Набарди Қодисия

рост|мини|240x240пкс| Харитае, ки роҳи забти Ироқро аз ҷониби Холид ибни Валид тафсил мекунад
рост|мини|290x290пкс| Макони ҷанги Қодисия, ки артиши мусалмононро (бо сурх) ва лашкари Сосониёнро (бо ранги кабуд) нишон медиҳад
**Набарди Қадисия** (   *Ma'rakat-ул-Qadisiyya;*  тахминан 2 декабри соли 636) - муҳорибаи тақдирсози байни арабҳои мусалмон ва сипоҳи давлати Сосониён ҳангоми истилои Эрон аз ҷониби  арабҳо.

Теъдоди сарбозони Форс тақрибан 40 ҳазор тахмин мешавад; инчунин қудрати артиши Форсро 30 ё 33 фили ҷангӣ низ тақвият медод. Фармондеҳи лашкари Сосониён Рустами Хуросонӣ буд. Арабҳо  25-30 ҳазор сарбоз  таҳти фармондеҳии Саъд ибни Абу Ваққос ташкил медоданд.

## Ҳодисаҳои қаблӣ
Соли 633 арабҳо бо ҳамла ба Ироқ бо Форс ҷангро оғоз карданд. Дар давоми ду соли оянда, арабҳо ба қудрати Сосониён як қатор шикаст ворид карданд, ки аз кулли ин муҳорибот танҳо дар яке аз онҳо (Ҷанги назди пул; 634) шикаст хӯрдаанд.

Барои форсҳо аён гашт, ки таҳдиди арабро наметавон нодида гирифт.

## Набард
Худи набард хеле шадид буд ва 4 рӯз давом кард.

* Рӯзи аввал: Артиши Форс аз наҳри Атик гузашта,  дар соҳили ғарбии он ҷойгир шуд. Дар марказ худи фармондеҳ Рустам дар тахти соябон буд. Ба канори рост Ҳурмузон фармондеҳӣ мекард. Дар байни онҳо ва марказ як дастаи пешрафта (пешоҳанг) бо сардории Ҷалинус меистод. Ва дар байни канори чап (фармондеҳ Баҳман) ва дар марказ дастаи  Пирӯзон ҷойгир буд. Эрониҳо низ зархаридон доштанд (ба гуфтаи Табарӣ, 30 ҳазор сарбоз), ки аксари онҳо занҷирбанд буданд, то ақибнишинӣ кунанд. Инчунин ба гуфтаи Табарӣ, эрониён дар марказ 18 фил доштанд, ки 8-тои он дар як паҳлӯ ва 7-тои дар паҳлуи дигар буданд. Тартиби ҷанги арабҳо ба форсҳо монанд буд - бол, канотҳои рост ва чап. Сарфармондеҳи арабҳо Саъд ибни Абу Ваққос бо сабаби беморӣ ё бо ягон сабаби дигар сарфи назар аз норозигии баъзе пешвоёни ҳарбӣ фармондеҳии умумии Холид ибни Урфатро (дар мобайн) ба уҳда гирифт. Аммо бебаҳс аст, ки худи Саъд лашкарро назорат мекард ва фармон медод (тавассути паёмрасон-адъютантҳо). Қаноти ростро Ҷарир ибни Абдаллоҳи Бадҷалӣ сарварӣ мекард. Чап - Кайс ибни Макшӯҳ. Арабҳо пас аз се маротиба такбир (нидои “Аллоҳ бузург аст! ») ба пеш ҳаракат карданд.

## Натиҷа
Бо вуҷуди талафоти ҷиддӣ (то сеяки артиш кушта шуд), арабҳо пирӯз монданд. Дар айни замон, бузургтарин лашкари форсӣ шикаст хӯрд ва дар воқеъ, мавҷудияти худро қатъ кард. Тақдири давлати Сосониён, ки онро арабҳо дар солҳои минбаъда хароб карданд, ҳал шуд.

## Дар кино ва адабиёт
Филми таърихии "Ал-Қодисия", коргардон Салоҳ Абусайф, Ироқ, 1981.

Умар ибни Хаттоб (силсилафилм) 2012. Марокаш

## Галерея

Акс:Mohammad adil rais-day-0.PNG|Ҷойгиркунии тактикӣ
Акс:Mohammad adil rais-day-1-phase-1.PNG|Қаноти чапи форсӣ ҷиноҳи рости мусалмононро канор гузошт
Акс:Mohammad adil rais-day-1-phase-2.PNG|Полкҳои савора ва пиёда аз маркази рости мусалмонон ҷиноҳи рости мусалмононро тақвият дода, боли чапи форсиро зарба заданд
Акс:Mohammad adil rais-day-1-phase-3.PNG|Қаноти рост ва маркази рости форсӣ мутаносибан ба корпуси мусалмонон ҳамла карданд ва онҳоро қафо гардонданд
Акс:Mohammad adil rais-day-1-phase-4.PNG|Мусалмонон тавонистаанд филҳои Сосониёнро мустақар кунанд, ки пас аз он ду ҳамлаи аввал ба боли рости форс ва маркази рости паҳлӯ, бо ҳамлаҳои савора ба паҳлӯ ва пиёдагардон аз қафо
Акс:Mohammad adil rais-day-1-phase-5.PNG|Ҳамлаи умумии мусалмонон ба фронти Форс
Акс:Mohammad adil rais-day-2.PNG|Рустам ба ҳамлаи умумӣ ба фронти мусулмонон амр дод
Акс:Mohammad adil rais-day-3.PNG|Форсҳо бо истифода аз корпуси фил ба мусулмонон ҳамла мекунанд
Акс:Mohammad adil rais-day-3-phase-2.PNG|Ҳамлаи форсӣ баргардонида шуд, ва филҳо майдонро ба хубӣ аз кор ронданд
Акс:Mohammad adil rais-day-4-phase-1.PNG|Мусалмонон ба ҷабҳаи Форс ҳамла карданд, мардуми Кака роҳи худро ба маркази рости артиши Форс заданд ва Рустамро куштанд
Акс:Mohammad adil rais-day-4-phase-2.PNG|Ҳамлаҳои мусалмонон бо болҳои рости форсҳо ва маркази рост дафъ карда шуданд
Акс:Mohammad adil rais-day-4-last phase.PNG|Форсҳо аз болои дарё ақибнишинӣ мекунанд


## См. инчунин

* Ҷанги Ярмук
* Истилои Форс аз ҷониби арабҳо

## Адабиёт

* *[[Балозурӣ|Балазурӣ]].* Китоб дар бораи забт кардани кишварҳо.
* *[[Абуалӣ Балъамӣ|Балъами]].* Ҳикояи Табарӣ.
* *[[Абурайҳони Берунӣ|Бируни]].* Ёдгориҳои наслҳои гузашта. / Асарҳои мунтахаб. Т. I. - Тошканд : Нашриёти Академияи илмҳои ҶШС Ӯзбекистон, 1957.
* *[[Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ|Табарӣ]].* Таърихи пайғамбарон ва подшоҳон.
* *Али-заде А.* Хроникаи давлатҳои мусулмонӣ асрҳои I-VII. Ҳиҷрӣ. - М.: УММА, 2007. - ISBN 5-94824-111-4
* *[[Олег Георгиевич Болшаков|Большаков О.]]* *[[Олег Георгиевич Болшаков|Г.]]* Таърихи хилофат. Т. II. - М.: Адабиёти Шарқ, 2002. - ISBN 5-02-017376-2 ; 5-02-018165-X
* *Н.* *ДАР.* *Пигулевская* *, [[Александр Юрьевич Якубовский|А.]]* *[[Александр Юрьевич Якубовский|Ю.]]* *[[Александр Юрьевич Якубовский|Якубовский]]* *, И.* *П.* *Петрушевский* *, Л.* *ДАР.* *Строева* *, А.* *М.* *Беленитский* *...* Таърихи Эрон аз замонҳои қадим то асри 18. - Л.: Нашри Донишгоҳи давлатии Ленинград, 1958.
* Таърихи кишварҳои Осиёи хориҷӣ дар асрҳои миёна. - Москва: Наука, 1970.

Гурӯҳ:Соли 636