open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шаклҳои асосии китобхонаҳо

right|thumb|Китобхонаи миллӣ - толори китобҳои нав.JPG
right|thumb|Китобхонаи миллӣ - толори китобхонаи электронӣ.JPG
Дар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи фаъолияти китобдорӣ" (16 июли соли 2003) 
Боби I.Моддаи 4. **Шаклҳои асосии китобхонаҳо** муайян карда шудаанд.
Ҳама гуна мақомоти қокимияти давлатӣ, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ ба таъсис додани китобхонаҳо ҳуқуқ доранд. Мутобиқи тартиби таъсисдиҳӣ ва шаклҳои моликият, шаклҳои асосии китобхонаҳои зерин маълуманд:
китобхонаҳои давлатӣ, ки аз ҷониби мақомоти ҳокимияти давлатӣ таъсис дода мешаванд, аз он ҷумла: 
* китобхонаи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* китобхонаҳои ҷумҳуриявӣ;
* китобхонаҳои вазоратҳо ва дигар мақомоти ҳокимияти иҷроия;
* китобхонаҳои вилоятӣ, шаҳрӣ, ноҳиявӣ, ки аз ҷониби мақомоти ҳокимияти маҳаллӣ таъсис дода мешаванд;
* китобхонаҳои Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, пажўҳишгоҳҳои илмию тадқиқотӣ, муассисаҳои таълимӣ;
* китобхонаҳои корхонаҳо, муассисаҳо ва ташкилотҳо;
* китобхонаҳои иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ;
* китобхонаҳои хусусӣ;
* китобхонаҳое, ки аз ҷониби шахсони воқеӣ ва ҳуқуқии хориҷӣ, инчунин созмонҳои байналмилалӣ тибқи шартномаҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шудаанд.
## Инҷоро ҳам бингаред
Китобхонаи миллии Тоҷикистон

## Адабиёт
* [ftp://91.218.161.60/kitobho/kitobdor1.pdf Китобдор № 1]
* kmt.tj

Гурӯҳ:Китобхонаҳо
Капча

framed|Хати вайронаи ''smwm''
Капча - (аз   — аксест барои муайян кардани ҳақиқатан корбари роёна будан ё набудани корбари зинда. Истифодаи капча барои пешгирӣ аз ҳарзакорист ва ё аз спам.
## Адабиёт
* Википедиаи русӣ
Амир Катаев

**Катаев Амир Ҳабибович ** — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ (1991), профессор (2001). Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ (2008). Президенти Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996). Арбоби шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997). Муҳандиси шоистаи Федератсияи Россия (2001).

## Зиндагинома
Амир Катаев Институти муҳандисиву иқтисодии ба номи С.Орҷоникдзеи Москваро (ҳоло — Донишгоҳи давлатии идора) хатм кардааст (1970), ихтисос — «иқтисодиёт».
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: масъалаҳои иқтисодии рушди инфрасохторҳои истеҳсолӣ ва иҷтимоӣ, соҳаҳо ва бахшҳои он дар чорчӯбаи Барномаи комплексии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Мудири шуъбаи Институти иқтисодиёти АИ ҶТ (1981—1993), ҳамзамон профессори кафедраи иқтисодиёт ва менеҷменти соҳаи нақлиёти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1970—1995). Раиси Стандарти давлатии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамзамон мудири кафедраи Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон (1995—2000). Ректори Донишгоҳи технологии Тоҷикистон (2000—2010). Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2009), раиси Кумита оид ба энергетика, саноат, сохтмон ва иртибототи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2010) буд. Дар синни 68 солаги дар натиҷаи нохушӣ даргузаштааст.

## Ҷоизаҳо
* Президенти Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996).
* Арбоби шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997).
* Муҳандиси шоистаи Федератсияи Россия (2001).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи технологии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон
Мироҷиддин Ҳакимов

**Мироҷиддин Ҳакимов** (*Ҳакимов Мироҷиддин Дӯстмуродович*; 31 октябри 1967, деҳаи Муллотуғма, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — ҳуқуқшинос, Мушовири давлатии адлияи дараҷаи сеюм. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV.

## Зиндагинома
Мироҷиддин Ҳакимов 31 октябри соли 1967 дар деҳаи Муллотуғмаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Соли 1989 факултети ҳуқуқшиносии Университети давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст.

Оиладор, соҳиби 6 фарзанд.

## Фаъолияти корӣ
Солҳои 1989 — 91 ассистенти кафедраи «Ҳуқуқи ҷиноятӣ ва криминалистика»-и факултети ҳуқуқшиносӣ, 1991 — 93 аспиранти Университети давлатии Тоҷикистон, 1993 — 94 прокурори шуъбаи назорати иҷрои қонунҳо оид ба амнияти дохилию берунӣ ва муносибатҳои байналмилалии Прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1994 — 97 прокурори ҳарбии Раёсати назорати иҷрои қонунҳо дар Қувваҳои Мусаллаҳи Сарпрокуратураи ҳарбӣ ва аз моҳи март то майи 1997 покурори ҳарбии шуъбаи назорати судии Сарпрокуратураи ҳарбии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1997—2003 муовини сардор ва 2003 — 10 сардори Раёсати назорати умумии Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Соли 2010 аз ҳавзаи интихоботии Файзобод № 11 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст. Узви Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсати ҷавонон, муовини раиси Комиссия оид ба назорати Дастур ва ташкили кори Маҷлиси намояндагон, узви гурӯҳи дӯстӣ ва ҳамкории Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Бундестаги Германия ва гурӯҳи Парлумонии САҲА мебошад.

## Ҷоизаву унвонҳо
Бо медали «Ҷасорат» ва унвони «Корманди фахрии мақомоти Прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва рутбаи дараҷавии «Мушовири давлатии адлияи дараҷаи 3» сарфароз гардидааст.

## Нигаред низ
• Акбар Ҳакимов

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН
* 

## Сарчашма
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — , 2011. СИЭМТ, — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Низом Қосим

** Низом Қосим пури Ҷаҳонгир** - адиб, Шоири халқии Тоҷикистон, Раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, собиқ вакили  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV, Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон 
## Зиндагинома
Низом Қосим пури Ҷаҳонгир 16 сентябри соли 1958 дар шаҳри Қурғонтеппа таваллуд шудааст.   
* Cоли 1979 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро бо ихтисоси филолог - журналист хатм кардааст.
* ба ҳайси мухбири рӯзномаи «Пионери Тоҷикистон», корманди идораи тарғиботии Иттифоқи нависандагон, муҳаррири нашриёти «Адиб» ва сармуҳаррири Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
* Солҳои 2006-2010 дар мансаби Директори муассисаи давлатии «Телевизиони кӯдакону наврасон - Баҳористон» кор кардааст.
* Аз апрели соли 2010 ҳамчун вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъватҳои IV, V ва VI-ум аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ аз ҳисоби аъзои Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон мебошад.
* Июни соли 2015 дар анҷумани Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон бо аксарияти овозҳо Раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон интихоб шудааст. (бинобар ин, ӯ ваколати вакили МО ҶТ ба дигар нафар аз аъзои ҲХДТ — Саидқул Билолов супоридааст).
* Аз апрели соли 2020 — вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI-ум ва Муовини Раиси Комиссияи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба назорати Дастур (узви Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба таъмини асосҳои конститутсионӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон, шаҳрванд ва қонуният)  мебошад.

* Оиладор, соҳиби 4 фарзанд мебошад.

## Мукофот ва ҷоизаҳо
* Бо медали «Хидмати шоиста» (2001), 
* унвони Шоири халқии Тоҷикистон (2014), 
* медали ҷашнии «20 - солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон»  
* Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (2006) 
* Ҷоизаи байнидавлатии ИДМ «Ситораҳои Иттиҳод» (2017), 
* ордени «Меҳнат шуҳрати» (Ҷумҳурии Ӯзбекистон, 2018), 
* медали ҷашнии «30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2021).

## Интихобот ба парлумон
Низом Қосим пури Ҷаҳонгир аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ (Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон) - вакили  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V интихоб шудааст.
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН
 

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони асри XX
Гурӯҳ:Шоирони асри XXI
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Бег Қурбонзода

**Қурбонзода Бег Хол** (*Қурбонов Бег Холович*; 7 июни 1961, ноҳияи Данғара, вилояти Кӯлоб) — муовини якуми Раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV.

## Зиндагинома
Бег Қурбонзода 7 июни соли 1961 дар ноҳияи Данғараи вилояти Кӯлоб таваллуд шудааст. Соли 1983 Донишгоҳи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм намудааст.

## Корнома

* 1983 —1987 — Котиби Комитети Комсомоли заводи зотпарварии ноҳияи Данғара. Агроном-энтомологи заводи зотпарварии «Данғара»
* 1988 —1988 — Инструктори Шуъбаи ташкилии Комитети комсомоли вилояти Хатлон.
* 1988—1993 — Котиби якуми Комитети комсомол, Раиси иттифоқи ҷавонони ноҳияи Данғара
* 1993—1994 — Раиси иттифоқи ҷавонони вилояти Хатлон
* 1994—1995 — Мудири Шуъбаи кор бо ҷавонони Кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои халқии вилояти Хатлон
* 1995—1998 — Муовини Вазири меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 1998—2001 — Муовини аввали Вазири меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 2001—2001 — Муовини аввали Вазири меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 2001—2004 — Роҳбари департаменти рушди соҳаи иҷтимоию гуманитарии «ККҲИ Евро-Азия»
* 2004—2010 — Раиси ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлон
* 2010—2015 — Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Аз 28 апрели соли 2015 то ҳол Муовини якуми Раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Эшбурӣ Эсанқулов

**Эсанқулов Эшбурӣ Турахонович **(10 октябри 1951, ноҳияи Колхозобод) — ходими давлатӣ, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV

## Зиндагинома
Эсанқулов Эшбурӣ Турахонович 10 октябри соли 1951 дар ноҳияи Колхозобод таваллуд шудааст. Соли 1972 факултаи иқтисодиии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм намудааст. Солҳои 1972—1974 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттифоқи Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ дар ҳайати афсарӣ хидмат намудааст. Солҳои 1974—1975 дар вазифаҳои инструктори Кумитаи Комсомоли ноҳияи Колхозобод (Ҷалолиддини Балхӣ), солҳои 1975—1979 инспектори назорати халқии ноҳия, солҳои 1979—1980 инструктори комитети партиявӣ дар ноҳия, солҳои 1980—1986 котиби озоди парткоми хоҷагии Қизил-Октябр (Т. Исанқулов), солҳои 1986—1999 раиси хоҷагии ба номи Т. Исанқулови ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ, солҳои 1999—2006 раиси ноҳияи Шаҳритӯс, солҳои 2007—2009 раиси ноҳияи Дӯстӣ, солҳои 2009—2010 раиси Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Хатлон кор кардааст.

Солҳои 1990—1995 депутати Шӯрои Олии Тоҷикистон ва солҳои 2010—2015 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида, солҳои 2000—2005 ва солҳои 2005-2010бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардида, фаъолият кардааст. ИштирокчииИҷлосияи тақдирсози 16-уми Шӯрои Олии Тоҷикистон дар соли 1992 (ҳамчун депутат).

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Ордени Дӯстӣ, унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон ва дигар мукофотҳои давлатии Иттифоқи Шӯравӣ ва Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Хонавода
Соҳиби 8 фарзанд ва 16 набера мебошад. Фарзандонаш дар соҳаҳои гуногун, аз ҷумла идоракунии давлатӣ, мақомоти қонунгузор, кишоварзӣ кор мекунанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Маҳмадшариф Нозимов

**Маҳмадшариф Нозимов** — иқтисоддон, муовини аввали раиси Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV.

## Зиндагинома
Маҳмадшариф Нозимов соли 1955 ба дунё омадааст.

## Корнома
* Аз январи 2007 — Муовини раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Абдузафар Иномов

** Абдузафар Иномов** (28 сентябри 1953, Хуҷанд) — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV

## Зиндагинома
Абдузафар Иномов 28 сентябри 1953 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Факултаи техникии Донишкадаи политехникии шаҳри Бишкеки Қирғизистонро бо ихтисоси муҳандис-механик хатм кардааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Бибидавлат Авзалшоева

**Бибидавлат Авзалшоева ** - вакили  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV ва V    
## Зиндагинома
Авзалшоева Бибидавлат Аскаршоевна 1 сентябри соли 1960 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ. 
* Соли 1982 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм кардааст.
* Фаъолияти кориашро соли 1977 ба ҳайси телетайписти рӯзномаи «Бадахшони Советӣ» дар шаҳри Хоруғ оғоз намуда, минбаъд дар вазифаҳои мутахассиси комиссияи банақшагирии Кумитаи иҷроияи вилоят, муовини раиси Кумитаи омор, роҳбари Хадамоти муҳоҷират, раиси Иттифоқҳои касаба ва муовини раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон кор кардааст.
* Аз моҳи марти соли 2010 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
* 1 марти соли 2015 ҳамчун вакил ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ аз ҳисоби аъзои Ҳизби халқии демократии Тоҷикистонинтихоб шудааст. 
## Мукофот
Дар соли 2011 бо медали чашнии «20 солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» мушарраф гардидааст. 
## Нигаред низ
•Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Гурӯҳ:Занҳо-сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занони Тоҷикистон дар сиёсат
Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон
Доруҳои муқаввӣ

**Доруҳои муқаввӣ**  (Analeptica) — аналептикҳо, моддаҳое, ки ба системаи асаби марказӣ, махсусан ба марказҳои нафасгирӣ ва ҳаракатдиҳандаи рагҳо таъсири ангезишовар мерасонанд. Дар натиҷа фаъолияти баҳри ҳаёт муҳими организм – нафасгирӣ ва гардиши хун тақвият меёбад. Ба доруҳои муқаввӣ - бемегрид, камфора, сулфокамфокаин, кордиамин, кофеин, этимизол мансуб мебошанд.

Самараи доруҳои муқаввӣ хусусан дар мавриди заъфи фаъолияти системаи асаби марказӣ возеҳ ба мушоҳида мерасад. Доруҳои муқаввӣ ҳассосияти маркази нафасро ба ангезаҳои гуморавӣ (карбонат) ва асабҳо афзун мегардонад. Бештари доруҳои муқаввӣ ба маркази нафас фақат таъсири бевосита мерасонанд. Дар мавриди зери таъсири доруҳои муқаввӣ ангезиш ёфтани маркази нафас басомад ва амплитудаи нафасгирӣ зиёд мешавад. Доруҳои муқаввӣ ҳамчунин ба маркази ҳаракатовари рагҳо таъсир расонда, муқовимати умумии онҳоро меафзоянд ва фишори артерияро (ФА) баланд мекунанд. 
Кофеин нисбат ба диг. Доруҳои муқаввӣ бартариҳо дорад. Қабл аз ҳама он таъсири рӯҳнавоз мерасонад. Вай бевосита ба миокард таъсир расонда, нерӯи кашиши дилро зиёд мекунад. Кофеин дар сурати паст будани ФА (ҳангоми коллапс ё шок) онро баланд мебардорад, вале ҳангоми мӯътадил будани ФА вояи муолиҷавии кофеин онро чандон тағйир намедиҳад. 
Доруҳои муқаввӣ-ро ҳангоми коллапс (беҳолии дил), шок, заҳролудии сабук аз маводи харобсозандаи системаи асаби марказӣ (мас., доруҳои наркозӣ, хобовар, спирти этил ва ғайра), халал ёфтани нафасгирӣ (буғӣ шудани навзод, баъзе бемориҳои сироятӣ), ҳамчунин барои зуд ба ҳуш омадани бемор баъди наркоз кор мефармоянд. 
Дар сурати зиёд кардани вояи доруҳои муқаввӣ ё ба вена тез фиристодани онҳо мумкин аст ихтилоҷ (судорога) рух диҳад. 
## Эзоҳ

*
Мушунг

**Мушунг** (Pisum sativum), нахӯди даштӣ, рустаниест яксола. Баландиаш то 1 м; пояаш ғафси камшохча, баргаш мураккаб (аз 2 – 3 ҷуфт баргча иборат), гулаш калони одатан ҳарранга, баъзан сафедтоб, ғилофакаш 6 – 8-тухма, тухмаш мудаввари зарди сабзча, сурхтоби холдор. Моҳҳои июн – июл гул ва июл – авг. мева мекунад. Дар Тоҷикистон бештар дар қ.-кӯҳҳои Туркистон, Ҳисору Дарвоз ва ноҳияҳои Тоҷикистони Ҷанубӣ ва Шарқӣ, Помири Ғарбӣ мерӯяд. Чун алафи бегона дар киштзори ғалладона (800 – 2800 м аз с. б.) низ месабзад. 
М. дар заминҳои лалмии минтақаҳои Ҳисор ва Кӯлоб, инчунин дар заминҳои обии Ҳисору Вахш кишта мешавад. М.- ро алоҳида ё ҳамроҳи ҷав ва сулӣ мекоранд. Аз дону орди он таом мепазанд. 
М. рустании доруист. Ҷӯшоби алафи он хосияти пешобронӣ дошта, намакҳоро аз организм хориҷ менамояд, санги гурдаро майда карда мерезонад. Хусусан ба вояи ғизои ашхоси гирифтори бемориҳои дил илова кардани он манфиати зиёд меорад. Табибони халқӣ бо буғи орди М. пучак ва диг. иллатҳои ба он монанди пӯстро «мепазонанд». Орди М. хосияти беҳамтои ҷаббандагӣ дорад. Истеъмоли М. барои беморони диабети қандӣ низ муфид аст (савияи қанди хунро паст мекунад). М. – ро кӯфта ва бо сафедии тухм омехта карда ба ҷойҳои осебёфтаи пӯст (экзема, захмҳои гуногун, нарак, хуномос ва ғ) гузошта банданд, нафъ мерасонад. Қиёми обӣ ва ғилофаки М. давои сурхакон ва дерматитҳо аст. Истеъмоли М. боиси садо додану дамиши шикам мешавад. Барои ислоҳи ин бояд шибит истеъмол кард.
Мушкбӯя

**Мушкбӯя** (), **ширмолқурут** — гиёҳест бисёрсола.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Аз 40 то 200 см қад мекашад. Пояи рости сершох, барги сепарра ё байзашакл, гули бунафш, баъзан нофармон дорад. Июн — авг. гул карда, июл — сентябр тухм мебандад. Дар ҷойҳои серсанг, нишебии теппаҳо, баъзан чун алафи бегона дар пахтазор, гандумзор, канори роҳ ва заминҳои партов мерӯяд. Дар тибби халқӣ бо барги кӯфтаи он пучак, ҳафтпӯст ва бо марҳами самараш песи (сафедпӯсти)-ро муолиҷа мекунанд; ҷӯшоби решаи онро ҳангоми сили шуш истифода мебаранд.

Дар саноати тиб аз ғилофаки мушкбӯя доруи «псорален» таҳия карда шудааст, ки барои муолиҷаи песӣ (витилиго) нафъ дорад. Онро моҳҳои июл — сентябр захира менамоянд. «Псорален» дар шакли қурс, ҳамчунин маҳлули спиртии 1-фоиза (700) истеҳсол карда мешавад. Қурси онро рӯзе 2 — 3 маротиба истеъмол карда, маҳлулро ба ҷойҳои сафедшудаи пӯст мемоланд. Даври табобат тақрибан 3 моҳ аст. «Псорален»-ро барои барқарорсозии ранги пӯст (ҳангоми лейкодермия) низ истифода мебаранд. Аз мушкбӯя инчунин доруҳои «псоберан» ва «бикучиол» таҳия месозанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ковалёва Н. Г., Лечение растениями, М., 1972;
* Турова А. Д., Лекарственные растения СССР и их применение, М., 1974;
* Гаммерман А. Ф., Гром И. И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1976;
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.
Мушкак

Мушкак(Patrinia intermedia), гиёҳест бисёрсола. Аз 20 то 75 см қад мекашад. Тиррешаи бӯри сиёҳтоб дорад. Пояаш сершохча, зарди сабзтоб. Баргаш сахт, хокистарранги сабзтоб; баргҳои бехи поя байзашакли дандонадор, пармонанд, баргҳои пояаш пармонанди нештаршакл. Гулаш зарди зангӯламонанд. Моҳҳои май – июл гул мекунад. Дар шахҳо, нишебиҳои серсангу шағал, регзор, соҳилҳои хушки рӯдҳои кӯҳӣ (то баландии 2500 м аз с.б.) мерӯяд. Дар Тоҷикистон камёфт аст. 
Беху решапояи М. хосияти шифобахшӣ дорад. Онро тирамоҳ меғундоранд. Дар тибби халқӣ барои муолиҷаи бемориҳои меъдаю рӯда, обхӯра, бавосир, сили шуш, тарбод, иллати гурда ва ҷигар, ихтилоли асабҳо, дилзанӣ, бехобӣ, сардард, зардпарвин ва ғ. тавсия шудааст. Нақеъи «алаф»-и онро чун давои зардарон, таскинбахш, зидди илтиҳоб ва пешоброн истифода мебаранд. Бо хокааш ҷароҳатҳои ҳайвонотро дармон мебахшанд. Нақеъи решаи М. ҳангоми хуруҷи асабоният ва неврози дил чун давои таскинбахш кор фармуда мешавад.

## Адабиёт
Ковалёва Н. Г., Лечение растениями, М., 1972; 
Турова А. Д., Лекарственные растения СССР и их применение, М., 1974; 
Гаммерман А. Ф., Гром И. И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1976; 
Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.
Мушакпарӣ

**Мушакпарӣ** беихтиёр ва мунтазам кашиш хӯрдани мушакҳои ҷудогона ё гурӯҳи мушакҳо. Бештар мушакҳои рӯй, гардан, даст, баъзан мушакҳои забон ва диафрагма мепаранд. Зуҳуроти М. дар беморон гуногун аст, вале дар як одам, одатан, бетағйир мебошад, яъне доим як мушак (ё мушакҳо) кашиш мехӯрад. Мас., ҳангоми паридани мушакҳои рӯй бемор якбора абрӯ чин намуда, чашмро нимпӯш ва лаб қат мекунад, биниашро меҷунбонад; дар ин маврид мумкин аст нисф ё қариб ҳамаи мушакҳои рӯй кашиш хӯранд. Дар аснои паридани мушакҳои гардан бемор сарашро чунон мегардонад, ки гӯё гиребонаш танг бошад, ё китфашро ҳамин тавр меҷунбонад, ки гӯё либоси номувофиқро дуруст мекунад. Дар мавриди паридани мушакҳои даҳон ва ҳалқ мариз ком меафшонад, лаб мелесад, забон мехояд. Агар мушаки узвҳои нафаскашӣ парад, бемор месурфад, фирқ-фирқ мекунад ё бо бинӣ сахт-сахт нафас мекашад. Чунин ҳаракатҳои беихтиёр бештар ба одамоне, ки сарашон зарб хӯрдааст ё гирифтори илтиҳоби мағзи сар шудаанд, хос аст. М. баъди изтироб, сахт тарсидан, аз ҳад хаста шудан, ҳангоми невроз ва диг. бемориҳо низ рӯй дода метавонад. Ҳангоми хурӯҷи дарди асаби сегона дар рӯй аломатҳои беихтиёри шабеҳи М. (ба ном М.-и дардовар) ба вуҷуд меоянд. Духтур сабаби М.-ро муайян намуда, муолиҷаи онро таъйин мекунад.
Одил Назаров

**Одил Назаров** (23 августи 1929, Хуҷанд — 13 майи 2003, ҳамон ҷо) — раҳбари мусиқӣ ва оҳангсози тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1960), узви ИК Тоҷикистон (1977).

## Зиндагинома
Одил Назаров 23 августи соли 1929 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Соли 1939 ба Омӯзишгоҳи мусиқии Ленинобод дохил шуд ва онро соли 1945 хатм кард.

## Корнома
Дар баробари таҳсил аз соли 1943 дар Театри драмаи мусиқии Ленинобод навозандаи оркестр буд.

Дар солҳои 1957—1965 дирижёри орекстр, солҳои 1965—1967 сардирижёри оркестр, солҳои 1967—1987 директор ва аз соли 1987 дирижёри театри Те­атри драмаи мусиқии Ленинобод буд. Ҳамзабон дар баробори кор дар театр аз сооли 1945 омӯзгори Омӯзишгоҳи мусиқии Ленинобод буд.

## Эҷод
«Марши идона» (ба муносибати 20-солагии ташкил ёфтани ҶШС Тоҷикистон) асари нахустини ӯст. Одил Назаров муаллифи сурудҳои «Мутрибон» (шеъри М. Аминзода), «Ба доди дил бирас» Неъмат Шариф, «Увертюраи идона» ва ғайра мебошад.

Истеъдоди оҳангсозии Одил Назаров алалхусус дар навиштани мусиқӣ ба пйесаҳои «Ғуломи сиёҳ»-и И. В. Иконников, «Шаҳло»-и Аминҷон Шукӯҳӣ ва Аскар Ҳаким, «Исёни арӯсон»-и адиби Ӯзбекистон Саид Аҳмад намоён гардидаст.

Асарҳо барои оркестри созҳои халқӣ: «Ленинободи ман», «Сайри лола», «Дил бурдӣ» ва якчанд валсҳои лирикӣ тааллуқ доранд. Сурудҳои Назаров «Ба раққоса», «Диламро деҳ», «Дил бурдӣ», «Ту ҷони ман» ва ғайра аз тарафи ҳофизон суруда мешуданд.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Барои меҳнати шоён» (1970) ва панҷ Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1960, 1967, 1974, 1979, 1985) қадр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Яшт

«**Яштҳо**» («Йаштҳо») — севумин бахши Авестои кунунист, ки 21 яштро дар бар мегирад.

## Маъно
«Яшт» — дар Авесто яшти ҳамреша ва ҳаммаънои «Йасна» («Ясна») (ситоишу ниёишу парастиш) ва «Яштар» аз ҳамин модда ба маънии намозгузору ниёишгару парастанда аст ва вожаи «ҷашн»-ро дар форсӣ аз ҳамин бунёд дорем. Тафовути «Яшт» бо «Ясна» ин аст, ки «Ясна» ба маънии ситоишу ниёиш ба мафҳуми омм ва «Яшт» ба маънии ситоишу ниёиши вижаи офаридгору менувиён (Амшоспандону изадон) аст ва 21 Яшти Авесто ҳар кадом ба яке аз инон ихтисос дорад.

## Нигаред низ
* Авесто

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Матнҳои зардуштӣ
Гурӯҳ:Авесто
Ясна

«**Ясно**» («Йясно», дар Авесто ба маънии ниёишу ситоишу парастиш) — номи муҳимтарин бахши Авестои кунунист, ки 72 гот дорад ва «Гоҳон»-и панҷгонаи Зартушт («Готҳо») низ ҷузви ҳамин 72 гот ба шумор меравад.

## Нигаред низ
* Авесто
  
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Авесто — Душанбе,2001.
* Zoroaster 
* Ҳамдам Мӯъминҷонов. Тӯрон — гаҳвораи тамаддуни ориёӣ. — Душанбе, 2004

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Матнҳои зардуштӣ
Гурӯҳ:Авесто
Виспарад

«**Виспарад**» (авестоӣ — виспе — ҳама, ҳамагон, ратаво — радон, родон, сарварон, доноён, нигаҳбонон, муҳофизони минуӣ; дар маҷмӯъ — ҳама радон − родон; калимаи «виспе» дар санскрит ҳам ба маънои «ҳама» омадааст) — яке аз бахшҳои Авесто.

Аз 24 карда (дар баъзе нусхаҳои хаттӣ 23, 27, вале дар чопи интиқодии Авесто, ки Гелднер ба табъ расонидааст (1886—1895), 24 карда аст ва ҳамин қабул шудааст) иборат мебошад. Маънои калимаи «карда» — фасл, боб. Кардаҳои «Виспарад» ба бандҳо тақсим шудаанд. «Виспарад» нисбат ба дигар бахшҳои Авесто баъдтар, баъд аз «Ясно» мураттаб гардидааст, чунки дар он пораҳо аз «Ясно» ҷой гирифтаанд, «Готҳо» (бахше аз «Ясно») чун сурудҳои муқаддас ситуда шудаанд. «Виспарад» аз дуоҳову ниёишҳо дар бораи радон таркиб ёфтааст, ки шумораи онҳо дар зардуштия бисёр аст. «Виспарад»-ро, асосан, дар замони фаро расидани Гоҳанборҳо — ҷашнҳои мавсимии марбут ба офариниши одаму олам мехонанд. Ҳар яке аз ин Гоҳанборҳо номи худро дорад ва бо ҳамин номаш ситоиш мешавад. Дар кардаи 1-ум, банди 2-юми «Виспарад» омадааст:

Ба сафи радон/родоне, ки дар «Виспарад» ситоиш шудаанд, эзадон – Суруш, Баҳром (Веретрағна), Меҳр, Ашӣ, Аредвисура Аноҳита, Чиста, Ром, Дамуиш Упаман, Аирйаман, Ҳодухт, Ҳадйауш, Спандармад Дрватат, Ҳаома, Нар йосанг, Озар, Апам Напат, Рашну, Поренди, Ҳовани ва дигарон бо сарварии Аҳура Маздо, саошйантҳо (раҳонандагон), Амшоспандон, отурбонон, артишторон, барзгари сутурпарвар, виспати (деҳхудо), шаҳрёр, ҷонварони обӣ, заминӣ, парандаҳо, чарандагон, номи моҳҳои сол, номи рӯзҳои моҳ, касоне, ки кори бузургу неку мекунанд, марди порсо, зани кадхудо – афрӯзандаи чароғи хонадон, барзагови ёрирасон ба кишоварз, аспи тездав, гандум – сари ғаллот, боз – сарвари мурғон ва ғ. дохил мешаванд. Қадимтарин нусхаи Авесто ҳамон нусхаи хаттии «Виспарад» аст, ки соли 1268 (ба ҳисоби дигар дар тақвими яздгирдӣ соли 1288) навишта шудааст ва он зери шумораи К7 дар Китобхонаи Донишгоҳи Копенгаген маҳфуз буда, ба таври факсимиле ба табъ расидааст. Дар ин нусха тарҷумаи паҳлавии «Виспарад» низ ҷой гирифтааст. Нусхаи дигари «Виспарад» дар Мюнхен зери шумораи М6 ё МН6 нигаҳдорӣ мешавад.

«Виспарад» ба форсӣ (тарҷумаи Пури Довуд, Ҷалили Дӯстхоҳ, Ҳошими Разӣ), англисӣ, олмонӣ, фаронсавӣ тарҷума шудааст. 

## Нигаред низ
* Авесто

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Матнҳои зардуштӣ
Гурӯҳ:Авесто
Вандидод

**«Вандидод»** — номи бахше аз Авестои нав аст, ки 22 фаргард дорад. Ин қисмати Авесто пурсишҳои Зардушт ва посухҳои Аҳура Маздоро фаро мегирад. Дар забони форсӣ ду тарҷумаи дақиқу илмӣ аз фаргарди дувуми «Вандидод» (Достони Ҷам) сурат пазируфта, ки аввалиро доктор Муҳаммади Муқаддам ва дувумиро доктор Меҳрдоди Баҳор ба амал овардааст.

## Нигаред низ
* Авесто
* [ftp://91.218.161.60/kitobho/tojnomaaaaa.pdf kmt.tj Тоҷнома PDF]

## Адабиёт
* [ftp://91.218.161.60/kitobho/tojnomaaaaa.pdf kmt.tj Тоҷнома/ Тавзеҳот PDF]

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Матнҳои зардуштӣ
Гурӯҳ:Авесто
Сфеноидит

**Сфеноидит** (Sphenoiditis), илтиҳоби луобпардаи ҷавфи фонашакл. Аҳёнан дучор меояд. Дар бисёр мавридҳо чун оризаи ринити шадид, грипп, баъзан сурхакон ва диг. бемориҳои сироятӣ пайдо мешавад. Ба пайдоиши С. каҷии тавораи бинӣ, атрезия ва синехияи бинӣ мусоидат мекунанд. 
С.-и шадид бо дарди пушти сар, чакка, чашм ва фарқи сар рух намуда, ҳисси шомма халал меёбад, ҳарор. бадан баланд мешавад. Баъзан биноӣ заъф меёбад. Аломатҳои С.-и музмин низ чунинанд, вале онҳо камтар зоҳир мешаванд. С.-и музмин гоҳо бидуни ягон аломат ҷараён ёфта, фақат биноӣ суст мешаваду бас. 
Муолиҷаи С. аз кам кардани варами луобпарда иборат аст.
Нирангистон (Китоб)

**«Нирангистон»** - номи китобест бо ҳудуди 3 200 вожаи авестоӣ ва 6 000
вожаи паҳлавӣ дар гузориш ва 1 800 вожаи авестоӣ ва 22 000 вожаи паҳлавӣ
дар шарҳу тавзеҳи он.
Ин китоб ва китоби дигаре ба номи «Аирпатистон» ё «Ҳирбадистон» (ки акнун дар ҷузви «Нирангистон» аст) бозмондаест аз яке аз наскҳои гумшудаи Авестои куҳан ба номи «Воспарем-наск» ё «Ҳуспарем-наск», ки ҳафтдаҳумин наск буда ва 64 карда доштааст.
Дар ин китоб аз маросиму оинҳои гуногун ва одоби  ниёишу сароиши
Авесто ва хешкориҳои мубадиву чигунагии баргузории ҷашнҳои Гаҳанбор ва низ аз судра ва барсаму ҳезуму оби заур ва Ҳауму ҳован ва ҷуз он сухан ба миён омадааст.
Ин  китобро Суҳроб  Ҷомаспҷӣ  Булсара  дар соли 1915  б.м.  дар  Бамбай
мунташир кардааст. 
 
## Адабиёт
* [ftp://91.218.161.60/kitobho/tojnomaaaaa.pdf kmt.tj Тоҷнома/ Тавзеҳот PDF]

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Матнҳои зардуштӣ
Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ
Гурӯҳ:Китобҳои муқаддас
Сӯзанзанӣ

**Сӯзанзанӣ** (Acutherapia, acupunctura), сӯзаншифоӣ, як навъи табобат, ки дар натиҷаи ба нуқтаҳои муайяни бофтаҳои нарми бадан задани сӯзанҳои махсус ба ҷо оварда мешавад. Мабдаи С. ба тибби қадимаи халқии Хитой, Корея, Япония мансуб аст. Дар Европа а. 17 маъмул шуд. С. ба муолиҷаи рефлексӣ тааллуқ дорад. Ҳангоми сӯзан задан ба нуқтаҳои қатъиян муайяни аз ҷиҳати биологӣ фаъоли сатҳи бадан (шумораи онҳо қариб 700 аст) ангезиш ба асабияи марказӣ гузашта, туфайли он таъсири танзимовари мағзи сар ва ҳароммағз ба узви иллатёфта барқарор мешавад ё афзун мегардад. Интихоби нуқтаҳои аз ҷиҳати биологӣ фаъол, ки ба онҳо дар аснои бемориҳои гуногун сӯзан задан лозим аст, малакаи калон ва маълумоти махсуси тиббиро талаб мекунад. Ин нуқтаҳо ба узви муайян, инчунин ба беҳтар ё бадтар шудани фаъолияти организм мувофиқат хоҳанд кард. Аурикулотерапия (ба нуқтаҳои муайяни суфраи гӯш халидани сӯзан) як навъи С. мебошад. Дар атрофи суфраи гӯш нуқтаҳои аз ҷиҳати билогӣ фаъоли ба узвҳои асосӣ ва кори тамоми организм мувофиқ «ғун» шудаанд. Ба нуқтаҳои аз ҷиҳати биологӣ фаъол нафақат бо С., балки бо ҷараёни электр (тавассути электродҳои махсуси хурди сатҳӣ; электрорефлексотерапия), сӯзан (муолиҷа бо сӯзану ҷараёни электр), инчунин бо ангуштон зер карда таъсир расондан мумкин аст. 
С. ва диг. навъҳои табобати рефлексиро барои муолиҷаи бемориҳои асаб ва узвҳои дарунӣ, иллати банду буғум ва мушакҳо истифода мебаранд. Ҳангоми омос, иллати хун, аломати дарду табларзаи номаълум С. норавост. Дар мавридҳои зарурӣ С.-ро пайваста бо истеъмоли дору кор мефармоянд. С.-ро духтур таъйин мекунад ва мегузаронад. 
Ниг. низ Акупрессура.
Сушрута

**Сушрута** (Susruta), табиб ва нависандаи ҳиндӣ, муаллифи муҳимтарин ва қадимтарин асари тиббӣ, асосгузори мактаби тиббии ҳинд. Замон ва макони зиндагии С. маълум нест. Тахмин мекунанд, ки ӯ дар ох садаи 8 дар Каши (ҳозира Банорас) умр ба сар бурдааст. Таълифоте, ки ба С. нисбат дода мешавад, фарогири тамоми системаи тибби ҳиндӣ буда, ба забони сода ва фаҳмо навишта шудааст. Бино ба ривоятҳо С. онро бо хоҳиши шарикдарсони худ таълиф намудааст. Асари С. борҳо чоп (Калкутта, 1836, 1873, 1885) ва ба забонҳои лотинию англисӣ тарҷума гаштааст.
Суспензия

**Суспензия** (лот. suspensio – бардоштан, овехтан), омехтаи зарраҳои хурдтарини сахт дар моеъҳо, аз ҷумла эритроситҳо дар плазмаи хун, ҳуҷайраи бактерияҳо дар муҳити моеъ ва ғ. Бисёр доруҳо дар шакли С. истеҳсол мешаванд. Дар гистология ба сифати ранг Суспензияи пигментҳо дар об ё дар ҳалкунандаҳои органикӣ истифода мегардад. Хамираҳое, ки дар тиб ва атторӣ кор фармуда мешаванд, ҳамчунин Суспензия мебошанд.
Сурхиспанд

**Сурхиспанд** (Adonis aestivalis), испандак, гиёҳест яксола. Пояаш рост (50 – 60 см қад мекашад), баргаш паршакл, гулаш майдаи сурх. Апр. – май гул ва май – июн мева мебандад. Асосан дар алафзор ва бутазор (дар баландии 600 – 3450 м аз с. б.) мерӯяд. Дар қ.-кӯҳҳои Қурама, Туркистон, Ҳисору Дарвоз ва навоҳии Тоҷикистони Ҷанубию Шарқӣ ва Помири Ғарбӣ паҳн шудааст. 
Бо мақсади табобатӣ поя, гул ва баргҳои С.-ро кор мефармоянд. С. яке аз муҳимтарин воситаҳои муолиҷаи нуқси дил аст. Маҳлул ва қиёми алафи онро ҳангоми суст будани кори дил, гурда, пешобдон тавсия медиҳанд. С. ҷузъи таркибии қурси Бехтерев ва «Адонис-бром» аст. Хосияти шифоии С. асосан ба карденолидҳои таркиби он вобастагӣ дорад.

## Адабиёт
* Ковалева Н. Г., Лечение растениями, М., 1972; 
* Турова А. Д., Лекарственные растения СССР и их применение, М., 1974; 
* Гаммерман А. Ф., Гром И. И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1976; 
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989; 
* Энциклопедия народной медицины, т. 7. Лекарственные растения, М., 2000.
Сускаҳ

**Сускаҳ** (Glycurrhiza aspera), гиёҳест бисёрсола. Аз 10 то 30 см қад мекашад. Пояаш бешохча, баъзан шохчадор. Баргаш пармонанд, аз 2 – 5 ҷуфт баргча иборат аст. Гулаш бунафш, ғилофакаш дарози каҷ, тухмаш сиёҳ. Апр. – июн гул карда, июн – авг. тухм мебандад. Дар Тоҷикистон (кӯҳи Мевағул, воҳаи д. Сир, қ-кӯҳи Зарафшон, Тоҷикистони Ҷанубӣ) дар алафзор, ҷариҳои зардхок, баъзан ҳамчун алафи бегона дар пахтазор месабзад. 
С. дар тибби халқӣ мисли сус истифода мешавад. Решаи хушки майдакардаи онро чой карда барои давои захми меъда, илтиҳоби роҳҳои нафас ва чун воситаи пешоброн, бодрон, исҳоловар ва қайовар менӯшанд. Решаи С. сершохча ва ширин буда, ҳангоми шикастан дарунаш зард аст. Таркиби он аз глитсирризин иборат мебошад.

## Адабиёт
* Ковалева Н.Г., Лечение растениями, М., 1972; 
* Турова А.Д., Лекарственные растения СССР и их применение, М., 1974; 
* Гаммерман А.Ф., Гром И.И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1976; 
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989; 
* Энциклопедия народной медицины, т. 7. Лекарственные растения, М., 2000.
Ведаҳо

thumb
**Ведаҳо** (,  — «дониш», «донистан») — маҷмӯи матнҳои қадими дар ҳазораи 2 то садаи VI то м. ба забони ҳиндии қадим (ведоӣ) таълифшуда, ки дар ташаккули афкори ақлгароёнаи Ҳинди Бостон нақши муҳим доштанд.

То ба имрӯз чаҳор Веда омада расидааст: Ригведа (ҳангоми маросимҳои мазҳабӣ ҳамчун сурудҳои ситоишӣ хонда мешуданд), Атҳара Веда (дониши қоидаҳои сеҳру ҷоду барои мубориза бо қувваҳои шар, ки аз лиҳози мазмуну мундариҷа авроди сеҳрангез, афсун ва як силсила дастуроти тиббиро дар бар мегирад ва моҳиятан аз чандгонапарастӣ дарак медиҳад), Самаведа (дониши оҳангҳо ва овозу сурудҳои махсуси маросимҳои динӣ ва ашъори мунтахаби иқтибосшуда аз Ригведа, ки дар маросимҳои истеъмоли нӯшобаи мастиовару нишотбахши Саома ё Ҳаома хонда мешуданд), Яҷурведа (дониши ҳамаи дуоҳо ва оёти рамзию диниву ирфонӣ).

Марҳилаи охирини инкишофи Ведаҳоро веданта ташкил медиҳад. Дар инкишофи афкори Ҳинди Бостон қисматҳои фалсафии Ригведа (мандали 10-ум) доир ба воҳид, офариниши олам, пуруша, ҳарорати кайҳонӣ ва Упанишадҳо (фарогири масоили марбут ба браҳман, атман, рита, сатя, дҳарма, карма, мокша, матолиби илоҳиёт, кайҳоншиносӣ, охиратшиносӣ ва ғайра) мусоидат намуданд. Хусусан таълимоти Упанишадҳо роҷеъ ба рӯҳи ҷаҳонӣ, назарияи сабабият ва таносух дар таърихи афкори маънавии Ҳинди Қадим нақши муҳим дошт. Шаш мактаби динию фалсафӣ, аз ҷумла буддоияву ҷайния, ки нуфузи олии Ведаҳоро эътироф намекарданд, аз В. маншаъ гирифтаанд. Ведаҳо манбаи пурарзиши ташаккули афкори маънавии давраҳои баъдӣ ба шумор рафта, барои омӯзиши таърихи иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангии Ҳинди Қадим аҳаммияти калон дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳазратқулов М. Ориёиҳо ва тамаддуни ориёӣ. Д., 2006;
* Радхакришнан С. Индийская философия. Т. 1. М., 1956;
* Степанянц М. Т. Восточная философия. М., 2001;
* جلال الدین آشتیانی. گنوستیسزم و مستیسزم. مذاهب هندی. جلد ٣. ویدها. تهران، ١٣٧٦ ه. ش.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гуштосп

**Гуштосп** (дар Авесто *Виштаспа* ба маънии *«дорандаи аспи мода»*) — подшоҳи Эрон аз силсилаи Каёниён, ҳамзамони Зартушти паёмбар.

## Гуштосп дар адабиёт
Дар «Гоҳон» Зардушт чаҳор бор аз ин фармонраво ном мебарад, ки се бор он ба гунаи *«Кави-виштаспа»* («Кай-гуштосп») аст ва *Кави* (Кай) — чунонки дар зери ҳамин вожа гуфтаем, — ба маънии раиси *ашираву фармонраво*, унвони фармонравоёни дудмони Каёниён аст, ки Гуштосп низ яке аз онон аст. Ба сабаби аҳамияти фаровоне, ки дар дини зардуштӣ барои Гуштосп ва нақши ӯ дар устуворсозиву густариши ин дин қоил будаанд, дар Авестои куҳан наске ҷудогона ба номи ӯ ва дар ситоиши ӯ вуҷуд дошта, ки дар «Динкард (Китоб)» аз он ёд шудааст. Дар Авестои кунунӣ ҳам — гузашта аз «Гоҳон», ки гуфтем — борҳо ба ному ситоиши Гуштосп бармехӯрем ва дар «Виспарад» бахше ба номи *«Офарини паёмбар Зардушт»* ҳаст, ки дуруду офарину орзуи нек аст аз забони Зардушт хитоб ба Гуштосп.

Гуфтанист, ки дар «Шоҳнома» чеҳраи Гуштосп ба куллӣ бо он чи дар Авесто мебинем, носозгор аст ва дарвоқеъ дар нуқтаи муқобили он қарор дорад. Ба назар мерасад, ки ривояти Авесто дар бораи Гуштосп, намоишгари бовару бардошти мубадони зардуштӣ ва ҳавзаҳои динии маздопарастӣ буда ва дар баробари он нақлу ривояти дигаре аз зиндагиву коркарди вай дар миёни мардуми Эрон вуҷуд дошта, ки дар «Шоҳнома» омадааст. Дар ҳамосаи Фирдавсӣ Гуштосп шоҳе худкомаву ситамгару найрангбозу нотавон аст, ки наметавонад аз Эрон дар баробари тохту този турониён падофанд кунад ва ба Систон мегурезад ва ҳангоми ҳуҷуми турониён ҳамсари ӯ Катоюн ба суроғаш меравад ва бо сарзаниши вай хабари ин тохту тозро ба-д-ӯ мерасонад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Авесто. — Душанбе,2001.
* Zoroaster
Сангак Сафаров

**Сангак Сафаров** (1 январи 1928, Шугнов, Ховалинг, ҶМШС Тоҷикистон — 29 марти соли 1993, ноҳияи Бохтар, вилояти Хатлон, Тоҷикистон) — яке аз роҳбарон ва сарлашкарони «Фронти халқии Тоҷикистон» дар Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон. Ҳамчун **Бобо Сангак **низ машҳур аст.

## Зиндагинома
Сангак Сафаров 1 январи 1928 дар деҳаи Шугнови Ховалинг таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сафаров Сангак 
* Как Сафаров застрелил предоблисполкома Ризоева
Трихофагия

**Трихофа́гия** (аз  — мӯй,  — хӯрдан) — одати хӯрдани мӯйҳо мебошад, ки ба Трихотилломания (кандани мӯйҳои сар) пайвастагӣ дорад. Одамони бо одати трихофагия мӯйҳои кандаи худро фурӯ мебаранд, ки дар натиҷа дар меда ва дигар узвҳои онҳо ҷой шуда дар мемонанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Тақрибан 4.5 килограм мӯй аз батни ҷавондухтари қирғизистонӣ бароварда шуд. (инглисӣ)
Сӯм

thumbnail|1 сӯм соли 1961
**Сӯм**, воҳидии пули ИҶШС дар забони баъзе халқҳои ИҶШС. Аввалин сӯмаи советӣ соли 1919 дар шакли билети кредити давлатӣ бароварда шуд. Соли 1921 дар РСФСР аввалин сӯми нуқраро сикка заданд. Соли 1922 червонҳои қоғазӣ, соли 1924 билетҳои хазинаи давлатии 1,3 ва 5-сӯма, сӯми нуқра (18 грам нуқраи холис) ба муомилот бароварда шуд.

*
Сурхакон

**Сурхакон** () ё **сурхча**, (), **гулгуна** — як навъ бемории шадиди сироятӣ. Ҳангоми Сурхакон ҳарорат баланд шуда зуком ва сурфа ба вуҷуд меояд, гиреҳҳои лимфавии пушти сар калону дардманд мешаванд, дар пӯст доначаҳо медаманд. Ангезандаи Сурхакон вирус буда, он тавассути қатраҳои балғам, оби даҳон ва луоби бемор ҳангоми сурфа, атса, гуфтугӯ ба ҳаво паҳн мегардад. Вирусҳоро одамони солим нафас гирифта, бемор мешаванд. Ба Сурхакон одамони синнашон гуногун (бештар кӯдакони аз 2 то 10-сола) сироят меёбанд. Одамони калонсол камтар бемор мешаванд. Баъди аз сар гузаронидани беморӣ иммунитети устувор боқӣ мемонад. Беморон ду шаборӯз пеш аз дамидани доначаҳо, ҳамчунин баъди нест шудани тамоми нишонаҳои беморӣ (то 2 ҳафта ва зиёдтар) низ барои дигарон сироятнок мебошанд.

Вируси Сурхакон дар организм бидуни зуҳуроти беморӣ метавонад 16 — 21 шаборӯз маҳфуз монад (давраи ниҳонӣ). Давраи пешхабари беморӣ аз зукому сурфаи сабук оғоз ёфта, аксар вақт ҳатто зоҳир намешавад. Дар аснои Сурхакон уқдаҳои лимфавии пушти сар ва гардан варам ва каму беш дард мекунанд. Ҳамзамон бо ин аломатҳо ё баъди 1 — 2 шаборӯз дар рӯю бадани бемор доначаҳои гулобии сафедтоб пайдо мешаванд. Пас аз 2 — 3 шаборӯз доначаҳо нест гашта, пай намемонанд. Ҳарор. бемор 1 — 2 шаборӯз баланд меистад. Бисёр вақт дар тамоми давраи беморӣ таби кӯдак мӯътадил монда, ҳолати умумии ӯ тағйир намеёбад. Сурхакон мумкин ноаён ва бидуни ягон нишона низ падид ояд. Аз беморӣ боди ногувор намемонад.

Дар сурати ба Сурхакон гирифтор шудани занҳои ҳомила сирояти беморӣ ба ҷанин низ таҳдид мекунад. Соли 1941 духтури австралиягӣ Грегг муайян намуд, ки ба Сурхакон гирифтор шудани занҳои ҳомила аксар вақт боиси нуқси модарзодии кӯдакон мегардад. Сурхакон махсусан дар 3 моҳи аввали ҳомилагии хавфнок аст. Ҳангоми зиёдтар будани муҳлати ҳамл кӯдак камхун ё узвҳои дарунӣ иллатнок мешавад. Чунин кӯдакон дар давоми зиёда аз 18 моҳ (баъди таваллуд) вирус ҷудо карда, манбаи сирояти атрофиён мегарданд.

Кӯдакро дар хона духтур табобат мекунад. Ба кӯдак оромӣ ва хӯроки хушҳазм лозим аст. Барои пешгирии Сурхакон кӯдакони беморро сари вақт аз коллективҳои бачагона ҷудо нигоҳ медоранд. Занҳои ҳомила бояд худро аз беморони Сурхакон канор гиранд. Шахсоне, ки ба бемори Сурхакон нигоҳубин мекунанд, барои маслиҳат бояд ба духтур муроҷиат намоянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Коровкин М. А., Почему дети болеют, М., 2003;
* Детские инфекции, М., 2005;
* Акимова Г. Е., Расту, играю, развиваюсь!, Екатеринбург, 2006.

Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ
Китобхонаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино

**Китобхонаи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино]]** — аз соли 1939 фаъолият намуда, ба ташаккули анъанаҳои хоссаи китобдории худ муваффақ гаштааст. Тайи солҳои сипаришуда маҳсули зиёди нашриётиро дастраси мухлисони адабиёти тиббӣ дар Тоҷикистон ва хориҷи он гардонида аст. 
Китобхона дар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти китобхона» (аз 01.08.2003 ва 29.12. с.2010), фармону дастурҳои  Вазорати тандурустии ҶТ, Вазорати маорифи ҶТ, фармонҳои донишгоҳ ва  ҳамчунин Низомномаи китобхонаи илмии Донишгоҳ (аз 30.08.2013) фаъолият мебарад.

Фонди умумии китобхона дар  01.12.с.2013 — 701 498 ҳазор  нусхаро ташкил мекард, ки 532 345 (75,8%) нусхаи он адабиёти таълимӣ, илмӣ, бадеӣ ва 169 153 (24,2%) адад захираҳои электронӣ мебошад.    
Шуъбаҳо:
* маълумотдиҳӣ-библиографӣ     
* пуррагардонӣ ва коркарди адабиёт 
* Китобхонаи электронӣ  
* Толори хониши № 1  
* Толори хониши № 2   
* Толори хониши № 3   
* Абонемент ва шуъбаи нигаҳдорӣ  
* Толори тиб ва табиатшиносӣ   
* Маркази фарҳанги Эрон

## Сомонаи китобхона
Фаъолияти сомона  www.sinolib.tj аз феврали соли  2011 оғоз ёфтааст. Аз сомона  оид ба  таърихи китобхона, сохтори китобхона, низомномаҳо, захираҳои таълимии кормандони кафедраҳои донишгоҳ, захираҳои электронї, чорабиниҳое, ки китобхона мегузаронад, маълумот ба даст овардан мумкин аст.
Аз сомонаи китобхона дар як сол зиёда аз  22 ҳазор нафар истифода мебаранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобхонаҳо
Гурӯҳ:Китобхонаҳои Душанбе
Мусобиқоти ҷаҳонии таеквондо

**Мусобиқаи ҷаҳонии таеквондо** унвони мусобиқоти таеквондо аст, ки ҳар ду сол тавассути Федерасиюни Ҷаҳонии Таеквондо баргузор мегардад.

## Мусобиқот

## Адабиёт
* Аз бахшии инглиии Википедиа
Суғдиёнит

**Суғдиёнит** — минарелест аз синфи силикатҳо. Таркиби кимёвиаш:
KNa1-2Li3(Zr,Fe3+,Ti4+Al)2[Si12O30]
Рангаш бунафш. Сахтиаш 7; эвдиалит ва тоҷикит вомехӯрад. Ин минералро аввалин бор заминшиносии тоҷик Дӯстматов В. Д. аз байни пегматитҳои ишқории Помир ёфта, *Суғдиёнит* номидааст.

*
Фон (кӯҳ)

**Фон** (Кӯҳҳои Фон), кӯҳсорест дар байни қаторкӯҳҳои Зарафшону Ҳисор, дар ҳудуди ноҳияҳои Панҷакенту Айнӣ. 
Аз водии дарёҳои Арчамайдону Киштӯд (дар ғарб) то водии дарёҳои Искандару Фон (дар шарқ) ба масофаи 45-50 км тӯл кашидааст. Кӯҳҳо асосан аз оҳаксанг, варақсанг, алевролит ва регсанг таркиб ёфтаанд, ки синнашон ба давраҳои силуру девон мансубанд. Дар кӯҳҳои Фон, махсусан дар қисми марказии он, қуллаҳои баланди нӯктез бисёранд; 
* Чимтарра — 5489 м (аз рӯи маълумотҳои дигар 5487 ва 5494 м),  
* Ғанзаи Калон — 5415 м, 
* Чапдара — 5304 м,  
* Бодхона — 5300 м,  
* Москва — 5183 м,  
* Ғанзаи Хурд — 5031 м ва ғайра.  

Қуллаҳои баланд тамоми сол барфпӯшанд; дар нишебии онҳо пиряхҳои на чандон калон (Имат, Чимтарға ва ғайра) мавҷуданд. Ба туфайли ағбаҳои баланди Аловуддин, Қазноқ ва Амшут (беш аз 4000 м) аз водии Киштӯд ба водии Фон ва Искандаркӯл роҳи пиёдагард ҳаст. Дар кӯҳҳои Фон беш аз 30 кӯли дорои оби шаффофу сард мавҷуд аст, (Искандаркӯл, Кӯли Калон, Чуқурак, Ало, Аловуддин ва ғайра) мавҷуд аст, ки аз қуллаҳои барфпӯши кӯҳӣ сарчашма мегиранд. Дар миёни онҳо кӯлҳои Марғузор ё ҳафт кӯли нозанини водии Ҳафткӯл бо хусусиятҳои худ фарқ мекунад.
  
Аз Фон рӯдҳои бисёре ҷорӣ мешаванд (калонтаринашон Пасрӯд, Сарима, Арғ, Уреч, Амшут). Ҷо-ҷои нишебии кӯҳҳо арчазору алафзоранд. Дар дараҳо зарбед, зирк, настаран, қот, мушша (мушол), ғӯш, хома, чайтан, яхак ва ғайра мерӯянд. 

## Нигористони кӯлу кӯҳҳо Фон

Lakes of Tajikistan 17.JPG 
Mountain lakes of Tajikistan (4).jpg 
Lakes of Tajikistan 21.JPG 
Lakes of Tajikistan 22.JPG 
Lakes of Tajikistan 24.JPG 
Lakes of Tajikistan 3.JPG 
Lakes of Tajikistan 31.JPG 
Lakes of Tajikistan 4.JPG 
Lakes of Tajikistan 23.JPG 
 
## Нигаред
* Дарёи Фон
* Ҳафткӯл
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Тоҷикистон
Фотимачумчуқ

**Фотимачумчуқ** () — як навъ паррандаи гунҷишкмонандро гӯянд. Дар шикамаш рахи сиёҳ ва дар ду тарафи сараш холҳои секунҷаи сафед дорад. Тори сар ва зери гулӯи Фотимачумчуқи нарина сиёҳ аст. Парҳои канори думи Фотимачумчуқ сафед, болаш кабуди хокистарӣ, нӯлаш сиёҳ ва пойҳояш кабудчаи хокистарианд. Дар тӯғайзору боғоти соҳили дарёҳои Сир, Зарафшон, Кофарниҳон, Вахш, Панҷ ва ғайраҳо (400—2500 метр аз сатҳи баҳр) вомехӯрад. Дар ковокии дарахтон лона сохта, миёнаҳои март 6-8 (баъзан то 17) тухм мегузорад. Хӯрокаш ҳашарот, тортанак, меваи буттаву дарахтон. Фотимачумчуқ ба ҷангалпарварию боғдорӣ фоида мерасонад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абдусаломов И., Энциклопедияи советии тоҷик, саҳ. 580, ҷилди 7. Душанбе
*
Одноклассники

**Одноклассники** (*Ҳамсинфон*) — яке аз хадамоти шабакаи иҷтимоӣ барои ҳамсинфон ва дӯстон мебошад. Ин шабака дар Русия ва собиқ ҷамоҳири шӯравӣ дар ИҶШС корбарони зиёде дорад. Ин вебгоҳро Алберт Попков 4 марти 2006 сохтааст.

Ҳоло вебгоҳ иддао дорад, ки беш аз 200 миллион корбарони сабтшуда дошта беш аз 45 миллион маротиба корбарон онро ҳамарӯза боз мекунанд. Корбарон барои сабти ном кардан ҳаддиақал 7 сола бояд бошанд.

## Таърих

## Дар бораи шабака

## Саҳифаи расмӣ
* Вебгоҳи расмии Одноклассники

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вебгоҳи расмии Одноклассники

Гурӯҳ:Одноклассники
Гурӯҳ:Вебгоҳҳои Русия
Гурӯҳ:Вебгоҳҳо
Гурӯҳ:Шабакаҳои иҷтимоии бархат
Гурӯҳ:Хадамоти шабакаҳои иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Вебгоҳҳои соли 2006 бозшуда
Бодинҷониён

thumbnail|Бодинҷаниён
**Бодинҷаниён** (номҳои дигар *себизаминиён*, *Соланасе*) () (*Solanaceae*) номи яке аз тираҳои гиёҳии аз ростаии бодинҷонсонон (Solanales) аст.

## тасвирҳо
File:Solanum nigrum.jpeg|*[[Авранҷ|Solanum nigrum]]* Авранҷ
File:Potato flowers.jpg|*[[Картошка|Solanum tuberosum]]* Картошка
File:Solanum melongena 24 08 2012 (1).JPG|*[[Бодинҷон|Solanum melongena]]* Бодинҷон
File:Tomatoes-on-the-bush.jpg|*[[Помидор|Solanum lycopersicum]]* Помидор
File:Capsicum annuum1.jpg|*[[Қаламфур|Capsicum annuum]] *Қаламфур
File:Hyoscyamus niger 0003.JPG| *[[Банҷ|Hyoscyamus niger]]* Банҷ, шайтонкоса
File:Datura stramonium 2 (2005 07 07).jpg|*[[Банги девона|Datura stramonium]]*  Банги девона

## Нигаред низ
* Гуҷафарангӣ (Помидор)

## Эзоҳ
Фосила

**Фосила** (аз арабӣ) — масофаи байни ду чиз; сутун

**Фосила**  — дар илми арӯз ва мусиқии классикии тоҷик рукнест, ки асосан вазн ва ритмро ифода мекунад. Фосила се навъ аст: суғро, кубро ва узмо.

## Нигаред
* Масофа

* 

Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик
Фомоз

thumbnail|Фомоз
**Фомоз** — касалии рустаниҳост, ки занбӯруғҳои ҷинси Phoma ба вуҷуд меоранд. Бештар карам, сабзӣ, лаблабу, чой ва картошка зарар меёбанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Касалиҳои рустанӣ