open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шунг

thumbnail
**Шунг** (), шинг, биндишкзабон, забони гунҷишк, сияҳбед, як навъ дарахтест хазонрез. То 20 (баъзан то 28) м қад мекашад. Танааш рост (диаметраш то 60 – 70 см), сершоху сербарг. Пӯстлохаш хокистарранги зардтоб. Баргаш паршакл, мураккаб (аз 3 – 6 ҷуфт баргча иборат аст). Гулаш майда; косабарг ва гулбарг надорад (аз ду гардбарг ва тухмдон таркиб ёфтааст). Тухмаш дарозрӯя.
Ш. дар шароити табиии Помиру Олой аз тухм зиёд мешавад. Вале ниҳолҳои наврустаи он дар натиҷаи норасоии намии хок ба зудӣ нобуд мешаванд; фақат дар наздикии об ва соҳили дарёҳо мемонанд. Дар давоми 20 сол қади Ш. ҳамагӣ ба 2 м мерасад. Минбаъд тезтар месабзад; Ш.-и 30-сола то 5 м, 40-сола 6,5 м, 50-сола тақр. 10 м ва 70-сола қариб 18 м қад мекашад. Ш.-и 100 – 120-сола ҳам вохӯрдааст. То 300 сол умр дидани Ш.-ро низ қайд кардаанд.
Ш.-и худрӯй фақат дар кӯҳсори Осиёи Марказӣ (Помиру Олой, Тиёншон ва Кабуддоғ) мерӯяд. Дар Тоҷикистон (қ-кӯҳҳои Ҳисор, Дарвоз, Қаротегин, Вахш, Зарафшон, Туркистон ва ғайра; 1000 – 2000 м аз с. б.) бештар дар соҳили дарёҳо нумӯ меёбад. Шунгзорҳои васеъ дар Помиру Олой хеле каманд. Шунгзори начандон калонро фақат дар се маҳалли ҷумҳурӣ (қ-кӯҳҳои Пётри I, Ҳисор ва Ҳазратишоҳ) ба ҳисоб гирифтаанд. Ш. одатан бо чормағз, сафедор, дӯлона, олуча, бед, гулхор, зирк ва ғ. ҳамроҳ месабзад.
Ш. дар шароити Душанбе мӯътадил нашъунамо меёбад; нисбатан тез месабзад. Ш.-и 20 – 22-сола 17 – 18 м (диаметри танааш 35 – 40 см) қад мекашад. Авв. март гул карда, авв. апр. барг мебарорад. Тухмаш сент. мепазад.
Ш. дар соҳаи ҷангалдорӣ низ аҳамияти калон дорад. Соҳили дарёҳоро мустаҳкам менамояд. Мардум Ш.-ро дарахти «муқаддас» меҳисобанд ва онро намебуранд.
Ш. чун рустании доруӣ аз замонҳои қадим маълум аст. Ҷиҳатҳои шифобахшии онро Дисқуридус (Диоскорид), Ҷолинус (Гален), Закариёи Розӣ, Абӯрайҳони Берунӣ ва Абӯалии Сино тавсиф кардаанд. Мас., мувофиқи гуфти Сино, тухми Ш. ба дил тақвият мебахшад, хафақонро барҳам медиҳад ва баргаш давои ҷароҳат аст. Дар тибби халқӣ ҷӯшоби шохчаву навдаи сербарги Ш.-ро барои табобати сил ва дарди пайвандак истифода мебаранд.

## Нигаред

## Адабиёт
* Деревья и кустарники для озеленения Таджикистана, Д., 1965; 
* Запрягаева В.И., Лесные ресурсы Памиро-Алая, Л., 1976.
Тобол

**Тобол** () — дарёест, ки дар сарҳади Қазоқистон ва Русия ҷойгир шудааст. Шохоби чапи дарёи Иртиш мебошад. Ҳавзаи резишгоҳаш вилоятҳои баҳри Кар аст.

Дарозиаш - 1591 км буда, Ҳавзаи обхез - 426 000 км²-ро ташкил мекунад.

## Пайвандҳо
* ''Тобол'' в «Словаре современных географических названий»
* Тобол аксҳо дар Яндекс.

Гурӯҳ:Дарёҳои Русия
Зарафшон (шаҳрак)

**Зарафшон** (пешина*Сарвода*) — шаҳракест, дар ноҳияи Айнӣ, вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз шаҳрак то маркази ноҳия 30 км, то маркази вилоят (ш. Хуҷанд) 196 км, то ш. Душанбе 115 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 2200 нафар (январи 2016).

## Таърих
Шаҳрак 25 апрели соли 1952 ба муносибати бунёди Комб. маъдантозакунии Анзоб таъсис ёфтааст.

## Аҳолӣ

## Иқтисод
Дар шаҳрак 2 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 5 дорухона, маркази саломатӣ, беморхонаи марказии ноҳиявӣ, 3 китобхона, 3 маркази фароғатӣ, 2 боғчаи бачагон, мактаби мусиқӣ, 70 мағоза, тарабхонаи «Қаҳрамон — Олим Нозимов», 7 ошхона, шуъбаи милитсия, филиали бонкҳои «Амонатбонк», «Ориёнбонк», «Агроинвестбонк», «Бонки Эсхата» ва маркази қарздиҳии хурди «Рушди водии Зарафшон» мавҷуданд. Дар ҳудуди шаҳрак Корхонаи муштараки филизкори (металлургӣ)-и «Анзоб», корхонаи истихроҷи ангишти «Фон — Яғноб» фаъолият доранд. Аҳолии шаҳрак дар корхонаҳои дар ҳудуди шаҳрак мавҷудбуда кор ва фаъолият мекунанд. Аз ёдгориҳои таърихӣ дар шаҳрак қалъаи Искандари Мақдунӣ мавҷуд аст.

## Шахсиятҳои маъруф
Қаҳрамонони меҳнати сотсиалистӣ Олим Нозимов, Сангин Эшов, дорандаи ордени Ленин Қаландар Солеҳов ва ходими давлатӣ Мирзобек Мирзобадалов (собиқ вакили Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон) дар ҳамин шаҳрак таваллуд шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шаҳраки Зарафшон
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Айнӣ
Санъатисозӣ

[thumb|350px|right|Табаддулоти саноатӣ дар соли 2005 (сатҳи баланди тарақиёт ба ҳисоби фоиз (дар [Амрико).]]
**Санъатисозӣ** (, ) — фароянди тағйири иҷтимоъӣ ва иқтисодӣ аст, ки як гурӯҳи инсониро аз як ҷомеъаи пешосанъати ба санъатӣ табдил мекунад.

Санъатисозӣ бахше аз фароянди густурдатари мудернсозӣ аст, ки дар он тағйирот иҷтимоъӣ ва тавсеъаи иқтисодӣ бо навоварии технологӣ ва ба вежа бо тавсеъаи тавлиди энержӣ ва метоллуржӣ дар миқёси бузург иртиботе танготанг дорад. Санъатисозӣ созмони васеъи як иқтисод ба манзури тавлид аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Саноат
Хоразмиён

**Хоразмиён** — халқи бостонии эрониёни шарқӣ, ки дар сарзамини Хоразми бостонӣ, вуҷуди худро, ҳануз дар ҳазораи якуми пеш аз милод пай гузоштаанд, яке аз аҷдодони миллати тоҷик ба шумор мераванд.

Забони хоразмиён дар ҳисоби забонҳои бостонӣ шуморида мешавад, ки дар байни халқи давлати бостонии Хоразм истифода бурда мешуд. Ин забон  яке аз забонҳои эронӣ буда дар зергурӯҳи забонҳои ҳинду-эронӣ ҷой гирифта ба гурӯҳи забонҳои ҳинду-аврупоӣ дохил мешавад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мардуми таърихӣ
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Озар

**Озар** () ё **[[Қавс]]** () - моҳи нуҳум дар Тақвими Эронӣ ва 30 Рӯз аст.

## Воқеа
## Таваллуд
## Воқеа

## Эзоҳ

* Википедиаи Форсӣ

9
Гурӯҳ:Гоҳшумори Эронӣ
Шералӣ Мирзо

**Шералӣ Мирзо** (24 майи 1967, ноҳияи Ҳамадонӣ) — арбоби низомии тоҷик, генерал-полковник. Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2013—2025).

## Зиндагинома
Шералӣ Мирзо 24 майи соли 1967 дар ноҳияи Ҳамадонӣ ба дунё омадааст. Хатмкардаи омӯзишгоҳи олии ҳарбии Перм.
Фаъолияти меҳнатиашро аз моҳи июни соли 1989 оғоз намуда, то моҳи июни соли 1994 дар вазифаҳои гуногуни афсарӣ дар артиши ИҶШС ва Қувваҳои Мусаллаҳи Федератсияи Россия хизмати ҳарбӣ намудааст.

Моҳи июни соли 1994 ба Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон сафарбар шуда, дар вазифаҳои афсари калони шӯъбаи тайёрии қӯшунии Раёсати омодагии ҷангии Дастгоҳи марказии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, командири Баталёни 7-уми алоҳидаи тирандози савораи Қӯшунҳои хушкигарди Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, командири Бригадаи зудамали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, командири Бригадаи 1-уми алоҳидаи тирандози савораи Қӯшунҳои хушкигарди Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Ситод — муовини якуми Фармондеҳи Қушунҳои зудамали Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон хизмати ҳарбӣ намудааст.

Аз моҳи майи соли 2005 то моҳи декабри соли 2006 дар вазифаи муовини Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Фармондеҳи Қӯшунҳои хушкигарди Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз моҳи декабри соли 2006 то моҳи ноябри соли 2013 дар вазифаи муовини якуми Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон — фармондеҳи Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон хизмати ҳарбӣ намудааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз моҳи ноябри соли 2013 то моҳи ноябри соли 2020 ба вазифаи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 ноябри соли 2020 бинобар таъсиси Ҳукумати нави Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вазифаи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин карда шудааст.

## Мукофот ва ҷоизаҳо
* Ордени Шараф,
* Ордени Спитамен,
* Ордени  Зарринтоҷ дараҷаи II,
* медали ҷашнии «20 солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон».

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон
Русҳо

**Русҳо** () — миллат, аҳолии асосии Русия — 111 016 896 нафар (қайди 2010). Дар тамоми ҷаҳон зиёда аз 133 000 000 нафар ҳастанд.

## Таърихи пайдоиш

### Пайдоиши ном

## Мавқеъи зист

## Расмҳои одатӣ

## Ташаккул ва инкишофи биологии русҳо ([[нажод]])

## Либосҳои миллӣ

File:Dress (19th c., Central Russia, Nizhniy Novgorod gov.).jpg|Девушка в праздничном костюме центральных губерний России. Начало XX века.
File:Dress (19th c., Central Russia, Nizhniy Novgorod gov.) 5.jpg|Женщина в нижегородском праздничном костюме. Начало XX века.
File:Dress (19th c., North Russia, Arkhangelsk gov.) 4.jpg|Девушка в венце. Архангельская губерния. Начало XX века.
File:Dress (19th c., Central Russia, Kostroma gov.) 4.jpg|Женщина в костромском праздничном костюме. Галич. Начало XX века.
File:Costume of Russia 008.jpg|Женщина в двурогом кокошнике с фатой. Начало XX века.
File:Russian peasant girls in front of a traditional wooden house in Kirillov.jpg|Молодые великорусские крестьянки в сельской местности у реки Шексна. Начало XX века


## Забони русӣ

## Адабиёти рус

Акс:AleksandrPushkin.jpg|Пушкин
Акс:Mikhail lermontov.jpg|Лермонтов
Акс:Nikolai Gogol LOC retouched.jpg|Гогол
Акс:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|Достоевский
Акс:Chekhov 1903 ArM.jpg|Чехов
Акс:Turgenev by Repin.jpg|Тургенев


## Русҳо дар илми ҷаҳонӣ

File:Lomonosov (3).jpg|Михаил Ломоносов
File:Medeleeff by repin.jpg|Дмитрий Менделеев
File:Ivan Pavlov nobel.jpg|Иван Павлов
File:Vernadsky.jpg|Владимир Вернадский
|Игор Курчатов


## Адабиёт

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Гурӯҳҳои этникӣ
Гурӯҳ:Ақвом ва миллатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ақвоми Русия
Гурӯҳ:Ақвоми Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Ақвоми Укроин
Гурӯҳ:Ақвоми ИМА
Гурӯҳ:Ақвоми Белорус
Гурӯҳ:Ақвоми Қазоқистон
23 ноябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 23 ноябр]]*
 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 23 ноябр]]*
* 1968 — Ҳaмид Ҳacанӣ, олим ва муҳаққиқи эронӣ.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 23 ноябр]]*
## Тақвими мардумӣ
Қавс (23 Ноябр - 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Қавс

## Ҳамчунин нигаред

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/2311.html 
* http://www.calend.ru/day/11-23/ 
*  Наука, 23.11
* cyclowiki 23.11
* bbc.on this day 23.11

## Эзоҳ

*
Чет Ҳантли

**Чет (Честер) Ҳантли** (; ) — хабарнигор ва наттоқи телевизиюни NBC дар ИМА буд.

## Эзоҳ
Комроншоҳ Устопириён

**Комроншоҳ Устопириён** (*Устопириён Комроншоҳ Устопир*; ) — куштигир, ҷудукор ва самбокори тоҷик.

Комроншоҳ Устопириён дар мусобиқаи қаҳрамонии самбои ҷаҳон, ки рӯзи 22 ноябр дар Санкт-Петербурги Русия шурӯъ шуд, соҳиби медали биринҷӣ гардид.
Дар бозиҳои олимпии тобистонаи соли 2016 Комроншоҳи Устопириён ҳамчун намояндаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар гуштии намуди Ҷудокори (дзюдо) баромад кардааст.
 
11 июни соли 2021 Ҷудокори (дзюдо) маъруфи Тоҷикистон Комроншоҳи Устопириён, ки дар вазни — 90 кг баромад мекунад, соҳиби роҳхат ба Бозиҳои олимпии Токио-2020 гардид..

## Эзоҳ
Мартин Агронски

**Мартин Агронски** () (12 январ, 1915 – 25 июл, 1999) рузноманигори амрикои буд ва барандаи барномаи телевизиони Agronsky & Company буд.

Гурӯҳ:Хабарнигорон
Гурӯҳ:Ходимони телевизион
Кафтархона (деҳа, н. Восеъ)

**Кафтархона** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Худоёр Раҷабови ноҳияи Восеъ. Аз Кафтархона то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 25 км. Аҳолиаш 2051 нафар (2017), тоҷикон.

## Ҷуғрофиё
Ин деҳа дар тарафи ғарбии шаҳри Кӯлоб, дар соҳили рости дарёи Ехсу ҷойгир шудааст. Аз сабабе, ки дар ин диёр кабӯтар зиёд аст ва рамзи сулҳу дӯстӣ мебошад, ин деҳаро «Кафтархона» номидаанд.

## Шахсиятщо
Деҳаи Кафтархона шахсони оқилу бузургро ба монанди Махсуми Абдусууд, Махсуми Мулло Муҳаммадсаид, Домуло Абдулҳамид Раҳимов, Махсуми Зубайдулло — олимони ислом, Сироҷиддин Амирхонов, Раҳмонов Саттор, Зувайдулло паҳлавон, Низомиддин Амирхонов, Қодиров Исмонқул, муалллим Бозоров, усто Давлат, муаллим Турахонов, Бурҳониддин Ҳасанов, Қудратулло Айниддинов - шахсони боруманди деҳа, Тағойбобо Шукурзод, Азизи Раҳим, Абдуқодири Раҳим, Даврони Айниддин, Муҳаммадӣ Абдурасулов — олимону шоирон ва ба монанди инҳо даҳҳо шахсони хирадмандро парваридааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: СИ ЭМТ, 2013. — С. 83-84 — ISBN 978-99947-33-54-5
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Восеъ
Гурӯҳ:Ҷамоати Худоёр Раҷабов
Азим Иброҳим

**Азим Иброҳим** () — давлатмарди тоҷик, номзади илмҳои техникӣ (1991), академики Академияи байналмилалии захираҳои минералӣ (2010), академики Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2010). Муовини сарвазири Тоҷикистон (2013—2020), Вазири нақлиёти Тоҷикистон (аз 2020).

## Зиндагинома
Азим Иброҳим 1 марти соли 1962 дар ноҳияи Москва ба дунё омадааст. Соли 1984 Донишкадаи политехникии Тошкандро бо ихтисоси муҳандиси маъдан-маркшейдер хатм кардааст.

## Корнома
Фаъолияти кориашро соли 1984 ба сифати таҷрибаомӯз-тадқиқотчӣ оғоз намуда, солҳои 1985—1988 аспирант, сипас то соли 1992 ҳамчун ассистенти кафедраи геодезия ва маркшейдерии Донишкадаи политехникии Тошканд фаъолият намудааст. Солҳои 1992—1994 муаллими калони кафедраи физикаи умумӣ ва тасвири муҳандисӣ, декани факултаи саноати сабуки Донишгоҳи технологии Тоҷикистон, солҳои 1994—1995 муовини аввали раиси Кумитаи назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкории назди Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 1995—2002 муовини аввали раиси Кумитаи металлу сангҳои қиматбаҳои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, сипас муовини вазири саноати Тоҷикистон, солҳои 2004—2005 раиси ноҳияи Синои шаҳри Душанбе, солҳои 2005—2013 сардори Саридораи геологияи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва солҳои 2013—2020 муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 31 августи соли 2020 Вазири нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Пажӯҳишу ихтироъот
Азим Иброҳим муаллифи рисолаҳо ва мақолаҳои илмӣ ва 5 ихтироъ аст. Самтҳои асосии таҳқиқоти илмӣ: маркшейдерӣ, геодинамика, геотехника, сейсмотектоника, геомеханика. Ихтироот: тиргаки гумбазшакл, ки дар шароити фаъоли сейсмотектоникӣ истифода мешавад (Шаҳодатномаи ихтироъкори ИҶШС; 1987—1988); истеҳсоли гилхоки алюминий аз маъдани ставролит; ҳосил кардани гилхок ва консентрати криолит аз тахтасангҳои мусковитӣ (Феҳрасти давлатии ихтироъҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон; нахустпатенти № TJ 65 аз 9.4.2015).

Узви ИЖ Тоҷикистон (1998), узви ИЖ Федератсияи Руссия (2003), узви Конфедератсияи байналмилалии рӯзноманигорон (2004), узви ҳайати мушовараи маҷ. «Горный журнал» (ш. Маскав).

## Унвону ҷоизаҳо
* Беҳтарин ихтироъкори Тоҷикистон (2000, 2001);
* Ордени Шараф дараҷаи II (2001);
* Медали «10-солагии Горди миллӣ» (2004);
* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2005);
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (2010);
* Ифтихорномаҳои Кумитаи иҷроияи ИДМ (2010, 2017);
* Медали «25-солагии Қувваҳои мусаллаҳи Тоҷикистон» (2017).

## Осор
* Минералогическая часть трактата Ибн Сины «Опилки природы» («Курозаи табииёт»). Д., 2005;
* Саноати косибию ҳунармандӣ ва кӯҳӣ дар Бухорои Шарқӣ (охири асри 19 ва аввали асри 20). Д., 2006 (ҳаммуаллиф);
* Зерафшанский горнопромышленный регион Таджикистана: геология и минеральные ресурсы. М., 2012 (ҳаммуаллиф);
* Золото Таджикистана: геология и ресурсный потенциал. М., 2015 (ҳаммуаллиф).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Донишномаи донишмандони Тоҷикистон дар ибтидои қарни 21. Д., 2018.

Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Марҳабо Ҷабборӣ

**Марҳабо Ҷабборӣ** (*Ҷабборова Марҳабо Тухтасуновна*; 19 январи 1958, Конибодом, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор ва сиёсатмадор, доктори илмҳои филология, профессор. Муовини сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон (2013—2016).

## Зиндагинома
Марҳабо Ҷабборова 19 январи соли 1958 дар шаҳри Конибодом дар хонаводаи омсӯзгор ва Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ Ҳабиба Каримова ба дунё омадааст. Соли 1980 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Ленинободро бо тахассуси муаллими забон ва адабиёти рус хатм кардааст.

## Хонавода
Оиладор ва соҳиби 3 фарзанд аст.

## Фаъолияти корӣ
Марҳабо Ҷабборӣ баъд аз хатми донишкада дар соли 1980 то соли 2001 дар якчанд муассисаи таҳсилоти олӣ, аз ҷумла Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Хуҷанд (он замон Ленинобод), Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ва Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон, ба ҳайси омӯзгор ифои вазифа кардааст.

Солҳои 2001—2003 ҳамчун ноиби ректори Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон дар бахши илм ва солҳои 2003—2010 ректори Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода фаъолият кардааст.

Аз 16 марти соли 2010 вакили парлумон ва раиси Кумитаи илм, маориф ва сиёсати ҷавонони Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон буд.

Дар солҳои 2013—2016 муовини сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Ҳоло ӯ ба ҳайси омӯзгор дар макотиби олии Душанбе ифои вазифа карда истодааст.

## Ордену ҷоизаҳо
Бо «Ордени Шараф дараҷаи I», «Аълочии маорифи Тоҷикистон», Ифтихорномаҳои Вазоратҳои фарҳанг ва маориф сарфароз шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи Фараж
Забони хоразмӣ

**Забони хоразмиён** (хоразмӣ: زڨاک‌ای خوارزم zβ'k 'y xw'rzm, збок оы хворзм, збок оы хоразм) - дар ҳисоби забонҳои бостонӣ шуморида мешавад, ки дар байни халқи давлати бостонии Хоразм истифода бурда мешуд. Ин забон  яке аз забонҳои эронӣ буда дар зергурӯҳи забонҳои ҳинду-эронӣ ҷой гирифта ба гурӯҳи забонҳои ҳинду-аврупоӣ дохил мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои эронӣ
Қаторкӯҳи Туркистон

**Қаторкӯҳи Туркистон** —  қаторкӯҳест дар силсилаи кӯҳҳои Ҳисору Олой, дар ҳудуди Тоҷикистон ва Узбакистон. 

Аз шарқ ба ғарб (аз банди кӯҳи Масчо, ки бо қаторкӯҳи Олой пайваст аст, то наздики қалъаи Фармонтеппа) ба масофаи қариб 340 км тӯл кашидааст. Баландиаш то 5509 м, дар интлҳои шарқӣ то 5621 м. Асосан аз варақсанг, регсанг ва оҳаксанг таркиб ёфтааст. Дар нишебиҳои қисми шарқи қаторкӯҳ пиряхҳо (калонтаринашон Зарафшон) мавҷуданд. Дар нишебиҳои шимолӣ ва ҷанубӣ ҷо-ҷо арчазорҳо ҳастанд. Ба воситаи ағбаи Шаҳристон (3378 м) роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд мегузарад.

= Эзоҳ =

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Қирғизистон
Ҳисору Олой

[thumb|250px|[Қуллаи Чимтарға]]
**Ҳисору-Олой** — қаторкӯҳе, ки дар Осиёи Марказӣ ҷойгир аст ва ба силсилакӯҳҳои Помиру-Олой дохил мешавад.

Қуллаи Чимтарға, ки дар водии Зарафшон ҷойгир шудааст, ба қаторкӯҳи Ҳисору-Олой дохил аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Қирғизистон
Помиру Олой

**Помиру-Олой** — силсилакӯҳест, ки дар қисми ҷанубу-шарқии Осиёи Марказӣ мавқеъ гирифтааст. Қисми асосиаш дар Тоҷикистон камеаш дар Қирғизистон, Ӯзбекистон, Туркманистон ва каме ба давлатҳои Хитой ва Афғонистон дохил мешавад.
 
Помиру-Олой аз ғарб ба шарқ 900 км, аз шимол ба ҷануб 400 км тӯл мекашад.ба он қаторкӯҳҳо ва кӯҳҳои байни водии Фарғона дар шимол ва Амударёи боло дар ҷануб дохил мешаванд. Помиру-Олой се қисми гуногунро дар бар мегирад:
* Помир
* Ҳисору Олой
* Депрессияи Тоҷикистон

Қуллаҳои шимолии Помиру-Олой, Олой ва Туркистон мебошанд, ки аз ҷануб водии Фарғонаро иҳота мекунанд. Аз хати ин қаторкӯҳҳо дар минтақаи гиреҳи кӯҳии Мастчоҳ (баландии зиёда аз 5600 м) қаторкӯҳи Заравшон, ки ба ғарб аз ҷануби Заравшон тӯл мекашад, ҷудо мешаванд.
Дар байни қаторкӯҳҳои Олой ва ПасоОлой водии Олой ҷойгир аст.

Дар ҷануби Қаторкӯҳи Ҳисор қаторкӯҳҳои Ҳисор Депрессияи Тоҷикистон ҷойгир аст, ки дар он бисер қаторкӯҳҳои нисбатан паст  мавҷуданд, ки аз шимолу шарқ ба ҷанубу ғарб ва ҷануб-ҷанубу ғарб дароз мешаванд, дар робита ба каме каҷ ва ба шимолу ғарб рӯ ба рӯ мешаванд.

Помиру—Олой бузургтарин минтақаи яхбандии кӯҳӣ аст: дар ин ҷо зиеда аз 10 600 пирях дар майдони 9820 км² мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* ''Физическая география СССР.'' Памиро - Алай.

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Туркманистон
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Хитой
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Афғонистон
Офтобпараст (мазмунҳо)

* Офтобпараст - мавҷуди хазанда бо номи офтобпараст (бӯқаламун)
* Офтобпараст - номи як гиёҳе аст.
* Офтобгардон (Офтобпараст) - номи як гиёҳе аст.
Офтобпараст (гиёҳ)

**Офтобпараст** (), **ҳелиотроп** () — сардаи гулдоре аз хонаводаи говзабонҳо, говзабониён аст, ки 250—300 гуна дорад, ки ҳамаи онҳо ба номи умумӣ ҳелутрупиум (heliotropes) шинохта мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Аз Википедиаи порсӣ
Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон** — дуюм вазифаи баланди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, сарвазирро бино ба Моддаи 69 Сарқонуни Тоҷикистон аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин ё озод мешавад.

Сарвазири кунунии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қоҳир Расулзода мебошад, ки ба фармони президенти Тоҷикистон аз 23 ноябри соли 2013 сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Феҳристи сарвазирони Тоҷикистон аз соли 1925
### [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] (1925-1929)
**Раисони Шӯрои Комиссарҳои Халқӣ**
* Нусратулло Махсум (1925 —1926)
* Пӯлод Усмон Хоҷаев (декабри 1926 — 1928) 
* Муъмин Хоҷаев (марти 1928 — декабри 1929

### [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] (1929-1991)
**Раисони Шӯрои Комиссарҳои Халқӣ** 
* Абдурраҳим Ҳоҷибоев (декабри 1929 — декабри 1933) 
* Абдулло Раҳимбоев (декабри 1933 — феврали 1937)
* Ӯрунбой Ашӯров (феврал — сентябри 1937) 
* Маҳмадалӣ Қурбонов (сентябри 1937 — апрели 1946)
**Раисони Шӯрои Вазирон**
* Ҷаббор Расулов (апрели 1946 — 29 марти 1955) 
* Турсун Ӯлҷабоев (29 марти 1955 — 25 майи 1956) 
* Назаршо Додхудоев (25 майи 1956 — 12 апрели 1961) 
* Абдулаҳад Қаҳҳоров (12 апрели 1961 — 24 июли 1973)
* Раҳмон Набиев (24 июли 1973  — 20 апрели 1982) 
* Қаҳҳор Маҳкамов (26 апрели 1982 — 26 январи 1986) 
* Иззатулло Ҳаёев (26 январи 1986 — 6 декабри 1990) 
### [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (1991-то ҳол)
**Сарвазирон**
* Иззатулло Ҳаёев (25 июни 1991 — 9 январи 1992)
* Акбар Мирзоев (9 январи 1992 — 21 сентябри 1992)
* Абдумалик Абдуллоҷонов (21 сентябри 1992 — 18 декабри 1993)
* Абдуҷалил Самадов (18 декабри 1993 −2 декабри 1994)
* Ҷамшед Каримов (2 декабри 1994 — 8 феврали 1996)
* Яҳё Азимов (8 феврали 1996 — 20 декабри 1999)
* Оқил Оқилов (20 декабри 1999 — 23 ноябри 2013)
* Қоҳир Расулзода (23 ноябри 2013 — то ҳол)

## Эзоҳ

 

*
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1991 дар Тоҷикистон
Моғиён

**Моғиён** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Моғиёни ноҳияи Панҷакент. Аз Моғиён то маркази шаҳр 47 км. Аҳолиаш 2920 нафар (2017), тоҷикон.  
## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Панҷакент
Гурӯҳ:Ҷамоати Моғиён
Колхозчиён

**Колхозчиён** - деҳаест, ки дар водии Зарафшон ҷой гирифта дар ҳайъати ноҳияи Панҷакент вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон медарояд.

Гурӯҳ:Маҳалаҳои аҳолинишини ноҳияи Панҷакент
Яғноб (дарё)

**Дарёи Яғноб** — шохоби асосии дарёи Фондарё аст, ки ибтидои худро аз пиряхҳои қаторкӯҳи Зарафшон мегирад. Дарёи Яғноб бо Искандардарё якҷоя шуда, Фондарё ном мегирад ва 2 километр то шаҳраки Айнӣ норасида бо дарёи Зарафшон якҷоя мешаванд. Дарозии дарёи Яғноб ҳамроҳи Фондарё, ҳамагӣ 140 километрро ташкил мекунад.
Ба қисми болоии водии Яғноб аз маҳаллаи Анзоб роҳи танге ба деҳаи Марғеб мебарад. Дар масофаи 16 км пас аз Марғеб роҳи мошингард ба анҷом мерасад. Деҳаҳое, ки дар болооби дарё ҷойгиранд, инчунин чарогоҳҳо дар қисми болоии водӣ, танҳо тавассути роҳҳои пиёдагард дастрасанд.

Назди деҳаи Такфон, ки тақрибан 7 км поёнтар аз Анзоб воқеъ аст, шоҳроҳи M34 аз ҷануб ба водии Яғноб мепайвандад. Ин роҳ байни Душанбе ва Хуҷанд мегузарад ва дар 10 км охири ҷараёни дарё бо соҳили он ҳамроҳ мешавад. Дар маҳаллаи Зерафшон-1 Яғноб бо дарёи Искандардарё мепайвандад ва дар натиҷа дарёи Фондарё ба вуҷуд меояд.
алт=Кӯҳҳои Фон, заврақронон дар Фондарё|мини|614x614пкс|<center>Кӯҳҳои Фон, зарвақронон дар Фондарё</center>

Дарози умумии дарёи Яғноб 114 км-ро ташкил медиҳад. Масоҳати ҳавзаи он 1660 км² мебошад. Қисми зиёди оби он аз манбаи пиряхҳост. Дар моҳҳои март ва апрел дарё аз соҳилҳо берун меравад. Ҳаҷми миёнаи ҷараёни об дар 8 км аз даҳона 32,2 м³/с-ро ташкил медиҳад. Аз миёнаҳои ноябр то аввали март рӯи дарё ях мебандад.

Дар деҳаҳои кӯҳии қисми болоии водии Яғноб ягнобиҳо зиндагӣ мекунанд — гурӯҳи хурди этникии забони иронӣ, ки ба забони яғнобӣ ҳарф мезананд.

## Ҷусторҳои вобаста
* Мардуми яғноб
* Забони яғнобӣ

Гурӯҳ:Дарёҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дарёҳои вилояти Суғд
Нажод

**Нажод** — ин калима ташаккул ва инкишофи биологии инсонро дар назар дорад. Дар илми ҷаҳонӣ 3 намуди нажоди калон вуҷуд дорад, нажоди аврупоӣ, нажоди муғулӣ ва нажоди ҳабашӣ.

## Нажоди аврупоӣ
Нажоди калони Аврупоӣ ба як чанд гурӯҳи хурд тақсим мешавад.

### [[Нажоди Алпӣ]]
### [[Нажоди Нордӣ (шимолӣ)]]

### [[Нажоди Фалӣ]]
### [[Нажоди Брюн]]

### [[Нажоди Борребю]]
### [[Нажоди Балтикӣ]]

### [[Нажоди Балтикии шарқӣ]]
### [[Нажоди Қафқозӣ]]

### [[Нажоди Каспӣ]]
### [[Нажоди Понтӣ]]

### [[Нажоди Динорӣ]]
### [[Нажоди Ориенталӣ]]

### [[Нажоди Арманӣ]]
### [[Нажоди Баҳри миёназамин]]

### [[Нажоди Помиру Фарғонагӣ]]
## Халқҳое ки дар гурӯҳи нажоди Аврупоӣ дохил мешаванд
* Абазинҳо
* Абхазҳо
* Аварҳо
* Австрийсҳо
* Агулҳо
* Адыгҳо
* Озарбойҷонҳо
* Албанҳо
* Англисҳо
* Арабҳо
* Арманҳо
* Балкарҳо
* Баскҳо
* Белорусҳо
* Боснийсҳо
* Болгарҳо
* Валлийсҳо
* Валлонҳо
* Венгрҳо
* Гагаузҳо
* Гилянҳо
* Голландсҳо
* Грекҳо
* Грузинҳо
* Даргинсҳо
* Датҳо
* Ҷуҳӯтҳо
* Езидҳо
* Ингушҳо
* Ирландсҳо
* Исландсҳо
* Испансҳо
* Итальянсҳо
* Кабардинсҳо
* Карачаевсҳо
* Карелҳо
* Комиҳо
* Кумыкҳ
* Курдҳо
* Латышҳо
* Лаксҳо
* Лезгинҳо
* Ливҳо
* Литовҳо
* Лихтенштейнсҳо
* Лурҳо
* Мазандарониён
* Македонҳо
* Марийсҳо
* Мишариҳо
* Молдаванҳо
* Мордвагиён
* Норвежҳо
* Нуристониён
* Олмонӣ
* Осетинҳо
* Памириён
* Португалҳо
* Полякҳо
* Паштуҳо
* Румынҳо
* Русҳо
* Саамҳо
* Сербҳо
* Словакҳо
* Словенҳо
* Табасаранҳо
* Тоҷикон
* Толишҳо
* Татҳо
* Туркҳо
* Удмуртҳо
* Украинҳо
* Фарерҳо
* Финнҳо
* Фламандҳо
* Форсҳо
* Французҳо
* Фризҳо
* Хорватҳо
* Сахурҳо
* Сиганҳо
* Черкесҳо
* Черногорҳо
* Чехҳо
* Чеченҳо
* Шведҳо
* Швейсарҳо
* Шотландҳо
* Эстонҳо

## Нажоди муғулӣ

## Нажоди ҳабашӣ

## Пайвандҳо
Ванҷ (деҳа)

**Ванҷ** (форсӣ. ونج‎) —  деҳаест, ки маркази ҷамоати Ванҷ ва инчунин маркази ноҳияи Ванҷи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон аст.
Аз шаҳри Хоруғ (маркази Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон) 171 км дуртар ҷойгир аст.

Маркази ҷамоати деҳоти Ванҷ аст, ки аз ҷумла деҳаҳои Гушхун,  Роғ,  Ускроғ, Бодавд,  Панҷшанбеобод,  Дашти Роғ, Бичхарв, Убари Даргов, Рохарв, Гумаяк, Бовуд, Одешт, Ҷангали Зуго ва Ванҷро  дар бар мегирад. Аз рӯи омори соли 2010 дар Ванҷ 2600 нафар (1200 мард ва 1300 зан) истиқомат мекард, асосан ванҷиҳо ва язғуломиҳо.
## Мардум

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷамоати Ванҷ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ванҷ
Вахш (шаҳрак)

**Вахш** — шаҳрак ва маркази ноҳияи Вахш буда, дар ҳайати вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон медарояд.
## Мардум

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалаҳои аҳолинишини ноҳияи Вахш
Шайдон

**Шайдон** (ҳамчунон Ашт; ) — шаҳрак, маркази ноҳияи Ашт Ҷумҳурии Тоҷикистон. Маркази ҷамоати Шайдон низ ҳисобида мешавад. Дар шаҳраки Шайдон тоҷикон, ӯзбекҳо, русҳо ва намояндагони дигар қавмҳо зиндагонӣ мекунанд. Дар Шайдон заводи консервбарорӣ мавҷуд аст. Таъсис — соли 1924, мақом аз — соли 1967.

## Аҳолӣ

## Таърих

## Иқтисод ва иҷтимоъ

## Шахсони маъруф
## Манбаъ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷамоати Шайдон
Элок (мазмунҳо)

* Элок — деҳа дар ноҳияи Файзобод
* Элок — дарё дар ноҳияи Файзобод
* Элок — чашма дар деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод
* Элок — деҳа дар ноҳияи Ваҳдат
Деҳоти Айнӣ

**Ҷамоати Айнӣ** — ҷамоатест, ки мувофиқи бахшбандии марзӣ ба ҳайати ноҳияи Айнӣ, вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил мешавад.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Айнӣ
Қафқоз

мини
**Қафқоз** (; , *Къавкъасиони*, , *Ковказ*,  *Қафқаз* (аз ),  *Кафказ*, аз )  — мавқеи ҷуғрофӣ, одатан мавқеи зиёдаш кӯҳсорро дар назар дошта, дар қисми Осиёу Аврупо, ки як қисмаш дар даштҳои Аврупо ва қисми зиёдаш дар Осиё (Русия) ҷойгир шудааст. Ин минтақа, минтақаҳои Русия, Гурҷистон, Озарбойҷон, ва Арманистонро дарбар мегирад. Аз тарафи ғарб бо баҳри Сиёҳ ва аз тарафи шарқ бо баҳри Каспий иҳота шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Минтақаҳои ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Қафқоз
Авзиканд

**Авзиканд** - деҳаест, ки дар водии Зарафшон ҷой гирифта дар ҳайъати ноҳияи Мастчоҳ вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон медарояд.

Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Мастчоҳ
Палдорак (деҳа, н. Масчо)

**Палдорак** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Палдораки ноҳияи Масчо. Аз Палдорак то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 17805 нафар (2017), тоҷикон.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Масчо
Гурӯҳ:Ҷамоати Палдорак
Чеченҳо

**Чече́нҳо** (бо лавзи худ. *но́хчий*) — халқи Қафқозӣ, ки дар шимоли Қафқоз зиндагӣ мекунанд. Халқи асосии Ҷумҳурии Чеченистон (). Дар Ҷумҳурии Доғистон низ зиндагӣ мекунанд. Дар дини Ислом мебошанд..

## Таърихи пайдоиш
### Пайдоиши ном

## Мавқеъи зист

## Расмҳои одатӣ

## Ташаккул ва инкишофи биологӣ ([[нажод]])

## Либосҳои миллӣ

## Аксҳои намояндагони намоёни мардуми чечен


Акс:Sheikh Mansur 140-190 for collage.jpg|Шайх Мансур
Акс:Kunta-haji 140-190 for collage.jpg|Кунта Ҳоҷӣ
Акс:Pyotr Zakharov-Chechenets 140-190 for collage.jpg|Пётр Захаров
Акс:Tapa Tchermoeff 140-190 for collage.jpg|Тапа Чермоев
Акс:Khanpasha Nuradilov 140-190 for collage.jpg|Ханпаша Нурадилов
Акс:Milana Terloeva 140-190 for collage.jpg|Милана Терлоева
Акс:Vladislav Surkov.jpg|Владислав Сурков


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гурӯҳҳои этникӣ
Нажоди помиру фарғонагӣ

**Нажоди Помиру Фарғонагӣ** — нажоди аз ҳама шарқии нажоди аврупоӣ ба ҳисоб меравад, ки асосан мардумони дар Осиёи Миёна умр ба сар мебаранд.

Олимони ҷаҳон, шакли инкишофёбии биологии мардуми тоҷикро ба гурӯҳҳои Помиру-Фарғона ва Баҳри Миёназамин, ки дар дохили нажоди Аврупоӣ дохил мешаванд, ҷой кардаанд.

Дар донишномаи Брокгауз ва Эфрон, ки дар асри XIX ба нашр омадааст, дар бораи шакли зоҳирии тоҷикони кӯҳистон, чунин нависта шудааст:

: «*Тоҷикони кӯҳистон, бисёр қашоқ ҳастанд валек аз ҷиҳати шакли зоҳири, шакли халқҳои бостонии эрониёнро ҳифз карданд. Бисёри онҳо қади миёна ё ин ки баланд, рӯи зебои байзавӣ, чашмони кушоди рангаш қаҳвагӣ ва кабуд, бинии рости зебо баъзе вақт уқобшакл, пешонии васеъ, мӯйҳои сиёҳ, қаҳваранг ва малла доранд.*»

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нажоди Аврупоӣ
Соли 980

{{Оғози сол|980''' - соле, ки аз рӯи гоҳшумории григорӣ ё инки гоҳшумории мелодӣ аз рӯзи шанбе сар шудуаст.

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
* Абуали ибни Сино - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Даргузаштҳо

Гурӯҳ:Соли 980
Утришиҳо

**Утришиҳо** — (дурустараш **[[олмонӣ|олмониёни]] утришӣ**; ) — халқе, ки дар зергурӯҳи забонҳои олмонӣ ҷой гирифта ба гурӯҳи забонҳои ҳиндуаврупоӣ дохил мешаванд. Аҳолии асосии кишвари Утриш мебошанд.

## Адабиёт
* Бол. российская энц-я, ред. Ю. С. Осипова и др., том 1, М.-2005.
* Энциклопедия «Народы и религии мира», М.-1998.
* Справочник «Страны мира», М.-1989.
* Краткая художественная энц-я. Искусство стран и народов мира, том 1, М.-1962.

Гурӯҳ:Гурӯҳҳои этникӣ
Соли 1414

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1414]]*
* Абдураҳмони Ҷомӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1414]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1414
Соли 1292

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1292]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1292]]*
* Саъдӣ — намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1292
Соли 1184

{{Оғози сол|1184*'

== Рӯйдодҳо ==

== Зодрӯзҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Зодагони соли 1184*
* [[Саъдӣ]] - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

== Даргузаштҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1184''

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1184
Соли 973

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
* Берунӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Даргузаштҳо

Гурӯҳ:Соли 973
Озарбойҷониҳо

thumb|Озарбойҷонҳо

**Озарбойҷониҳо** (), ё ин ки **озариҳо** () — халқе, ки аҳолии асосии давлати Озарбойҷонро ташкил мекунанд. Дар қисми шимолу-ғарбии Эрон (Устони Озарбойҷони Шарқӣ, Устони Озарбойҷони ғарбӣ) ҳам истиқомат мекунанд. Бо ҳисоби умумӣ — тақрибан 23 миллион нафарро ташкил мекунанд (дар ҷаҳон).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гурӯҳҳои этникӣ
Соли 1946

## Рӯйдодҳо
Абдумалик Баҳорӣ — Донишкадаи педагогии Ленинободро хатм кардааст.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1946]]*
* Силвестр Сталлоне — ҳунарпешаи машҳуури амрикоӣ.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1946]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1946
Соли 941

{{Оғози сол|941'''

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
* Рӯдакӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

Гурӯҳ:Соли 941
Соли 858

{{Оғози сол|858'''

## Рӯйдодҳо

## Таваллуд шудагон
* Рӯдакӣ - шоири бузурги форсу-тоҷик.

## Вафот шудагон

Гурӯҳ:Соли 858
Соли 780

{{Оғози сол|780'''

## Рӯйдодҳо

## Тавллуд шудагон
* Муҳаммад ибн Мӯсо ал-Хоразмӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Вафот шудагон

Гурӯҳ:Соли 780
Соли 954

{{Оғози сол|954'''

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
* Абдумалики I ибни Нӯҳ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Даргузаштҳо

Гурӯҳ:Соли 954
Соли 907

{{Оғози сол|907'''

## Рӯйдодҳо

## Тавллуд шудагон

## Вафот шудагон
* Исмоили Сомонӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

Гурӯҳ:Соли 907
Соли 819

{{Оғози сол|819'''

## Рӯйдодҳо
* Давлати Сомониён - саршавии ҳукмронии сулолаи Сомониён, аввалин давлати соҳибистиклоли тоҷикон.
## Тавллуд шудагон

## Вафот шудагон

Гурӯҳ:Слои 819
Соли 892

{{Оғози сол|892'''

## Рӯйдодҳо
* Давлати Сомониён - то соли 892 амирони Сомониён зери итоати Хилофати Араб қарор доштанд.
## Тавллуд шудагон

## Вафот шудагон
* Насри I Сомонӣ

Гурӯҳ:Соли 892
Соли 914

{{Оғози сол|914'''

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
* Давлати Сомониён - дар ин сол амир Насри II ибни Сомонӣ таваллуд ёфтааст.

## Даргузаштҳо

Гурӯҳ:Соли 914
Префектураи Ивате

**Префектураи Ивате** () — яке аз префектураҳои Ҷопон аст.

## Таърих
## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт
## Аҳолӣ
 
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин
## Пайвандҳо
 
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Префектураи Ивате
Соли 999

{{Оғози сол|999'''

## Рӯйдодҳо
* Давлати Сомониён - барҳам хурдани ҳукмронии сулолаи Сомониён, аввалин давлати соҳибистиклоли тоҷикон.
## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

Гурӯҳ:Соли 999
Соли 19

## Рӯйдодҳо
#### Осиё
* Аввалин дастгоҳ/мошини парвозкунанда бино ба Ҳаншу.

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 19
Соли 50

## Рӯйдодҳо
Дар ин сол аҳолии Рим ба 1 миллион расид.

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 50
Соли 955

{{Оғози сол|955'''

## Рӯйдодҳо
* Абдумалики I ибни Нӯҳ - Абдумалики I бо халифаи аббосӣ муносибати хубро ба роҳ монда, пас аз солҳои тўлонӣ хутбаро бо номи халифа Мутеъ хонд. Ҳамчунон ин амири сомонӣ барои поён бахшидан ба низои даҳсолаи Сомониёну Бувайҳиён соли 955 қарордоди сулҳ имзо кард, вале ин қарордод ба фоидаи Сомониён набуд. Марги Абўалии Чағонӣ (соли 955) ҳам фурсате дигар барои қомат рост кардани Сомониён фароҳам овард. Қудрати саркардаҳои ҳарбии турк аз ҷумла Алптегин ба ҳадде расид, ки дар давоми панҷ сол чор вазирро барканор сохт.
## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

Гурӯҳ:Соли 955
Соли 130

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Лусий Вер — сипаҳсолори ояндаи Руми Бостон
## Даргузаштҳо
thumb|180px|«Антиной»
*Антиной — ҷавоне ки бо сипаҳсолори Руми Бостон Адриан ҳамеша ҳамроҳ буд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 130
Соли 142

## Рӯйдодҳо
*Сюли — роҳбари қабилаи хуну худкуши кард.
*Қушунҳои Чин вилояти сянҳоро запт карданд.
## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
*Сюли — роҳбари қабилаи хуну
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 142
Соли 155

{{Оғози сол|155''' — соле, ки аз чоршанбе аз рӯи гоҳшумории григорӣ сар мешава. Ин соли 155-уми соли милодӣ мебоша. 
## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
Дион Кассий — консул (номи шахсони олимартабаи ҳукумати дар Руми Бостон ва Фаронса) ва таърихчӣ.
## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 155
Аср

**Аср ё қарн** (арабӣ:**العصر**) , 
# воҳиди ғайрисилсилавии вақт, ки ба сад сол баробар аст. Масалан, садаи XXI – фосилаи вақти байни 1 январи 2001 то 31 декабри 2100 (ниг. Солшуморӣ). 
# Даври таърихӣ, масалан, асри оҳан.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Асрҳо
Ғазал

**Ғазал** ()дар асл ба маънои ҳадиси ишқ, ошиқӣ кардан, ва ошиқ бохтан аст. Дар истилоҳи адабиёти порсӣ, ғазал қолабе аз шеър аст, ки дар он мисраъи якум мисраъҳои зух ҳамқофияанд ва ҳад маъмули он ба таври миёнгин 5 то 12 байт мебошад.

**ДИДОРИ ЁРИ НОМУТАНОСИБ ҶАҲАННАМ АСТ**

:Моро биҳишт суҳбати ёрони ҳамдам аст,
:Дидори ёри номутаносиб ҷаҳаннам аст!
:
:Ҳар дам, ки дар ҳузури азизе ба сар барӣ,
:Дарёб, к-аз ҳаёти ҷаҳон ҳосил он дам аст!
:
:На ҳар кӣ чашму гӯшу даҳон дорад одамист,
:Бас девро, ки сурати фарзанди одам аст.
:
:Он аст одамӣ, ки дар-ӯ ҳусни сират аст,
:Ё лутфи суратест, дигар ҳашви олам аст.
:Онон, ки дар баҳор ба саҳро намераванд,
:Бӯи хуши рабеъ бар эшон муҳаррам аст.
:
:В-он сангдил, ки дида бидӯзад зи рӯи хуб,
:Пандаш мадеҳ, ки ҷаҳл дар ӯ нек маҳкам аст!
:Ором нест дар ҳама олам ба иттифоқ,
:В-ар ҳаст, дар муҷовирати ёри маҳрам аст.
:
:Гар хуни тоза меравад аз реши аҳли дил,
:Дидори дӯстон, ки бубинанд, марҳам аст!
:
:Дунё хуш асту мол азиз асту тан-шариф
:Лекин рафиқ бар ҳама чизе муқаддам аст!
:
:Мумсик барои мол ҳамасола тангдил,
:Саъдӣ ба руи дӯст ҳамарӯза хуррам аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Жанрҳои адабиёт‎
Соли 255

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
* Дорофей Тирский — шаҳиди насронӣ.

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 255
Соли 296

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
*Гай (попи румӣ)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 296
Соли 367

## Рӯйдодҳо
Нигаред: Воқеаҳои соли 367
## Зодрӯзҳо
Нигаред: Зодагони соли 367
## Даргузаштҳо
Нигаред: Фавтидагони соли 367
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 367
Соли 466

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Хлодвиг I — подшоҳ ва бунёдгари давлати Франкҳо.
## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 466
Осетинҳо

**Осетинҳо, ириҳо**  () — халқест, ки аксарият дар Қафқоз зиндагӣ мекунад. Насли эронинажод аст, ки ба мисли тоҷикон яке аз мардумони Ориёӣ ба ҳисоб мераванд.

Забони осетинӣ ба забонҳои шимолу-шарқии эронӣ якҷоя шуда ба зергурҳи забонҳои Ҳинду-Эронӣ даромада ба забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ дохил мешавад. Баъзеи онҳо дузабона ҳастанд, яъне осетинӣ - русӣ, каме осетинӣ - гурҷӣ ва осетинӣ - туркӣ.

## Таърихи пайдоиш
### Пайдоиши ном

## Мавқеъи зист

## Расмҳои одатӣ
### Либосҳои миллӣ

## Ташаккул ва инкишофи биологии осетинҳо ([[нажод]])
## Адабиёт
* Osetini.com  — Таърихи осетинҳо.
* alanica.ru  — Аланҳо. Таърихи Аланҳо.

Гурӯҳ:Гурӯҳҳои этникӣ
Соли 570

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
20 апрели соли 570 - cанаи таваллуди Муҳаммад () «Салаллоҳу Алайҳи ва Салам» () - пайғамбари дини Ислом

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 570
Соли 565

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
Юстиниани I, сипаҳсолори (император) Руми Қадим.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 565
Соли 599

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
* 17 март - Алӣ ибни Абутолиб

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 599
Соли 605

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
***Фотима бинти Муҳаммад** (; — духтари хӯрди ҳазрати Муҳаммад, паёмбари ислом аз ҳамсари якум Хадича тавлид ёфтааст (605—633).

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 605
Соли 628

## Рӯйдодҳо

* Ардешер III, 7 сола, ҳамчун бисту чорумин шоҳи Сосониён падараш Ковадҳ II ҷойгузин шуд.

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 628
Соли 632

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
* Охири моҳи май ё аввали моҳи июн (рӯз ва моҳ номаълум, аммо аввали ҳафта рӯзи душанбе) — паёмбар Муҳаммад (с)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 632
Соли 683

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
*Язид I — дувум халифи араб аз сулолаи Омуён
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 683
Соли 751

## Рӯйдодҳо
* Набарди Талас

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 751
Соли 758

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
Саканоуэ но Тамурамаро — сарлашкари Жопуни давраи Хэян
## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 758
Фарҳод Раҳимӣ

**Фарҳод Раҳимӣ** (*Фарҳод Қодирович Раҳимов*; 19 сентябри 1968, Панҷакент) — и тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика (2008), профессор (2009), узви пайвастаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014). Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (2013—2024). Барандаи Ҷоизаи байналхалқии ЭКО дар бахши «Илм ва технология» (2012).

## Зиндагинома
Фарҳод Раҳимӣ 19 сентябри соли 1968 дар шаҳри Панҷакент таваллуд шудааст. Cоли 1992 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси физик, физик — омӯзгор хатм кардааст.

Фаъолияти кориашро ҳамчун лаборанти калони кафедраи физикаи умумӣ шурӯъ намуда, сипас дар аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба омӯзиш ва таҳқиқи ҳодисаҳои дохилиядроӣ, ки ба ҳаракати спинии электронҳо алоқамандӣ дошт, машғул гардида, соли 1995 рисолаи илмиашро пеш аз муҳлат дифоъ намудааст.

Солҳои 1995—1998 дар ҳангоми кор дар донишгоҳ докторанти Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд ва таҳқиқоти илмиашро дар Пажӯҳишгоҳи мутаҳидаи таҳқиқоти ядроии шаҳри Дубнаи Федератсияи Русия идома дода, рисолаи докториро дифоъ ва ба унвони илмии доктори илмҳои физика ва математика соҳиб гардидааст.

## Корнома
Аз соли 1995 то соли 2000 ба ҳайси муаллими калони кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва солҳои 2001—2005 ҳамчун сардори раёсати ҳамоҳангсозӣ ва ояндабинии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият намудааст.

Солҳои 2005—2006 муовини Вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва солҳои 2006—2013 муовини аввали Вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Дар солҳои 2013—2020 Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон ва 2020—2024 Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон буд.

Фарҳод Раҳимӣ аз 16 январи соли 2024 раиси Кумитаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Таълифот
Фарҳод Раҳимӣ муаллифи 4 монография, 8 китоби дарсӣ, 4 дастури методӣ ва зиёда аз 95 мақолаи илмӣ мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон,
* Ордени Шараф дараҷаи II,
* Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ,
* Ҷоизаи байналхалқии ЭКО дар бахши «Илм ва технология».

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Президентҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон
Сироҷиддин Муҳриддин

**Сироҷиддин Муҳриддин** (* Аслов Сироҷидин Муҳридинович*; тав. 17 феврали 1964, ноҳияи Совети вилояти Хатлон), ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — давлатмард ва дипломати тоҷик. Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз соли 2013).                                          

## Зиндагинома
Аслов Сироҷидин Муҳридинович 17 феврали соли 1964, ноҳияи Темурмалик вилояти Хатлон) таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1986 Донишкадаи гидрометеорологии Одесса ва соли 2002 Донишгоҳи иқтисодии Тошкентро хатм кардааст.

## Фаъолияти корӣ
[thumb|300x300px|Президенти Федератсияи Русия [Владимир Путин (аз чап) бо Вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон Сироҷиддин Аслов (аз рост), 3 июни соли 2015.]]
Фаъолияти кориашро соли 1986 ба сифати муҳандис-агрометеорологи Маркази гидрометеорологияи Саридораи обуҳавосанҷии ҷумҳурӣ оғоз намуда, то соли 1996 дар вазифаҳои муовини сардор, сардори Раёсати прогресси илмию техникӣ ва стандартҳои Вазорати ҳифзи табиат, муовини сардори Саридораи обуҳавосанҷии Вазорати ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Аз соли 1996 то соли 2004 дар мансабҳои Намояндаи комилҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Кумитаи иҷроияи Шӯрои байнидавлатӣ оид ба проблемаҳои ҳавзаи баҳри Арал, Намояндаи комилҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Кумитаи иҷроияи Фонди байналхалқии наҷоти Арал ва Раиси Кумитаи иҷроияи Фонди байналхалқии наҷоти Арал фаъолият намудааст.

Солҳои 2004—2005 ба ҳайси муовини якуми Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои вазифа намудааст.

Солҳои 2005—2011 дар вазифаи Намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Созмони Миллали Муттаҳид кор кардааст.

Аз моҳи марти соли 2011 дар мансаби Намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Созмони Миллали Муттаҳид, ҳамзамон Сафири Фавқулодда ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Куба фаъолият дорад.

Бо ордени «Шараф» дараҷаи II сарфароз гардидааст. Бо забонҳои англисӣ, форсӣ ва русӣ озодона ҳарф мезанад.
Оиладор, соҳиби 5 фарзанд.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 ноябри соли 2013 Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид

## Ҷоизаҳо
* Ордени «Шараф» дарҷаи II (28 августи соли 2010). 

## Пайвандҳо
* Шарҳи ҳол дар сайти ВКХ Тоҷикистон 
* Биография: Сироджиддин Аслов — новый министр иностранных дел Таджикистана
* Хамрохона Зарифи на посту главы МИД Таджикистана сменил Сироджиддин Аслов 
## Нигаред низ
* Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Соли 804

## Рӯйдодҳо
Императури Шарқи Рум (Империяи Византия) ҷанг бо арабҳоро аз сар гирифт.

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 804
Соли 809

{{Оғози сол|809''' — рӯзи панҷшанбе аз рӯи гоҳшумори мелодӣ сар мегирад. Ин 809-ум соли милодии асри IX-уми ҳазораи 1.

## Рӯйдодҳо
*Запти София аз ҷониби булғорҳо.
## Зодрӯзҳо
*Ҳунайн ибни Исҳоқ ал-Ибодӣ, табиб ва мутарҷим аз забонҳои юнонӣ ва сурияӣ.
## Даргузаштҳо
14 июн — Отомо но Отомаро, сарлашкари жопунӣ.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 809
Соли 837

## Рӯйдодҳо
'''Астрономия}}
*10 апрел — Ситораи думдор Галлея дар наздикии 5 миллион км аз Замин гузашт ва ин аз ҳама масофаи наздикшавии ӯ нисбати Замин буд. 
## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 837
Соли 845

## Рӯйдодҳо
*Мӯҳосираи Париж аз ҷониби викингҳо соли 845
## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 845
Соли 10 п.м.

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
* Клавдий (Тибе́рий Кла́вдий Друз Неро́н Герма́ник) — шоҳаншоҳи Руми Бостон.
* Агриппаи I — Подшоҳи Яҳудистон.

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 10 п.м.
Соли 871

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Гарсия I — якумин подшоҳи Леон
## Даргузаштҳо
*23 апрел — Этельред I, подшоҳи Уэссекс
*Ибни Абд ал Ҳаким — якумин таърихдони первый Миср.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 871
Соли 884

## Рӯйдодҳо
*Бунёди шаҳри Житомир
## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
*Хуан Чао — яке аз роҳбарони шуриши деҳқонон (874—884) дар шаҳрҳои Чин
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 884
Соли 888

## Рӯйдодҳо
* Миёни бародарон Насри I Сомонӣ ва Исмоили Сомонӣ соли 888 задухӯрди мусаллаҳона сурат гирифт.

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 888
Юсуф Носиров

**Юсуф Саидович Носиров ** () — зистшинос, доктори илмҳои биология, профессор, Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1990), узви пайвастаи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон (1981). Барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1996) ва Ҷоизаи Институти америкоии биографӣ «Инсони соли 2000».

## Зиндагинома
Юсуф Носиров 24 августи соли 1932 дар шаҳри Хуҷанд дар хонадони рӯшанфикри тоҷик Саид Носиров ба дунё омадааст.
* 1950 — факултаи табии Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинободро хатм кардааст.
* 1950—1954 — дар аспирантураи Институти ботаникаи шаҳри Ленинград таҳсил кардааст.
* 1954—1986 — ходими калони илмӣ, мудири шӯъба, аз соли 1964 директори Институти физиология ва биофизикаи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон.
* 1986—2000 — ректори Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон.
* 2001—2007 — Раиси Хазинаи сулҳ ва ваҳдати Тоҷикистон, узви Шӯрои Федератсияи сулҳ ва ваҳдат — ташкилоти ғайридавлатии байналмилалӣ бо мақоми машваратии ЭКОСОС СММ ва Шӯрои Аврупо.

## Фаъолияти илмӣ
Юсуф Носиров соли 1966 рисолаи докториашро дар Шӯрои дифои Институти физиологияи рустаниҳо ба номи К. А. Тимирязев АИ ИҶШС (Москва) дифоъ намудааст. Аз соли 1981 узви пайвастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон буд.
Бо номи ӯ ташаккули мактаби илмии биофизика ва генетикаи фотосинтезро дар Тоҷикистон вобаста мекунанд. Юсуф Носиров дар якчанд конфронсҳои байналмилалӣ ва умумииттифоқӣ ба монанди «Фотосинтез и использование солнечной энергии» (Душанбе, 1967), симпозиуми байналмилалии «Генетика фотосинтеза» (Душанбе, 1972), конгресси XIV байналмилалии «Генетика фотосинтеза и продуктивность растений» (Москва, 1978), конфронси умумииттифоқӣ «Проблемы генетики, селекции и интенсивной технологии сельскохозяйственных культур» иштирок кардааст.
 
Юсуф Носиров зиёда аз 350 мақолаи илмӣ-оммавӣ таълиф намуда, муаллифи 3 китоб мебошад. Таҳти роҳбарии илмии ӯ 50 нафар рисолаҳои номзадӣ ва 3 нафар рисолаҳои докторӣ дифоъ намудаанд.

Аксари онҳое, ки дар соҳаи биология алҳол дар Тоҷикистон ва берун аз он кору зиндагӣ доранд, аз мактаби ӯ гузаштаанд.

## Ҷоизаҳо
* ордени «Нишони фахрӣ»
* Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1990)
* Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино‎ (1996)
* Ҷоизаи Институти америкоии биографӣ «Инсони соли 2000».

## Даргузашт
Юсуф Носиров 12 июли соли 2007 дар шаҳри Душанбе даргузаштааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* centrasia.ru Носиров Юсуф 

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Генетикони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон
Соли 935

## Рӯйдодҳо
#### Африқо
* Талоши сеюм фатҳи Миср аз тарафи Сулолали Шиаъи Фотимӣ бо шикаст мувоҷеҳ шуд
## Зодрӯзҳо
Фирдавсӣ — шоири адабиёти классикии форсу тоҷик.
## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 935
Соли 1001

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1001]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1001]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1001