open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Воҳидҳои дуӣ

**Воҳидҳои дуӣ** (дар назарияи иттилоот) — воҳидҳои андозагирии энтропия ва миқдори иттилоот. 

Манбаъе, ки ду маълумоти баробарэҳтимол дорад, ба 1 воҳиди дуӣ ё 1 бит (bit, аз англ. binary digit) энтропия соҳиб мебошад. Миқдори воҳиди дуӣ шумораи миёнаи аломатҳоеро (бо саҳеҳии то воҳид) нишон медиҳад, ки барои бо рамзи дуӣ сабт кардани иттилооти додашуда зарур аст. Инчунин воҳидҳои даҳӣ (decit, аз англ. decimal digit) мавҷуданд. Гузариш аз як воҳид ба воҳиди дигар ба тағйири асоси логарифмҳо дар қимати энтропия ва миқдори иттилоот (10 ба ҷойи 1) мувофиқат мекунад. Муодилаи гузариш чунин аст: 1 воҳиди даҳӣ = 1/lg воҳиди дуӣ = 3,32 воҳиди дуӣ.
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Информатика
Чоршанбе (деҳа, н. Шаҳритӯс)

**Чоршанбе** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Худойназар Холматови ноҳияи Шаҳритӯс. Аз Чоршанбе то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 6 км. Аҳолиаш 5990 нафар (2017), тоҷикон.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳритӯс
Гурӯҳ:Ҷамоати Худойназар Холматов
Шамолдара (деҳа, н. Шаҳритӯс)

**Шамолдара** (то 2024 — Шарқ) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Талбак Садриддинови ноҳияи Шаҳритӯс. Аз деҳа то маркази ҷамоат 20 км, то маркази ноҳия 23 км. Аҳолиаш 571 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳритӯс
Гурӯҳ:Ҷамоати Талбак Садриддинов
Нақси дил

**Нақси дил** — тағйироти патоло­гии сохти дил, ки боиси вайрон шу­дани функсияи он мегардад. Нақси дил дар натиҷаи инкишофи нодурусти модарзодӣ ва баъди таваллуд cap задани бемориҳои дил пайдо мешавад. 

## Нақси модарзодии дил
Нақси модарзодии дил (тағйир ёфтани шакли клапанҳои дил, нуқсони рагҳои калон ё девораи байни қисмҳои дил) ҳангоми инкишофи дохилибатнии ҷанин дар натиҷаи заҳролудшавӣ ва баъзе бемориҳои организми модар (масалан, сурхакон), таъсири шуоҳои ионизонанда ё ҳангоми гипоксияи музмини ҷанин рӯй медиҳад. Як қисми нақси модарзодии дил бемории ирсӣ мебо­шад. Сабабҳои асосии ба вучуд омадани нақси ғайримодарзодии дил, ревмокардит, уфунат, сифилис, ате­росклероз, ҷароҳат ва ғайра мебошанд. Вайрон шудани сохти клапанҳои дил  ҳангоми нақси ғайримодарзодии дил бо­иси ихтилоли гемодинамика (гардиши хун дар рагҳо) мегардад. Ба нақси дил одатан ҷавонону миёнсолон бештар гирифтор мешаванд.

Нақси дил компенсатсияшуда (муътадилгашта) ва компенсатсиянашуда (муътадилнагашта) мешавад. Дар вақти нақси дили компенсатсияшуда дил ба шароитҳои нави кор мувофиқ буда, кори вазнинро иҷро карда метавонад, бинобар ин аломатҳои беморӣ зоҳир намегарданд. Ҳангоми нақси дили компенсатсия­нашуда дар қисмҳои дил хун шах мешавад ва ин ҳолат минбаъд ба тамоми организм (узву бофтаҳо ва сатҳи бадан) паҳн мешавад. Дар натиҷа ранги пӯсти бадан кабудтобу (сианоз) нафаскашӣ душвор мегар­дад сатҳи бадан вараму дил бозӣ мекунад ва фаъолияти кориаш суст мешавад.

## Муолиҷа
Ҳангоми нақси дили ком­пенсатсияшуда бистарӣ кардани бемор, парҳез, истеъмоли витаминҳо, доруҳои дил ва пешоброн, инчунин ҷарроҳӣ; ҳангоми нақси дили компенса­тсиянашуда бошад курорт, истеъмо­ли василаҳои муқаввӣ.

## Пешгирӣ
Обутоб додани орга­низм, варзиши шифоӣ, режими мунтазами меҳнату истироҳат ва ғайра.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дилшиносӣ
Воҳидҳои каратӣ

**Воҳидҳои каратӣ** — воҳидҳое, ки нисбат ба воҳидҳои системавӣ ва ғайрисистемавии бузургиҳои физикавӣ 10n маротиба зиёданд (мас., декалитр – 10 л, гектопаскал – 102 Па, килограмм – 103 г, мегаом – 106 ва ғайра) (n – адади томи мусбӣ). Дар Системаи байналмилалии воҳидҳо барои ифодаи воҳидҳои каратӣ чунин пешояндҳо қабул шудаанд: 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченак дар физика
Воҳидҳои ҳосилавӣ

**Воҳидҳои ҳосилавии бузургиҳои физикавӣ** — воҳидҳое, ки бо ёрии муодилаҳои содаи байни бузургиҳо (дар ҳолати ба воҳид баробар будани зарибҳои ададӣ) ҳосил карда мешаванд.

Чунончи, барои муқаррар кардани суръати хаттӣ ба сифати муодилаи муайянкунанда аз ифодаҳои суръати ҳаракати мунтазами ростхатта : v=l/t истифода бурдан мумкин аст. Ҳангоми дарозии масофаи тайшуда (бо метрҳо) ва вақти t, ки дар давоми он масофаи мазкур тай шудааст (бо сония), суръатро бо метр бар сония (м/с) чен мекунанд. Аз ин сабаб воҳиди суръат дар Системаи байналмилалии воҳидҳо (СИ) – метр бар сония – суръати нуқтаи ростхатта ва мунтазам ҳаракаткунандаест, ки ҳангоми он нуқта дар муддати 1 с масофаи 1 метрро тай мекунад. Агар ба муодилаи муайянкунанда зариби ададӣ дохил шуда бошад, барои ҳосил кардани воҳиди ҳосилавӣ ба қисми рости муодила он миқдори ададии бузургиҳои аввалаеро ворид мекунанд, ки миқдори ададии воҳиди ҳосилавии муайяншаванда ба воҳид (як) баробар шавад. Мас., воҳиди энергияи кинетикии Системаи байналмилалии воҳидҳо – килограмм-метр дар квадрат (кг-м2) бар сония дар квадрат (с2) ин энергияи кинетикии ҷисми массааш 2 кг аст, ки бо суръати 1м/с ҳаракат мекунад ё энергияи кинетикии ҷисми массааш 1 кг аст, ки бо суръати √2 м/с дар ҳаракат аст. Ин воҳидро ҷоул (Ҷ) меноманд. Воҳидҳои ҳосилавӣ инҳоанд: м2 (воҳиди масоҳат), м/с (воҳиди суръат), Ҳс = 1/с (воҳиди басомад), Па (воҳиди фишор), Вт (воҳиди тавоноӣ), Ф (воҳиди электргунҷоиш) ва ғ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченак дар физика
Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ

**Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ** — воҳидҳои андозагирӣ, бузургиҳои мушаххаси физикии андозаашон собит, ки барои баҳодиҳии миқдории бузургиҳои физикӣ ҳамчун асос қабул шудаанд.

Истифодаи истилоҳи «воҳиди андозагирӣ» ба ҳуҷҷатҳои меъёрӣ ва тавсияҳои нашрияҳои метрологӣ мухолифат кунад ҳам, дар адабиёти илмӣ васеъ корбаст мегардад. Аксари воҳидҳои бузургиҳои физикӣ ченакҳое мебошанд, ки барои андозагирӣ (мас., метр, килограмм) истифода мешаванд. Дар давраҳои қадим теъдоди ками воҳидҳои бузургиҳои физикӣ — дарозӣ, вазн, вақт, ҳаҷм, масоҳат маълум буданд. Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ новобаста аз ҳамдигар интихоб мешуданд ва дар кишварҳои гуногун мухталиф буданд. Баробари вусъат ёфтани алоқаҳои тиҷоратӣ ва рушди илму техника шумораи воҳидҳои бузургиҳои физикӣ низ рӯ ба афзоиш ниҳод ва масъалаи ҳамгунсози (унификатсия)-и воҳидҳову сохтани системаи воҳидҳо ба миён омад. Дар садаи XVIII дар Фаронса Системаи метрии ченакҳо пешниҳод карда шуд, ки минбаъд дар ҷаҳон эътироф гардид. Дар асоси он системаи метрии ченакҳо (мас., Системаи байналмилалии воҳидҳо) таҳия гардиданд. Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ ба воҳидҳои системавӣ ва ғайрисистемавӣ (мас., мм сут. сим., қувваи асп, электрон-волт) ҷудо мешаванд. Воҳидҳои бузургиҳои физикӣ дар навбати худ аз воҳидҳои асосӣ (литр, килограмм, сония, ампер, келвин, кандела, мол) ва ҳосилавӣ, ки ба тавассути муодилаҳои алоқаи байни бузургиҳо (метр бар сония, килограмм ба метри кубӣ, нютон, ҷоул, ватт ва ғайра) ҳосил мекунанд, иборат аст. Дар Системаи метрии воҳидҳо воҳидҳои бузургиҳои физикӣ-и каратӣ ва ҳосилавӣ (ба истиснои воҳидҳои вақт ва кунҷ) ба тавассути ба 10n зарб задани воҳиди системавӣ ҳосил карда мешаванд (n — адади томи мусбӣ ё манфӣ).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченак дар физика
Гурӯҳ:Метрология
Нерӯ

**Нерӯ** (), **қувва** () — дар физик каммияте бардорӣ аст, ки боиси шитоб гирифтани ҷисмҳо мешавад дар воқеъ нерӯи холис омили шитоб аст. Нерӯро ба таври шуҳуди метавон бо кашидан ё теладодан тавсиф кард.

## Эзоҳ
Рашид Воҳидов

**Воҳидов Рашид Юревич** (тав. 20 августи 1966, Душанбе) — ходими ҳарбии тоҷик, генерал-майор (2007). 

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи олии ҳарбии умумиқӯшунии фармондеҳии ш. Алмаато (1987) ва Академияи ҳарбии ақибгоҳ ва нақлиёти ш. Санкт-Петербург (1999). Фармондеҳи взводи десанти ҳамлаовар (1987–88) ва взводи десанти иктишофии Округи ҳарбии Назди Балтика (1988–90), муҳандиси зершуъбаи техникаи амалиётӣ (ҷангӣ) ва алоқаи Раёсати 7-ум (1990–92), нозири калони шуъбаи 2-юм (1992–93), сардори зершуъбаи 1-уми шуъбаи таъминоти амволи шайъӣ (1993–94), сардори шуъбаи аслиҳа ва техникаи махсуси Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994–95), сардори шуъбаи таъминоти амволи шайъӣ (1995–96) ва Раёсати аслиҳа ва техникаи ҳарбии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999–2003), котиби котиботи ташкилоти Созмони аҳдномаи амнияти дастаҷамъии ИДМ (2003–09). Аз соли 2009 афсари калон-оператори шуъбаи ҳамкориҳои ҳарбӣ-техникии Ситоди муттаҳидаи созмони мазкур.	

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Воҳидҳои ҳиссаӣ

**Воҳидҳои ҳиссаӣ** — воҳидҳое, ки қисм (ҳисса)-и мушаххаси воҳиди бузургии физикавии муқарраршударо ташкил медиҳанд. Воҳидҳои ҳиссаӣ нисбат ба воҳидҳои системавӣ ё ғайрисистемавии бузургиҳои физикавӣ 10n баробар хурданд (мас., детсиметр – 10−1м, нанометр – 10−9м, пикометр – 10−12м ва ғайра) (n – адади томи манфӣ). Дар Системаи байналмилалии воҳидҳо барои ифодаи воҳидҳои ҳиссаӣ чунин пешояндҳо қабул шудаанд: 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченак дар физика
Шиллонг

**Шиллонг** (англ. Shillong Шиллонг, хинди , бенг. শিলং) - шаҳр дар дур шимолу шарқи Ҳиндустон, пойтахти иёлати Меғалая. Маркази маъмурии ноҳияи кӯҳҳои Шарқии Кҳаси. Гумон меравад, ки кӯҳҳои атрофи Шиллонг ба кӯҳҳои Шотландия монанданд, аз ин рӯ Шиллонг бо номгузории "Шотландия Шарқӣ" ном баровардааст.
## Таърих
Тибқи урфу одатҳои маҳаллӣ, Шиллонг ба худои маҳаллӣ Шиллонг номгузорӣ шудааст, ки тибқи афсона дар деҳае дар наздикии Биси бокира таваллуд шудааст.
Рушди босуръати Шиллонг пас аз дар ин ҷо аз ҷониби Бритониё сохта шудани як истгоҳи роҳи оҳани шаҳрвандӣ, дар соли 1864, оғоз ёфт. Дар соли 1874, ҳангоми ташаккули қаламрави Ассам, комиссари олии вилоят Шиллонгро пойтахти Ассам интихоб кард, чунки ҷойгир будани он дар байни водиҳои Брахмапутра ва дарёҳои Сурам ва аз сабаби иқлими он, ки аз иқлими аксари тропикии Ҳиндустон сардтар аст. Дар 1878 мунисипалитети Шиллонг таъсис дода шуд

Шиллонг дар вақти заминҷунбии Ассам 12 июни соли 1879 осеб дидааст. Ҳангоми заминҷунбӣ 27 нафар сокинони шаҳр мурданд ва бедарак шуданд.

Шиллонг ҳамчун пойтахти Ассам то соли 1972 боқӣ монд, вақте ки 21 январ иёлати Меғалая таъсис ёфт. Шиллонг пойтахти иёлати нав гардид ва пойтахти Ассам бошад ба Диспур кӯчид.
## Хусусияти физикӣ-ҷуғрофӣ
Шиллонг дар кӯҳҳои Ассам, дар қисми марказии платои Шиллонг, ягона сохтори кӯҳӣ дар қисми шимолии "сипари Ҳиндустон" ҷойгир аст . Шиллонгро ҷангалҳои санавбар иҳота мекунанд. Баландии миёна аз сатҳи баҳр 1446 метр аст. Баландтарин нуқтаи шаҳр қуллаи Шиллонг бо баландии 1,966 м аст. 60 км дуртар аз Шиллонг яке аз ҷойҳои срнамноктарини ҷаҳон , шаҳри Черапундҷӣ - дар як сол 12 ҳазор мм бориш, ҳарчанд дар худи Шиллонг 2400 мм бориш меафтад. Ҳарорати миёнаи моҳи январ +4... +16, июл - +18... +24. Ҷангалҳои тропикӣ, буттаҳо. Курорти иқлимии кӯҳӣ мавҷуд ҳаст.

## Аҳолӣ
Тибқи барӯйхатгирии дар Ҳиндустон, соли 2011 аҳолии шаҳр 143,007 нафарро ташкил медиҳад . Аҳолии пойтахти атрофи Шиллонг 354,325 сокинон (2011) , ки аз онҳо мардон 176 591 нафар ва занон 177 734 аст. Сатҳи маълумотнокӣ 86%, дар байни мардон 85%, занон дар байни занон 92.34%. 13% аҳолиро кӯдакони то 6-сола ташкил медиҳанд.

Хаши аксарияти аҳолии Шиллонгро ташкил медиҳад, аммо ҳиссаи онҳо дар аҳолӣ аз сабаби ворид шудани шумораи зиёди муҳоҷирон аз дигар давлатҳои Ҳиндустон коҳиш ёфтааст. Аксарияти имондорон масеҳиёнанд. Масеҳиёнро пресвитерианҳо ва дигар протестантҳо, инчунин католикҳои Рум намояндагӣ мекунанд.

## Нақлиёт
Роҳҳои автомобилгард дар шимол Шиллонгро бо Гуваҳати ва дар ҷануб бо Агартала мепайвандад. 30 км дуртар аз шаҳр фурудгоҳи Амрои вуҷуд дорад ( рамзи ICAO = VEBI; рамзи IATA = SHL) , ки инчунин бо пойгоҳи ҳавоии Барапанӣ маълум аст - қароргоҳи Фармондеҳии ҳавоии Шарқии Ҳиндустон.
## Фарҳанг
Шиллонгро пойтахти худписанди мусиқии рок ҳиндӣ меноманд..
### Дин

## Эзоҳ

Аз Википедияи русӣ

Гурӯҳ:Пойтахтҳои иёлатҳо ва ва қаламравҳои иттифоқӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҳиндустон
Воҳидҳои забон

**Воҳидҳои забон** — унсурҳои низоми забон (фонема, морфема, калима, ибора, ҷумла, воҳидҳои фразеологӣ ва ғайра), ки вазифаҳо ва маъниҳои гуногун доранд.

Маҷмӯи воҳидҳои забон сатҳҳои муайяни низоми забонро ташкил медиҳанд. Мас., яке азвоҳидҳои забон – фонема дар сатҳи фонемавӣ дар савтшиносӣ (фонетика), морфема дар сатҳи морфемавӣ дар сарф (морфология), ибораю ҷумла дар наҳв (синтаксис) ва ғ. омӯхта мешаванд. Дар забони тоҷикӣ 6 ҳарфи садодор (садонок) ва 25 бесадо (ҳамсадо) мавҷуданд, ки ҳар кадом дар алоҳидагӣ як воҳиди забонанд.воҳидҳои забон-ро ба якҷониба (онҳое, ки маънои луғавӣ надоранд – фонемаҳо, ҳиҷоҳо) ва дуҷониба (воҳидҳое, ки ҳам маъно ва ҳам қолаби овозӣ доранд – морфемаҳо, калимаҳо, ҷумлаҳо) ҷудо мекунанд.воҳидҳои забон дар маҷмӯъ воҳидҳои нутқро (ба ғайр аз фонемаҳо ва морфемаҳо) ташкил медиҳанд.воҳидҳои забон дар доираи қоидаҳои грамматика танзим мешаванд. Яке азвоҳидҳои забон ва инчунин воҳиди нутқ дар забони тоҷикӣ воҳидҳои фразеологӣ, ибораҳои дорои сохту таркиби устувор ва маънои яклухт мебошанд. Онҳо дар нутқ чун қолаби тайёр корбаст мешаванд (мас., «дудила шудан/нашудан», «мижа таҳ накардан», «ду пойро дар як кафш андохтан» ва ғайра).

## Воҳидҳои фразеологӣ
Воҳидҳои фразеологӣ аз ҷиҳати яклухтии маънову ифодаи аҷзояшон ба се гурӯҳ ҷудо мешаванд:

# воҳидҳои фразеологии рехта ё устувор (идиомаҳо), ки аъзои онҳо бо ҳам пайванди ногусастанӣ дошта, маънои томи онҳо вобаста на ба маънои яке аз аҷзо, балки баргирифта аз маънои тамоми аҷзои таркиби ибора аст. Онҳо хеле қадимианд, дар як шакл маълуму машҳуранд (мас., «барги сабз» – тӯша ё туҳфа), «салмаи сақат» – бекора, «сиёҳии лашкар» – анбӯҳи одамон ва ғайра). Воҳидҳои фразеологии рехта вобаста ба ҳиссаҳои нутқанд: а) воҳидҳои фразеологии исмӣ, ки дар онҳо исм ҷузъи асосӣ аст (мас. «гули сари сабад» ё «муши мурда»); б) воҳидҳои фразеологии феълӣ бо ҷузъи аслии феъл «дил шикастан» – ранҷонидан; «мижа таҳ накардан» – нахобидан; 
# воҳидҳои фразеологии таркибӣ – маънои яклухти ин қабил фразеологизмҳо вобаста ба маънои лексикии ҷузъи асосии ибора ба вуҷуд меояд ва ғолибан образноканд (мас., «китоб – носеҳи хомӯш»);. 
# воҳидҳои фразеологии озод – фразеологизмҳое, ки дар таркиби калимаҳо нисбатан озод меистанд ва маънои томи онҳо ба маънои яке аз калимаҳо вобастагӣ дорад (мас., «дӯсти нонӣ», «аломати хитоб», «марди майдон» ва ғайра). Воҳидҳои фразеологии озод ба ибораҳои озоди синтаксисӣ наздиканд ва метавон яке аз аҷзои онҳоро бо дигаре иваз кард («рафиқи ҷоноҷон», «кумитаи маҳаллӣ»).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳусейнов Х., Шукурова К. Луғати терминҳои забоншиносӣ. Д., 1983;
* Норматов М., Зикриёев Ф. Қ. Забоншиносии умумӣ. Д., 2006;
* Лингвистический энциклопедический словарь. М., 1990.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Омск

left|240x240px|шаҳри Омск  
**Омск** — яке аз калонтарин шаҳрҳои Русия мебошад, ки дар наздикии дарёҳои Иртиш ва Омӣ ҷойгир аст, як маркази бузурги илмӣ, фарҳангӣ, варзишӣ ва саноатӣ [5]. Шаҳри дорои шарафи меҳнатӣ аст [6].

Шаҳри миллионҳо - 1,164,815 нафар  (2019)  , дуввумин аз рӯи шумораи аҳолии Сибир ва ҳаштум дар Русия.

Маркази бузурги нақлиётӣ: Роҳи оҳани Транс-Сибир аз ғарб ба шарқ тавассути шаҳр мегузарад ва дарёи киштибоби Иртиш аз ҷануб ба шимол мегузарад.

Омск соли 1716 таъсис ёфтааст. Расман мақоми шаҳрро дар соли 1782 гирифтааст. Пойтахти давлати Русия (1918-1920, аз аксулинқилобчиёни Русия). Аз соли 1934 - маркази маъмурии вилояти Омск.

Он дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ, вақте бисёр заводҳо аз қисмати аврупоии Русия ба ин ҷо кӯчонида шуда буданд васеъ шудааст ва пеш аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ бо номи "Шаҳри Боғ", "Шаҳри Ҷавонон", "Шаҳри Илм" маълум шуд . Аз солҳои 90-ум, вазъи иҷтимоии шаҳр бадтар шудан гирифт, дар ВАО ва Интернет аксар вақт тасвири манфиро эҷод мекарданд.

Омск як маркази бузурги фарҳангӣ ва варзишии Сибир аст: дар он ҷо фаъолияти театрӣ ва намоишгоҳии гуногун фаъол аст, фестивалҳои бузурги миллӣ ва байналмилалӣ баргузор мешаванд; Марафони Байналмилалии Сибир, мусобиқаҳои байналмилалии хоккей, мусобиқаҳои варзиши аспдавонии Русия ва ғайра.

## Инҷоро ҳам бингаред

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қазон
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Перм

left|240x240px|шаҳри Перм  
**Перм** ((МФА: ) — шаҳр дар шарқи қисмати аврупоии Русия, дар Урал, дар соҳили дарёи Кама, дар поёни шохоби дарёи Чусовая, маркази маъмурии қаламрави Перм ва ноҳияи Перм, маркази нақлиёт дар роҳи оҳани Транс-Сибир, бандари дарё. 

Перм дорои мақоми шаҳрии дорои аҳамияти минтақавӣ ва ноҳияи шаҳрӣ мебошад. 

Маркази бузурги диверсификатсияи саноатӣ, илмӣ ва фарҳангӣ ва логистикии Урал. 

Аҳолиаш 1,053,938 нафар аст (2019).

Шаҳр соли 1723 таъсис ёфтааст, дар солҳои 1940-1957 он Молотов ном дошт. Соли 1916 аввалин донишгоҳ дар Урал дар Перм кушода шуд.

## Адабиёт
* 
* *[[Верхоланцев, Владимир Степанович|Верхоланцев В. С.]]* Город Пермь, его прошлое и настоящее. — Пермь, 1913.
* Иллюстрированная Россия. Вся Россия (особое приложение), Типография газеты «Россия». — С.-Пб., 1905, — 800 колон. РНБ
* *[[Абашев, Владимир Васильевич|Абашев В. В.]]* Пермь как текст: пермский текст в русской культуре и литературе XX века. — Пермь, 2000.
* Пермь от основания до наших дней: исторические очерки. — М.: Книжный мир, 2000.
* Дней и лет круговорот: Календарь-справочник города Перми и Пермского края. Пермь: Пушка, 2015.
* *[[Торопов, Сергей Афанасьевич|Торопов С. А.]]* Пермь: путеводитель. — Пермь: Кн. изд-во, 1986.
* *[[Корчагин, Павел Анатольевич|Корчагин П. А.]]* Губернская столица Пермь. — Пермь: Книжный мир, 2006.
* Пермь политическая / под ред Л. А. Фадеевой. — Пермь: Пушка, 2004.
* Пермь торговая / под ред Л. А. Фадеевой. — Пермь: Пушка, 2002.
* Календарь знаменательных и памятных дат Пермского края на 2007 год. / Сост. О. С. Баранова; Пермская обл. б-ка им. А. М. Горького. — Пермь, 2006.
* *Никитин А.* Пермь — родина российского либерализма. — М.: Московская школа политических исследований, 2004.
* Страницы истории художественной культуры Прикамья. — Пермь: Книжный мир, 2006.
* *Спешилова Е. А.* Старая Пермь: Дома. Улицы. Люди. 1723—1917. — Пермь: Курсив, 1999. — 580 с.
* Pera maa — дальняя земля. Книга открытий. — Пермь: Сота, 2009.
## Пайвандҳо
* 
* 
* 
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Перм
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Салтанат

**Салтанат** ( — *подшоҳӣ, фармонравоӣ*) — номи расмии кишвари исломӣ ё давлати исломӣ (вилоят, ба ном губернаторӣ, ба ҷои калимаи давлат, иёлат, вилоят, минтақа ё сулония), ки дар он ҷо сарвари давлат, вилоят ё минтақа султон аст.

Инчунин, салтанат — давлатҳои таърихӣ ва муосирро дар ҷаҳони ислом дар назар дорад, ки аломатҳои фарқкунандаи онҳо анъанаи давомноки ҳукмронии сулолаи султонҳо ба ин мардум мебошад. Ин давлатҳо давлатҳои навъи анъанавӣ мебошанд. Мувофиқи назарияи ҳуқуқи исломӣ, салтанат як қисми давлати иттифоқии хилофат ҳамчун федератсияи конститутсионӣ мебошад, ки дар он султон аз сулолаи меросии маҳаллӣ ё шахси интихобшуда сарварӣ мекунад.

## Эзоҳ
Қазон

**Қазон** () — шаҳр дар Русия, пойтахти Ҷумҳурии Тотористон, як бандари калон дар соҳили чапи дарёи Волга, вақте дарёи Казанка ба он дохил мешавад. Яке аз бузургтарин марказҳои иқтисодӣ, илмӣ, таълимӣ, динӣ, фарҳангӣ ва варзишии Русия. Кремли Қазон як макони мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО мебошад.

Таърихан, пойтахт (марказ)-и Хонии Қазон, Шоҳии Қазон, губернияи Қазон ва Ҷумҳурии Автономии Советии Сотсиалистии Тотористон.

Шаҳр дорои бренди ба қайд гирифташудаи «Пойтахти сеюми Русия» мебошад.Соли 2005 ҳазорсолаи Қазон ҷашн гирифта шуд.

Қазон борҳо мусобиқаҳои сатҳи баланди байналмилалиро дар намудҳои гуногуни варзиш, аз ҷумла Универсиадаи XXVII ҷаҳонии тобистона дар соли 2013 ва инчунин як қатор бозиҳои Ҷоми Ҷаҳон-2018 баргузор кардааст.

Дар соли 2014, пойтахти Тотористон дар рейтинги сайти сайёҳии TripAdvisor ҳамчун макони сайёҳии босуръат рушдёбанда дар ҷаҳон ҷои 8 ва дар Аврупо ҷои сеюмро гирифт..

Дар солҳои 2017—2018, Қазон дар рейтинги шаҳрҳои машҳуртарини сайёҳии Русия дар рейтинги Airbnb ҷои сеюмро гирифт..

Ноҳияи шаҳрӣ бо ноҳияҳои Зеленодольский, Высокогорский, Пестрещинский, Лайшевский, дар баробари минтақаи обанбори Куйбышев — бо ноҳияи Верхнеуслонск ҳамсарҳад аст.

Аҳолӣ — 1,243,500 наф. (2018). То 1 январи соли 2019, шаҳри Қазон аз рӯи шумораи аҳолии шаҳрӣ дар ҷои 6-ум, аз байни 1115 шаҳрҳои Федератсияи Россия буд.

## Инҷоро ҳам бингаред

 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қазон
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Челябинск

**Чеблядинск** (талаффуз (inf.)) - ҳафтумин шаҳр аз рӯи аҳолӣ, понздаҳумин шаҳри калонтарини Федератсияи Русия, маркази маъмурии вилояти Челябинск, шаҳрест бо тақсимоти дохилӣ. Аҳолиаш 1,200,703 нафар аст (2019).

Челябинск дар сарҳади геологии Урал ва Сибир, дар қисмати Осиёи Русия, дар нишеби шарқии кӯҳҳои Урал, дар ҳар ду соҳили дарёи Миасс (ҳавзаи Тобол) ҷойгир аст.

Дар соли 1736 ҳамчун як қалъа бунёд ёфтааст, дар асри XIX дар Челябинск ба яке аз калонтарин марказҳои савдо дар Урал табдил ёфт ва дар охири аср ва тамоми Россия дар робита бо пайдоиши соли 1892 алоқаи роҳи оҳани шаҳр бо Маскав.

Вобаста ба сохтмони фаъоли корхонаҳои саноатӣ дар Челябинск дар тӯли солҳои панҷсолаи аввал ва баъдан кӯчонидани корхонаҳо дар давраи Ҷанги Бузурги Ватанӣ, шаҳр ба яке аз марказҳои бузурги саноатӣ дар ИҶШС табдил ёфт. Бо тавлидоти пуршиддати танкҳо ва дигар мошинҳои ҷангӣ дар шаҳр дар давраи ҷанг, соли 2015 Челябинск ба унвони шаҳри шуҷоат ва шуҳрати меҳнатӣ дода шуд ва худи шаҳр маъмулан "Танкоград" ном гирифт.

Дар солҳои 90-ум ва 2000-ум, бо сабаби вазъи душвори иқтисодӣ иқтисодӣ як қатор саноат дар ин шаҳр аз байн рафт. Дар охири солҳои 2010, дар Челябинск мушкилоти ҷиддии экологӣ, аз ҷумла, ифлосшавии қариб ҳаррӯзаи ҳаво, яке аз сабабҳои ба дигар минтақаҳои кишвар рафтани аҳолӣ мебошад. Челябинск инчунин дар соҳаҳои иқтисодӣ ва иқтисодӣ мушкилоти ҷиддиеро аз сар мегузаронад, ки дар шабакаи таназзулёфтаи роҳҳо ва нақлиёти ҷамъиятӣ, инчунин набудани ободӣ ва меъмории шаҳр зоҳир мешаванд. Бо вуҷуди ин, Челябинск яке аз марказҳои бузурги фарҳангӣ, иқтисодӣ, тиҷорӣ ва саноатии Урал мебошад.

## Инҷоро ҳам бингаред

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Челябинск
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Феҳристи ҳунарпешаҳои зани аҳли Ҳиндустон

**Феҳристи ҳунарпеша-занони Ҳиндустон**

**А**
* Айеша Такиа
* Айеша Ҷҳулка
* Айшвария Рай
* Алия Бҳатт
* Амала Пол
* Амрита Арора
* Амрита Рао 
* Амрита Сингҳ
* Амиша Пател
* Антара Малӣ
* Анушка Шарма
* Анушка Шеттӣ
* Анҷу Маҳендру
* Аруна Иранӣ
* Асин Тоттумкал
* Ашвинӣ Калсекар
**Б**
* Бинду
* Бипаша Басу
* Бҳумика Чавла
**В**
* Вибҳа Чиббер
* Видя Балан
**Г**
* Гавҳар Хон
**Д**
* Дивя Бҳартӣ
* Димпл Кападия
* Дипика Падуконе
* Дия Мирзо
* Драштӣ Дҳамӣ
**Ж**
* Жаклин Фернандес 
**З**
* Зарин Хон
* Зарина Ваҳоб
* Зинат Амон
**И**
* Илеана Де Круз
* Иша Коппикар
**К**
* Калкӣ Кейклин
* Кангана Ранаут
* Карина Капур
* Каришма Капур
* Катрина Каиф
* Каҷол
* Каҷол Аггарвал
* Ким Шарма
* Киррон Кҳер
* Конкона Сен Шарма
* Кратика Сенгар
* Критӣ Санон
**Л**
* Лара Датта
**М**
* Мадҳубала
* Мадҳурӣ Дикшит
* Мамта Кулкарнӣ
* Мандакинӣ
* Маниша Коирала
* Манорама (ҳунарпешаи ҳинд)
* Маҳима Чаудҳарӣ
* Малайка Арора
* Маллика Шерават
* Мумтоз
**Н**
* Намрата Широдкар
* Нандита Дас
* Наргис (ҳунарпеша)
* Наргис Фахрӣ
* Неҳа Дҳупия 
* Нутан
**О**
* Ортӣ Агарвал
**П**
* Парвин Бабӣ
* Паринитӣ Чопра
* Парул Чауҳан
* Прачӣ Десаӣ
* Притӣ Зинта
* Приянка Чопра
**Р**
* Равина Тандон
* Ракҳӣ Гулзор
* Ранӣ Мукҳерҷӣ
* Рекҳа
* Рима Лагу
* Римӣ Сен
* Рита Баҳодурӣ 
**С**
* Саннӣ Леоне
* Селина Ҷейтлӣ
* Смритӣ Иронӣ
* Сонакшӣ Синҳа
* Соналӣ Бендре
* Сонам Капур
* Соро Алихон
* Соро Хон (ҳунарпеша)
* Соҳа Алихон
* Суниё Иронӣ
* Сурбҳӣ Ҷиотӣ
* Суҳашӣ Дҳамӣ
* Сушмита Сен
**Т**
* Табу
* Тарунӣ Сачдев
* Твинкл Кҳанна
* Таманно Бҳатия
* Таниша Мукерҷӣ
* Тануҷа
**У**
* Урмила Матондкар
**Ф**
* Фараҳ Хон
* Фарида Ҷалол
**Ҳ**
* Ҳема Малинӣ
* Хелен Ричардсон Хон
**Ҷ**
* Ҷая Баччан Баҳодурӣ
* Ҷенелия Де Соуза 
* Ҷия Хон
* Ҷуҳӣ Чавла
**Ш**
* Шабана Азмӣ
* Шамита Шеттӣ
* Шармила Тагор
* Шраддҳа Капур
* Шрутӣ Ҳасан
* Шилпа Шеттӣ
* Шилпа Широдкар
* Шридевӣ
**Э**
* Эша Гупта
* Эша Деол

## Нигаред низ
* Феҳристи ҳунарпешамардони Ҳиндустон

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешаҳои Ҳиндустон

Гурӯҳ:Рӯихатҳои ҳунарпешаҳо аз рӯи кишвар
Қаторкӯҳи Пётри Якум

**Қаторкӯҳи Пётри Якум** (қаторкӯҳи Пётри Бузург) — қаторкӯҳест дар Помири Ғарбӣ дар Тоҷикистон, ки дар миёни рӯдҳои Сурхоб ва Хингоб ҷой дорад. 

Ин қаторкӯҳ дар ғарб аз қаторкӯҳи Академияи илмҳо дар минтақаи қуллаи Исмоили Сомонӣ ҷудо мешавад.

Дарозии қаторкӯҳ тақрибан 200 км, баландии миёнаи он дар ғарб 4300 м ва дар шарқ 6000 м аст. Баландтарин нуқтаи ин қаторкӯҳ қуллаи Москва (6785 м) аст. Дар ин қаторкӯҳ бурс бисёр мерӯяд. Ин қаторкӯҳ дараҳои жарф дорад ва заминларзахез аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Петра Первого хребет // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* 
* 
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Помир
Самара

left|400x500px 
**Самара** (аз соли 1935 то 1991 - Куйбышев) - шаҳр дар минтақаи дарёи Волгаи Русия, маркази минтақаи иқтисодии Волга ва вилояти Самара, ҳавзаи шаҳрии Самараро ташкил медиҳад.

Шаҳри ифтихори меҳнатӣ ва ҳарбӣ (2016).

Аҳолӣ 1,156,644 нафар аст(2019), нуҳум шаҳри сераҳолӣ дар Русия. Дар доираи агломератсия (сеюм калонтарин аҳолӣ дар Русия), зиёда аз 2,7 миллион нафар зиндагӣ мекунанд.

Дар соҳили поёни чапи обанбори Саратов дар рӯ ба рӯи Самарская Лука, дар пояи дарёҳои Самара (номи шаҳр) ва Сока ҷойгир шудааст. Бори аввал аст, ки номи дарёи Самара дар ёддоштҳои котиби сафорати Араб ва сайёҳ Аҳмад ибни Фадлан (921) ҳамчун "Самур" сабт шудааст.

Маркази калони иқтисодӣ, нақлиётӣ, илмию таълимӣ ва фарҳангӣ. Самара инчунин як маркази бузурги муҳандисӣ ва коркарди металл, металлургия, коркарди нафт, хӯрокворӣ ва инчунин кайҳонӣ ва авиатсионӣ мебошад. Дар шаҳр беш аз 150 корхонаи саноатии калон ва миёна мавҷуд аст.

Самара соли 1586 ҳамчун қалъаи посбон таъсис дода шудааст. Аз соли 1935 то 1991, шаҳр ба шарафи ҳизби Шӯравӣ ва арбоби давлатӣ Валерий Владимирович Куйбышев ба номи Куйбышев ном гузошт. Дар Самара, яке аз дарозтарин соҳилҳои дарёҳо дар Русия ва баландтарин баландтарин истгоҳи роҳи оҳан дар Аврупо. Илова бар ин, майдони ба номи Куйбышев калонтарин майдони Аврупо аст.

Дар соли 2018 дар Перм бозиҳои Ҷоми Ҷаҳон оид ба футбол баргузор шуданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Самара
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Султон Воҳидов

**Султон Воҳидов** (10.1.1937, деҳаи Понғози ноҳияи Ашт — 29.11.1992, ҳамон ҷо) — адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1990), профессор (1993).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи таъриху филологияи Институти давлатии педагогии шаҳри Ленинобод (ҳоло Донишгоҳи давлатии Хуҷанд; 1959). Муаллими мактаби миёна дар ноҳияҳои Ҷиргатол ва Ашт (1959-61), аспиранти УДТ (1961-64, ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон), лаборанти калони бахш (сектор)-и робитаҳои адабии Институти забон ва адабиёти Рӯдакӣ; (1964-65), муаллими калон, дотсент, профессори кафедраи таърихи адабиёти классикии УДТ (1965-92). Нахустин мақолаи илмии Султон Воҳидов «Ҷомӣ ва Лутфӣ» соли 1964 дар матбуот чоп шуд.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 200 мақолаи илмист оид ба масъалаҳои таърихи адабиёти форс-тоҷик. Самти асосии таҳқиқоти Султон Воҳидов дар оғози кор омӯзиши робитаҳои адабии халқҳои тоҷику ӯзбек буд. Ӯ асари Алишери Навоӣ «Хамсату-л-мутаҳаййирин»-ро (1966; зери роҳбарии профессор Ш. Ҳусейнзода) мавриди омӯзиш қарор додааст. Баъдан ба омӯзиши тазкираи Муҳаммад Авфии Бухороӣ «Лубобу-л-албоб» ва тазкиранигорӣ дар адабиёти форс-тоҷик машғул шуд. Султон Воҳидов' дар бораи адибони гумноми асрҳои 17 ва 19 ноҳияи Ашт таҳқиқот анҷом дода, намунаҳои ашъори Маъдан ва девони ашъори шоири номаълуми садаи XIX Муҳаммадшокири Ғарибии Аштиро манзури хонандагон гардонд. Китобҳои «Устод Айнӣ ва адабиёти асри Х» (1364 ҳ. ш.), "Назаре ба нашрҳои «Лубобу-л-албоб» (1365 ҳ. ш.)-ро дар Кобул ба табъ расондааст. Дар китоби «Дурдонаҳои наср» (Д., 1991) пораҳои аз осори Камолуддин Абдулвосеи Низомӣ, Ҳусайн Воизи Кошифӣ, Хондамир таҳиякардаи ӯ (ба алифбои русиасос) чоп шудаанд. Литсейи № 4 ҷамоати деҳоти Понғози ноҳияи Ашт ба номи Султон Воҳидов' гузошта шудааст.

## Осор
* Равобити адабии халқҳои тоҷик ва ӯзбек дар асри XV. Д., 1974;
* Ҳаёт ва фаъолияти адабии Муҳаммад Авфӣ. Д., 1989;
* Ғарибии Аштӣ//Илм ва ҳаёт. Д., 1991, № 9.

## Ҷоизаю унвонҳо
Аълочии маорифи Тоҷикистон

## Адабиёт
* Камолиддинов Б. Ёди дӯсти меҳрубон. Султони сухан. Д., 1997;
* Азимов Н. Симои Ашт. Д., 2001;
* Фурӯғи ҳусни маънӣ (аз рӯзгор ва осори профессор Султон Воҳидов). Д., 2007.

## Сарчашма
*
Турсунбой Воҳидов

**Турсунбой Воҳидов** (14 июли 1934, деҳаи Ғӯлакандози ноҳияи Пролетар — 24 январи 2007, ҳамон ҷо) — механизатор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1978).

## Зиндагинома
Механизатор ва механики колхози ба номи Ленини ноҳияи Пролетар (1950-1987). Солҳои 1976-1977 бо мошин 270—346 т пахта ғундоштааст.

## Ҷоизаю орденҳо
Бо 2 ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаи Фахрии Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Механизаторҳои Тоҷикистон
Воҳии Кобулӣ

**Воҳии Кобулӣ** () — и тоҷик (асри 16).

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ аз шуарои машҳури замонаш буда, шеърро марғуб мегуфтааст. Пас аз касби камол дар дарбори ҳукмрони он давра Наввоб Исфандиёр хидмат мекард. Аз осораш ғазалҳо, қитъаҳо ва дигар анвои шеър дар тазкираҳо омадаанд. Абёти зерин аз ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مطربئ سمرقندی. تذ کرة الشعرأ. تهران، 1377 هـ. ش

## Сарчашма
*
Воҷеҳи Ҳайдарободӣ

**Воҷеҳи Ҳайдарободӣ** () — и форсизабони Ҳиндустон (асри 17).

## Зиндагинома
Аз Ҳайдаробод ба Гулканд назди Муҳаммадқулии Қутбшоҳ рафта, аз мулозимони ӯ гардид. Дар солҳои охири умр ба қаландарӣ рӯй овард. Ҳамчун дарвеш дар мавзеъҳои гуногуни Ҳиндустон зиндагӣ кардааст. Авҳадӣ соли 1612 дар Аҷмир Воҷеҳи Ҳайдарободиро дидааст.

Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* اوحدی تقی الدين محمد. عرفا ت العاشقين و عرصا ت العار فين. جلد 7 تهران 1389 هـ. ش.ر

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Воҷибулвуҷуд

**Воҷибулвуҷуд** ( — ҳастии ногузир) — дар ҳикмат он ки вуҷудаш зотӣ ва зарурӣ буда, ба иллат ниёз надорад, адамаш мумтанеъ аст ва мавҷудияташ муҳтоҷ ба ғайр намебошад.

Тамоми воҷиботи олам ё мавҷуд ба зот ва ё мавҷуд ба ғайр ҳастанд. Аз ин рӯ, манзур аз воҷибулвуҷуд Худо ва аз мумкинулвуҷуд тамоми мавҷудоти олами моддию муҷаррад мебошад. воҷибулвуҷуд бояд ғайр аз вуҷуд дигар ҳақиқате надошта бошад, моҳияти он айни инният (ҳақиқати ӯ) аст. Ҳастии оламҳои моддӣ ва муҷаррад ба вуҷуди воҷибулвуҷуд вобаста буда, аз он бармеояд, зеро ҳар мумкинбиззот воҷиббилғайр аст. Пас, воҷиб фоил (фаъол) ва мумкин мафъул (ғайрифаъол) буда, аз муносибати байни онҳо робитаи сабабӣ сар мезанад. Ин робита чун дар ашёи дигар нест, ки мо аввал дар зеҳни худ ҳақиқат ва моҳияти онҳоро тасаввур мекунем, бе он ки вуҷуди хориҷиашонро эътироф намоем, сипас, аз пайи ҷустуҷӯи сабаб барои исботи вуҷуди хориҷии онҳо мешавем.

Файласуфони машшоъ ва мутакаллимон дар пайи шарҳи таносуби воҷибулвуҷуд ва мумкинулвуҷуд ба натиҷаҳои гуногун мерасиданд. Машшоиён муносибати байни воҷибулвуҷуд (Худо) ва мумкинулвуҷуд (олам)-ро ҳамчун робитаи байни сабабу натиҷа шарҳу эзоҳ дода, аз он дар бораи абадияти олам хулоса мебароварданд ва қудрату ихтиёри Худоро ба амри зарурат тобеъ менамуданд.

Мутакаллимон (Муҳаммади Ғазолӣ, Фахруддини Розӣ), бар хилофи ақидаи намояндагони мактаби фалсафии машшоъ, Худоро холиқ ва оламро махлуқ эълон карда, воҷибулвуҷуд-ро на сабаб, балки офаридгори соҳибихтиёри олам мепиндоштанд ва абадияти оламро инкор мекарданд. Дар байни мутакаллимону файласуфон роҷеъ ба масъалаҳои вуҷуби шаръӣ ва зоту сифоти воҷибулвуҷуд ақидаҳои гуногун мавҷуданд. воҷибулвуҷуд аз назари орифон ва намояндагони фалсафаи мутаолиҳа мартабаҳои гуногун (аҳадият, воҳидият ва ғайра) дорад.

## Нигаред низ
* Асмо ва сифот
* Зот

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ислом
Эркин Воҳидов

**Воҳидов Эркин Воҳидович** (; 28 декабри 1936, ноҳияи Олтиариқ, вилояти Фарғона, ҶШС Ӯзбекистон, ИҶШС — 30 майи 2016, Тошканд, Ӯзбекистон) — , драмнавис, арбоби сиёсии ӯзбек, Шоири халқии Ӯзбекистон (1987), Қаҳрамони Ӯзбекистон (1999).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон (1960). Муҳаррир ва сармуҳаррири нашриёти «Гвардияи ҷавон» (1960-63; 1975-82), нашриёти Адабиёт ва санъати ба номи Ғафур Ғулом (1963-70), директори он (1985-87), сардабири моҳномаи «Ёшлик» (1982-85).

## Эҷаодиёт
Ба навиштани шеър аз 15-солагӣ шурӯъ кард. Шеъру достонҳояш дар маҷмӯаҳои «Нафаси субҳ» (1961), «Шеърҳоям барои шумо» (1962), «Қалбу ақл» (1963), «Ситораи ман» (1964), «Нидо» (1965), «Лирика» (1966), «Девони ҷавонӣ» (1969), «Машъал» (1970), «Ҷавонони имрӯз» (1971), мунтахаботи дуҷилдии («Муҳаббатнома» ва «Садоқатнома», 1986), «Тор дар айни авҷ наканад» (1991), «Ҳақиқати талх хуб аст» (1992) ба табъ расидаанд, ки дар онҳо зиндагии ҳамзамононаш бо воқеияту самимияту маҳорати баланд тараннум шудааст. Достонҳои Эркин Воҳидов «Чашмаи орзу», «Нидо» (1964), «Макони офтоб» (1970), «Бахмал» (1974), «Исёни арвоҳ» (1978-79), «Садои Тошканд» (1983) ва ғ. дар адабиёти ӯзбек аз намунаҳои беназиранд. Эркин Воҳидов ҳамчун драматург низ маъруф аст («Девори тилоӣ», 1969; «Фоҷиаи Истанбул», 1985 ва ғайра). Ҳамчун адабиётшинос ва мунаққид мақолаҳову суҳбатҳояш пиромуни масоили мубрами адабиёт, таҳлили эҷоди адибони ӯзбек дар китоби «Шуури шоиру шеър» (1987) дарҷ гардидаанд. Ӯ осори бархе аз адибони номдори ҷаҳон — И. Гёте («Фауст»), Ф. Шиллер, Муҳаммад Иқбол, Улфат, С. Есенин, Р. Ҳамзатов, Л. Украинка, А. Блок ва дигаронро ба ӯзбекӣ баргардон кардааст.

Осори худи Эркин Воҳидов низ ба забонҳои олмонӣ, фаронсавӣ, русӣ, англисӣ, урду, ҳиндӣ, тоҷикӣ ва ғ. тарҷума шудааст. Эркин Воҳидов вакили Шӯрои Олии Ӯзбекистон (1990-95) ва намояндаи Маҷлиси Олии Ӯзбекистон (1995; раиси Кумитаи байналмилалии парламент) ва дорандаи ҷоизаи давлатии ба номи Ҳамза (1983) мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ӯзбекистон миллий энциклопедияси. 2 жилд. Тошканд, 2001.

## Сарчашма
*
Воҷидалихон

**Воҷидалихон** (, дар баъзе манбаъҳо **Муҷмалӣ** ва ба нисбаи **Ҳиндустонӣ** ёд шудааст) — донишманд ва и форсизабони Ҳиндустон (асри 19).

## Зиндагинома
Дар 12-солагӣ аз зодгоҳаш – Ҳуглии наздикии Калкатта бо мақсади омӯзиши илм ба сафар баромад. Дар назди чанде аз донишмандони давр аз улуми гуногун баҳравар гардид. Самараи илму дониш, ҳунару маҳорати ӯ донишномаест бо номи «Матлаъу-л-улум ва маҷмаъу-л-фунун». Муаллифони осори адабӣ ва таърихӣ ӯро чун донандаи илми тиб ёд кардаанд. Дар сурудани шеър низ комёб будааст. Абёти зерин намунае аз сурудаҳои ӯянд: 

 
## Эзоҳ

## Адабиёт
* صباحسن. روز روشن. تهران، 1343 هـ. ش 	

## Сарчашма
*
Вошии Лоҳурӣ

**Абуҷаъфар Умар ибни Исҳоқ Вошии Лоҳурӣ** () — и форс-тоҷик (асри 12).

## Зиндагинома
Дар тазкираҳо аз «Лубобу-л-албоб»-и Авфии Бухороӣ (асри 13) гирифта, то ба «Маҷмаъу-л-фусаҳо»-и Ризоқулихони Ҳидоят (асри 19) номаш омадааст ва чун шоиру донишманд, сарояндаи қасоиди маснӯъ (ороста бо санъатҳои бадеии гуногун) тавсиф шудааст. Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* محمد عو فی. لباب الاباب. تهران،1331 هـ.ش.
* رضا قلی خا ن هدا یت. مجمع الفصحا. جلد اول. تهران، 1336هـ. ش.ر

## Сарчашма
*
Вояи дору

**Вояи дору**, **дозаи дору** — миқдори доруе, ки духтур барои муолиҷаи беморӣ таъйин мекунад.

Дар дорухат (ретсепт) вояи доруро бо грамм, миллилитр ё воҳиди таъсири биологӣ (ВТ) нишон медиҳанд. вояи доруе, ки барои як бор таъйин карда мешавад, вояи якбора, вояи доруе, ки барои як шаборӯз таъйин мекунанд, вояи шаборӯзӣ ном дорад. Вояи дору баъзан барои тамоми даври табобат муқаррар карда мешавад (вояи пурра). Вояи камтарини доруро вояи кеҳин (камтарин)-и муолиҷавӣ ва вояи бештарини онро вояи меҳин (бештарин)-и муолиҷавӣ меноманд. Вояи меҳини якбора ва вояи меҳини шаборӯзӣ низ мавҷуд аст. Дар амал бисёр вақтҳо вояи миёнаи муолиҷавиро кор мефармоянд. Дар сурати зиёд кардани вояи муолиҷавӣ организм заҳролуд мешавад. Вояи заҳрнокро ба вояи заҳрноки бештарин, вояи заҳрноки миёна ва вояи заҳрноки марговар ҷудо мекунанд. Меъёри вояи кеҳини муолиҷавӣ ва меъёри кеҳини заҳрнокӣ вобаста ба доираи таъсири шифобахши дору муқаррар карда мешавад.

Ҳангоми зиёд намудани вояи дору, одатан, таъсири фармакологии моддаҳо меафзояд. Бузургии вояи дору вобаста ба хусусияти беморӣ тағйир меёбад. Мас., дар мавриди истифода аз усули кимиёшифоии бемориҳои сироятӣ бисёр вақтҳо дар оғози беморӣ вояи бештарини дору (вояи зарбавӣ)-ро таъйин мекунанд. Ҳангоми табобати баъзе бемориҳои музмин доруро бисёр ва бо вояи зиёд (баҳри дар организм ба вуҷуд овардани савияи зарурии дору) таъйин намуда, сипас вояи онро кам (вояи устувордории табобат) мекунанд. Ба кӯдакону пирсолон вояи доруро эҳтиёткорона таъйин намудан лозим аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Гурӯҳ:Дорушиносӣ
Вояҷер

[thumb|Парвози «Вояҷер-2» тавассути мушакпартои [TitanIIIE|Titan IIIE.]]

**«Во́яҷер»** (, аз  — «гардишгар») — номи лоиҳа ва аппаратҳои байнисайёравии автоматии амрикоӣ барои таҳқиқи сайёраҳои дури Манзумаи Офтоб.

## Таърих
Ҳамагӣ ду аппарат — «Вояҷер-1» (20 августи 1977) ва «Вояҷер-2» (5 сентябри 1977) ба кайҳон сар дода шудаанд. Онҳо аппаратҳои бузургҳаҷми (вазни ҳар кадоми онҳо 733 кг) дорои таҷҳизоти хусусии энергия, муҳаррикҳои мушакӣ, компютерҳо, шабакаи алоқаи радио ва идоракунӣ буда, бо асбобҳои таҳқиқоти илмӣ (камераҳои телевизионӣ, спектрометрҳо, фотополяриметрҳо, маҷмӯи плазмавӣ ва ғайра) муҷаҳҳазанд. Дар аввал фақат таҳқиқи сайёраҳои Муштарӣ ва Зуҳал ба нақша гирифта шуда буд. Вале ба туфайли он ки ҳамаи сайёраҳои азим дар доираи нисбатан хурди Манзумаи Офтоб ҷойгир шудаанд, дар атрофи дигар сайёраҳои берунӣ (ғайр аз Плутон) низ парвоз кардани аппаратҳо имконпазир гардид. Аз ин сабаб масири парвози онҳоро ба чунин амалиёт мувофиқ сохтанд. Баъди аз тарафи «Вояҷер-1» таҳқиқ гардидани Зуҳал ва радифи он Титан, «Вояҷер-2»-ро бо андак тағйир додани масир ба сӯйи сайёраҳои Уран ва Нептун равона карданд. Баъди бо сайёраи Нептун вохӯрдан, масири «Вояҷер-2» ба тарафи ҷануб майл карда, он нисбат ба эклиптика зери кунҷи 480 парвоз намуд. «Вояҷер-1» аз эклиптика боло меравад (кунҷи ибтидоӣ 380). Ҳамин тавр аппаратҳо аз ҳудуди Манзумаи Офтоб тамоман берун мебароянд. Ҳадафи таҳқиқи илмии «Вояҷер»-ҳо омӯхтани минтақаҳои гузариши байни плазмаҳои офтобӣ ва байниситоравӣ мебошад. «Вояҷер-1» минтақаи мавҷи зарбатии ҳелиосферавиро декабри 2004 дар масофаи 94 В.а. аз Офтоб ва «Вояҷер-2» августи 2007 дар масофаи 87,4 Вояҷер а. убур карданд. Дар назар аст, ки аппаратҳо аз ҳелиопауза тақрибан баъди 10 соли гузаштан аз минтақаи мавҷи зарбатии ҳелиосферӣ мебароянд. «Вояҷер-2» назарияеро тасдиқ кард, ки ҳелиосфера на курашакл, балки байзашакл буда, ҳудуди ҷанубии он нисбат ба шимолиаш ба Офтоб наздиктар аст ва аз ҳисоби таъсири мутақобилаи гази байниситоравӣ боздориш шудани боди офтобӣ бояд боиси якбора афзудани ҳарорат ва зичии плазма гардад. Дар ҳақиқат муқаррар гардид, ки дар сарҳадди мавҷи зарбатӣ ҳарорат назар ба ҳелиосфераи дохилӣ баландтар аст. Сабаби ин ихтилофот дар чист ва энергия ба куҷо сарф мешавад, маълум нест. Дастгоҳҳо акси босифати сайёраҳои Муштарӣ ва Зуҳалро низ ба Замин фиристоданд. Олимон умед доранд, ки баъди ҳелиопаузаро убур кардани «Вояҷер»-ҳо низ алоқа бо онҳо боқӣ мемонад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гурӯҳи «Анис»

«**Анис**» — гурӯҳи мусиқии тоҷикӣ.

## Таърих
Гурӯҳи «Анис» ки солӣ 1986 таъсис шуд ва панҷ бародар, Достони Азиз — роҳбари гурӯҳ, Қайсиддини Азиз, Вайсиддини Азиз, Абубакри Азиз, ва Зулфиқори Азиз аъзои гурӯҳ буданд.

Замоне гурӯҳи «Анис» хеле шуҳратёр буд миёни ҳаводоронаш саросари кишвар бо барномаҳои консарти ҳунарнамои мекарданд ва таронаҳои ин гурӯҳ дар ҷашнҳои арӯсӣ ҳаводорони зиёде доштанд. Аммо чанд соли охир то андозае аъзои гурӯҳ кам фаъолият мекарданд ва то андозае аз ёдҳо дур монданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дастаҳои ҳунарии Тоҷикистон
Воҷид

**Воҷид** ( — ёбанда; поянда, боқӣ), **ал-Воҷид** — яке аз номҳои Худованд, ба маънои поянда, бениёз, пайдокунанда ва олим ба ҳама чиз.

Исми Воҷид танҳо дар ҳадиси асмоуллоҳ дар «Сунани Тирмизӣ» (3507) дар радифи 65-ум омадааст ва дар таъбироти қуръонӣ аз иштиқоқоти феълии он корбурд шудааст, аз ҷумла дар оятҳои 6-8 сураи Зуҳо ба маънои ёфтан ва пайдо кардан омадааст. Тибқи маънои номи Воҷид ҳеч чизе дар осмонҳо ва замин аз қаламрави илми Худованд берун нест ва хазоини ҳама чиз дар назди Ӯянд ва Ӯ аз ҳар чизе бениёз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ابواسحاق ابراهيم بن السري الزجاج، تقسيم اسماء الله الحسني. دمشق، 1986؛
* احمد مختار عمر، اسماء الله الحسني: دراسة في البنية والدلالة. القاهرة، 1997 ؛
* محمود سليمان سامي، النور الاسمي في شرح اسماء الله الحسني (ترجمۀ فارسي، مجتبي دروزي).تهران، 1387 ش.ر 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Номҳои некӯи Худованд
Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Африқо

Дар Африқо 37 шаҳр бо аҳолии беш аз 1 миллион нафар тан вуҷуд доранд.  3 шаҳр аз ҷумлаи онҳо - Қоҳира (ҷойи 11-ум дар ҷаҳон), Лагос (ҷойи 24 дар ҷаҳон) ва Киншаса (ҷойи 27 дар ҷаҳон) - дорои  аҳолии беш аз 10,000,000 нафар аст, 34 шаҳр бо аҳолии беш аз 1 миллион нафар.  Бузургтарин шаҳрҳо дар кишварҳои: Нигерия, Эфиопия, Миср, Африқои Ҷанубӣ, Ҷумҳурии Демократии Конго, Судон мавҷуланд. Ғайр аз иловаҳои дар боло зикршуда, 18 кишвари Африқо дорои шаҳрҳои миллионер мебошанд, инҳо Камерун, Зимбабве, Кения, Мозамбик, Ангола, Ҷумҳурии Конго, Мадагаскар, Сомалӣ, Танзания, Уганда, Либиё ва Алҷазоир мебошанд. Нигерия дорои 5-то чунин шаҳр, Африқои Ҷанубӣ ва Ҷумҳурии Демократии Конго, 4-то чунин шаҳр, Миср 3-то чунин шаҳр, Камерун, Судон ва Марокаш, 2-тогӣ чунин шаҳр, боқимонда кишварҳо - 1-тогӣ чунин шаҳр доранд.

Дар ин феҳрист шаҳрҳо-миллионерҳои Африқо ва аҳолии онҳо оварда шудаанд.


## Нигаред низ
 
* Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Австралия ва Уқёнусия
* Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Осиё
* Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Аврупо
* Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Амрикои Шимолӣ
* Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Амрикои Ҷанубӣ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Африқо
Гурӯҳ:Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳо
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Мардон Мавлонов

**Мардон Ҳамроқулович Мавлонов** (зодаи 11 марти 1963, шаҳри Самарқанд) — сароянда. «Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон» (2000). 
## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҳунари шаҳри Самарқанд  (1984). Камтар аз як сол яккахони  Филармонияи шаҳри Самарқанд будааст. Солми 1985 ансамбли «Таронаҳои Самарқанд»-ро таъсис додааст. Дар Тоҷикистон  ҳанӯз  аввали  солҳои ҳаштодуми асри ХХ алоқамандони зиёд пайдо кард. Бисёр таронаҳояш сурудҳои мардумӣ шудаанд. Ифодагари фарҳанги воло ва ҳунари асили тоҷикии Самарқанд  гардида, сурудҳои  мавсимӣ ва маросимии тоҷикони Самарқанду Бухороро ба дараҷаи олӣ иҷро мекардагӣ шудааст. 
## Эҷодиёт
Ӯ бо таронаҳои марғубаш аз  қабили  «Санаме», «Тӯёна», «Хандиданош», «Асирам ман», «Тӯтихон», «Чак-чак», «Қадат дар дилам», «Хобам намебарад», «Аз шаҳри Самарқанд», «Духтарони  Самарқанд», «Аҷоибот», «Ай модар», «Ҷавониам», «Ларзон- ларзон», «Куртачакан», «Салом, азизам», «Раққоса» «Намеёбӣ» ва ғайра дили сомеонашро тасхир намудааст. Хидматҳояш  бо чандин Диплому ифтихорномаҳои соҳавӣ қадр карда шудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарояндаҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон
Аскалон

**Аскалон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Аскалони ноҳияи Рашт. Аз Аскалон то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 14 км. Аҳолиаш 817 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт
Гурӯҳ:Ҷамоати Аскалон
Саодат Кенҷаева

**Саодат Кенҷаева** (20 майи 1937, Сталинобод — 29 июли 2017, Душанбе) — омӯзгор. «Аълочии маорифи Тоҷикистон».

## Зиндагинома
Саодат Кенҷаева 20 майи 1937 дар шаҳри Сталинобод ба дунё омадааст.
Пас аз хатми мак. миёнаи № 7 шаҳри Сталинобод дар факултаи химияву биологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст (1956-61). Муҳаррири хурди Нашр. Давл. Тоҷикистон (ҳоло — «Ирфон», 1961-62), муаллими мактаби миёнаи № 7, шаҳри Душанбе (1963-66), дир. мак. ҳаштсолаи № 11 д. Галахонаи ҷамоати Лоҳури н. Ленин (ҳоло — Рӯдакӣ, 1967-68), директори мактаби ҳаштсолаи № 44 (1969-70), директори мактаби миёнаи № 61 (1971-76), директори мактаби миёнаи № 200 (1977-79), омӯзгори фанни химияву биол. мактаби ҳаштсолаи д. Харангони н. Ленин (1979-84). 6 маротиба депутати Совети меҳнаткашони н. Ленин интихоб шудааст. Дар замони директори мак. миёнаи № 200-уми н. Ленин буданаш ин мактаб бо ҷаҳду ҷадалаш ба мактаби намунавӣ табдил ёфта буд. Дар мактаб таълим ба се заб. — тоҷ., ӯзб. ва русӣ ба роҳ монда шуд. Дар бобати ба мактаб ҷалб намудани духтарони маҳаллӣ ба ҳар ҳавлии д.-ҳои атроф на як бору ду бор сар халондааст. Намояндагони маорифӣ марказ (Москва)-ро барои тафтиш ағлаб ба ин мактаб меоварданд. Мактаби намунавӣ гашта саъю кӯшиш ва талошҳои директори мактаб бо медалҳои «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин», «Ветерани меҳнат» ва чандин Грам. Фахрии соҳавӣ қадр карда шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Маҳмуд Туробӣ

**Маҳмуд Туробӣ** (18 октябри 1924, Табрез, Эрон — 1997, Душанбе, Тоҷикистон) — рӯзноманигор, тарҷумон.

## Зиндагинома
Маҳмуд Туробӣ дар соли 1922 дар шаҳри Табрези Эрон ба дунё омада, пас аз хатми мактаби мутавассита дар зодгоҳаш, барои идомаи таҳсил ба Теҳрон меояд ва Донишгоҳи шаҳри Теҳронро бомуваффақият хатм намудааст. Фаъолияти кориро аз рӯзноманигорӣ оғоз карда, чанд сол сардабири рӯзномаи «Ховари нав» будааст.

Ин давроне буд, ки сарзамини Иронро мавҷи азими сиёсӣ фаро гирифта буд. Миллиёнҳо ҷавонон ба ҳизбҳои гуногун пайваста ва ба ин гирдоб кашида шуданд. Маҳмуди ҷавон дар шӯриши мусаллаҳонаи мардуми Ирон бар зидди режими шоҳӣ ширкат кард. Дар натиҷаи муборизаи мардум дар Озарбойҷон ҳукумати миллӣ таъсис ёфт. Маҳмуд Туробӣ вакили Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. Аммо пас аз як сол Ҳукумати миллӣ шикаст хурд ва тарафдорону ҳаводорони он шадидан мавриди таъқиб қарор гирифтанд.

## Фаъолият
Маҳмуд Туробӣ низ чун садҳову ҳазорон нафар ҳамватанонаш маҷбур шуд тарки миҳан намояд. Ба Тоҷикистон паноҳ бурд ва ба ҳайси мудири масъули рӯзномаи «Муаллимон» ба кор пардохт.

Дар матбуоти Тоҷикистон мақолаҳои зиёди илмӣ ва адабии ӯ ба нашр мерасиданд.

Маҳмуд Туробӣ аз соли 1957 ба Идораи барномаҳои бурунмарзии радиои тоҷик ба кор омада, 40 сол - то вопасин нафаси худ, дар ин ҷо кор кард.

## Эзоҳ
Лидуш Ҳабиб

**Лидуш Ҳабиб** (*Алидоншоҳ Шораҳматуллоев*; 2 майи 1963, Хоруғ) — рӯзноманигор, шоир, овозхон-бард (шоир-оҳангсоз-сароянда), (маъруф дар Бадахшон). Узви Иттифоқи журналистони СССР, Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1994), Узви Конфедератсияи байналхалқии Иттиҳодияҳои журналистони ИДМ.

## Зиндагинома
Алидоншоҳ Шораҳматуллоев 2 майи соли 1963 дар шаҳри Хоруғ, дар оилаи хизматчӣ ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаб солҳои 1980—1985 дар факултаи забон ва адабиёти руси Институти давлатии педагогии шаҳри Куйбышев ба номи Н. Г. Чернышевский таҳсил кардааст. Солҳои (май) 1986—1988 (декабр) дар сафҳои Қувваҳои Мусаллаҳи СССР хидмат намуд.

## Эҷодиёт
Фаъолияти журналистиаш аз соли 1985 оғоз ёфтааст.
Вай солҳои 1985—2002 ба ҳайси мухбир, мухбири махсус ва мудири шуъбаи забони русии рӯзномаи «Бадахшони советӣ» (ҳоло «Бадахшон») кор кардааст.
Маҷмӯаи нахустини шеърҳояш таҳти унвони «Дарё та тизд» ба забони шуғнонӣ (Хоруғ, «Помир», 1991) табъ шудааст.
Алидоншоҳ Шораҳматуллоев аз соли 1990 узви Иттифоқи журналистони СССР, Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 1994 узви Конфедератсияи байналхалқии Иттиҳодияҳои журналистони ИДМ буд.

Аз айёми донишҷӯӣ бо сурудҳои «Эй кабутар…», «Боғбон», «Тим та ар Помир» аллакай машҳур буд. Он айём махсусан суруди «Эй кабутар» ё худ «Салӯм вамард лӯ» дар байни ҷавонони Бадахшон хеле маълуму машҳур буд. Лидуш Ҳабиб бештар сурудҳои танқидӣ мехонд ва роҳбарони бюрократу дурӯя ва ваъдахилофро зери тозиёнаи шеъру мусиқӣ мегирифт. Вай таронаҳои ишқӣ-лирикӣ низ дошт, ки хеле дилнишин ва маҳину форам садо медоданд.

22 июли соли 2002 дар синни 39-солагӣ дар шаҳри Хоруғ вафот кард.

## Пайвандҳо
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон