Луқмон Бойматов

**Луқмон Бойматов** (*Бойматов Луқмон* 10 июли 1960, Хуҷанд, вилояти Ленинобод) — муаррих-шарқшинос, нависанда, мутарҷим ва мунаққиди тоҷик, номзади илмҳои таърих (1993). Барандаи ҷойизаи «Қалами булӯрин»-и Ҷумҳурии Исломии Эрон.

## Зиндагинома
Луқмон Бойматов 10 уми июли 1960 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Ӯ пас аз хатми мактаби миёна ба факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М.В. Ломоносов дохил шуда, соли 1984 онро бо ихтисоси муаррих хатм мекунад. Луқмон Бойматов дар шогирдии профессор С.Г. Агаджанов солҳои 1986-1991 дар риштаи аспирантура ва такмили ихтисоси Институти таърихи ИҶШС(СССР)-и Академияи илмҳои ИҶШС шаҳри Москва таҳсил кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Ӯ фаъолияти кориашро солҳои 1984-1986 чун лаборанти калон дар Шӯъбаи асарҳои таърихи миёнаи Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз карда, солҳои 1993-1997 ба ҳайси мудири Шӯъбаи кишварҳои Шарқи Миёнаи Институти иқтисоди ҷаҳонӣ ва муносиботи байнамилалии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз соли 2005 то 2012 чун корманди пешбари илмии Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият кардааст. 

Луқмон Бойматов ҳамчунин солҳои 1991-1992 бо гурӯҳи таърихи Донишкадаи Адабиёт ва улуми инсонии Донишгоҳи Исфаҳон ва солҳои 1997-1999 бо гурӯҳи таърихи Донишкадаи Адабиёт ва улуми инсонии Донишгоҳи Фирдавсии Машҳад ва бо якчанд марказҳои илмӣ-фарҳангии Ҷумҳурии Исломии Эрон ҳамкориҳои илмӣ доштааст. 

Муаррих аз соли 2013 инҷониб дар кишвари Суед (Шветсия) иқомат мекунад. Л. Бойматов муассиси "Институти байналмилалии таҳқиқоти тоҷикпажӯҳӣ" (2019, шумораи сабт - 802527-0516, дар кишвари Шветсия) ва мудири фаслномаи илмӣ-пажӯҳишии "Тӯроннома" (аз с. 2021) мебошад. Ин фаслнома то имрӯз 11 шумора ба чоп расидааст.

## Фаъолияти илмӣ
Луқмон Бойматов бештар таҳқиқоти таърихӣ анҷом дода, асосан ба таърихи асрҳои XIII-XIV Осиёи Марказӣ ва Эрон таваҷҷӯҳ кардааст. Масоили насаб ва таърихи системи давлатдории Сомониён низ мавриди таваҷҷӯҳи хосси ин муаррих мебошад. 

Таърихи муборизаи ниёкони тоҷикон алайҳи истилогарони аҷнабӣ, ба мисли ҷангҳои суғдиён бар зидди лашкари мақдуниён, арабҳо ва муғулҳо дар силсилаи пажӯҳишҳои ин муаррих мавриди вежае дорад. Таърихи асрҳои миёни Хуҷанд ва шахсиятҳои маъруфи ин диёр низ яке аз самтҳои фаъолияти илмии ин таърихшинос ба ҳисоб меравад. 

Муфассалтарин таҳқиқоти Луқмон Бойматов китобҳои "Спитамон", "Темурмалик", "Шӯpиши Маҳмуди Торобӣ" ва "Сарбадорони Самарқанд" дониста мешаванд.

Луқмон Бойматов яке аз муаллифони аслии "Донишномаи адабиёт ва санъати тоҷик" (1989, 1991), "Донишномаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон" (1989), "Донишномаи Рӯдакӣ"(2008), "Донишномаи миллии тоҷик" (аз сю 2011 то имрӯз) ва донишномаҳои дигари кишварҳои хориҷӣ мебошад. 

Аксари китобҳо ва мақолоти ин муаррих берун аз кишвари Тоҷикистон ба чоп расида, ӯ бо донишгоҳҳо ва марказҳои мухталифи кишварҳои Урупо ва Шарқ ҳамкорӣ дорад. Ӯ ширкаткунандаи беш аз 25 конфронсҳои байналмилалӣ аст.

Номбурда муаллифи чандин китобу рисолаҳои илмӣ-таҳқиқоти муҳим аз қабили: "Инқилоби исломӣ аз дидгоҳи муҳаққиқони шӯравӣ", "Қиёми Маҳмуди Торобӣ" ва "Сегонаи мутаҳҳар" ба форсӣ ва теъдоде ҳам ба русӣ ва забонҳои урупоӣ дорад. 

Маҳорати нависандагии Луқмон Бойматов низ қобили тавсиф буда, дар ҷомеаи форсизабонон ӯро чун нависандаи тавоно мешиносанд. Китобҳои ӯ бо номи "Фиребхӯрдагонем" ва "Фурӯғи ишқ", ки иборат аз навиштаҳои фалсафӣ ва ирфронӣ аст, дар Ҷумҳурии исломии Эрон дар кӯтоҳтарин муддат се маротиба ба чоп расидааст.

## Ҷоизаҳо
Луқмон Бойматов дорандаи ҷойизаи «Қалами булӯрин» - и Ҷумҳурии Исломии Эрон мебошад.

## Осор
;ба забони тоҷикӣ:
* Шӯриши Маҳмуди Торобӣ. Бо сарсухани академик Б.И. Искандаров. Душанбе, "Ирфон", 1992. -92 с. 
* Абӯмуслими Хуросонӣ. Душанбе: 2006, -24 с.; Муқаннаъ. Душанбе: 2006.- 30 с.;  Маҳмуди Торобӣ. Душанбе: 2006, -28 с.; Темурмалик. Душанбе: 2006, -29 с.;  Спитамон. Душанбе: 2006,-60 с.; Сарбадорони Самарқанд. Душанбе: 2006, -28 с.;  
* Аз Темурмалик чӣ медонем? Душанбе, "Деваштич", 2006, -142 c. 
* Сегонаи мутаҳҳар. Ройзании фарҳангии Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Тоҷикистон. - Душанбе: "Шуҷоиён", 2009, -90 с.(Ба форсӣ). 
* Таърихзадагӣ. Душанбе, "Ирфон", 2011, -40 с.
* Фарҳанг ва тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён. Навиштаи др. Муҳаммардризо Ноҷӣ Баргардони Л. Бойматов. Виростор С. Муллоҷон.Ройзании фарҳангии Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Тоҷикистон. Душанбе: 2011,-1295 с. 
* Спитамон. Зери назари академик Акбари Турсон. Душанбе, "Ирфон", 2016, -112. с.
* Газофкорон. Шинохти осори таърихии тарфандин. Тадвини Комрон Бойматов. Виростор: Мазҳариддин Ғозиев. "Globe Edit". 2019, -296 с.
* Сарбадорони Самарқанд. Воқеъиятҳо ва андешаҳо. Муҳаррири масъул ва муқарриз: Академики илмҳои Тоҷикистон Акбари Турсон Интишороти "GlobeЕdit", 2019, -140 с.
* Темурмалик дар пажӯҳишҳои таърихӣ. (Нақд ва баррасиҳои баргузида). Муҳаррири масъул: академик Акбари Турсон."Globe Edit". 2023, -456 с.
* Қурутоби хонабадӯшон. "Globe Edit". 2025. (Resume: In English and Russian). -77 c.
* Худкомагон дар ойинаи таърих. Чопи дувум. Бо афзудаҳои ҷадид. Таҳияи Комрони Луқмонзод. London: "Globe Edit", 2026, -197 с.
;ба забони русӣ:
* Социально-экономическое положение Центральной Азии в XIII-XIV вв. Рецензент: д.и.н., В.В. Трепавлов, В.Л. Егоров. Душанбе, "Дониш", 2009. -228 с.
* Тимур и Сарбадары Самарканда. Рецензент: д.и.н. В.В. Трепавлов. Душанбе, "Дониш", 2011, -114 с.
* Восстание Махмуда Тараби. Рецензенты: д.и.н. В.В.Трепавлов, В.Л. Егоров. Душанбе, "Дониш", 2011, -130 с.
* Монгольский номадизм в Центральной Азии. LAP. Берлин, 2015. -45 с.
* Сарбадары Самарканда. Отв. ред. д.и.н., проф. А.Ш. Кадырбаев, Рецензент: д.и.н. В.В. Трепавлова. LAP. Берлин, "Globe Edit" 2015. -105 с.
* Критика монографии "Происхождение Саманидов". LAP-Lambert Academic Publishing. 2018, 87 c.
* Тимур Малик: Первоисточники и научная литература. Сборник статей. Отв. и научн. ред. д.и.н., профессор А.Ш. Кадырбаев. LAP-Lambert Academic Publishing. 2019. -113 c. 
;ба забонҳои урупоӣ:
* A Critique of the Monograph of the Origins of the Samanids, 2022. Our Knowledge Publishing: - 76 pages. ISBN-10: ‎ 6205281732 ISBN-13: ‎ 978-6205281734 (Ҳамчунин ба забонҳои олмонӣ, итолиёӣ, потруғолӣ, фарансавӣ, испаниёӣ, лаҳистонӣ, донморкӣ ва ғ.).
* Nomadisme mongol en Asie centrale, 2025. Editions Notre Savoir: - 52 s. ISBN: 9786139664023
* Mongolischer Nomadismus in Zentralasien, Verlag Unser Wissen: - 56 s. ISBN: 97861
* Nomadismus in Zentralasien, Verlag Unser Wissen: - 56 s. ISBN: 9786139429363
* Nomadismo mongol na Ásia Central, Edicoes Nosso Conhecimento: - 52 s. ISBN: 9786139429974
* Nomadismo  in Asia centrale, 2025. Edizioni Sapienza: - 52 s. ISBN: 9786139429639 
* Nomadyzm w Azji rodkowej, 2025. Wydawnictwo Nasza Wiedza. - 52 s. ISBN: 9786139664405 39429363

Манобеъ:
https://independent.academia.edu/%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%91%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2
https://independent.academia.edu/LukhmonBoymatov

## Эзоҳ
“Ӯ таърихнигор аст”. Бахшида ба 60-солагии Луқмон Бойматов
18:47, 10 июл, 2020. Муаллиф: Ҳадяи Мирато, махсус барои Asia-Plus
Read more: https://asiaplustj.info/tj/news/opinion/20200710/u-tarikhnigor-ast-bakhshida-ba-60-solagii-luqmon-boymatov?tg_rhash=f7d420c0f43cc7

## Пайвандҳо
* 
 https://independent.academia.edu/%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%91%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 https://independent.academia.edu/LukhmonBoymatov

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон