Президенти Лаҳистон

**Президенти Ҷумҳурии Лаҳистон** ( ) намояндаи олии Ҷумҳурии Лаҳистон ва кафили идомаи ҳокимияти давлатӣ мебошад .

Мақоми ҳуқуқии Президенти Лаҳистон дар фасли V Конститутсияи Ҷумҳурии Лаҳистон аз 2 апрели соли 1997 сабт шудааст.

Феҳристи сарварони давлати Лаҳистон аз соли 1918 пешкаш карда мешавад, аз ҷумла шахсоне, ки вазифаҳоеро ишғол мекарданд, ки аз Президенти Ҷумҳурии Лаҳистон фарқ мекарданд, аммо сарвари давлат буданд.

## Интихобот ва ваколатҳо
Президенти ҷумҳуриро мардум ба муҳлати 5 сол тавассути интихоботи умумӣ, баробар, мустақим ва овоздиҳии пинҳонӣ интихоб мекунад. Интихоботи президентӣ аз ҷониби Маршали Сейм таъйин карда мешавад. Дар муносибат бо шохаҳои ҳукумат президент ҳамчун ҳакам амал мекунад . Ҳуқуқи ташаббуси қонунгузорӣ ва ҳуқуқи вето дорад. Актҳо мебарорад: фармонҳо, фармонҳо, қоидаҳо, ки бояд ба қонунҳо мувофиқ бошанд..

## Ҷумҳурии Лаҳистон (1918-1939)
**Ҷумҳурии Лаҳистон**, ки бо номи Иттиҳоди **дуюми Лаҳистон-Литва** ( Rzeczpospolita Polska, II Rzeczpospolita  ) — давлати Лаҳистон аст, ки соли 1918 барқарор карда шудааст. Ин ном пайванди пайваста бо Иттиҳоди Лаҳистон-Литва ( ё Реч Посполита -ро,( Rzeczpospolita Polska ) (1569-1795)  ки дар натиҷаи тақсимоти он байни Империяи Русия, Шоҳигарии Пруссия ва Империяи Австрия дар охири асри 18 барҳам дода шуда буд, таъкид мекунад.

### Таъсиси давлат (1918-1922)
Оғози таърихи Иттиҳоди дуюми Лаҳистон-Литва 11 ноябри соли 1918 , вақте ки қӯшунҳои лаҳистонӣ қароргоҳи олмониро дар Варшава беяроқ намуданд ва Йозеф Пилсудский, ки аз асорати олмонӣ баргашта буд, ҳокимяти низомиро қабул кард ва қудратро аз дасти Шурои Реҷенсии Шоҳигарии Лаҳистон гирифт. 14 ноябри соли 1918, Пилсудский инчунин қудрати шаҳрвандиро ба даст гирифт Шӯрои Реҷенсӣ ва Ҳукумати Муваққатии Ҷумҳурии Халқии Лаҳистон ба Пилсудский ваколатҳои сарвари муваққатии давлатро дода буд. ().  Сейми қонунгузор 20 феврали соли 1919 Пилсудскийро  "сардори давлат" таъйин кард. ( )  

### Давраи пеш аз ҷанг (1922-1939)
17 марти соли 1921 Сейм Конститутсияи Ҷумҳурии Лаҳистонро қабул кард, ки сохтори ҷумҳуриявии кишварро муқарар мекард. Парлумони ду палатагӣ — Маҷлиси Миллӣ, иборат аз сейм ва сенат, ҷорӣ гардид, ва дар 5 сол як маротиба ба тариқи интихоботи умумӣ, баробар ва пинҳонӣ, вакилони палатаҳо  муайян карда мешуданд.

Дар соли 1926, пас аз табаддулоти давлатӣ, режими авторитарӣ бо сарварии Юзеф Пилсудский таъсис ёфт, ки нуқтаҳои асосии Конститутсияи Ҷумҳурии Лаҳистонро бекор кард.

16 январи соли 1935 Сейм Коститутусияи навро қабул кард, ки яккаҳукумронии президентро ҷорӣ менамуд.

Пас аз ҳамлаи Олмони фашистӣ ба Лаҳистон 1 сентябри соли 1939, ҳукумати Лаҳистон таҳти роҳбарии президент Игнаси Моститский кишварро тарк карда, шаби 17 сентябри соли 1939  ба  Руминия фирор кард. Худи ҳамон рӯз ИҶШС нерӯҳои худро ба "хати Керзон" ба ҷониби вилоятҳои шарқии Лаҳистон фиристод ва қисми шарқии Лаҳистонро ишғол кард.

## Ҳукумати Лаҳистон дар мусофират (1939-1990)
Ҳукумати Лаҳистон дар мусофират (  ) - ҳукумати Ҷумҳурии Лаҳистон, ки пас аз фирор аз кишвар дар моҳи сентябри 1939 аз ҷониби роҳбарияти олии он дар давраи таҷовузи Олмони фашистӣ амал кардааст. Дар давраи ҷанг ва дар солҳои аввали баъди ҷанг, он ба давлати пинҳокори Лаҳистон, созмондиҳии қувваҳои мусаллаҳи Лаҳистон дар Ғарб ва қувваҳои пинҳонкори кишвар дар худи Лаҳистон роҳбарӣ мекард. Ҳукумати дар мусофират буда  аввал дар, Порис (аз 30 сентябри соли 1939) Анже (аз моҳи ноябри соли 1939) ва Лондон (аз моҳи ноябри соли 1940) фаъолият менамуд.

### Феҳристи президентҳо дар муҳоҷират
Президент Игнаси Моститский 17 сентябри 1939 ба Руминия фирор кард.   25 сентябри соли 1939  раёсати ҷумҳуриро ба генерал Болеслав Виеняве-Длугошевский супурд, ки мақомоти Фаронса бо он розӣ набуданд ва тақозои интиқоли раёсат ба Владислав Рачкевичро доштанд; Моститский ин шартро 30 сентября 1939 қабул намуд ва Владислав Рачкевич аввалин президент дар муҳоҷират шуд. Владислав Рачкевич ва ҳам ҳамаи шахсоне, ки дар ин мансаб кор мекарданд, сиёсатмадорони мустақил буданд.

## Давраи баъдиҷангӣ (1944-1952)
1 январи соли 1944 баракси Ҳукумати Лаҳистон дар муҳоҷират созмони "Крайова Рада Народова" (, «Шӯрои миллии давлатӣ»), созмони сиёсӣ, 5 июли соли 1945 ба парлумон мубадал гардонида шуд, ки то 4 феврали соли 1947 фаъолият кардааст. Раиси он бо ҳуқуқи сардори давлати лаҳистонӣ Болеслав Берут (намояндаи Ҳизби коргарии Лаҳистон) интихоб шуда буд. Пас аз мубаддалгардонии "Крайова Рада Народова" ба парлумони кишвар раиси Рада мақоми (мансаби) «президент»-ро бекор кардааст ().

5 феврали соли 1947, пас аз интихобот ба парлумон, Сейм (1947-1952)  дар ҷаласаи аввалинаш Болеслав Берутро ба мансаби Президента Ҷумҳурии Лаҳистон барқарор кард. 20 ноябри соли 1952, пас аз қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Халқии Лаҳистон аз 22 июли соли 1952 — Шӯрои давлатӣ, мансаби президентро бартараф кард, Болеслав Берут бошад Сарвазири Ҷумҳурии Лаҳистон таъйин шуд.

## Ҷумҳурии Халқии Лаҳистон (1952-1989)
Ҷумҳурии Халқии Лаҳистон (  ) — номи расмии Лаҳистон аз соли 1952 то соли 1989. Конститутсияи Ҷумҳурии Халқии Лаҳистон 22 июля 1952 қабул шуд. Дар соли 1976 ба он тағироти назаррас ворид карда шуд. Мақоми қонунгузор Сейми якпалатагӣ буд, ки ба муддати 4 сол интихоб карда мешуд, сардори дастаҷамъии давлат то соли 1989 Шӯрои Давлатӣ буд, ки аз ҷониби Сейм ба муддати 4 сол интихоб карда мешуд, аз соли 1989 - президент, мақомоти иҷроия - Шӯрои Вазирон ки аз тарафи Сейм таъйин кард мешуд.

Дар асл, давлат як ҳизбӣ буд, ки дар он Ҳизби муттаҳидаи коргарии Лаҳистон ҳукмфармо буд. Ҳизбҳои хурд (асосан Ҳизби демократӣ ва Ҳизби муттаҳидаи деҳқонон), инчунин иттифоқҳои касаба, ҷавонон ва дигар созмонҳои ҷамъиятӣ ба як созмони ҷамъиятиву сиёсӣ муттаҳид шуданд (ки он ҳамчун як блоки интихоботӣ низ амал мекард)  — аз соли 1952 *Фронти Миллӣ* ( , аз соли 1956 - Фронти ягонагии халқӣ ( ) низ фаъолият мекарданд.

29 декабри соли 1989 баъд аз даровардани тағйирот ба Конститутсияи  ҶХЛ, ба кишвар номи таърихии он  «Rzeczpospolita Polska» (Ҷумҳурии Лаҳистон) баргардонида шудааст.

## Ҷумҳурии Лаҳистон (аз с. 1989)
**Ҷумҳурии Лаҳистон**, ки бо номи **Речпосполитаи сеюм** ( ) - номи Лаҳистон, 29 декабри соли 1989  бо тағир додани Конститутсияи Ҷумҳурии Халқии Лаҳистон ба он баргашт.

**Президенти Ҷумҳурии Лаҳистон ** (  ).

## Нигаред низ

* Президенти Ҷумҳурии Халкии Лаҳистон
* Феҳристи роҳбарони ҳукуматҳои Лаҳистон

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Лаҳистон