open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Болағоч

**Болағоч** (Бишӣ; ) — деҳа дар ноҳияи Байтушшубоб, вилояти Ширнак, Туркия.

Шумораи аҳолӣ — 590 нафар дар соли 2021. Асосан курдҳо.

## Эзоҳ
* Википедияи Инглисӣ

Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Бейтушшубоб
Чевизағочӣ

**Чевизағочӣ** (Газнах; ) — деҳа дар ноҳияи Бейтушшебап, вилояти Ширнак, Туркия.

Шумораи аҳолӣ — 76 нафар дар соли 2021. Асосан ашӯриён.

## Эзоҳ
* Википедияи Инглисӣ

Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Бейтушшебап
Байтушшубоб

**Байтушшубоб** () — шаҳр ва минтақаи сукунатӣ дар ноҳияи Байтушшубоб дар вилояти Ширнақ дар Туркия аст. Дар соли 2021 ин шаҳр 5340 нафар аҳолӣ дошт Дар он курдҳои қабилаҳои Эртошӣ, Геравӣ, Жиркӣ, Мамхуран ва Пинянишӣ зиндагӣ мекунанд.

Раиси шаҳр Ҳабип Ашан аз Ҳизби Адолат ва Тараққиёт (AKP) ва ҳокими ноҳия (Кайимакам) мебошад, Ҳасан Мешел аз моҳи сентябри соли 2020 пас аз таъин шуданаш аз ҷониби Раҷаб Тайиб Эрдуғон кор мекунад.

## Решашиносӣ
Байтушшубоб номи таркибии арабӣ аст, ки аз ду калима «байт» () ва «шубоб» () гирифта шуда ва ба маънои «хонаи ҷавонон» аст.

## Маҳаллаҳо
Байтушшубоб ба маҳаллаҳои Алӣ Човуш, Элки, Каршияка ва Пинарбаша тақсим шудааст.
Гурӯҳ:CS1 Turkish-language sources (tr)

## Нигаред низ
* Шӯриши Байтушшубоб

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Бейтушшебап
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Ширнак
Гурӯҳ:Ҳокимятҳои ноҳиявӣ дар Туркия
Павли Порсӣ

**Павли Порсӣ**, ё **Павлуси Эронӣ** () — файласуф ва мантиқдони эронӣ дар рӯзгори Соcониён ва устоди фалсафаи Хусрави Анӯшервон.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Paul the Persian (*Encyclopedia Iranica*)
* The Syriac Institute
* Paul the Persian  (*Raham Asha*)
* Aristotle’s Logic, Paul the Persian (Translated into Persian by Bozorgmehr Loghman)

Гурӯҳ:Сосониён
Бобаки Беҳрувон

**Бобак**, **Бобаки Беҳрувон** () — девонсолори Соcонӣ, мӯбад. Ӯ бештар ба воситаи нақши калидиаш дар ислоҳоти артиши Шоҳаншоҳии Соcонӣ дар даврони салтанати Хусрави Анӯшервон шинохта мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Сосониён
Маматқул Арабов

**Арабов Маматқул Абдуқодирович** () — филмбардор, филмноманаис ва мустанадсоз, Арбоби шоистаи ҳунари Ҷумҳурии Узбакистон (1965).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети оператории Институти умумииттифоқии давлатии кинематография (ВГИК; 1943). Маматқул Арабов аз Тоҷикистон ягона кинооператори фронтӣ мебошад, ки дар ҶБВ (1941—1945) иштирок кардааст.

## Корнома
Аз январи 1944 то августи 1945 оператори Студияи марказии филмҳои мустанад дар назди Ҷабҳаи 1-уми Украина буд ва лаҳзаҳои ҶБВ-ро ба навор гирифтааст. Сипас чанд муддат дар киностудияҳои Свердловск (1946—1951), Тошканд (1952—1953), «Тоҷикфилм» (1954—1961), Студияи филмҳои мустанади Тошканд («Узкинохроника», 1962—1972) ва аз соли 1972 то охири умр дар «Тоҷикфилм» кор кардааст. Сужетҳои ба навор гирифтаи Маматқул Арабов дар киножурнали «Новости дня»-и Студияи марказии филмҳои мустанад (1944—1945) ворид шудаанд. Филмҳои мустанаде, ки дар таҳияи онҳо Маматқул Арабов чун кинооператор саҳм гирифтааст: «Дар Силезияи Боло» (1945), «Берлин» (1945), «Паради Ғалаба» (1945), «Рӯи кишвари пирӯзшуда» (1946); дар киностудияи Свердловск: киножурнали «Урали Советӣ» (1946—1951), «Устоҳои чирадаст» (1948), «Зодагони машҳури Урал» (1949). Дар студияи филмҳои илмию оммавӣ ва мустанади Узбакистон чун операторукоргардони филмҳои «Тӯи тиллоӣ» (1962), «Теппаҳои сарсафеди Афросиёб» (1966), «Бухоро — Урал» (1963), «Оям сӯи ту, Бухоро» (1963), «Институти қарокӯлӣ» (1965), «Санҷиш» (1967), «Даҳаи Туркманистон» (1967), « Ситрусҳои ӯзбекистон» (муаллифи филмнома, 1968), «Сухан оиди писар» (1968), «Репортаж аз Қаршӣ» (1968), «Рӯҳӣ Тошканд зинда аст» (1968), «Бахши асосӣ» (1970), «Қаротеппаи пурасрор» (1985) ва ғ-ро офаридааст; муаллифи филмҳои мустанади «Бохтари куҳан» (1985), «Таърихи аср» (1986), «Бовар кардан ё накардан» (1988). Дар киностудияи «Тоҷикфилм» киножурналҳои «Тоҷикистони Советӣ» (оператор, 1943, 1946, 1954—1961), филмҳои мустанади «Бригадаи меҳнати коммунистӣ» (реж. ва оператор, 1956), «Арзон ва қулай» (1958), «Интернати Лучоб» (муаллифи филмнома, 1961), «Забони русӣ» (1961), «Абадзинда» (муаллиф ва реж., 1967), «Кашфи Устурушан» (муаллиф ва реж., 1989), «Чӣ ҳол дорӣ , ветеран» (реж., 1990), «Эфталитҳо, шумо кистед?» (муаллиф ва реж., 1994), «Хотираи қалб» (муаллиф ва реж., 1995), «Бобоҷон Ғафуров» (муаллиф ва реж., 1998), «Сомониён» (муаллиф ва реж., 1999)-ро офаридааст.

Маматқул Арабов солҳои 1985 ва 1992 дар ҳайати операторони фронтии СССР дар вохӯриҳои ҳамкасбон дар Полша ва ИМА иштирок кард. Дар қатори дигар ҳамкасбон паради Ғалабаро ба навор гирифт.

## Ордену ҷоизаҳо
Бо орденҳои Ҷанги Ватанӣ (дараҷаҳои I ва II), Шараф-и Тоҷикистон, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон ва Узбакистон сарфароз гардидааст. Узви ИК Тоҷикистон аз соли 1959.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фумио Кишида

— арбоби сиёсӣ, Раиси Ҳизби Либералӣ-демократии Ҷопон аз 29 сентябри соли 2021. Сарвазири Ҷопон аз 4 октябри соли 2021.

Вазири корҳои хориҷии Ҷопон (26 декабри 2012 — 3 августи 2017).

## Зиндагинома
Фумио Кишида 29 июли соли 1957 дар Шибуя, Токио дар оилаи сиёсатмадорони меросӣ ба дунё омадааст . Падари ӯ  ходими давлатии Вазорати иқтисод, савдо ва саноати Ҷопон ва директори Агентии соҳибкории хурд ва миёна буд .

Фумио Кишида ба мактаби ибтидоии PS 013 Клемент С Мур дар Квинс, Ню Йорк таҳсил мекард, зеро падараш ҳамон ҳангом дар Иёлоти Муттаҳида кор мекард . Фумио Кишида мактабро дар Кайсе ба итмом расонд, ки дар он ҷо ӯ инчунин дар дастаи бейсбол бозӣ кардааст .

Фумио Кишида дар риштаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Васеда таҳсил карда, онро соли 1982 ба итмом расонд. Дар Донишгоҳи Васеда ӯ бо сиёсатмадори ояндаи Ҷопон  дӯстӣ дошт.

## Фаъолияти сиёсӣ
Фумио Кишида пас аз кор дар бонк ӯ бори аввал ба ҳайси котиби узви Палатаи намояндагон, моҳи июли соли 1993 аз Ҳизби либерал-демократии Ҷопон ба Палатаи намояндагон интихоб шуд. Намояндагии ноҳияи 1-уми Хирошима .

Кишида аз соли 2007 то 2008 вазири умури Окинава ва қаламравҳои шимолӣ (ҷазираҳои Курил) буд, аввал дар дастгоҳи сарвазир Шинзо Абе ва баъдан Ясуо Фукуда кор кардааст . Вай соли 2008 дар дасгоҳи Сарвазир Ясуо Фукуда вазири давлатӣ дар умури истеъмолкунандагон ва амнияти ғизоӣ таъин шуд. Кишида инчунин дар вазифаи вазири давлатӣ оид ба сиёсати илм ва технология, сифати зиндагӣ ва ислоҳоти қонуни ҷамъиятӣ кор мекард .

### Ҳукумати Абе
Кишидо Вазири корҳои хориҷӣ дар дастгоҳи сарвазир Шинзо Абе 26 декабри соли 2012 таъин карда шуд .

Кишида муддати дарозтарин вазири корхои хоричии Ҷопон буд.

3 августи соли 2017, пас аз тағйироти қуллии дастгоҳи вазирони Шинзо Абе ӯ ба мақоми вазири хориҷиро тарк кард ва Шӯрои сиёсии Ҳизби либерал-демократиро раҳбарӣ кард.

29 сентябри соли 2021 ӯ раиси Ҳизби либерал-демократии Ҷопон интихоб шуд .

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Сарвазирони Ҷопон
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Ошӯр (фармондеҳ)

**Ошур** () — яке аз фармондеҳони низомии эронӣ дар замони ҳукумати шоҳаншоҳ Хусрави Парвиз (590—628).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сосониён
Хуаксин Ғаюр Семент

**Корхонаи муштараки «Хуаксин Ғаюр Семент»** — яке аз бузургтарин корхонаҳои истеҳсоли семент дар Тоҷикистон, ки дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнови ноҳияи Ёвон соли 2013 ба кор оғоз кардааст.

Ин ширкат аз ҷониби ҶДММ «Ғаюр Гурӯҳ» ва ширкати чинии «Huaxin Central Asia Investment (Wuhan) Co., Ltd» таъсис дода шудааст. Дар корхона технология ва таҷҳизоти замонавӣ истифода шуда, дар он сементи баландсифати ба стандартҳои ҷаҳонӣ ҷавобгӯ истеҳсол мешавад. Иқтисдори солонаи ширкат 1,2 миллион тонна дар як солро ташкил медиҳад. Ширкат клинкер, сементи дараҷаҳои M-400 ва M-500-ро истеҳсол мекунад.
## Нигаред низ
* Саноати Тоҷикистон
* ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Индастриал»

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2013 дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2013
Файзулло Арабов

**Арабов Файзулло Ҷӯрабоевич** (1 июни 1921, Бухоро — 1992, Душанбе) — яке аз аввалин наттоқони радио, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1971).

## Зиндагинома
Хатмкардаи техникуми савдои шаҳри Бухоро (1937). Соли 1938 ба пойтахти Тоҷикистон омад ва зиёда аз чил сол наттоқи радиои ҷумҳурӣ буд. Овози хушу гушнавоз, лаҳни фораму гуворо, талаффузи саҳеҳу бурро, тарзи баёни хубу дилкаш ба Файзулло Арабов имкон доданд, ки дар муддати кӯтоҳ байни шунавандагон маҳбубият пайдо кунад. Сабку услуби хоси хониш дошт, барномаҳои мухталифмазмуну гуногунжанрро як хел қироат менамуд, бо суханронии фасеҳу балеғ, суфтаю пухта ва гарму самимӣ баҳри дили шунавандагонро мекушод, табиӣ ҳарф мезад. Устоди серталаб ва мураббии ғамхори наттоқони ҷавон буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Шоҳзоданишини Хуттал

**Шоҳзоданишини Хуттал** ё **Шоҳзоданишини Хатлон** — дудмоне маҳаллӣ, ки аз оғози садаи ҳафтум то соли 750 мелодӣ бар ноҳияи Хуттал фармон меронд. Унвони шоҳони ин дудмон «*Хуталоншоҳ*», «*Хуталонхудо*» ва «*Шери Хуталон*» буд. Пойтахт ва маҳалли иқомати фармонравоёни ин дудмон дар Ҳулбук дар наздикии Кӯлоби имрӯзӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Иля Арав

**Арав Иля Моисеевич** (тав. 24.7.1909, ноҳияи Калинин, вилояти Херсон) — зоотехник, доктори илмҳои биология (1967).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултетити зоотехникии Донишкадаи кишоварзии Херсон (1932). То соли 1940 дар вазифаҳои гуногуни соҳаи кишоварзӣ фаъолият намудааст. Мудири шӯъбаи чорвои калони шохдори Пойгоҳи таҷрибавии чорводории Тоҷикистон (1941—1943), ходими калони илмии Инстиути тадқиқоти илмии чорводории Тоҷикистон (1944—1946), мудири лаборатория ва баъд мудири шӯъбаи физиологияи ҳайвоноти кишоварзии ҳамин институт (1948—1976). Аз соли 1976 дар нафақа буд. Соли 1981 аз Тоҷикистон кӯч бастааст. Муаллифи зиёда аз 80 асару мақолаҳои илмӣ оид ба омилҳои физиологии сермаҳсул гардондани ғажғов (қутос), гӯсфандони помирӣ, дарвозӣ, қарокулӣ, ҳисорӣ, говҳои ҷойдорӣ, инчунин дар минтақаҳои баландкӯҳ парвариш кардани гӯсфандони маҳинпашм ва тавсифи морфологию физиологии зоти нави гӯсфандони тоҷикӣ.

## Нишону ҷоизаҳо
Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва ифтихорномаҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Обмен веществ и дыхание у местных пород овец Таджикистана в условиях равнин и малых высот, «Тр. Таджикской НИИСХ», т. 3, Д., 1967;
* Обмен веществ у каракульских и курдючных овец на разных высотах, «Тр. Таджикской НИИСХ», т. 4, Д., 1972;
* Кровь и её дыхательная функция у овец в горах, «Тр. Таджикской НИИСХ», т. 5, Д., 1973;
* Физиологические основы отгонного содержания овец в горах Таджикистана, «Тр. Таджикской НИИСХ», т. 8, Д., 1976.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зарина Кенҷаева

**
**Зарина Хайруллоевна Кенҷаева''' (тав. 29.07.1973, д. Ҳаёти нави ш. Ваҳдат) — равоншинос ва педагог, номзади илмҳои педагогика. Аълочии вазорати маориф ва илми Тоҷикистон
## Зиндагинома
Зарина Кенҷаева хатмкардаи факултаи педагогика ва психологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (1996). Солҳои 1990- 1992 котиб - тақсимотгари заводи «ТУРТА дар ш. Ваҳдат, 1992-2005 муаллими синфҳои ибтидоии мактаби миёнаи №88-и шаҳри Душанбе, 2005-2016 муаллимаи калони кафедраи психологияи умумидонишгоҳӣ, раиси Шурои занони донишгоҳ, иҷрокунандаи вазифаи дотсент ва ҷонишини декан оид ба илм дар факултети педагогикапсихологии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. Солҳои 2016-2017 сардори шуъбаи тарбия ва равобити хориҷаи Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Аз соли 2017 то 2019 мудири кафедраи фанҳои ҷомеашиносӣ дар ДДФСТ ба номи М. Турсунзода, 2019- 2021 мудири кафедраи психологияи иҷтимоӣ ва муносибатҳои оилавӣ дар факутети психология ва таҳсилоти фарогир ва аз соли 2021 инҷониб декани факултети таҳсилоти томактабии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Бо Ифтихорномаҳои АМИТ, ДДОТ ба номи С. Айнӣ ва нишони Аълочии вазорати маориф ва илми Тоҷикистон мушарраф гардидааст. 
## Осор
* Профессиональная компетенция учителей в процессе преподавания таджикского языка. (Монография). Д., 2017;  
* Комплекси таълимӣ-методӣ аз фанни «Психологияи иҷтимоии соҳаи маориф». Д., 2018.
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Ешилёз

***Йешилёз*** (Фарашина-жоре; ) — деҳа дар ноҳияи Байтушшубоб, вилояти Ширнак, Туркия.

Шумораи аҳолӣ — 199 нафар дар соли 2021. Асосан курдҳо.

## Эзоҳ
* Википедияи Инглисӣ

Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Байтушшубоб
Яғмурча

**Яғмурча** () — деҳа дар ноҳияи Узункопрӯ, вилояти Эдирна, дар шарқи Туркия.

Шумораи аҳолӣ — 687 нафар дар соли 2022. Асосан туркҳо.

## Эзоҳ
* Википедияи Инглисӣ

Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Узункопрӯ
Ноҳияи Узункопрӯ

**Ноҳияи Узункопрӯ** () — ноҳия дар вилояти Эдирна, Туркия. 

Масоҳаташ — 1185 км², аҳолӣ — 59 351 нафар дар соли 2022.

## Маҳалҳои аҳолинишин

### Шаҳрҳо

* Кирҷасолиҳ
* Узункопрӯ 

### Деҳаҳо

* Алич
* Олтинйазӣ
* Аслихон
* Болобон
* Болобанкору
* Бошоғил
* Байрамлӣ
* Бейконак
* Билдир
* Чакмак
* Чаликӯй
* Чавушлу
* Чифтликкӯй
* Чобанпинар
* Донишманд
* Дағирманчӣ
* Даракӯй
* Элмалӣ
* Эскикӯй
* Ғозиҳалил
* Ғозимаҳмад
* Ғемиҷӣ
* Ҳамидия
* Ҳамидлӣ
* Ҳарманлӣ
* Ҳасанпинор
* Кадикӯй
* Қарабӯрчак
* Қарапинор
* Қарайайло
* Каваҷик
* Кавакаязма
* Кирамитчисолиҳ
* Қирқкавак
* Киркӯй
* Курду
* Курдбой
* Курдтеппа
* Мақсудлу
* Малкоч
* Мешелӣ
* Муҳоҷиркадӣ
* Умарбой
* Сачлимусаллим
* Саларлӣ
* Созлималкоч
* Сиғирҷилӣ
* Сипоҳӣ
* Сулаймония
* Султоншоҳ
* Туркобосӣ
* Турначӣ
* Яғмурча

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Узункопрӯ
Зиёрон

**Зиёрон** () — шаҳре дар устони Қазвин, Эрон аст. Шумори аҳолии Зиёрон дар саршумории соли 2006, 4,287 нафар ва дар соли 2011, 4,279 нафар будааст.

## Сарчашмаҳо
* Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Қазвин
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Дудаев Ҷавҳар Мусоевич

**Ҷавҳар Мусоевич Дудаев** (15 феврали 1944 , Ялхорой, Ҷумҳурии мухтори шӯравии сотсиалистии Чечену Ингуш  - 21 апрели 1996 , Гехи-чу, Ҷумҳурии Чеченистон ) — арбоби давлатӣ ва сиёсии чечен, раҳбари ҷунбиши солҳои 1990-ум барои истиқлоли Чеченистон аз Русия, аввалин президенти Ҷумҳурии Чеченистони Ичкерия (1991—1996). Generalissimo CRI (1996)  . Дар даврони ИҶШС — генерал-майори ҳавонавардӣ .

## Зиндагинома
Дудаев дар рустои Ёлхури Ҷумҳурии Чечену Ингуш ба дунё омад. Дар замони таваллуд вай, хонаводаи ӯ ба ҳамроҳи бисёре аз чечениҳо маҷбур ба Ҷумҳури шӯравии сотсиалистии Қазоқистон шуд. Падараш Мӯсо ном дошт ва дар замони кӯдакии Ҷавҳар вафот кард. Ин табъид бахше аз барномаи Жозеф Сталин буд. Ӯ 13 солро дар Қазоқистони Шӯравӣ сипарӣ кард. Пас аз бозгашт чечениҳо ва ингушҳо ба Чечен дар соли 1957, ӯ дар мадрасаи шабона дар риштаи барқ дар Чечеу Ингушетиё таҳсил кард. Ӯ дар сол 1962, пас аз ду соли таҳсил дар риштаи электируник дар Қафқози Ҷанубӣ вориди мадрасаи олии халабонии ҳавонавардии низомӣ дар Тамбов шуд ва дар соли 1966 аз он фориғуттаҳсил шуд. Дудаев дар соли 1968 ба Ҳизби коммунисти Иттиҳод ҷамоҳири шӯравӣ пайваст ва аз соли 1971 то 1974 дар Академия муътабари нерӯи ҳавоии Юрӣ Гагарин таҳсил кард. Ӯ бо Алла духтари як афсари Шӯравӣ издивоҷ кард, ки аз ӯ соҳиби се фарзанд (як духтар ва ду писар) шуд. Алла дар Маскав пойтахти Русия ба дунё омада ва баъдҳо мусулмон шуд. Писари аввали онҳо, Овлур Дудаев, писари дувуми ӯ, Дагӣ Дудаев мутаваллиди сол 1983 ва Доно Дудаев, духтари ӯ мутаваллиди сол 1973 мелодӣ аст. Акнун хонаводаи Дудаев ба Аврупо паноҳанда шудаанд.

## Қайдҳо

; Шарҳҳо

; Сарчашмаҳо

## Адабиёт

* *Дудаева, A. F.* Миллион якум. - Екатеринбург: Ультра. Фарњанг, 2005. - 436 с.
* *Николаев А.* Сарнавишти фочиавй. - (Силсилаи "Чӣ тавр ин воқеан буд.") - М.: OLMA-PRESS, 2001.
* 
* Дудаев, Джохар Мусаевич : [ арк. 3 январи соли 2023 ] / Хаустов В.Н. // Динамикаи атмосфера — Учраи роҳи оҳан [Манбаи электронӣ]. - 2007. - БО. 396. - ( Энсиклопедияи бузурги рус : [дар 35 тонна] / Ч. ред. Ю С Осипов ; 2004-2017, ҷ. 9). -  .
* Дудаев, Джохар Мусаевич : [ арк. 3 январи 2023 ] / Хаустов В.Н. // Энсиклопедияи бузурги рус [Манбаи электронӣ]. — 2017.
* 

## Пайванд

* 
*  на *narod.ru*
Гурӯҳ:Президентҳои кушташуда
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Президенти Чеченистони Ичкерия
Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ситораи Сурх
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1996
Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 апрел
Гурӯҳ:Зодагони соли 1944
Гурӯҳ:Зодагони 15 феврал
Куҷула Кадфиз

**Куҷула Кадфиз**, **Куҷуло Кодфис** (; ) — шоҳзодаи Кушонӣ, муттаҳидкунадаи қабоили юэчжӣ дар қарни аввали мелодӣ ва нахустин фармонравои Кушонӣ (30–80), ниёи Канишка. Мувофиқи як ҳисоб, дар солҳои 30-80 мелодӣ ва ба гуфтаи дигарон 40-90 мелодӣ ҳукумат кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Кӯшонӣ
Ардавони II

**Ардавони II**, **Артабони III** (, дар таҳқиқоти қадимитар ба иштибоҳ ба унвони **Ардавони III** шинохта мешавад; )  — подшоҳи Ашконӣ, эҳтимолан набераи духтарии Фарҳоди IV.

Бо дастгирӣ ва пешниҳоди табақаи ҳокими кишвар ба ҷойи Вунуни I ба салтанат расидааст. Дар дуюмин набард бо Ардавони II Вунун шикаст хӯрда, ба Селевк гурехт ва Ардавони II вориди пойтахти кишвар – Тайсафун гардид. Сипас Ардавони II Арманистонро низ тасарруф намуд ва писараш Ардро ҳокими он ҷо таъйин кард. Соли 18 мелодӣ артиши Рум Арманистонро ишғол кард. Бо пешниҳоди Артабон миёни Ашкониён ва римиён аҳдномаи сулҳ ба имзо расид ва Ардавони II ба лашкаркашиҳо ба сарзаминҳои ҳамсоя оғоз намуд. Соли 36 мелодӣ дар пойтахт шӯриш сар зад ва Ардавони II ба назди хешовандони худ ба Гургон фирор кард. Аҳолии Селевк Тиридодро ҷонибдорӣ карданд ва ӯ Тайсафунро муҳосира намуд. Ардавони II бо сипоҳи қавӣ ба сӯи Тайсафун ҳаракат кард. Ардавони II ба Сурия фирор намуд. Баъд аз тоҷгузории муҷаддади Ардавони II императори Рим хоҳони равобити дӯстона миёни Ашкониён ва римиҳо шуд. Аммо нооромӣ дар дохили кишвар идома дошт. 

Ардавони II соли 38 мелодӣ даргузашт ва ба ҷойи ӯ яке аз писаронаш бо номи Гударз ба тахти подшоҳӣ нишаст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Франсуа Араго

**Доминик Франсуа Жан Араго́** (; ) —  ва и франсавӣ. Узви АИ Порис (1809), узви фахрии АИ Петербург (1829).

## Зиндагинома
Аз соли 1805 котиби Бюрои арзҳо дар Париж. Солҳои 1809 — 31 профессори Мактаби политехникии Париж, аз соли 1830 котиби доимии АИ ва сарвари расадхонаи Париж, 1831 — 48 узви Палатаи вакилон буд. Баъд аз Инқилоби февр. 1848 дар Ҳукумати муваққатӣ мансаби вазири баҳрро ишғол намуд. Пас аз табаддулоти соли 1851 аз савганд ёд кардан ба Наполеони III сар кашид. Аз рӯи нишондоди ӯ У. Леварйе таҳлили математикии ҳаракати номунтазами сайёраи Уранро анҷом дод, ки боиси кашфи сайёраи Нептун гардид, И. Физо ва Л. Фуко суръати рӯшноиро ҳисоб карданд ва бори аввал сурати Офтобро гирифтанд. Араго дар илм таъсири магнитноккунии ҷараёни электрикӣ ва магнетизми чархзаниро ошкор ва алоқаи фаҷри қутбиро бо тӯлҳои магнитӣ (талотуми магнитӣ) муқаррар кард. Якҷоя бо Ж. Б. Био рефраксияи ҳаво ва дигар газҳоро чен кард ва аввалин андозагирии саҳеҳи зичии газҳоро иҷро намуд. Соли 1811 қутбнокшавии рӯшноӣ ва кристаллҳои кварсӣ, полярископ, фотометр, сианометр ва як қатор асбобҳои дигарро, ки дар асоси ҳодисаҳои оптикӣ сохта шудаанд, ихтироъ намуд. Араго назарияи интерференсияи рӯшноиро барои маънидод кардани тобиши ситораҳо истифода бурд. Дар соҳаи астрономия (ченкунии қутри сайёраҳо, омӯзиши хромосфера ва тоҷи Офтоб), оптика, электромагнетизм, метеорология, географияи физикавӣ ва таърихи илм низ тадқиқоти бисёр дорад; бо полярископи ихтироъкардааш поляризатсияи рӯшноиро тадқиқ кард; бори нахуст аз пӯлод магнити сунъӣ сохт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Тирдоди II

**Тирдоди II** () — узве аз дудмони Ашконӣ бо шаҷараномае номушаххас. Таҳти ҳимояти бахше аз ашрофи портӣ дар баробари Фарҳоди IV тавонист барои муддати кӯтоҳе шоҳаншоҳиро ба даст биоварад. Вай дар соли 33 пеш аз мелод бар Фарҳоди IV, ки дар он ҳангом шоҳи Эрон буд, шӯриш кард ва бар ӯ пирӯз шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Фарҳоди IV

**Фарҳоди IV** (; ) — чаҳордаҳумин шоҳи Эрон аз хонадони Ашконӣ, писари Уруди II.

Падараш аз салтанат канорагирӣ кард ва мақоми шоҳиро ба ӯ вогузар кард. Фарҳод IV ҳамин, ки ба тахт нишаст, бародарони худро аз байн бурд. Падари вай, ки ҳанӯз дар қайди ҳаёт буд, ӯро мавриди сарзаниш қарор дод ва Фарҳод ӯро низ ба қатл расонид. Вай баъд ба василаи Тирдоди II аз салтанат барканор шуд, вале баъд аз чанд сол ба салтанат бозгашт. Бо бозгашташ бар қудрат аввалин имперотури Рум барои вай канизи бисёр зебое ба номи Музо, ки баъдан малика Музои Ашконӣ ном гирифт, фиристод ва ин зан ба маликаи аслии ашконӣ ва модари танҳо вориси кишвар табдил шуд. Фрҳод ба дасти ворис ва маликааш Музо кушта шуд. Баъд аз марги фрҳод модару писар ба сурати фармонравоии муштарак ба таври мусовию муштарак ба тахт нишастанд ва тоҷгузорӣ карданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Фарҳоди II

**Фарҳоди II**, **Фарҳот** (; ) — шоҳаншоҳи Ашконӣ (132—128/127 пеш аз мелод), фарзанди Меҳрдоди I. Дар ибтидо ба далели сини ками ӯ дар ҳангоми марги падараш, модараш Ринну, ноибуссалтанаи ӯ қарор гирифт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Ринну

**Ринну** (Рину, Риину) — шаҳбонуи Ашконӣ (138—132 пеш аз мелод), ҳамсари Меҳрдоди I ва модари Фарҳоди II. Дар замони хурд будани писараш ба унвони ноибуссалтана бар Эрон ҳукумат кард.

Ринну духтари як наҷибзодаи модӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашкониён
Обтин

**Обтин** () — падари Фаридун ва ҳамсари Фаронак. Ӯ дувумин касест, ки гиёҳи муқаддаси ҳумро мефишӯрад ва ба поси он фарзанди шоистае чун Фаридун ба ӯ ато мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Фаронак

**Фаронак** () — модари Фаридун ва ҳамсари Обтин. Фаронак ва Обтин эҳтимолан дар деҳкадае дар Эронзамин дур аз дастрасии маъмурони Заҳҳок бо домдорӣ ва шикор зиндагӣ менамуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Синдухт

**Синдухт** () — яке аз шахсиятҳои достонӣ дар «Шоҳнома»- Фирдавсӣ. Ӯ зани Меҳроби Кобулӣ ва модари Рӯдоба ва модарбузурги Рустам аст. Синдухт аз моҷарои иртиботи Рӯдоба ва Зол хабар надошт, аммо аз замоне ки гурдони Зол дар дашти Кобул хайма зад ва шавҳараш ба мулоқоти Золи ҷавон рафт, баҳси Зол дар хонаводаи ӯ бисёр доғ шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Меҳроби Кобулӣ

**Меҳроби Кобулӣ** () — дар «Шоҳнома» аз шоҳони Ҳиндустон ва ниёи модарии Рустам аст. Ӯ аз наводагони Заҳҳок буд. Рӯдоба духтари ӯ аз Синдухт, ҳамсари Зол шуд ва Рустам аз ӯ зода шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Пурмоя (бародари Фаридун)

**Пурмоя**, **Бармоя** () — писари Обтин ва Фаронак, яке аз бародарони Фаридун. Дар барандохтани Заҳҳок Фаридунро ҳамраҳӣ кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Каёнӯш

**Каёнӯш** () — писари Обтин ва Фаронак, яке аз ду бародари Фаридун буд, ки ӯро дар пирӯзӣ бар Заҳҳок ёрӣ кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Тӯс писари Нӯзар

**Тӯс писари Нӯзар** () — яке аз паҳлавонони бузурги Шоҳнома ва сипаҳдори сипоҳи Эрон.

Номаш дар «Ардвисура-яшт»-и Авесто Туса омадааст. Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ Тӯс писари Нӯзар аст. Пас аз марги падараш вай мебоист ба тахт менишаст, вале барои шоҳи золим будани падараш паҳлавонони Эрон ба тахти шоҳӣ Кайқубодро нишонданд. Тӯс дар аoди чандин шоҳ сарлашкари эрониён буд. Паҳлавони туронӣ Аржанг ба дасти ӯ кушта шуд, ҳамватани ӯ Ҳумон ба набарди Тӯс тоб наоварда, роҳи гурезро пеш гарифт ва ғайра. Баробари паҳлавони номдор буданаш Тӯс якраву тундмизоҷ ва кӯтоҳандеш низ тасвир шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Амалӣ

**Амалӣ** — жанри адабӣ, ки чунин жанрҳоеро дар бар мегирад, аз қабили достони ҷосусӣ, достони саргузаштӣ, тарснок, ҷома ва ханҷар ва асрор. Чунин ҳикоя аз шиддате истифода мекунад, ки вақте хонанда мехоҳад бидонад, ки ихтилофи байни қаҳрамон ва антагонист чӣ гуна ҳал мешавад ё роҳи ҳалли муаммои триллер чӣ гуна аст.

## Тавсиф
Амалӣ — адабиёти жанриест, ки мавзӯи он бо таъкид ба сюжетҳои ҷолиб тавсиф мешавад. Ин на ҳамеша маънои онро дорад, ки онҳо рушди хислат ё ҳикояро истисно мекунанд. Амалӣ бо шаклҳои дигари адабиёти илмии бадеӣ, аз ҷумла амалӣ, бозиҳои амалӣ ва ғайра, ба монанди манга ва аниме алоқаманд аст. Он ҳунарҳои размӣ, варзиши экстремалӣ, таъқиби мошинҳо, шубҳаҳои амалӣ ва мазҳакаи амалиро дар бар мегирад, ки ҳар кадоми онҳо бештар ба намуди филми амалии худ тамаркуз мекунанд. Одатан мумкин аст аз рӯи услуби эҷодии пайдарпайии амалҳо, тамаркузи тамоми кор фарқ кунад, ки масалан, услуби пайдарпайии амалҳо нишон диҳад, ки оё тамоми асарро метавон ҳамчун романи саргузашти амалӣ ё ҳунарҳои размӣ тасниф кард. Амалиёт асосан бо таваҷҷӯҳи марказӣ ба ҳама гуна ҳаракати ҳаяҷоновар муайян карда мешавад.

## Феҳристи амалиҳо
* 58 дақиқа
* Шиносоии Борн - достон
* The Chinaman
* Тасовии бузург
* Хуни якум -достон
* Killed in Action
* Man on Fire
* Ҳеҷ чиз абадӣ нест

## Нигаред низ
* Action
* Достони ҷосусӣ
* Триллер

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Амалӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои адабӣ
Гурӯҳ:Ривоятшиносӣ
Забеҳуллоҳ Сафо

**Забеҳуллоҳи Сафо** (; ) — пажӯҳишгар, , мусаҳҳеҳи мутун, устоди мумтози донишгоҳи Теҳрон, ҳамосапажӯҳ ва шахсияти барҷастаи адабӣ дар Эрони муосир ва мулаққаб ба «падари таърихи адабиёти Эрон», аз ҷумлаи нависандагони аслии Донишномаи Эронико. Аз таълифоти машҳури ӯ китобҳои "Таърихи адабиёт дар Эрон ва «Ҳамосасароӣ дар Эрон» аст.

## Зиндагинома
Таълимотӣ ӣбтидоӣ ва миёнаро дар зодгоҳаш ва Бобул гирифта, Донишкадаи Теҳронро хатм намудааст. Дар донишкада Сафо рисолаи «Ҳамосасароӣ дар Эрон»-ро навишта, соҳиби унвони доктори илми адабиёт гардид ва дар ҳамин донишкада ба сифати муаллими адабиёт ба кор машғул шуд. Ӯ фаъолияти илмию адабиашро аз аввали солҳои 30 сар кардааст. Нахустин мақолаҳои илмӣ ва шеърҳояш дар маҷаллаву рӯзномаҳои «Меҳр», «Эрони имрӯз», «Таълим ва тарбият» мунташир шудаанд. Солҳои 40 дар таъсиси маҷаллаи илмиву адабии «Сухан» (1943) фаъолона иштирок карда, вазифаи сармуҳаррири онро ба уҳда дошт. Муҳимтарин асари тадқиқотии Сафо «Таърихи адабиёт дар Эрон» мебошад, ки муаллиф барои таълифи ин асар беш аз 20 соли умрашро сарф кардааст. Токунун се ҷилди ин асар нашр шудааст, ки дар он материалҳои зиёде доир ба таърихи адабиёти форс-тоҷик гирд оварда шудаанд. Тадқиқоти муқимми дигари Сафо «Таърихи улуми ақлӣ дар тамаддуни исломӣ то авосити қарни панҷуми ҳиҷрӣ» (1953), «Мухтасар дар таърихи таҳаввули назм ва насри порсӣ» (1952), «Ганҷи сухан» (хрестоматия иборат аз 3 ҷилд, назм), «Ганҷинаи сухан» (ҳрестоматия иборат аз 4 ҷилд, наср) мебошанд. Ба ғайр аз асарҳои илмию тадқиқоти дар маҷадлаву рӯзномаҳо ва тазкираҳо бисёр шеърҳои Сафо ба табъ расидаанд. "Ӯ ашъори худро бо сабку услуби шеъри классикӣ эҷод кардааст. Сафо бо тарҷума низ машғул шуда, баъзе асарҳои шоир ва публисисти франсавӣ Ламартинро ба забони форсӣ гардондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гаршосп

**Гаршосп** — номи чанд тан аз қаҳрамонҳои Шоҳнома:
* **[[Гаршосп (паҳлавон)|Гаршосп]]** — паҳлавони устураии эронӣ, ниёи Рустам;
* **[[Гаршосп (писари Зав)|Гаршосп]]** — охирин подшоҳи Пешдодӣ, писари Зав.
Гаршосп (писари Зав)

**Гаршосп** () ё **Гаршосб** — охирин подшоҳи силсилаи Пешдодиён, писари Зав. Ӯ ҳудуди нуҳ сол ба Эрон ҳукумат кард.

Ӯро набояд бо Гаршоспи паҳлавон ва ниёи Рустам иштибоҳ кард. Номи Гаршосп аз авестоии **Kərəsāspa** гирифта шуда ва ба маънӣ «дорандаи асби лоғар» аст.

Ҷалол Холиқии Мутлақ абёти марбут ба подшоҳии Гаршоспро илҳоқӣ ва ғайриаслӣ медонад ва ин абётро дар нусхаи тасҳеҳии худ надорад; зеро ки ин абёт дар нусхаҳои Флоренсия (614 ҳиҷрӣ) ва Истанбул (731 ҳиҷрӣ) нест ва дар тарҷумаи арабии Бундорӣ ҳам наомадааст. Ва ҳамчунин бо таваҷҷуҳ ба ашъори «Шоҳнома», пас аз даргузашти Завтаҳмосп, Эрон бе шоҳ мемонад ва эрониён ба Зол паноҳ мебаранд ва аз Зобул, Зол ва Рустам ва сипоҳи Эрон барои муқобала бо Афросиёб мешитобанд.
мини|Нигорае аз тоҷу тахти Гаршосп (писари Зав) дар Шоҳномаи Абусаъидӣ.
Абёти марбут ба подшоҳии Гаршосп дар тарҷумаи арабии «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, «Ғурару-с-сияр»-и Саолибӣ низ наомадааст.

Дар китоби «Форснома»-и Ибни Балхӣ омадааст, модари Гаршосп духтари Пури Ёмин, пури Яъқуб будааст.

## Дар Шоҳнома
Эрониён дар даврони Гаршоспзав ва падараш Завтаҳмосп ба сабаби шикасти сахте, ки дар замони Нӯзар аз турониён хӯрда буданд ва ҳатто Нӯзар ба дасти Афросиёб кушта гашта буд, ҳаргиз натавонистанд қад рост намоянд. Нӯзар ҳангоми муҳосираи пойтахти кишвар тавассути Афросиёб, пушт ба Қорани шоҳи Рай гарм дошт, аммо Қоран низ дар он замон тавони рӯёрӯӣ бо Афросиёбро надошт. Ба ҳамин сабаб эрониён чашми ёрӣ ва кумак ба зобулиён дӯхта буданд.

Завтаҳмосп ки даргузашт ва Гаршоспзав бар тахти Эрон нишаст, хабараш ба Турон расид. Афросиёб, ки дар он замон сипаҳсолори Турон буд, на шоҳи Турон, дирангро ҷоиз надонист. Бо вуҷуди бемайлии Пашанги ниёяш, аз тариқи Хор Рай ба Эрон ҳуҷум овард ва эрониён назди Зол шитофтанд. Зол аз пирӣ ва куҳӯлат шиква намуд, вале навиди Рустамро дар мушорикат ва дифоъ ба эрониён дод, вале Рустам навҷавонест, ки ҳануз лабаш бӯи шир медиҳад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Гурӯҳ:Пешдодиён
Ҳумой (духтари Гуштосп)

**Ҳумой** — дар достонҳои миллии Эрон ва «Шоҳнома» духтари Гуштосп хоҳари Исфандиёр аст.
 
Гуштосп қавл дод агар касе кини Зарирро биситонад Ҳумойро ба ақди ӯ дархоҳад овард, аммо касе ҷузи Исфандиёр бародари Ҳумой гиреҳ аз ин кор накушод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 1-9. — , 2007—2010.

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Ораши Камонгир

**Ораш**, **Ораши Камонгир** (), **Ораши Шевотир** () —  бузургтарин тирандоз дар устураҳои эронӣ аст, ки пас аз поёни ҷанг Эрон ва Турон, ба унвони камондори эронӣ барои таъйини марз Эрон ва Турон баргузида шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Пашутан

**Пашутан**, **Пешутан** (ба авестоӣ: Pəšōtanū, талаффуз ба форсии миёна: Peshyotan ё Peshotan) — донишманд ва ҳомии кеши зардуштӣ, писари бузурги Гуштосб ва бародари Исфандиёр. Дар ривояте ойинӣ дар мавриди Пашутан гуфта шудааст, ки вай бо хӯрдани ширу нони дарун аз дасти Зартушт, ҷовидон мешавад. Пашутан дар ривоёт ойинӣ аз ҷовдононест, ки бар Гангдиж фармон меронад ва дар охирин даҳаи ҳазораи охир, ҳамроҳ бо яксаду панҷоҳ ҳазор тан аз ёронаш ва бо даҳ ҳазор дирафш, ба фармондеҳии Хуршедчеҳр, ки фарзанди Зартушт аст, ба ёрии Сушёнат бармехезад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* جان راسل هینز، شناخت اساطیر ایران، ترجمه: باجلان فرخی، چاپ دوم، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۵، صفحه:۱۲۷

Гурӯҳ:Шахсиятҳои ШОҳнома
Фаршедвард

**Фаршедвард** — писари Гуштосп, бародари Пашутан ва Исфандиёр. Ӯ пас аз аввалин пирӯзии Гуштосп бар Арҷосп, фармонравои Хуросон шуд.

Фаршедвард дар дувумин ҷанги Гуштосп бо Арҷосп шоҳи Турон ба ҳамроҳи гурӯҳе дигар аз паҳлавонони эронӣ кушта мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 1-9. — , 2007—2010.

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Беҳофарид (духтари Гуштосп)

**Беҳофарид** () — духтари Гуштосп ва хоҳари Пашутану Исфандиёр. Вай ба ҳамроҳи хоҳараш, Ҳумой, ба даст хиюнон асир мешавад ва саранҷом бародараш Исфандёр эшонро мераҳонад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 1-9. — , 2007—2010.

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Амалии мазҳакавӣ

**Амалии мазҳакавӣ** (ё *Ҷангии мазҳакавӣ*) — жанрест, ки ҷанбаҳои амалӣ ва мазҳакаро муттаҳид мекунад.
## Синамо
Сомонаи AllMovie мазҳакаҳои амалиро ҳамчун филмҳое тавсиф мекунад, ки амали "тез ва хашмгин" доранд, аммо "асосан сабукфикрона", хеле кам боиси марг ё ҷароҳати вазнин мешаванд. *The Script Lab* навиштааст, "[Жанр] ба аломатҳо такя мекунад, то ҳаҷвро ба вуҷуд оварад, дар ҳоле ки саҳнаҳои амалӣ нисбат ба филми амалӣ анъанавӣ камтар шадидтаранд." Шакли дигари жанр силсилафилми телевизионист. Яке аз аввалин силсилафилмҳо ин "The Dukes of Hazzard" (1979-1985) буд.

Мазҳакаҳои амалӣ аксар вақт мавзӯъҳои "моҳиҳо аз об" доранд, ба монанди истифодаи як актёри машҳур барои муқоиса бо саҳна, масалан, чӣ гуна "кӯча, шахсияти истеҳзоангези Эддӣ Мёрфӣ бо расмиёти муқаррарии полисӣ дар филми  „Beverly Hills Cop" дар охири асри бистум бархурд мекунад».

Филми "Генерал" бо иштироки Бастер Китон дар нақши асосӣ аввалин филми мазҳакавӣ маҳсуб мешавад. Дигар шаклҳои аввали мазҳакаи амалӣ филмҳои ҷома ва шамшери солҳои 1930 буданд. AllMovie навишт, ки "ситораҳо бо зеҳнӣ ва ҷасурона бо сужаҳои ҷолиб ва трюкҳои далерона муттаҳид шудаанд." Солҳои 1980-ум, ин жанр маъмулӣ шуд ва филмҳои дӯстони полис ҳамчун идомаи комедияҳои экшн ба мисли *Midnight Run* (1988) ва силсилаи филмҳои "Яроқҳои марговар" пайдо шуданд. Дигар мазҳакаҳои амалии даҳсола инҳоянд: "Бародарони Блюз" (1980) ва филмҳои актёр ва ҳунарманди ҳарбӣ Ҷеки Чан.

Солҳои 1990-ум, мазҳакаҳои амалии "саҳнаҳои зӯроварӣ бо истифодаи аслиҳа ва наворҳои сахттаъсир зиёд шуданд".  Rotten Tomatoes навишт, ки "Rush Hour" (1998) формулаи жанрро дубора тақвият дод ва "Lock, Stock and Two Smoking Barrels" (1998) муҳимтарини он даҳсола буд. Дар ду даҳаи аввали асри XXI, филмҳои "Kung Fu Hustle" (2004), "Hot Fuzz" (2007), "Tropic Thunder" (2008), "Jump Street" (2012) ва "Bad Boys for Life" (2020) аз ҷумлаи намунаҳои зиёди ин филмҳо буданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Амалӣ
Гурӯҳ:Амалии мазҳакавӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои синамо
Гурӯҳ:Жанрҳои телевизионӣ
Судоба

**Судоба** () — яке аз шахсиятҳои «Шоҳнома», духтари шоҳи Ҳомоварон (Яман).

Шоҳи Эрон Кайковус ӯро ба муқобилати падараш нигоҳ накарда, ба занӣ гирифт. Судоба ба писари Ковус — Сиёвуш ишқ баста, бо макру ҳила ӯро ба худ моил карданӣ шуд. Сиёвуши поктинат ин ишқи ноҷоизро рад намуд ва бар асари кинахоҳии Судоба ба ранҷу азоб дучор омад ва оқибат дар Турон ба ҳалокат расид. Пас аз расидани хабари марги Сиёвуш Рустам Судобаро кушт. Фирдавсӣ дар оғози достон ниобат ба Судоба назари нек дорад. Ба замми ин дар тасвири шотар Судобазани зебою накӯст. Вале пас аз таашшуқи ӯ бо Сиёвуш ва хиёнат ба шавҳар назари Фирдавсӣ тағйир ёфта, Судоба ҳамчун маккораи бадкирдор тасвир мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Зарир

**Зарир** (), **Зайривайрӣ** — ҷанговари далер ва сипаҳбади эронӣ, писари Луҳросп ва бародари Гуштосп.

## Дар Авсесто
Ин ном дар Авесто Зайривайри омадааст, ки ба маънии зарринҷавшан аст. Мувофиқи ривоятҳои Авесто Зарир шахси хоксору парҳезгор аст. Дар «Обоняшт»-и Авесто омадааст: «Зарир размкунон бар пушти асп бар каронаи оби Даитйа сад аспу ҳазор гову даҳ ҳазор гӯсфанд ӯро [Аредвисура Аноҳита] пешкаш овард... Ва аз вай хостор шуд: «Эй Аредвисура Аноҳита! Эй нек! Эй тавонотарин! Маро ин комёбӣ арзонӣ дор, ки ман дар кор зери ҷаҳон бар Ҳумайакаи девпарасти гушудачангол, ки дар ҳашт хона ба сар мебарад ва бар Арҷоспи дурванд пирӯз шавам. Аредвисура Аноҳита, ки ҳамеша хостори заурниёзкунанда ва ба оин пешкашшавандаро комраво кунад, ӯро комёбӣ бахшид».

## Дар дигар китобҳо
Аз набардҳои Зарир барои кишвараш Эрон ва густариши оини маздаясно дар номаи паҳлавии «Ёдгори Зарирон» сухан рафтааст. Баъдан, корномаи Зарир дар осори таърихӣ (махсусан «Таърихи Табарӣ» ва тарҷумаи форсии он, ки бо номи «Тарҷумаи Таърихи Табарӣ» ё «Таърихи Балъамӣ» машҳур аст, инъикос ёфт.

## Дар Шоҳнома
Абулқосими Фирдавсӣ дар тасвири корнамоиҳои Зарир аз ҳазор байти Дақиқӣ, ки дар бораи Гуштосп ва замони ҳукмронии ӯ суруда буд, истифода кардааст (Асари Дақиқиро муҳаққиқон «Гуштоспнома» гуфтаанд). Дар «Гуштоспнома» – «Шоҳнома» Зарир – писари Лӯҳросп дар чанде аз лаҳзаҳо – аз раҳ баргардонидани бародараш Гуштосп, ки мехост аз Кобул ба Ҳиндустон биравад, овардани Гуштосп аз Рум ва набардҳояш бо Арҷосп амал менамояд. Зарир дар набард бо Арҷосп паҳлавониву қаҳрамонӣ нишон дод, аммо аз дасти Бидрафш (Бедирафш)-и ҷоду – яке аз сипаҳбадони Арҷосп на дар ҷанги рӯбарӯ, балки пинҳонӣ кушта шуд.

Писари хурдсоли Зарир – Настур (дар «Ёдгори Зарирон» ва баъзе нусхаҳои «Шоҳнома» бо Баставр омадааст) бо ёрии Ис-фандёр ва сипаҳбад Гиромикард Бидрафшро кушт ва барои марги падараш интиқом гирифт. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Он Шигоу

**Он Шигоу** (; ) — роҳиби буддоӣ (бҳикшу) ва пизишки эронӣ. Аз шоҳзодагони Ашконӣ буд, ки аз тоҷу тахт даст кашиду қуллаи Помирро убур карда ба Чин рафт ва ба таблиғи дини буддоӣ дар Чин пардохт. Ӯ поягузори амали таҷумаи матнҳои буддоиро ба забони чинӣ ба шумор меравад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* E. Zürcher, *The Buddhist Conquest of China*. Leiden, 1959.
* J. Nattier, A Guide to the Earliest Chinese Buddhist Translations: Texts from the Eastern Han and Three Kingdoms Periods Bibliotheca Philologica et Philosophica Buddhica, Vol. X. The International Research Institute for Advanced Buddhology, Soka University, 2008. 
* A. Cotterell, *From Aristotle to Zoroaster*. 1998.
* Richard Foltz], *Religions of Iran: From Prehistory to the Present*, London: Oneworld, 2013.
* Phra Kiattisak Ponampon (2014), Mission, Meditation and Miracles: An Shigao in Chinese Tradition, MA thesis, Dunedin, NZ: University of Otago

Гурӯҳ:Ашкониён
Гурӯҳ:Эрониён дар садаи III
Феҳристи шахсиятҳои Шоҳнома

Дар ин ҷо феҳристи шахсиятҳои ёдшуда дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ оварда шудааст, ки қаҳрамонон ва бадкоронро фаро мегирад:

## А
* Армоил
* Арнавоз
* Арҷосп
* Атрат
* Ахвост
* Ағрирас

## Б
* Барзин
* Бастур
* Баҳром писари Гударз
* Баҳроми Гӯр
* Беварасп
* Бедирафш
* Бежан
* Беҳофарид (духтари Гуштосп)
* Бонугушасп

## В
* Виса

## Г
* Гаждаҳам
* Гарсеваз
* Гаршосп (паҳлавон)
* Гаршосп (писари Зав)
* Гев
* Гударз
* Гургин
* Гургсор
* Гурдия
* Гурдофарид
* Гуроза
* Гурӯи Зиреҳ
* Густаҳам

## З
* Зав
* Завора
* Зангаи Шоварон
* Зарасп
* Зарбону
* Зарир (писари Луҳросп)
* Заҳҳок
* Зодашм
* Зол

## И
* Исфандиёр

## К
* Каёнӯш
* Кайбаҳман
* Кайдороб
* Кайковус
* Кайхусрав
* Кайқубод
* Кармоил
* Катоюн
* Кашвод
* Коваи оҳангар
* Коран

## Л
* Луҳросп

## М
* Манижа
* Манучеҳр
* Манӯшон
* Меҳроби Кобулӣ

## Н
* Наримон
* Настеҳан
* Нӯзар

## О
* Обтин
* Ораши Камонгир

## П
* Парин
* Пашанг
* Пирони Виса
* Пурмоя (бародари Фаридун)

## Р
* Рустам
* Руҳҳом
* Рӯдоба

## С
* Салм (Шоҳнома)
* Саҳӣ
* Сиёвуш
* Сиёмак
* Синдухт
* Сом
* Судоба
* Суҳроб

## Т
* Талимон (паҳлавон)
* Талимон (суғдӣ)
* Таҳмина
* Таҳмурас
* Тур
* Тӯс писари Нӯзар

## Ф
* Фарангис
* Фарибурз
* Фаридун
* Фаромарз
* Фаронак
* Фаруд
* Фаршедвард

## Х
* Хузон

## Ш
* Шағод
* Шаҳрноз
* Шедасп
* Шедваш

## Э
* Эраҷ

## Ҳ
* Ҳум
* Ҳумой (духтари Гуштосп)
* Ҳумойи Чеҳрзод
* Ҳушанг
* Ҳуҷир

## Ҷ
* Ҷарира

## Нигаред низ
* Феҳристи занон дар Шоҳнома

Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ
Бастур

**Бастур**, **Баставаирӣ** — паҳлавони эронӣ, писари Зарир ва бародарзодаи Гуштосп. Саргузашти Бастур ва диловариҳои ӯ дар майдони разм яке аз достонҳо ва ҳамосаҳои размӣ аст, ки дар «Шоҳнома» ва «Ёдгори Зарирон» омадааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Ёдгори Зарирон

«**Ёдгори Зарирон**» — рисолаи ҳамосӣ ва мазҳабии кӯтоҳе аст дар асл ба забони портӣ ва зоҳиран насри тавъам бо шеър будааст, чун дар хилоли он, вожагон, таркибот ва сохторҳои портиро метавон дид, аммо ба сурати кунунӣ он ба хатт ва забони порсиг аст. Ин матн, ки дар соли 500 мелодӣ ё каме дертар навишта шудааст, қадимитарин достони паҳлавонӣ аст, ки ба забонҳои эронӣ боқӣ мондааст. Матн дорои 114 банд матни аслӣ ва 7 банди поённавишт аст, ки сафаҳоти 1 то 17 маҷмӯъаи мутуни паҳлавиро ба худ ихтисос додааст. Ин матн дар баъзе аз дастнависҳо «Шоҳномаи Гуштосп» низ номида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ
Феҳристи занон дар Шоҳнома

Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ маликаҳо, шоҳдухтҳо, қаҳрамонон ва ҷодугарони бисёре аз Эрон, Турон, Имперотурии Рум, Чин, Ҳинд ва ғайра вуҷуд дорад.

## Феҳристи занон дар Шоҳнома
* Arezo, daughter of Mahyar
* Arezo, wife of Salm
* Azadeh, the lover of Bahram V Gor
* Azarmidokht, Queen of Queens of Iran
* Arnavāz, wife of Zahak and later of Freydon
* Spanoy, a Turanian princess
* Banou of Gazor
* Banou of Gordoye
* Banou of Mahbod
* Boran, Queen of Queens of Iran
* Beh-Afarid, daughter of Kay Vishtasp
* Tahmina, mother of Sohrab and wife of Rustam
* Jarireh, the first wife of Siyavash
* Jamag, sister of Jamshid
* Rudaba, wife of Zal and the mother of Rustam
* Spinvad, an Indian princess and lover of Bahram V Gor
* Sudabeh, wife of Kay Kavus
* Sahi, wife of Iraj
* Sindukht, grandmother of Rustam
* Shahrnāz, daughter of Jamshid, wife of Zahak and Freydon
* Faranak, mother of Freydon
* Farangis, wife of Siyavash and mother of Kay Khosrow
* Katāyoun, a Roman princess, wife of Kay Visthasp and step-mother of Esfandiyar
* Gordafarid, a young Iranian princess who fought Sohrab
* Gordiye, a princess and warrior of House of Mehran, sister of Bahram Chobin, wife of Vistahm and eventually wife of Khosrow II Parviz
* Gol Shahr, wife of Piran Viseh
* Mah Afarid, a woman who slept with Iraj, mother of Manuchihr
* Manizheh, a Turanian princess, the lover of Bijan
* Mehrnaz, sister of Kay Kavus
* Homay, daughter of Kay Vishtasp
* Kay Homay, Queen of Queens of Iran

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Занон дар Шоҳнома
Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Тонпа Шенраб Мивоче

**Тонпа Шенраб** (Tonpa Shenrab) — бунёнгузори дини бон ва фармонравои подшоҳии Тоҷиг (Тозиг) 8000 сол пеш дар ғарби Тибет.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гервер

**Гервер** — шоҳаншоҳи кишвари Тоҷиг бар пояи навиштаи яке аз муҳимитарин матнҳои бонӣ «Ma rgyud».

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Милу Самлек

**Милу Самлек**, ё **Милу Самлег** (*Mi-lus bSam-legs*; қарни қарни VII пеш аз мелод) — шоҳзодаи сарзамини бостонии Тоҷиг, муаллими таълимоти бон дар байни башарият ва яке аз шахсиятҳои марказӣ дар таърихи «Ма Гюд» (Ma rgyud). Ӯ ҳатто дар ҷавонӣ ба ҳушу заковаташ маъруф буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Фанноварии молӣ

**Фанноварии молӣ** (), **финтек**, **финтех** () —  бахше муташаккил аз  ширкатҳо, ки аз фанноварии навоварона барои рақобат бо равишҳои молии суннатӣ дар ироаи хадамоти молӣ истифода мекунанд. Ширкатҳои фаъол дар заминаи фанновариҳои молӣ умуман стартапҳо ҳастанд, ки талош мекунанд худашонро дар системҳои молӣ ҷо биндозанд ва ширкатҳои суннатиро ба чолиш бикашанд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Молия
Гурӯҳ:Хадамоти молӣ
Охирин мо

«**Охирин мо**» () — як силсилаи телевизиони амрикоӣ мебошад, ки аз ҷониби HBO пахш мешавад. Нахустнамоиши ин сериал 15 январи соли 2023 буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ ИМА
Warner Bros. Discovery

«**Warner Bros. Discovery**» — як конгломератҳои фаромиллии васоити ахбори омма ва фароғатии амрикоист, ки қароргоҳаш дар Ню Йорк ҷойгир аст.

Ширкат дар натиҷаи муттаҳидшавии WarnerMedia ва Discovery, Inc. таъсис ёфтааст, ки 8 апрели соли 2022 анҷом ёфт. Номи ширкат маҷмӯи амволи барҷастаи WarnerMedia, студияи филми Warner Bros. ва шабакаи кабелии Discovery Channel мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Саҳифаи расмии Warner Bros. Discovery
Сакоиҳо

**Сакоиҳо**, **сакоҳо** (, номи қавмӣ: *Skolot*) — номи қабилаҳои эрони табор (аксаран кучманчиён), ки дар ҳазораи 1 то мелод ва асрҳои аввали милод зиндагӣ мекарданд.

Дар бораи сакоиҳо доир Авесто, таърихномаҳои ошуриҳо, ки ба солҳои 641—640 то мелод дахл доранд, дар манбаъҳои антиқӣ, катибаҳои эронии бостон, солномаҳои хитои, маъхазҳои ҳиндӣ ва ғайра маълумот дарҷ шудааст (Дар маъхазҳои антиқӣ одатан сакоиҳо ва скифҳо ба як маъно омадаанд). Дар катибаҳои эронии бостон се гурӯҳи сакоиҳо ном бурда шудаанд: сакоиҳои хавмаварг (дар асарҳои муаллифони антиқӣ аморгихо), сакоиҳо и тиграхавд («кулоҳборик») ва сакоиҳои «он сӯи баҳр» (яъне скифҳои назди Баҳри Сиёҳ). Дар адабиёти муосири илмӣ қабилаҳои бостонии ноҳияҳои шимолӣ ва шарқии Осиёи Миёна, Қазоқистон, Туркистони Шарқӣ бар хилофи массагетҳои ба онҳо хеши назди баҳрҳои Аралу Каспий ва скифҳои шимоли назди Баҳри Сиёҳ сакоиҳо номида шудаанд. Дар охири асри VI ва ибтидои асри V то мелод як қисми сакоиҳоро шоҳони Эрон (аз сулолаи Ҳахоманишиён) ба худ тобеъ карданд ва аз онхо андоз ва аскар мегирифтанд; сакоиҳо аз тарафи лашкари форсиён дар ҷангҳои Юнону Эрон (500—449 то мелод) иштирок карданд, дар вилоятҳои гуногуни Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ хизмати ҳарбиро ба ҷо меоварданд. Машғулияти асосии сакоиҳо чорводории кучӣ буд; гурӯҳҳои алоҳидаи онҳо ба ҳаёти муқими мегузаштанд. Дар маҳалҳои сакоиҳои Осиёи Миёна ҷамъияти синфӣ ба вуҷуд меомад. Дар байни сакоиҳо раванди ба табақаҳои иҷтимоӣ ҷудошавӣ оғоз меёбад; табақаи аъёни сакоиҳо сарват меғундошт; дар баробари ин муносибатҳои авлодию қабилавӣ низ мавқеъ доштанд. Миёнаҳои асри III то мелод як гурӯҳ қабилаҳои сакоиҳо ба хоки Порт зада даромаданд ва дар ташкилшавии Шоҳаншоҳии Ашконӣ саҳм доштанд. Баъдтар ин қабилаҳо ба маҳалли Дрангиён даромада, дар он ҷо муқимӣ шуданд ва ба Дрангиён номи Сакистон («мамлакати сакоиҳо», ҳозира Систон)-ро доданд. Дар охири асри II ва нимаи аввали асри I то мелод сакоиҳо ба Ҳиндустони Шимолӣ cap дароварданд. Дар қаламрави ҳозираи Осиёи Миёна, Афғонистон, Покистон ва Ҳиндустони Шимолӣ дар асрҳои аввали солшумории мо сакоиҳо, эҳтимол, бо халқҳои маҳаллӣ ва қабилаҳои кучманчӣ омехта шуданд. Дар Туркистони Шарқӣ (Хутан) забони онҳо то асри X солшумории мо боқи монд. Сакоиҳо дар этногенези халқҳои Осиёи Миёна, Афғонистон ва Ҳиндустони Шимолӣ мавқеъи калом доштанд.

Ëдгориҳои мадании сакоиҳоро бостоншиносони советӣ дар маҳалҳои ҷануби Қазоқистон, Узбакистон, Тоҷикистон ва Қирғизистон кашф карданд. Сакоиҳо асосан худои олӣ — Офтобро мепарастиданд. Ба санъати сакоиҳо тасвири ҳайвонот хос аст. Эпоси сакоиҳо хеле бостонию хеле бой аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Миёна
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихи Ӯзбакистон
Игорь Буланов

**Игорь Буланов** (Москва, СССР) сарояндаи рус, таронанавис, навозанда, продюсери мусиқӣ аст.

## Тарҷумаи ҳол
Игор дар Маскав таваллуд шудааст, аз синфи шашум ба омӯзиши мусиқӣ шурӯъ кардааст. Соли 1975 Буланов ба техникуми авиационии Рига дохил шуд. Дар мактаб ба ансамбль як навозанда ва гитарнавоз лозим буд ва Игор аз имтиҳон буд, ки дар ин гурӯҳ ягона шахсе буд, ки заминаи мусиқӣ надорад.

Пас аз хатми мактаб ҳамчун диспетчери ҳаракати ҳавоӣ, Игор ба Маскав рафт ва дар фурудгоҳи Внуково кор кард. Дар соли 1985, пас аз шаш сол ба ҳайси диспетчер кор кардан, Игор аз авиатсия даст кашид ва тасмим гирифт, ки ба мусиқии касбӣ машғул шавад. Пас аз хатми мактаб бо ихтисоси "дирижёри оркестр", Игор гурӯҳи мусиқии "Zeitnot" -ро ташкил кард, ки рок-роки оҳангро бозӣ мекард.

Дар соли 1988, гурӯҳ як қисми Лабораторияи сангҳои Маскав шуд, ки дар он гурӯҳҳои асосӣ баромад карданд: Brigadas, Bravo, Yelochny Bazaar. Дар соли 2010, Неба Край албоми мусиқии ро баровард.

## Дискография

### Албоми студия

### EP

* 2019 - "Книга" 

## Қайдҳо

## Сарчашмаҳо

* ВК расмии
Луи Арагон

**Луи́ Араго́н** (, дар хурдӣ **Луи́-Мари́ Андриё**, ; ) — , , мунаққиди адабӣ ва сиёсатмадори фаронсавӣ.

## Зиндагинома
Фаъолияти эҷодиаш аз соли 1917 оғоз ёфтааст. Дар оғоз ба ҷараёнҳои адабии дадаизм, сюрреализм ҳамроҳ буд. Солҳои 1920 дар эҷодиёти Луи Арагон тасвири реалистӣ қувват гирифт. Солҳои 1930 Луи Арагон ба СССР таваҷҷӯҳ намуд ва ин кишварро рамзи олами нав меҳисобид (достони «Фронти сурх», 1931; маҷм. ашъори «Ура, Урал!» 1934). Силсилаи романҳо бо номи «Олами воқеӣ» (1934 — 51) ва дигар роману достонҳои Луи Арагон аз зиндагии синфи коргар, коммунистон ҳикоят мекунанд. Луи Арагон ба адабиёти классикӣ ва муосири тоҷик таваҷҷӯҳи бисёр дошт. Дар аввалин Даҳаи санъати тоҷик дар Москва (1941) иштирок кардааст. Вай яке аз тарғибгарони адабиёти тоҷик дар Франсия буд. Дар бобе аз асари худ «Адабиёти советӣ» (Порис, 1955) Луи Арагон оид ба адабиёти тоҷик, эҷодиёти классикон, аз ҷумла Абуалӣ ибни Сино, Умари Хайём ва дигарон, мулоқотҳояш бо А. Лоҳутӣ, М. Турсунзода, М. Миршакар, Ф. Ниёзӣ, Р. Ҷалил суханронӣ кардааст. Ба ақидаи ӯ С. Айнӣ «бунёдгузори адабиёти реалистии тоҷик» буд. Баъди мутолиаи «Марги судхӯр» вай С. Айниро бо намояндагони бузурги адабиёти ҷаҳон — Шекспир, Гёте, Балзак дар як радиф гузоштааст. Шеърҳои Луи Арагон «Қиссаи сурудхонии марде дар қатлгоҳ», «Далер», «Соли даъвати 1917» ва ғайра ба забони тоҷикӣ тарҷума шудаанд.

Луи Арагон узви умумиҷаҳонии Комитети Сулҳ, дорандаи Мукофоти байналмилалии ленинии «Барои мустаҳкам намудани дӯстии байни халқҳо» (1957), доктори ифтихории донишгоҳҳои Порис ва Москва буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Озодбеҳ

**Озодбеҳ**, **Зодбеҳ ибни Моҳбиён ибни Меҳр Бундоди Ҳамадонӣ** () — наҷибзодаи эронӣ, марзбони сосонии Ҳира пойтахти Лахмиён дар Ироқ (617—633).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сосониён
Подуспони I

**Подуспони I**, **Подусбони I** (; ) — нахустин испаҳбади дудмони Подуспониён, ки ин давлатро дар минтақаи Рӯён бунён ниҳод. Ӯ аз соли 665 то 694 фармонравоӣ намуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Подусбониён
Вилферд Маделунг

**Вилферд Фердинанд Маделунг** (; ) — исломшинос ва устоди таърихи исломи Донишгоҳи Оксфорд.

## Эзоҳ
Фағониш

**Фағониш** () — шоҳзодаи ҳайтолӣ, ки дар миёнаҳои қарни VI фармонравои Чағониён буд. Ӯ, ки дар асл тобеъи подшоҳи Ҳайтолиён буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
Гурӯҳ:Ҳайтолиён