open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Заминларзаи Ҳоит

thumb|260px|Дар ҷои пештараи Ҳоит асар аз лағжиши замин дар кӯҳи Чуқурак боқӣ мондааст.
[thumb|260px|Сурати ҷойи резиш, акси ситемаи кайҳонии [Landsat.]]
**Заминларзаи Ҳоит** — даҳшатноктарин заминҷумбӣ дар Осиёи Марказӣ, ки 10 июли соли 1949 рух дод. Заминларза ба вақти маҳаллӣ дар рӯзи якшанбе, соати 9 рӯй додааст.

Созмони заминшиносии Амрико низ ҷои ин заминларзаро дар мухтассоти 39,2° шимолӣ 70,8° шарқӣ ва бузургии онро баробар бо 7,4 дар миқёси Рихтер эълом кардааст. Жарфои гузоришшуда аз сӯи ин созмон 18 километр мебошад.

Шумори куштагони зилзила ҳудуди 12 000 нафар будааст.

## Нигаред низ
* Рӯихати заминларзаҳо дар Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Заминларзаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Заминларзаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:10 июл
Уҳдадории буҷетӣ

**Уҳдадории буҷетӣ** — аз ҷониби мақомоти иҷрокунандаи буҷет эътироф кардани уҳдадорӣ оид ба хароҷоти маблағи буҷети дахлдор дар давоми муҳлати муайян, ки мутобиқи қонун (қарор) дар бораи буҷет ба миён меояд.

## Нигаред низ
* Ташкилоти буҷетӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Фонди мақсадноки давлатӣ

**Фонди мақсадноки давлатӣ** - фонди маблағҳои пулие, ки мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳисоби даромадҳо ё бо роҳи ҷудо кардани маблағ аз намудҳои мушаххаси даромад ташкил ёфта, барои амалӣ гардонидани ин ё он мақсад истифода мешаванд .  
 
## Нигаред низ
* Буҷети давлатӣ
* Ташкилоти буҷетӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Низоми молияи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Низоми молияи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон** - доираи муайяни муносибатҳои молиявӣ, ки дар ҷараёни онҳо маблағҳои пулӣ ташаккул меёбанд ва истифода бурда мешаванд. Низоми молияи давлатӣ шакл ва усулҳои ташаккул, тақсимот ва истифодаи маблағҳои пули давлатиро муайян менамояд .  
## Нигаред низ
* Буҷети давлатӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Қарзгирӣ

**Қарзгирӣ** - маблағҳое, ки мутобиқи шартнома гирифта, ба ҳамон андоза бо фоиз ё бе фоиз барои истифодаи он баргардонида мешаванд ё маблағҳое, ки аз рӯи онҳо ба қарздиҳанда фоиз ё пардохти дигари вобаста ба қарзгирӣ дода мешаванд .  
 
## Нигаред низ
* Қарзи буҷетӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Аудити дохилӣ дар соҳаи молияи давлатӣ

**Аудити дохилӣ дар соҳаи молияи давлатӣ** - фаъолияти мустақил ва объективӣ оид ба гузаронидани санҷиш, баҳодиҳӣ ва машваратдиҳии низомҳои идоракунӣ ва дигар низомҳо, ки бо мақсади мусоидат намудан ба фаъолияти қонунӣ, самаранок ва натиҷабахши ташкилотҳои бахши давлатӣ анҷом дода мешавад.  
## Нигаред низ
* Аудит 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Тақсимкунандаи асосӣ

**Тақсимкунандаи асосӣ** - мақомоти ҳокимият ва идоракунии давлатӣ, ки маблағҳои буҷети давлатиро ихтиёрдорӣ карда, онҳоро дар байни сохторҳои тобеи худ тақсим мекунанд. Тақсимкунандаи асосӣ ҳамчунин ташкилоти муҳими буҷетии соҳаи илм, маориф, фарҳанг ва тандурустӣ шуда метавонад.  
## Нигаред низ
* Гирандаи маблағҳои буҷетӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Мулломир

**Мулломир** () — деҳаест тобеъи ҷамоати шаҳраки Шайдони ноҳияи Ашт. Аз Мулломир то маркази ҷамоат 24 км, то маркази ноҳия 24 км. Аҳолиаш 2381 нафар (2020), тоҷикон.

## Иқтисод ва иҷтимоъ
Дар деҳа мактаб, чойхона, китобхона, клуб, бунгоҳи тиббӣ, 2 мағоза, сартарошхона, 2 толори варзишӣ, масҷид ва дигар биноҳои маъмурӣ вуҷуд доранд. Деҳа аз чаҳор маҳалла иборат аст: Қалъа, Сомон, Ҷавонон ва Навобод.
           
Шуғли асосии аҳолии деҳа боғпарварӣ, деҳқонӣ ва чорводорӣ мебошад. Заминҳо аз сойи Надок ва якчанд сойҳои хурду чашмаҳо обёрӣ мешаванд.
Профессор, доктори илмҳои таърих Абдувалӣ Қушматов, профессор, доктори илмҳои геология ва минералогия Садриддин Абдураҳимов, энергетики хизматнишондодаи Тоҷикистон Абдусамӣ Абдувоҳидов, шоир ва рӯзноманигор Ҳамза ибни Ямин зодаи ҳамин деҳаанд.

Мавзеъи ҷангалии Надок дар тарафи шимолии деҳа воқеъ аст.

## Маҳаллаҳои Мулломир

## Таърих
Ба қавли куҳансолони деҳаи Мулломир дар роҳи корвонгузар (як шохаи Шоҳроҳи Абрешим) қарор дошт ва дар деҳа 16 адад корвонсарой вуҷуд дошт. Роҳе, ки аз тариқи деҳа мегузашт, водии Фарғонаро бо шаҳри Тошканд мепайваст. Деҳаи Мулломир тахминан аз соли 1798 то соли 1876 ба Хонии Хӯқанд тобеъ буд.

## Маориф
Деҳаи Мулломир як муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ дорад.

### Ҷоизадорони озмуни «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»
Хонандагони мактаби деҳаи Мулломир дар солҳои мухталиф дар озмуни «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст…» иштирок карда, соҳиби ҷойҳои намоён шуданд.

#### 2025
* Қучқорова Шоҳона, хонандаи синфи 9, ҷои якум дар номинатсияи хондан ва аз ёд кардани осори адибони муосири тоҷик;

### Ҷоизадорони озмуни «Байналмиллалии ИПО»
* Зокирова Марҷона, хонандаи синфи 11, ҷои якум аз фанни Экология.

### Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон
Дар деҳа аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон инҳоянд: Ҳамза ибни Ямин, Мадиёров Оллоҳёр, Марасулов Абдуманноф, Қаюмов Деҳқонбой, Охонов Ёқубҷон, Қаҳҳоров Абдулҳай, Нишонов Ҳаитбой ва дигарон мебошанд.

## Афроди шинохта
Шоирон ва рӯзноманигорон Ҳамза ибни Ямин, Ёқубҷон Охонов; Устоди Донишгоҳи давлатии Хуҷанд доктори илмҳои геология ва минералогия Садриддин Абдураҳимов; Энергетики хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Абдусамӣ Абдувоҳидов; Устоди ДМТ доктори илмҳои таърих, профессор Абдувалӣ Қушматов.

### Иштирокдорони ҶБВ
Аз деҳаи Мулломир дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ нафарони зиёде ширкат доштаанд, аз ҷумлаи онҳо Зокиров Қучқорбой, Холматов Нишонбой, Ҳамзалиев Сафармад, Ашӯров Ҷӯрабой, Саидов Мадиёр, Охонов Намозбой, Марасулов Муталиб, Узганов Абдуғанӣ, Бекназаров Дӯстмат, Ирисматов Мадисмон, Набиев Абдунозим ва дигарон мебошанд.

## Аксҳои деҳаи Мулломир

Акс:Mullomir BTJ.jpg|Деҳа
Акс:Mullomir 2013.jpg|Маҳаллаи Сомон
Акс:Мулломир1.jpg|“Деҳа аз баландӣ”
Акс:Мулломир.jpg|Намои умумии деҳаи Мулломири ноҳияи Ашт
Акс:Мулломир 2025.jpg|Мулломир


## Эзоҳ

## Ҷусторҳои вобаста
* Надок

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

## Пайвандҳо
* Сомонаи «Паёми кӯҳсор»

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ашт
Гурӯҳ:Шаҳраки Шайдон
Қарзи буҷетӣ

**Қарзи буҷетӣ** - маблағе, ки ба буҷети сатҳи дигари низоми буҷети давлатӣ ё шахсони воқеӣ ба муҳлати муайян ва ба тариқи бозгашт дода мешавад.
  
## Нигаред низ
* Ташкилоти буҷетӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Тақсимкунанда

**Тақсимкунанда** - мақомоти ҳокимият ва идоракунии давлатӣ ё ташкилоти буҷетӣ, ки маблағҳои буҷетиро аз тақсимкунандаи асосӣ мегиранд ва ҳуқуқи тақсим ва назорати истифодаи маблағҳои буҷетиро ба ташкилотҳои тобеи худ, ки маблағҳои буҷетиро мегиранд, доранд.  
## Нигаред низ
* Тақсимкунандаи асосӣ
* Ташкилоти буҷетӣ  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Аскар Одинаев

**Аскар Одинаев** - Ҳунарпешаи театр.  
## Зиндагинома
 
## Эҷодиёт
   
## Сарчашма
Искандар Чиллаев

**Искандар Чиллаев** —   омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ, ходими давлатӣ  
## Зиндагинома
 
## Фаъолияти илмӣ
 
## Осор
 
## Ҷоизаҳо

## Сарчашма


Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Муҳиддин Олимпур

**Муҳиддин Олимпур** (; 2 марти 1945, деҳаи Шамтуч, ноҳияи Айнӣ, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 13 декабри 1995, Душанбе, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, аккоси маъруфи тоҷик.
## Зиндагинома
Муҳиддин Олимпур 2 марти соли 1946 дар деҳаи Шамтучи ноҳияи Айнии вилояти Ленинобод ба дунё омадааст. Дар солҳои гуногун дар нашрияҳои «Комсомоли Тоҷикистон», «Адабиёт ва санъат» (1983), ҳамзамон ба ҳайси тарҷумон дар Афғонистон, мудири бахш дар оҷонси давлатии иттилоотии ТоҷикТА (имрӯза "Ховар")(1970-1979)  ва сар аз соли 1990 то замони кушта шудан ба ҳайси мудири бахши душанбегии радиои ВВС фаъолият кардааст. Муаллифи силсилаи барномаҳои радио ва телевизионӣ ва ду китоб, барандаи Ҷоизаи Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон ба номи Лоҳутӣ мебошад.

## Куштор
Муҳиддин Олимпур 13 декабри соли 1995 дар шаҳри Душанбе аз тарафи афроди мусаллаҳ ба қатл расид.

### Қотилон
Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2003 сокинони шаҳри Ваҳдат Адҳам Тоиров ва Назрибек Давлатовро ба қатли Муҳиддин Олимпур гунаҳкор дониста, аз озодӣ маҳрум карда буд. Вобаста ба ҳамин ҷиноят соли 2007 шаҳрванди дигари Тоҷикистон Аслам Усмонов ба муҳлати 15 сол аз озодӣ маҳрум шуд. Насрулло Шарифов баъди куштори Олимпур ба Русия фирор карда буд. Мақомоти муҳофизи қонуни Русия ӯро дар шаҳри Санкт-Петербург барои талаю тороҷ ба муҳлати 7 сол ҳабс карда буданд. Баъдан мувофиқи дархости Прокуратураи генералии Тоҷикистон Насрулло Шарифов ба мақомоти дахлдори ҷумҳурӣ супорида, равонаи зиндон шуд.

## Эҷодиёт
* 
* Муҳиддин Олимпур. Раҳнамои суратгир. Душанбе: Адиб, 1989.
* Тӯшаи чашм.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 23 соли бебаҳор

## Сарчашма
* 

 

Гурӯҳ:Аккосон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Аксбардорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Хуҷааҳмад Хидиралиев

**Хуҷааҳмад Хидиралиев** () — рӯзноманигор ва давлатмард, муовини Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Депутат аз ҳавзаи интихоботии Якуми май № 41. Журналисти шоистаи Тоҷикистон.

## Эзоҳ
Камолиддин Бекзод

**Камолиддин Бекзод** – рӯзноманигор, невисаеда, публитсист  
## Зиндагинома
 
## Эҷодиёт
   
## Сарчашма

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикисто
Насибахон Эшонова

**Насибахон Эшонова** - рассом.
## Зиндагинома
 
## Эҷодиёт
   
## Сарчашма

Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Ҷумъа Холиқов

**Ҷумъа Холиқов** (6 марти 1920 — 1991) — олим доктори илми тиб, профессор

## Зиндагинома
 

## Фаъолияти илмӣ
 

## Осор
 

## Ҷоизаҳо

## Сарчашма

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Рустам Одинаев

**Рустам Одинаев** (1953) - рассом.

## Эзоҳ

## Эҷодиёт
   
## Сарчашма

Гурӯҳ:Расcомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Зулфия Баҳриддинова

**Зулфия Баҳриддинова** (тав. 7 марти 1922, Хуҷанд — 18 ноябри 2013, Хуҷанд, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — сӯзанидӯз ва рассом, Рассоми халқии Тоҷикистон (1974), Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1957), дорандаи Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Рӯдакӣ (1980).

## Зиндагинома
Санъати қаламкаширо аз падар ва сӯзанидӯзиро аз аммааш Шарафнисо Нуриддинова омӯхтааст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Ленинобод (1941) ва Институти давлатии педагогии Ленинобод (1950). Муаллим ва директори (1966-78) омӯзишгоҳи номбурда. Солҳои 1957-87 сарвари шуъбаи ИР Тоҷикистон дар вил. Суғд буд. Б. аз ҷумлаи устодони номии санъати гулдӯзӣ мебошад. Дар давоми 70 соли меҳнати пурсамар зиёда аз 300 асари бузургҳаҷм офаридааст. Аввалин сӯзаниҳои Б. дар Даҳаи санъати тоҷик дар Маскав (1941) намоиш дода шудаанд. Б. санъати гулдӯзиро ривоҷ дода, ба он обуранг ва мазмуни тоза бахшидааст. Ба туфайли сӯзаниҳои ӯ бисёр нақшҳои сӯзаниҳои садаҳои 18-19 ва аввали садаи 20 (мас., нақшҳои «Пайпоқи уштур», «Офтоб», «Бодомгул», «Қаламфур», «Моҳу ситора» ва ғайра) эҳё гардидаанд.

## Осор
Асарҳои ӯ маҳз бо зебоӣ ва нафосату назокати беҳамтои худ аз осори дигар ҳунармандон фарқ мекунанд. Сӯзаниҳои «Бойгариҳои Тоҷикистон», «Ба муносибати 800-солагии Маскав», «Ленин ва ГОЭЛРО», «Даҳаи адабиёти тоҷик дар Маскав», «1000-солагии зодрӯзи Абуалӣ ибни Сино», «50-солагии ташкилёбии ҶШС Тоҷикистон» ва ғ. санъати гулдӯзии тоҷикро ба пояи баландтар бардоштанд. Партретҳои дар сӯзанӣ сабткардааш (Шоҳ Исмоили Сомонӣ, Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, Абуалӣ ибни Сино, Абулқосими Фирдавсӣ, С. Айнӣ, М. Турсунзода, Эмомалӣ Раҳмон, А. Лоҳутӣ, А. С. Пушкин, М. Горкий, В. Маяковский ва диг.) аз истеъдоди нотакрори ин ҳунарманд гувоҳӣ медиҳанд. Б. расми Абуабдуллоҳи Рӯдакиро дар синни 85-солагӣ дар сӯзанӣ сабт кардааст. Ӯ бо шогирдонаш пардаи Қасри Арбобро гулдӯзӣ кардааст, ки то ҳол мавриди истифода мебошад. Сӯзаниҳои Б. дар намоишгоҳҳои байналмилалии бисёр кишварҳо, аз ҷумла Россия, Белгия, Полша, Чехославакия ва ғ. сазовори баҳои баланди бинандагон гардидаанд. Саҳми Б. дар тарбияи ҳунармандони навкор хеле калон аст.

## Ордену ҷоизаҳо
Бо орденҳои Дӯстии халқҳо, Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ», медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Пезидиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон
Маъсума Ҳасанова

**Маъсума Ҳасанова** (6 марти 1929, шаҳри Бухоро — 1991)  — , доктори илми физикаю математика, (1994), профессор (1996), Корманди шоистаи Тоҷикистон (1999).

## Зиндагинома
Факултаи физикаю математикаи Университети давлатии Самарқандро соли 1950 хатм карда, дар Институти давлатии педагогии шаҳри Қаршӣ аз математика дарс додааст. Аз соли 1955 дар факултаи механикаю математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ба фаъолият пардохта, қариб ним аср дар тарбияи насли наврас саҳм гузоштааст. Вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи механика (1955—1966), мудири ҳамин кафедра (1967—1978), дотсент ва профессори кафедраи математикаро (1979—2005) иҷро намудааст.

## Фаъолияти илмӣ
Оид ба муодилаҳои дифференсиалӣ ва татбиқи онҳо бо механикаи осмонӣ, истифодаи нури офтоб дар истеҳсолот қариб ҳаштод таълифот ба хидмат овардааст. Саҳмаш дар тарбияи мутахассисони соҳаи риёзиёт калон аст.

## Осор
* Дастури методӣ аз механикаи назариявӣ. — Д., 1977 (ҳаммуаллиф);
* Качественные методы в динамике спутников: Дисс… доктора физ-матем. наук. — М., 1994

## Ҷоизаҳо
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (1999)
* Бо медалҳои «Барои меҳнати шуҷоатнок», «Барои меҳнати шоён» қадр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Авторитарюм

**АВТОРИТАРЮМ** -  аз калимаи франсавӣ  -  ҳокимият, таъсир -  шакли идоракунй буда, маънои онро дорад, ки ҳокимияти давлатӣ аз ҷониби элитаи идоракунандаи сиёсӣ новобаста аз иродаи қисми зиёди халқташкил карда мешавад. Ҳангоми идораи авторитарӣ ҳокимият ба як мақоми давлатӣ ё ин ки ба дасти як лидери сиёсӣ (президент, диктатор ва ғайра) мегузарад.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Адвокат

**Адвокат, вакил, намоянда ё ҷонишин** (, ) — ҳуқуқшиносест. ки барои расонидани ёрин ҳуқуқӣ ба шахсони ҳуқуқӣ ва шахсони воқеӣ даъват карда мешавад.
Мақоми ҳуқуқии адвокатро Қонунӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи адвокатура» аз 4 ноябри соли  1995 муайян мекунад. Адвокат узви коллегияи адвокатҳо буда, метавонад манфиати муштариёни худро дар ҳама муассисаҳои давлатӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ҳимоя намояд. Адвокат манфиатҳои қонунии муштариёни худро дар асоси бастани шартнома бо муштариён ҳимоя менамояд. Адвокат наметавонад он мавқееро ишғол намояд, ки ба мавқеи муштарии худ мухолиф бошад.

Адвокат вазифаҳои худро дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла додани маслиҳати ҳуқуқӣ, тартиб додани аризаҳо, шикоятҳо ва дигар ҳуҷҷатҳои характери ҳуқуқӣ дошта анҷом медиҳад. Адвокат дар асоси шартнома дар суд ҳамчун намоянда оид ба парвандаҳои гражданӣ, ҳимоятгар оид ба парвандаҳои ҷиноятӣ иштирок мекунад. Адвокат дар ҳамаи давраҳои мурофиа иштирок намуда, манфиати қонунии муштарки худро ҳимоя менамояд. Адвокатҳо ҳамчун аъзои коллегияи адвокатҳо метавонанд дар маҷлисҳо, конференсияҳои коллегияи адвокатҳо иштирок намуда, интихоб шаванд, таклифу пешниҳодҳо намоянд. Адвокатҳо аз иҷрои вазифаҳои ба зимма гирифтаашон ҳаққи заҳмат (гонорар) мегиранд. Адвокатҳо бояд дорои ахлоқи ҳамидаи касбӣ буда, талаботи қонунҳои амалкунандаро бечунучаро иҷро намоянд, малакаи касбии худро муттасил ривоҷ диҳанд, низоми меҳнатро риоя намоянд.

Ба коллегияи адвокатҳо нафароне қабул карда мешаванд, ки шаҳрванди Тоҷикистон бошанд, маълумоти олии юридикӣ ва камаш ду сол собиқаи кории касбӣ дошта бошанд. Шахсоне, ки собиқаи кории касбӣ надоранд, камаш аз шаш моҳ то як сол шогирд-коромӯз меистанд (моддаи 18. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи адвокатура»).
 
Адвокат дар мурофиаи консититутсионӣ низ иштирок менамояд. Суди конститутсионӣ ҳамчун ҳокимияти судӣ дар низоми судии Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил шуда, волоияти меъёрҳои Конститутсия, амали бевоситаи онро
дар қаламрави ҷумҳурӣ таъмин намуда, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандонро аз ҳама гуна сӯиқасд ҳимоя менамояд. Суди конститутсионӣ вазифаҳои худро ба тариқи баррасии парвандаҳо дар мурофиаҳои судии конститутсионӣ бо риоя намудани принсипҳои дастҷамъӣ, ошкоро, мустақилӣ, баробарҳуқуқии тарафҳо ва дар асоси мубоҳисавӣ амалӣ мегардонад.

Дар асоси м. 38 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикнстон» адвокат ба қатори дигар иштирокчиёни мурофиаи судии конститутсионӣ дохил мешавад. Тартиби иштироки адвокатро дар мурофиаи мазкур Қонуни консгитусионӣ ва қонун дар бораи адвокатураи ҷумҳурӣ муайян мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Касбҳои озод
Гурӯҳ:Вазифаҳо ва касбу ҳунари ҳуқуқӣ
Автократия

**Автократия**  -  (аз  калимаи  юнонӣ autokrateiautos– autos– худам, kratos ҳокимият) буда, маънояш *ҳукмронии мутлақ*, *яккаидоракунӣ* мебошад. Ба маънои маҳдуд ҳокимияти болоӣ новобаста аз аҳолӣ амал карда, мақомоти давлатӣ ва назоратӣ ба тариқи пурра ба як шахс тааллуқ дорад.

## Таърихи автократия
Автократия чун сохти сиёсӣ, ки дар шароити он тамоми ҳокимияти олӣ дар ихтиёри ҳокими мутлақ аст, ба монархияҳои истибдодии давлатҳои Шарқи Қадим, ҳукмронии мустабидона дар Юнони Қадим, империяҳои Рим ва Византия хос буда, ба зурӣ ва яроқ такя мекард. Дар давраи истибдоди фашистӣ Автократия яке аз зуҳуроти ҳокимияти номаҳдуд ва худсарии шахсии Гитлер (дар Германия) ва Муссолини (дар Италия) барин диктаторҳо буд.

Ба маънои васеъ шакли **давлатдориест**, ки аҳолӣ дар ташкили мақомоти олии давлатӣ иштирок намекунад ва мақомоти давлатӣ аз ҷониби ҳеч кас назорат карда намешавад. Ҳокимияти сиёсӣ мансуби як шахсе, мақоми коллективӣ мебошад (монархияи мутлақи меросӣ, диктатураи ҳарбӣ,  шӯрои  регентӣ,  хунтаи ҳарбӣ).  Ҳангоми  режими  автократӣ мумкин  аст мақомоти  намояндагии сохта барои ваколатҳои қалбакӣ ташкил карда шаванд.
## Нигаред низ
* Диктатураи ҳарбӣ
 
## Эзоҳ

 
## Эзоҳ

## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимияти давлатӣ
Аз адои ҷазо озод намудан

**Аз адои ҷазо озод намудан**  —  пурра ё қисман аз адои ҷазо озод намудани суд шахсонеро, ки ба ҷавобгарии  ҷиноятӣ кашида шудаанд ва адои минбаъдаи ҷазо аз ҷониби онҳо номатлуб  аст. Аз адои ҷазо озод намудан яке аз ғояҳои асосии  ба  амал баровардани  адолат буда, дар Кодекси ҷиноятии ҶТ аз моддаи 76 то 81 намудҳои аз адои ҷазо озод намудан нишон дода шудааст:
# Шартан пеш аз муҳлат аз адои ҷазо озод намудан (м. 76)
# Ба намуди чазои сабуктар иваз кардани қисми адонашудаи ҷазо (м. 77)
# Аз адои ҷазо озод намудани занони ҳомиладор ва заноне, ки кӯдакони то синни ҳаштсола доранд (м.78)
# Бо сабаби беморӣ аз адои ҷазо озод кардан (м. 79)
# Озод кардан аз ҷазо дар натиҷаи ҳолатҳои фавқулодда (м.80)
# Озод кардан аз адои ҷазо бо сабаби гузаштани муҳлати ҳукми айбдоркунӣ (м.81)
# Авф (м. 82)
# Бахшиши ҷазо (м. 83) 
## Нигаред низ
* Авф 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Аз вазифа даст кашидан

**Аз вазифа даст кашидан** -  нигаред  ба Импичмент 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Аз даъво даст кашидани даъвогар

**Аз даъво даст кашидани даъвогар** -  аз ҷониби даъвогар дар маҷлиси судӣ инкор карда шудани ҳимояи минбаъдаи судии талаби ҳуқуқии моддии худ мебошад. Мувофиқи моддаи 43 Кодекси граждании ҶТ дархости даъвогар дар бораи даст кашидан аз даъво дар протоколи маҷлиси судӣ сабт шуда, даъвогар бояд бевосита дар протоколи маҷлиси судӣ имзои худро гузорад.
Агар аз даъво даст кашидани даъвогар дар аризаи хаттии ба номи суд навишташуда ифода ёфта бошад, ин ариза ба маводи парванда замима карда  мешавад. Дар ин бора дар протоколи маҷлиси судӣ  қайд карда  мешавад. 
Пеш аз қабули аз даъво даст кашидани даъвогар суд ба ӯ оқибатҳои мурофиавии аз даъво даст кашиданро фаҳмонида мсдиҳад.
Дар бораи кабули аз даъво даст кашидани даъвогар суд таъйиноти асоснок мебарорад ва истеҳсол отро оид ба парвандаи гражданӣ катъ менамояд.
## Нигаред низ
* Даъвогар
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Адолати судӣ

**Адолати судӣ**  -   Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳокимияти судиро ҳамчун рукни мустақили ҳокимияти давлатӣ эътироф намудааст.

Конститутсия ва дигар қонунҳои амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба фаъолияти адолати судӣ тартиби махсус пешниҳод менамояд. Дар моддаи 2 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» омадааст, ки адолати судиро судҳо ба амал мебароранд. Ҳангоми баррасии парвандаҳои гражданӣ,  ҷииоятӣ,  хоҷагӣ  ва  маъмурӣ судяҳо мустақил буда, танҳо ба қонун  итоат  мекунанд.  Мақомоти ҳокимияти давлатӣ ҳуқуқ надоранд, ки ба зиммаи суд вазифаҳои қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбининакардаро гузоранд. Ҳамаи судяҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дорои мақоми 
ягона буда, фақат бо ваколат ва салоҳияти худ тафовут дорақд. 
Қонунгузории амалкунанда муқаррар кардааст, ки суд адолати судиро таввасути баррасии  парвандаҳои  гражданӣ, ҷиноятӣ, иқтисодӣ ва маъмурӣ дар ҷаласаҳои судӣ амалӣ мегардонад.
 
Суд дар ҳама ҳолат вазифадор аст, ки манфиатҳои қонунро ҷонибдорӣ намуда, онро аз ҳама гуна сӯиқасд ҳимоя кунад. Предмети ҷаласаҳои судӣ танҳо он парвандаҳое шуда метавонанд, ки 
ба истеҳсолоти суд ворид гардидаанд.
 
***Ягона  шакли  ба  амал  баровардани адолати судӣ маҷлиси судӣ мебошад.*** 
Аз ин хотир, адолати судӣ дар маънои аслиаш аз ҷониби суд татбиқ намудани меъёрҳои ҳуқуқӣ нисбат ба баҳсҳо ва масъалаҳои дигари ҳуқуқӣ аз рӯи парвандаҳои  конститутсионӣ,  гражданӣ, ҷиноятӣ, хоҷагӣ ва маъмурӣ дар мачлисҳои судӣ мебошад.

Моддаи 8 Кодекси мурофиаи ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон (дар оянда кӯтоҳ -  КМҶ) муқаррар намудаасг, ки адолати судиро аз рӯи  парвандаҳои ҷиноятӣ фақат суд ба амал мебарорад. 
**''Ҳеч касро бе ҳукми суд ва бар хилофи қонун дар содир кардани [[ҷиноят]] гунаҳкор донистан  ва  инчунин  ҷазои ҷиноятӣ додан мумкин нест''.**
Яке аз ҳусусиятҳои адолати судӣ дар он мебошад, ки ҳукм, ҳалнома, таъйинотҳои суд аз номи давлат бароварда мешавад. Ва ин хосият водор менамояд, ки ҳамаи шахсоне, ки ҳукм ва таънноти суд ба онҳо равона карда шудааст, бечунучаро талаботи онро иҷро намоянд. Дар ҳолати ихтиёран иҷро накардани онҳо маҷбуран аз ҷониби давлат иҷро карда мешавад. Санади суд  қонунӣ  ва  асоснок  бояд  бошад. 
Дар ҳолати чавобгӯй набудани ҳукм, ҳалнома, таъйинот ба қонун вай бекор ё тағӣир дода мешавад. Мақсади адолати судӣ на танҳо додани ҷазо ва чораҳои маҷбуркунӣ мебошад, балки дар 
таъмин намудани таъсири тарбиявии он низ ифода меёбад. Судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти худро бар он равона месозанд, ки қонуният ва таъмин намудани адолати иҷтимоиро
ба роҳ монанд.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Исмҳои воқеӣ ва мафҳум

**Исмҳои воқеӣ ва [[мафҳум]]** (маьнӣ) гурӯҳи махсусро ташкил медиҳанд.
Исмҳое, ки инсон ва ашеи олами ҳастиро ифода менамоянд, **воқеӣ** ном доранд: ***модар, донишҷӯ,хона, даст*** ва ғайра. Исмҳои воқеӣ шумурдашаванда буда, миқдори онҳо бо адад низ таъйин карда мешавад: ***як муаллим, ду хона, панҷ китоб.*****Исмҳои мафҳум** мафҳумҳои амал, аломат ва ҳолатро номбар мекунанд: ***шуҳрат, хониш, некӣ, тайерӣ*** ва ғ.Исмҳои мафҳум бештар аз сифат, феьл, исм ва сифати феьлӣ ба воситаи пасвандҳои -ӣ (гӣ) (***мардӣ , нестӣ, нависандагӣ); -гарӣ (одамгарӣ, калонгарӣ, ҳомигарӣ) ; -иш (сабзиш, хониш) ; -ор (сӯхтор, куштор) ;-гор (ёдгор); -ос(-ас):аккос,фишшос.***
 
## Нигаред низ
* Исм (дастури забон)

## Адабиёт
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985. - 356с.

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Имон

**Имон** () — эътиқод, боварӣ ба чизе; эътиқод ба дин, мазҳаб.

:Имон —  дар дини ислом эътиқод ба Аллоҳ, рисолати пайғамбари Муҳаммад (с) ва ба китобҳои муқаддас — Қуръон, боварӣ ба қазову қадар ва охират аст. Имон аз ваҳдати се ҳад — эътиқод (боварии яқини ботинӣ), иқрор (дар сухан эътироф кардан) .

## Нигаред низ
*Ислом
## Эзоҳ

## Пайванди беруна
* Аверинцев С.С. Вера 

* А. И. Осипов. Путь разума в поисках истины  // Глава IV, § 1.
* О вере и неверии Православная энциклопедия «Азбука веры»
* Кураев А. В., Кураев В. И. Религиозная вера и рациональность  // Исторические типы рациональности / Отв. ред. В. А. Лекторский. — Т.1. — М.:ИФРАН, 1995. — 350 с. (С. 74-95.) ISBN 5-201-01891-2
* А. В. Кураев. О вере и знании 
* Кураев А. В. О вере и знании — без антиномии // Вопросы философии, 1992. — № 7 — С.45-63.
* Л. И. Корочкин, чл.-корр. РАН. О роли науки и роли религии в формировании мировоззренческой парадигмы 
 
 


Гурӯҳ:Ислом
Гурӯҳ:Истилоҳи исломӣ‎
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Исми хос

**Исми хос** — ба шахс, ашё ва ҳодисаю воқеаҳои алоҳида мансубанд, онҳо барои аз ашёи ҳамҷинсашон фарқ кунондан истифода мешаванд. Номи умумии *Сир, Зарафшон, Вахш* ва ғайра дарё аст, вале ба онҳо номҳои алоҳида гузоштаанд, ки онро исми хос меноманд. Ба ҳамин тариқ, шаҳр исми ҷинс, аммо *Москва, Душанбе, Хуҷанд, Самарқанд* исмҳои хос, инсон исми ҷинс, вале *Зафар, Комрон, Ширин, Зебо* исмҳои хос мебошанд.

## Нигаред низ
* Исм (дастури забон)

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе: Дониш, 1985. — 356 с.

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Досбозӣ

**Досбозӣ** — рақси мардонаи яккаса ё дукаса мебошад.
Дар рақси «Досбозӣ» ҷараёни дарав тасвир шуда, он бо олоти меҳнати деҳқон дос иҷро мешавад. 
## Тавсифи мухтасар
Ин рақс мардона буда, иҷрокунанда оҳиста ба саҳна мебарояд ва досбозиро бо ҳаракатҳои дастҳо нишон медиҳад. Баъд шишта ба дарав шурӯъ мекунад. Сипас аз ҷой хеста пеш меравад ва бо дастҳои кушод ба тарафи рост ва тарафи чап чарх мезанад, дар як ҷо чархи миён мекунад.
## Маҳалли густариш
Муминобод, Кӯлоб
## Вазъи имрӯзаи унсур
Дар ҳолати азбайнравӣ қарор дорад 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Исмҳои муайян ва номуайян

Исм дорои категорияи сарфии муайяниву номуайянӣ мебошад,ки воситаи асосии ифодаи он артикли -е ба шумор меравад: Гурӯҳе мерафтанд, гурӯҳе меомаданд (Икромӣ). Дар ин вазифа калимаи як ҳамчун муродифи артикли -е истифода мешавад, яьне исмҳое, ки бо калимаи як меоянд, на танҳо ягонагии ашё, балки номуайянии онро ҳам ифода мекунанд: Як шаб...Абдусаттор аз ҳавлиаш барои гӯштхарӣ баромад...(Айнӣ). Дар ифодаи номуайянӣ инчунин калимаҳои ягон, ҳеч, кадом истифода мешаванд:Ин тавр бошад, ягон рӯзи таътил ӯро ба ҳуҷраи ман гирифта биёр! Аз рӯзи омадагиаш ҳеч кор накардааст (Икромӣ). Кадом як китоберо ба зери сараш монда хоб кардааст ("Садои Шарқ").
## Нигаред низ
Исм (дастури забон)

## Адабиёт
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985. - 356с.

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Кордбозӣ

**Кордбозӣ** — як навъи рақси мардонаи ҷанговоронаи тоҷикӣ мебошад.
## Тавсифи мухтасар
Кордбозӣ рақси қадимаи ҷанговаронаи мардони тоҷик мебошад. Онро одатан як нафар таҳти навозиши доира ё дастаи мутрибон дар тӯю маъракаҳои хурсандӣ иҷро
менамояд. Раққос ду кордро ба дастонаш гирифта, бо онҳо чолокона ҳаракатҳои гуногуни рақсироанҷом медиҳад. Иҷрокунанда дар ҷараёни рақс нӯги кордро гоҳ ба чашмонаш,
гоҳ ба рухсораҳояш, гоҳ ба миёнаш ва дигар ҷойҳояшназдик мебарад. Ҳаракатҳо чунон чолокона иҷро мегарданд, ки гӯё корд ба ҷойҳои гуногуни рухсора ва баданаш халида
истодаанд. Раққос кордҳо дар даст давраро чарх мезанад. Дар маъракаҳои мардумӣ баъди чархзанӣ ӯ дар як ҷо истода, кордҳоро ба нишони муайян мепартофт. Дар саҳнаи санъати касбӣ рақси
«Кордбозӣ»-ро дар солҳои 30-40 асри ХХ раққоси мумтози тоҷик, Артисти Халқии Иттиҳоди Шӯравӣ Ғаффор Валаматзода иҷро кардааст. Рақси ӯ ҳаракатҳои гуногуни кордбозиро дар бар гирифта, илова ба унсурҳои анъанавӣ, баъзе навовариҳо дошт. Валаматзода бо ҷаҳиш ба саҳна ворид мешуд ва чанд ҳаракати рақсии ҷанговаронаро иҷро намуда, ду кордро аз рӯймоли миён берун мекашид. Ӯ рақсида, саҳнаро давр мегашт, кордҳоро ба якдигар мезад, нӯги тези кордро дар пеши рӯй нигоҳ медошт, ду дастҳоро кушода, чарх мерафт, кордҳоро ба нишон мепартофт ва
ғайра. Дар ин рақс иҷрокунанда нафақат бо корд бозӣ мекард, балки тамоми баданро ба ҳаракат медаровард. Ӯ бо маҳорати баланд ҳаракатҳои китфҳо, сару пайкар, зарби пой ва дастҳоро
ҷасурона бо суръати тез иҷро мекард.
## Маҳалли густариш
Бадахшон, Вилояти Суғд
## Нигаред
* Чӯббозӣ
* «Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала» (рақс)
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Қайроқбозӣ

**Қайроқбозӣ** - рақси  мардона мебошад. 
## Тавсифи мухтасар
Иҷрокунанда дар ҳар дасташ ду қайроқ (сангҳои сабуки ҳамвору борики дароз) дошта, онҳоро бо зарби мусиқӣ ё доира баробар садо мебарорад. 
Дар ин рақс се суруд: «Ҳоли орази рухсор», «Ёр, дилбарам шумоед», «Шӯҳи дилором» иҷро мешавад. Дар ин рақс иҷрокунанда ҳаракатҳои гуногуни рақси тоҷикӣ: чархзанӣ, «чархи дурӯя», «ҷилваи якрӯя», «шох» ва ғайраро истифода мебарад.
## Маҳалли густариш
Шаҳринав, Турсунзода
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Қошуқбозӣ

**Қошуқбозӣ** – як навъ рақси анъанавии тоҷикон мебошад, ки онро занон ва мардон иҷро мекунанд.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*Чеб-базай, Чеб раққосӣ*
## Тавсифи мухтасар
Рақси қошуқбозӣ, асосан, рақси занона мебошад, аммо дар Бадахшон он *чеб-базай*, ё *чеб раққосӣ* ном дошта, онро мардҳо иҷро мекунанд. Ин рақс таҳти садои доира ё созҳои дигари мусиқӣ иҷро шуда, ба жанри рақс бо ашё тааллуқ дорад.
Иҷрокунанда дар ҳар дасташ ду қошуқи чӯбиро, бо ангуштҳои даст пушт ба пушт гузошта, нигоҳ медорад. Қошуқҳо дар ин рақс на танҳо вазифаи шақшақаи чӯбинро иҷро менамоянд, балки садои зарбу усули муайянро ба вуҷуд меоранд. Раққос, ҳамеша қошуқ зада истода таҳти зарби онҳо чарх мезанад, гоҳ ҳам шуда ҳаракатҳои мавзунро иҷро мекунад, гоҳ дар саҳна, гӯё, худро ороиш медиҳад.
Дар вақти рақс мувофиқи бо зарбу усули мусиқӣ дастҳо бо қошуқҳо ҳаракатҳои гуногунро иҷро мекунанд. Раққос, ҳамеша қошуқҳоро ба ҳам зада, таҳти садои зарби онҳо чарх меравад, гоҳ хам шуда, ҳаракатҳои мавзунро иҷро мекунад. Рақси қошуқбозӣ на танҳо вазифаи шақшақаи чӯбинро иҷро намуда, ба рақс зарбу усули хоссе мебахшад, балки мазмуни ҳаракатҳои гуногуни меҳнатӣ ва маиширо низ таҷассум мекунад. Рақси қошуқбозӣ дар асри ХХ дар репертуари дастаҳои ҳаваскорони санъат хеле ривоҷ ёфта, қошуқро ҳамчун асбоби зарбӣ истифода бурдаанд. Ин рақсро то кунун дар барномаҳои консертии ансамблҳои рақсии «Лола», «Зебо», «Ҷаҳоноро», «Гулрез», театри рақсии «Падида», ансамбли фолклорӣ-этнографии «Ганҷина» ва театрҳои вилоятӣ
мушоҳида кардан мумкин аст.
 
## Нигаред
* Пилла (рақс)  
* Бузбозӣ   
* «Оҳо, якка» (рақс) 
* Муноҷот (рақс) 
 
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Кочбазай (рақс)

**Кочбазай** - асари рақсии мазҳакаомез мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*[[Рақси шикам]]*

## Тавсифи мухтасар
Коч-базай дар иҷрои ду мард дар нақшҳои «Бибӣ» ва «Бобо» баргузор мешавад. «Бобо» аз латтаҳо шиками калон
месозад, миёнашро мебандад. Иҷрокунандаи нақши «Бибӣ» либоси занона - курта, эзор пӯшида, дар сараш рӯймол мепартояд, нисфи поёни рӯяшро бо дока мепӯшонад. Рақс дар асоси ҳаракатҳои рақсӣ ва пантомимӣ сохта шуда, хусусияти мазҳакаомез пайдо кардааст. Ва он таҳти оҳанги «Рапо» иҷро мегардад. 
## Маҳалли густариш
Ноҳияи Рӯшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол. 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Надок

260px|thumb|Надок
**Надок** — ҷангал дар шимоли ноҳияи Ашт. Асосан арчазор. Сафедор, бед, арча, мурӯди кӯҳӣ, зирк ва дигар наботот низ бисёр аст. Масоҳаташ зиёда аз 5000 га. Дар ҷануб бо деҳаи Мулломир, дар шарқ бо деҳи Понғоз, дар шимолу ғарб бо Ҷумҳурии Ӯзбекистон ҳамҳудуд аст. Сойи Мулломир (Кандир) аз чашмаҳои ҳамин ҷо сарчашма мегирад. 
Номи дараҳояш: Шарилоқ, Қаранқӯл, Йесиркап, Алоқусуроқ, Чарбӣ, Андузлӣ, Эшбойсо, Дилвайрон ва ғ.

Ҷангали Надок аз тарафи хоҷагии ҷангали ба номи Нурулло Ҳувайдуллоев муҳофизат ва нигоҳубин карда мешавад.

## Сарчашма
*Работники охраны природы и окружающей среды Аштского района.

Гурӯҳ:Бешазорҳо
Гурӯҳ:Бешазорҳои Тоҷикистон
Лакалак (рақс)

**«Лакалак»** - рақси бисёрнафараи мардона мебошад.
## Тавсифи мухтасар
Онро дар туйҳои хатна, арӯсӣ ва гаштакҳо дар рӯи ҳавлӣ, дар гирди оташ барпо менамуданд. Ин рақс бо иштироки як гурӯҳ «қарсакчӣ»-ҳо ва як раққоси асосӣ бо зарбу усули мушаххаси қарсакзанӣ иҷро мегардад. Бозингари асосӣ рақси худро дар миёнаҷои давра иҷро менамояд. Дар ин рақс ҳаракати дастҳо ва китфҳо нақши муҳим доранд. 
## Маҳалли густариш
Бадахшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Мавригӣ (рақс)

**Мавригӣ (рақс)** - рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Тавсифи мухтасар
Ин рақс бо ҳаракати «тоби қарсаки даст» сар мешавад. Рақс таҳти навои доира ва суруд иҷро мегардад. Матни сурудҳо аз ашъори Ҳофиз, Бедил ва дигар шоирон ва инчунин аз фолклор гирифта шудааст. Раққоса ҳаракатҳоро гоҳе дар як тараф ва гоҳе дар тарафи дигар иҷро намуда, оҳиста-оҳиста пеш, сипас қафо меравад, чарх зада менишинад ва ғайра.
## Маҳалли густариш
Шаҳринав, Турсунзода, Ҳисор
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Пуркунанда

Аъзои пайрави ҷумла, ки ба хабари ҷумла муносибатҳои гуногун дорад, **пуркунанда** номида мешавад. Пуркунанда ба саволҳои **киро?, чиро?, аз кӣ?, аз чӣ ?, ба кӣ?, ба чӣ?** ҷавоб мешавад. Пуркунанда одатан ба воситаи исм, ҷонишин ва ҳиссаҳои нутқе, ки хусусияти ашёгӣ мегиранд, ифода мегардад:  Онҳо Восеъро ба назди ӯ ҳозир карданд (Сотим Улуғзода). Шодӣ Каримабонуро нағз мешинохт (Ҷалол Икромӣ). Одинаро хоб намебурд (Садриддин Айнӣ).

## Адабиёт
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. - Душанбе: Дониш, 1989. - 224 с.

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Лаглагбозӣ

**Рақси «Лаглагбозӣ»** - роҳгардӣ ва ҳаракатҳои лаклакро тасвир менамояд.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*Лайлак*
## Тавсифи мухтасар
Дар он ақидаҳои мардум дар бораи лаклак чун паррандаи некфол таҷассуми бадеӣ ёфтаанд.
Раққос оҳиста-оҳиста рӯи майдон мегардад, баъзан ӯ дастонашро мавзун боло мебардорад ва нишон медиҳад, ки чи тавр лаклак бол меафшонад. Гоҳе «нӯл»-ро ба ҳаракат меорад, баданашро бо нӯлаш мехорад, назди баъзе аз тамошобинон меояд, каллаи касеро ба тарзи шӯхӣ нӯл мезанад. Ин рақс аз тарафи як ё ду мард таҳти навозиши доира иҷро мегардад. 
## Маҳалли густариш
Кӯлоб, водии Зарафшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Мафҳум

1.**Мафҳум**  () — фаҳмидашуда, донисташуда мебошад; **мафҳум гаштан**, яъне фаҳмида шудан аст.

2. **Мафҳум** () — а. 1 . он чи қобили фаҳму идрок аст, фаҳмидашуда; фаҳмо; мафҳум будан фаҳмо будан. 2. фикри (тасаввури) мантиқан муташаккили умумӣ дар бораи ашё ва ҳодисаҳо; маънои васеъ ва умумӣ: мафҳуми
виҷдон, мафҳуми муборизаи синфӣ.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Истилоҳ

# **Истилоҳ** (**истилоҳот**- шакли ҷамъ) — аз забони арабӣ буда, маънояш калимае, ки дар соҳаи илму фан барои ифодаи маънои махсуси ғайри аслӣ қабул шудааст, яъне *термин* мебошад.

# **Истилоҳ** (аз лот. terminus – ҳад, ҳудуд сарҳад) – маънои луғавии мафҳумҳо, ки расман қабул шудаанд. Калима ва ибораҳое, ки маънои аниқро ифода намуда, дар доираи ихтисосҳои муайяни илмӣ, техникӣ, санъат шакл гирифтаанд.
Истилоҳ ба сифати ифодаҳои хоси характернок барои тасвири мавзӯи соҳаи муайян, зуҳурот, хосият ва муносибати он хидмат мекунад. Дар доираи чунин низоми фаҳмиш истилоҳ бояд якмаъно, мунтазам, услубан бетараф бошад. Истилоҳ ва калимаҳои умумиистеъмол метавонанд ба ҳамдигар мувофиқ шаванд.

Истилоҳ махсусияти худро дорад. Аз ҷумла: 1) муназзамӣ; 2) якмаъноӣ; 3) тамоюл ба сермаъноӣ дар доираи майдони истилоҳоти соҳаи худ, яъне истилоҳоти ҳамон илм, ихтисос ва ё мактаби илмӣ; 4) набудани таъҷилият ва тундӣ; 5) бетарафии услубӣ.

Истилоҳ ҳамчун воҳиди забонӣ ба қонунмандиҳои фонетикӣ ва наҳвии забон тобеъ аст. Вай объекти муайян ва мустақили илми забоншиносӣ – истилоҳотшиносӣ мебошад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Истилоҳот
Боғпарвар (деҳа)

** Боғпарвар ** – деҳаест дар Ҷамоати Овчиқалъачаи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров.
 
## Эзоҳ
  

*
Сомғор

** Сомғор ** – деҳаест дар Ҷамоати Исмоили ноҳияи Бобоҷон Ғафуров.
 
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Ҷамоати Исмоил
Санади таҳсилоти олии соли 1965

**Санади таҳсилоти олии соли 1965** (HEA) (Pub.L. 89-329) 8 ноябри соли 1965 ба қонунгузорӣ ба қонуни Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ба имзо расид буд. 

## Пайвандҳо
* Higher Education Act of 1965
Донишгоҳи давлатии Техас

**Донишгоҳи давлатии Техас** - як донишгоҳи давлатӣ, воқеъ дар шаҳри Сан Маркос, Техас, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико мебошад. Ин донишгоҳ соли 1899 дар Ҷануби Техас давлатии Муқаррарӣ Мактаби ташкил дарҳои худро дар соли 1903 ба 303 донишҷӯ бо тамаркуз кушода барои маълумотнок кардани талабагон ба таълим диҳанд.

## Эзоҳ
Сан Маркос

**Сан Маркос** шаҳр дар ИМА дар аёлати Техас, дар минтақаи қабили Остин-мудаввар Рок-Сан Маркос аст. Дар шаҳр оид ба байнидавлатӣ 35 долони байни Остин ва Сан-Антонио ва курсии Хейс метр аст. Дар ҳудуди шаҳр ба Калдвел ва Гуадалупе шаҳристонҳои, инчунин дароз. ањолии он буд, 44.894 дар соли 2010. Дар соли 2014 барӯйхатгирии Бюрои ИМА аҳолӣ дар ҳаҷми 58.892, афзоиши 7,9%, аз соли 2013.

## Пайванд
* https://en.wikipedia.org/wiki/San_Marcos,_Texas
Хоҷагии ба номи Ҷаббор Расулов

** Хоҷагии ба номи Ҷаббор Расулов ** – хоҷагиест дар Ҷамоати Ёваи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров. 
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Ҷамоати Ёва
Деҳоти Дадобой Холматов

**Ҷамоати Дадабой Холматов ** — ҷамоатест дар ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғди  Тоҷикистон.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат
Ҷамоати деҳоти Дадабой Холматов  аз се деҳкада – Обшорон, Сумчак ва Куйбишев иборат мебошад. Аҳолии Ҷамоат 12755 нафар буда, 20300 хоҷагиро дар бар мегирад. Шуғли асосии мардум деҳқонӣ, истеҳсоли меваҷот ва зироатҳои полизӣ мебошад. Сумчак яке аз деҳаҳои ободи Ҷамоат ба ҳисоб меравад. Вай имрӯз ба макони меваҳои шакарин табдил ёфтааст. Асосгузори ин макон Дадобой ном деҳқони паҳлавонсифат ва ҷавонмарди дилсӯз аст, ки маҳз бо ташаббуси шахсии ӯ имрӯз мавзеъҳои хоҷагии ҷамоавии ба номи Абдулло Раҳимбоев, «Палос» ва «Сомғор» шодоб ва ободу зебо гаштаанд. Холматов Дадобой чун деҳқони асил дар ободии деҳаҳои колхоз матонати калон нишон додааст. Вай яке аз дӯстони наздики ду карат Қаҳрамони меҳнати сотисалистӣ Саидхоҷа Ӯрунхоҷаев буда, барои тадриҷан тараққӣ кардан ва сол ба сол обод шудани қишлоқҷойҳо ҳиссаи калон гузоштаанд. Дар ҳудуди Ҷамоат се мактаб, се муассисаи томактабӣ, 1 адад клуб, ду адад китобхона, 1 адад варзишгоҳ, 15 адад нуқтаҳои савдо ва хӯрокворӣ, як беморхона, як дармонгоҳ мавҷуд мебошад. Миёнаи солҳои 60-умин афзоиши масоҳати токзорон ва парвариши ангури навъҳои шаробшаванда дар совхози «Сомғор» сохтани заводи нави винобарориро тақозо намуд. Айни замон заводи винобарории «Сомғор» фаъолияти пурсамар дошта, дар ҳудуди Ҷамоати деҳоти Д.Холматов ҳамчун коргоҳи истеҳсолии номдор машҳур мебошад.

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

 
## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Бобоҷон Ғафуров
Қаторкӯҳи Қурама

**Қурама** — қаторкӯҳ дар Тян-Шани ғарбӣ. Дар сарҳади Тоҷикистону Ӯзбекистон воқеъ аст. Дарозиаш ~170 км. Ин қаторкӯҳ ҳавзаҳои дарёҳои Сирдарё ва Оҳангаронро аз ҳам ҷудо мекунад. Қуллаи баландтаринаш Бобоиоб — 3769 м.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Пешоянд

**Пешояндҳо** ва пасояндҳо калимаҳои ёридиҳанда мебошанд, ки бо исм, ҷонишин ва дигар ҳиссаҳои исмшудаи нутқ омада, муносибатҳои наҳвии онҳоро бо дигар калимаҳо ифода менамоянд. Онҳо дар ибора ва ҷумла муносибатҳои масоҳа, замон, сабаб, мақсад, соҳибият, тарз, муқоисаю монандӣ ва ғайраро нишон медиҳанд: меҳмон ***аз*** шаҳр, ***ба*** бозор рафтан, ***назди*** боғ, ***болои*** кӯҳ. Пешояндҳо ва пасояндҳо на фақат муносибатҳои байни феълу ҳиссаҳои номии нутқ, инчунин муносибати байни худи ҳиссаҳои номиро низ ифода мекунанд: ду рӯз ***пеш аз*** ид, чанд варақе ***аз*** дафтари хотира,якчанд сол ***муқаддам***, қаламу дафтар дар даст. Пешояндҳои забони тоҷикӣ аз нуқтаи назари пайдоишашон ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: пешояндҳои аслӣ, ки пайдоиши онҳо ба давраи қадими инкишофи забонамон тааллуқ дорад ва пешояндҳои номӣ, ки дертар ба вуҷуд омада, дар марҳилаи миёнаи тараққиёти забон такомул ёфтаанд ва дар айни ҳол ба таври васеъ дар истеъмоланд. 
## Адабиёт
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш, 1985. — 285 саҳ.

Гурӯҳ:Забон
Минтақаи А.Зиёев

** Минтақаи А.Зиёев** – минтақаест дар Ҷамоати Ҳайдар Усмонови ноҳияи Бобоҷон Ғафуров.
 
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳайдар Усмонов
Шӯҳрати Ашт

**«Шӯҳрати Ашт»** - нашрияи мақомоти иҷроияи Ҳокимияти давлатии ноҳияи Ашт. 
* Сармуҳаррир - Юнусалӣ Сиддиқов. 
* Теъдоди нашр ~ 1590 нусха
* Суроға: 735790, ноҳияи Ашт, шаҳри Шайдон, кӯчаи Исмоили Сомонӣ, 91. Телефон: (+99283453) 2-21-20.

## Таърих
6 сентябри с. 1932 Бюрои КМ ҲК(б) Тоҷикистон дар бораи таъсиси рӯзнома дар ноҳияи Ашт қарор қабул намуд.
Абдуқоҳир Нозиров, ки он вақт мудири шуъбаи ташкилии Кумитаи ноҳиявии Ҳизби Коммунист ва мудири шуъбаи маорифи ноҳияи Ашт буд, дар як вақт муҳаррири рӯзномаи тозатаъсиси «Зарбдори Ашт» таъйин гардид.
Пас аз анҷоми корҳои ташкиливу омодагӣ, нахустшумораи рӯзномаи «Зарбдори Ашт» таърихи 23 майи соли 1933 бо теъдоди 100 нусха дар матбааи «Болшевики Конибодом»-и шаҳри Конибодом аз чоп баромад. Рӯзнома то охири соли 1933 дар матбааи зикршуда ва баъдан то 19 июли соли 1934 дар матбааи шаҳри Хуҷанд ба чоп расид. Аз 9 августи соли 1934 бошад баъди таъсиси матбаа рӯзнома дар худи ноҳияи Ашт ба нашр оғоз кард.
Рӯзнома аз шумораи 37, яъне 9 майи с. 1955 бо номи «Коммунисти Ашт» дарҷ гардида, аз соли 1965 то имрӯз ба муштариён бо унвони «Шӯҳрати Ашт» дастрас мегардад.
Шумораи аввалини рӯзнома бо ҳуруфи арабию лотинӣ ба чоп рафтааст. Ҳуруфи арабӣ то шумораи 5 ба назар мерасад. Шурӯъ аз шумораи 7 рӯзнома пурра бо ҳуруфи лотинӣ чоп мешуд. Аз ибтидои солҳои чилуми асри гузашта ҷои ҳуруфи лотиниро ҳуруфи кирилӣ гирифт.

## Сохтор

Нашрияи «Шӯҳрати Ашт» аз 4 саҳифа иборат буда, одатан саҳифаи сеюми он бо забони ӯзбекӣ чоп мешавад.

## Сарчашма
* Аз рӯзномаи «Садои мардум».

## Пайванди беруна

 

Гурӯҳ:Рӯзномаҳо
Гурӯҳ:Ноҳияи Ашт
Шаҳраки Шайдон

**Ҷамоати Шайдон** — ҷамоатест дар ноҳияи Ашти вилояти Суғди Тоҷикистон.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҷамоати Шайдон
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ашт
Орифон

**Орифон** (Қашқараҳа)  — деҳа  дар ҳудуди ҷамоати деҳоти Мискинободи ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 27 км. Аҳолиаш 1435 нафар (2010), тоҷикон. Аз 170 хоҷагӣ иборат аст. Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, нуқтаҳои хидматрасонии маишӣ, 24 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, осиёи барқӣ, 3 мағоза, масҷиди панҷвақта дорад. Мардуми деҳа ба сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, боғдорӣ, картошкапарварӣ, чорводорӣ машғуланд. Заминҳо аз дарёи Харкуш ва чашмаҳо обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Мискинобод
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Афсурдарӯҳӣ

**Афсурдарӯҳӣ**, **депре́ссия** (аз ) — бетобиест, ки бо ихтилоли фаъолияти рӯҳӣ (рӯҳафтодагӣ) ва ҷисмонӣ, сустии ҳаракат, ихтилоли узвҳои ҳозима ва хоб зоҳир мегардад.

Дараҷаҳои гуногуни аломатҳои афсурдарӯҳӣ мушоҳида мешаванд. Масалан, рӯҳафтодагӣ бо андӯҳ, гум шудани шавқу ҳавас, ғами гарон ва хоҳиши марги хеш; сустии фаъолияти рӯҳӣ бо «заифӣ»-и тафаккур, иҷро карда натавонистани корҳои фикрӣ; заифии ҳаракат бо андаке бемадорӣ ва дар як вазъият соатҳо «шах шуда мондан»-и бемор ва ғайра Вобаста ба зуҳуроти аломатҳо афсурдарӯҳӣ сабук ва изтиробӣ мешавад. Дар рафти афсурдарӯҳии изтиробӣ андӯҳ бо «ошӯби ҳаракат», хурӯҷи яъсу ноумедӣ ҷӯр мегардад. Ин қабил беморон қиёфаи хос доранд: беист ба як нуқта нигоҳ мекунанд, имову ишораашон ноқис, ҳаракаташон суст аст. Бар хилофи муваққатан паст шудани тонуси рӯҳию физиологие, ки аслан ба шароити беруна вобаста буда, ба одамони солим хос аст, афсурдарӯҳӣ бетобии устуворест, ки ҳатто баъди бартараф шудани сабабҳои пайдоиш низ метавонад идома ёбад. Ба устувории афсурдарӯҳӣ хастагии тӯлонӣ, садамаи рӯҳии кашолёфта (ба ном афсурдарӯҳии бемадорӣ), аз сар гузарондани ғаму кулфат (ба ном афсурдарӯҳии мутаассирӣ) мусоидат мекунанд. афсурдарӯҳии одамони калонсол имкон дорад, ки баъди баъзе бемориҳои сироятӣ (масалан, грипп) инкишоф ёбад. Бе назорати духтур ва бисёр истеъмол намудани доруҳо, хусусан доруҳои таскинбахш низ афсурдарӯҳии тӯлониро ба вуҷуд меоварад. Шахсони рӯҳан заиф ва ноустувор (беморони невроз, психопатия, ашхосе, ки зарбу лат хӯрдаанд, майзадагон) зуд гирифтори афсурдарӯҳӣ мешаванд. Афсурдарӯҳӣ бетобиест, ки ҳамеша ба муолиҷа эҳтиёҷ дорад. Азбаски шахси афсурдарӯҳ дар бораи муҳити иҷтимоӣ идрок ва ақидаи хос дорад (ба ном тафаккури депрессивӣ), ӯ зудранҷ мешавад. Вақте ки «ҳама чиз сиёҳ метобад», аз баҳонаи андак ҷанҷол бармехезад ва боиси қатъи алоқа бо одамони наздик ва ҳатто худкушӣ мегардад. Дар аснои авҷ гирифтани афсурдарӯҳӣ беморонро, маъмулан, дар касалхона табобат мекунанд. Ҳангоми муолиҷаи дармонгоҳӣ (амбулаторӣ) ба ҷо овардани дастурҳои духтур оид ба тартиби қабули дору, режим ва хӯрок бечуну чаро зарур аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Наталевич Э. С., Королев В. Д. Депрессии в начальных стадиях гипертонической болезни. Минск, 1988;
* Депрессия, хроничес­кая боль и ревматологическая практика. М., 2001;
* Евсегнеев Р. А. Распознавание и лечение депрессий в общемедицинской практике. Минск, 2002. 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Афсурдагӣ
Бахши Чоҳварз

**Бахши Чоҳварз** () — номи бахше дар Эрон аст, ки бар асоси саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385 (2006 мелодӣ), ҷамъияти он 7,985 нафар (1,565 хонивор) будааст.

## Эзоҳ
Пасоянд

**Пасояндҳо** назар ба пешояндҳо миқдоран камтаранд. Дар забони адабии ҳозираи тоҷик пасояндҳои аслӣ, ки маьнои мустақили луғавӣ надоранд, фақат дутоанд: -**ро**, ва **барин**. Пасояндҳои дигар номианд ва маънои луғавӣ доранд, бинобар ин на фақат ба сифати калимаи ёридиҳанда, ҳамчунин  ба сифати калимаи мустақил  низ ба кор бурда мешаванд.Аз ҷиҳати баромад пасояндҳои имрӯзаи забони тоҷикӣ ба пасояндҳои аслӣ ва пасояндҳои номӣ ҷудо мешаванд.
## Сарчашма
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик.- Душанбе:Дониш,1985. - сах.305

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Тӯрахоҷа Афсӯс

**Тӯрахоҷа Афсӯс** (; ? — 1855) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Истаравшан дар оилаи шоир Хоҷа Убайдуллоҳи Солик ба дунё омада, маълумоти ибтидоиро аз падараш гирифтааст. Дар мадрасаи Кӯкгунбази Истаравшан илмҳои расмии даврро омӯхт ва пас аз хатми таҳсил амалдори ҳокими Истаравшан таъйин гардид. 

Соли 1817 хони Хӯқанд Умархон (ҳукмронӣ 1811—1822) Истаравшанро забт намуд ва Афсӯсро дар қатори дигар асирон ба Хӯқанд бурд. Афсӯс, ки бераҳмию зулми Умархонро нисбат ба худу ҳамроҳонаш ва диг. асирон дида буд, ба хон ва дарбориён дар дил кинаву адоват дошт. Ӯ ҳамқаламонашро даъват мекард, ки аз васфи хони шуҳратпараст даст бикашанд. Хон ба воситаи ҷосуси худ Ҳотам аз ин ташвиқоти Афсӯс огоҳ шуда, ӯро аз дарбор ронд. Афсӯс ба хон қасидаи мадҳие бибахшид ва Умархон соли 1818 бар ивази он вайро миршаби шаҳри Истаравшан таъйин кард. 13 сентябри1832 хони дигар Хӯқанд Муҳаммадалихон (1822—1842) ба ӯ вазифаи сардор ё вакили Истаравшанро дод. 

## Эҷод
Дар манбаъҳои адабии садаи XIX Афсӯс чун шоири тавоно тавсиф шудааст. Фазлии Намангонӣ дар тазкирааш «Маҷмуат-уш-шуаро» аз эҷодиёти Афсӯс 8 ғазал ва 2 қасидаро ба тариқи намуна овардааст. Дар баёзҳову ҷунгҳо низ шеърҳояш ҷой гирифтаанд. Афсӯс дар ғазалҳояш ишқи поки инсонӣ, орзуву мақсад, шодию сурур, ғаму андӯҳи ҳамзамонони хешро сурудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо