯшон, ВМКБ — 16 май 2020, Душанбе, Тоҷикистон) — муаррих, номзади илмҳои таърих (1987), дотсент.

## Зиндагинома
Солҳои 1970—1975 донишҷӯи факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин буд. Солҳои 1976—1979 дар аспирантураи Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳсил намудааст. Солҳои 1979—1980 тарҷумон дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон, 1990—1992 муаллими калони кафедраи таърихи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Қ.Ҷӯраев, 1993—1996 мудири кафедраи таърихи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Солҳои 1998—2000 сармутахассис, 2001—2005 мудири шуъбаи сиёсии Маркази тадқиқоти стратегии назди Президентии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Аз соли 2006 то ба имрӯз ба ҳайси мудир, сипас дотсенти кафедраи кафедраи таърихи умумии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон кор ва фаъолият дорад. Муаллифи 3 асар ва 100 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Дар конференсияҳо ва симпозиумҳои байналмилалӣ иштирок карда, роҷеъ ба ҳалли бӯҳрони Афғонистон, амнияти минтақаи Осиёи Марказӣ, мубориза ба муқобили терроризм ва экстремизми мазҳабӣ бо маърӯзаҳои илмӣ баромад кардааст. Бо нишони сарисинагӣ «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.

## Осор
* Зафарномаи Хусравӣ ва аҳамияти он дар омӯзиши таърихи Афғонистони Шимолӣ (нимаи аввали асри ХIХ) // Ахбори Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, Д., 1978;
* Взаимоотношения между Бухарским ханством и Шахрисабзским владениям. (По материалам персоязычных источников) // Сб. Проблемы востоковедения, — Д.,1987;
* Назаре ба робитаҳои фарҳангии Тоҷикистон ва Афғонистон, — Д., 1987;
* Афганистан. Исторический очерк // В кн.: Афганистан сегодня, — Д., 1988;
* Исламская Республика Иран и антитеррористическая акция ИМА в Афганистане // Сб. Перспективы региональной безопасности в рамках борьбы с международным терроризмом, — Д., 2003.
* Zafarnamae-ye Xosravi. Edited by Dr. Manucehr Sotuda, Dr. Esmoil Rahmatof. — Tehron, Ayene-ye Miros.1999;
* Внешние факторы стабильности ЦА и Афганистана // Афганистан: возрождение и перспективы развития. — Д., 2005;

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М. С. Имомов. — Душанбе, 2011. — 386 стр

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Бозисоз

[thumb|center|[Масъуд Озил (чап) бозисози «Реал Мадрид» дар ҳоли тарҳрезии як ҳамла|300px]]
**Бозисоз** ё **плеймейкер** () — дар футбол ба футболбозе гуфта мешавад, ки тарроҳ ва пайрезикунандаи аслии ҳамлаҳои тим аст ва маъмулан дар миёнаи майдон бозӣ мекунад. Бозисозҳо дар маҳдудаи миёни майдон амали зиёде доранд ва маъмулан аз назари тамошогарон ҷаззоб бозӣ мекунанд.
 
Дар хусуси ин, ки  вазифаҳо ва хусусиёти як бозисоз чист, дар солҳои ахир назарҳои гуногуни зиёд вуҷуд дорад. Маҳорати монанди пос додан, қудрати тасмимгирӣ, ҳуши тактикӣ, таҳаррук ва хунсардии тавъам аз вежагиҳоест, ки барои як бозисози хуб зикр мешавад. Лозим ба зикр аст, замоне ки Хави Эрнандес дар бошгоҳи футболи «Барселона» ҳузур дошт. Ба вай лақаби "султони пос"-ро дода буданд. Зеро беҳтарин бозисозиҳоро анҷом медод.

## Навъҳои бозисоз
Дар гузашта бештар базигароне, ки вазифаи бозисозиро бар уҳда доштанд, ҳофбеки ҳуҷумӣ ё ба истилоҳ *"шумораи 10"-и суннатӣ* мегуфтанд. Ба ин базигарон дар истилоҳи футболи Италия *треквартиста* () ба маънои *сечаҳорум* гуфта мешавад. Дар солҳои ахир ин базигарон маъмулан вазифа доранд, то пушти сари муҳоҷим ба сурати *муҳоҷими козиб* ё муҳоҷими дувум  тӯпро дар минтақаи ҳофбек партоб кунанд . Зайниддин Зидон намунае аз чунин базигаронест.
 
Навъи модернтаре аз бозисозҳо, ки ҳамакунун роиҷ аст, базигароне ҳастанд, ки дар футболи Италия *реҷиста* () ва дар англисӣ *бозисози умқмеҳвар* () номида мешаванд. Як реҷиста аз ҷое дар ақиби майдон, бозии тимашро мегардонад ва бояд тавоноии партоби посҳои кӯтоҳи зиёд (ва ҳамчунин саҳеҳ) дошта бошад. Раҷиста вазифаҳои дифоъи бисёре дорад ва ниёз ба ҳимояти як ҳофбеки дифоъӣ қавӣ дар канори худ дорад. Намунаи чунин базигарон Андреа Пирло ва Хави ҳастанд.
 
Дар гузашта мақоми свипер (ё *либеро*) дар футбол роиҷ буд, ки гоҳе ин бозигарон нақши бозисозро ифо мекарданд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти футболӣ
Гурӯҳ:Мақомҳо дар футбол
Додоҷон Пӯлодов

**Додоҷон Пӯлодов** (16.11.1924, Хуҷанд — 04.02.1987, Душанбе) — географ, номзади илмҳои география (1969), дотсент (1973).

## Зиндагинома
Соли 1945 Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С. М. Кировро хатм кардааст. Аз соли 1970 ба донишкадаи омӯзгории пойтахт ба кор омада, солҳои 1971—1981 вазифаи мудири кафедраи методикаи таълими география ва биологияро ба уҳда дошт. Солҳои 1982—1987 декани факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Дар давоми фаъолияти кориаш дар донишкадаи омӯзгорӣ дар тарбияи садҳо нафар мутахассисон барои соҳаи маорифи ҷумҳурӣ саҳми арзандаи худро гузоштааст. Муаллифи китоби дарсии «Географияи ҶШС Тоҷикистон» барои синфҳои 8-ум буд. Барои хидматҳояш бо якчанд медалҳо ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Ҷалолиддин Пӯлодов

**Ҷалолиддин Камолович Пӯлодов** (9 июни 1937, Самарқанд — ?)  — , номзади илмҳои физика ва математика (1973), дотсент (1975).
 
## Зиндагинома
Солҳои 1955–1960 дар факултети физика ва математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1960–1967 ассистенти кафедраи физикаи умумии донишкадаи номбурда, 1967–1970 аспиранти Донишгоҳи давлатии Озарбойҷон, 1970–1979 муаллими калон, дотсенти кафедраи физикаи умумии донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Соли 1979 ба дигар муассиса ба кор гузаштааст. Ҳамзамон, солҳои 1977–1978 вазифаи декани факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченкоро ба уҳда дошт. Оид ба физикаи гармо корҳои илмию тадқиқотӣ бурда, зиёда аз 17 номгӯи корҳои илмӣ ва илмию методӣ нашр кардааст. Бо раҳматномаҳои раёсати донишкадаи омӯзгорӣ сарфароз шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Абдуҳамид Пӯлодов

**Абдуҳамид Пӯлодов** (1903, деҳаи Ҷӯи Даштак, вилояти Самарқанд — 1991, шаҳри Самарқанд) — ходими давлатӣ ва ҷамъиятии шӯравӣ. Аввалин директори Донишкадаи омӯзгории шаҳри Сталинобод

## Зиндагинома
Солҳои 1920—1921 дар мактаби шӯравӣ ва ҳизбӣ таҳсил кардааст. Солҳои 1924—1925 дар шуъбаи маорифи шаҳри Самарқанд кор кардааст. Солҳои 1925—1931 дар Донишгоҳи Коммунистии Осиёи Миёна ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1931—1932 ҳамчун аввалин директори Донишкадаи омӯзгории шаҳри Сталинобод кор кардааст. Солҳои 1932—1934 котиби кумитаи ҳизби коммунистии ноҳияи Заҳматобод (ҳозира ноҳияи Айнӣ), с-ҳои 1934—1935 директори Донишкадаи омӯзгории шаҳри Сталинобод буд. Солҳои дар вазифаи директори донишкадаи омӯзгории шаҳри Душанбе кор карданаш ӯ дар анҷумани дуюми Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон номзад ба аъзогии КМ ПК(б) Тоҷикистон интихоб шуда буд. Солҳои 1935—1937 ҳамчун директори мактаби Осиёимиёнагии мутахассисони радиошунавонӣ кор кардааст. Соли 1940 шуъбаи ғоибонаи факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Тошкентро хатм намуд. Солҳои 1939—1941 вазифаи директори китобхонаи ба номи Алишери Навоии шаҳри Тошкентро ба уҳда дошт. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ афсари собиқ бригадаи тирандозии № 89 ба Қизил-Арбат, баъд вилояти Машҳади Эрон фиристода шуд. Соли 1956 директори мактаби сохтмонии шаҳри Самарқанд таъйин гашт. Соли 1961 аз ин вазифа ба нафақа баромад. Ҳамзамон солҳои 1970—1991 дар вазифаи мудири шуъбаи дастхатҳои Шарқии Донишгоҳи давлатии шаҳри Самарқанд кор кардааст.

Абдуҳамид Пӯлодов дар ҷашни 50-солагии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко (1981) иштирок намуда, бо омӯзгорон ва донишҷӯён вохӯрӣ гузаронида, аз хотироти худ оид ба фаъолияти донишкада дар аввали солҳои 30-уми асри XX маълумоти муфассал дода буд. Муаллифи як силсила мақолаҳои илмӣ мебошад. 

## Ҷоизаҳо
Барои хидматҳояш бо унвони фахрии «Ходими шоистаи маданияти Ӯзбекистон» (1977) ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Ӯзбекистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Абдукарим Қурбонов

**Абдукарим Рахимович Қурбонов** (тав. 11.05.1974, ноҳияи Ваҳдат) — олим, иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод, дотсент  
## Зиндагинома
Абдукарим Қурбонов 11 майи соли 1974 дар ноҳияи Ваҳдат таваллуд шудааст.
Соли 1996 Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон-ро бо ихтисоси муҳосиб-иқтисоддон хатм намудааст.
Баъди хатми донишкада дар вазифаҳои ассистент,  муаллими калони кафедраи молия ва қарзи Донишкадаи давлатию кооперативии тиҷорати Тоҷикистон  кор кардааст.
* Соли 2007 Қурбонов А.Р. рисолаи номзадиро бомуваффақият дифо намудааст.
* Соли 2008 ба ҳайси мудири кафедраи фаъолияти бонкии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон ба кор қабул шудааст.
* Соли 2011 ба вазифаи декани факултети иқтисодиёт ва менеҷменти Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон таъйин шудааст.
* Аз соли 2013 вазифаи декани факултети фаъолияти бонкии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон иҷро мекунад.
## Пайвандҳо
* Абдукарим Рахимович Қурбонов 
*

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Назар Расулов

**Назар Сафарович Расулов** (тав. 05.12.1942, деҳаи Саридашти ноҳияи Рашт) — олим, номзади илмҳои химия (1979), дотсент (1983). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1994)
## Зиндагинома
Солҳои 1962–1970 дар факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1980–1996 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи физикаи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Соли 1996 ба дигар муассиса ба кор гузаштааст. Соли 1985 шунавандаи факултети такмили ихтисоси назди Донишгоҳи  давлати  Қазоқистон, соли  1990  шунавандаи факултети такмили ихтисоси назди Донишгоҳи давлатии Украина буд. Зиёда аз 30 номгӯи корҳои илмӣ ва илмию методӣ ба нашр расонидааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1994) ва раҳматномаҳои раёсати донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз  гардидааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Дӯстмурод Ҳакимов

**Дӯстмурод Ҳакимов** (маъруф ба **Дости Бурут**; 1934, деҳаи Муллотуғма, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон — 25 июни 2018, Душанбе, Тоҷикистон) — кишоварз, соҳибкор ва яке аз асппарварони маъруфи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Дӯстмурод Ҳакимов соли 1934 дар деҳаи Муллотуғмаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст.

### Хонавода
Ду фарзанди ӯ — Акбар Ҳакимов ва Меҳроҷиддин Ҳакимов аз ҳавзаи Файзобод ду навбат вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буданд.

Бисёриҳо аз ӯву хонаводааш дар инҷо ба некӣ ёдоварӣ мекунанд ва мегӯянд, ки Дости Бурут бахусус дар даврони гуруснагии солҳои ҷанги шаҳрвандӣ ба садҳо хонаводаи муҳтоҷ дар ин қаламрав дасти ёрии худро дареғ надоштааст.

## Фаъолияти кишоварзӣ
мини|Дӯстмурод Ҳакимов бо асп, соли 2014.|322x322пкс
Дӯстмурод Ҳакимов дар сатҳи ҷумҳурӣ ҳамчун як асппарвари маъруф шинохта шудааст. Барқарор намудани зоти аспи тоҷикӣ дар ҷумҳурӣ бо ташаббуси Дӯстмурод Ҳакимов дар хоҷагии «Дошмандӣ»-и ноҳияи Файзобод, дар баробари ривоҷи чорвои калону майда ва занбӯри асал рӯи кор омад. Аспҳои зоти тоҷикии «Дошмандӣ» дар мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ дар сархати ҷойҳои ифтихорӣ меистанд.

## Даргузашт
Дӯстмурод Ҳакимов 25 июни соли 2018 дар бемористони «Ибни Сино»-и шаҳри Душанбе бар асари беморӣ дар 84-солагӣ даргузашт.

## Ифтихороту ҷоизаҳо
* 1981 — Ифтихорномаи Вазорати нақлиёти ҶШС Тоҷикистон;
* 2004 — «Соҳибкори беҳтарини соли 2003»;
* 2007 — Ифтихорномаи Вазорати кишоварзӣ ва ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2009 — «Корманди беҳтарини соҳаи кишоварзӣ» — «Чорводори беҳтарин» барои фаъолияти пурсамар ва ба даст овардани нишондиҳандаҳои баланди истеҳсолӣ дар рушди соҳаи кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Марди роҳ — Филм дар бораи зиндагиномаи Дӯстмурод Ҳакимов

Гурӯҳ:Асппарварӣ
Кӯрмагас

**Кӯрмагасҳо**, **бӯгалакҳо** (), **хармагас** () — ҳашарот аз оилаи дуболаҳо, зерқатори магасҳо.

## Сохт
Дарозии баданаш 6—30 мм, рангаш бӯртоб, зардча, хокистарӣ ё сиёҳ; чашмонаш калон, мураккаб (рангаш сабз, кабуд, бунафш ва ғайра). Баданаш бемуяк, банди охири пойҳояш сербуғум. Сараш хурд ва сербар, болҳои фарохи шаффоф ё хол-хол дорад. Шикамаш паҳн ва аз 7 банд иборат аст. Охири шиками кӯрмагаси нарина устувонашакл ва кӯрмагаси модина гирд мебошад.

## Ҳаёт
Кӯрмагасҳо ҳашароти маъмул мебошанд, мардумони маҳалҳои мухталифи Тоҷикистон ин ҳашаротро бо номҳои *тақала*, *бӯгалак*, *ғуз* мешиносанд. Дар Тоҷикистон 46 намудаш дучор меояд. Хусусан дар ҷойҳои гарм бисёр аст. Ғизои кӯрмагаси нарина шаҳди гул, шираи мева ва маҳсули ихроҷи ҳашароти дигар (ширинча, кайки барг, зилла ва ғайра) мебошад. Кӯрмагаси модина, ғайр аа шаҳди гул, барои дар тухмдон инкишоф ёфтани тухм хуни ҳайвоноту одамро низ мемакад. Дар мавсим як кӯрмагаси модина дар рустанӣ, санг ва дигар чизҳои назди об 2—6 маротиба тухм (ҳар дафъа 100—800-то) мегузорад.

Аз тухм баъди 3—4 (баъзан 20) шабонарӯз кирминаҳо баромада, ба об меафтанд ва минбаъд он ҷо инкишоф меёбанд. Бадани кирминаи кӯрмагас аз 12 банд иборат аст, андозааш 2,5—30 мм. Баҳорон кирминаҳо аз об баромада, дар ҷойҳои нами хок (дар чуқурии 5—130 см) пинҳон мешавадд ва зимистанро он ҷо мегуэаронанд. Баҳорон ба рӯи хок мебароянд ва ба ғумбак табдил меёбанд. Ғумбаки кӯрмагас ба ғумбаки пулакчаболҳо монанд буда, дуртар аз об зиндагӣ мекунад (ғумбакҳо вобаста ба намуди кӯрмагас аз 3 шабонарӯз то 4 ҳафта инкишоф меёбанд.

## Зараррасонӣ
Кӯрмагасҳо дар чарогоҳ села села ба чорво ҳамла карда, онро безобита менамояад, ки дар натиҷа чорво нокифоя алаф хӯрда, каммаҳсул мешавад. Дар бисёр мавридҳо кӯрмагасҳо ба ягон ҷои ҳайвони касал нишаста, хунашро мемаканд ва касалиҳои сироятӣ (туляремия, сӯхтанӣ, анемияи сироятии асп, трипаносомозҳо ва ғайра)-ро паҳн мекунанд. Дар чарогоҳҳое, ки кӯрмагасҳо бисёранд, истифодаи репеллентҳо (оксамат, бензимин) ва инсектисидҳо (хлорофос, дибром, сиодрин) аҳамияти калон дорад. Дар баъзе мавзеъҳо барои нест кардани кӯрмагасҳо ба оби ҳавзу кӯлҳо мазут, солярка ва ғайра (аз ҳисоби 100 г/м2) мерезанд (кӯрмагасҳо ба онҳо часпида нобуд мешаванд).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энциклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон / Сармуҳаррир *[[Ҷумъабой Азизқулов|Ҷ. Азизқулов]]*. — : СИЭСТ, 1988. Ҷилди I. Абалак — Мурғ, С. 468. — 576 с. бо тасвирот, 12 варақ тасвирот. — ISBN 5-89870-002-1
* Баратов Ш. Б., О фауне, зональном распространении и фенологии слепней (Tabanidae) Таджикистана, дар кит.: Природная очаговость болезней и вопросы паразитологии животных, ч. 2, , 1972;
* Баратов Ш. Б., Тенто-чучельный комплекс как элемент интегрированного метода в привлечении и истреблении слепней, «Изв. АН Таджикской ССР. Отд. биологических наук», 1982, № 2.

Гурӯҳ:Кӯрмагасҳо
Гурӯҳ:Оилаҳои ҳашарот
Ҷоми ҷаҳон ФИФА (ҷоиза)

thumbnail|right|upright|Ҷоми Жюл Риме
**Ҷоизаи Ҷоми ҷаҳон оид ба футбол — Ҷоми ҷаҳон ФИФА** — Ҷоми расмӣ дар асоси қоидаҳои Федератсияи футболи ҷаҳонӣ ФИФА  ба ғолиби мусобиқаи Ҷоми ҷаҳонии футбол дар 4 сол як маротиба супорида мешавад.

Ҷоми ҷаҳон оид ба футбол аз 5 кг тилои 18-карата  сохта шудааст. Соли бароришаш ба соли 1974 рост меояд. Он 36,5 см баландӣ дошта, қутраш ба 13 см баробар аст. Дар маҷмӯъ  ин ҷоиза  6 килову 175 гр вазн дорад. Дар он ду нафар таҷассум  ёфтаанд, ки бо дастонашон кураи заминро нигоҳ медоранд. Онро ҳайкалтароши италиягӣ  Силвиё Гассанӣ тарроҳӣ кардааст.

Ҷоми ҷаҳонро бори аввал дар чемпионати соли 1974 футболбози немис Франс Беккенбауэр болои сар бардоштааст. Он ҷоизаи аслиест, ки ба ғолибони Чемпионати ҷаҳон оид ба футбол супурда мешавад, вале дар ихтиёри ФИФА боқӣ мемонад.

Бар асоси қоидаҳои Федератсияи футболи ҷаҳонӣ ба Ҷоми расмӣ метавонанд танҳо ғолибони мусобиқот ва сарони давлатҳо даст расонанд. Ҷоизаи аслӣ ба ҳеч касе ё дастае супурда намешавад, бинобар ин дастаи мунтахабе, ки ғолиби мусобиқот мегардад, бар ивази он нусхаи Ҷомро бо худ мебарад.

### Ҷоми Жюл Риме
*  — 1958, 1962, 1970
*  — 1934, 1938
*  — 1930, 1950
*  — 1954
*  — 1966

### Ҷоми ҷаҳон ФИФА
*  — 1974, 1990, 2014
*  — 1978, 1986, 2022
*  — 1982, 2006
*  — 1994, 2002
*  — 1998, 2018
*  — 2010

### Ҳамагӣ

## Рӯнамоӣ Ҷоми ҷаҳон дар Тоҷикистон
5 феврали соли 2018. Тоҷикистони соҳибистиқлол боз як сафҳаи  рангину навини варзишро  дар ҳаёти худ навишта кард, ки он мансуб ба футбол мебошад. Ҷоми ҷаҳон дар доираи сайри худ ба сарзамини тоҷикон оварда шуд. Ҷоми чемпионати ҷаҳон оид ба футбол бо ҳавопаймои махсусе ба шаҳри Душанбе фуруд омад.
Президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ аввалин шуда, Ҷоми ҷаҳонро дар сарзамини мо рӯнамоӣ кард.   
Ба Тоҷикистон овардани Ҷоми Чемпионати ҷаҳон оид ба футбол рӯйдоди фараҳбахш буд.  Ҷоми Чемпионати ҷаҳонро футболбози шуҳратёр,  чемпиони чаҳону Аврупо, ситораи футболи клуби шоҳонаи «Реал»-и Мадрид Кристиан Карамбё ба Душанбе ҳамроҳӣ мекард. Ҳамин тавр тамошои Ҷоми ҷаҳон, ки дар сайёра аз муқаддастарин ҷоиза ба шумор меравад, шурӯъ гардид.
Сайри Ҷоми Чемпионати ҷаҳон аз Тоҷикистон ба дигар гӯшаҳои кураи замин идома ёфт.
14 июн дар варзишгоҳи «Лужники»-и шаҳри Москва бо  бозии байни дастаҳои мунтахаби Арабистони Саудӣ ва Россия мусобиқаи Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018 оғоз ёфт..

Дар бораи рафти мусобиқаи футбол дар ҳамиҷо — Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018 маълумот оварда шудааст.
## Нигаред
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022

## Пайвандҳо
* The story of the 1966 theft — The Observer 
* Призы ФИФА (PDF) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Футбол
Ширин Раҳматова

**Ширин Изатуллоевна Раҳматова** (тав. 29.08.1945, ш. Бекободи ҶШС Ӯзбекистон), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1973), дотсент (1974). 
## Зиндагинома
Солҳои 1962–1967 дар факултети филологияи Донишкадаи давлатии ш. Намангон таҳсил намудааст. Ҳамзамон дар Донишгоҳи марксизм-ленинизм  таҳсил  намуда, соҳиби  дипломи  маълумоти  оли сиёсӣ  мегардад. Солҳои  1967–1968  муаллими  кафедраи  забони  русии Донишкадаи ш. Намангон, 1968–1971 аспиранти Институти мактабҳои миллии АИП ИҶШС дар ш. Москва, 1972–1974 муаллим ва муаллими калони кафедраи забони русӣ ва хониши бадеӣ, 1974–1986 дотсент, 1986– 1996   мудири   кафедраи   забони   русӣ   ва   методикаи   таълими он дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 1996 то 2010 дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёт дар факултети педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко буд. Сипас солҳои 2010-2012 мудири кафедраи забони русии Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат буд. Ҳоло дар вазифаи дотсенти кафедраи илмҳои гуманитарӣ дар Филиали Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. Ломоносов дар ш. Душанбе фаъолият бурда истодааст. Оид ба усулҳои истифодаи аёнияти аудиовизуалӣ дар таълими забони русӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи 4 дастуру воситаҳои таълимӣ, зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1988) қадр карда шудааст.
## Осор
* Маводи дидактикӣ аз забони русӣ, Д., 1989; 
* Маводи амалӣ аз забони русӣ, Д., 1991.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Абдулло Раҳимов

**Абдулло Раҳимов** (1 июни 1932, ноҳияи Ҳоит, вилояти Ғарм — 30 июли 2010, Душанбе) — файласуфи маъруфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа (1978), профессор (1980).

## Зиндагинома
Соли 1951 Омӯзишгоҳи омӯзгории Ғарм, соли 1953 Донишкадаи муаллимтаёркунии ш. Кӯлоб ва соли 1957 Донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлобро хатм кардааст. Солҳои 1953—1954 инспектори шуъбаи маорифи вилояти Кӯлоб, 1954—1957 директори мактаб-интернати собиқ ноҳияи Обигарм, 1959—1960 аспиранти Шуъбаи фалсафаи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1961—1962 ректори Донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлоб буд. Солҳои 1973—2002 дар вазифаи мудири кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино кор кардааст. Солҳои 2003—2010 мушовири ректор ва профессори кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 300 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Таълифотҳояш масъалаҳои фалсафаи иҷтимоӣ, инкишофи маданияти халқи тоҷик, проблемаи инсон ва ғайраро дар бар гирифтаанд. Таҳти роҳбарияш 2 нафар рисолаи докторӣ ва 8 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ намудаанд.

## Осор
* Деҳоти тоҷик дар роҳи коммунизм, Д.,1966;
* Азнавсозиҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ дар деҳоти тоҷик, Д., 1968;
* Проблемаи инсон дар фалсафа, Д., 1970;
* Инкишофи маданияти деҳоти тоҷик, Д., 1978;
* Тараққиёти комплексии деҳот дар шароити социализми мутараққӣ, Д., 1987;
* Фалсафаи тиб (китоби дарсӣ), Д., 2001;
* Краткий философкий мирвоззрений, Д., 2001;
* Асосҳои фалсафа (китоби дарсӣ), Д., 2003;
* Книга чтения по философии (китоби дарсӣ), Д., 2004;
* Асосҳои фалсафа (китоби дарсӣ), Д., 2005;
* Сохти сиёсии ҷамъият, Д., 2005;
* Асосҳои фалсафа (китоби дарсӣ), Д., 2009;
* Проблемаҳои фалсафии илмҳои иҷтимоию гуманитарӣ, Д., 2008.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Анварбеки Абунаср

**Анварбеки Абунаср** (*Анварбек Абунасров*; тав. 15 январи 1947, деҳаи Варзикандаи ноҳияи Панҷакент) — шоири тоҷик.

## Зиндагинома
Хатмкардаи шуъбаи ғоибонаи факултети забон ва адабиёти Институти давлатии педагогии Ленинобод (1969). Омӯзгори мактаби миёна (1964 – 2005). Аз соли 2005 муаллими Донишгоҳи озоди шаҳри Панҷакент ва сармуҳаррири г. «Махзани илм»-и ҳамин донишгоҳ. Аз давраи таҳсил дар мактаби миёна ба шеъргӯӣ оғоз кардааст.

Аз соли 1991 то 2009 17 маҷмӯааш ба табъ расидаанд: «Расид айёми тобистон» (1991), «Умеди сабз» (1994), «Гулафшони хаёл» (2007), «Рӯдакӣ ва Лоиқ», «Гулбоғи ғазал» (ҳарду 2008) ва ғ. Се маҷмӯаи ашъори навқаламонро таҳрир карда ба табъ расондааст («Бунафшаи Зарафшон», 1991, «Понздаҳ барг», 2008, «Ворисони Рӯдакӣ», 2008).

## Унвону ҷоизаҳо
Аълочии маорифи Тоҷикистон (2004), Аълоичии матбуоти Тоҷикистон (2008). Дорандаи Ҷоизаи ба номи Лоиқ Шералӣ (муассис Ҳукумати шаҳри Панҷакент; 2008). Бо ордени Шараф (дараҷаи I; 2007) ва медали «Нишони сухан» (2008), сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 2000.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирони Тоҷикистон
Анвари Кошонӣ

**Анвари Кошонӣ** (; қарни XVII) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ Анвари Кошонӣ дар шаҳри Кошони Эрон ба дунё омада, дар ҳамон ҷо зиндагиву эҷод кардааст. Касбҳои мисгарӣ ва шоириро аз падараш омӯхтааст. Малеҳои Самарқандӣ дар Кошон бо ӯ вохӯрда, намунаҳои ашъорашро дар тазкирааш ҷой додааст. Абёти зерин аз ӯст:

:::: Бенавоеро ба навое бирасонӣ, чӣ шавад,
:::: Хастаеро ба давое бирасонӣ, чӣ шавад.
:::: Ту, ки равшангари ҳар ойинаи дидорӣ,
:::: Дили моро ба ҷилое бирасонӣ, чӣ шавад.

:::::::: ***

:::: Захмро аз нохуни ҳиммат ба хун овардаем,
:::: Доғи дилро аз сияҳбахтӣ нагун овардаем.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Абдурашид Мирзоалиев

**Абдурашид Абдунабиевич Мирзоалиев** (тав. 6.10.1973, ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд), иқтисоддон, н.и.и., дотсент
## Зиндагинома
Мирзоалиев А.А. 6 октябри соли 1973 дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд таваллуд шудааст.
Соли 1995 Донишкадаи давлатию кооперативии тиҷорати Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодиёт ва идоркунӣ дар савдо ва хȳроки омма хатм намудааст. Баъди хатми донишкадаи мазкур ҳамчун ассистенти кафедраи менеҷмент ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатию кооперативии тиҷорати Тоҷикистон кор кардааст. 
Аз соли 1998 ба ҳайси ассистент, муаллими калони кафедраи иқтисодиёт ва ташкили соҳибкории Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон кор ва фаъолият кардааст. 
Соли 2004 ба вазифаи муовини декани факултети иқтисодиёт ва менеҷмент оид ба тарбия таъйин шудааст. 
Соли 2005 Мирзоалиев А.А. рисолаи номзадии худро дифо намуда, сҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисод гардид. Аз соли 2006 ҳамчун мудири кафедраи менеҷменти Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон кор кардааст. Соли 2009 ба Мирзоалиев А.А. аттестати дотсенти супурда шуд. Аз соли 2013 то ҳол вазифаи декани факултети иқтисодиёт ва менеҷменти Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистонро иҷро менамояд. 
## Пайвандҳо
* Мирзоалиев Абдурашид Абдунабиевич 
*

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Муяссар Рафиева

**Муяссар Ғаффуровна Рафиева ** (зод. 23 июли 1953, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — биолог, номзади илмҳои биология (1984), дотсент (1987).

## Зиндагинома
Солҳои 1970—1975 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1977—1978 ассистенти кафедраи физиологияи рустаниҳои донишгоҳи мазкур буд. Солҳои 1978—1984 аз рӯи ихтисоси физиологияи рустаниҳо дар аспирантура таҳсил кардааст. Солҳои 1983—1984 лаборанти калони Маркази ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1984—1995 ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи ботаникаи факултети биологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 40 асару мақолаҳои илмӣ мебошад. Дар масъалаҳои омӯзиши оромии тухми зироатҳои меваашон чормағз ва муайян намудани хусусиятҳои физиологии пухтарасии тухми пахта корҳои илмиву тадқиқотӣ бурдааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Хайрулло Раҳимов

**Хайрулло Раҳимов** (5 июни1925, деҳаи Кибил, Норак — 4 декабри 2010, Душанбе) — педагоги тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (1970), профессор (2004).

## Зиндагинома
Солҳои 1942—1948 муаллими ҳарбии Комиссариати ҳарбии ноҳияи Галаосёи вилояти Бухоро буд. Донишкадаи омӯзгории ш. Бухороро хатм кардааст. Солҳои 1962—1974 ҳамчун муаллим, дотсенти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1974—1976 дотсенти кафедраи педагогика ва психологияи Донишкадаи марказии такмили ихтисоси муаллимон, 1976—1978 мудир ва муҳаррири қисмати педагогика, психология ва маорифи Энсиклопедияи Советии Тоҷик кор кардааст. Солҳои 1978—1981 дотсенти кафедраи педагогикаи донишкадаи омӯзгорӣ, 1981—1984 муаллими фанни педагогикаи Донишгоҳи Кобул буд. Солҳои 1984—2010 ҳамчун профессори кафедраи педагогикаи умумидонишгоҳии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Муаллифи 15 асар ва зиёда 100 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Бо медали «Барои меҳнати шоён» (1946), нишони «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1984), Ифтихорномаи Сафорати ИҶШС дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон (1984), ифтихорномаҳои Вазорати маориф ва мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қадр карда шудааст.

## Осор
* Педагогика, Д., 1997;
* Педагогика, Д., 2000;
* Гардиши айём, Д., 2003;
* Ёдбуди омӯзгор, Д., 2003;
* Методикаи корҳои тарбиявӣ, Д., 2005;
* Муқаддимаи ихтисоси омӯзгорӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2007;
* Педагогика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2007.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Сайдалӣ Раҳмадов

**Сайдалӣ Саидович Раҳмадов** (тав. 17.05.1967, ш. Ваҳдат) — биолог, номзади илмҳои биология ( 2000). 
## Зиндагинома
Сайдалӣ Раҳмадов солҳои 1987–1992 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев  таҳсил намудааст. Солҳои 1992–1993 ассистент, 1993- 1996 аспирант, 1996–2000 муаллими калони кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2003 иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  мебошад. Муаллифи зиёда аз 30 асару мақолҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Доираи корҳои тадқиқотии ӯро масъалаҳои ҳифзи зироатҳои асосии кишоварзӣ аз ҳашаротҳои заррасон дар бар мегирад. 
## Осор
* Курси мухтасари кирмакпарварӣ (дастури методӣ), Д., 2007; 
* Энтомологияи кишоварзӣ (дастури методӣ), Д., 2009.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Айманҷон Анваров

**Айманҷон Анваров** (*Анваров Айманҷон Ковланҷонович*; 8 декабри 1939, Душанбе – 23январи 2002, ҳамон ҷо) — терапевт, доктори илми тиб (1998), профессор (2000).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (ИДТТ; 1965). Духтури терапевти беморхонаи минтақавии хоҷагии ба номи Ленини ноҳияи Ленин (ҳоз. Рӯдакӣ; 1965 – 66), ординатори кафедраи беҳдошти иҷтимоӣ ва ташкили тандурустии ИДТТ (1966 – 67), аспиранти кафедраи беҳдошти иҷтимоӣ ва ташкили тандурустии Донишкадаи такмили ихтисоси духтурони шаҳри Москва (1967 – 70), ассистенти кафедраи беҳдошти иҷтимоӣ ва ташкили тандурустии ИДТТ (1970 – 74), сардухтури Хонаи маорифи санитарии ҷумҳуриявӣ (1974 – 78), сардухтури Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии №3 (1978 – 79), ассистент, дотсент (1979 – 87) ва мудири кафедраи беҳдошти иҷтимоӣ ва ташкили тандурустии ДДТТ (1987 – 2002). Муаллифи зиёда аз 140 корҳои илмӣ, аз ҷумла 3 монография ва 30 дастури методист, ки ба масъалаҳои беҳдошти иҷтимоӣ ва ташкили тандурустӣ, менеҷменти молиявӣ бахшида шудаанд. А. асосгузори мактаби илмии беҳдошти иҷтимоӣ аст. Зери роҳбарии ӯ 2 нафар рисолаҳои номзадӣ ҳимоя кардаанд.

## Мукофоту медалҳо
Бо медали «Ветерани меҳнат», «Нишони фахрии Салиби Сурх» ва ифтихорномаҳо сарфароз гардонда шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Шакархон Анварова

**Шакархон Анварова** (*Анварова Шакархон Саидоромовна*; зод. 3 октябри 1943, Душанбе) — эндокринолог, доктори илми тиб (1993), профессор (1994), Аълочии тандурустии ҶТ (1996), Корманди шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (ИДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино (1966). Духтури Беморхонаи ҷумҳуриявии эндокринологӣ (1966 – 67), ординатор (1967 – 69), аспирант (1969 – 72), ассистенти кафедраи бемориҳои даруни № 2 ИДТТ (1972 – 87). Аз соли 1987 мудири кафедраи эндокринологияи ҳамин донишгоҳ. Доир ба эндокринологияи клиникӣ, диабети қанд ва бемориҳои ғадуди сипаршакл дар Тоҷикистон тадқиқот анҷом додааст. 197 таълифоти илмӣ, аз ҷумла 1 монография, 5 дастури илмӣ ва 8 дас-тури амалию методӣ, 2 пешниҳоди навоварона дорад. Таҳти роҳбарии ӯ 1 нафар рисолаи докторӣ ва 5 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ намудаанд. А. яке аз ташаббускорони ташкил намудани «Барномаи миллии мубориза бар зидди бемориҳои норасоии йод ва диабети қанд дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» мебошад. Сарэндокринологи Вазорати тандурустии ҶТ, раиси Ассотсиатсияи диабетшиносон ва эндокринологҳои ҷумҳурӣ.

## Осор
* Дастури мухтасари таълимӣ оид ба эндокринологияи клиникӣ, Д., 1998; 
* Заболевания щитовидной железы, Д., 2004; Актуальные вопросы клинической эндокринологии (тавсияи методӣ), Д., 2007;
* Современное представление о метаболическом синдроме, Д., 2008;
* Ошкорсозии бармаҳали ҷузъҳои алоими мубодилавӣ – кафолати пешгирии диабети қанди навъи 2-юм, Д., 2009.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Анвори азалия

**Анвори азалия** (аз ар. ҷамъи нур ва беибтидо) — дар ишроқия нуруланвор аст, ки он гӯё аз азал вуҷуд дошта, зуҳури аълою ашраф ва ҳузури шадиду қоҳири мутлақ ба шумор меравад. Он аз ҳар гуна унсурҳои зулмонӣ орӣ ва ягона буда, дорои ишроқоти (дурахш ишора ба равияи ишроқия) маҳз аст. Ба ибораи дигар, анвори азалия мабдаи мавҷудот ё худ воҷибулвуҷудест, ки мавҷудияташ ба зоташ вобаста мебошад. Дар натиҷаи фаязони (хайру баракати афзун) анвори азалия нури муҷарраде пайдо мешавад, ки онро Шиҳобуддини Суҳравардӣ «нури ақраб» номидааст. Нури ақраб анвори азалияро мушоҳида мекунад ва нисбат ба вай муҳаббати бепоён дорад, анвори азалия бошад, ба он мунтазам ишроқот мебахшад ва аз ҳамин муносибати мутақобилаи анвори азалия ва нури ақраб анвори қоҳира ба вуҷуд меоянд.

## Ҳамчунин нигаред
* Анвори испаҳбудия

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ишроқия
Анвори испаҳбудия

**Анвори испаҳбудия** ( аз ар. – ҷамъи нур ва авестоӣ «сипаҳбуд» – пешво, сардори сипоҳон) — истилоҳи ҳикмати ишроқия, ки нури муҷарради нафсониро ифода мекунад. Аз нури муҷарради ақраб силсилаҳои тӯлӣ ва арзии анвори қоҳира ба вуҷуд меоянд. Аз силсилаи арзии он силсилаи нури тоза, ё худ нафс, ё малакути асфал пайдо мешаванд, ки ба тавассути онҳо олами аносир ё худ навъҳои ҷудогонаи олами моддӣ идора мешаванд. Шароити ба вуҷуд омадани анвори испаҳбудия мисли пайдоиши анвори қоҳира аст. Шиҳобуддини Суҳравардӣ ин нурҳоро барои он анвори испаҳбудия номидааст, ки мувофиқи яке аз ривоятҳои Авесто, гӯё сарлашкаре бо ин ном нафси инсонро дар мубориза бо қувваҳои зулмонӣ идора мекардааст. Анвори испаҳбудия аз ҷониби нури олами ақли маҳз дорои хилофати кабир аст, чунонки дар олами моддӣ оташ ҳамчун бародари нури инсонӣ аз ҷониби олами ақлҳо дорои хилофати сағир мебошад.

## Ҳамчунин нигаред
* Анвори азалия

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ишроқия
Азизҷон Раҳмонов

**Азизҷон Салмонович Раҳмонов** (тав. 2.10.1961, шаҳри Ваҳдат) — муаррих, номзади илмҳои таърих (1991), дотсент (2010).

## Зиндагинома
Солҳои 1979–1984 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко  таҳсил кардааст. Солҳои  1986–1988 котиби комсомолӣ ва ассистенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1989–1991 дар аспирантураи  донишкадаи  омӯзгорӣ  таҳсил  дошт. Солҳои  1992–1996 ҳамчун  муаллими  калони  кафедраҳои  таърихи  сиёсӣ  ва  таърихи  халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, 1996–2002 мудири шуъбаи фарҳанг ва иттилоот, ҷонишини раиси Раёсати ҷамъияти дӯстӣ ва равобити фарҳангии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2003 ҳамчун муаллими калони кафедраи муносибатҳои байналхалқии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон кор мекунад. Муаллифи як силсила мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои таърихи сиёсӣ ва ҳаракатҳои ҷамъиятии солҳои 90-уми Тоҷикистонро баррасӣ кардааст.
## Осор
* Политические партии мира, России и Таджикистана, Д., 1994.
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С.Имомов. - Душанбе, 2011. - 386 стр  
* Кафедра «Международных отношений и дипломатии» /Состав кафедры 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Тоҷиддин Пирзода

**Тоҷиддин Пирзода** (то соли 2014 *Пиров Тоҷиддин Таварович‎*; 15 марти 1965, деҳаи Кӯли Сӯфиёни ноҳияи Данғара, вилояти Кӯлоб) — кишоварз, бонкдор ва соҳибкори тоҷик. Доктори илми кишоварзӣ (2003), профессор (2003). Полковники мустаъфӣ.

## Зиндагинома
Тоҷиддин Пирзода 15 марти соли 1965 дар деҳаи Кули Сӯфиёни ноҳияи Данғара ба дунё омадааст, ҳарчанд пайвандиҳое ҳам ба Файзобод дорад. Пас аз хатми мактаби таҳсилоти умумӣ солҳои 1983—1985 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС дар ҳайати қувваҳои маҳдуди Артиши Шӯравӣ дар Афғонистон адои хидмат кардааст.

## Фаъолияти илмӣ
Дар соли 1990 Донишгоҳи кишоварзии Тоҷикистонро хатм намуд. Дар солҳои 1991—1993 дар аспирантураи рӯзонаи Институти илмию татқиқотии сабзавотшиносии Маскав таҳсил намуд, бо омӯзиши технологияи нигаҳдорӣ ва коркарди меваю сабзавот машғул буд. Дар соли 1996 рисолаи номзадӣ ва соли 2003 рисолаи докторӣ дар Академияи ба номи К. А. Тимирязеви шаҳри Маскав ҳимоя намуд. Ғоибона факултаи иқтисоди ДДМТ-ро бо ихтисоси «Молия ва қарз» ва факултаи энергетикаи ДТТ ба номи академик М. Осимиро дар шаҳри Душанбе хатм намудааст. Аз соли 2003 инҷониб ҳамчун профессори ҳамкор дар кафедраи «Технологияи нигаҳдорӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ»-ии ДАТ кор мекунад.

Муаллифи 16 китоби дарсӣ, ду монография ва 200 мақолаи илмӣ мебошад. Аз моҳи майи соли 1997 то январи соли 2003 ба ҳайси намояндаи тиҷоратии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Белорус кор кардааст.

## Фаъолияти соҳибкорӣ
Аз соли 2007 ҳамчун Раиси Шӯрои нозирони Бонк фаъолият намуда, 17 марти соли 2012 Раиси ҶСК «Тоҷиксодиротбонк» таъйин гардидааст.

## Ҷоизаву медалҳо
Барои хидмати арзандаи ҳарбӣ бо мукофотҳои давлатӣ сарафроз гардонида шудааст:

* ордени «Ситораи Сурх» (1985),
* медали «Барои шуҷоат»(1985),
* медали «Аз мардуми шарифи афғон»(1989),
* медали «Барои корнамоиҳои ҷангӣ» (1990) ва
* медали «10-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ»;
* грамотаи фахрии Президиуми Шӯрои Олии ИҶШС.

6 сентябри соли 2012 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Раиси ҶСК «Тоҷиксодиротбонк» Тоҷидин Пирзода барои хидматҳои шоиста дар рушди иқтисод, соҳаи иҷтимоӣ, илм ва фаъолияти пурсамари ҷамъиятӣ бо ордени «Шараф» дараҷаи II сарфароз гардидааст.

## Осор
* Современное состояние и продуктивность репчатого лука в Таджикистане. — Д., 2000;
* Прогнозирование лежкопособности овощей на основе оценки их качества. — Д., 2000 (соавтор);
* Современная технология производства уборки и хранения лука репчатого. — Д., 2001 (соавтор);
* Лук репчатий (Учебное пособие). — Д., 2002; Теоретические основы хранения плодов и овощей. — Минск, 2002;
* Душанбе.(Книга-албом). — Д., 2003 (соавтор);
* Контроль качество овощной продукции. — Д., 2004;
* Таджикистан: исторические события, персоналии, термины, Том I—II. — Д., 2010 (соавтор).

## Эзоҳ
Анвори мудаббира

**Анвори мудаббира** (ар. – ҷамъи нур ва идоракунанда) — дар ишроқия нури содир аз табақаи аразии анвори қоҳира буда, баробар бо нуфуси нотиқии фалакӣ ва инсонии машшоиён аст.

## Ҳамчунин нигаред
* Машшоия

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ишроқия