open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ибни Ихшид

**Ибни Ихшид** (), **Абубакр Аҳмад ибни Алӣ ибни Маъҷур** (; 883, Бағдод — 938, ҳамон ҷо) — мутакаллим, фақеҳи шофеӣ, муфассир ва яке аз пешвоёни муътазила.

## Зиндагинома
Бархе ӯро Ибни Ахшод, Ибни Ахшиёз ва Ибни Ахшоз низ номидаанд. Номи ниёии ӯро «Банғаҷур» низ зикр кардаанд. Аз Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Умари Саймарӣ таълим гирифтааст. Ибни Ихшид илова бар калом, фиқҳ ва тафсир донандаи маъруфи ҳадис низ буда, аз Абумуслими Каҷҷӣ, Мусо ибни Исҳоқи Ансорӣ ва Фазл ибни Ҳаббоби Ҷумаҳӣ ҳадис нақл кардааст.

Ибни Ихшид шогирдону ёрони зиёде доштааст, ки Алӣ ибни Исои Наҳвӣ, маъруф ба ибни Руммонии Ихшидӣ, Абуимрон Мусо ибни Раббоҳ, Абуумар Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Ҳафси Халлоли Басрӣ, Абуабдуллоҳи Ҳабашӣ ва Абулҳасани Ансорӣ аз ҷумлаи онҳоанд. Ибни Ихшид муътақид буд, ки тавба чизе ҷуз надомат аз иртикоби гуноҳ нест, агарчи гунаҳкор қасди тарки он амалро надошта бошад. Ӯ ҳаётро ҷисми рақиқе медонист, ки дар аъзои инсон ҷараён дорад. Ибни Ихшид ва пайравонаш, бархилофи дигар муътазилиён судури муъҷиза аз имомонро раво мешумурданд. Ӯ бо ақидаҳои каломии Абуҳошими Ҷуббоӣ ва пайравонаш мухолифати шадид дошт, то он ҷо, ки ба гуфтаи Фахри Розӣ, онҳоро кофир мехонд.

## Осор
«Ал-Иҷмоъ», «Ихтисору-т-Тафсир ли-т-Табарӣ», «Ихтисору китоби Абиалӣ фӣ-н-нафйи ва-л-исбот», «ал-Мубтадӣ», «ал-Маъунату фӣ-л-усул» (нотамом), «Назму-л-Қуръон», «ан-Нақзу ала-л-Холидӣ фӣ-л-ирҷо» (дар он ақидаҳои мурҷиаро рад кардааст), «Нақлу-л-Қуръон» аз ҷумлаи осори мансуб ба Ибни Ихшид мебошад, ки алҳол асаре аз онҳо боқӣ намондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Рафтор

**Рафтор** () — роҳи муайяни муошират бо муҳити зист . Рафтор аз рӯи қобилияти тағйир додани амалҳои худ дар зери таъсири омилҳои дохилӣ ва беруна муайян карда мешавад. Дар организмҳои бисёрҳуҷайравӣ рафтор аз ҷониби системаи асаб идора карда мешавад. Умуман, рафтор дар сатҳи баланди ташкилӣ, вақте ба вуҷуд меояд, ки организм қобилияти дарк кардан, нигоҳ доштан ва табдил додани маълумотро пайдо карда, онро бо мақсади ҳифзи худ ва мутобиқ шудан ба шароити мавҷудият истифода мебарад .

## Шаклҳои рафтор
### Рафтори бароҳат
мини|267x267пкс

### Рафтори репродуктивӣ
чап|мини|Ғизодиҳии маросимии Терн умумӣ

### Рафтори волидайн

### Рафтори муҳофизатӣ
мини
Ба рафтори муҳофизатӣ амалҳое дахл дорад, ки барои пешгирӣ кардани хатар нигаронида шудаанд. Реаксияҳои дифоъӣ дар посух ба ангезаҳои беруна ба вуҷуд меоянд ва метавонанд фаъол, ҳатто ҳамлакунанда ё ғайрифаъол бошанд.

### Рафтори хашмгин
Рафтори хашмгин ин рафтори харобиоварест, ки нисбати шахси дигар нигаронида шудааст. Ин намоишҳои таҳдидкунанда, ҳамла ва захмро дар бар мегирад. Таҷовуз барои барқарор кардани муносибатҳои иерархӣ дар ҳайвоноти иҷтимоӣ, тақсимоти қаламрав ва дигар захираҳо хизмат мекунад.

### Рафтори иҷтимоӣ
Рафтори иҷтимоӣ зуҳуроти фаъолияти равониро дар бар мегирад, ки бевосита бо ҳамкории байни одамон ва гурӯҳҳои онҳо алоқаманд аст. Ду намуди асосии рафтори иҷтимоӣ вуҷуд дорад: рафтори гурӯҳӣ, ки бо мавҷудияти ҷалби мутақобилан байни шахсон тавсиф мешавад ва рафтори территорӣ, ки дар он чунин ҷалб вуҷуд надорад. Мувофиқи он, навъи якум истифодаи муштараки захираҳои фазоиро дар назар дорад, дуюмаш онро истисно мекунад. Навъи территориалии рафторро метавон яккаса номид.

### Рафтори территориявӣ
Рафтори ҳудудӣ рафторест, ки бо тақсим кардани қаламрави мавҷуда ба қитъаҳои алоҳида алоқаманд аст. Он тақсимоти як минтақаи алоҳида, аломатгузории сарҳадҳои он ва муҳофизати онро аз шахсони дигар дар бар мегирад. Ҳудудро бо сигналҳои садоӣ, ба монанди паррандагон, аломатҳои бӯй, ба монанди гурбаҳо ва аломатҳои визуалӣ қайд кардан мумкин аст. Аломатҳои визуалӣ наҷосат, қитъаҳои поймолшуда, харошидан ва газидани пӯсти дарахт ё дар аксари мавридҳо маҷмӯи аломатҳои гуногунро дар бар мегиранд  .

### Рафтори ҷустуҷӯӣ
Рафтори ҷустуҷӯӣ ба фаъолиятест, ки ба омӯзиши муҳити зист нигаронида шудааст, ки ба ҷустуҷӯи ғизо ё шарики ҷинсӣ алоқаманд нест. Ҳайвоноти олӣ, ки худро дар муҳити ношинос пайдо мекунанд, ба фаъолона ҳаракат кардан, тафтиш кардан, эҳсос кардан ва бӯй кардани ашёҳои атроф оғоз мекунанд. Рафтори ҷустуҷӯӣ бо гуруснагӣ, вокуниши тарс ва ҳаяҷони ҷинсӣ пахш карда мешавад.

## Адабиёт

### Илми оммавӣ

* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

### Дар забони англисӣ

* 

## Ҳамчунин нигаред

* Бихевиоризм
* Психотерапияи рафтор
* Ғариза
* Ангезиш

## Эзоҳ

## Сарчашмаҳо

Гурӯҳ:Рафтор
Игуанодон

**Игуанодонҳо** () — ҷинси динозаврҳои парандакос аз зерқатори орнитоподҳо.

Дар табиат 6 намуди игуанодонҳо маълум буд. Дар давраи аввали табошири Аврупо ва эҳтимол дар Осиёи Марказӣ зиндагӣ кардаанд. Игуанодонҳо ҷонварони бузургҷусса буда, дарозии баданашон то 10 м мерасид. Сари хурд, ҷоғи барҷаста, дандонҳои суфтаи калон доштанд. Пойҳои пешашон нисбат ба пойҳои қафо хеле кӯтоҳ буданд. Панҷ (пойҳояшон се) ангушт доштанд. Устухонҳои банди дасти игуанодонҳо калон ва ба якдигар зич пайваст буданд; устухончаи нӯги ангушти якум ба сих монанд буд. Нӯги се ангушти миёна шакли сумро дошт. Игуанодонҳо ҷонварони алафхӯр буда, дар мавзеъҳои наздик ба соҳил ва намнок зиндагӣ мекарданд. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Динозаврҳои Аврупо
Итоат

**Итоат** ( — фармонбарӣ, фармонбурдорӣ, тобеъ шудан) — навъи хосси тобеъшавии огоҳона, ихтиёрӣ ё ноогоҳона ва маҷбурӣ ба дастурҳои мустақим ё иродаи дигарон; сифат ва хӯи шахс, ки дар фармонбариву пайравӣ аз муқаррарот, дастурҳо ва дасткашӣ аз муқовимат ва мубориза зоҳир мегардад. И. метавонад уҳдадории вобаста ба расмиёт (мас., И.-и кӯдакон аз волидон, И.-и шаҳрвандон аз давлат, И.-и корманд аз роҳбар ва ғ.), инчунин ихтиёрӣ (мас., ҳангоми гаравидан ба мазҳаб ё дин, И. аз дастурот ва гуфтаҳои роҳнамо ва ғ.) бошад. Дар равоншиносии шахс ва равонковӣ (психоанализ) И. ҳамчун амали таслим шудан ба иродаи дигарон тафсир мешавад. Таҳлилгарон рафтори итоаткоронаро бо мафҳумҳои бефаъолиятӣ, беғайратӣ ва мазохизм нисбат медиҳанд. И.-и бечунучаро омодагӣ барои иҷрои мустақим аз ҳамаи дастурҳоро, бидуни истисно, дар назар дорад. И. дар баъзе таълимоти ахлоқӣ, динӣ, афкори сиёсӣ ва низоми ҳарбӣ фазилат, аммо дар ҷомеаҳои демократӣ, ки бар фардгароӣ (индивидуализм) асос ёфтаанд, аз назари ахлоқӣ золимона, зарарнок ва ҳатто хатарнок арзёбӣ мегардад. М. Вебер И.- ро фармонбарии тобеин аз ҳокимияти қонунӣ медонад. Равоншинос С. Милгрем дар «Итоат ба ҳокимият» (1974) нишон додааст, ки одамон дар ҷомеаҳои муосири сармоядорӣ, махсусан дар ИМА, Олмон, Австрия ва ғ. бештар ба меъёрҳои ахлоқӣ итоаткоранд. Маҳз, ин итоаткории онҳо боис гардид, ки фашизми ҳитлерӣ зуҳур ёбад. Дар адёни мухталиф И. ва фармонбардорӣ ба маънои пайравӣ аз дастурҳои худовандӣ аст. Намоди И. аз фармонҳои эзадӣ ва сухани худовандӣ дар дини маздопарастӣ Суруш (дар Авесто дар шакли Сраоша «Sraosha» ба маънои шунидан, шунавоӣ ва фармонбардорӣ) аст. И. ҷузъи таркибии уҳдадорӣ, масъулият ва паймони роҳибони масеҳист. Дар ислом И. ба Худо амал ба аҳкоме аст, ки дар Қуръон ё суннати паёмбар омадааст. Баъзе муҳаққиқон И.-ро бо мафҳуми «субординатсия» (зердастӣ, вобастагӣ) ҳаммаъно медонанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рафторҳои инсон
Кабриолет

**Кабриолет** () — дар маънои қадимӣ — аробаи сабуки якмеҳвара бо сақфи ҷамъшаванда, ки онро як асп мекашид; ба маънои имрӯза мошини сабукрави сақфаш ҷамъшаванда. К.-ҳои нахустин дар Фаронса дар ибтидои асри XIX пайдо шуданд. Дар муддати кӯтоҳ ин намуди нақлиёти мусофиркаши кироя аробаҳои нисбатан вазнинро аз истифода бароварда, дар Порис ва Лондон хеле маъмул гардид. Сақфи мошинҳои К.-и муосирро аз маводди нарм (аз винил ё матои канабӣ) ё сахт тайёр мекунанд. Ин К.-ҳоро, маъмулан, дар асоси бадана (кузов)ҳои седанҳо, хэтчбекҳо аксар вақт бо ду дар (баъзан бо чор дар) месозанд. Чунин намуди баданаро дар Аврупо «Cabriolet» («кабриоле»), дар Британияи Кабир «Drophead coupé» («купе бо сақфи поинраванда»), дар ИМА ва Австралия «Convertible» («тағйирёбанда») ном мебаранд. Солҳои 60 асри 20 бо сабаби зиёд шудани талаботи бехатарӣ К.-ҳо бо баданаи тарга (навъи баданаи мошин бо камонаки бехатарӣ ва шишаи қафои ниҳоят устувор) истеҳсол мешуданд. Нахустин амсилаи навъи мазкур Trimph TR4(1961) буд. Нимаи аввали асри 20 талабот ба чунин навъи мошинҳо бо спидстер хеле зиёд буд, вале тадриҷан бо сабаби нороҳатӣ дар фасли зимистон зарурати пӯшидани кулоҳ ҳангоми набудани шишаи аз шамол муҳофизаткунанда ва ғ. ширкатҳои хурду бузург баъзан теъдоди ками К.-ҳоро истеҳсол мекунанд.

## Нигористон

Акс:Late model Ford Model T.jpg|Ford Model T.
Акс:Bentley 4,5 Litre Sporting Four Seater 1929.jpg|Bentley 4½ Litre 1929.
Акс:1931 Cadillac V-16 Sport Phaeton.jpg|Cadillac V-16 Sport Phaeton.
Акс:1934 ford model 40 750 De Luxe Phaeton.jpg|Ford Phaeton 1934.
Акс:ГАЗ М-20 Победа кабриолет.JPG|ГАЗ-М-20 «Победа».
Акс:1953.mg.td.arp.jpg|MG TD.
Акс:Lancia D23 Spyder 1953.jpg|Lancia D23 Spyder 1953.
Акс:1955 Porsche 550 Spyder interior.jpg|1955 Porsche 550 Spyder.
Акс:Audi R8 Spyder -- 2010 DC.jpg|Audi R8 Spyder.
Акс:Mini Cooper Convertible Heck.jpg|Mini Cooper Convertible.
Акс:Renault Megane Cabrio 2006.jpg|Renault Megane CC.
Акс:2008 Chrysler 300 white convertible in Florida-inter.JPG|Chrysler 300C Convertible.
Акс:Линкольн-Кабриолет (1).jpg|Lincoln Town Car.
Акс:2019 Moscow Victory Day Parade 21.jpg|Кабриолети Aurus Senat дар гузашти ҳарбӣ 9 майи соли 2019 дар Майдони Сурх.


## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кабриолетҳо
Бавеан

**Бавеан** (, «*ҷазираи Бавеан*») — ҷазира дар баҳри Ҷаваи Индонезия. Масоҳат — 196,11 км².

Шумораи сокинони дар ҷазира сабтиномшуда то июли соли 2010 70 242 нафарро ташкил медиҳад, аммо на камтар аз 26 ҳазор бавеанӣ (тақрибан 70% аҳолии мард) муваққатан берун аз он зиндагӣ мекунанд.
Аз ҷиҳати маъмурӣ ба музофоти Ҷаваи Шарқӣ тааллуқ дорад (), ба ҳайати округи (*[[Тақсимоти маъмурии Индонезия|кабупатена]]*) Гресик  дохил мешавад. Масоҳат ба ду ноҳия (*кечаматана*): Санкапура () ва Тамбак () тақсим мешавад.

## Хусусиятҳои физико-географӣ
thumb|Ҷойгиршавии Бавеана дар баҳри Ҷава

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Пайвандҳо
*  
*  
* 

Гурӯҳ:Ҷаваи Шарқӣ
Гурӯҳ:Ҷазираҳои уқёнуси Ором
Баҳри Ҷава

**Баҳри Ҷава** (, ) — баҳри байниҷазиравии уқёнуси Ором, Дар байни ҷазираҳои Борнео, Сулавеси, Суматра ва Ҷава ҷайгир аст. 

Масоҳати баҳр — 552 000 км², умқи миёна — 111 м, чуқуртарин — 1272 м, ҳаҷми об — 61 000 км³.

Бандарҳои асосӣ: Банҷармасин, Ҷакарта, Семаранг, Сурабая.

## Табиати дарёи Ҷава
### Мавқеи ҷуғрофӣ
thumb|<center>Моҳигир дар соҳили феврали баҳри Ҷава</center>

Баҳри Ҷава бо якчанд ҷазираҳои калон ва бисёр ҷазираҳои хурд маҳдуд аст. Он дар шимоли ҷазираи Ҷава ҷойгир аст, ки номи худро аз он гирифтааст.

Масоҳат — 552 тыс. км², объём — 61 тыс. куб км. Средняя глубина — 111 м, максимальная — 1272 м.

### Климат
Море находится в приэкваториальных широтах южного полушария, в основном в экваториальной климатической зоне, небольшая часть (на юге) — в субэкваториальной.
Зима северного полушария (декабрь — февраль) характеризуется работой Сибирского антициклона, влияние которого распространено и здесь. Летом северного полушария (июнь — август) действует Австралийский минимум.

Зимой на море господствуют западные и северо-западные муссонные ветры, скоростью 4 м/с. В южной части часты кратковременные шквалы, от 10—15 и до 20—25 м/с. Штормы случаются, но реже.

Ҳарорати ҳаво дар моҳи январ миёна 28 °C, дар соҳил — 29—30 °C. Намнокии баланд.

Летом над Азией — область пониженного давления, над Австралией действует барический максимум. Господствуют юго-восточные муссоны до 5—6 м/с. при штормах — 12—15 м/с.
Вода имеет температуру в поверхностных слоях до 29—30 °C. Солёность — 30—33 ‰. В средних слоях, 50—200 м температура воды понижается до 15—25 °C. Солёность — 34—34,5 ‰. На глубине 200—300 м — 4—11 °C. Солёность — 34,5 ‰.

### Ҷаҳони зинда
Богата и разнообразна фауна Яванского моря, особенно на отмелях и у коралловых рифов. Промысловые рыбы: сельдевые, лососёвые, ставридовые, скумбриевые, угри, мурены, акулҳо, скатҳо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Б. С. Залогин, А. Н. Косарев.* «Моря». , «Мысль», 1999 г.
* Океанологическая энциклопедия, Ленинград, Гидрометеоиздат, 1974 г.
* 

## Пайвандҳо

* Энциклопедия кораблей /Вторая мировая война /Яванское море.


Гурӯҳ:Дарёҳои Индонезия
Гурӯҳ:Дарёҳои уқёнуси Ором
Ҷава

**Ҷава** (, , сунд. ᮏᮝ Ҷава) — ҷазира дар гурӯҳи Ҷазираҳои Сундаи Бузурги галаҷазираи Малайя. Ба қисми Индонезия дохил мешавад (пойтахти кишвар, Ҷакарта, дар ин ҷазира ҷойгир аст). Масоҳат: 132 000 км². Ҷазира пас аз Суматра ва Сулавеси сеюмин калонтарин ҷазира, комилан ба ҳайати Индонезия дохил мешавад.

Ҷава ҷазираи сераҳолӣ дар ҷаҳон аст. То соли 2020, аҳолии он 151,6 миллион нафарро ташкил медиҳад — зиёда аз 56% шумораи умумии аҳолии Индонезия (270 миллион нафар) . Ҳамин тавр, зичии аҳолии ин ҷо қариб ба 1150 нафар/км² мерасад.

## Ҷуғрофия
Ҷава дар байни Суматра дар ғарб, Бали дар шарқ, Борнео дар шимол ва ҷазираи Рождество дар ҷануб ҷойгир аст. Он 13-умин ҷазираи калонтарин дар ҷаҳон аст. Ҷаваро аз шимол баҳри Ява, дар ғарб гулӯгоҳи Сунда, дар ҷануб уқёнуси Ҳинд ва дар шарқ гулӯгоҳи Бали ва гулӯгоҳи Мадура иҳота кардааст.

Он сию ҳашт кӯҳро дар бар мегирад, ки аз шарқ ба ғарб қаторкӯҳҳоро ташкил медиҳанд, дар як вақт вулқонҳои фаъол буданд. Баландтарин вулқон дар Ҷава кӯҳи Семеру (3676 метр) мебошад. Вулқони фаъолтарин дар Ҷава, инчунин дар Индонезия, кӯҳи Мерапи (2930 метр) мебошад.

Миқдори зиёди кӯҳҳо ва теппаҳо барои тақсим кардани релеф ба як қатор минтақаҳои нисбатан ҷудошуда, ки барои кишти шолӣ тар мувофиқанд, кӯмак мекунад; Майдонҳои шолии Ҷава яке аз сарватмандтарин дар ҷаҳон мебошанд  . Ҷава аз соли 1699 манбаи асосии қаҳваи Индонезия мебошад.

## Таърих

Акс:Borobodur1.jpg|пайванд=Файл:Borobodur1.jpg|алт=Храм Боробудур| Маъбади Боробудур
Акс:Semeru_Bromo_Temple.JPG|пайванд=Файл:Semeru_Bromo_Temple.JPG|алт=Вулканы Бромо (слева, 2329 м) и Семеру (справа, 3676 м).| Вулқонҳои Бромо (аз чап, 2329 м) ва Семеру (аз рост, 3676 м).


## Тақсимоти маъмурӣ

мини|500x500пкс|<center> Вилоятҳои Ҷава</center>

## Аҳолӣ

## Ҷойҳои тамошобоб
Дар ҷазира макони ҷозибаҳои асосии Индонезия, маъбади Боробудур ҷойгир аст. Ин маъбади дини буддоӣ намунаи космологияи буддоӣ мебошад. Маъбад бузургтарин бинои буддоӣ дар ҷаҳон  буда, ба феҳристи муҳимтарин ёдгориҳои меъморӣ ва таърихии ЮНЕСКО шомил шуда, ба феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил мешавад.

Инчунин дар ҷазираи Ҷава маҷмааи бостонии маъбадҳои ҳиндуҳо Прамбанан, дуввумин маъбади ҳиндуҳо дар ҷаҳон (пас аз Ангкор Ват), воқеъ дар наздикии шаҳри Ҷокякарта ҷойгир аст. Ин ёдгории меъморӣ яке аз бузургтарин дастовардҳои фарҳанги Индонезия маҳсуб мешавад ва яке аз муҳимтарин мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ба шумор меравад. Он аз 240 маъбадҳои ҳаҷм ва шаклҳои гуногун иборат аст, ки дар асрҳои IX ва X дар замони шукуфоии ҳиндуҳо дар минтақа сохта шудаанд. Маъбади марказии маҷмаа, ки ба худои Шива бахшида шудааст, беш аз 47 метр баландӣ дорад ва бо тасвирҳои худоҳо, девҳо ва саҳнаҳо аз мифологияи ҳиндуҳо оро дода шудааст. Дар наздикии он маъбадҳое ҳастанд, ки ба олиҳаи Дурга ва худоёни Вишну ва Брахма бахшида шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 

Гурӯҳ:Ҷава
Ғафуров (ҳамнасаб)

* Бобоҷон Ғафуров
* Баврак Ғафуров
* Абдулло Ғафуров
* Абдулҳаким Ғафуров
* Ашӯр Ғафуров 
* Муин Ғафуров 
* Шамсиддин Ғафуров

Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамнасаб
Ҳасан Дӯстзода

**Ҳасан Дӯстзода** (*Дӯстзода Ҳасан Тағдир* тав. 2 январи соли 1974, ноҳияи Нуробод) — арбоби давлатии тоҷик, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
* Солҳои  1997-1998- Раиси иттифоқи касабаи соҳаи кишоварзии ноҳияи Нуробод.
* Солҳои  1998-2000- Мутахассиси дараҷаи дуюми шуъбаи кор бо ҷавонони ноҳияи  Дарбанд.
* Солҳои 2000-2001-	Мутахассиси дараҷаи аввали шуъбаи кор бо ҷавонони ноҳияи Дарбанд.
* Солҳои 2001-2006-	Мудири шуъбаи кор бо ҷавонони ноҳияи  Дарбанди Кумитаи кор бо ҷавонони назди  Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2006-2010-	Раиси Ҷамоати деҳоти Комсомолободи ноҳияи Нуробод.
* Солҳои 2010-2015-	Муовини якуми раиси ноҳияи Нуробод.
* Солҳои 2015-2021-	Раиси ноҳияи Нуробод.. 
* Аз 27 июли соли 2023 — Муовини сардори раёсати назорати давлатии истифода ва ҳифзи захираҳои оби Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
*  Аз 15 апрели соли 2020 — бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум таъин шудааст. 
* Аз 17 апрели соли 2020 то соли 2025 —	Узви Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба иқтисодиёту коммуникатсия. 
## Мукофот
* медали «Хидмати шоиста» (2016)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Митохондрия

279x279px|thumb|Акси электронӣ-микроскопии митохондрияи ширхӯрон
**Митохондрия** (аз  — ришта ва  — дона, донача) — органеллаи дуҷонибаи сферикӣ ё эллипсоидӣ, ки диаметри он одатан тақрибан 1 микрометр аст. Митохондрия ин органеллаи муҳими ҳуҷайра мебошад, ки нақши асосиро дар тавлиди энергия мебозад. Онро аксар вақт «нерӯгоҳи ҳуҷайра» меноманд, зеро дар он раванди нафаси ҳуҷайравӣ сурат мегирад ва аденозин трифосфат (ATP) истеҳсол мешавад, ки манбаи асосии энергияи ҳуҷайра аст.

## Хусусиятҳои асосии митохондрия
### Сохт ва таркиб
Митохондрия аз ду парда иборат аст:
Пардаи берунӣ — ҳуҷайраро аз муҳити беруна ҷудо мекунад. Пардаи дохилӣ — пӯшишҳои махсус (кристаҳо) дорад, ки сатҳи кориро зиёд мекунанд.

Дар дохили он матрикс ҷойгир аст, ки дорои ферментҳо, рибосомаҳо ва ДНК-и митохондрия мебошад.

### Функсияҳо

Истеҳсоли энергия (ATP) тавассути нафаси ҳуҷайравӣ.

Мубодилаи моддаҳо, аз ҷумла оксидшавии глюкоза ва чарбҳо.

Иштирок дар марги барномавии ҳуҷайра (апоптоз).

### Хусусияти ҷолиб

Митохондрия ДНК-и худашро дорад, ки аз ДНК-и ҳуҷайра мустақил аст. Аз ин рӯ, онҳо метавонанд қисман афзоиш ёбанд ва тақсим шаванд.

Онҳо танҳо аз модар ба насл мегузаранд (ворисияти модарӣ).

Митохондрияҳо барои ҳаёти ҳуҷайра ва тамоми организм муҳиманд, зеро бе истеҳсоли энергия, ҳеҷ гуна равандҳои биологӣ ба амал намеоянд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Митохондрияҳо
Ставрополовка (ноҳияи Ҷайил)

**Ставрополовка** () — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Қаро-Суви ноҳияи Ҷайили вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 1500 нафар дар соли 2024.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ҷайил
Шарифҷон Ҷумазода

**Шарифҷон Ҷумазода** (*Ҷумазода Шарифҷон* тав. 26 августи соли 1982, шаҳри Хуҷанд) —  арбоби давлатии тоҷик, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
* Солҳои 2004-2005 — мутахассиси Кумитаи иҷроияи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон шаҳри Хуҷанд;
* Солҳои 2005-2007 — сармутахассиси шуъбаи ташкилӣ ва кор бо кадрҳои дастгоҳи раиси шаҳри Хуҷанд;
* Солҳои 2007-2010 — сармутахассиси шуъбаи назорати дастгоҳи раиси вилояти Суғд;
* Солҳои 2010-2011 — мудири шуъбаи ташкилии дастгоҳи раиси вилояти Суғд;
* Соли 2011 — муовини роҳбари дастгоҳи раиси вилояти Суғд;
* Солҳои 2011-2013 — роҳбари дастгоҳи раиси вилояти Суғд;
* Солҳои 2013-2016 — мудири котиботи Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Солҳои 2016-2022 — раиси шаҳри Ҳисор;
* Аз 27 январи соли 2022 — раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Муқимӣ Набизода

**Муқимӣ Набизода** (*Муқимӣ Раҳимҷон Набизода* тав. 26 июни соли 1962, ноҳияи Рашт) — арбоби давлатии тоҷик, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
* Солҳои 1984-1986-	Иқтисодчии Раёсати хоҷагии қишлоқи Кумитаи   иҷроияи  ҳокимияти давлатии ноҳияи Ғарм (ҳоло ноҳияи Рашт).
* Солҳои 1986-1990-	Мутахассиси пешбар оид ба назорат ва тафтишоти иттиҳодияи агросаноатии ноҳияи Ғарм (ҳоло ноҳияи Рашт).
* Солҳои 1990-1992-	Нозири Кумитаи назорати халқии ноҳияи Ғарм (ҳоло ноҳияи Рашт).
* Солҳои 1992-1994-	Нозири давлатии нозироти андози ноҳияи Ғарм (ҳоло ноҳияи Рашт).
* Солҳои 1994-2005-	Директори совхози «Тагоба»-и ноҳияи Рашт.
* Солҳои 2005-2012-	Cардори раёсати молияи ноҳияи Рашт.
* Соли 2012 (02-06) — Муовини раиси ноҳияи Рашт.
* Солҳои 2012-2019-	Муовини якуми раиси ноҳияи Рашт.
* Солҳои 2019-2020-	Иҷрокунандаи вазифаи раиси ноҳияи Рашт.
* Аз 7 апрели соли  2020 — Раиси ноҳияи Рашт.
* Аз 28 марти соли 2020 — узви Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум аз ҳавзаи интихоботии шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ №5 интихоб шудааст.
## Мукофот
*  Ордени Дӯстӣ (2000)
* медали «Хидмати шоиста» (2022)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ: Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Давлатшоҳ Гулмаҳмадзода

**Давлатшоҳ Гулмаҳмадзода** (*Гулмаҳмадзода Давлатшоҳ Қурбоналӣ* тав. 10 январ  и соли 1961, ҶШС Тоҷикистон) — арбоби давлатии тоҷик, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
* Солҳои 1978-1980 - Корманди  совхози Ленини ноҳияи Данғараи Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 1980-1982 - Хизмат дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС.
* Солҳои 1982-1987 - Донишҷӯи Донишкадаи муҳандисони обёрӣ ва механикунонии хоҷагии деҳоти шаҳри Тошканд.
* Солҳои 1987-1989 - Сармуҳандис-заминсози ноҳияи Комсомолободи ҶШС Тоҷикистон.
* Солҳои 1989-1993 - Раиси Кумитаи ҳифзи табиати ноҳияи Данғараи Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 1993-1995 - Раиси Кумитаи ҳифзи табиати вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 1995-2000 - Муовини вазири ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2000-2001 - Раиси Кумитаи захираҳои замин  ва заминсозии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2001-2006 - Раиси Кумитаи давлатии заминсозии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2006-2008 - Директори Агентии заминсозӣ, геодезӣ ва харитасозии назди Ҳукумати  Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2008-2010 - Муовини раиси вилояти Суғди  Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2010-2013- Раиси шаҳри Турсунзода, ҳамзамон Вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати чорум.
* Солҳои 2013-2019 - Раиси вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамзамон Вакили Маҷлиси миллии  Маҷлиси  Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум.
* Солҳои 2019-2020 - Раиси Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2020-2021-  Муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Аз 2 августи соли 2021 — Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Россия.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Иероглиф

**Иероглиф** ( – муқаддас ва γλυφή – кандакоришуда) — хатти тасвирии рамзӣ, аломатҳои тасвирии одамон, ҳайвонот, рустаниҳо, биноҳо ва ашёи дигар; шакли асосӣ ва қадимтарин хатти мисрӣ, ки аз охири ҳазораи 4 то м. то асри 3 м. истифода мешуд.

Маъмулан, дар низоми хатти шифоҳӣ-ҳиҷоӣ вомехӯрад. Иероглиф метавонад овоз ва ҳиҷои алоҳида [унсурҳои хатти алифбоӣ ва ҳиҷоӣ (силлабографӣ)], инчунин морфемаҳо (қисми калима, ки маънои луғавӣ ё грамматикӣ дорад), калима ва мафҳумҳои куллиро (идеограмма) ифода намояд. Баъзе муҳаққиқон сабаби иероглиф ном гирифтани ин хатро бо равиши нигориши коҳинон ва роҳбарони мазҳабӣ тааллуқ доштани он медонанд. Ин хатро, маъмулан, аз рост ба чап ва аз боло ба поин менавиштанд. Ибтидо истилоҳи иероглиф бо хатти Мисри Қадим, ки таркибе аз унсурҳои хатти идеографӣ, ҳиҷоӣ ва фонетикӣ буд, алоқаманд буд. Ҳамагӣ қариб 5 ҳазор иероглиф-ҳои мисрӣ маълуманд, вале дар ҳар давра 700–800 адади онҳо истифода мешуд. Дар иероглиф-и мисрӣ ҳар як аломат як ё якчанд ҳамсадоро ифода мекард. Садонокҳо дар иероглиф ифода намешуданд ва аломатҳо мазмуни калимаи дахлдорро инъикос мекарданд. Минбаъд иероглиф барои ифодаи хусусиятҳои аломатҳои хатти чинӣ (аз ҳазораи 2 то м.), забонҳои ҷопонӣ (канҷӣ, кокудзи), кореягӣ (асрҳои 5–6) ва аломатҳои хатти баъзе мардуми Бутон истифода шудааст. Мафҳуми иероглиф нисбат ба аломатҳои дигар хатҳои ғайриалифбо низ истифода мешавад. Аломатҳои хатти қадимӣ (ҳазораи 2 то м.), аломатҳои ғайримехӣ, як навъи тасвири хатти хеттӣ (ҳазораи 2–1 то м.) ва ғ-ро, маъмулан, иероглиф меноманд. Дар тамаддуни Майя низ (ибтидои солшумории меилодӣ) маъмул буд.

## Нигаред низ
* Хати мехӣ
* Нишонвора
* Хати калимавӣ (логография)
* Идеограмма
* Пиктограмма

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Иероглифҳо
Илҳом Амонзода

**Илҳом Амонзода** (*Амонзода Илҳом Темур* тав. 8 декабри соли 1970, ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ) — олим, арбоби давлатии тоҷик, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
* Солҳои 1989-1994-	Донишҷӯи Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 1994-1998-	Ассистенти кафедраи Технологияи мошинсозӣ, дастгоҳҳо ва асбобҳои металбурии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 1998-2001-	Аспиранти кафедраи Технологияи масолеҳҳои конструксионии Донишгоҳи  техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 2001-2002-	Муаллими калони кафедраи Технологияи мошинсозӣ, дастгоҳҳо ва асбобҳои металбурии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 2002-2003-	Мудири шуъбаи таълими Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 2003-2008-	Сардори Идораи таълимию методии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 2008-2011-	Муовини ректор оид ба корҳои таълими Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 2011-2013-	Декани факултети механикию технологии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 2013-2014-	Сардори Идораи таълимию – методии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Солҳои 2014-2016-	Муовини ректор оид ба корҳои илм ва робитаҳои байналмилалии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимӣ.
* Аз июли соли 2016 — Ректори  Донишгоҳи  технологии  Тоҷикистон.
* з 28 марти соли 2020 — узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум аз ҳавзаи интихоботии шаҳри Душанбе №4 интихоб гардидааст.
* Аз 17 апрели соли 2020 —	Муовини раиси Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба оид ба ҳамоҳангсозии фаъолияи Маҷлиси миллӣ бо Маҷлиси намояндагон, ҳокимияти иҷроия, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, воситаҳои ахбори омма ва робитаҳои байнипарламентӣ.
## Мукофот
* медали «Хидмати шоиста» (2021)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ: Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XX
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи технологии Тоҷикистон
Қутби Шимолӣ

мини| '''1''' — Қутби Шимолӣ.<br /><br /><br /><br /> '''2''' — Қутби магнитии шимолӣ .<br /><br /><br /><br /> '''3''' — Қутби геомагнитии шимолӣ.<br /><br /><br /><br /> '''4''' — Қутби шимолии дастнорас
**Қутби Шимолӣ** ё **қутби шимолии ҷуғрофӣ** — нуқтаи буриши меҳвари гардиши Замин бо сатҳи он дар нимкураи шимолӣ. Он дар қисми марказии уқёнуси Яхбастаи шимолӣ ҷойгир аст . Қутби Шимолиро набояд бо қутби магнитии шимол омехта кард.

Қутби шимолӣ дар муқобили қутби ҷанубӣ дар Антарктида ҷойгир аст. Ҳар нуқтаи дигари сатҳи Замин нисбат ба қутби шимолӣ ҳамеша дар самти ҷануб  аст. Координатҳои ҷуғрофии Қутби Шимол инҳоянд: 90° 00′ 00 ° арзи шимолӣ; Қутб дарозӣ надорад, зеро он нуқтаи наздикшавии ҳамаи меридианҳо мебошад. Қутби Шимолӣ низ ба ягон минтақаи вақт тааллуқ надорад. Рӯзи қутбӣ, ба монанди шаби қутбӣ, дар ин ҷо тақрибан шаш моҳ давом мекунад.

Чуқурии уқёнус дар қутби шимолӣ  аст (аз рӯи ченакҳои мошини амиқи баҳрии «Мир» дар соли 2007)  ё  (аз рӯи ченакҳои киштии зериобии америкоии «Наутилус» дар соли 1958) .

Хушкии наздиктарин ба қутби шимолӣ ё ҷазираи Каффеклуббен ё ҷазираи ATOW1996 ҳисобида мешавад; ва наздиктарин шаҳрак шаҳраки Алерт дар ҷазираи Элесмир (Территорияи Нунавут, Канада) дар  мебошад аз қутби шимолӣ.

Ҳарорати миёнаи ҳаво дар қутби шимолӣ дар фасли зимистон тақрибан  аст , дар тобистон — асосан тақрибан   .

## Таърихи фатҳ
чап|мини| Қутби Шимолӣ дар харитаи Жерард Меркатор (1595)
Дар бисёре аз фарҳангҳои қадим Заминро ҳамвор меҳисобиданд, аммо аллакай дар асри XI пеш аз милод файласуфони Юнони қадим, бахусус Пифагор, пешниҳод карданд, ки Замин курашакл аст. Дар асри IV пеш аз милод ду намояндаи мактаби Пифагор Ҳитсетас ва Экфант аввалин шуда гардиши ҳаррӯзаи осмонро бо гардиши Замин дар атрофи меҳвари худ шарҳ доданд.

Истилоҳи «*қутби шимолӣ*» барои ифодаи нуқтае, ки меҳвари гардиши Замин бо сатҳи он дар нимкураи шимолӣ бурида мешавад, бори аввал дар миёнаҳои асри XV дучор омада буд Пеш аз ин, дар охири асри XIV, маъхазҳои хаттӣ онро «Қ*утби Арктикӣ*» (*Polus Arcticus*) меномиданд

## Рузу шаб
Дар қутби шимолӣ рӯзи қутбӣ тақрибан 186 рӯзу 10 соат давом мекунад , , аммо дар асл, аз сабаби шикастани нур, рӯз тақрибан 193 рӯз давом мекунад  . Шаби қутбӣ 178 рӯзу 14 соат  давом мекунад, аммо дар асл аз сабаби ҳамон шикастани нур тақрибан 172 рӯз давом мекунад . Чанде пеш аз баробаршавии шабу рӯз (20 ё 21 март) Офтоб аз уфуқ боло мебарояд ва баъд ҳар рӯз дар давоми се моҳ баландтар мебарояд ва ба баландии баландтаринаш дар рӯзи офтобии тобистон (20 ё 21 июн) мерасад. Дар давоми се моҳи оянда Офтоб фурӯд меояд, то он даме, ки каме пас аз баробаршавии шабу рӯз (22 ё 23 сентябр) аз уфуқ поён фурояд . Дар давоми рӯз, Офтоб дар саросари осмон дар доираҳои уфуқӣ, ё аниқтараш, дар як спирали нарм ҳаракат мекунад. 

## Ҳамчунин нигаред

* Қутби Ҷанубӣ
* Қутби магнитии шимолӣ
* Қутби шимолии дастнорас

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
*  (недоступная ссылка)
* 
* 

## Пайвандҳо
* Наворҳои видеоӣ аз веб-камераи насбшуда дар қутби шимолӣ аз апрел то сентябри соли 2010.
* Байраки харакати сулх

Гурӯҳ:Шимолгон
Гурӯҳ:Уқёнуси яхбастаи шимолӣ
Гурӯҳ:Қутби Шимолӣ
Гурӯҳ:Арзҳои ҷуғрофӣ
Тафаккур

мини|Муҷассамаи Родин «Мутафаккир».
**Тафаккур** — фаъолияти маърифатии инсон. Ин як роҳи бавосита ва умумишудаи инъикоси воқеият аз нуқтаи назари марксизм аст.

* Муқоиса — ин муқоисаи ашё ва падидаҳо мебошад, ки бо ҳамин монандӣ ва фарқияти онҳоро ошкор мекунад.
* Таснифбандӣ — гурӯҳбандии объектҳо аз рӯи аломатҳои умумӣ мебошад (ба ҳамин тариқ тасниф як шакли умумисозӣ мебошад).
* Умумкунӣ — муттаҳидсозии объектҳо аз рӯи аломатҳои умумӣ (муҳимӣ) мебошад.
* Андеша ҷудо кардани хос аз умумӣ мебошад.
* Абстраксия — ин интихоби як тарафи (ҷиҳат, хосият, сифат) ашё ё падида дар ҳолест, ки дигаронро нодида мегиранд.

## Ҳамчунин нигаред
* Ҳуши маснӯъӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 

## Пайвандҳо

* *Леонтьев A. N.* Тафаккур / Алексей Леонтьев ( p.n. ).
* *Фаликман М.* Намудҳои тафаккур : видеолексияи / Мария Фаликман ( ) // PostNauka : лоиҳа. - 16.10.2015. — 14 дакика 35 сония.

Гурӯҳ:Андеша
Қобилият

**Истеъдод** ё **қобилият** — мавҷудияти қобилиятҳои эҳтимолии баланд дар инсон.

Истеъдод муваффақиятро дар ягон фаъолият таъмин намекунад, балки танҳо имконияти ба даст овардани ин муваффақиятро таъмин мекунад. Барои бомуваффақият анҷом додани ягон фаъолият, дар баробари доштани маҷмӯи қобилиятҳо, шахс бояд миқдори муайяни дониш, малака ва маҳорат дошта бошад. Истеъдод инчунин метавонад махсус бошад, яъне истеъдод барои як намуди фаъолият ва умумӣ, яъне истеъдод барои намудҳои гуногуни фаъолият бошад. Аксар вақт истеъдоди умумӣ бо истеъдоди махсус омехта мешавад. Масалан, бисёр композиторон қобилиятҳои дигар низ доштанд: онҳо расм мекашиданд, шеър менавиштанд ва ғайра.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қобилият
Қунут

**Дуои Қунут** ( — *тақво*) — дуои кӯтоҳ. Дар мазҳаби ҳанафӣ дуои Қунут дар ракъати 3-юми витр пеш аз рукӯъ хонда мешавад. Дар дигар мазҳабҳои суннатӣ (ҳанбалӣ, шофеӣ ва моликӣ) дар ракъати 2-юми бомдод пас аз рукӯъ кардан дуои Қунут хонда мешавад . Ибодиён умуман дуои қунут намехонанд .

## Матн
: **Матни арабӣ:**

# اَ**للَّهُمَّ إِنَّا نَسْتَعِينُكَ وَ نَسْتَغْفِرُكَ وَ نَسْتَهْدِيكَ وَ نُؤْمِنُ بِكَ وَ نَتُوبُ اِلَيْكَ وَ نَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ وَ نُثْنِى عَلَيْكَ اْلخَيْرَ كُلَّهُ نَشْكُرُكَ وَ لاَ نَكْفُرُكَ وَ نَخْلَعُ وَ نَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ**
# **<big>اَللَّهُمَّ اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَلَكَ نُصَلِّى وَنَسْجُدُ وَاِلَيْكَ نَسْعَى وَنَحْفِدُ نَرْجُو رَحْمَتَكَ وَنَخْشَى عَذَابَكَ اِنَّ عَذَابَكَ بِالْكُفَّارِ مُلْحِقٌ</big>**


: **Транскрипт:**
# Аллоҳумма инно настаъинука ва настағфирука ва нуъмину бика ва натаваккалу ъалайка ва нусни ъалайкал хайр. Нашкурука ва ло накфурук ва нахлаъу ва натруку май яфҷурук. 
# Аллоҳумма ийёка наъбуду ва лака нусалли ва насҷуду ва илайка насъо ва наҳфиду нарҷу раҳматака ва нахшо ъазобака инна ъазобака бил куффори мулҳиқ.

: **Тарҷума:**
# Худоё! Аз Ту ёрӣ мехоҳем, аз Ту мехоҳем, ки моро ба роҳи рост ҳидоят кун ва аз Ту омурзиш мехоҳем ва тавба мекунем. Мо ба Ту боварй дорем ва ба Ту таваккал мекунем. Бар ҳама неъматҳо Туро ситоиш мекунем, Туро шукр мегӯем ва ба Ту кофир нестем ва аз нофармонии Ту дурӣ мекашем ва дур мемонем.
# Худоё, мо Туро мепарастем, намозамонро барои Ту ихлос мекунем ва дар баробари Ту саҷда мекунем, ба сӯи Ту мешитобем ва ба раҳмати Ту таваккал мекунем ва шитоб мекунем ва аз азоби Ту метарсем, зеро азоби Ту ҳатман ба кофирон хоҳад расид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ализаде А. А. Кунут // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — . (CC BY-SA 3.0)

## Сарчашма
* Дуои Қунут (Donish.Su)

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Намоз
Фурӯшгоҳи "Ашан" (Душанбе)

thumb|Фурӯшгоҳи бузурги «Ашан-сити»
thumb|Фурӯшгоҳи бузурги «Ашан-сити»
**Фурӯшгоҳи бузурги «Ашан»** (Auchan) - дар ш. Душанбе соли 2016 ифтитоҳ ёфтааст.

Моликони фурӯшгоҳи (гипермаркети) "Ашан" - ширкати фаронсавии "Шивер Групп" аст, ки бастаи назоратии саҳмияҳои "Шивер Тоҷикистон"-ро дар ихтиёр дорад. Бонки аврупоии таҷдиду рушд ва ширкати “Евразия”-и Тоҷикистон низ саҳмдорони ҶСП "Шивер Тоҷикистон" мебошанд.

Дар фурӯшгоҳи (гипермаркети) "Ашан" то 14 ҳазор номгӯи маҳсулоти истеҳсоли Тоҷикистон, Русия ва дигар кишварҳо пешниҳод мешавад. Аввалин супермаркети "Би1" (шабакаи савдои чаканаи ширкати "Шивер Тоҷикистон") дар Душанбе соли 2018 боз шуда, ҳоло дар пойтахт 13 супермаркет фаъолият мекунад, ки дар онҳо зиёда аз 5 ҳазор номгӯи маҳсулот ба фурӯш гузошта шудааст.  

Роҳбарияти ширкати "Шивер Тоҷикистон", ки фурӯшгоҳи бузурги «Ашан» (Auchan) ва шабакаи супермаркетҳои «Би1»-ро идора мекунад, овозаҳо дар бораи аз бозори Тоҷикистон рафтани сармоягузорони фаронсавиро (дар соли 2025) рад мекунад. Баръакс, онҳо боз кардани фурӯшгоҳи бузурги навро дар Тоҷикистон дар нақша доранд. 
 
## Нигаред низ
* Ашан
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Душанбе
Ясавия

**Ясавия** — тариқаи суфиён аст, ки Аҳмади Ясавӣ бунёд кардааст. Дар байни туркзабонҳои Осиёи Миёна паҳн гардидаст.

## Доктрина
Аҳмад Ясавӣ устоди саввуми таъриқаи Хоҷагон (Ховаҷагон) ва вориси Юсуфи Ҳамадонӣ буд. Тафовут байни тариқаи ясавия аз як шохаи дигари Хоҷагон, яъне тақдири нақшбандия, пойбандӣ ба зикри Ҷалӣ (Ҷаҳрӣ), яъне «зикри баланд» аст .

Роҳи камолоти Ясавӣ аз 4 марҳилаи асосӣ иборат:

# Шариат
# Тариқат
# Ҳақиқат
# Маърифат, яъне шинохти комил ва мутлақи ҳастӣ ва дарки асрори олами илоҳӣ, нопадид шудан дар Худо.

Халифаҳои маъруфи таъриқаи Ясавия: Мансур Ато, Саид Ато Хоразмӣ, Сулаймон Ато Боқирғонӣ, Абдулмалик Ато, Тоҷхоҷа ва писараш Занги Ато, Узун Ҳасан Ато, Сайид Ато, Садр Ато, Бадр Ато буданд.

## Силсила

### Силсила пеш аз Аҳмад Ясавӣ

# Паёмбар Муҳаммад
# Абубакри Сиддиқ
# Салмони Форсӣ
# Қосим бин Муҳаммад
# Ҷаъфари Содиқ
# Боязиди Бастомӣ
# Абулҳасан Ҳарконӣ
# Абуали Фармади
# Юсуфи Ҳамадонӣ
# Абдулло Веркӣ аз Хоразм
# Муҳаммад Ҳасан бин Ҳусайн ал-Андакӣ (ваф. 1157 )
# Аҳмади Ясавӣ

### Силсила аз Аҳмад Ясавӣ
# Аҳмади Ясавӣ
# Ҳаким-ата Сулаймон Бақирғанӣ
# Ямин-Ато
# Шайх Алишайх
# Занги-Ато
# Сайид-ато
# Мавдуд Шайх
# Шайх Ҳодим
# Шайх Ҷамолиддин Азизон
# Шайх Худойдод Валӣ
# Али Шайх
# Қосим Шайх
# Пирим Шайх
# Олим Шайх (номи пурра — Ҳазрати Азизон Олим Шайх, муаллифи китоби машҳури «Ламаҳот»)
# Мавлоно Эшони Имло
# Турамурод Сӯфӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

## Пайвандҳо

* Дар бораи Хоҷа Аҳмад Ясавӣ

Гурӯҳ:Тариқатҳо
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Ясавия
Чодар

[мини|Духтарони ҷавон дар [Ҳироти Афғонистон, дар тан чодарҳои эронӣ]]
**Чодар** ( «хайма») —  ҳиҷоби сабуки занонаи сафед, кабуд ё сиёҳ. Онро ҳангоми баромадан аз хона мепӯшанд ва симои занро аз сар то по мепӯшонад. Бисёр занони мусалмонро бо сабабҳои фарҳангӣ ва мазҳабӣ мепӯшанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Либоси занона дар ислом
Фитна

**Фитна** ( — *ошӯб, балво, исён, низоъ*) — вожаи арабӣ буда, ба маънои бесарусомонӣ, ошӯб.

## Таърих
Дар ибтидо калимаи фитна ба коркарди металл барои тоза кардани шлак ишора мекард. Он одатан барои ишора ба аввалин ҷанги шаҳрвандии исломӣ истифода мешавад, ки пас аз кушта шудани халифа Усмон ибни Аффон дар соли 656 сар зад. Фитнаи дуввумро маъмулан низоъ байни Умавиён ва Алииён (683-685) барои назорати хилофат меноманд. Фитнаи сеюмро инқилоби зидди Умавии Аббосиён (744-750) меноманд. Фитнаи чаҳорум ҷанги дохилии Амин ва Маъмун (809-827) буд.

Калимаи *фитна* дар Қуръон дар ояти 217 сураи Бақара зикр шудааст.

Дар эсхатологияи исломӣ омадани Даҷҷол бузургтарин фитна дар рӯи замин аст. Даҷҷол дар рӯи замин ҳукмронӣ мекунад, мӯъҷизаҳо мекунад ва мардумро ба дӯзах ва биҳишт мепартояд. Даҷҷол худро масеҳ меномад ва бисёр одамонро роҳбарӣ мекунад.

Анбори фитна дунё — (ҳаёти заминӣ): дар охират фитна нест.

Дар фарҳанги сиёсии муосири арабӣ-исломӣ истилоҳи «фитна» дар баробари маънои мазҳабии худ маънои сиёсии ғайримазҳабӣ низ дорад ва дар робита ба эътирозҳои мухталифи сиёсӣ истифода мешавад.

## Шарҳҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Таваҷҷӯҳ

мини|Мактаббачагони бодиққати мактаби Бан Хун Тафао
**Таваҷҷӯҳ** — ҳолати мутамарказии шуури шахс ба раванди интихоби иттилооти зарурӣ бо равони худ ва дар рафти интихоби алгоритми амалҳои ҷавобӣ мебошад, ки шиддатнокии фаъолияти ҳиссиётӣ ва зеҳниро дар бар мегирад.

## Функсияҳои таваҷҷӯҳ
Функсияҳои таваҷҷӯҳ инҳоянд:

* муайянкунии сигнал
* таваҷҷуҳ зоҳир намудан
* иваз кардани маълумот
* шиносоӣ (монанд кардан)

### Норасоии таваҷҷӯҳ
Сабабҳои нейробиологии норасоии таваҷҷӯҳ аксар вақт бо осеб дидани лобҳои фронталии кортексаи мағзи сар ва ганглияи базавӣ алоқаманданд

## Ҳамчунин нигаред
* Ҷадвали Шулте
* Назорати маърифатӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* Внимание // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. — 2-е изд., вновь перераб. и значит. доп. — Т. 1—2. — СПб., 1907—1909.
* Внимать // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
* nbsp;Л.nbsp;Рубинштейн «Основы общей психологии», ISBN 5-314-00016-8
* nbsp;Н.nbsp;Узнадзе «Общая психология», ISBN 5-89357-121-5
* Психология внимания. Под редакцией nbsp;Б.nbsp;Гиппенрейтер, ISBN 978-5-17-053015-1
* *А. И. Шатских* «Популярная энциклопедия внимания», ISBN 978-5-00086-533-0
* «Процесс возрастного развития внимания», Публикации, конспекты, лекции

## Пайвандҳо

* ''П.Й.''  ''Гальперин''  Дар бораи проблемаи диккат 
* Диққат - сарсухани мухтасар ба истилоҳ
Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Гурӯҳ:Таваҷҷӯҳ
Аҳком

**Аҳком** () — ҷамъи калимаи ҳукм. Дар шариати исломӣ (*[[фиқҳ]]*) аҳком ба арзёбии аъмоли инсон аз нуқтаи назари ҷоиз будани он ишора мекунад. Истилоҳоти аҳком ба дихотомияи Қуръонии «ҳаром-ҳалол» рост намеояд ва рушди минбаъдаи афкори исломӣ мебошад .

## Намудҳои ҳукмҳо

## Таърих
Истилоҳоти иҷоза тақрибан дар миёнаҳои асри IX ташаккул ёфтааст; ва масалан, дар осори Шофеъӣ вожаи «макруҳ» барои ифодаи амалҳои ошкори ҳаром истифода шудааст, ки баъдан бо вожаи «ҳаром» таъйин хоҳад шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Боголюбов А.С. Хукм // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред.  хотомияиПрозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991.— С. 282. — 315 с. — 50 000 экз. — .
* 
* 
* 
* 
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Ибни Касир

**Абулфидо Имодуддин Исмоил ибни Умар ибни Касири Димишқӣ**, маъруф ба **Ибни Касир** (; ) — ҳофиз (рутбае дар ривояти ҳадис), муфассир, фақеҳи шофеӣ, , яке аз муҳаққиқони тавоно ва нухбагони фикрӣ дар тамоми бахшҳои фарҳанги ислом.

## Таълифот
Аз вай осори илмии зиёде боқӣ мондааст. Китобҳои «ал-Бидоя ва-н-ниҳоя» дар таърих, «Тафсиру-л-Қуръони-л-карим», маъруф ба «Тафсири Ибни Касир», «Табақоту-л-фуқаҳои-ш-шофеийин», «Шарҳу Саҳеҳи-л-Бухорӣ» (нокомил), «Ҷомеъу-л-масонид», «ат-Такмил фӣ маърифати-с-сиқоти ва-з-зуъафои ва-л-маҷоҳил» ва «ал-Фусул фӣ ихтисори сирати-р-расул» аз он ҷумла мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Қиф

**Абулфараҷ Яъқуб ибни Исҳоқи Каркӣ** (), маъруф ба **Ибни Қиф** () ва мулаққаб ба **Аминуддавла** — табиб ва ҷарроҳи маъруфи масеҳӣ.

## Зиндагинома
Аз шореҳони китоби «ал-Қонун фӣ-т-тиб»-и Ибни Сино буда, дар боби табобат таълифоти зиёд кардааст. Аз ҷумла китобҳои зерин ба қалами ӯ тааллуқ доранд: «ал-Усул фи-ш-шарҳи-л-Фусул ли Буқрот», «Ҷомеъу-л-ғараз фӣ-л-ҳифзи-с-сиҳҳат ва дафъи-л-мараз», «аш-Шофӣ фӣ-т-тиб», «Шарҳу куллиёти-л-Қонун ли Ибни Сино», «Умдату-л-ислоҳ фӣ амали синоати-л-ҷарроҳ» ва ғ.

## Матни унвон
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ферментҳо

thumb|Модель фермента нуклеозидфосфорилазы

**Ферментҳо** (аз ), ё **энзимҳо** (аз , ), — молекулаҳои махсуси сафедаӣ мебошанд, ки реаксияҳои кимиёвӣ-ро дар организмҳо бо суръати баланд пеш мебаранд. Онҳо ҳамчун катализаторҳо амал мекунанд, яъне реаксияҳоро метезонанд, бе он ки худ тағйир ё истеъмол шаванд.
Онҳоро катализаторҳои биологӣ ва ё энзимҳо низ мегӯянд. Илме, ки ферментҳо ва хусусияти онҳоро меомӯзад, энзимология номида мешавад. Истилоҳи фермент аз калимаи юнони **fermentatio —** туршшавӣ ва энзим аз юнони **enzyme**— хамиртуруш гирифта шудааст. Истилоҳи " Энзим "— ро нахуст олими немис **Кюне** соли 1876 ва " Энзимология "— ро олими немис **А.Майер** пешниҳод намудааст. 

## Хусусиятҳои ферментҳо

**1. Махсусият** — ҳар як фермент танҳо як намуди реаксия ё субстратро катализ мекунад.

**2. Суръатбахшӣ** — онҳо реаксияҳоро ҳазорон ё миллионҳо маротиба тезтар мегардонанд.

**3. Ҳассосият ба муҳит** — фаъолияти ферментҳо аз ҳарорат, pH (кислотнокӣ) ва консентратсияи моддаҳо вобаста аст.

**4. Истифодаи такрорӣ** — ферментҳо дар реаксияҳо истифода мешаванд, вале худ истеъмол намешаванд.

## Таснифи ферментҳо

Ферментҳо вобаста ба вазифаҳои худ ба 6 гурӯҳ тақсим мешаванд:

**1. Оксидоредуктазаҳо** — катализатсияи реаксияҳои оксидшавӣ ва барқароршавӣ.

**2. Трансферазаҳо** — интиқоли гурӯҳҳои атомӣ аз як модда ба дигараш.

**3. Гидролазаҳо** — шикастани пайвастагиҳо бо иштироки молекулаи об.

**4.Лиазаҳо** – кандани пайвастагиҳо бе иштирокоти об.

**5. Изомеразаҳо** — тағйири сохтори молекулаҳо бидуни тағйири таркиб.

**6. Лигазаҳо (синтетазаҳо)** — пайваст кардани молекулаҳо бо истифодаи энергия.

**Нақши ферментҳо дар организм**

Ҳазми хӯрок (мисли амилаза, липаза, протеаза).

Тавлиди энергия (масалан, цитохром оксидаза).

Истеҳсоли ДНК ва сафедаҳо (масалан, ДНК-полимераза).

Коркарди заҳрҳо ва маводи нолозим дар ҷигар.

Ферментҳо на танҳо дар организмҳои зинда, балки дар саноат (масалан, истеҳсоли нон, панир, доруҳо) ва табобат истифода мешаванд.

Гурӯҳ:Ферментҳо
Гурӯҳ:Катализҳо
Маннон Рӯзиев

**Маннон Рӯзиев** (*Манон Обидҷонович Рузиев*; зод. 26 апрели 1935, Душанбе) — ҳунаршинос, доктори илмҳои санъатшиносӣ (1989).

## Зиндагинома
Манон Рузиев 26 апрели соли 1935 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Ӯ таҳсилоти ибтидоии худро дар Омӯзишгоҳи рассомии ҷумҳуриявии ба номи М. Олимов гирифта, сипас соли 1959 шуъбаи забони олмонии факултаи забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии педагогии Тоҷикистонро хатм намудааст.

Манон Рузиев дар Академияи санъати шаҳри Маскав соли 1968 рисолаи номзадӣ ва соли 1989 рисолаи докторӣ ҳимоя кардааст.

## Фаъолияти илмӣ
Муддати тӯлонӣ дар бахши таърих ва назарияи санъати Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолият кардааст. Ӯ муаллифи якчанд монография ва мақолаҳои зиёди илмӣ мебошад.

Манон Рузиев дар экспедитсияҳои зиёди санъатшиносӣ дар Тоҷикистон ва Узбекистон иштирок намудааст. Вай маҳз ҳангоми тадқиқоти саҳроӣ дар деҳаи Чоркуҳи ноҳияи Исфараи вилояти Суғд ба таври ғайричашмдошт шоҳкори меъмории Мақбараи Ҳазрати Боборо, ки ба асрҳои IX—X тааллуқ дорад, кашф намуд.

Ҳангоми таҳқиқоти саҳроӣ маводи нодиреро дар бораи ҳунарҳои суннатӣ ва косибии тоҷикон ҷамъоварӣ намуд. Асарҳои илмии ӯ асосан ба рамзҳо, сохтор ва эволютсияи нақши тоҷикӣ, инчунин ба устоҳои мардумӣ бахшида шудаанд. 

## Эзоҳ
Фосиқ

**Фосиқ** () — гунаҳкор ва осӣ, аз иҷрои аҳкоми аслии ислом беэътиноӣ мекунад. Фосикҳо аз ислом даст кашидаанд, вале аз нигоҳи ахлоқи мусулмонӣ амалҳои онҳо ғайри қобили қабул дониста мешаванд. Фосиқҳо дар чанд ояти Қуръон зикр шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Боголюбов А. С. Фасик // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 252. — 315 с. — 50 000 экз. — .
* Ализаде А. А. Фасик // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 808. — . (CC BY-SA 3.0)
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Чарбҳо

**Чарбҳо (липидҳо)** — гурӯҳи моддаҳои органикӣ мебошанд, ки дар об ҳал намешаванд, вале дар ҳалкунандаҳои органикӣ (масалан, эфир, бензол) ҳал мешаванд. Онҳо манбаи муҳими энергия, қисмати асосии мембранаҳои ҳуҷайра, ва захиракунандаи ғизо дар организм мебошанд.

## Таркиб ва сохтори чарбҳо

Чарбҳо асосан аз карбон (C), гидроген (H), ва оксиген (O) иборатанд. Онҳо аз глицерин ва кислотаҳои равғанӣ ташкил шудаанд.

**Намудҳои чарбҳо**

**1.Чарбҳои содда (триглицеридҳо)** – манбаи асосии захираҳои энергетикӣ.

**2.Чарбҳои мураккаб** – фосфолипидҳо ва гликолипидҳо, ки қисми мембранаи ҳуҷайра мебошанд.

**3.Стероидҳо** – масалан, холестерин, ки барои синтези гормонҳо муҳим аст.

**Вазифаҳои чарбҳо дар организм**

Манбаи энергия – 1 грамм чарб ҳангоми оксидшавӣ 9 ккал энергия медиҳад.

Ҳифзи гармӣ – чарбҳои зери пӯст организмро аз хунукӣ муҳофизат мекунанд.

Ҳифзи узвҳо – чарбҳо ҳамчун қабати муҳофизатӣ барои узвҳои дохилӣ хидмат мекунанд.

Қисми мембранаҳои ҳуҷайра – фосфолипидҳо асоси мембранаҳои ҳуҷайравиро ташкил медиҳанд.

Синтези гормонҳо – бисёр гормонҳо, аз ҷумла гормонҳои ҷинсӣ, аз чарбҳо ҳосил мешаванд.

**Манбаъҳои чарбҳо**

**Чарбҳои ҳайвонот** – равған, гӯшти равғандор, шир, тухм.

**Чарбҳои растанӣ** – равғани зайтун, офтобпараст, кокос, авокадо.

Чарбҳо барои фаъолияти организм муҳим мебошанд, аммо истеъмоли аз ҳад зиёди онҳо метавонад боиси фарбеҳӣ ва бемориҳои дилу раг гардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Диетология
Гурӯҳ:Макромолекулҳо
Ибни Қайими Ҷавзия

**Шамсуддин Муҳаммад ибни Абубакр ибни Айюб ибни Саъдии Димишқӣ**, маъруф ба **Ибни Қайими Ҷавзия** (; ) — фақеҳ ва мутакаллими ҳанбалӣ, аз пешоҳангони ислоҳи динӣ ва уламои номдори ислом.

## Зиндагинома
Бинобар қайим (сарпараст)-и мадрасаи Ҷавзия будани падараш чунин номида шудааст. Ибни Қайими Ҷавзия аз шогирдони Ибни Таймия ва тарафдори андешаҳои динии ӯ буд ва онҳоро сахт таблиғ мекард. Китобҳои устодашро бозбиниву тасҳеҳ ва илми ӯро мунташир кард. Ҳамзамон бо устодаш дар қалъаи Димишқ муддати ду сол маҳбус шуд ва ба сабаби вай мавриди иҳонату шиканҷа қарор гирифт. Ӯро бар уштуре савор дар кӯчаҳои шаҳр мегардонданд ва бо асо мезаданд, то аз афкори Ибни Таймия рӯй гардонад. Ибни Қайими Ҷавзия пас аз вафоти устодаш озод шуд ва ба таълифи осори худ пардохт. Ӯ аз ихтилофи уламо ва мазҳабҳо огоҳ буд ва дар нашри афкори худ аз касе бим надошт. Бо вуҷуди ахлоқи хуш ва рафтори пурнавозише, ки бо мардум дошт, ба уламо ва фуқаҳои замонаш бо лаҳни тунд бархӯрд мекард ва аз шаъни онҳо мекост. Ин кори Ибни Қайими Ҷавзия сабаби адовати баъзе уламо бо вай гардид.

Ибни Қайими Ҷавзия китобхонаи бузурге низ таъсис дод. Фарзандони Ибни Қайими Ҷавзия пас аз вай китобҳояшро мефурӯхтанд ва аз даромади он муддатҳо рӯз мегузарониданд. «Эълому-л-муваққиъин», «ат-Туруқу-л-ҳикамия фӣ-с-сиёсати-ш-шаръия», «Шифоу-л-алил фӣ масоили-л-қазои ва-л-қадари ва-л-ҳикмати ва-т-таълил», «Кашфу-л-ғито ан ҳукми самоъи-л-ғино», «Аҳкому аҳли-з-зимма», «Шарҳу шурути-л-умария», «Туҳфату-л-мавдуд би аҳкоми-л-мавлуд», «Мифтоҳу дори-с-саодат», «Мадориҷу-с-соликин» (дар 3 ҷилд), «Китобу-л-фурусия», «Тафсиру-л-Муаввизатайн», «Тиббу-л-қулуб», «ал-Вобилу-с-саййиб мина-л-калими-т-таййиб», «ар-Рӯҳ», «ал-Фавоид», «Равзату-л-муҳиббин», «Ҳоди-л-арвоҳ ило билоди-л-афроҳ» (дар зикри ҷаннат), «Иғосату-л-лаҳфон», «ал-Ҷавобу-л-кофӣ» (маъруф ба «ад-Доу ва-д-даво»), «Тариқу-л-ҳиҷратайн», «Уддату-с-собирин» ва «Ҳидояту-л-ҳаёро» аз осори барҷоймондаи ӯянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Муҳаммадакбари Арзонӣ

**Муҳаммадакбари Арзонӣ** **ибни Муқими Деҳлавӣ** (; ) — пизишк ва донишманди форс-тоҷик.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Қузмон

**Абубакр Муҳаммад ибни Абдулмалик ибни Қузмон** (; ) — и араб.

## Зиндагинома
Аз ҷавонӣ ҳофизу таронасарои сайёр буд ва дар жанри мувашшаҳоти халқиву заҷал (наво) маҳорат дошт. Ибни Қузмон шумори абёти заҷалро, ки пеш аз вай ба шакли қитъа суруда мешуд, ба теъдоди абёти қасида расондааст. Девони ӯро калиди вазнҳои сурудҳои андалусӣ меноманд. Танҳо муқаддимаи девони ӯ дар чаҳорчӯби забони адабӣ таълиф шудааст, аммо шеърҳояш ба шеваи гуфтори мардумӣ иншо шудаанд. Дар ашъораш вожаю таъбирҳои испанӣ ва лотинӣ бисёранд. Ибни Қузмон дар адабиёти араб ҷои намоёнро ишғол мекунад. Ӯ ба лирикаи бармаҳали провансалӣ ва тавассути он ба қисми зиёди назми аврупоӣ таъсир расонидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*