open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шаҳрвандии Тоҷикистон

**Шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон** — робитаи устувори сиёсию ҳуқуқии шахс бо Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, маҷмӯи ҳуқуқ ва уҳдадориҳои мутақобилаи тарафҳоро дар бар мегирад.

Шаҳрванди Тоҷикистон, яъне шахси воқеии дорои шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон, тибқи қонунгузории ҷорӣ инҳоянд:
* шахсе, ки дар рӯзи қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон буд;
* мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва шартномаҳои байналмилалии Тоҷикистон шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро соҳиб шуда бошад.
## Нигаред низ
* Шаҳрвандӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шаҳрвандӣ
Низоми судии Тоҷикистон

**Низоми додгоҳии Тоҷикистон** — низоми мақомоти махсуси ҳокимияти давлатӣ (судҳо), амаликунандаи адолат дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Низоми ҳокимияти судии Ҷумҳурии Тоҷикистонро Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ, Суди Олии иқтисодӣ, Суди ҳарбӣ, Суди Вилояти Мухтори Кўҳистони Бадахшон, судҳои вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия, Суди иқтисодии Вилояти Мухтори Кўҳистони Бадахшон, судҳои иқтисодии вилоят ва шаҳри Душанбе ташкил медиҳанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Низоми додгоҳии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Адолат
Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон

**Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Узбекистон** () — ҷумҳурии шӯравӣ, яке аз ҷумҳуриҳои иттифоқии Иттиҳоди Шӯравӣ.

27 октябри соли 1924 дар натиҷаи ба истилоҳ тақсимоти миллию ҳудудӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ ташкил ёфтааст. Бо қарори Анҷумани I-уми умумиузбекии муассисони Шӯроҳо аз 13 феврали соли 1925, амали Шартнома дар бораи ташкили ИҶШС ба ҶШС Узбекистон паҳн карда шуд. 1 сентябри соли 1991 ҶШС Узбекистон истиқлолияти худро аз Иттиҳоди Шӯравӣ эълон кард ва ба Ҷумҳурии соҳибихтиёри Узбекистон табдил шуд.

Дар шимол ва шимолу ғарб бо ҶШС Қазоқистон, дар шарқ бо ҶШС Қирғизистон, дар ҷанубу шарқ бо ҶШС Тоҷикистон ва дар ҷанубу ғарб бо ҶШС Туркманистон, инчунин дар ҷануб тавассути Омударё бо Афғонистон ҳамсарҳад буд.

## Эзоҳ
Риш

[thumb|Хашиёршо, яке аз шоҳони [Ҳахоманишиён|Ҳахоманишӣ]]
**Риш** () — мӯйҳои рӯй ва зери манаҳи мардон. Риш дар ҳолати маъмул фақат бар рӯи мардон пас аз синни булуғ рушд мекунад. Риш барои саломати пӯст бисёр муҳим аст ва ҳамчунин боис мешавад оби пӯст ба роҳатӣ хориҷ нашуд ва ин омил боиси ҷавон мондани пӯст мешавад. Албатта аз риш барои зебоии сурат ҳам истифода мешавад.

## Таърих
Одамони дарвари ибтидоӣ риши худро наметарошиданд. Қадимитарин васоили кӯтоҳ кардан (ва натарошидан) риш, ки то кунун ба даст омадааст, марбут ба 4000 сол пеш аст. Дар Мисри Бостон риш аҳамияти хоссе доштааст. Дар ҳудуди солҳои 3000 то 1500 қабл аз мелод дар Миср, абзор ва лавозиме ҳамчун нахи тило барои ороиши риш ба кор мерафтааст. Дар замони Искандари Мақдунӣ тарошидани риш дар Македония боб шуд. 
 
Дар Эронзамин, нахустин бор тарошидани риш аз даврони Сосониён боб шуд. То пеш аз он, тарошидан риш барои мардон, навъе муҷозот маҳсуб мешуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Риш
Аҳмад Ҳусайн

**Аҳмáд Ҳусáйн**  (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот, зодаи Лакҳнав. Тафсилоти зиндагиаш маълум нашуд. Тазкираи «Шамъи анҷуман»-и Сайидмуҳаммад Сиддиқ Ҳасанхони Баҳодурро китобат кардааст, ки соли 1875 дар Бҳупол чопи сангӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Аҳмад Ризо

**Аҳмáд Ризó** (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва хушнависи ҳиндустонӣ. Қитъаи форсие бо хатти вай дар Осорхонаи бостоншиносии Деҳлӣ маҳфуз аст, ки зоҳиран дар нимаи дувуми садаи XVIII–нимаи аввали садаи XIX китобат шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хаттотони ҳинд
Аҳмади Басират

**Аҳмáди Басирáт** (; охири садаи XIX — ибтидои садаи XX) — котиб ва хушнавис.

## Зиндагинома
Дар бораи тафсилоти зиндагиаш маълумоте ба даст наомад. Китобҳои «Кулиёт»-и Ҳоҷӣ Саид Азими Шервонӣ (соли китобат 1892—1896), «Мулистон» (китобаташ 1893/94) ва «Шамсу-л-мазиат» (китобаташ 1905)-ро бо хатти зебо китобат кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Аҳмади Бухорӣ

**Аҳмáди Бухорӣ** (; қарни 17) — хаттот ва хушнависи тоҷик.

## Зиндагинома
Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Як нусхаи «Куллиёт»-и Урфии Шерозиро китобат кардааст, ки дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Виқори Шерозӣ

**Мирзо Аҳмади Виқори Шерозӣ** (; 1816/17, Шероз — 1880/81, ҳамон ҷо) — хаттот ва хушнависи эронӣ.

## Зиндагинома
Таҳсилоти ибтидоиро дар Шероз шурӯъ намуда, дар улуми адабӣ ва ҳикмат машҳур шуд. Дар ҳунари шеър даст ва дар иншо маҳорат дошт. Пас аз марги падар бо бародари кӯчаки худ Мирзо Муҳаммадҳаким ба Ҳиндустон рафт ва як сол дар Бомбай таваққуф намуда, дар ҳамон ҷо «Маснавии маънавӣ»-и Мавлоно Ҷалолуддини Балхиро бо хатти зебо китобат ва чоп кард. Вақте ки Аҳмади Виқор дар Бомбай буд, ҳокими Форс Фирӯз Мирзо Нусратуддавла ӯро ба Эрон бозхонд. Виқор дар Шероз ба хидмати ҳоким буд. Соли 1857/58 ба Теҳрон омад ва ба дарбори Носируддиншоҳ роҳ ёфта, мавриди таваҷҷуҳи ӯ гардид ва пас аз андак таваққуф бо иззату эҳтиром ба Шероз бозгашт. Соли 1290 аз роҳи Бӯшаҳр ба зиёрати ҷойҳои муқаддас рафт. Пас аз як сол аз роҳи Кирмоншоҳ ба Шероз бозгашт ва дар ҳамон ҷо даргузашт.

Аҳмади Виқор ҷуз настаълиқ хатҳои насх, риқоъ ва шикастаи настаълиқро устодона менавишт. Бахусус дар хатти насх ба шеваи Мирзо Аҳмади Назирӣ дар асри худ беназир буд. Ӯ дар анвои мухталифи хат осори зиёде боқӣ гузоштааст. Аз хатти настаълиқи вай тарҷумаи форсии чанд Қуръон, аз ҷумла Қуръоне, ки соли 1864/65 бо хатти зебо китобат шудааст ва дар китобхонаи Маҷлиси Шӯрои Миллии Эрон (дар Теҳрон) маҳфуз мебошад, боқӣ мондааст.
   

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони эронӣ
Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Қозӣ Аҳмади Ғаффорӣ

**Қозӣ Аҳмад ибни Қозӣ Муҳаммади Ғаффорӣ** (; ? — 1566) — хушнавис, , ,  ва мусаввири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Кошон таваллуд шудааст. Аз авлоди Наҷмуддин Абдулғаффори Шофеии Қазвинӣ. Ба қавли Абдулқодири Бадоунӣ муддатҳо дар Эрон вазир буд ва саранҷом истеъфо дода, ба зиёрати Байтулмуқаддас сафар кард ва пас аз анҷоми маросими ҳаҷ ба Ҳиндустон рафт. Ба қавли Ғуломмуҳаммади Ҳафтқаламӣ («Тазкираи хушнависон») хушнависи настаълиқ буд ва дар Ҳиндустон ба шоҳзода Парвиз таълими хат мекард. Пас аз марги шоҳзода тарки хидмат намуда, соли 1566/67 вафот кард. Ҳангоми иқомат дар Эрон дар хонадони Соммирзо зиндагӣ мекард ва ин шоҳзода дар бораи ӯ гуфтааст: «Дар ҳиддати зеҳн ва салиқаи иншо байни ақрон (ҳамнишинон) машҳур буд». Аз осори хаттотии вай «Таърихи нигористон» ва «Насхи ҷаҳоноро» боқӣ мондааст. Аҳмади Ғаффорӣ шоири хуштабъ ва базлагӯ низ будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* بداونی عبد القادر. منتخب التواريخ. جلد ۳. کلکته، ۱۸۶۹؛
* هفت قلمی غلام محمد. تذکرۀ خوشنويسان. باهتمام محمد حدايت حسينی. کلکته، ۱۹۱۰؛
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵.

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Аҳмади Аврангзебӣ

**Саид Аҳмади Аврангзебӣ** (;  соли таваллуд ва вафот номаълум) — аз хушнависони дарбори подшоҳи Ҳиндустон Аврангзеб (1958–1707). Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Аз осори хаттотии ӯ сафҳае аз баёзи Бахтовархон дар Осорхонаи бостоншиносии Деҳлӣ мавҷуд аст, ки бо хатти настаълиқи хафии миёна навишта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Фахруддин Аҳмади Котиб

**Фахруддин Аҳмади Котиб** (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва хушнависи маъруф (асри 15).

## Зиндагинома
Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Ба хатти вай як нусхаи «Куллиёти Камоли Хуҷандӣ» дар Осорхонаи осори исломӣ ва турк дар Истанбул маҳфуз аст, ки бо хатти зебо китобат шудааст. Аз осори хаттотии ӯ инчунин баъзе тарҷеот аз маҷмӯаи тарҷеъбандҳо (дар китобхонаи Маҷлиси Шӯрои Миллии Эрон маҳфуз аст) ва як руқъа аз мураққае (дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул) боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Аҳмади Кошонӣ

**Аҳмáди Кошонӣ** (; ? — 1852) — хаттот ва хушнависи эронӣ.

## Зиндагинома
Хатҳои насх, шикаста ва настаълиқро некӯ ва зебо менавиштааст ва шахси фозил будааст. Аз осори хаттотии ӯ чизе дастрас нашуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Аҳмади Қавом

**Аҳмади Қивом** (; ), маъруф ба **Қавомуссалтана** () — хушнавис ва нахуствазири собиқи Эрон.

## Зиндагинома
Аз кӯдакӣ ба касби муқаддамоти улуми адабӣ пардохт. Дар ҷавонӣ дар иншои расоил ва хушнависӣ шуҳрат ёфта, дар дарбори шоҳи Қоҷор Музафаруддин муншӣ (котиб) буд. Баъд вазифаҳои муовини вазир ва вазири Вазорати ҷангро ба уҳда дошт. Пас аз истиқрори машрутият волии Хуросон таъйин гардид. Дар воқеаҳои соли 1921 дар Машҳад ӯро дастгир карда, таҳти ҳифозат ба Теҳрон фиристоданд, вале дере нагузашта аз зиндон озод ва нахуствазири Эрон таъйин карда шуд. Баъдҳо ба сафар ва саёҳати кишварҳои хориҷа пардохт. Соли 1943 дубора ба нахуствазирӣ расид ва дар рафъи фалокати (офати) Озарбойҷон кӯшишҳои зиёд ба харҷ дод. Соли 1953 бори дигар нахуствазир таъйин шуд, вале пас аз чанд рӯз ба сабаби беморӣ истеъфо дода, соли 1956 дар 77-солагӣ вафот кард. Ӯро дар мақбараи хонаводагӣ дар Қум ба хок супориданд.

Аҳмади Қивомуссалтана хатти шикастаи настаълиқро устодона менавишт ва бо хатти настаълиқи зебо чанд асарро китобат кардааст. Соли 1933 мураққаи (шомили даҳ руқъа) муноҷоти ҳазрати Алӣ ибни Абитолибро бо хатти зебо ба таври олӣ китобат кардааст, ки дар Китобхонаи салтанатии Эрон маҳфуз аст. Як маҷмӯаи китобаткардаи ӯ, ки шомили қасидаҳои дар мадҳи Музаффаруддиншоҳ гуфташуда мебошад, низ дар ҳамин китобхона аст. Ду қитъаи бо хатти настаълиқи зебо навиштаи вай дар Китобхонаи миллии Теҳрон маҳфуз мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависоони эронӣ
Гурӯҳ:Нахуствазирони Эрон
Аҳмади Лол

**Аҳмáди Лол**  (; қарни 16) — хушнависи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Ба хатти вай қитъае аз мураққаи Саидаҳмади Машҳадӣ дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул маҳфуз аст, ки бо хатти зебо китобат шудааст.

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Аҳмади Машҳадӣ

**Аҳмáди Машҳадӣ** ( маъруф ба **Аҳмад Ҳусайни Машҳадӣ**; ? — 1608, Мозандарон) — хушнависи форс-тоҷик ва устоди хатти настаълиқ.

## Зинадгинома
Давраи наврасӣ ва ҷавониаш дар зодгоҳаш Машҳад гузаштааст. Ҳунари хаттотиро аз Миралии Ҳиравӣ омӯхтааст. Дар зодгоҳаш Машҳад 15 сол ба таълими хаттотон машғул шудааст. Мавлоно Ҳасанлӣ, Мавлоно Алиризо ва Аҳмад ибни Мирмуншӣ аз ҷумлаи шогирдони беҳтарини ӯянд. Қисми зиёди умраш дар мусофират гузаштааст. Дар китобхонаҳои дарбори Абдулазизхон (Бухоро), шоҳ Таҳмосби Сафавӣ (Озарбойҷон), шоҳ Исмоили II (Қазвин), Мирмуродхон (Мозандарон) ба китобат машғул будааст.

## Осор
Асарҳои китобаткардаи Аҳмади Машҳадӣ — «Лавомеҳ»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, «Нузҳату-л-ошиқин» (Китобхонаи ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург), «Девони ғазалиёти»-и Амиршоҳии Сабзворӣ (Китобхонаи давлатии Эрон) чандин муқаттаот ва мураққаот (китобхонаи Истамбул) то замони мо омада расидаанд, ки бо хатти настаълиқи зебо китобат шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Аҳмад ибни Ҷаъфар

**Аҳмáд ибни Ҷаъфáр** (; ? — қарни X) — волии Хатлон дар аҳди Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ.

## Зиндагинома
Дар бораи Аҳмад ибни Ҷаъфар маълумоти кофӣ дар даст нест. Муаррихи маъруфи садаи XI Абусаиди Гардезӣ дар китоби «Зайн-ул-ахбор» ишора менамояд, ки Аҳмад ибни Ҷаъфар аз муқаррабони сипаҳсолори Хуросон Абуалӣ ибни Муҳаммад ибни Музаффар ибни Муҳтоҷ буд, дар набардҳои ин сипаҳсолор бо лашкари амири сомонӣ иштирок доштааст. Аз ҷумла, ҳангоми як набард дар соҳили рӯди Кофарниҳон Аҳмад ибни Ҷаъфар сипаҳсолори худ — Баҷкамро бо сипоҳи бисёр ба хидмати Абуалӣ эъзом дошт. Абуалӣ бо ин сипоҳи анбӯҳ лашкари амири сомониро муҳосира кард ва роҳашро ба Бухоро баст. Баъди бист рӯзи муҳосира дар вазъияти хеле мушкил амири Бухоро маҷбуран сулҳ баст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сомониён
Аҳмади Исфаҳонӣ

**Аҳмади Исфаҳонӣ** (*Аҳмадхон ибни Абдулҳусайнхон ибни Ҳоҷимуҳаммад Ҳусайнхон Садри Исфаҳонӣ*; қарни 19) — хушнавис, наққош ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Настаълиқро софу ширин ва нозук менавишт, шеър мегуфт, наққошӣ мекард ва дар улуми адабӣ маҳорат дошт. Аз осори ӯ як нусхаи девони Ҳофизи Шерозӣ дар Китобхонаи салтанатии Эрон маҳфуз аст, ки бо амри Носируддиншоҳи Қоҷор соли 1860/61 бо хатти зебо китобат шудааст. Осори дигари вай як нусхаи «Маҷмӯаи мунтахаби ашъори шуарои давраи ғазнавӣ» мебошад, ки дар китобхонаи Сайидмаҳмуд Фаррухи Хуросонӣ нигаҳдорӣ мешавад. Ин асар соли 1856/57 бо фармоиши волӣ Ҳамза Мирзо китобат шудааст ва абётеро аз қасидаҳо ва тағаззулоти шоирони қадими Хуросон дар бар мегирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Аҳмади Ёрхон

**Аҳмади Ёрхон** (, ?, Хушоби Лоҳур – 1734, ҳамон ҷо) — хаттот, хушнавис ва шоир.

## Зиндагинома
Фарзанди Аллоҳёрхон, ҳокими Лоҳур, Тата ва Мултон. Аҳмади Ёрхон марди фозил буд, ҳунари шоирӣ дошт ва дар шеър «Якто» тахаллус мекард. Аз маснавиҳои вай «Гулдастаи ҳусн» ва «Шаҳрошӯб» то ба мо расидааст. Дар ҳунари наққошӣ даст дошт ва ҳамаи хатҳоро хуш менавишт. Ба қавли Ғуломалии Озод Аҳмади Ёрхон бо аллома Мирабдулҷалили Балгиромӣ суҳбати муътақидона дошта, нусхаи Қуръонро ба хатти худ китобат карда, ба ӯ туҳфа кардааст, ки мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Таносух

**Таносух** ( — нақл, гузаштани як чиз ба чизи дигар), **боззоӣ**, **зодмурд**, ё **реинкарнатсия** ()  — таълимоти динию фалсафист дар бораи интиқоли нафс аз як тан (мурда) ба тани дигар (набот, ҳайвон, инсон). Агар аъмоли нафс некӯ бошад, вай гӯё баъди марг ба тани шарифтар ва агар рафтори ӯ некӯ набошад, ба тани вазеътар аз пешин нақл мешудааст.

## Таърих
Таносух дар аҳди бостон пайдо шуда буд. Минбаъд зимни шнкишофи динҳо ва ҷараёнҳои динию фалсафи (бараҳмания, буддоия, ҳиндуия) такмил ёфт ва яке аз муҳимтарин усулҳои назариёти онон гардид.

Дар Юнони Қадим таълимоти тасносухро орфеиён, пифагориён, Афлотун ва пайравонаш инкишоф додаанд. Дар Шарқ ғояи таносух ба таълимоти монавия нақши равшан гузоштаст.

Ислом таносухро рад мекунад. Вале вай дар кишварҳое, ки пеш зери таъсири идеологии зардуштия буданд, ин ақидаро комилан шикаст дода натавонист. Боқӣ мондани назарияи таносух дар ақоиди баъзе фирқаҳои ислом ва осори як зумра мутафаккирони асрҳои миёна аз ҳамин хусус дарак медиҳад. Масалан, дар «Зоду-л-мусофирин» омада, ки исмоилиёни ғоӣ ба таносух эътимод доранд. Дар «Ал-милал ва н-ниҳал» қайд шудааст, ки Ан-Наззом ва шогирдони ӯ Фазл ибни Ҳадасӣ, Аҳмад ибни Ҳаит низ ба таносух қоил буданд. Вале дар таърихи фалсафаи тоҷик ва дигар халқҳои Шарқи Наздику Миёна ин ақидаро на ҳама маъқул донистаанд. Масалан, Ибни Сино дар «Азҳавия» ин ақидаро бо далелҳои ақлӣ ва нақлӣ рад кардааст. Носири Хисрав, ки аз исмоилиёни эътидолӣ буд, низ ба таносух эътимод надошт ва онро назарияи комилан ботил мешуморид. Аҳли тасаввуф низ таносухро мазаммат кардаанд. Маҳмуди Шабустарӣ менависад:

::::: *Таносух з-он сабаб шуд нуфру ботил,*
::::: *Ки он аз тангчашми шуд ҳосил.*

Илми ҳозира таносухро рад мекунад, зеро, мувофиқи он, нафс (шуур)  мустақил набуда, балки хосияти мағзи сари инсон аст ва берун аз он мустақилона вуҷуд дошта наметавонад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таносух
Сияҳгӯш

**Сияҳгӯш**, **сиёҳгӯш**, **гули сияҳгӯш** () —  як навъ гули худрӯи аввали баҳор; гиёҳи бисёрсолаи пиёзакбех.

### Аҳамият ва мақоми илмӣ
Намуди камёфт ва нодир, дар шароити табиӣ ниҳоят кам дучор меояд.

## Тавсифоти гиёҳшиносӣ
Гулаш бунафш (дарозиаш 12-14 см), найчаи пояаш хокистарранг. Моҳи январ-апрел гул карда, апрел-май самар меорад.

## Густариш
Дар Тоҷикистони Марказӣ ва ҷанубӣ (қаторкӯҳҳои ҳисор, Вахш, Ҳазратишоҳ, Ғозималик) ва ноҳияҳои ҳамшафати Ӯзбекистон дучор меояд. Дар Афғонистон низ месабзад.

## Муҳити рушд
Дар нишебиҳои хокӣ, бештар дар ҷангалзори омехтаи гармсер (бодомзор, тӯғзор ва ғайра) дар баландии аз 900 то 2000 м аз сатҳи баҳр месабзад. Ба J. rosenbachiana (Regel) Vved. (ғарби Помиру Олой) қаробат дорад.

## Корбурд
Гули зебои навбаҳор аст. Баҳорон сокинони шаҳру деҳоти ҷумҳурӣ даста-даста сиёҳгӯш мечинанд. Ба таври оммавӣ бо бехаш ҷамъ кардани гули сиёҳгӯш ба нашъунамои он таъсири бад мерасонад.

## Парвариш
Аз тухм ва пиёзак зиёд мешавад. Дар боғи набототи шаҳри Душанбе ва шаҳри Кӯлоб сиёҳгӯшро парвариш мекунанд.

## Эзоҳ
Аъзои хориҷии АМИТ

**Аъзои хориҷии Академияи илмҳои Тоҷикистон** — он олимони барҷастаи хориҷӣ интихоб мешаванд, ки дар илм ва фарҳангиҷаҳонӣ саҳм доранд.

### Феҳристи феълии аъзои хориҷии АМИТ

## Ҳамчунин нигаред
* Раёсати АМИТ
* Академикҳои АМИТ
* Аъзои вобастаи АМИТ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Аъзои хориҷии АИ Тоҷикистон
Ҷамъияти саҳомии пӯшида

**Ҷамъияти саҳомии пӯшида**, **ҶСП** — ҷамъияти саҳомие, ки саҳмияҳояш танҳо байни муассисони он ё гурӯҳи дигари шахсони қаблан муайянгардида тақсим карда мешавад. Чунин ҷамъияти саҳомӣ ҳуқуқ надорад ба саҳмияҳои баровардааш обунаи кушода доир намояд ё ба тарзи дигар онҳоро барои харид ба гурӯҳи номаҳдуди шахсон пешниҳод кунад.

## Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
Шумораи саҳмдорони ҷамъияти саҳомии пӯшида набояд аз панҷоҳ нафар зиёд бошад.

Агар шумораи саҳмдорони ҷамъияти саҳомии пӯшида аз шумораи ниҳоии муқараррнамудаи ҳамин қисм бештар бошад, ин ҷамъияти саҳомӣ дар  муддати як сол бояд ба ҷамъияти саҳомии кушода табдил дода шавад. Агар шумораи саҳмдорони он то шумораи ниҳоии муқараррнамудаи ҳамин қисм кам нагардад, ҷамъияти саҳомӣ бояд бо тартиби судӣ барҳам дода шавад.

Саҳмдорони ҷамъияти саҳомии пӯшида барои аз рӯи нархи ба дигар шахс пешниҳодшуда харидорӣ намудани саҳмияҳои саҳмдорони ҳамин ҷамъияти саҳомӣ афзалият доранд. Дар оинномаи ҷамъияти саҳомӣ метавонад ба ҷамъияти саҳомӣ ҳуқуқи афзалиятноки аз саҳмдорон харида гирифтани саҳмияҳояшон пешбинӣ карда шавад, ба шарте ки саҳмдорон аз ҳуқуқи афзалиятноки харидани саҳмияҳо истифода накарда бошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷамъиятҳои саҳҳомӣ
Тавҳидбонк

**Тавҳидбонк** (пешина **Соҳибкорбонк**) — яке аз бонкҳои тиҷоратии Тоҷикистон. Номи пурра — ҶСК «Соҳибкорбонк».

## Таърих
Бонки Саҳҳомию Тиҷоратии Мададрасони Соҳибкории «Соҳибкорбонк» 24 августи соли 1999 бар асоси Қарори Бонки миллии Тоҷикистон таҳти № 15 ҳамчун бонки бисёрсоҳа дар заминаи собиқ «Тоҷикбонкбизнес» ба қайд гирифта шуд.

Айни замон «Соҳибкорбонк» дорои 7 филиал ва 50 маркази хизматгузории бонкӣ дар шаҳру навоҳии гуногуни ҷумҳурӣ аст.

Дар охири соли 2017 ҳамаи дороиҳои бонк 138 365 000 сомонӣ шумурда шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон
Бонки амонатӣ

**Бонкҳои амонатӣ** () — бонкҳое, ки маблағҳои озоди аҳо­ли­ро дар шакли пасандозҳои дархостӣ, пасандозҳои фав­рӣ ё уҳдадориҳо аз рӯйи вомбаргҳо ҷамъ оварда, маб­лағ­ҳои ҷамъомадаро барои додани қарзҳои кӯтоҳмуҳлат ва дигар амалиёте, ки нигаҳдории сатҳи муайяни бозоргириро таъмин месозанд, истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бонкҳо
Бонки сармоягузорӣ

**Бонки сармоягузорӣ** () — бонке, ки маблағҳоро ҷамъ оварда, барои маблағгузории ширкатҳои саноатӣ ва дигар муассисаву корхонаҳо истифода мебарад. Бонкҳои сармоягузорӣ дар ҷа­ра­­ё­ни барориш ва ҷойгирсозии коғазҳои қиматноки муш­та­риё­нашон ширкат варзида, ҳамчун кафили ҷойгирсо­зии коғазҳои қиматнок амал мекунанд ва дигар амалиёти шабеҳи амалиёти бонкҳои тиҷо­ра­тиро сомон медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бонкҳо
Кишварҳои пасошӯравӣ

**Кишварҳои пасошӯравӣ** (, ) ҳамчунин машҳур ба **собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ** (; **FSU**) ё **собиқ Ҷамоҳири Шӯравӣ** () — ҳамаи 15 кишвари мустақил, ки дар декабри 1991 аз Иттиҳод Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ пас аз фурӯпошӣ, берун омаданд.

Ҳамчунин Русия, ки ба унвони кишвар ҷойгузини‏ Иттиҳоди Шӯравӣ шинохта шуд. 11 марти 1990, Литва аввалин кишваре буд, ки эъломи истиқлол кард ва дар пайи он Эстония ва Латвия дар моҳи августи 1991. Ҳар се кишвар Балтика бозгашт ва тадовуми кишварҳои аслӣ‏, ки пеш аз пайвастанашон ба Иттиҳод Шӯравӣ вуҷуд доштандро эълом карданд. Дар пай он 12 ҷумҳурии боқимонда низ канорагирӣ карданд. 12 кишвар аз 15 кишвар (яъне ба истиснои кишварҳои Баҳри Балтика) дар ибтидо Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ ё ИДМ-ро ташкил дода ва бештаршон ба Созмони Паймони Амнияти Дастаҷамъӣ пайвастанд, дар ҳоле, ки кишварҳои Балтика рӯйи узвият дар Иттиҳоди Аврупо ва НАТО мутамаркиз шуданд.

## Аҳолӣ ва забонҳо
Аҳолии кишварҳои пасошӯравӣ то нимаи аввали соли 2015 беш аз 293 миллион нафарро ташкил медиҳад. Аз ин теъдод тақрибан нисфи онҳоро русҳои этникӣ ташкил медиҳанд, боқимонда дар аксар маврид забони русиро нисбатан хуб медонанд ва дузабона ҳастанд. Дар ҳамаи кишварҳои пасошӯравӣ, пас аз пошхӯрии СССР, онҳо асосан бо забонҳои миллӣ гап мезананд: ҳамин забонҳо дар ҷумҳуриҳои мувофиқи пасошӯравӣ забони давлатӣ мебошанд. Истисно Белоруссия аст: аксарияти куллии мардум бо забони русӣ ҳарф мезананд, ки дар натиҷа русӣ дар баробари забони белорусӣ ҳамчун забони давлатӣ эътироф шудааст. Ба ҷуз аз Беларус забони русӣ дар баробари забони миллӣ дар Қазоқистон, Қирғизистон ва Тоҷикистон низ амал мекунад ва дар Узбакистон як қатор вазифаҳои расмиро иҷро мекунад. Дар Украина ва Молдова қисми зиёди русзабонҳо мавҷуданд. Дар фазои пасошӯравӣ дар ҷои аввал аз рӯи шумораи гӯяндагон забонҳои славянии шарқӣ (русӣ, украинӣ, белорусӣ), дар ҷои дуюм – туркӣ (озарбойҷонӣ, гагаузӣ, олтойӣ, бошқирдӣ, қарачай-балқарӣ, қазоқӣ, қирғизӣ, қарақалпоқӣ, қумиқӣ, ноғаӣ, ӯзбекӣ, уйғурӣ, туркманӣ, тоторӣ, тувагӣ, хакасб, чувашӣ, якутӣ ва ғайра) қарор дорад.

Таркиби динӣ: масеҳиён, мусулмонон, буддоиҳо ва дигарон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кишварҳои пасошӯравӣ
Бонки тиҷоратӣ

**Бонки тиҷоратӣ** () — бонке, ки ба муштариёнаш дар бобати пешбурди суратҳисобҳои ҷорӣ, додани кредитҳову қарзҳои тиҷоратӣ ва ғайра хидматҳои мух­талиф мерасонад. Муштариёни асосии бонкҳои тиҷора­тӣ шахсони алоҳида ва корхонаҳое мебошанд, ки фаъолияти ҷо­рии истеҳсолӣ, савдо ва умури дигари тиҷорати­ро анҷом медиҳанд.

Бонки тиҷоратӣ маблағи гузаронидани амалиётро асосан аз ҳисоби пасандози амонатҳо, инчунин аз ҳисоби кредитҳои байнибонкӣ ва баровардани саҳмияву вомбаргҳои худӣ ба даст меорад. Аввалин бонки тиҷоратӣ соли 1407 дар Генуя (бонки Георгийи Муқаддас) ташкил шуда буд. Дар ҷаҳон қадимтарин бонки тиҷоратӣ, ки то имрӯз фаъолият дорад, бонки итолиёии Монте дей Паски ди Сиена (таъсисаш 1472) аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бонкҳо
Бонки марказӣ

**Бонкҳои марказӣ** () — бонке, ки сиёсати пулию қар­зии ин ё он давлатро ба роҳ андохта, фаъолияти муасси­са­ҳои молиявиро назорат мекунад, барориши пулу ко­ғаз­ҳои қиматноки давлатиро анҷом медиҳанд, намояндаву ҳимо­ят­гари манфиатҳои давлат дар ҳисоббаробаркуни­ҳои бай­налми­ла­лӣ мебошанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бонкҳо
ICB

**Аввалин Бонки Молиявии Хурд** (ихтисора **АБМХ**) — яке аз бонкҳои тиҷоратии Тоҷикистон. Номи пурра — ҶСП «Аввалин Бонки Молиявии Хурд» дар Тоҷикистон.

## Таърих
Аввалин бонки молиявии хурд дар моҳи августи соли 2003 пас аз бақайдгирии расмӣ дар Вазорати Адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт. Дар моҳи сентябри худи ҳамон сол барои Бонк иҷозатномаи бонкдорӣ содир карда шуд. Амалиётҳои маблағгузории хурд дар таърихи 1 июли соли 2004 шурӯъ гардиданд, вале Бонк фаъолиятҳои тиҷоратии худро дар моҳи октябри 2004 тавсеа дод.

Бонк бо Шабакаи Оғохон оид ба рушд — гурӯҳи агентиҳои рушд, ки дар заминаҳои тандурустӣ, таълим, фарҳанг ва рушди иқтисодии минтақаҳои деҳот асосан дар Осиё ва Африқо фаъолият мекунад, вобаста мебошад. Дар воқеъ, Бонк дар ибтидо бо он мақсад ташкил карда шуд то амалиётҳои тамоми ташкилотҳои молиявии хурди қаблиро, ки аз тарафи агентиҳои дигари рушди Шабакаи Оғохон оид ба рушдро дар кишвар ба мисли Имконияти дастгирии соҳибкорӣ ва барномаи қарзии Барномаи Дастгирии Рушди Манотиқи Кӯҳистон (БДРМК) якҷоя намояд. Дар тобистони соли 2007 Бонк сандуқи қарзии боқимондаи БДРМКро дар Хатлон дарёфт карда, дар натиҷа фаъолиятҳои молиявии хурди минбаъдаи Шабакаи Оғохон оид ба рушдро дар зери як сақф ба ҳам овард.

Ҳамчун сармоягузории асосии Шабакаи Оғохон оид ба рушд дар рушди дарозмуддати Тоҷикистон Бонк робитаи кории қавиро бо агентиҳои Шабакаи Оғохон оид ба рушд ва ташкилотҳои гуногуни байналмилалӣ ва ТҒД, ки дар Тоҷикистон фаъолият мекунанд барқарор менамояд то боварӣ ҳосил намояд, ки амалиётҳои он дар рушди умумии кишвар саҳмгузор мебошанд.

Дороиҳои бонк дар охири соли 2016 ба 452 230 0000 сомонӣ шумурда шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2003 дар Тоҷикистон
Президенти Ҷумҳурии Молдова

**Президенти Ҷумҳурии Молдова** (Președintele Republicii Moldova) — тибқи Конститутсия, сарвари давлат, кафили истиқлол, тамомияти арзӣ ва амният дар Ҷумҳурии Молдова мебошад ва татбиқи Конститутсияро назорат мекунад.
## Президентони Молдова
* Мирча Снегур — (3 сентябри соли 1990 — 15 январи соли 1997)
* Петю Лукинчи — (15 январи соли 1997 — апрели соли 2001)
* Владимир Воронин — (7 апрели соли 2001 — 11 сентябри соли 2009)
* Михай Гимпу (иҷрокунанда) — (11 сентябри соли 2009 — 28 декабри соли 2010)
* Владимир Филат (иҷрокунанда) — (28 декабри соли 2010 — 30 декабри соли 2010)
* Мариан Лупу (иҷрокунанда) — (30 декабри соли 2010 — марти соли 2012) 
* Николае Тимофтӣ — (23 марти соли 2012 - 23 декабри соли 2016)
* Игор Додон — (23 декабри соли 2016 — 23 декабри 2020)
* Майя Санду — (аз 24 декабри соли 2020 — то ҳоло)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Молдова
Блеона Керети

**Блеона Керети** (тав. 14 майи 1979, Корча, Албания) — овозхони.

## Пайвандҳо
* * www.iambleona.com 

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Президенти Арманистон

**Президенти Ҷумҳурии Арманистон** — тибқи Конститутсия, сарвари давлат, кафили истиқлол, тамомияти арзӣ ва амният дар Ҷумҳурии Арманистон мебошад ва татбиқи Конститутсияро назорат мекунад.

## Қароргоҳ
Қароргоҳи расмии Президенти Ҷумҳурии Арманистон аст, дар маркази шаҳри Ереван, хиёбони Бағрамён 26 ҷойгир шудааст..

## Президентони Ҷумҳурии Арманистон
* Левон Тер-Петросян — (1991-1998) 
* Роберт Кочарян — (1998-2008)
* Серж Саргсян — (2008-2018)
* Армен Саркисян  - (2018-2022)
* Ален Симонян  - (1 феврал — 13 март 2022)
* Ваагн Хачатурян  - (Аз 13 марти 2022)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Канали Youtube

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Арманистон
Игор Додон

**Игор Никола́евич Додон** (; тав. 18 Феврал 1975, Садова, ҶШС Молдавия) сиёсатмадори Молдова аст. Ӯ аз 23 декабри соли 2016 то 23 декабри соли 2020 раисиҷумҳури Молдова шуд. Пештар ӯ раҳбари ҳизби сотсиалистии Ҷумҳурии Молдова буд.

## Зиндагинома

Игор Додон 18 феврали соли 1975 дар деҳаи Садово дар ноҳияи Călăraşи дар Ҷумҳурии Сотсиалистии Молдавия таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Молдова
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Молдова
Розӣ Юлдошевич Маханов

**Маханов Розӣ Юлдошевич** (тав. 1946, ноҳияи Ленин (имрӯза Рӯдакӣ), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1982), дотсент (1988). 
## Зиндагинома
Солҳои 1964–1968 донишҷӯи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1968–1971 ассистенти кафедраи геометрия ва анализи математикии донишкадаи номбурда, 1971–1972 афсари Артиши Шӯравӣ, 1972–1997 муаллими Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин буд. Солҳои 1994–1997 дар докторантура таҳсил кардааст. Оид ба ташаккули малакаҳои умумии алгоритмии хонандагон бо ёрии забони блоксхема дар таълими математика кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 40 таълифоти илмию методӣ мебошад.
## Осор
* Ташаккулёбии маданияти алгоритмии хонандагон // Мактаби советӣ, 1980, №  3.
*
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Абдулло Маҳмадзиёев

** Абдулло Маҳмадзиёевич Маҳмадзиёев** (тав. 15.06.1939, деҳаи Сангевни ноҳияи Дарвоз) — биологи маъруфи тоҷик, номзади илмҳои биология (1972), дотсент (1980). 
## Зиндагинома
Солҳои 1958–1963 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко таҳсил карда, онро бо дипломи аъло аз рӯи ихтисоси муаллими химия ва биология хатм намудааст. Солҳои 1963–1964 муаллими мактаби миёнаи №1-и шаҳраки Қалъаихумб буд. Солҳои 1964–1965 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Соли 1968 унвонҷӯи кафедраи энтомологияи Донишгоҳи Ленинград, солҳои 1969–1971 аспиранти кафедраи энтомологияи Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М.В.Ломоносов буд. Аз соли 1965 то ба имрӯз ҳамчун лаборанти калон, ассистент, муаллими калон, дотсент ва мудири кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Ҳамчунин солҳои тӯлонӣ вазифаи муовини декани факултети биология- химия оид ба илм ва тарбия, раиси Иттифоқҳои касаба ва котиби ташкилоти ҳизбии факултети биология-химия, инчунин аъзои Раёсати ҳизби коммунисти ноҳияи Октябри шаҳри Душанберо ба уҳда дошт. Солҳои 1980–1994 декани факултети биология-химия, 1994–2006 мудири кафедраи зоологияи донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Айни ҳол дотсенти кафедраи зоологияи донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Муаллифи 70 асари илмию тадқиқотӣ, илмию методӣ ва китобҳои дарсӣ, аз ҷумла «Зоология барои синфи 7» (2001), «Зоология барои синфи 7» (2008), «Биологияи умумӣ барои синфи 10»  (бо ҳаммуаллифӣ, 2006), «Биологияи умумӣ барои  синфи  11»  (бо  ҳаммуаллифӣ, 2006)  мебошад. 
## Ҷоизаҳо
* Ордени «Шараф» дараҷаи 1 (2004) 
* «Аълочии мактабҳои олии ИҶШС» (1978), 
* «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2000), 
* ифтихорномаҳои Вазорати мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси ИҶШС.
## Осор
* Зоологияи бесутунмуҳраҳо, қисми 1, Д., 1999; 
* Зоологияи бесутунмуҳраҳо, қисми  2, Д., 2002;  
* Барномаи  корӣ  барои  таҷрибаи  саҳроӣ  аз  зоологияи бесутунмуҳраҳо  (бо  ҳаммуаллифӣ), Д., 1993;  
* Зоологияи  бесутунмуҳраҳо  барои мактабҳои олӣ, Д., 2010.
## Эзоҳ

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Шокир Маҳмудов

** Шокир Комилович Маҳмудов** (тав. 3.11.1976, ноҳияи Деҳнави ҶШС Ӯзбекистон), олим, номзади илмҳои педагогика (2009). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999) ва ордени «Шараф» дараҷаи 2 (2004)
## Зиндагинома
Солҳои 1993–1998 дар факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев таҳсил кардааст. Солҳои 1998–2009 ҳамчун ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи равоншиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ   кор кардааст. Аз соли 2009 то ба имрӯз мудири кафедраи равоншиносии донишгоҳи мазкур мебошад. Муаллифи 12 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст.
## Осор
* Инкишофи ҳисси ватандӯстӣ дар мактаббачагони калонсол // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 1, Д., 2002; 
* Нақши ирода дар муносибатҳои ҳуқуқи гражданӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 1, Д., 2003; 
* Самтҳои асосии омода намудани омӯзгорони оянда дар тарбияи ҳуқуқии мактаббачагон // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, №3, Д., 2009; 
* Тарбияи ҳуқуқии кӯдакон дар ислом // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, № 2, Д., 2009.

## Эзоҳ

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Толибҷон Маҳмудов

**Маҳмудов Толибҷон** (тав. соли 1934, ноҳияи Куйбишеви ҶШС Ӯзбекистон) — и тоҷик, номзади илмҳои физика-математика (1968), дотсент (1975). 

## Зиндагинома
Соли 1958 факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1958–1961 ассистенти кафедраи физикаи назариявии донишгоҳи номбурда, 1961– 1964 аспиранти АИ ҶШС Тоҷикистон, 1964–1969 муаллими калони кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, 1969– 1977 мудири кафедраи физикаи назариявии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1977–1984 дотсенти кафедраи мазкур буд. Дар давоми фаъолияти омӯзгориаш дар тарбияи ҳазорҳо мутахассисон саҳми калон гузоштааст. Соли 1984 ба кафедраи методикаи таълими физика ва математикаи Донишкадаи омӯзгории ш. Қӯқанд ба кор гузаштааст. Муаллифи зиёда аз 10 мақолаҳои илмӣ аст, ки дар маҷаллаҳои илмии ҷумҳуриявӣ нашр шудаанд. Дар конференсияҳои мухталифи ҷумҳуриявӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

## Эзоҳ

 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Мансур Маҳмудов

**Маҳмудов Мансур** (тав. 1.01.1940, деҳаи Сунбулаи ноҳияи Ҳисор), забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1971), дотсент (1990), узви пайвастаи Академияи илмҳои педагогӣ ва иҷтимоии Федератсияи Россия (2009). 
## Зиндагинома
Солҳои 1955–1960 дар шуъбаи филологияи тоҷики факултети таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1960–1989 лаборанти калон ва ходими калони илмии шуъбаи лаҳҷашиносии Институти забон ва  адабиёти тоҷики ба номи Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1989–2000 дотсент, 2000– 2007 мудири кафедраи байнифакултетии забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ, 2007–2009 раиси бахши Хадамоти давлатии назорати сифати таълими донишгоҳи мазкур буд. Аз соли 2009 то ба имрӯз дотсенти кафедраи забони тоҷикии донишгоҳи  омӯзгорӣ  мебошад.  Оид  ба  шеваҳои  мухталифи  забони тоҷикӣ кори илмӣ бурдааст. Аз рӯи ин масъала дар экспидитсияҳои диалектологии маҳалҳои тоҷикнишини ҷумҳуриҳои Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон ва Тоҷикистон иштирок карда, маводи фаровони луғавӣ, фонетикӣ, грамматикӣ, этнографӣ, фолклорӣ ва топонимӣ гирд овардааст. Дар муддати фаъолияти 50-солааш зиёда аз 100 асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, воситаҳои таълимӣ, фарҳангҳои диалектологӣ ва очеркҳои илмию бадеӣ таълиф намудааст. Дар  симпозиум  ва  конференсияҳои  мухталифи  ҷумҳуриявӣ  ва байналхалқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Дар қатори корҳои илмию тадқиқотӣ ва фаъолияти омӯзгорӣ солҳои зиёд аъзои Комиссияи татбиқи қонуни забони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва узви бахши забоншиносии Шӯрои илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ буд. Ӯ ҳамчунин узви ихтиёрии анҷумани тоҷикони ҷаҳон, ҳаммеҳанон ва ҳамзабонони бурунмарзист. 
## Ҷоизаҳо
Барои хидматҳояш бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (2002), «Ҷоизаи Мавлавӣ»-и Бунёди байналмилалии забони тоҷикии форсӣ (1999), нишони сарисангии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2000) ва якчанд медалҳову ифтихорномаҳо сарфароз карда шудааст.
## Осор
Лаҳҷаҳои тоҷикони райони Китоб, Д., 1978; Дастурамали ҷамъоварии луғати шеваҳои забони тоҷикӣ, Д., 1982; Луғати шеваи ҷанубӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1971; Луғати мухтасари лаҳҷаҳои Бухоро (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1997; Луғати шеваҳои забони тоҷикӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Ҷ. 1, Д., 1997; Ғаввоси баҳри илм, Д., 2000; Дӯстони меҳрубон (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2009; Феҳристи адабиёти шевашиносӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010; Олимони донишгоҳ, Д., 2001; Нигоҳе ба лаҳҷаи Бухоро // Гули мурод. Фаслномаи илмӣ, адабӣ, фарҳангӣ, Д., 1997, №7-9 (3); Гӯйиши эрониёни Бухоро // Номаи пажӯҳишгоҳ, Д., 2002, №2.
 
## Эзоҳ

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ноҳияи Самарқанд

**Ноҳияи Самарқанд** () — воҳиди маъмурии Вилояти Самарқанди Ӯзбекистон. Маркази маъмурӣ — шаҳри Гулобод. Дар дохили ноҳия маркази маъмурии Вилояти Самарқанд — шаҳри Самарқанд воқеъ аст, ки мақоми шаҳри тобеи вилоят дорад.

## Ҷуғрофия
Ноҳияи Самарқанд дар ҷанубу шарқи Вилояти Самарқанд ҷойгир шудааст.  Масоҳати ноҳия  430 км² 

## Таърих

## Тақсимоти маъмурӣ

## [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
Зиёратгоҳи маъмул маҷмааи Хоҷа Аҳрори Валӣ — яке аз бузургтарин намояндагони равияи фалсафии динӣ ва пири тариқати силсилаи тасаввуфии нақшбандия, мебошад, ки дар асрҳои XV—XX бунёд гардидааст. Дар маҷмааи Хоҷа Аҳрори Валӣ — мақбараи мутафаккири ислом, мадраса ва масҷид ҷой доранд.
thumb|left|270px|Айвон ва манораи масҷиди Хоҷа Аҳрори Валӣ
thumb|right|270px|Даромадгоҳи масҷиди Хоҷа Аҳрори Валӣ
thumb|right|270px|Баромадгоҳи масҷиди Хоҷа Аҳрори Валӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Вилояти Самарқанд
Miss Grand International

**Miss Grand International** унвони зебои зебо дорад. Он ҳамчунин ҳамчун озмун, ки ҳар сол онро ба тасвиб мерасонад ва он сол бо мақсади мусоидат ба сулҳ ва хотима додани ҷангҳо, доварӣ ба зебоии ҷудогона, шаъну шараф, шахсияти худ, таваллуд, муошират, амнияти номзадҳо аз кишварҳои гуногун (мустақил ё худ autonomous). Тавре ки дар сарлавҳаи "Miss World" ва Miss Universe, интиқолдиҳанда "зани зебои дунё" ном дорад. Ҳар як рақиби худро танҳо кишвари худ муаррифӣ мекунад ва ғолиби унвони он дар давоми як сол тақрибан як солро дар бар мегирад, ба он иловае, ки дар он ӯ пирӯз шуд. Miss Grand International 2017, ва маликаи имрӯзаи озмун, Мария Хосе Лора, аз Перу, ки 25 октябр дар ҷазираи Phu Quoc дар Ветнам шинохта шудааст.

Miss Grand International аст, гарчанде, ки озмуни нав аст, хеле маъмул ва бо пайравӣ ба бисёр кишварҳои Осиё ва Африқо пайравӣ мекунад. Аз тарафи дигар, дар аксари Амрикоиҳо, Кариб ва Европа маълуманд, вале на ҳама вақт маълуманд.1. Роҳбарони кунунии озмун тими телевизионии Тайланд ва Тайланд ва Принтеражисилро соҳибанд. Якҷоя якҷоя созмони байналхалқии Miss Grand International (MGIO International, Moodle for English -), ки президенти он Нават Инарарборисил мебошад; Ширкати мазкур ин озмун ва озмоиши хоҳари он Мисри Гранд Таиландро ташкил медиҳад. Ин ташкилоти мазкур ташкилотҳо, феҳристҳо ва ҷадвалҳои фаъолият ва эҳтиёҷоти ду барандаи унвонҳоро нигоҳ медорад, ки он намунаи асосии Miss Grand International дар функсияҳо мебошад.
## Recent titleholders

### Countries/Territory by winning the title

## List of runners-up
Аҳмадак (мисгар)

**Аҳмадáк** (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — мисгар ва ҳаккоки форс-тоҷик (охири садаи XI — аввали садаи XII).

Коргоҳи Аҳмадак дар қасабаи Чилдухтарони назди шаҳраки Шаҳристони ноҳияи Шаҳристон, болотар аз харобаи пойтахти давлати қадимии Истаравшан — шаҳри Бунҷикат аз тарафи бостоншиносон кашф гардидааст. Дар коргоҳ теъдоде аз маҳсули ҳунари Аҳмадак — ду дег, се кӯза, чароғи сиёҳ, қисмҳои шамъдон ва ғайра пайдо шудаанд. Ҳамаи ин осор аз биринҷӣ сохта шуда, дар рӯйи онҳо нақшҳои нафису зебои мунаббат, аҷсоми меъморӣ ва мурғон тасвир ёфтаанд. Дар қисми поини ду кӯзаи ёфтшуда имзои косиб бо номи «Амали Аҳмадак» сабт шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Нормат Аҳмадалиев

**Нормат Аҳмадалиев** (тав. 10.10.1935, Душанбе) — зоотехник, доктори илмҳои кишоварзӣ (2000).

## Зиндагинома
Хатмкардаи ИХҚ Тоҷикистон (1960). Лаборанти калон (1960–63), ходими хурди илмӣ (1963–71), ходими калони илмӣ (1971–94), мудири шуъбаи селексия ва технологияи чорвои ширдеҳи Институти таҳқиқоти илмии чорводории АИ КТ (аз соли 1994).

## Фаъолияти илмӣ
Аҳмадалиев оид ба қобилияти мутобиқат, хусусиятҳои биологию хоҷагӣ ва технологияю селексионии зоти чорвои ширдеҳ дар шароити Тоҷикистон таҳқиқот анҷом додааст. Таҳти роҳбарии ӯ кормандони Институти таҳқиқоти илмии чорводорӣ навъи нави сермаҳсули чорво – зоти гови сиёҳалоро ба вуҷуд овардаанд (2001). Соҳиби таълифоти зиёд, аз ҷумла 3 китоб, 4 брошюра ва 5 тавсияву дастурамал мебошад. Аҳмадалиев бо унвони Корманди шоистаи Тоҷикистон қадр карда шудааст (1998).

## Осор
* Сершир кардани модаговҳо дар иқлими гарм. Д., 1988;  
* Ос­новные этапы и итоги научных исследований по молочному скотоводству. Д., 2000;  
* Рекомендации по рациональному использованию чернопестрой породы для улучшения породных качеств и повышения продуктивности молочного скота у частных лиц предпринимателей. Д., 2002;  
* Типи тоҷикии говҳои зоти сиёҳало. Д., 2009.

## Эзоҳ

	
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Давронбек Аҳмадбеков

**Давронбек Аҳмадбеков** (1894, Хуҷанд – 1938) — ширкаткунандаи муборизаҳо барои барқарор ва мустаҳкам намудани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Туркистон. Соли 1918 аввалин мактаби русӣ-маҳаллиро дар зодгоҳаш хатм кард. Солҳои 1921–22 раиси Ревкоми Хуҷанд, 1922–24 роҳбари дастаҳои мубориза алайҳи босмачиҳо, 1924–25 раиси комиҷроияи Хуҷанд, 1925–28 дар вазифаҳои роҳбарикунанда дар вилояти Самарқанд, 1928–35 наркоми адлияи Ӯзбекистон, 1935–37 котиби КИМ ҶШС Ӯзбекистон. Вакили съезди VII умуми иттифоқии Шӯроҳо ва съездҳои II–VI Ҳизби Коммунистии Ӯзбекистон буд.

## Эзоҳ

	
## Сарчашма
*
Аҳмади Қазвинӣ

**Аҳмади Қазвинӣ** (أحمد قزوینی 1471, Қазвин – 1545, ҳамон ҷо) — сароянда ва мусиқидони машҳури давраи Сафавиён. Асосҳои шеър ва мусиқиро дар зодгоҳаш фаро гирифта, аз устодони созу овоз ҳунар андӯхтааст. Аҳмади Қазвинӣ муддати зиёд дар дарбори шоҳони сафавӣ – шоҳ Таҳмосб ва шоҳ Исмоили II Сафавӣ ба сифати сароянда ва гӯяндаи расмӣ хидмат намудааст. Шоҳ Таҳмосб Аҳмади Қазвиниро дар радифи ҳунарварони аввалиндараҷаи дарбор қарор дода, ба маҳорати эҷодию ҳунарвариаш эҳтироми хосса гузоштааст. Аҳмади Қазвинӣ дар жанру шаклҳои шеърию мусиқии «нақш», «амал», «қавл», «рехта», «саҷъ» ва ғайра ҳунар озмуда, офаридаҳояш дар ҳавзаҳои ҳунарии Қазвин, Табрез, Исфаҳон, Машҳад ва Бухоро шуҳрати зиёд касб кардаанд. Бисёр устодони ин ҳавзаҳои ҳунарӣ ба таснифоташ назираҳо эҷод намудаанд. Ӯ дар санъати қиссахонӣ, равзахонӣ, навҳахонию таъзия маҳорати баланди ҳунарӣ нишон дода, соҳибсабк будааст. Таърихнависи давраи Сафавиён Искандарбеки Туркман дар иртибот ба маҳорати баланди гӯяндагии ӯ навиштааст: «Аҳмад дар шеваи гӯяндагӣ ва қудрати навозандагӣ аз амсолу Қуръон имтиёз дошт ва дар ин ҳунар тоқ ва дар печиши овоз ва намаки хонандагӣ шуҳраи офоқ буд». Ҳамчунин дар сурудани шеър, махсусан наът, марсия, маснавӣ маҳорати баланд дошта, матни аксари «рехта», «саҷъ» ва «амал»-ҳои ба имомони аҳли шиъа бахшидаашро худаш эҷод намудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Дарвешалии Чангӣ. Туҳфат-ус-сурур. Ганҷинаи дастнавис­ҳои шарқии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон. № 148; 
* اسکندربیک ترکمن. تاریخ عالم آرای عباسی. تهران،  ۱۳۳۷؛
* حسن مهشون. تاریخ موسیقی ایران. جلد ۱. تهران، ۱۳۷۳
	
## Сарчашма
*
Аҳмади Манярӣ

**Аҳмади Манярӣ** احمد منیری Шайх Шарафуддин ибни Яҳё (соли таваллуд номаълум — вафот 1467) — донишманд ва адиби форсизабони Ҳиндустон. Дар шаҳри Маняри вилояти Биҳори Ҳиндустон таваллуд ёфта, ба камол расидааст. Яке аз машоихи машҳури Ҳиндустон ва пешвои тариқати чиштия буд. Аз таълифоти ӯ ду ҷилд китобе бо номи «Мактуботи Аҳмади Манярӣ» (дар ҳар як ҷилд 100 мактуб) маъруф аст. Ин асар бо забони содаву равон навишта шудааст. Китоби дигар бо номи «Иршод-ус-соликин» дорад дар тасаввуф. Аҳмади Манярӣ «Одоб-ул-муридин»-и Зиёуддини Суҳравардиро (вафот 1167) аз арабӣ ба форсӣ тарҷума ва тафсир кардааст. Қивомуддин Иброҳими Форуқӣ, ки аз муридони Аҳмади Манярӣ буд, асараш «Фарҳанги Иброҳимӣ»-ро «Шарафномаи Аҳмади Манярӣ» ном гузошта, ба Аҳмади Манярӣ бахшидааст. Аҳмади Манярӣ бо номи Шарафи Ҷаҳон низ маъруф аст.

## Эзоҳ

	

## Сарчашма
*
Ҳабаши Ҳосиб

**Абуҷаъфар Аҳма́д ибни Абдуллоҳи Марвазӣ** (), маъруф ба **Ҳабба́ша-л-Ҳосиб** (; Марв, тақ. 770 — Бағдод, тақ. 870) — ҳайатшинос ва и араб.

## Зиндагинома
Дар Бағдод дар замони Маъмуни Муътасим ва пас аз он зиндагӣ кардааст. Узви мактаби илмии Бағдод. Солҳои 825—835 мушоҳидаҳои нуҷумӣ анҷом додааст. Аҳмади Марвазӣ дар таърихи илм яке аз бузургтарин риёзидонон ва ҳайатшиносони замонааш шинохта шуда, лақаби «ал-ҳосиб» («ҳисобдон»)-ро соҳиб гаштааст ва бо номи «ҳабаш ал-ҳосиб» ёд мешавад.

## Таълифот
Аз таъ­лифоти ӯ 14 рисолаи ҳайатшиносӣ ва 2 рисолаи риёзиаш ба мо маълум аст, ки дар инкишофи баъдинаи ин илмҳо нақши муайяне гузоштаанд. Рисолаи «Ал-амал би-л-устурлоб-ил-кури ва аҷоибуҳу» («Амал бо устурлоби куравӣ ва аҷоиботи он»), «Китоб-уд-давоир ас-салос ал-мамосса ва кайфиййа ал-ивсол» («Китоб дар бораи се давраи баҳамрасанда ва усули алоқамандии онҳо»), «Китоб са­но ал-устурлоб ал-мусаттаҳ» («Китоб дар бораи сохтани устурлоби мусаттаҳ»), «Ар-рисола ал-комила фӣ-р-руъйо ал-ҳилол» («Рисолаи комил дар бораи дидашавандагии моҳи нав»), «Китоб ал-арсод фӣ Бағдод» («Китоб дар бораи мушоҳидаҳо дар Бағдод»), «Ар-ри­сола фӣ расад Димишқ» («Рисола дар бораи мушоҳида дар Димишқ») ва ғайра аз ҷумлаи таълифоти Аҳмади Марвазӣ мебошанд.

Аҳмади Марвазӣ муаллифи се зиҷи нуҷумӣ аст, ки намунаи онҳо «Синд-ҳинд» («Шарҳи зиҷҳои ҳиндӣ»), «Арканд» («Зиҷи шоҳӣ») дар китобхонаҳои Берлин ва Истамбул маҳфузанд. Дар таърихи илми мусалласот (тригонометрия) мафҳуми «залл» («тангенс») ва «залли тамом» («котангенс»)-ро ҷорӣ карда, ҷадвали ин функсияҳоро сохтааст. Аҳмади Марвазӣ усули ҳалли муодилаи трансендентии t = Ɵ — ksinƟ-ро, ки дар Назарияи инҳирофи манзар истифода мешавад, пешниҳод намуд. Дертар ин муодила дар Аврупо бо номи «муодилаи Кеплер» машҳур шуд (1619). Аҳмади Марвазӣ ҳамчунин дар инкишофи назарияи мусалласоти куравӣ (тригонометрияи сферавӣ) саҳми бузург гузошта, доир ба устурлоб ва сохти соатҳои офтобӣ низ рисолаҳо навиштааст. Писари Аҳмади Марвазӣ — Абуҷаъфар ибни Аҳмади Марвазӣ, ки бештар бо номи Абуҷаъфар ибни Ҳабаш вомехӯрад, низ ҳайатшиноси шинохта ва созандаи асбобҳои нуҷумӣ дар замони худаш будааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Аҳмади Боғишамолӣ

**Аҳмади Боғишамолӣ** (; ? — қарни XV) — рассом, хаттот ва наққоши форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аҳмади Боғишамолӣ пайрави услуби Абдулҳай буд. Асарҳои минётуравии ӯ то замони мо нарасидаанд. Дар охири маснавии «Силсилату-з-заҳаб»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ ду расми кашидаи Аҳмади Боғишамолӣ оварда шудааст. Ин дастнавис дар Китобхонаи ба номи Салтиков-Шедрини шаҳри Санкт-Петербург маҳфуз аст. Аҳмади Боғишамолӣ Қасри Боғишамол ва дигар биноҳои муҳташами Самарқандро оро додааст.

## Эзоҳ

	

## Адабиёт
*
Аҳмади Ғижакӣ

**Аҳмади Ғижакӣ** (), **Устод Саидаҳмад**, маъруф ба **Ғижакӣ** (қарни XV, Бухоро — 1514, Ҳирот) — навозанда ва хонандаи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Баъди камолот ба Ҳирот рафта, дар дарбори Ҳусайни Бойқаро (ҳукмронӣ 1469—1506) хидмат кардааст. Дар навохтани ғижак ихтирооти тоза намуда, коса ва дастаи онро такмил додааст, ки дар натиҷа имконоти садодиҳиаш афзудааст. Сабки навозандагӣ ва ҳофизии Аҳмади Ғижакӣ дар Ҳирот ҳаводорони зиёде пайдо карда, аксари навозандагон равияи ӯро тақлид менамуданд. Инчунин Аҳмади Ғижакӣ барои ғижак дастури таълимӣ мураттаб сохта, барои созҳои тории камонӣ асарҳо эҷод намудааст, ки дар барномаҳои аҳли ҳунари Ҳирот ва Бухоро маъмул буданд. Дар Нақорахонаи Ҳирот сарварии гурӯҳи навозандагони созҳои тории камониро ба уҳда дошт ва худаш барномаи хоссае барои онҳо мураттаб сохта буд. Вай бо ҳофизу навозандагони номии даврааш Устод Кеҳситии Нойӣ, Устод Қулмуҳаммади Удӣ, Устод Алии Хонақоҳӣ ва дигар дар як саф ҳунарнамоӣ кардааст. Аҳмади Ғижакӣ чандин оҳанг ба мақомҳои «Ироқ», «Исфаҳон», «Бӯсалик», «Наво» ва «Ҳусайнӣ» тасниф намудааст. Табъи хуби шоирӣ низ дошта, ғазалу рубоиро некӯ мегуфтааст.

## Эзоҳ

	
## Адабиёт
* 
* Раҷабов А. Мусиқии тоҷикон ва анъанҳои таърихии он дар садаҳои XVI—XVII. Д., 2007