Донишгоҳи Корнелл

**Донишгоҳи Корнелл** (, кӯтоҳшуда бо номи **Корнелл) —** яке аз бузургтарин ва машҳуртарин донишгоҳҳои Иёлоти Муттаҳида мебошад, ки ба Лигаи Айви дохил шудааст.

Шаҳраки ин донишгоҳ дар шаҳри Итакаи Ню-Йорк (ИМА) ҷойгир аст. Донишгоҳ соли 1865 аз ҷониби Эзра Корнелл, соҳибкор ва яке аз асосгузорони саноати телеграф ва Эндрю Вайт, олим ва сиёсатмадори маъруф таъсис ёфтааст. Донишгоҳ моликияти хусусист, вале инчунин аз ҷониби иёлати Ню-Йорк сарпарастӣ карда мешавад. Донишгоҳ аз ҳафт коллеҷи бакалаврӣ ва ҳафт мактаби баъдидипломӣ иборат аст: тиббӣ, байторӣ, муҳандисии баъдидипломӣ ва ғайра. ва ғайра дар шаҳраки асосии он ҷойгир шудааст. Ҳар як коллеҷ талаботи қабул ва барномаҳои мустақили худро дорад. Донишгоҳ инчунин ду шаҳраки тиббӣ дорад, ки яке дар Ню Йорк ва дигаре дар шаҳри Маорифи Қатар мебошанд.

Аз ибтидо принсипҳои донишгоҳ чунин буданд: табиати дунявии таҳсил, қабули шахсони ҳарду ҷинс, новобаста аз эътиқоди динӣ ва нажодӣ. Корнелл дар айни замон беш аз  хатмкунандагони зинда дорад. Дар тӯли таърихи ин муассисаи таълимӣ аз он 31 нафар лауреатҳои стипендияи Маршалл, 28 нафар лауреатҳои стипендияи Родос -и Нобел буданд . Дар айни замон, 14,000 донишҷӯён, 7,000 донишҷӯёни барномаҳои баъдидипломӣ (магистратура, докторантура) аз 50 иёлот ва 122 кишвари ҷаҳон ҳастанд .

Ихтисоси "Физикаи муҳандисӣ" яке аз беҳтарин барномаҳои таълимии донишгоҳ мебошад , нашрияи US News &amp;amp; World Report онро борҳо дар рейтинги барномаҳои муҳандисӣ бо дараҷаи бакалавр дар ҷои 1, дар соли 2010 дар ҷои 3 мондааст .

## Таърих
Донишгоҳи Корнелл 27 апрели соли 1865, бо шарофати лоиҳаи қонуни сенати иёлоти Ню-Йорк дар бораи додани заминҳои давлатӣ барои эҳтиёҷоти муассисаҳои таҳсилоти олӣ, таъсис ёфтааст. Сенатор Эзра Корнелл хоҷагии худ Итака ва  доллар маблағҳои шахсиро ҳамчун фонди ибтидоии эътимоднок (эндаумент) пешниҳод кард. Ташаббуси ӯро як сенатори дигар, ки илмро хуб медонад, бо номи Эндрю Вайт дастгирӣ кард ва ӯ аввалин президенти муассисаи таълимии рушдёбанда гардид. Дар тӯли се соли оянда, Уайт сохтмони ду бинои аввалро назорат кард ва барои ҷалби донишҷӯён ва муаллимон дар саросари ҷаҳон гашт. Донишгоҳ 7 октябри соли 1868 кушода шуд ва худи ҳамон рӯз 412 донишҷӯ ба таҳсил фаро гирифта шуданд .

Дере нагузашта, Корнелл рамзи навовариҳои илмӣ гардид, ки тадқиқоти худро на танҳо дар сатҳи назария, балки дар соҳаи хеле амалӣ, дар ҳудуди шаҳраки шахсии худ татбиқ мекард. Масалан, он яке аз аввалин донишгоҳҳоест, ки равшании барқиро истифода мебарад. Бо мақсади фаро гирифтани тамоми шаҳраки донишҷӯён, соли 1883 як динамо-машина ба фаъолият шурӯъ намуд . Аллакай шумораи баромадҳои аввалини Корнелл бо фаъолият ва муттаҳидӣ фарқ мекарданд. Дар ин ҷо яке аз аввалин Шӯрои парасторони кишвар пайдо шуд, ки онро хатмкунандагон идора мекарданд, ки ба тақдири донишгоҳ бетараф набуданд.Афзоиши Корнелл махсусан дар оғози Ҷанги Дуюми Ҷаҳон шадид буд, вақте ки шумораи донишҷӯён ба арзиши ҳозираи тақрибан  расид. Табиист, ки касе бояд чунин артиши донишҷӯёнро таълим медод, бинобар ин, он замон шумораи ҳайати омӯзгорон низ афзоиш ёфт, ки ба 3400 расид. Доираи барномаҳои пешниҳодшудаи таълимӣ низ афзудааст, гарчанде ки он ҳанӯз ҳоло ҳам кам буд 

Аммо, таваҷҷӯҳро ба ин муассисаи таълимӣ на танҳо сифати баланди таҳсилот, балки рӯйдодҳое, ки гардиши назаррас ба амал оварданд, ҷалб кард. Ҳамин тариқ, моҳи апрели соли 1969, донишҷӯёни миллаташон африқоамрикоӣ яке аз шаҳракҳои донишгоҳиро ба нишони эътироз алайҳи он чизе, ки ба эътиқоди онҳо нажодпарастӣ буданд, забт карданд . Дар натиҷаи ин амал, президенти Корнелл Ҷеймс Перкинс аз вазифа сабукдӯш карда шуд ва тамоми системаи идоракунии ин муассиса таҷдид карда шуд.

Аз соли 2000, Корнелл фаъолияташро дар арсаи ҷаҳонӣ тақвият дода, якчанд барномаҳои байналмилалиро оғоз намуд. Дар соли 2004, донишгоҳ дар Қатар коллеҷи тиббӣ кушод, ки он аввалин мактаби тиббии амрикоӣ дар берун аз Иёлоти Муттаҳида гардид . Ғайр аз он, шабакасозӣ идома дорад ва мубодилаи таҷрибаи пешқадам бо муассисаҳои асосии илмии Ҳиндустон, Сингапур ва Ҷумҳурии Мардумии Чин сурат мегиранд. Корнелл бо мақоми баланди байналмилалии худ худро "аввалин донишгоҳи фаромиллӣ" меномад. 9 марти соли 2004 масъулини Корнелл ва Стэнфорд барои бунёди як маркази нави байналмилалӣ, ки дар марзи Исроил ва Урдун ҷойгир аст, санги асос гузоштанд.

## Барномаҳои омӯзишӣ
Аз соли 2020, Донишгоҳи Корнелл аз рӯи ихтисосҳои бакалаврии зерин омӯзиш медиҳад  :

* Африқошиносӣ
* Илмҳои кишоварзӣ
* Амрикошиносӣ
* Зоология
* Антропология
* Иқтисоди амалӣ ва менеҷмент
* Бостоншиносӣ
* Меъморӣ
* Осиёшиносӣ
* Астрономия
* Илми атмосфера
* Муҳандисии биологӣ
* Биология
* Биология ва Ҷамъият
* Муҳандисии биотиббӣ
* Биометрика ва омор
* Муҳандисии химия
* Химия ва биологияи кимиёвӣ
* Синология ва омӯзиши кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором
* Муҳандиси мулкӣ
* Қадимшиносӣ
* Барномаи таҳқиқоти коллеҷ (барномаи инфиродии байнисоҳавӣ барои донишҷӯёни аълохон)
* Алоқа
* Адабиёти муқоисавӣ
* Улуми компютерӣ
* Тарроҳӣ ва таҳлили муҳити зист
* Ҷомеашиносии рушд
* Илм ва Замин ва Атмосфера
* Иқтисод
* Муҳандисии барқӣ ва компютерӣ
* физикаи амалӣ
* Забон ва адабиёти англисӣ
* Энтомология
* Муҳити зист ва рушди устувор
* Муҳити зист (экологияи амалӣ)
* Таҳқиқоти феминистӣ, гендерӣ ва ҷинсӣ
* Бофандагӣ ва тарроҳии мӯд
* Санъати тасвирӣ
* Илми хӯрокворӣ
* Забон ва адабиёти фаронсавӣ
* Забон ва адабиёти олмонӣ
* Тандурустии глобалӣ ва ҷамъиятӣ
* Идораи давлатӣ
* Таърих
* Таърихи меъморӣ (танҳо барои донишҷӯёни мубодила)
* Таърихи санъат
* Идоракунии меҳмонхонаҳо
* Биология, саломатӣ ва ҷомеаи инсон
* Рушди инсон
* Санъат ва илм (барномаи инфиродӣ)
* Муҳандисӣ (барномаи инфиродӣ)
* Муносибатҳои истеҳсолӣ ва меҳнатӣ
* Илмҳои иттилоотӣ
* Илмҳои иттилоотӣ, системаҳо ва технология
* Тадқиқоти байнисоҳавӣ
* Кишоварзии байналмилалӣ ва рушди деҳот
* Забон ва адабиёти Италия
* меъмории манзаравӣ
* Забоншиносӣ
* Маводшиносӣ ва муҳандисӣ
* Математика
* Мошинсозӣ
* Мусиқӣ
* Омӯхтани Шарқи Наздик
* Илм оид ба ғизо
* Амалиётҳои тадқиқотӣ ва муҳандисӣ
* Санъати иҷроӣ ва санъати расонаӣ
* Фалсафа
* Физика
* Ботаника
* Таҳлили сиёсӣ ва идоракунӣ
* Равоншиносӣ
* Омӯзиши динӣ
* Антропологияи технология
* Ҷомеашиносӣ
* Забон ва адабиёти испанӣ
* Омор
* Банақшагирии шаҳрӣ ва минтақавӣ
* Токпарварӣ ва винопарварӣ

Донишгоҳи Корнелл инчунин дорои барномаҳои таҳсилоти олӣ мебошад, бо номм second entry degree, қабул ба таҳсиле, ки дар он танҳо бо дипломи маълумоти олӣ аз рӯи ягон ихтисоси дигар имконпазир аст. Ба онҳо, аз ҷумла, барномаҳои таҳсилоти олии ҳуқуқӣ (J.D.) ва тиббӣ ( барномаи дараҷаи MD) дохил мешаванд. Донишгоҳи Корнелл инчунин магистратура, аспирантура ва докторантура таҳсил мекунад .

## Маълумоти иловагии ҳарбӣ
Донишҷӯёни Донишгоҳи Корнелл, ки шаҳрвандони Иёлоти Муттаҳидаянд, дар давраи таҳсил дар донишгоҳ имкон доранд, ки инчунин аз курсҳои омӯзишии афсарони эҳтиётӣ (ROTC)  гузаранд. Донишгоҳ се воҳиди таълимии алоҳида дорад, ки мутаносибан афсаронро барои эҳтиёҷоти артиши ИМА  (Army ROTC), Нерӯҳои баҳрии Иёлоти Муттаҳида ва (Naval ROTC ), нерӯҳои ҳавоии ИМА (Air Force ROTC) омода месозанд.

## Шаҳракҳои донишгоҳӣ

### Шаҳраки Итака
рост|мини| Яке аз саҳни шаҳраки марказӣ дар рӯзи офтобии баҳор
рост|мини| Намуди ҳавоии шаҳраки Шимолӣ
рост|мини| Ёдбуди ҷанги шаҳраки Ғарбӣ
рост|мини| Яке аз кӯлҳо дар қаламрави плантатсияҳои Корнелл
Кампуси асосии Донишгоҳи Корнелл дар иёлати Ню-Йорк, дар теппаи Шарқии Итако ҷойгир аст. Дар вақти таъсисёбӣ, донишгоҳ масоҳати 0,85 км² барои эҳтиёҷоти худ дар хоҷагии Эзра Корнелл ҷудо карда буд. Бо вуҷуди ин, бо гузашти вақт, ин муассиса дар чунин миқёси камеравӣ танг шудааст, бинобар ин ҳоло шаҳраки Итака тақрибан 3 км ²-ро ташкил медиҳад, ки теппаро, ки биноҳои аввал сохта шуда буданд ва қисми зиёди атрофи онро фаро мегирад . Дар маҷмӯъ, дар ин се километри мураббаъ тақрибан 260 бинои донишгоҳ ҷойгиранд, ки байни шаҳраки марказӣ ва шимолӣ дар болои теппа, шаҳраки ғарбӣ дар кӯҳ ва Коллегтаун, дар ҷануби шаҳраки марказӣ тақсим шудаанд. Шаҳраки марказӣ лабораторияҳо, майдончаҳои варзишӣ, музейҳо дорад ва дар ҳудуди он биноҳои маъмурӣ ва тақрибан ҳамаи биноҳои донишгоҳ бо синфхонаҳо ҷойгиранд. Ягона бинои истиқоматӣ дар шаҳраки марказӣ боқӣ мемонад — толори истиқомати Мактаби ҳуқуқии Корнелл мебошад. Дар ҳудуди шаҳраки шимолӣ хобгоҳҳо барои донишҷӯёни нав ва аспирантҳо, аудиторияҳои махсус (студияҳо, устохонаҳо ва ғ.), Хонаҳои 25 ташкилоти бародарӣ ва бинои ассотсиатсияи донишҷӯёни ҳамширагӣ мавҷуданд. Коллеҷтаун ду хобгоҳи элитаи сабки меҳмонхона  ва Маркази Санъатҳои Швартсро дорад. Дар маҳалла биноҳои истиқоматии маҳаллӣ, муассисаҳои хӯрокворӣ ва идораҳои ташкилотҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд.

### Кампусҳои Ню Йорк
рост|мини| Маркази тиббии Вейл Корнелл аз дарёи Ист
Шаҳри Ню-Йорк шаҳраки тиббии Донишгоҳи Корнелл мебошад, ки онро Вейл Корнелл низ меноманд; он дар шарқи болоии Ист, дар ҷазираи Манҳеттен ҷойгир аст. Ин шаҳраки донишҷӯён инчунин ду бахш дорад: Коллеҷи тиббии Вейл Корнелл ва Мактаби олии тиббии Вайл Корнелл, илова бар ин, таҳти роҳбарии донишгоҳ аз соли 1927, беморхонаи Ню Йорк Пресбитериан ҷойгир шудааст .

### Кампус дар Қатар
Дар шаҳри Эдюкейшен-Ситӣ, дар наздикии пойтахти Қатар, Доҳа, филиали Коллеҷи тиббии Вилл Корнелл мавҷуд аст, ки дар соли 2004 кушода шуда, аввалин муассисаи таълимии тиббии амрикоӣ берун аз Иёлоти Муттаҳида гардид. Ин коллеҷ як барномаи тавсеаи нуфузи байналмилалии донишгоҳро ҳамчун ташаббуси муштараки донишгоҳ ва ҳукумати Қатар, ки ба баланд бардоштани сифати таълим ва ҳифзи саломатӣ дар кишвар манфиатдор аст, татбиқ мекунад . Дар баробари таҳсилоти пурраи чорсола, Коллеҷ дар Қатар инчунин як барномаи дусолаи таҷрибаомӯзии донишҷӯёнро пешниҳод менамояд, ки моҳи сентябри соли 2002 ҷорӣ шуда буд ва санги аввалини барномаи ҳамоҳангии таҳсилоти олии Қатар гардид .

## Ҳаёти донишҷӯӣ

### Фаъолияти донишҷӯён
Дар соли таҳсили ноябри 2012-13, дар Донишгоҳи Корнелл 897 созмони донишҷӯён сабти ном шуда буданд. Онҳо манфиатҳо ва самтҳои гуногуни фаъолият доранд, мухлисони рафтинг ( байдарка) -и шадид, реанакторҳои мусобиқаҳои ритсарӣ, маҳфилҳои гуногуни варзишӣ, ширкатҳои эҷодӣ ва театрӣ, клубҳои мубоҳисавии сиёсӣ, рӯзномаҳои мустақили донишҷӯён, ташкилотҳои шатранҷбозон, дӯстдорони бозиҳои компютерӣ ва дигар клубҳо, ассотсиатсияҳо, маҳфилҳо . Ҳамаи онҳо аз тарафи факултетҳо, ташкилотҳои донишҷӯи худидораи, хатмкардаи, донишҷӯёни ва созмонҳои дигари донишгоҳ бо буҷети умумии ИМА бо маблағгузорӣ $ 3 миллион - ҳар сол маблағгузорӣ мешаванд . Донишгоҳи Корнелл хонаи бисёр бародарии донишҷӯён ва ҷамъиятҳои хоҳар аст, ки дар маҷмӯъ 33% донишҷӯдухтарон ва 24% духтарон донишҷӯ мебошанд . Бародарии донишҷӯён Alpha Phi Alpha (ΑΦΑ), ки дар соли 1906 таъсис ёфтааст, аввалин " созмони ҳарфҳои юнонӣ " буд, ки дар донишгоҳ таъсис ёфтааст, дар омади гап, он аслан ҳамчун ассотсиатсияи африқоамрикоиҳо таъсис ёфтааст.

Бародарии донишҷӯёни Корнелл дар корҳои ҷамъиятӣ иштирок мекунанд, ин ҳаракатро дар байни донишҷӯён ва хонандагон оммавӣ мегардонанд ва барои хайрия маблағ мегузаронанд. Бо вуҷуди ин, фаъолияти аъзои онҳо на ҳамеша ба таври башардӯстона сурат мегирад, маъмурияти донишгоҳ борҳо аз фаъолияти бархе аз бародарон изҳори норозигӣ кардааст, ки аъмоли онҳо баъзан боиси даъво ва ихроҷ аз донишгоҳ мегарданд. Аксар вақт ҳодисаҳои марбут ба хароб шудан ба амволи муассисаи таълимӣ, табъиз ҳангоми қабул ба ташкилот, инчунин ҳолатҳои дедовшина , аз ҷумла маросим рух медиҳанд.

Бо парвандаҳои бадрафторӣ аз ҷониби донишҷӯён, муаллимон ва кормандон маъмурияти судие, ки аз ҷониби Системаи адлияи Корнелл таъйин шудааст, ҳал карда мешавад. Аммо, ҳолатҳое, ки донишҷӯёнро дар нокомии таълимӣ ё вайрон кардани оинномаи донишгоҳ айбдор мекунанд, аз ҷониби дигар парванда баррасӣ карда мешавад ва донишҷӯ ҳуқуқ дорад ба як адвокат ҳуқуқи худро ҳимоя кунад, ки одатан аз ҳисоби донишҷӯёни Мактаби ҳуқуқии Корнелл таъйин карда мешавад. Ҳангоми баррасии парвандаҳо дар ҳарду ҳолат, донишҷӯёни айбдоршаванда ҳақ доранд, ки алайҳи худ шаҳодат надиҳанд , ки ин хусусияти хеле муҳими низоми адлияи ин муассисаи таълимӣ мебошад .

### Рӯзномаҳо ва радио
Дар қаламрави Корнелл онҳо радиоҳои худро пахш мекарданд ва рӯзномаҳои донишҷӯёнро нашр мекарданд, ки дар байни онҳо The Cornell Daily Sun, ки қадимтарин рӯзномаи мустақили донишҷӯён дар Иёлоти Муттаҳида аст, фарқ мекунад . Дар байни дигарон, нашрияҳои ҳаҷвӣ, хабарӣ ва мустанад дар заминаи донишгоҳ чоп карда мешаванд. Ман махсусан мехоҳам маҷаллаи ҳарсолаи Cornellian-ро, ки аз ҷониби ташкилоти донишҷӯёни ҳамном бо номи худ нашр карда мешавад, ки беҳтарин аксҳо, мақолаҳо дар бораи ҳаёти донишҷӯён, гузоришҳо аз рӯйдодҳои варзишии соли гузашта, инчунин портретҳои анъанавии донишҷӯёнро нашр кунад ки дар охири соли хониш хатм мекунанд, ҷудо кунам. Маҷалла як қатор ҷоизаҳои рӯзноманигориро ба даст овард, аз ҷумла ҷоизаҳои бонуфузи *Бенҷамин Франклин Принтро*, ки ҳеч нашрияи донишҷӯёни Айви Лига то ин дам ба даст наовардааст 

### Шароити зиндагӣ
Биноҳои истиқоматии шаҳраки Итака байни се ноҳия тақсим шудаанд: Кампуси Шимолӣ, Кампуси Ғарбӣ ва Коллегтаун. Аз соли 1997, дар шаҳраки Ғарбӣ асосан донишҷӯёни мубодила ва калондонишҷӯён зиндагӣ мекунанд, дар ҳоле ки шаҳраки Шимолӣ тақрибан пурра ба эҳтиёҷоти донишҷӯёни курси якум бахшида шудааст. Дар Донишгоҳи Корнелл 67 ташкилоти донишҷӯёни ҳарфҳои юнонӣ (бародарӣ ва хоҳарӣ) мавҷуданд, ки 54-и онҳо дар шаҳраки асосӣ иқомат доранд, дар маҷмӯъ, агар шумораи умумии аъзои ин ташкилотҳоро гирем, пас тақрибан 42% -и онҳо зиндагӣ мекунанд дар ин иқоматгоҳҳо - хонаҳои бародарӣ , ва ин на камтар аз якуним ҳазор донишҷӯ, ё 9% шумораи донишҷӯёни барномаи бакалавриро ташкил медиҳад. Ин рақам метавонад аз ин ҳам баландтар бошад, аммо донишҷӯёни курси якум дар семестри аввал ба бародариятҳо пайвастан манъ карда шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* Bishop M. G. A history of Cornell. Ithaca; N. Y., 1962
* Parsons K. C. The Cornell campus: a history of its planning and development. Ithaka; N. Y., 1968.

## Пайвандҳо
 

* 

Гурӯҳ:Ассотсиатсияи донишгоҳҳои Амрико
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Донишгоҳи Корнелл
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд