open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Намудҳои вақти кор

**Намудҳои вақти кор** - тибқи қонунгузории кории Ҷумҳурии Тоҷикистон вақти корӣ ба намудҳои зерин ҷудо мешавад:

:1. Вақти кори мӯътадил. Давомнокии вақти кори мазкур дар як ҳафта набояд аз 40 соат знёд бошад;
:2. Вақти кории кӯтоҳ (ниг. ба Вақти кории кӯтоҳ).
:3. Вақти кории нопурра (ниг. ба Вақти кории нопурра).
## Нигаред низ
* Намудҳои ҳафтаи кор
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи меҳнат
Калимаҳои забони тоҷикӣ аз ҷиҳати сохт

**Калимаҳои [[забони тоҷикӣ]] ба монанди калимаҳои дигар  забонҳо аз ҷиҳати сохт ба гурӯҳҳо ҷудо мешаванд. Калимаҳои [[забони тоҷикӣ]]  аз ҷиҳати [[сохти калима|сохт]] ба 4 гурӯҳ ҷудо мешаванд:**
* сода;
* сохта; 
* мураккаб;
* таркибӣ;
Намудҳои имтиёзноки гумрукӣ

**Намудҳои имтиёзноки гумрукӣ** — иборат аз имтиёзҳои гумрукӣ барои шахсони воқеӣ ва имтиёзи гумрукӣ барои мол (имтиёзи тарифӣ) мебошад.
## Нигаред низ
* Имтиёзҳои гумрукӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Деҳоти Даҳана (н. Ёвон)

**Деҳоти Даҳана** — ҷамоати деҳот дар ноҳияи Ёвони вилояти Хатлони Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ёвон
Намудҳои ҳафтаи кор

**Намудҳои ҳафтаи кор** - навъҳои ҳафтаи кор (ҳафтаи кори панҷрӯза бо ду рӯзи истироҳат ё ҳафтаи кори шашрӯза бо як рӯзи истироҳат, ҳафтаи кор бо рӯзҳои истироҳати тағйирёбанда) ва низоми вақти кор (давомнокии вақти кори ҳаррӯза (смена), вақти оғоз ва анҷоми кор, вақти танаффус, шумораи смена дар як шабонарӯз, иваз намудани рӯзҳои корӣ ва ғайрикорӣ, тартиби гузарондани кормандон аз як смена ба сменаи дигар) дар корхона тибқи тартиби дохилии меҳнат, дигар асноди маҳдуди меъёрӣ ва ҳангоми мавҷуд набудани онҳо тибқи созишномаи байни корманд ва корфармо муқаррар карда мешаванд.
## Нигаред низ
* Намудҳои вақти кор
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи меҳнат
Нархи асосӣ

**Нархи асосӣ** - 1. Дар шартномахо қайд кардани нархи (арзиши) мол бо муқаррар намудани унсурҳои сифат. номгӯй, андоза, таркиб ва ғ., ки ҳамчун намунаи нархҳои иқтисоди берунаи ин маҳсулот қабул карда мешавад. 2. Асос ҳангоми муайян кардани индекси нархи савдои байналхалқӣ (содироту воридот) барои ҳамаи мол (ҳамаи ҷузъҳои таркибии он) ва ё қисматҳои алоҳидаи мол мебошад. Онҳо дар омори савдои берунаи байналмилалӣ ва миллӣ инчунин матбуоти даврии СММ интишор мешавад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нархи асъорӣ

**Нархи асъорӣ** - воҳиди пулие, ки дар он нархи мол дар аҳдномаҳои (қарордодҳои) иқтисоди беруна ифода меёбад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳаёти Нав (шаҳрак)

**Ҳаёти Нав** (*таъс*. 25 марти 1971) — шаҳрак дар ноҳияи Ёвони Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Аҳолӣ

## Тақсимоти маъмурӣ
Деҳаҳои Алишер Навоӣ, Ваҳдат, Саъдии Шерозӣ, Ҳамза ва 8 Март тобеъи шаҳраки Ҳаёти Нав мебошанд.

## Эзоҳ

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ёвон
Гурӯҳ:Шаҳракҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Ёвон
Натурализатсия

**Натурализатсия** -дар ҳуқуқи конститусионӣ дар зери ин мафҳум аз тарафи шахси хориҷӣ ё шахси бешаҳрванд ба даст овардани шаҳрвандӣ бо роҳи ба номи сардори давлат ё дигар
мақоми олии ҳокимияти давлатӣ пешниҳод кардани ариза фаҳмида мешавад. Нисбат ба шахсоне, ки дар асоси таваллуд шаҳрванд мегарданд, шахси бо ариза ба шаҳрвандӣ соҳибшударо дар адабиёти ҳуқуқи шаҳрвандӣ натурализатсияшуда меноманд. Дар байни онҳо вобаста ба ҳуқуқу озодӣ ва вазифаҳо қариб тафовут вуҷуд надорад. Аммо баъзе хусусиятҳо вуҷуд дошта метавонанд. Масалан, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳрванде Президент интихоб шуда метавонад, ки синни аз 35 то 65- сола дошта, дар қаламрави Тоҷикистон ҳадди ақалл 10 соли охир истиқомат дошта бошад (моддаи 65). Чунин хусусиятҳо дар давлатҳои дигар низ вомехӯрад. Дар қонунгузории шаҳрвандии ҶТ ибораи «натурализатсия» истифода нашудааст, ба ҷои он яке аз асосҳои шаҳрванд гардидан - дар натиҷаи қабул шудан ба шаҳрвандӣ муқаррар шудааст (ниг. ба Қабул ба шаҳрвандӣ, шаҳрвандӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нашри қонун

**Нашри қонун** - ба маълумоти умум расонидани қонун тавассути чопи он дар нашрияҳо мебошад. Нашри расмӣ ва ғайрирасмӣ мавҷуд аст. Нашри расмии қонун давраи алоҳидаи ҷараёни қонунгузорӣ мебошад. Нашри қонунҳо дар рӯзномаи «Ҷумҳурият», маҷаллаҳои «Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Маҷмӯи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» нашри расмӣ ҳисоб мешавад. Дигар нашрияҳо (тиҷоратӣ, ғайритиҷоратӣ) ҳуқуқ надоранд то нашри расмии қонуни қабулшуда онро чоп намоянд. Дар ин ҳолат онҳо уҳдадоранд, ки манбаи расмии нашрро нишон диҳанд. Мувофиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (м. 10) қонунҳо танҳо пас аз интишори расмиашон мавриди амал қарор мегиранд. Конунҳо аз рӯзи нашри расмӣ ва ё рӯзе, ки дар худи қонун (танҳо баъди нашри расмӣ) нишон дода шудааст, мавриди амал қарор мегиранд. Нисбати санадҳои зерқонунӣ чунин талабот пешбинӣ нагардидааст. Онҳо метавонанд дар рӯзи қабул ё рӯзе, ки дар онҳо нишон дода шудааст, мавриди амал қарор гиранд. Маҳдудият танҳо нисбати санадҳои меъёрии ҳуқуқие мавҷуд аст, ки онҳо ба ҳуқуқ, озодӣ ва уҳдадориҳои инсон дахл доранд. Ин санадҳо агар барои маълумоти умум ба таври расмӣ интишор нашуда бошанд, набояд татбиқ карда шаванд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нигаҳдорандаи коғази қиматнок

**Нигаҳдорандаи коғази қиматнок** — шахсе, ки ба ӯ коғази қиматнок дар ҳуқуқи моликият ё дигар ҳуқуқи ашёӣ тааллуқ дорад. Ҳуқуқи соҳибон ба коғазҳои қиматноки эмиссионии шакли барориши документарӣ ба воситаи сертификат ё худ бо сертификат ва навиштаҷот аз рӯйи ҳисобҳои депо дар депозитарийҳо тасдиқ кунонда мешаванд.

## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нигаҳдории муваққатӣ

**Нигаҳдории муваққатӣ** - молу воситаҳои нақлиётро аз лаҳзаи ба мақомоти гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудан то лаҳзаи баровардан ё худ ба ихтиёри шахс гузошта шуданашон нигоҳ дошта мешавад. Мӯҳлати умумии нигаҳдории муваққатӣ набояд аз ду моҳ зиёд бошад, ба истиснои ҳолатҳое, ки Кодекси гумрукии ҶТ муқаррар кардааст.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нигоҳ доштани сарват дар бонк

**Нигоҳ доштани сарват дар бонк** - маблағҳои пулие,ки шахсони воқеӣ бо мақсади гирифтани даромад дар бонк мегузоранд. Даромад аз рӯи маблағҳои гузошташуда дар шакли фоиз дода мешавад. Маблағҳо (пасандоз) ба маблағгузор бо аввалин талабаш бо тартиби муқарраркардаи қонун баргардонда мешавад. Бонкҳо барои нигаҳдошти маблағ ва дигар сарватҳо уҳдадор мешаванд, ки ин муносибат дар шакли шартнома сурат гирад. Тибқи қ.1 м.854 КГ ҶТ мувофиқи шартномаи пасандози бонкӣ (депозити бонк) як тараф (бонк), ки маблағи ба ҳисоби тарафи дигар (амонатгузор) воридшударо қабул кардааст, уҳдадор мешавад, ки ба амонатгузор ин маблағро баргардонад ва барои он фоиз ё дар шакли дигар тибқи шарт ва тартиби пешбининамудаи шартнома фоида пардозад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Насаби ҳамсарон ҳангоми бастани никоҳ

**Насаби ҳамсарон ҳангоми бастани никоҳ** - мувофиқи м. 33 КО ҶТ зану шавҳар ҳангоми бастани никоҳ аз рӯи хоҳиши худ насаби яке аз ҳамсаронро ба сифати насаби умумии худ интихоб мекунанд, ё ҳар кадоми онҳо насаби пештараи худро нигоҳ медоранд, ё ба насабаш насаби ҳамсари худро илова мекунад. Агар зану шавҳар ё яке аз онҳо насаби дукарата дошта бошанд, он гоҳ ба ҳам пайвастани насабҳо мумкин нест. Масъалаи интихоби насаб кори ихтиёрии никоҳшавандагон буда, озодона ва бидуни дахолати дигарон сурат мегирад. Амалияи мақомоти САҲШ ва натиҷаҳои тадқиқоти сотсиологӣ гувоҳӣ медиҳанд, ки ҳангоми бастани никоҳ аксари занон насаби шавҳари худро интихоб менамоянд. Хоҳиши зану шавҳар барои доштани як насаб комилан қонунист. Ин хоҳиш махсусан вақти таваллуди кӯдак ҳақ мебарояд. Зану шавҳар ҳуқуқ доранд, ки насаби худро дар ҳолатҳои дар қонун пешбининамуда тағйир диҳанд, ислоҳ ва дигаргун намоянд. «Бо хоҳиши якҷояи волидон то ба синни 16-солагӣ расидани кӯдак мақоми васояту парасторӣ ҳуқуқ дорад, ки бо назардошти манфиати кӯдак барои тағйир додани номи кӯдак иҷозат диҳад, инчунин фамилияи ба ӯ додашударо ба фамилияи падар ё модараш иваз кунад», — гуфта шудааст дар м. 59 КО ҶТ. Чунин ивазкунӣ тибқи м. 58 КО ҶТ ба ҳамроҳ кардани пайвандҳои «зод», «зода», «й», «пур», «духт», ё унсурҳои«пури», «духти» ва ё бо тартиби баъди номи кӯдак илова кардани номи падар амалӣ мешавад. Дар ҷумҳурӣ дигар кардани насаб дар сурати мавҷуд будани сабабҳои узрнок имконпазир мебошад (дағалии насаб, мушкилӣ дар талаффузи он ва ғайра). Дигар кардани насаб бо иҷозати мақомоти шуъбаҳои шаҳрӣ, вилоятӣ ва ҷумҳуриявии САҲШ сурат мегирад. Дар ҳолатҳои зерин ба дигар кардани насаб иҷозат дода намешавад: агар аризадиҳанда зери таҳқиқу тафтишоти суд қарор дошта бошад; доғи судӣ дошта бошад, ё ба он аз ҷониби мақомоти давлатӣ норозигии асоснок изҳор шуда бошад. Бояд дар назар дошт, ки агар яке аз ҳамсарон насабашро дигар карданӣ бошад, насаби шахси дуюм ба таври фаврӣ тағйир намеёбад, насабро танҳо бо хоҳиши соҳиби он дигар кардан мумкин аст.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нигоҳубини якумра

**Нигоҳубини якумра** — намуди шартномаи ҳуқуқи гражданӣ. Мувофиқи ин шартнома шаҳрванд ҳавлии истиқоматӣ, хона ё дигар амволи ғайриманқулро, ки ба ӯ тааллуқ дорад, ба моликияти пардозандаи саробон, ки уҳдадор мешавад ин шаҳрванд ва (ё) шахси сеюми нишондодаи ӯро якумрӣ бо саробонӣ таъмин мекунад, таҳвил медиҳад (қ.1 м. 615 КГ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми бонкӣ

**Низоми бонкӣ** - маҷмӯи ташкилотҳои кредитии дар равобити мутақобила қарордоштаи ватанӣ бо сарпарастии Бонки миллии Тоҷикистон.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми адои ҷазо

**Низоми адои ҷазо** - дар муассисаҳои ислоҳӣ, тартиби иҷро ва адои ҷазои маҳрум сохтан аз озодӣ мебошад, ки аз тарафи қонун ва дигар санади меъёрии ба қонун мувофиқ буда муқаррар шудаанд. Низоми адои ҷазо ҷудо нигоҳ доштани маҳкумшудагон, назорати доимии онҳо, иҷрои уҳдадории ба зиммаи маҳкумшудагон гузошташуда, татбиқи ҳуқуқ ва манфиатҳои қонунии онҳо, амнияти маҳкумшудагон ва кормандон, алоҳида нигоҳ доштани категорияҳои гуногуни маҳкумшудагон, шароитҳои гуногуни нигоҳ доштанро вобаста ба навъи муассисаи ислоҳӣ, ки суд таъйин кардааст ва тағйир додани шароити адои ҷазоро таъмин мекунад. Низом дар муассисаҳои ислоҳӣ барои истифода бурдани дигар воситаҳои ислоҳкунии маҳкумшудагон шароит
фароҳам месозад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми андози Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Низоми андози Ҷумҳурии Тоҷикистон** - маҷмӯи дар Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинигардидаи андозҳо, принсипҳо ва шаклу усулҳои муқаррар намудан, тағйир додан ва бекор кардани онҳо, пардохт ва андешидани тадбирҳо ҷиҳати пардохти андоз, инчунин шаклу усулҳои назорати андоз ва ҷавобгарӣ барои қонуншикании андоз фаҳмида мешавад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми бисёрҳизбӣ

**Низоми бисёрҳизбӣ** - ибораест, ки дар муборизаи интихоботӣ барои ҳокимият зиёда аз ду ҳизбҳои сиёсии лаёқати иштирок кардан дар ҳайати ҳукуматро ифода мекунад. 

Низоми бисёрҳизбӣ созиши муайяни сиёсӣ-ҳизбиро таъмин мекунад, ки ба манфиати аксари ҳайати интихоботкунандагон рост меояд. 

Низоми бисёрҳизбӣ хислати гуногун дорад: 1) Низоме, ки дар он ҳукумати коалитсионӣ ташкил меёбад (мисол, дар Дания, Белгия, Нидерланд); 2)Низоми бисёрҳизбӣ, ки дар он як ҳизб бартарӣ дорад (низоми ҳизбии Япония то с. 1993 — дар давоми 38 сол Ҳизби либералӣ - демократӣ ҳукумати якҳизбӣ ташкил мекард, ҳол он ки якчанд ҳизбҳои мухолифини пурқувват мавҷуд буданд); 3) Низоми ҳизбии иттифоқӣ (блокӣ), ки дар он гурӯҳҳои ҳизбӣ муттаҳид мешаванд (мисол, низоми бисёрҳизбӣ дар Фаронса то соли 1960). Дар ин низом низ ҳукумат ҳамеша хислати коалитсионӣ дорад. Низоми бисёрҳизбӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи Конститутсияи с. 1994 пешбинӣ шудааст, ки дар асоси он қариб даҳ ҳизби сиёсӣ ташкил ёфтаанд. Дар интихоботи президентӣ ва парлумонии солҳои 1999 ва 2000 шаш ҳизби сиёсӣ иштирок доштанд, аз онҳо фақат се ҳизб ба Маҷлиси намояндагон вакил интихоб карда тавонистанд. Вале фақат ду ҳизб - Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон ва Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон дар ҳайати Маҷлиси намояндагон тавонистанд фраксияҳои худро ташкил намоянд (ниг. ба Низоми якҳизбӣ, Низоми дуҳизбӣ).
## Нигаред низ
* Низоми якҳизбӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми асъори Аврупо

**Низоми асъори Аврупо** - механизми асъории Иттиҳоди Аврупо, ки бо мақсади поёнравии қурби асъорҳои мубодилашавандаи давлатҳои аъзо ва таъмини устувории асъор созмон дода шудааст. Воҳиди ягонаи умумиаврупоии асъор (евро) ворид гардид, ки баҳри таъмини ягонагии иқтисодӣ ва сиёсии давлатҳои аъзои Иттиҳоди Аврупо равона гаштааст.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми асъорӣ

**Низоми асъорӣ** - маҷмӯи муносибатҳои пулию қарзие, ки дар меъёрҳои давлатӣ-ҳуқуқӣ ифода ёфтаанд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ

**Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ** () (ихтисораи расмӣ: **КПСС**; гуфторӣ: **партия**) — ҳизби сиёсии ҳоким дар Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ.

## Номгузориҳои ҳизб
Номгузориҳои ҳизб дар даврони Имперотурии Русия, Ҷумҳурии Русия ва Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ:

## Таърих

### Даврабандии мухтасар
* Инқилоби Октябр () (1917)
* Коммунизми ҳарбӣ () (1918—1921)
* Сиёсати нави иқтисодӣ () (1921—1928)
* Даъвати ленинӣ () (1924)
* Муқовимати дохилиҳизбӣ () (1926—1933)
* Сталингароӣ () (1933—1953)
* Озодандешии Хрушовӣ () (1953—1964)
* Давраи бозистӣ () (1964—1985)
* Бозсозӣ () (1985—1991)

## Роҳбарони ҳизб
* Владимир Ленин —  — (1917—1924)
* Иосиф Сталин —  — (1924—1953)
* Никита Хрушов —  — (1953—1964)
* Леонид Брежнев —  — (1964—1982)
* Юрий Андропов —  — (1982—1984)
* Константин Черненко —  — (1984—1985)
* Михаил Горбачев —  — (1985—1991) 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳизбҳои коммунистӣ дар Собиқ Иттифоқи Шӯравӣ
*
Гурӯҳ:Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ
Деҳоти Файзи Истиқлол

**Деҳоти Файзи Истиқлол** (то 2024 — *Тоҷикобод*; собиқ *Колхози Туркманистон*) — ҷамоатест дар ноҳияи Вахши вилояти Хатлони Тоҷикистон.
   
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Вахш
Низоми гумрукӣ

**Низоми гумрукӣ** - маҷмӯи муқаррароте, ки статуси молу воситаҳои нақлиётии бо мақсадҳои гумрукӣ аз сарҳади гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон интиқолшавандаро муайян менамояд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми дуҳизбӣ

**Низоми дуҳизбӣ** - як навъи низоми бисёрҳизбиест, ки дар доираи мавҷудияти ҳизбҳои зиёди сиёсии барои ҳокимият воқеан рақобаткунанда амал мекунад. Фақат дутои онҳо ҳукуматро навбат ба навбат ташкил мекунанд, агар яке ҳукуматро ташкил кунад, дигаре мухолифи он мебошад. Дар натиҷаи интихобот онҳо бо навбат ҷойи худро иваз мекунанд. Бо ҳамин як навъ инҳисорӣ ба моликият муқаррар гардида, то ҳадди ақал имкони интихоби вакилони парлумон ё сарвари давлат маҳдуд мегардад. Дар чунин шароит ҳизбҳои асосӣ аз ҳимояи фақат доираи маҳдуди интихобкунандагон дур гардида, манфиати умумро барои ифода кардан кӯшиш менамоянд. Аз ин рӯ, дар байни барномаи ҳизбҳо, хусусан дар қисми иҷтимоӣ-иқтисодӣ бештар вақт тафовути ҷиддӣ намемонад ва дар интихобот нақши хусусиятҳои шахсӣ, анъанаҳо дар байни интихобкунандагони ҳизбӣ бартарӣ дорад. Дар низоми дуҳизбӣ дар ҳаёти сиёсӣ ҳизбҳои дигар низ иштирок менамоянд, вале таносуби қувваҳои ҳизбӣ ва низоми интихоботии мавҷуда барои ба ҳокимият омадани онҳо монеъ мегардад. Низоми дуҳизбӣ вазъи нисбатан устувори ҳукуматро бо роҳи такя ба аксарияти парлумонӣ таъмин мекунад, ки бо ҳамин самаранокӣ ва пойдории ҳокимияти иҷроия ба даст оварда мешавад. Дар давлатҳои дорои низоми дуҳизбӣ зарурат ба ҳукумати коалитсионӣ кам ба вуҷуд меояд. Чунки ҳизбҳои аз ҳама калон барои нигоҳ доштани имтиёзи худ дар ҳокимият ба кӯшишҳои барпо кардани ҳизби сеюми сиёсӣ, ки барои ҳарифӣ ба ҳокимият лаёқат дорад, ҳушёрона назорат мебаранд ва бо ҳар роҳ ба афзоиши таъсиру нуфузи он дар байни интихобкунандагон монеъ мегарданд. Вале чунин амал дар давлатҳои демократӣ шакли дағали зӯриро намегирад, балки бо роҳи расонидани таъсири ғоявӣ ба интихобкунандагон афзоиши таъсири ҳизби сеюми сиёсӣ таъмин мешавад. Дар ҳолатҳое, ки қувваи ҳар ду ҳизбҳои сиёсии калон тақрибан баробар аст, мавчудияти ҳизби сиёсии сеюм ҳатто зарур аст, чунки ҳеч яке аз онҳо бе иттифоқ бо ҳизби сеюм бартарии худро нигоҳ дошта наметавонанд. Низоми дуҳизбӣ вобаста ба шакли идора ва шакли сохти давлатӣ бо тарзҳои гуногун инъикос меёбад. Дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дар шароити ҷумҳурии президентӣ зиёда аз сад сол инҷониб ҳокимияти давлатиро Ҳизби ҷумҳуриҳо ва Ҳизби демократӣ ба ҳам мебинанд, аммо азбаски Президент ва Конгресс дар интихоботи умумӣ интихоб мешаванд, ҳизбияти Президент ва мақомоти намояндагӣ фарқ мекунад, ки дар байни ҳокимияти иҷроия ва қонунгузор ихтилоф ба вуҷуд меорад. Дар Англия (шоҳигарии парлумонӣ) низоми дуҳизбӣ аз Ҳизби консервативӣ ва Ҳизби лейбористӣ иборат буда, яке аз онҳо воқеан дар парлумон ҳамеша аксариятро соҳиб мешавад ва ҳуқуқи ташкили ҳукуматро пайдо мекунад. Дар ин ҳолат ба «ҳукумати улёҳазрат» «мухолифини улёҳазрат» муқобил меистад, ки низоми ҳокимияти демократӣ ва самаранокро таъмин намуда, ҳокимияти давлатиро аз хатар эмин нигоҳ медорад (ниг. ба Низоми бисёрҳизбӣ, Низоми ҳизбӣ, Ҳизбҳои сиёсӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми дупалатагӣ

**Низоми дупалатагӣ** - таркиби парлумон, ки аз ду палата иборат буда, бо тарзи ташкилёбӣ ва ҳадди ваколатҳо фарқ доранд. Парлумонҳо аз як, ду ва баъзе вақт аз он зиёда палатаҳо иборатанд. Дар замони ҳозира низоми дупалатагии парлумон бештар мақбул аст. Ҳамаи давлатҳои иттифоқӣ парлумони дупалатагӣ доранд: яке аз палатаҳо (поёнӣ) намояндаи тамоми аҳолии мамлакат буда, дигаре (болоӣ) ҳамчун намояндаи аъзои иттифоқ (Австралия, Австрия, Русия, ИМА ва дигар мамлакатҳ0) ташкил меёбад. Вале на фақат дар иттифоқ, балки дар давлатҳои ягона низ палатаҳои болоӣ ҳамчун мақомоти намояндагии марзӣ эътироф шудаанд. Дар Фаронса мувофиқи Конститутсия (м.24) Сенат «намояндагии дастаҷамъии марзии ҷумҳуриро таъмин мекунад». Дар парлумони Испания (Кортесҳои Генералӣ) «Сенат Палатаи намояндагии марзӣ мебошад» (м.69 Конститутсия). Дар Маҷлиси Федералии Русия Шӯрои Федератсия - палатаи болоӣ аз 2 намояндагӣ аз ҳар як аъзои ФР, яккасӣ аз мақомоти намояндагӣ ва иҷроияи ҳокимияти давлатӣ иборат аст (6.2 м.95 [Конститутсияи Федератсияи Россия). Палатаҳо номҳои гуногун доранд, ҷаласаҳои он, чун қоида, ҷудогона мегузаранд, ҳар яке дастури худро мустақилона тасдиқ менамояд. Низоми дупалатагӣ дар асоси ду усул: усули баробарии (баробарҳуқуқии) палатаҳо; усули палатаи болоӣ ва поёнӣ ташкил меёбанд. Ин усулҳо метавонанд дар Сарқонун номбар шуда бошанд ё номбар нашуда бошанд, вале сарфи назар аз мавқеъ ва доираи салоҳияти онҳо болоӣ ё поёнӣ будан баробарҳуқуқии онҳоро вайрон намекунад. Дар Конститутсияи ҶТ палатаҳои [Маҷлиси Олӣ - Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон болоӣ ё поёнӣ номида нашудаанд. Дар асл палатаҳои Маҷлиси Олӣ болоӣ ва поёнианд, чунки заминаҳои ташкилу фаъолияти Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон гуногунанд: 
* - палатаҳо якҷоя кор намекунанд (мас., м.54 Конститутсияи ҶТ муайян кардааст, ки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон алоҳида ҷаласа мегузаронанд), онҳо дар мавридҳои шунидани савганд ёд кардан, истеъфо ва шунидани паёми Президенти ҶТ; тасдиқи фармонҳои Президент дар бораи ҷорӣ намудани ҳолати ҷанг ва вазъияти фавқулодда; истифодаи Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ берун аз ҳудуди он; тасднқи фармони Президент дар бораи таъйин ва озод кардани Сарвазир ва аъзои Ҳукумат; таъйин кардани маоши Президент; таъйини интихоботи Президент; баррасии масъалаи дахлнопазирии Президент ҷаласаҳои якҷоя мегузаронанд;
* - ҳар як палата дорои салоҳияти худ мебошад (ниг. ба моддаҳои 56 ва 57 Конститутсияи ҶТ) ва оид ба онҳо фақат қарори ҳамин палата қонунӣ шуморида мешавад (мас. Маҷлиси миллӣ судяҳои Суди Олии ҷумҳуриро бо пешниҳоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб мекунад, Маҷлиси намояндагон бошад, судҳоро таъсис менамояд;
* - ҳар як палата рӯзномаи маҷлисҳои худро мустақилона муайян мекунад;
* - палатаҳо метавонанд дар як вақт ё вақти гуногун кор кунанд;
* - палатаҳо мақомоти якҷояи палата ташкил намекунанд;
* - шумораи ҳайати палатаҳо гуногунанд (Маҷлиси миллӣ иборат аз 33 аъзо, Маҷлиси намояндагон аз 63 вакил иборатанд).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми истило

**Низоми истило** - дар тарзи тасарруфи қаламраве, ки ба ин ё он кишвар тааллуқ надорад, ба воситаи татбиқи амалҳои гуногун оид ба ғасби он ифода мегардад. Амалияи байналмилалӣ навъҳои гуногуни забтро медонад: забти ҳарбӣ (масалан, забти Кувайт аз ҷониби Ироқ); истило ҳамчун воситаи таъмини иҷроиши ӯхдадориҳои байналхалқӣ (масалан, забти қаламрави Олмон дар ҷанги дуюми ҷаҳон) ва ғайра. Моҳияти низоми забт дар барқарор кардани ҳокимият ва назорати муваққатӣ дар қаламрави тасарруфшуда ифода мегардад. Оинномаи СММ забтнамоиро ҳамчун усули қонунӣ ба даст овардани қаламрав эътироф накардааст. Кишвари забткунанда уҳдадор асг, ки кишвари тасарруфгаштаро пурра аз ҳуқуқи соҳибихтиёрӣ маҳрум нанамояд ва қаламрави онро ба дигар кишварҳо надиҳад. Давлати истилогар уҳдадор аст, ки аҳолии қаламрави тасарруфшударо бо маводи хӯрокворию доруворӣ таъмин намояд ва ба фаъолияти мӯътадили муассисаҳои тиббӣ мусоидат кунад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми иқтисодӣ

**Низоми иқтисодӣ** - ҳамчун падидаи ҳуқуқӣ-конститутсионӣ маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқиест, ки муносибатҳои иқтисодиро танзим менамояд.

Дар сатҳи конститутсионӣ ибораи низоми иқтисодӣ ба наздикӣ аз солҳои 70-уми асри XX пайдо шудаасг. Дар боби 2 Конститутсияи Ветнам соли 1992, моддаи 6 Конститутсияи ҶХХ с.1982 ибораҳои низоми ҷамъиятӣ-иқтисодӣ истифода шудаанд. Дар конститутсияҳои баъзе давлатҳои Амрикои Лотинӣ низ пешбинӣ шудааст. Масалан, моддаи 328 Конститутсияи Гондурас соли 1982 ин ибораро ба кор бурдааст. Чӣ тавре ки маълум аст, Конститутсияи ИҶШС (с.1977) ва Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон (соли 1978) боби дуюми худро ба низоми иқтисодӣ бахшида буданд. Дар ин бобҳо асоси иқтисодии давлат, шаклҳои моликият, усулҳои асосии муносибатҳои иқтисодӣ, мақсади асосии истеҳсолоти ҷамъиятӣ ва роҳҳои инкишофи онҳо нишон дода шуда буданд (ниг. ба моддаҳои 10-18 Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон соли 1978).
## Нигаред низ
* Низоми асъорӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми интихоботи бисёрваколатӣ

**Низоми интихоботи бисёрваколатӣ** — яке аз намудҳои низоми интихоботи мажоритарӣ мебошад, ки дар он аз ҳавзаи интихобот на як, балки якчанд (ҳавзаи бисёрваколатӣ) вакил
интихоб карда мешавад ва таносубан интихобкунанда ҳамон қадар овоз дорад, ки он қадар вакил бояд интихоб шавад. Агар, масалан, ба ҳамин ҳавзаи интихоботӣ се ваколатнома ҷудо карда шуда бошад, пас дар рӯйхати номзадҳои азқайдгузашта, ки интихобкунанда дар шакли варақа мегирад, метавонад ба се ва аз он кам номзад овоз диҳад. Дар ҳавза дар асоси низоми интихоботи нисбӣ се номзаде аз рӯйхат интихобшуда дониста мешавад, ки нисбат ба дигарон овози
зиёд гирифта бошад. Инчунин низоми бисёрваколатие маълум аст, ки онро боварии (вотуми) кумулятивӣ меноманд, ки дар он ба интихобкунанда ҳуқуқ дода мешавад, ки ҳамаи овози худро (онҳо бошанд ҳамон қадаре, ки вакил интихоб мешуда бошад) ба як номзади дар рӯйхатбуда диҳад, ё ки дар байни ду номзад тақсим намояд. Азбаски дар интихоботи мажоритарии бисёрваколатӣ рӯйхати номзадҳо мавҷуд аст, аз ин рӯ, бисёр вақт онро аз низоми интихоботи мутаносиб фарқ намекунанд. Низоми бисёрваколатӣ бештар дар интихоботи маҳаллӣ ба кор меояд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Орзу Исо

**Орзу Исо** (*Исоев Орзухон Ҷангиевич*; зод. 14 октябри 1976, Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — , шоир, таронанавис ва блогери тоҷик. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2009).

## Зиндагинома
Орзу Исо 14 октябри 1976 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омада, дар Қӯрғонтеппа бузург шудааст. Дар чаҳорсолагӣ падару модараш аз ҳам ҷудо мешаванд ва ҳар яке оилаи нав барпо мекунанд. Хатмкардаи факултети рӯзноманигории Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон дар соли 2013 мебошад.

## Фаъолият
Замони донишҷӯ буданаш соли 2000-ум аввал ба ҳайси рассом ба телевизиони Хатлон кор даромада, баъд як сол ба ҳайси муҳаррир ба кор қабул гардид. Баъдан дар телевизиони давлатии «Тоҷикистон», «Сафина», як муддат дар «Тоҷикфилм», радиои «Имрӯз» фаъолият карда, айни ҳол дар ТВ «Сафина» ва радиои «ASIA-Plus» фаъолият дорад.

Орзу Исоев баъди телевизионро тарк карданаш барномаи «Ногуфтаҳо»-ро дар YouTube мебарад.

## Хонавода
Соли 2002 бо Маҳбуба Шарифова оиладор шуда, соҳиби се фарзанд: ду писар ва як духтар аст.

## Эҷодиёт
Таронаҳои Орзу Исоро хонандаҳои маъруфи Тоҷикистон, амсоли «Нагӯ-нагӯ»-и Нозияи Кароматулло, «Ту бигӯ ошиқамӣ»-и Нигина Амонқулова, «Сабад-сабад»-и Муҳаммадрофеъи Кароматулло, «Ҷойи ту холӣ»-и Садриддин Наҷмиддин, «Ошнои гумшуда»-и Юлдуз Усмонова, «Сояҳо»-и Ҳабиб Ҳакимов, «Кифоя нест»-и Меҳрнигори Рустам, «Танҳоӣ»-и Шабнами Сурайё, «Ҳамсоябача»-и Нигора Холова сароидаанд.

### Намунаҳо аз ашъор

## Синамо
Нахустин кори Орзу дар синамо филми “Чашмаи модар” буд, ки бо ҳамроҳи коргардон Абдулҳай Зокиров сохтанд. Дар ин филм дар баробари муаллифи филмнома Орзу боз муаллифи чанд шеър низ буд. “Барачаи хаёлӣ" филми дигаре буд, ки Орзу дар он кор кардааст, нақши аслиро низ дар ин филм Таманно духтари Орзу бозӣ карда буд.

## Ҷоизаҳо
* «Корманди шоистаи телевизион ва радиои Тоҷикистон» (2009).
* «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2019).

## Осор
* Орзу Исо. Дар пардаҳои атласии нури офтоб (шеърҳо), — Душанбе: «Эҷод», 2009. — 52 с. — ISBN 998-99947-39-83-7
*Орзу Исо. Таронаи танҳоӣ (*Маҷмӯъаи ашъор*), — Душанбе: «Адиб», 2012. — 64 с. — ISBN 998-99947-2-253-2
* Орзу Исо. Он суйи ёдҳо, — Душанбе: «Эр-граф», 2015. — 220 с. — ISBN 998-99975-46-38-8

## Эзоҳ
Низоми боздорӣ ва мутақобила

**Низоми боздорӣ ва мутақобила** тақсими салоҳият байни мақомоти ҳокимияти давлатӣ, ки ба онҳо имконияти якдигарро назорат кардан медиҳад. Низоми боздорӣ ва мутақобила аз усули таҷзияи ҳокимият бармеояд, воситаи татбиқи он мебошад. Ин низом фақат дар шароити сохтори демократии конститутсионӣ татбиқ шуда метавонад. Дар сохторҳои ғайридемократӣ ҳокимияти давлатӣ дар як даст ҷамъ мегардад ва барои ҳеч гуна боздорӣ ва мутақобила роҳ дода намешавад. Ин низом дар таҷрибаи конститутсионии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ҳам бо роҳи уфуқӣ (муносибати байни мақомоти иттифоқии ҳокимияти давлатӣ), ҳам бо роҳи амудӣ (муносибати байни иттифоқ ва иёлотҳо) равшан инъикос ёфтааст. Дар марҳалаи ҳозира дар ин ё он намуд дар бисёр кишварҳои рӯ ба самти демократӣ ниҳода мавҷуд мебошад. Ибораи «мутақобила» набояд ҳамчун муқобили ҳам қарор доштани ҳокимияти давлатӣ ва мақомот фаҳмида шавад. Ин ибораи англисӣ бештар мувозӣ кардан ва баробарии салоҳияти мақомоти давлатиро дар назар дорад, ки дар он яке аз онҳо қобил аст, ки амали шитобкоронаи беасоси дигареро пешгирӣ намояд. Суди конститутсионӣ ваколатдор аст, ки конститутсионӣ будани ҳар як қонунро тафтиш намояд, вале ин салоҳиятро беҳудуд истифода карда наметавонад, чунки ин корро фақат бо муроҷиати шахсону мақомоти конститутсия ваколатдоркарда (ташаббуси бо ном пайваста) оғоз карда метавонад. Парлумон метавонад ба Ҳукумат изҳори нобоварӣ намояд, ки ба истеъфои он сабаб мегардад, вале Ҳукумат низ дар навбати худ бо дастгирии сарвари давлат метавонад парлумонро пароканда намояд. Ҳуқуқи конститутсионӣ ба низоми боздорӣ ва мутақобила дар муносибати шохаи ҳокимияти қонунгузорӣ ва иҷроия, равшантар гӯем ба муносибати Ҳукумат - парлумон ва Президент - Хукумат эътибори махсус медиҳад. Конститутсияи ҶТ с.1994 таҷзияи ҳокимияти давлатиро яке аз асосҳои сохтори давлатӣ эълон намуда, онро бо чанд чораҳои боздорию мутақобилаи дар боло нишондодашуда возеҳ намуд (ниг. ба  Боздорӣ, Изҳори боварӣ, Низоми дупалатагӣ, Парокандагии парлумон).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Неймар

**Нейма́р да Си́лва Са́нтос Ҷу́ниор** (; 5 феврали 1992, Можи-дас-Крузис, Сан-Паулу, Брозил) — футболбози брозилӣ, ҳуҷумкунандаи бошгоҳи «Сантос» ва тими миллии Брозил. Ӯ яке аз беҳтарин бозикунони ҷаҳон дар насли худ ба шумор меравад. Беҳтарин голзани таърихи тими миллии Брозил (79 гол).

## Зиндагинома
Неймари хурдӣ дар хонаводаи Неймар Сантос, фурӯшандаи ҷавоҳирот ва Надин Сантос ба дунё омадааст. Баъдтар хоҳараш низ таваллуд шуд, ки номи ӯро Рафаэла гузоштанд.

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вебгоҳи расмӣ

Гурӯҳ:Зодагони 5 феврал
Гурӯҳ:Зодагони соли 1992
Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Бразилия
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Сантос»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Пари Сен-Жермен»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ал-Ҳилол»
Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти муайян

**Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти муайян** - (муайян кардан, муқаррар кардани сифат) тарзи муайян кардани натиҷаи овоздиҳӣ, ки барои гирифтани ваколатнома ба овозҳои аз пешина муқарраршуда зиёд ноил гардидан лозим аст. Низоми интихоботи мазкур на ҳар вақт истифода мешавад, вале дар замони ҳозира гоҳ-гоҳ вомехӯрад. Масалан, дар Чили 120 аъзои Палатаи вакилон аз 60 ҳавза 2-касӣ аз ҳар як ҳавза интихоб мешаванд. Ҳизбҳои сиёсӣ рӯйхати номзадҳоро пешниҳод мекунанд, ки ҷойҳо дар он ба таври зерин дода мешаванд: агар ҳизб аз се
ду ҳиссаи овозҳои ҳақиқиро соҳиб шуда бошад, пас ҳар ду ҷойро аз ҳавза мегирад. Агар ягон ҳизб аз 2/3 овозро соҳиб шуда натавонад, пас як ваколатнома ба ҳизбе дода мешавад, ки аз ҳама зиёд овоз гирифта бошад, дуюмаш ба ҳизбе, ки аз рӯйи шумораи овозҳо дар ҷои дуюм бошад (ниг. ба Низоми интихоботи мажоритарӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Marvel Comics

**Marvel Comics** (аз  -муъҷиза)  - компанияи амрикоие, ки комиксҳоро ба нашр мебарорад. Асосгузораш Мартин Гумен аст. Дар соли 1939 шурӯъ ба фаъолият кардааст. Сайти расмиаш www.marvel.com. Дар Ню йорки ИМА ҷойгир аст. Дар байни дастгиронаш номи "Хонаи фикрҳо"-ро баровардааст. Марвел асосан бо чунин филмҳои Марди тортанак, Халк, Чаҳор фантастик, Марди оҳанин, Капитан Америка, Карател, Росомаха, Одамони Икс, Дэдпул, Доктор Стрэнҷ, Тор, Марди мӯрчавӣ ва филмҳои дигар машҳур аст.
### Сарчашма
* Аз википедиаи русӣ

Гурӯҳ:Marvel
Гурӯҳ:Marvel Comics
Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти мутлақ

**Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти мутлақ** - тарзи муайянкунии натиҷаи овоздиҳӣ, ки дар он барои гирифтани ваколатнома аксарияти мутлақи овозҳо, яъне миқдоре, ки ақаллан як овоз аз шумораи умумии интихобкунандагон дар ҳавзаи мазкур зиёд бошад (одатан аз шумораи овозҳои додашуда ё боэътибор донисташуда). Бартарии ин низом ғайр аз осонии баҳисобгирии натиҷаи овоздиҳӣ боз дар он аст, ки номзади интихобшуда ё рӯйхати номзадҳо аксарияти мутлақи интихобкунандагонро намояндагӣ мекунанд. Вале ин низом нуқсонҳои ҷиддӣ дорад, масалан, шумораи зиёди овозҳо, ки беэътибор мемонанд. Масалан, аз ҳавзае, ки дар он 50 ҳазор интихобкунанда мавҷуд аст, фақат як номзад соҳиби ваколатнома мегардад. Дар интихобот чор кас иштирок дошт:«А» - 25002 «Б» -12 ҳазор, «В» - 10 ҳазор ва «Г» - 2998 овоз гирифт ва вакил интихоб гардид. Овози интихобкунандагони ба номзадҳои «Б», «В» ва «Г» дода ва муқобили номзади «А» овоз дода, дар маҷмӯъ 24 998 яъне ҳамагӣ 4 овоз кам аз «А», аз ҳамин ҳавза беэътибор монда, гум мешавад. Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти мутлақ дар интихоботи вакилони палатаи поёнии парлумони Фаронса - Маҷлиси миллӣ ба кор бурда мешавад. Дар даври дуюм барои интихобгардӣ ба даст овардани овозҳои аксарияти нисбӣ кифоя аст. Низоми мазкур ба манфиати ҳизбҳои калон мебошад, чунки онҳоро интихобкунандагон дастгирӣ менамоянд ва имкони бурдани муборизаи фаъол барои номзадҳои худ доранд. Дар чунин низом ба ҳизбҳои хурд умед бастан ба комёбӣ кам аст. Дар вазъияти бисёрҳизбӣ ин низом на ҳамеша натиҷабахш аст, чунки дар давраи аввали интихобот якбора аз нисф зиёд овоз гирифтан чандон осон нест. Барои бартараф кардани ин нуқсон гоҳо овоздиҳии такрорӣ ва чандин давр зарур мешавад, то ягон номзад ба аксарияти мутлақи овозҳо ноил гардад. Дар ҳолати чандин давр гузарондани овоздиҳӣ, абсентеизм (бетарафӣ) меафзояд. Яке аз роҳҳои такмили ин низом ҷорӣ кардани овоздиҳии такрорӣ аст, ки барои иштирок дар он ба ду номзад ё ду рӯйхати дар даври аввал аз ҳама зиёд овозгирифта иҷозат дода мешавад, ё ки дар ин даври интихобот қоидаи низоми дигари интихобот ба кор бурда мешавад. Дар ин ҳолат интихобкунанда дар вазъияте гузошта мешавад, ки ё ба номзади дигар овоз диҳад ё тамоман аз иштирок дар овоздиҳӣ даст кашад. Яке аз воситаи бартараф кардани бенатиҷагӣ муқаррар кардани овоздиҳии алтернативӣ мебошад (ниг. ба Овоздиҳии алтернативӣ, Низоми интихоботи мажоритарӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти нисбӣ

**Низоми интихоботи мажоритарии аксарияти мутлақ** - тарзи муайян кардани натиҷаи овоздиҳӣ, ки дар он барои гирифтани ваколатнома зарур аст, ки аксарияти нисбӣ ё одии овозҳо, яъне шумораи овозҳои зиёдтар нисбат ба дигар ҳарифон ҷамъ карда шавад. Ин низом ҳамеша самаранок аст. Қамбудии асосии он натиҷаи интиҳоии беадолатона мебошад. Масалан, дар ҳавзае, ки 50 ҳазор муқаррар шудааст, номзади «А» (рӯйхати ҳизб) 19 ҳазор овоз, «Б» - 12 ҳазор, «В» -10 ҳазор, «Г» - 9 ҳазор овоз гирифтанд. Дар ин ҳолат ваколатнома ба номзади «А» дастрас мешавад. Интихобкунандагоне, ки ба «Б», «В» ва «Г» овоз додаанд, яъне 31 ҳазор кас аз ин ҳавза ҳеч гуна ҳисса надоранд ва овозҳои онҳо гум мешавад. Аз рӯйи ин низом қоидае амал мекунад, ки ғолиб чӣ гуна бо овози кам ваколатномаро соҳиб шуда бошад, ҳамон қадар шумораи зиёди овозҳо гум мешавад. Низоми интихоботии мазкур мувофиқ омадани намояндагиро дар муассисаҳои интихобии миллӣ ва минтақавӣ таъмин намекунад. Дар ин низом мақомоти интихобӣ афзалияти афкори сиёсии интихобкунандагонро инъикос карда наметавонад.
Мумкин аст ҳизби сиёсии аксарияти овозҳоро дар мамлакат нагирифта, ба аксарияти ҷойҳо дар парлумон соҳиб гардад (ниг. ба Низоми интихоботи мажоритарӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми қонунгузорӣ

**Низоми қонунгузорӣ** - маҷмӯи санадҳои меъёрию ҳуқуқие, ки аз ҷониби мақомоти салоҳиятдор қабул шуда, мавриди амал қарор мегиранд. Ин мафҳуми васеи низоми қонунгузорӣ мебошад, ки онро метавон ба сифати мафҳуми низоми санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ низ эътироф кард. Низоми қонунгузорӣ ба мафҳуми маҳдуди истилоҳ танҳо аз маҷмӯи санадҳои меъёрию ҳуқуқие, ки аз тарафи мақоми олии намояндагию қонунгузории давлат қабул мешаванд, яъне маҳз қонунҳо иборат аст. Масалан, қонунгузории ҷиноятии Тоҷикистон аз Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат буда, қонунҳое, ки ҷавобгарии ҷиноятии навро пешбинӣ ва ё онҳоро истисно мекунанд, ҳамчунон ба ин ё он моддаҳои қонуни ҷиноятӣ тағйиру иловаҳо ворид мекунанд, ҳатман бояд ба Кодекси ҷиноятӣ ворид шаванд. Низоми қонунгузорӣ тобеи низоми ҳуқуқӣ буда, таносуби онҳо таносуби мазмун ва шакл мебошад ва маҳз тағйири низоми ҳуқуқӣ боиси шакливазкунии низоми қонунгузорӣ мегардад. Ба ҳамин тартиб, низоми қонунгузорӣ аз маҷмӯи қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ иборат аст.
## Нигаред низ
* Низоми маъмурӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми ҷаҳонии асъор

**Низоми ҷаҳонии асъор** - маҷмӯи муносибатҳои асъорӣ-иқтисодие, ки дар асоси интегратсияи иқтисодии ҷаҳонӣ ба вуҷуд омадааст. Он як қатор воситаҳои пардохти байналмилалӣ, муқаррарсозии режими мубодилаи асъорӣ, муайянсозии механизми таъмини мубодилаи байналмилалии воситаҳои асъорӣ-пардохтӣ, батанзимдарорӣ ва баҳаммонандсозии шаклҳои ҳисоббаробаркунии байналмилалӣ ва инчунин муқаррарсозии режими бозорҳои байналмилалӣ ва асъорро дар бар мегирад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Деҳоти Рӯдакӣ (н. Вахш)

** Ҷамоати Рӯдакӣ (н. Вахш) ** () — ҷамоатест дар ноҳияи Вахши вилояти Хатлони Тоҷикистон.
   
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Вахш
Дэдпул

thumb|250px|Дэдпул

thumb|250px|Дэдпул**Дэдпул** (**Уэйлд Уинстон Уилсон**, ) - персонажи антиқаҳрамони комиксҳои нашриёти Marvel, ки бо ҳамроҳи бо рассом Роб Лайфилд ва нависанда Фабион Низзиёзей ба руи комиксҳо бароварда шуд. Якум бор дар комикси The New Mutants # 98 (феврали 1991 пайдо шуд.
Тахаллусаш "Ёри лаққӣ". Дэдпул бо гапҳои дигар бо охирон намуди техникаи ҳозиразамон тарроҳӣ шудааст.
Ба монанди Росомаха Дэдпул низ бо Силоҳи Икс истифода шудааст. Баъди он ки олимон мехостанд аз касалии марговар шифо бахшанд, ҳамон тавр ба ҳуҷайраҳояш регенератсияро оварда руяшро бенамуд, безеб карданд.

## Сарчашма
* Википедиаи русӣ
 

Гурӯҳ:Marvel Comics
Гурӯҳ:Абарқаҳрамонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Абарқаҳрамонҳо
Гурӯҳ:Абарқаҳрамонҳои Marvel
Стэн Ли

**Стэн Ли** (; номи ҳақиқӣ: **Стэнли Мартин Либер** ) — таваллуд шуд 28 декабри соли 1922 дар Ню-Йорки ИМА, нависанда, ҳунарпеша, барномарез, продюссери машҳур. Таҳиягари персонажҳо ба мисли Марди оҳанин, Капитан Америка, Марди мӯрчавӣ, Марди тортанак, Одамони Икс ва дигарҳо. Президенти пешинаи нашриётаи машҳури дар ИМА ва тамоми дунё Marvel Comics.

## Сарчашма
* Википедиаи Русӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА‎
Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони асри XX
Кохи Наврӯз

200px|thumb|Маҷмааи Кохи Наврӯз (акс аз боло)
200px|thumb|Маҷмааи Кохи Наврӯз (акс аз чап)
200px|thumb|Маҷмааи Кохи Наврӯз (акс аз кӯча)

«**Кохи Наврӯз**» — яке аз бузургтарин кохҳои ҷаҳон ва яке аз ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон аст, ки дар соли 2014 дар шаҳри Душанбе сохта шудааст.

## Сохтмон
Ин кох дар қисмати маркази пойтахт воқеъ шудааст. Идея аввалияи меъморон ин буд, ки як чойхона мудерн ба сабки миллӣ бисозанд.

Кохи Наврӯз аз 5 табақа ташкил шуда ва ҳудуди 40 ҳазор метри мураббаъ он кори дасти ҳунармандони тоҷик мебошад ва бо усули меъмории миллӣ сохта шуда ва дар ҷаҳон беназир аст. Ҳамчунин толорҳои хурду бузург, айвонҳои тобистона, фаввораҳои рангин ва мусиқӣ ба ин муҷтамаъ шукӯҳ хоссе мебахшад. 11 толори ин муҷтамаъ бо ҳунарҳои миллии мардуми тоҷик аз қабили гаҷкорӣ, музойк ва шишаҳои рангин, кандакорӣ дар чӯб, сангтарошӣ ва оинабандӣ тазйин шудааст.

## Толорҳо

### Толори «Дидор»
Даромадгоҳи толор бо нақшу нигори «кундал» оро дода шудааст. Ин толори банкетӣ буда дар деворҳои он гаҷкорӣ дар рӯи оина иҷро шуда, дар он нақшу нигори миллӣ акс ёфтааст. Сақфи он бо рангҳо зебо наққошӣ карда шудааст. Аз ду тараф зинапояи чӯбин бо кандакорӣ оро дода шудааст. Масоҳати толор 1100 метри муррабаъ мебошад.

### Толори «Аржанг»
Ин толор аз 29 гуна сангҳои нимқиматбаҳои Тоҷикистон (бинобар толори сангин низ мегӯянд) сохта шудааст Дар девор мозаика аз рӯи мусаввараҳои Камолиддин Беҳзод иҷро карда шудааст. Масоҳати толор 1000 метри муррабаъ мебошад.

### Толори «Гулистон»
Толори намоиши ифтихори кандакории тоҷик мебошад. Дар ин толор бештар аз 6000 метри муррабаъ кандакорӣ дар чӯб бо сардории усто Бурҳон (Исфара) иҷро шудааст. Он 16 сутун дорад. Қандили бузургаш 3 тонна буда булурӣ мебошад. Масоҳати толор 1650 метри муррабаъ мебошад.

### Толори «Зарандуд»
Баландтарин толори бино аст. Қандили бузургаш 6 тоннаву 700 кг вазн дошта 1600 чароғак дорад. Дар ҳар як қисми девор рамзи тоҷи заррин бо ҳафт ситораро дидан мумкин аст. Дар сутунҳо (16-то) ва болои он нақшҳо бо тилои маҳин ороиш дода шудаанд (бинобар толори тилоӣ низ мегӯянд). Деворҳои толор бо гаҷкорӣ дар оина ва шиша оро дода шудааст. Ҳама кор бо сардории усто Анваршо Ризвонов (н. Рашт) иҷро карда шудааст.

## Яке аз 8 муъҷизаи СҲШ
Дар соли 2019 «Кохи Наврӯз» дар Душанбе ба унвони яке аз ҳашт мӯъҷизаи муосири Созмони Ҳамкории Шанхай пазируфта шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муассисаҳои фарҳангии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кохҳои Душанбе
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Чойхонаҳои Тоҷикистон
20th Century Studios

**20th Century Studios** (аз  Муттаҳидкунии Синамои Бистумин асри Фокс) — яке аз шаш киностудияҳои амрикоие, ки модари компанияи 21st Century Fox. Боз телефилмҳоро ба навор мебардорад.

Компания асосгузоштааст 31 май 1935 дар баробари муттаҳидкунии ду студия Fox Film Corporation, ки дар соли 1915 ба кор шурӯъ кардааст бо Уилям Фокс ва Twentieth Century Picturеs, ки дар соли 1933 шурӯъ ба кор кардааст бо Дэррил Ф. Занук, Ҷозеф Шенк, Рэимонт Гриффит ва Уилям Гетз.

Майдончаи наворбардории компания таърихан ҷойи Century City, квартали Лос-Анҷелес дар гарб аз Беварли-Хиллз. Дар вақти ҳозира ин квартал бо хонаҳо ва офисҳо пур шудааст. Штаб-квартираи компания дорои баландошёна 35 ошёнадори Fox Plaza.

Аз ҳама медиафракшизаи Twentien Century Fox дар худ "Ҷанги ситораҳо" (то гузашт ба Дисней), "Аватар", "Одамони Икс", "Кӯҳҳои яхбаста", "Рио", "Бегона", "Бэтмэн", "Футурама", "Гриффин", "Симпсон", "Падари амрикоӣ".

### Таърихи Fox Film Corporation
### Таърихи Twentieth Century Fox
### Корбарӣ
### 20-ум асри Фокси Видео
## Сарчашма
* Википедиаи русӣ

Гурӯҳ:21st Century Fox
Google News

**Google Ахбор** () — агрегатори озоди хабарҳо, ки тарафи ширкати Google Inc.
пешниҳода шуда ва фаъолияташ идора мешавад. Хадамот соли 2002 сохта шуда, давоми се сол то соли 2006 дар бета-санҷиш қарор дошт ва барои интихоби хабарҳои мубрам аз ҳазор нашрияҳо дар саросари ҷаҳон хидмат мерасонад.

## Паҳншавӣ дар ҷаҳон
Вариантҳои гуногуни агрегатори озоди ахбор дар саросари ҷаҳон дастарас аст. Аз рӯи вазъ январи соли 2013, хадамот забонҳои зерин пешниҳод шудааст: арабӣ, кантонӣ, хитойӣ, чехӣ, ҳолландӣ, англисӣ, фаронсавӣ, олмонӣ, юнонӣ, ибронӣ, ҳиндӣ, венгерӣ, итолиёӣ, ҷопонӣ, куриёӣ, малоёлӣ, норвегӣ, лаҳӣ, португалӣ, русӣ, испаниёӣ, шведӣ, тамилӣ, телугу, тайском, туркӣ, украинӣ ва ветнамӣ.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Сайтҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Google
Хламидомонада

**Хламидомонада** — организми  якҳуҷайрадори обӣ, ки ҳам рустанӣ ва ҳам ҳайвон ба ҳисоб меравад. Ин аз сабаби он аст, ки ин обсабз дорои хусусиятҳои рустанӣгӣ ва ҳайвонӣ мебошад. Дар рӯзӣ дар раванди фотосинтез бо иштироки равшании офтоб дар хромотофори он моддаи органикӣ қанд (ва аз он оҳар) ҳосил шуда, оксиген хориҷ мешавад ва дар торикӣ (шабӣ) бактерияҳоро мехӯрад. 
## Сохт
Аз рӯи сохти беруниаш хламидомонада шакли гирд, тухмшакл ё нокмонандро дорад. Дар нӯги борики пеши ҳуҷайра ду қамчинаки баробарандоза ҷой гирифтааст, ки тавассути он хламидомонада дар об ҳаракат мекунад. 
Аз берун хламидомонадаро ҷилди шаффоф, ки дар дохили он ситоплазма, ядро ва хромотофори калони косамонанд ҷойгиранд, пӯшонидааст. Хромотофор аз калимаи юнонӣ гирифта шуда, маънояш рангрез ё рангдиҳанда мебошад. Ранги хромотофор сабз аст, чунки хлорофилл дорад.  
Дар қисми пеши ҳуҷайра "чашмакча"и сурхи равшаниҳасос ва ду вакуоли хурди кашишхӯранда ҷойгир мебошад. Ба туфайли "чашмакчаи" равшаниҳассос хламидомонада равшаниро қабул карда, бо ёрии қамчинакҳояш ба ҷониби равшанӣ ҳаракат мекунад. Вакуолҳои кашишхӯранда бошанд, барои аз ҳуҷайра берун кардани оби барзиёд хидмат мекунанд.

## Афзоиш
Хламидомонада бо роҳи ҷинсӣ ва ғайриҷинсӣ афзоиш меёбад.

Гурӯҳ:Зоология
Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Гурӯҳ:Ботаника
Қасри фарҳанги ноҳияи Ҷаббор Расулов

200px|thumb|Қасри фарҳанги ноҳияи Ҷаббор Расулов
200px|thumb|Маҷлис дар Қасри фарҳангӣ
 
**Қасри фарҳанги ноҳияи Ҷаббор Расулов** — дар маркази маъмурии ноҳияи Ҷаббор Расулов ҷогир аст ва соли 2015 ба истифода супорида шудааст.

Дар  ноҳияи Ҷаббор Расулов қасри фарҳангии нав бо усули меъмории миллӣ соли 2015 сохта шудааст. Фарҳангсарой бо намуди зоҳирӣ ва толорҳои зебову мунаққашу мунаввараш ба Қасри Арбоб шабоҳат дорад. Даромадгоҳи  қасри фарҳанг бо 50 шоҳсутун ва 82 нимсутун оро ёфтааст. Ин қасри бошукӯҳи дуошёна аз бинои марказӣ ва ду қанот иборат буда 8,5 метр баландӣ дорад. Толори асосии қасри фарҳанги ноҳияи Ҷаббор Расулов  дорои 600 ҷойи нишаст аст. Дар қасри фарҳанг доимо чорабиниҳои ҷашнӣ, мърифативу фарҳангӣ, маҷлисҳо, консерту намоишҳои театриву мусиқӣ гузаронида мешаванд. Инчунин, дар назди фарҳангсарой дастаҳои ҳаваскори бадеӣ машқ мегузаронанд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муассисаҳои фарҳангии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Ҷаббор Расулов
Низоми маъмурӣ

**Низоми маъмурӣ** - фармонфармоии идораи қатъии марказонидашудаи мамлакат, ташкили зинаҳои амудӣ, ки дар он зинаҳои поёнӣ ба болоӣ итоаткор буда, болоиҳо на фақат фармоишҳо медиҳанд, балки ҳар лаҳза ҳар қадами мақоми поёниро бетаъсир гардонда, бо ҳамин мустақилияти онҳоро бекор мекунанд. Низоми маъмурӣ-фармонфармоӣ ғояи марксистӣ-лениниро воло дониста, вазъи ҳукмфармоии як ҳизби сиёсиро таъмин карда, ҳар гуна гуногунандешии сиёсӣ, озодии афкорро бекор намуд. Ҳамаи ин боиси бӯҳрони ҷомеа ва ҳокимият, карахтӣ гардид, ки баъдтар равандҳои демократикунонӣ барои ислоҳи он равона карда шуд.
## Нигаред низ
* Низоми маъмурӣ - фармонфармоӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми миллии асъор

**Низоми миллии асъор** - маҷмӯи муносибатҳои пулию қарзии иқтисодӣ, ки баҳри таъмини мубодилаи асъор дар муносибатҳои иқтисодии берунаи кишвар равона карда шудааст. Унсурҳои асосии он асъори миллӣ, шартҳои бадалёбии асъор, шакл ва методҳои асосии маҳдудияти асъорӣ ва шартҳо, аз ҷумла, шарти фаъолияти бозори миллии асъор ва тило мебошанд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми ҳуқуқ

**Низоми ҳуқуқ** - ин сохти дохилии ҳуқуқ аст, ки дар муттаҳидгардонӣ ва ҷойгиркунии муттасили маводи меъёрӣ (меъёрҳо, соҳаҳо, институтҳои Ҳуқуқ) ифода меёбад. 

Низоми ҳуқуқ аз се унсури асосӣ иборат аст: 
#  меъёри ҳуқуқ, 
# институти ҳуқуқ  
# соҳаи ҳуқуқ.
## Нигаред низ
* Низоми ҳуқуқӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми ҳуқуқи конститутсионии ҶТ

**Низоми ҳуқуқи конститутсионии ҶТ** - маҷмӯи қисму узвҳои бо ҳам алоқаманд, ки ҳолати таркибии ҳуқуқи конститутсиониро дар байни дигар соҳаҳои ҳукуқ муайян мекунанд. Ҳуқуқи конститутсионӣ аз меъёрҳое иборат аст, ки аз рӯйи мазмун, иштирокчиёни муносибатҳои ҳуқуқӣ-конститутсионӣ, муносибатҳои танзимшаванда (объект) ва нишонаҳои зиёди дигар гуногун мебошанд. Ҳуқуқи конститутсионӣ ҳамчун қисми низоми ягонаи ҳуқуқ, дар навбати худ низоми мураккаб мебошад. Он аз меъёрҳои зиёде иборат аст, ки падидаҳои ҳуқуқӣ-конститутсиониро ташкил менамоянд ва ҳамчун узви таркибии ин низом амал мекунанд. Дар низоми ҳуқуқӣ- конститутсионӣ падидаҳои зеринро ҷудо мекунанд, ки онҳо узвҳои асосии соҳаро ташкил намуда, меъёрҳоеро муттаҳид месозанд, ки: 1) асосҳои сохтори конститутсионӣ; 2) асосҳои вазъи ҳуқуқии инсон ва шаҳрванд; 3) сохтори давлатӣ ва марзию маъмурӣ; 4) тарзи ташкилёбӣ ва фаъолият, низоми мақомоти ҳокимияти давлатӣ ва худидораи маҳаллиро устувор менамоянд. Ҳар яке аз ин падидаҳо низ аз низоми муайяне иборатанд, ки хусусиятҳои ба худ хос доранд, вале дар маҷмӯъ онҳо низоми ҳуқуқи конститутсиониро ҳамчун соҳаи намоёни ҳуқуқи ҳар як мамлакат ташкил менамоянд (ниг. ба Ҳуқуқи конститутсионӣ, Ҳуқуқи давлатӣ).
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи коститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми ҳуқуқӣ

**Низоми ҳуқуқӣ** — яке аз унсурҳои ҷомеа буда, якҷоя бо «низоми сиёсӣ», «низоми иқтисодӣ» ва ғ. арзи вуҷуд дорад. Низоми ҳуқуқии ҷомеа мураккаб буда, аз унсурҳои илмӣ- маънавӣ ва амалӣ-ҳуқуқӣ иборат аст, ки якҷоя ва вобаста ба ҳуқуқ ва шаклҳои ифодаи он (қонунгузорӣ) амал мекунанд. Ин унсурҳо, аз як тараф гуногунанд (ҳар яке аз онҳо нақши худро иҷро мекунад), вале аз тарафи дигар умумианд (аз он нигоҳ, ки вобастаанд, атрофи ҳуқуқ муттаҳид гаштаанд, вобаста ва дар асоси ҳуқуқ пайдо шудаанд). Маҳз аз ин нуқтаи назар (бо назардошти умумият) ҳамаи онҳо дар якҷоягӣ низоми ҳуқуқиро ташкил медиҳанд.
## Нигаред низ
* Низоми қонунгузорӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Низоми об

**Низоми об** - тағйир ёфтани сатҳ, хароҷот ва ҳаҷми об дар объекти обӣ.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ