open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ибн

**Ибн** () — писар, 1) калимае, ки дар таркиби номҳо меояд: Ибни Арабӣ, Ибни Сино, Ибни Масеҳо. 2) маҷозӣ: ибнуссабил (роҳгузар), ибнулвақт — шахсе, ки на аз рӯи ақида ва маслаки муайян, балки аз рӯи талаботи вақту рӯз рафтор мекунад, созишкор, замонасоз, ибнулғараз — касе, ки аз рӯи ғараз кор мекунад ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Номҳои арабӣ
Ибни Абдураббиҳ

**Абуумар Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Абдураббиҳи Андалусӣ** ابن عبد ربِّه (; ) —  ва адиби арабизабони андалусӣ.

## Зиндагинома
Ибни Абдураббиҳ аз хонадони банӣ Аббос буд, аммо чун бобокалонаш Солим ба дарбори амир Ҳишом ибни Абдурраҳмон (дуввумин амири силсилаи Умавиёни Андалус) роҳ ёфт, Ибни Абдураббиҳ яке аз шахсони наздики амир шуд ва дӯстон ӯро марвонӣ ва умавӣ меномиданд. Кӯдакии шоир дар тангдастӣ гузаштааст. Ибни Абдураббиҳ илмҳои динӣ ва адабиро дар назди бародараш Яҳё, ки аз фақеҳон ва муҳаддисони Қуртуба буд ва баъдтар назди Абдуссаломи Хушанӣ ва Муҳаммад ибни Ваззоҳ, ки аз интиқолдиҳандагони фарҳангу адаби Шарқ ба Андалус буданд, омӯхт. Ибни Абдураббиҳ туфайли истеъдоду заковати баландаш ба зудӣ дар маҳфилҳои илмии зодгоҳаш дар саффи муҳаддисону фақеҳон ҷой гирифт, аммо ба шеъру шоирӣ майли бештар дошт ва бо ҳунари шоиронааш дар дарбори Амир Мунзир, Амир Абдуллоҳ ва Абдурраҳмони Носир хидмат кард. Ӯ дар тамоми анвои шеърии он даврон табъ озмудааст. Дар гуфтани ғазал мумтоз буд, ғазалҳояш сода, хушоҳанг ва дур аз такаллуф мебошанд. Мутафаккири классики араб Мутанаббӣ Ибни Абдураббиҳро «малеҳу-л-Андалус» унвон додааст. Осори манзуми Ибни Абдураббиҳ то замони мо нарасида, танҳо намунаҳое аз ашъорашро Саолабӣ ёдоварӣ кардааст. Машҳуртарин асари насрии Ибни Абдураббиҳ «ал-Иқд» ё «Иқду-л-фарид» мебошад, ки бо сабки донишномавӣ ва дар 25 боб таълиф шуда, мавзӯъҳои иҷтимоӣ, сиёсӣ, ахлоқӣ, адабӣ ва таърихиро фаро гирифтааст. Дар ин китоб осор, хабарҳо, гуфтаҳо ва гулчини насру назми Шарқи исломӣ низ гирдоварӣ шудаанд ва бахши аъзами зиндагии ӯ низ бозтоб шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Расадхонаи Санглох

**Расадхонаи Санглох** — расадхонаи ахтаршиносӣ аст, ки соли 1980 дар кӯҳи Санглох, ноҳияи Данғараи Тоҷикистон, дар масофаи 90 км дар ҷанубу ғарбии Душанбе сохта шудааст. Ба ҳайати Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил мешавад.

## Сардорони расадхона

## Таърихи расадхона
Мушоҳидаҳо бо роҳбарии О. П. Василяновская нишон доданд, ки аз ҷиҳати оромии атмосфера Санглох ҷои беҳтарини ИҶШС шад (30 %  = 0,3"). Аз соли 1957 то соли 1980 дар Саглох станистгоҳи ии кухииуҳуъбаи «Ситораҳои тағйирбанда» кор мекард. Расадхона бо роҳбарии Доброволский Олег Василевич тарҳрезӣ шудааст. Сохтмон соли 1977 оғоз шуда, соли 1980 ба анҷом расид. Дар солҳои 90-уми асри 20 гXXбази Зейсс-1000 тирборон карда шуд, панели идоракунии телескопи 1 шикаста, дар оинаи асосии ТС-600 чипҳо мавҷуд буданд - на— дар ҷаи ғорати аҳолӣ ҳангоми ҷустуҷӯ бари ллхои ҳанга.

## Ҳамчунин нигаред

* Расадхонаи астрономии Хисор
* Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
* Расадхонаи Душак-Эрекдаг
* Рӯйхати асбобҳои астрономӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Тавсифи расадхона
* Эҳёи расадхонаи Санглок
* Харитае, ки объектҳоро дар ҳудуди расадхона нишон медиҳад (wikimapia.org)
* Хабархои обсерватория
* Ҷамъоварии маълумот дар бораи расадхона
* Қадамҳои аввалин барои барқарор кардани телескопҳо дар расадхонаи Санглок дар Тоҷикистон
* Экспедитсияи дуюми Пулкон ба Санглок
* Астрономия дар Точикистон (пайванди дастнорас)
* Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои 80-90-ум. асри XX
* Максумов Музаффар — сахифаи коркуни институт

**Нашрияҳо дар базаи NASA ADS:**

* Ҷустуҷӯи "Sanglok"

Гурӯҳ:Расадхонаҳо аз рӯи алифбо
Расадхонаи ахтаршиносии Ҳисор

**Расадхонаи ахтаршиносии Ҳисор** (Ҳисор) — соли 1956 ҳамчун истгоҳи мушоҳидавии расадхонаи ахтаршиносии Сталинобод таъсис ёфта, баъдан ба ҳайати Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил шуд.

Сайёраки (2746) ба номи расадхона гузошта шудааст.

## Сардорони расадхона

## Таърихи расадхона
Мушоҳидаҳои аввалин дар ҳудуди расадхонаи ахтаршиносии Ҳисор соли 1956 гузаронида шуда, биноҳои асосӣ дар солҳои 1963-1971 дар 14 километрии ҷанубу ғарби Душанбе сохта шудаанд. Давраи дуюми расадхона бо рохбарии Доброволский Олег Василевич анҷом ёфт. Дар соли 2004 ҶИА ҳамкорӣ бо PulKON (ISON) дар лоиҳаи мониторинги фазои наздики Замин (моҳвораҳо, партовҳои кайҳонӣ, AWS ва объектҳои наздик ба Замин) оғоз кард. Ҷойгиршавии ҷуғрофӣ ва асбоби истифодашуда имкон медиҳад, ки мадори заминисто дар диапазони тулӣ аз 20° E то 120° E идора карда шавад.

## Ҳамчунин нигаред
* Расадхонаи Санглох
* Академияи фанҳои ҶШС Тоҷикистон
* Рӯйхати асбобҳои астрономӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* ГисАО Ахбор - сайти кормандони расадхона
* Харитаи GISAO дар wikimapia.org бо нишон додани объектҳо дар ҳудуди расадхона
* Расадхонаи астрономии Хисор (Пулкон)
* Хабархо аз расадхонаи Хисор (ТочикТА).
* Мачмуи маълумот дар бораи расадхона (Ка-дар)
* «Астрономия дар Точикистон» (пайванди дастнорас)
* Аввалин мушоҳидаҳои CCD оид ба объектҳои кайҳонӣ дар GISAO
* Дар расадхонаи Хисор мушохидахои доимй дар АЗТ-8 аз нав cap шуданд
* Таърихи расадхона

**Нашрияҳои мушоҳидаҳо дар Маркази Сайёраи Минор**

* Мушоҳидаҳои астрометрии сайёраҳои хурд

**Нашрияҳо дар базаи NASA ADS**

* Ҷустуҷӯи "Ҳисор"

Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе
Гурӯҳ:Расадхонаҳо аз рӯи алифбо
Калининское (вилояти Чуй)

**Калиниское** () — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Красновосточнийи ноҳияи Ҷайили вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 3744 нафар дар соли 2024.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ҷайил
Ибқо

**Ибқо** ( — зинда ва боқӣ гузоштан, тараҳҳум кардан) — дар илми арӯз тағйиротеро гӯянд, ки ҳангоми муоқабати афоиле ба вуҷуд меояд.

Ҳарчанд дар рукнҳои аслӣ ё фаръии арӯз тавассути анҷоми амале (мас., амалҳои хабн, кафф, тай, салм, қабз, ҷадъ, қатъ, ҳазф ва ғ.) дар шакли афоил тағйироте рӯй медиҳад, аммо асос (реша)-и афоил боқӣ мемонад. Мас., вақте ки дар рукни асосии баҳри Ҳазаҷ — мафоӣлун (v — — -) амали қабзро анҷом медиҳем (нигар Мақбуз), мафоӣлун (v — — -) шакли мафоилун (v — v -)-ро мегирад, ҳангоми анҷоми амали кафф (нигар Макфуф) рукни мафоӣлун (v — — -) ба мафоӣлу (v — — v) табдил меёбад. Тамоми тағйироте, ки дар рукни асосии ин ё он баҳр ба вуҷуд меояд, ҳангоми тақтеъ бо номи ҳамон баҳр якҷо ном бурда мешавад. Мас.: рубоии зер дар асоси зиҳофҳои ахраб (мафъӯлу — — v), мақбуз (мафоилун v — v —), макфуф (мафоӣлу v — — v) ва маҷбуб (фаал v —) сохта шудааст, ки ҳар чаҳор аз рукни асосии баҳри Ҳазаҷ — мафоӣлун (v — — -) берун омадаанд. Аз ин рӯ, вазни баҳрро Ҳазаҷи мусаммани ахраби мақбузи макфуфи маҷбуб мехонанд:

мафъӯлу мафоӣлун мафоӣлу фаал
— — v / v — v -/ v — — v / v -

Абёти зер дар яке аз навъҳои баҳри Ҳазаҷ — Ҳазаҷи мусаддаси маҳзуф суруда шудаанд:

мафоӣлун мафоӣлун фаӯлун
v — — — / v — — — / v — -

Дар ин вазн ду рукни солим (мафоӣлун v — — -) ва як зиҳоф фаӯлун (v — -) иштирок доранд, ки ҳангоми анҷоми амали ҳазф ба вуҷуд омадаанд ва он ҳам аз рукни асосии баҳри Ҳазаҷ — мафоӣлун берун омадааст. И. дар тамоми рукнҳои асосии баҳрҳои солим ва фаръии арӯз дучор меояд.
Байти зерин, ки дар асоси зиҳофҳои матвии рукни асосии баҳри Раҷаз — мустафъилун (- — v —) ва зиҳофи матвии макшуфи рукни солими мафъӯлоту (- — — v) сохта шудааст, дар натиҷаи анҷоми амалҳои тай ва тайю кашф ҳосил шудааст:

муфтаилун / муфтаилун / фоилун
 – v v – / – v v – / – v – 

Барои ҳамин вазни ин байтро Сареъи мусаддаси матвии макшуф меноманд. Сабаби чунин номидани ин вазн аз он аст, ки рукнҳои солими баҳри Сареъ аз мустафъилун (- — v —), мустафъилун ( — — v —), мафъӯлоту ( — — — v) иборат буда, ҳангоми анҷоми амали тай аз мустафъилуни якуму дуюм зиҳофи муфтаилун ( — v v —) ва ҳангоми анҷоми амалҳои тай ва кашф (нигар Макшуф) зиҳофи матвии макшуф (фоилун — v -) ҳосил шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Илми арӯз
Феҳристи сарварони Қазоқистон

Президенти Қазоқистон сарвари давлатест, ки бо овоздиҳии умумӣ ба мӯҳлати панҷ сол интихоб мешавад.  Президент сарвазири Қазоқистон (сардори ҳукумат) ва муовини аввали сарвазирро таъин мекунад.  

## Сарварони хонигарии Қазоқ (хонҳо) (1465—1874)

## Сарварони Қазоқистон (1917 &#x2013; 1990)

### Мухторияти Алаш (1917 &#x2013; 1920)

### Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Қирғизистон (1920 &#x2013; 1925)

#### Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Қазокистон (1925 &#x2013; 1936)

### [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Қазоқистон]] (1936 &#x2013; 1991)

#### Котиби якуми Ҳизби Коммунистӣ

#### [[Сарвари давлат]]

## Президентҳои Ҷумҳурии Қазоқистон (1990 – то имрӯз)
**Ҳизбҳои сиёсӣ**

; Мақом

;; Рамзҳо

;; Раъйпурсии конститутсионӣ

**Шарҳ**

То 16 декабри соли 1991 сарвари давлат **Президенти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Қазоқистон** ном дошт.

## Ҷадвали вақт

## Ҳамчунин нигаред

* Раисони палатаҳои парлумони Қазоқистон
* Феҳристи раисони Шӯрои Олии Қирғизистон (Жогорку Кенеш)
* Президенти Қазоқистон
* Сарвазири Қазоқистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна

* Сайти расмии президенти Қазоқистон
* Тарҷумаи ҳоли президенти Қазоқистон Назарбоев 
## Манбаъ
* Википедияи инглисӣ 

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Қазоқистон
Гурӯҳ:Ҳукумати Қазоқистон
Гурӯҳ:Сарварони ҳукуматҳо аз рӯи кишвар
Ибни Абдуссалом

**Абумуҳаммад Иззуддин Абдулазиз ибни Абулқосим ибни Муҳаммад ибни Муҳаззаби Суламии Димишқӣ**, маъруф ба **Ибни Абдуссалом** ва **Иззуддин ибни Абдуссалом**  (; 1181, Димишқ — 1262, Қоҳира) — фақеҳ ва муҷтаҳиди шофеӣ ва аз уламои бузурги ислом.

## Зиндагинома
Таълимоти диниро дар Димишқ, фиқҳро аз Фахруддин ибни Асокир, усулро аз Сайфуддини Омидӣ ва ҳадисро аз Ҳофиз Абумуҳаммад Қосим ибни Асокир фаро гирифт. Соли 1203 ба Бағдод рафт ва пас аз як моҳ боз ба Димишқ баргашт; нахуст дар зовияи Ғаззолӣ ба тадрис ва хитоба пардохт, сипас дар масҷиди ҷомеи умавӣ ба хондани хутба ва тадрис машғул шуд. Вақте амири Шом Солеҳ Исмоил ибни Одил қалъаи Сафадро бе муқовимат ба фарангиён таслим кард, Ибни Абдуссалом онро нодуруст дониста, аз вай интиқод кард ва дар хутба барояш дуо накард. Солеҳ бар Ибни Абдуссалом хашм гирифт ва ӯро зиндонӣ кард. Пас аз чанде Солеҳ Ибни Абдуссаломро озод кард ва ӯ ба Миср рафт. Ҳокими Миср Солеҳ Наҷмуддин Айюб аз Ибни Абдуссалом истиқболи гарм кард ва кори қазо, хутба дар Ҷомеи Амр ибни Ос ва амру наҳйро дар баъзе муҳофазоти Миср ба вай вогузошт, аммо Ибни Абдуссалом пас аз чанде аз тамоми вазифаҳо канора гирифта, ба таълиф, тадрис ва ибодат пардохт. Ибни Абдуссалом дар илму иҷтиҳод ва тақвову ибодат шуҳраи диёри Миср гашта буд. Шахсиятҳои номдоре, ба мисли Ибни Дақиқулъид, Алоуддини Боҷӣ, Тоҷуддин ибни Фиркоҳ, Абумуҳаммади Димётӣ, Абубакр Муҳаммад ибни Юсуфи Масдӣ, Абулаббоси Дишновӣ аз ҷумлаи шогирдони Ибни Абдуссалом буда, аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд.

Ибни Абдуссалом ба сиёсат ва тасаввуф низ гароиш доштааст. Вақте Ибни Абдуссалом аз дунё гузашт, мардуми зиёд, ҳатто султон Бейбарс (1223−77) бо мулозимонаш дар намози ҷанозаи ӯ ширкат карданд. Ҷамъият ба қадре бисёр буд, ки Бейбарс ба баъзе атрофиёнаш гуфт: «Имрӯз ҳокимияти ман (бо марги Ибни Абдуссалом) устувор гардид, зеро агар вай аз мардум мехост бар ман қиём кунанд, метавонист ҳукуматро аз ман бигирад». Ҷойгоҳи ӯ дар дили мусулмонон ба андозае буд, ки дар саросари сарзамини Миср, Шом, Маккаву Мадина ва ҳатто Яман чанд рӯз пас аз маргаш намози ҷанозаи ғойиб мехонданд.
Ибни Абдуссалом дар баробари пайравӣ аз мазҳаби шофеӣ, ба иҷтиҳод ва таҳқиқ дар масоиле дар сарчашмаҳои аввали шаръ — Қуръон ва Суннат пардохтааст. Ҳар ҷо ки ба сиҳҳати ҳадисе итминон меёфт, ба ҷои фатвои аҳли мазҳаб, агар бо ҳадис носозгор бошад, ба ҳадис амал мекард. Ибни Абдуссалом дар радифи пешвоёни бузурги он мазҳаб, ба мисли Миззӣ, Байҳақӣ ва дигарон, болотар аз Муҳаммади Ғаззолӣ ва Нававӣ қарор дорад. Ӯ дар улуми гуногуни динӣ осори зиёде таълиф кардааст. Номи 24 асари ӯ дар «Ҳадияту-л-орифин» зикр шудааст.

Муҳимтарин таълифоти чопшудаи Ибни Абдуссалом: «ат-Тафсиру-л-кабир», «ал-Илмом фӣ адиллати-л-аҳком» (дар усули фиқҳ), «Қавоиду-л-аҳком фӣ ислоҳи-л-аном» (дар фиқҳ), «Бидояту-с-суъл фӣ тафзили-р-расул», «ал-Ишора ила-л-эҷоз фӣ баъзи анвои-л-маҷоз» (дар мавзӯи маҷозҳо дар Қуръон), «Масоилу-т-тариқат» (дар тасаввуф). «Қавоиду-ш-шариат», «ал-Фавоид», «Тарғибу аҳли-л-ислом фӣ сакани-ш-Шом», «ал-Фатово», «ал-Ғояту фӣ ихтисори-н-ниҳоя», «ал-Фарқу байна-л-имони ва-л-ислом» ва «Мақосиду-р-риоят» аз осори чопнашудаи ӯянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Абилайло

**Муҳаммад ибни Абдурраҳмон ибни Абилайлои Ансории Куфӣ** (; 693, Куфа — 765, ҳамон ҷо) — фақеҳ ва муҳаддис.

## Зиндагинома
Дар назди чанд тан саҳоба ва уламои замони худ, аз ҷумла Шаъбӣ, Нофеи Амрӣ, Атийяи Авфӣ, бародараш Исо ва писари бародараш Абдуллоҳ, Қосим ибни Абдурраҳмон ибни Абдуллоҳ ибни Масъуд, Абузубайри Маккӣ, Ҳакам ибни Утайба, Ҳумайза ибни Шумардил, Исмоил ибни Умайя, Собит ибни Убайд ва Абдуллоҳ ибни Ато илмҳои қироат, фиқҳ, ҳадис ва тафсирро омӯхт. Чанде аз уламои муосири Ибни Абилайло дар Ироқ, аз ҷумла Ибни Абиумайр, Абуюсуф, Шуъба, Вакеъ, Абунуъайм, Ибни Ҷурайҷ, Шурайк, Қайс ибни Рабеъ, Алӣ ибни Масҳур, Ҳасан ибни Солеҳ ибни Ҳай, фарзанди ӯ Имрон, Суфёни Саврӣ, Алӣ ибни Ҳошим ибни Барид, Яҳё ибни Абизоида, Уқба ибни Холид, Исо ибни Юнус, Абдуллоҳ ибни Мусо ва Исо ибни Мухтор аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд. Дар фиқҳ аз асҳоби раъй ва ҳампояи Абуҳанифа маҳсуб шуда, дар бисёр масъалаҳои фиқҳӣ ва аҳкоми қазо бо ӯ ихтилофи назар доштааст. Андешаҳои фиқҳии Ибни Абилайло ва масъалаҳои ихтилофии байни ӯ ва Имоми Аъзам дар китоби «Ихтилофу Абиҳанифата ва Ибни Абилайло»-и Абуюсуф ва фасле аз китоби «ал-Умм»-и Шофеӣ бо номи «Махталафа фиҳи Абуҳанифа ва Ибну Абилайло» баён шудаанд. Ӯ дар замони хилофати Умавиён ва Аббосиён муддати 33 сол (то охири умр) қозии Куфа будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Паймони Гай Ричӣ (филм)

**«Паймони Гай Ричӣ»** ( ё оддӣ ) — филми амрикоӣ дар жанри экшн ба нависандагӣ, таҳия ва коргардонии Гай Ричӣ ва бо нақшофаринии Ҷейк Ҷилленҳол, Дор Салим ва Александр Лудвиг, ки дар 21 апрели соли 2023 мунташир шуд.

## Достон
Гурӯҳбон Ҷон Кинлӣ дар охирин сафари худ дар Афғонистон бо мутарҷими маҳаллӣ Аҳмад ҳамроҳ мешавад. Дар яке аз амалиёт алайҳи Талибон Ҷон захмӣ мешавад ва аксари ҳамроҳонаш ба истиснои Аҳмад кушта мешаванд. Аҳмад ҷони худро ба хатар меандозад, то Ҷони маҷрӯҳро километрҳо дар замин тоқатфарсо ба пойгоҳи низомии амрикоиҳо ҳамл кунад. Оқибат, Аҳмад бо машаққати зиёд Ҷонро ба пойгоҳ мерасонад ва ӯро ба Амрико ҳамл медиҳанд. Аз ин ки Ҷон ва Аҳмад аз монеаҳои Толибон гузаштанд, онҳоро сахт ба хашм оварда буд ва ин ду танро аз сарсахтарин душманони худ эълон карда, пайи дастгир ва куштани онҳо ҳадяҳои ҳангуфт ваъда доданд. Ҷон, ки дар Амрико буд ва Аҳмад дар Афғонистон аз хатар ба ҷони Аҳмад сахт ба ташвиш шуда, пайи наҷоти ӯ ба Афғонистон меравад.

## Нақшофарон

* Ҷейк Ҷилленҳол - Сержант *Ҷон Кинлӣ*
* Дор Салим - *Аҳмад Абдуллоҳ*
* Шон Сагар ҳамчун *Чарли "Ҷиззи" Кроу*
* Джейсон Вонг  - *Ҷошуа 'JJ' Jang*
* Рис Йейтс - Том 'Том Гурба' Ханкок
* Кристиан Очоа Лаверния ҳамчун *Эдуардо "Чоу Чоу" Лопес*
* Бобби Шофилд - *Стив Кершер*
* Эмили Бичам ҳамчун *Каролин Кинли*, зани Ҷон
* Ҷонни Ли Миллер - Полковник *Вокс*
* Александр Людвиг ҳамчун сержант *Деклан О'Бреди*
* Риза Диако - *Ҳаде*
* Джеймс Нельсон-Джойс  *Ҷек 'Ҷек Ҷек' Ҷексон*
* Антони Старр - *Эдди Паркер*, роҳбари PMC
* Фариба Шейхан  - *Басира Абдуллоҳ*, ҳамсари Аҳмад

## Қайд

Гурӯҳ:Филмҳо бо забони англисӣ
Феҳристи сарвазирони Қазоқистон

Дар матлаб Сарвазирони Қазоқистон номбар шудаанд (  ), инчунин шахсоне, ки аз соли 1917 то имрӯз дар ҳудуди Қазоқистони муосир воқеъ гардидаанд, сарвари ҳукумати субъектҳои давлатӣ буданд.

## Алаш-Ӯрда (1917—1920)

## Вилояти Кирғизистон (1919—1920) дар ҳайати РСФСР

## [[ҶШС Қирғизистон]] (1920—1925)

## ҶМШС Қазоқистон (1925—1936)

## ҶШС Қазоқистон (1936—1991)

## Ҷумҳурии Қазоқистон (аз 1991)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Сарвазирони Қазоқистон дар Worldstatesmen.org [бойгонӣ 19 сентябри соли 2018 дар мошини Wayback .]

Гурӯҳ:Феҳристи сарвазирон
Гурӯҳ:Сарвазирони Қазоқистон
Маҷлиси парлумони Қазоқистон

**Маҷлиси [[Парлумони Қазоқистон|Парлумони Ҷумҳурии Қазоқистон]]**   () — палатаи поенӣ  Парлумони Ҷумҳурии Қазоқистон аст.

## Дастгоҳ

### Таркиб ва интихоб
Маҷлис аз 98  вакилон  иборат аст, ки аз рӯи системаи интихоботии мутаносиб (рӯйхати ҳизбӣ бо  5 фоизи монеа дар ноҳияи умумимиллӣ, 69 ҷой) ва мажоритарӣ (ноҳияҳои якмандатӣ, 29 ҷой) интихоб карда мешаванд.

### Вакилони маҷлис
Мӯҳлати ваколати вакилони Маҷлис панҷ сол аст. Интихоботи навбатии вакилони Маҷлис на дертар аз ду моҳ пеш аз ба охир расидани мӯҳлати ваколатҳои даъвати амалкунанда гузаронида мешавад
Парлумон.
Интихоботи ғайринавбатии вакилони Маҷлиси Парламент дар давоми ду моҳ аз рӯзи пеш аз мӯҳлат қатъ шудани ваколатҳои Маҷлиси Парлумон  гузаронида мешавад.

Вакили  Маҷлис метавонад шахсе бошад, ки ба синни бисту панҷ расидааст ва шаҳрвандӣ дорад
Ҷумҳурии Қазоқистон ва дар қаламрави он доимо зиндагӣ мекунад
даҳ соли охир.

Мандати вакили Маҷлиси Парлумонро дар:

# баромадан ё хориҷ кардани вакил аз ҳизби сиесӣ, ки аз он тибқи қонуни конститутсионӣ интихоб шудааст;
# қатъи фаъолияти ҳизби сиесӣ, ки аз он тибқи қонуни конститутсионӣ вакил интихоб шудааст.

### Ваколатҳои маҷлис
Ба идораи истисноии Маҷлис мувофиқи Конститутсияи кишвар ишора мекунад:

# қабули лоиҳаҳои қонунҳои конститутсионӣ ба Парлумон ва баррасии ин лоиҳаҳо;
# бо аксарияти овозҳои шумораи умумии вакилони палата додани розигӣ ба Президенти Қазоқистон ба таъиноти Сарвазири ҷумҳурӣ;
# эълони интихоботи навбатӣ аз ҷониби Президенти ҷумҳурӣ;
# иҷрои дигар ваколатҳое, ки Конститутсия ба Маҷлиси Парлумон вогузор кардааст.

Маҷлис бо аксарияти овозҳои шумораи умумии вакилони Маҷлис бо ташаббуси на камтар аз панҷяки шумораи умумии вакилони Маҷлис ҳуқуқ дорад вотуми нобовариро ба Ҳукумат кунад .

### Кумитаҳои Маҷлис
Дар ҳайати Маҷлис кумитаҳои зерин амал мекунанд:: 

* Кумитаи масъалаҳои аграрии Маҷлиси Парлумон
* Кумитаи қонунгузорӣ ва ислоҳоти судӣ-ҳуқуқӣ,
* Кумитаи корҳои байналмилалӣ, мудофиа ва амният,
* Кумитаи рушди иҷтимоӣ-фарҳангӣ,
* Кумитаи экология ва истифодаи табиат,
* Кумитаи молия ва буҷет,
* Кумитаи ислоҳоти иқтисодӣ ва рушди минтақавӣ.

## Таркиби даъватҳо
*Интихоботи Парлумонӣ дар Қазоқистон (2007)*.  

*Интихоботи Парлумонӣ дар Қазоқистон (2012)*.  

*Интихоботи Парлумонӣ дар Қазоқистон (2016)*.  

Эзоҳ - 9 вакили Маҷлис аз Ассамблеяи халқи Қазоқистон.

## Раисони Маҷлиси парлумони Қазоқистон

Аз 1 феврали соли 2022 раиси Маҷлиси Парлумони Ҷумҳурии Қазоқистон Ерлан Кошонов интихоб шуда буд..

Ерлан Кошонов 29 марти соли 2023 дубора раиси Маҷлиси Парлумони Ҷумҳурии Қазоқистон, даъвати VIII интихоб шуд..

## Инчунин нигаред

* Ҳизбҳои сиёсии Қазоқистон
* Сенати Парлумони Қазоқистон
* Шӯрои олии ҶШС Қазоқистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Сомонаи Парлумони Ҷумҳурии Қазоқистон
* Шабакаи YouTube
* Маҷлис. Шарҳи мақолаҳои илмӣ

Гурӯҳ:Парлумони Қазоқистон
Гурӯҳ:Сохтори давлатии Қазоқистон
Гурӯҳ:Палатаҳои поёни парлумонҳо
Ман дар боғи ҳайвонот

**Me at the zoo** () — аввалин наворест, ки ба платформаи видеохостинги YouTube бор карда шудааст. Аз ҷониби муассиси сайт Ҷовид Карим 24 апрели 2005 дар соати 20:27:12 PST (24 апрели 2005, 3:27:12 UTC) дар канали YouTube "jawed"  (Ҷовид Карим каналро дар рӯзи нашри навор сохта шудааст).

Навори бист соянавии бо нақши Карим аз ҷониби як дӯсти мактабиаш Ҷовид Яков Лапиский    дар боғи ҳайвоноти Сан Диего , на дуртар аз филҳо   сабт шудааст.

## Тавсиф
Дар соли 2013, Ютуб як талаботи нав ҷорӣ кард, ки талаб мекунад, ҳисобҳои Google+ дар якҷоягӣ бо канали Ютуб истифода шаванд. Дар посух ба ин Ҷовид тавсифи видеоро нав кард ва ба навор ду эзоҳ илова кард.

## Фикру ақидаҳо
*Газетаи Los Angeles Times «*чун аввалин видеое, ки ба YouTube бор карда шудааст, он дар тағири куллӣ дар тарзи истеъмоли васоити ахбори омма нақши калидӣ бозид ва ба оғози «давраи тиллоӣ»-и видеоҳои шастдум кӯмак кард». Газетаи *The Observer* сифати видеоро танқид карда, онро «кам, нокифоя» номид ( ) .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Видео  дар YouTube

*  вебсайтҳо

Гурӯҳ:Филмҳо бо забони англисӣ
Гурӯҳ:YouTube
Ибни Абихайсама

**Абубакр Аҳмад ибни Абихайсама** (; 801, Хуросон — 892, Бағдод) — фақеҳ, муҳаддис, , насабшинос,  ва адиб.

## Зиндагинома
Дар синни хурдсолии Ибни Абихайсама аҳли хонадонаш ба Бағдод омад. Ибни Абихайсама илми ансобро аз Мусъаб ибни Абдуллоҳи Зубайрӣ, илми ҳадисро аз Яҳё ибни Наъин ва Аҳмад ибни Ҳанбал, илми таърихро аз Абулҳасани Мадоинӣ ва илми адабро аз Муҳаммад ибни Салломи Ҷумаҳӣ фаро гирифт. Аз чандин афроди машҳур, аз ҷумла Мансур ибни Саламаи Хузоъӣ, Муҳаммад ибни Собиқ, Абунуъайм Фазл ибни Дакин, Ҳавза ибни Халифа, Қутба ибни ал-Ало, Муслим ибни Иброҳим, Мусо ибни Исмоил нақли ривояту ҳадис кардааст. Аз Ибни Абихайсама Ибни Соид, Муҳаммад ибни Мухаллад, Исмоили Саффор, Абусаҳли Қаттон ҳадис ва ривоёт нақл кардаанд.

Муаррихон, аз ҷумла Масъудӣ, Абулқосими Бағавӣ, Ибни Ҷавзӣ дар нақлу ривояти таърихӣ ба осори Ибни Абихайсама, хусусан ба муҳимтарин асари ӯ «Таъриху-л-кабир» истинод кардаанд.  Осори дигари Ибни Абихайсама: «Таъриху ривоёти-л-ҳадис», «Ахбору-ш-шуаро», «Китобу-л-эъроб», «Китобу-л-бар», «ал-Мунтамин» ва «Васоёу-л-уламои инда-л-мавт».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Абиусайбиъа

**Ибни Абиусайбиъа** (), **Муваффақуддин Абулаббос Аҳмад ибни Садидудин ибни Қосим ибни Халифа ибни Юнуси Хазраҷии Ансорӣ** () — , донишманд ва табиби маъруф.

## Зиндагинома
Падар ва амаки Ибни Абиусайбиъа аз табибони машҳури рӯзгори худ буданд ва ӯ дар ҷавонӣ илмҳои адабиёт, тиб ва каҳолат (чашмпизишкӣ)-ро аз онҳо омӯхт. Сипас таҳсилро дар бемористони бузурги «Нурӣ»-и Димишқ идома дода, аз Абдурраҳим ибни Алии Дахвол илми тиб ва каҳолатро фаро гирифт. Муддате дар бемористони мазкур ба пизишкӣ машғул шуд, баъд ба тадриси илми тиб пардохт. Аз Димишқ ба Миср муҳоҷират карда, дар беморхонаи «Носирӣ» ба ҳайси пизишки чашм пазируфта шуд. Соли 1237 бо даъвати амир Иззуддини Айдамур (фавт 1342) аз Миср ба Димишқ баргашт ва табиби махсуси ӯ шуд. Ибни Абиусайбиъа шогирди Ибни Байтор низ буд ва аз ӯ гиёҳшиносиро омӯхт; ҳамроҳи устоди худ дар манотиқи атрофи Димишқ ба ҷустуҷӯи гиёҳҳои доруӣ машғул буд. «Уюну-л-анбо фӣ табақоти-л-атиббо» аз муҳимтарин таълифи Ибни Абиусайбиъа буда, дар он, илова бар табибони Юнони Бостон ва дигар кишварҳо, тарҷумаи ҳоли 400 табиб ва ҳакими арабизабон низ дарҷ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Дурахш

мини| Инъикоси диффузӣ ва спекулярии нур аз сатҳи
мини| Дурахш дар рӯи тӯбҳои шишагии сайқалёфта аз сабаби инъикоси айнак
**Равшанӣ (дурахш)** — хусусияти оптикии хосиятҳои сатҳест, ки рӯшноиро инъикос мекунад, муносибати байни шиддатнокии нури аз рӯи мушаххас инъикосшаванда ва нури дар ҳама самтҳо пароканда — инъикоси паҳншавандаро нишон медиҳад.

## Табиати падида
рост|мини| Ҳисобкунаки дурахшон

## Таснифи дурахш

### Барои пӯшонидани ранг ва лак

#### Намудҳои махсуси дурахшон

* Модари марворид, намуди зоҳирии гуногун. Мика мика аст.
* Абрешимӣ. Дурахши нахҳои кристаллии риштамонанд. Мисолҳо селенит, асбест мебошанд.
* Мат - қариб дурахшид нест, масалан вуҷуҳи .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Равшании минералӣ
Гурӯҳ:Оптика
Гурӯҳ:Маъданшиносӣ
Фотон

**Фотон** (аз , phos — рӯшноӣ) — заррачаи бунёдӣ, квантии радиатсияи электромагнитӣ, дар шакли мавҷҳои электромагнитии гузаранда ва интиқолдиҳандаи таъсири мутақобилаи электромагнитӣ мебошад. Ин заррачаи бевазн аст, ки қодир аст танҳо бо суръати рӯшноӣ ҳаракат кунад. Заряди электрикии фотон ба сифр баробар аст. Фотон метавонад танҳо дар ду ҳолати гардиш бо проекцияи чарх ба самти ҳаракат (спиралӣ) ±1 бошад. Дар физика, фотонҳо бо ҳарфи  ифода мешавад.

## Таърих

## Ҳамчунин нигаред
* Нур
* Лазер
* Аккосӣ
* Фотоника
* Эффекти Доплер
* Фотони торик
* Парафотон
* Гравифотон

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*  Интересная история о становлении теории фотона.
*  8 декабря 2005 года. Ещё одно изложение истории фотона, ключевые фигуры, создавшие теорию когерентных состояний фотона.
* 

## Пайвандҳо

* Ҳама хосиятҳои фотонҳои ба таври таҷрибавӣ ченшуда дар вебсайти Particle Data Group
* <span style="font-size:smaller">MISN-0-212</span> ''Хусусиятҳои фотонҳо'' ( файл PDF ) аз ҷониби Питер Сигнел ва Кен Гилберт барои лоиҳаи PHYSNET .
* Чӣ тавр фотонҳоро ба таври таҷрибавӣ печидан мумкин аст 
* Дифраксияи фотон дар шиддати пасти рӯшноӣ

Гурӯҳ:Модели стандартӣ
Гурӯҳ:Оптика
Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас
Ибни Абиҳотим

**Абумуҳаммад Абдурраҳмон ибни Муҳаммад ибни Абиҳотим ибни Идриси Тамимии Розӣ** (; ) — муҳаддис ва муфассир.

## Зиндагинома
Дар риштаи ҳадисшиносӣ ва тафсир таълифоти зиёде аз худ боқӣ гузоштааст. Асарҳои зерини вай барои аҳли ҳадис ва дигар пажӯҳишгарон сарчашмаи муътамад ба шумор мераванд: «ал-Ҷарҳу ва-т-таъдил», «ал-Куно», «Илалу-л-ҳадис», «ал-Муснаду-л-кабир», «ал-Маросил» ва «Тафсир».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Абишайба

**Абубакр Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Абишайбаи Абсии Куфӣ** маъруф ба **Ибни Абишайба** (; ) — муҳаддиси машҳур ва ҳофизи сиқа.

## Зиндагинома
Ибни Абишайба дар боби ҳадис аз наздикон ва ҳамтоёни Аҳмад ибни Ҳанбал ба шумор меравад. Аз вай бо номҳои Имоми Алам ва Сайидулҳуффоз ёд кардаанд. Аз Ибни Абишайба таълифоти зиёде дар риштаи ҳадис боқӣ мондааст, ки китобҳои «ал-Муснад» ва «ал-Мусаннаф фӣ-л-аҳодиси ва-л-осор», маъруф ба «Мусаннафи Ибни Абишайба» машҳуртарини онҳо мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Эриктув

**Эриктув** () — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Сари-Коои ноҳияи Ҷайили вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 923 нафар дар соли 2024.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ҷайил
Ибни Абилҳадид

**Иззуддин Абуҳомид Абдулҳамид ибни Ҳибатуллоҳ ибни Абилҳадид** (; ) — мутакаллим, , адиб ва фақеҳ.

## Зиндагинома
Хонадони ӯ аз аҳли фазл буд, падараш дар Мадоин ба ҳайси қозӣ фаъолият дошт. Таҳсилоти ибтидоӣ, илмҳои усул ва каломро дар зодгоҳи худ пурра омӯхт. Дар ҷавонӣ ба Бағдод рафта, аз олимон ва донишмандони он, ки аксар шофеимазҳаб буданд, ба касби илму адаб пардохт. Ба хотири наздикии ақидатии худ бо Ибни Алқамӣ (вазири адиб ва донишманди Мустаъсим Биллоҳ ‒ охирин халифаи аббосӣ) ба зумраи котибони девони Дорулхилофа ворид шуда, муддате ҳамчун котиб ва дар дигар мансабҳои давлатӣ адои вазифа кардааст. Ибни Абилҳадид дар усули эътиқодӣ муътазилӣ ва дар фурӯъи амалӣ шофеӣ будааст. Ба қавле машрабе миёни тасаннун ва ташайюъ доштааст. Ибни Абилҳадид ҳангоми ҳамлаи Ҳалоку ба Бағдод дар он шаҳр буд. Гузорише, ки ӯ аз оғози ҳуҷуми муғул ба Мовароуннаҳру Хуросон ва Ироқ дар «Шарҳу Наҷҳи-л-балоға»-и худ овардааст, аз манбаъҳои муҳим ва дасти аввали таърихӣ дар ин мавзӯъ мебошад.

## Таълифот
Таълифоти Ибни Абилҳадидро то 15 асар баршумурдаанд. Маъруфтарин асари ӯ «Шарҳу Наҷҳи-л-балоға» (дар 20 ҷузъ) ‒ маҷмӯаи бузурге аз адаб, таърих ва фарҳанги исломӣ аст. Бино бар гароишҳое, ки муаллиф дар ин китоб ба ташайюъ дорад, баъзеҳо ӯро шиӣ донистаанд. Дар китоб матолибе низ ба назар мерасанд, ки бо эътиқодоти шиа созгор нестанд. Аз ин рӯ, иддае аз уламои шиа раддияҳое ба ин китоб навиштаанд.

«Интиқоду-л-Мустасфо» (нақди «ал-Мустасфо фӣ-л-усул»-и Ғаззолӣ), «Шарҳу-л-Муҳассал» (шарҳи «ал-Муҳассалу-л-каломӣ»-и Фахри Розӣ), «ал-Фалаку-д-доир ала-л-масали-с-соир» (нақд бар китоби «ал-Фалаку-с-соир фӣ адаби-л-котиб ва-ш-шоир»-и Ибни Асир), «ал-Қасоиду-с-сабъу-л-алавийёт» (ё «ас-Сабъу-л-алавийёт»; ҳафт қасида дар мадҳи паёмбар (с), Алӣ ибни Абитолиб, фатҳи Хайбар, фатҳи Макка, шаҳодати имом Ҳусайн), «Шарҳу оёти-л-байинот ли-з-Замахшарӣ» ва «Шарҳу Манзумати Ибн Сино» (китоби тиббӣ) аз ҷумлаи дигар осори ӯст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Нур

алт=|мини|400x400пкс|Спектри рӯшноӣ — қисми спектри шуоъҳои электромагнитӣ
**Нур** — афканишоти электромагнитӣ мебошад, ки аз ҷониби чашми инсон қабул карда мешавад. Минтақаи дарозии мавҷҳо дар вакууми 380−400 нм (750−790 ТГс) ҳамчун сарҳади мавҷи кӯтоҳи диапазони спектралии рӯшноӣ ва минтақаи 760−780 нм (385−395 ТГс) ҳамчун сарҳади мавҷ гирифта мешавад. сарҳади мавҷи дароз .

## Суръати нур
Суръати нӯр дар вакуум дақиқ муайян карда шудааст, ки 299 792 458 м/с (тақрибан 300 000 км дар як сония) аст. Қимати собитшудаи суръати рӯшноӣ дар СИ аз он иборат аст, ки метр ҳамчун воҳиди дарозӣ дар СИ аз соли 1983 инҷониб масофае, ки рӯшноӣ дар 1/299,792,458 сония тай кардааст, муайян шудааст . Гумон меравад, ки ҳама намудҳои афканишоти электромагнитӣ дар вакуум бо суръати якхела ҳаракат мекунанд.
марказ|мини|820x820пкс|Вақти паҳншавии шуои нӯр дар модели миқёси Замин — Моҳ. Барои тай кардани масофа аз сатҳи Замин то сатҳи Моҳ 1,255 сония нур лозим аст.

## Ҳамчунин нигаред
* Контраст
* Замон
* Афканишоти инфрасурх

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Дуализми мавҷ-зарраҳои рӯшноӣ
* *Шинкаренко В. Г.* Кабули шуоъхои оптики : китоби дарсӣ дастур барои донишгоҳҳо. — М. : МИПТ, 1981. — 92 с. — Библиография : Бо. 90-91. — 200 нусха.

Гурӯҳ:Ранг
Гурӯҳ:Рӯшноӣ
Гурӯҳ:Оптика
Ғайрат Мами

**Ғайрат Абдиразақұли Мами** ( Kazakh   [ qɑjˈrɑt æbdɘrɑˌzɑqʊˈɫɤ mæˈmɘj ] ; тав. 9 майи соли 1954, Ҷомбул (ноҳияи Ҷомбул, вилояти Алматӣ),  ҶШС Қазоқистон, ИҶШС) — ҳуқуқшинос ва сиёсатмадори қазоқ аст. Ӯ дар мақоми Раиси Сенати Парлумони Қазоқистон, Раиси Додгоҳи олии Қазоқистон ва Раиси Шӯрои конститутсионии Қазоқистон (11 декабри соли 2017 - 1 январи соли 2023) кор кардааст . 

## Зиндагии аввала
Мами соли 1954 таваллуд шудааст. Соли 1981 Донишгоҳи давлатии Қазоқистонро  бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст.

## Корнома
Ғайрат Абдиразақұлӣ Мами вазифаҳои: Раиси Суди вилояти Гурев (Атырау), аъзои Суди Олии ҶШС Қазоқистон, Раиси суди шаҳри  Алматӣ, Раиси коллегияи Суди Олӣ, ҷонишини вазири адлия, ҷонишини раиси маъмурияти Ҳукумат, раиси Суди Олӣ, Прокурори генералии ҶШС Қазоқистонро иҷро кардааст. 

Ғайрат Абдиразақұлӣ Мами Раиси 5-уми Сенати Парлумони Ҷумҳурии Қазоқистон  (15 апрели соли 2011 - 16 октябри соли 2013) кор кардааст.

## Мукофот
Бо орденҳои «Парасат», дараҷаи 2, «Барис» ва чор медал мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Председатель Верховного суда Кайрат Мами назван ҳама кометентным политиком года 

Гурӯҳ:Ходимони давлатии Қазоқистон
Гурӯҳ:Вакилони Сенати Парлумони Қазоқистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Қазоқистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Докторони улуми ҳуқуқ
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода 
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо 
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1954
Сенситометрия

**Сенситометрия** (аз  — ҳассос ва  — чен кардан) — таълимот дар бораи чен кардани хосиятҳои маводи ба рӯшноӣ ҳассос.  Ин яке аз шохаҳои метрология мебошад .

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

Гурӯҳ:Метрология
Гурӯҳ:Таҷҳизоти аккосӣ
Метрология

[мини|280x280пкс| Рено Гуллиуд менеҷери лоиҳа дар Лабораторияи реактивии NASA дар паҳлӯи иншооти метрология (MAM) барои озмоиши таҷҳизоти миссияи ҳеҷ гоҳ амалӣ нашудани интерферометрияи кайҳонӣ (SIM) мебошад. Мақсади стенд таъмин намудани дақиқии тартиби якчанд микроарксонияҳо ҳангоми мушоҳидаи инҳирофоти нури ситораҳо бо мақсади ҷустуҷӯи [Экзосайёра|экзосайёраҳо мебошад.]]
**Метрология** (аз  «ченак» +  «фикр; сабаб») — илм дар бораи ченкунӣ, усул ва воситаҳои таъмини ягонагии онҳо ва роҳҳои ноил шудан ба натиҷаи дақиқ. Предмети метрология ин истихроҷи маълумоти миқдорӣ дар бораи хосиятҳои объектҳо бо дақиқӣ ва эътимоднокии додашуда мебошад; заминаи меъёрии ин стандарт стандартҳои метрологӣ мебошад.

Метрология аз се бахши асосӣ иборат аст:

* *Назариявӣ* ё фундаменталӣ – масъалаҳои умумии назариявиро  (таҳияи назария ва масъалаҳои ченкунии бузургиҳои физикӣ, воҳидҳои онҳо, усулҳои андозагирӣ) баррасӣ мекунад.
* *Татбиқӣ* — татбиқи амалии кашфиётҳои метрологияи назариявиро меомӯзад. Вай ба тамоми масъалаҳои таъминоти метрологй роҳбарӣ мекунад.
* *Қонунгузорӣ* — талаботи ҳатмии техникӣ ва ҳуқуқиро оид ба истифодаи воҳидҳои бузургиҳои физикӣ, усулҳо ва воситаҳои ченак муқаррар мекунад.

**Метролог** — мутахассиси метрология мебошад.

## Ҳамчунин нигаред
* Стандартисозӣ
* Ченкунии фишор

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 

## Пайвандҳо

* FGAOU DPO ASMS - Академияи стандартизатсия, метрология ва сертификатсия.
* FSUE UNIIM - Институти тадқиқотии метрологияи Урал.
* ФСУЭ ВНИИОФИ — Институти умумироссиягии ченкунихои оптикй ва физикй.
* Асосҳои назариявии технологияҳои иттилоотӣ ва андозагирӣ
* Метрология. Таъминоти метрологии истехсолот.
* Кафедраи метрологияи Донишгоҳи миллии техникии «Институти политехникии Харьков». 

Гурӯҳ:Метрология
Ибни Абияъло

**Ибни Абияъло** () **Абулҳусайн Муҳаммад ибни Муҳаммад ибни Ҳусайн ибни Муҳаммад ибни Халаф ибни Фарро** (1059, Бағдод — 1131, ҳамон ҷо) — , муҳаддис ва фақеҳи ҳанбалӣ. Бо номи Ибни Фарро низ маъруф аст.

## Зиндагинома
Муқаддамоти улумро дар зодгоҳаш фаро гирифта, илми қироатро аз Абубакри Хайёт ва фиқҳро аз Шариф Абуҷаъфар омӯхтааст. Аз падари худ ва аз Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Муслима, Абдуссамад ибни Маъмун, Хатиби Бағдодӣ, Абулҳусайн ибни Муҳтадӣ, Абумузаффар Ҳанноди Насафӣ ва дигарон ҳадис нақл кардааст. Аз Ибни Абияъло низ чанд тан, аз ҷумла Ибни Асокир, Абутоҳир Аҳмад ибни Муҳаммад Салафи Исфаҳонӣ, Абдуллоҳ ибни Аҳмади Бағдодӣ ва ҷамъе дигар ҳадис ривоят кардаанд. Бахусус Ибни Асокир дар китоби «Таърих»-и худ аз ӯ бисёр ҳадис ривоят кардааст. Ибни Абияъло бо ашъария сахт мухолифат дошт ва ба муқобили онҳо муҷодала мекард. «Табақоту-л-ҳанбалия» нахустин тасниф дар табақоти ҳанбалия ва аз муҳимтарин осори ӯст. Инчунин «ал-Масоилу-л-латӣ ҳалафа алайҳа-л-имом Аҳмад ибни Ҳанбали-ш-Шайбонӣ ва рувия анҳу залика» ва «Китобу-л-эътиқод» аз ҷумлаи китобҳои Ибни Абияъло буда, нусхаҳои хаттии онҳо дар китобхонаи Зоҳирияи Димишқ маҳфузанд. Броккелман «ал-Аҳкому-с-султония» ном китобро низ ба Ибни Абияъло нисбат додааст, ки онро ӯ не, балки падараш таълиф кардааст. Ибни Абияъло ба дасти иддае аз ходимони худ кушта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Абулъиззи Ҳанафӣ

**Ибни Абулъиззи Ҳанафӣ** (), **Қозӣ Алӣ ибни Алӣ ибни Муҳаммади Димишқӣ** (1331, Димишқ — 1390, ҳамон ҷо) — муҳаддис, фақеҳ ва қозиюлқузоти Димишқ, сипас диёри Миср.

## Зиндагинома
Ибни Абулъиззи Ҳанафӣ дар навҷавонӣ фиқҳро бар асоси мазҳаби ҳанафӣ фаро гирифт. Ӯ ба синни 17-солагӣ нарасида буд, ки дар мадрасаи Қуймозияи Димишқ ба тадриси усул ва фиқҳи ҳанафӣ пардохт. Аз улуми динӣ, қавоид ва фурӯъи фиқҳии мазҳабҳои дигар комилан огоҳ буд. Аз суханони Ибни Абулъиззи Ҳанафӣ дар насиҳати толибилмони улуми исломӣ яке ин аст: "Бар касе, ки дар талаби илми нофеъ аст, воҷиб бувад, ки нахуст китоби Худоро ҳифз ва дар он тадаббур намояд, аз Суннат он чӣ барояш муяссар гардад, биандӯзад ва сероб шавад. Сипас аз забон ва дастури он ба андозае баҳраманд гардад, ки бо он сухани хеш ба ислоҳ оварад ва дар фаҳми дурусти китоби Худо, Суннат ва каломи гузаштагони солеҳ аз он кумак гирад. Пас аз он дар каломи оммаи уламо — саҳобагон ва наслҳои пас аз эшон, ҳар чӣ муяссар буда, бе тахсиси яке аз онҳо, бингарад. Ҳар чӣ дар он иттифоқ доштаанд, аз он фаро нагузарад ва ҳар чӣ дар он ихтилофи назар доштаанд, бе ҳеч гуна ҳавову асабият дар далелҳои эшон назар афканад. Пас аз он «Худо касеро ҳидоят кунад, ӯ раҳёфта аст ва касеро гумроҳ созад, барояш сарпарасти роҳнамое наёбӣ» (Қуръон, 18, 17).

Ибни Абулъиззи Ҳанафӣ ба сабаби эрод ва нақд бар баъзе байтҳои қасидаи Ибни Айбаки Димишқӣ дар наъти паёмбар (с) мавриди кинаи вай қарор гирифта, ба мухолифат бо фаҳми роиҷи баъзе мафҳумҳои динӣ дар он замон иттиҳом шуд. Бо таҳрики Димишқӣ ӯ ба таъқибу шиканҷаи баъзе умаро ва уламои замони худ мубтало гашт.

«ат-Танбеҳу ало мушкилоти-л-Ҳидоя» дар фиқҳ, «ан-Нуру-л-ломеъ фӣ мо юъмалу фӣ-л-Ҷомеъ», «Шарҳу-л-Ақидати-т-Таҳовия» дар ақоид ва «ал-Иттибоъ» аз осори барҷоймондаи ӯянд.

## Осор
شرح العقيدة الطحاوية. بيروت، ۱۹۹۶.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Аввом

**Абузакариё Яҳё ибни Муҳаммад ибни Аҳмад ибни Аввом** (; ) — кишоварзи мусулмони араб, яке аз донишмандони асрҳои миёна.

## Зиндагниома
Нимаи дуввуми асри 12 дар Севиля (Испониё) ба дунё омадааст. Муаллифи рисолаи «Китобу-л-филоҳа», ки аз 25 боб иборат буда, оид ба кишоварзӣ, чорводорӣ, парандапарварӣ ва занбӯрпарварӣ маълумоти муфассал медиҳад. Дар он зиёда аз 585 намуди рустанӣ ва беш аз 50 намуди дарахти мева тавсиф ёфтааст. Китоб ҳамчунин оид ба киштукор, истифодаи нурӣ, тарзи пайванд кардан, касалиҳои рустанӣ ва роҳҳои пешгирии онҳо маълумот медиҳад. Муаллиф ҳангоми навиштани китоб аз сарчашмаҳои юнонӣ ва арабӣ, хосса рисолаи Ибни Ваҳшия андар кишоварзии аҳли Набат истифода ва ба он аз таҷрибаҳои ҳамасрони худ маълумоти бисёр ворид кардааст. «Китобу-л-филоҳа» ибтидои асри 19 ба забони испанӣ тарҷума ва нашр шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фардин Халъатбарӣ

**Фардини Халъатбарӣ** (; ) — мусиқидон ва оҳангсози эронӣ. Узви Конуни оҳангсозони синамои Эрон

## Зиндагинома
Фардин Халъатбарӣ соли 1964 дар Навшаҳр ба дунё омадааст. Вай мусиқиро бо сози флут оғоз кард ва баъд аз интиқол аз риштаи созҳои Донишгоҳи санъатии Шариф ба сӯи мусиқӣ рафт ва дар Донишгоҳи ҳунарҳои зебо таҳсилоти худро дар соҳаи мусиқӣ идома дод. Шуҳрати ӯ бештар аз ҳама ба далели осораш дар ҳавзаи мусиқии филм аст, махсусан мусиқии серёлҳо ва филмҳое чун «Шаби даҳум», «Мадори сифр дараҷа», «Хушрикоб», сериёли «Шаҳрзод» ғайра.

## Фаъолиятҳо
Аввалин кори вай сохти мусиқии театри «Гурги гургам» ба коргардонии Мусаллам Қосимӣ дар соли 1364 буд.

Фардин Халъатбарӣ токунун мусиқии чанд филми синамоӣ ва серёли телевизиюниро сохта, ки аз миёни онҳо метавон ба «Таркишҳои сулҳ», «Ҳамнаафс», «Кайфар», «Гули ях», «Чатре барои ду нафар» ва ғайра ишора кард. Чандин асари телевизиюнӣ ба оҳангсозии ӯ аз ҷумла: «Шаби даҳум» ,"Росташро бигӯ", «Бонуи иморат», «Шаҳрзод», «Шоҳӯш», «Мадори сифр дараҷа», «Ҷейрон» ва ғайра ба гӯши мардум расидааст.

Ӯ бо ду хонандаи маҳбуб Алиризо Қурбонӣ ва Ҳумоюн Шаҷариён низ ҳамкорӣ дошт, ки олбумҳои «Ман ошиқи чашмат шудам» ва «Имшаб канори ғазалҳои ман бихоб» ҳосили ин ҳамкорист.

Ӯ токунун ҳашт мартаба номзади дарёфти «Симурғи булӯрин» беҳтарин мусиқии матни филм дар Ҷашнвораи филми Фаҷр шудааст.

## Эзоҳ
Нахи нурӣ

рост|мини|529x529пкс| Маҷмӯи нахи оптикӣ
**Нахи нурӣ  ё нахи оптикӣ** — муҳити диэлектрии интиқол дар шакли сими аз ҷиҳати оптикӣ шаффоф (шиша ё пластикӣ) мебошад, ки барои интиқоли мавҷҳои электромагнитии диапазонҳои ба чашм намоён (рӯшноӣ) ва инфрасурх тавассути инъикоси умумии дохилӣ пешбинӣ шудааст. Нахи оптикӣ дорои сохтори бисёрқабата (одатан коаксиалӣ) буда, бо профили шохиси шикастан хос аст.

## Таърих
Усули интиқоли нур дар нахи оптикӣ истифода мешавад, бори аввал дар асри XIX нишон дода шуд, аммо истифодаи васеъ бо сабаби набудани технологияи мувофиқ монеъ шуд.

Соли 1934 амрикоӣ Норман Р. Франс барои системаи телефонии оптикӣ патент гирифт, ки дар он сигналҳои нутқ бо истифода аз нур тавассути чубҳои шишаи шаффоф интиқол мешуданд .

## Ҳамчунин нигаред

* Кабели нахи оптикӣ
* Маводҳои оптикӣ
* Кафшери нахи оптикӣ
* Лавҳаи пайвастшавӣ
* Системаҳои оптикӣ
* Рефлектори оптикӣ
* Нахи оптикии дарозии дарозии дароз
* Кабели алокаи зериобй
* Андозаи ҳарорати нахи оптикӣ
* Роҳнамои мавҷҳои кристалии фотоникӣ
* Мультиплексинги тақсимоти дарозии мавҷ, WDM, DWDM
* Панели ODF

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Н. К. Душутин, А. Ю. Моховиков. Из истории физики конденсированного состояния. — Иркутск: ИГУ, 2014.
* 
* 
* Gambling, W. A., «The Rise and Rise of Optical Fibers», *IEEE Journal on Selected Topics in Quantum Electronics*, Vol. 6, No. 6, pp. 1084—1093, Nov./Dec. 2000
* Gowar, John, *Optical Communication Systems*, 2 ed., Prentice-Hall, Hempstead UK, 1993 (ISBN 0-13-638727-6)
* 
* Hecht, Jeff, *Understanding Fiber Optics*, 4th ed., Prentice-Hall, Upper Saddle River, NJ, USA 2002 (ISBN 0-13-027828-9)
* Nagel S. R., MacChesney J. B., Walker K. L., «An Overview of the Modified Chemical Vapor Deposition (MCVD) Process and Performance», *IEEE Journal of Quantum Mechanics*, Vol. QE-18, No. 4, April 1982
* 

## Пайвандҳо

* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Оптика
Лазер

[рост|мини|300x300пкс|<center> Лазер (лабораторияи [НАСА|NASA)]]
рост|мини|300x300пкс|Афканишоти лазерӣ бо дарозии мавҷҳо (аз поён ба боло): 405, 445, 520, 532, 635 ва 660 нм
**Лазер** (аз ,   — «тақвият додани нур тавассути афканишоти маҷбурӣ»), ё **генератори оптикии квантӣ**, — дастгоҳест, ки нерӯи истифодашавандаро (рӯшноӣ, электрикӣ, гармӣ, кимиёвӣ ва ғ.) ба нерӯи когерентӣ, якранга, қутбноккардашуда ва ба афканишоти ба як нуқта равона кардашуда табдил медиҳад.

## Ҳамчунин нигаред

* Мазер

## Адабиёт

*  Архивная копия от 17 октября 2007 на Wayback Machine
*  (недоступная ссылка)
* 
* 
* 
*   Архивная копия от 25 февраля 2010 на Wayback Machine
* 
* 
* К 50-летию создания лазеров (рус.) // УФН. — 2011. — Т. 181.
* *Кёбнер Г.* Промышленное применение лазеров. — М., Машиностроение, 1988. — ISBN 5-217-00266-2. — Тираж 19700 экз. — 280 с.

## Пайвандҳо

* Рӯйхати мақолаҳое, ки дар UFN дар мавзӯи "Лазерҳо" нашр шудаанд ( PACS : 42.55.-f Lasers)
* Маяки квантӣ: Таърихи яке аз муҳимтарин ихтирооти асри 20 - лазер  // Механикаи маъмул
* laser-portal.ru — Портали лазерӣ
* Маводҳои таълимии  NSU оид ба лазерҳо ва фотоника
* Саволҳо оид ба лазерии Сэм: Роҳнамои амалӣ оид ба лазерҳо барои таҷрибаомӯзон ва маҳфилҳо (тарҷумаи қисман русӣ)
* П. В. Зарубин (профессор, номзади илмхои физикаю математика), С. Д. Полских (доктори фанхои техника). Аз таърихи ба вучуд омадани лазерхо ва системахои лазерй дар СССР (пайванди дастнорас)
* Лазер дар асоси ҳуҷайраҳои биологӣ // Elements.ru
* Лазери пурқуввати DIY дар як шом // Ҳабр
* Лазерҳо: машваратҳои коршиносон, коркардҳо, татбиқи амалӣ дар forum.fonarevka.ru
* Саволҳо оид ба лазерии Сэм: Роҳнамои амалӣ оид ба лазерҳо барои таҷрибаомӯзон ва маҳфилҳо
* Сарчашмаҳо. Лазер: Асосҳо (Франсуа БАЛЕМБУА ва Себастиен ФОРГЕТ) 

* филми бадеии [www.kino-teatr.ru/kino/movie/sov/12901/annot/ «Осмони кабуд»] (режиссёр: Марк Толмачев, сценарист: Игор Неверов, оператор: Фёдор Сильченко, Студияи Одесса, 1971 ) — дар бораи ибтидои давраи лазерӣ дар тиб, аз ҷумла дар офтальмология . Амали фильм дар девори Институти илмии касалихои чашми ба номи В Филатова, Академияи илмҳои тиббии Украина . Прототипи қаҳрамони асосӣ доктор Андрей Таран проф. Л.А.Линник, ки дар соли 1963 аввалин шуда радиатсияи лазериро барои коагулятсияи ретиналӣ истифода бурд.
* фильми илмй-оммавии «Рей конструкторон» (режиссёр — А. Слободской, оператор В. Петров, « Леннаучфильм », 1985 ). Фильм ба тадкикоти сохаи лазер дар Институти физикаи умумии Академияи Фанхои СССР бо сардории академик A. M. Прохоров бахшида шудааст.
* Фильми хуччатии «Асрори галабахои фаромушшуда. «Хочагони рай» (режиссёр Алексей Вахрушев, матни онро Василий Лановой хонда дод. ЗАО «Интеллект»)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарчашмаҳои рӯшноӣ
Гурӯҳ:Шуоъҳои электромагнитӣ
Фотометрия

**Фотометрия** (,  — рӯшноӣ ва  — чен мекунам) — як бахши оптика аст, ки бо андозагирии нур аз рӯи равшании дарки чашми инсон сару кор дорад. Он бо муайян кардани миқдори нуре, ки аз ҷониби объект ё система бароварда, интиқол ё қабул карда мешавад, алоқаманд аст.

## Таърих
Аввалин қонунҳои фотометрия — қонуни квадратии баръакс, аз ҷониби Иоганнес Кеплер соли 1604 таҳия шудааст.

E={I \over r^2}\cos i (1) Дар куҷо:

* E — равшанӣ
* r — масофа аз манбаъ то объект
* I — шиддатнокии нури манбаи нуқта
* i — кунҷи паҳншавии шуоъҳо нисбат ба сатҳи нормалӣ.

## Ҳамчунин нигаред

* Фотометрияи шӯъла
* Фотометрия дар астрономия
* Системаи фотометрӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оптика
Гурӯҳ:Фотометрия
Ҳарёнӣ

**Ҳарёнӣ** ё **Ҳарянвӣ** (*Bangaru, Banger, Bangri, Bangru, Chamarwa, Desari, Hariani, Hariyani, Haryani, Haryanvi, Jatu*) — забони ҳинду ориёӣ. Дар иёлотҳои Деҳлӣ, Карнатака, Панҷоб, Роҷистон, Уттар Прадеш, Ҳаряна, Ҳимачал Прадеш паҳн шудааст. Ҳарёнӣ аз ҷиҳати луғавӣ ба забони браҷ-бҳаша ва 60% ба забони багрӣ шабоҳат дорад. Истилоҳи *Ҳарянвӣ* инчунин барои номи мардум аз иёлати Ҳаряна истифода мешавад.

## Тақсимоти ҷуғрофӣ
Ҳарёниҳо як мардуми бумӣ мебошанд, ки дар иёлотҳои Деҳлӣ ва Ҳаряна зиндагӣ мекунанд. Шакли стандартии ҳарянвӣ дар бисёре аз ноҳияҳои Ҳариёна гуфта мешавад: Бҳиванӣ, Ҷаҷар, Ҷинд, Роҳтак, Сонипат, Ҳисар.

Дар навоҳии ҳамсояи иёлати Роҷистон, чанд лаҳҷаи шабеҳи забони роҷистонӣ бо забони меватӣ дар ноҳияи Меват ҳарф мезананд. Дигар лаҳҷаҳои маъмулӣ ин аҳирватӣ мардуми аҳир мебошанд, ки дар ноҳияҳои Гургаон, Маҳендрагархҳ, Ревариӣ сухан мегӯянд.

Багрӣ (ки дар ғарб бо лаҳҷаҳои ҳариёнӣ шабоҳати зиёди луғавӣ дорад) дар ҷануби навоҳии Бҳивонӣ, Фотеҳобод, дар ҷануб ва ғарби навоҳии Сирса ва Ҳисор маъмул аст.

Ҳарянви бо забони Браҷ-бҳаш, ки дар ноҳияи Фаридобод ҳарф мезанад, омехта шудааст. Ҳарянвӣ дар ноҳияи Панипат ва округи ҷанубии Ямунанагар, дар тамоми қад-қади дарёи Ямуна ҳарф мезанад ва берун аз Ҳаряна васеътар фаҳмида мешавад.

## Лаҳҷаҳо
Вариантҳои минтақавӣ дар забони гуфтугӯии ҳарёнӣ як континууми лаҳҷаро ифода мекунанд. Лаҳҷаҳои ҳарянвӣ дорои вариантҳои зиёданд ва баъзан он аз деҳа ба деҳа, вақте ки масофаи байни онҳо кӯтоҳ аст, ҳамагӣ чанд километр аст. **Бангару**, ки бо номи ҳарёнии адабии маъруф аст, бештар маъмул аст. Мардуми аҳир ва аҳирволи ҷануби Ҳариана бо забони ҳарёнӣ ҳарф мезананд, ки ба забони роҷастанӣ шабоҳат дорад. Браҳманҳо, рорасҳо ва камбоҷҳо умуман бо лаҳҷаи Кҳаддар ҳарф мезананд, ки шакли шимолии ҳарёнӣ аст ва бештар бо кҳари болӣ умумият дорад. Гуҷҷарҳо бо забони гуҷрӣ ҳарф мезананд.

Ҳарёнӣ ба оилаи ҳиндии ғарбӣ тааллуқ дорад. Он ба таври умум ҳамчун лаҳҷаи ҳиндӣ, на забони алоҳида фаҳмида мешавад, гарчанде ки он бо лаҳҷаи багрии раҷастонӣ шабоҳати бештари луғавӣ ва фаҳмиши мутақобила дорад. Якчанд лаҳҷаҳои ҳарёнӣ бо кҳариболӣ, як лаҳҷаи бонуфузи ҳиндӣ, инчунин бо чанд лаҳҷаи дигари ноҳамвор шабоҳатҳои зиёд доранд.

Хусусияти хеле намоёни ин забон оҳанги хашмгини он аст, ки ба далели он баъзан онро дар дигар минтақаҳои Ҳиндустон ҳамчун "Латмар" ("асё задан") меноманд.

## Пайвандҳо

*  дар бораи этнолог
Гурӯҳ:Забонҳои ҳиндуориёӣ
Гурӯҳ:Иёлоти Харяна
Гурӯҳ:Забонҳои Ҳиндустон
Люминофор

**Люминофо́р** (аз  — нур ва  — баранда) — моддаҳои махсус синтезшуда ва амалан истифодашаванда, ки қобилияти люминессенсиявӣ доранд.

мини| Калиди тритиум. Фосфор дар сатхи ампула дар зери таъсири β-таъсиси тритий медурахшад.
мини|Часы с тритиевым люминофором

## Таърих

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

*  

Гурӯҳ:Дурахш
Ли Ҷонг ҷа

**Ли Ҷонг ҷа** (; ) — актер ва модели кореяи ҷанубӣ. Ли Ҷонг да дар Донишгоҳи Донгук ҳунарнамоии актёриро омӯхтааст. Дар жанрҳои гуногун нақш офаридааст: филми ошиқона, мелодрама, филми мазҳакавӣ, филми ҷангӣ, триллер, филми таърихӣ.

Дар соли 2021, Ли дар силсилафилми «Бозии калмар» нақши асосиро бозид.

## Ҷоизаҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1972
Гурӯҳ:Зодагони 15 декабр
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони Кореяи Ҷанубӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Хавиер Мендес

**Хавиер Мендес** (таваллуд 18 сентябри 1970, Мексика) — мураббии муҳорибаи омехта (MMA) ва муассиси MMA Gym (Академияи кикбоксинги Амрико). Собиқ қаҳрамони кикбоксинги ҷаҳони ISKA. Маъруфияти бештари ӯ дар омода ва тамрин додани варзишгарони маъруфе чун Даниел Кормие, Кейн Веласкес, Люк Рокҳолд, Ҳабиб Нурмуҳаммадов, Ислом Махачев, Умар Нурмуҳаммадов, Усмон Нурмуҳаммадов ва дигарон аст.

## Зиндагинома
Хавиер Мендес дар Мексика таваллуд шуда, дар синни 6-солагӣ бо оилааш ба Иёлоти муттаҳида кӯч бастанд. Ӯ дар Сан-Хосе ба воя расидааст. Падараш қисми бештари даромади худро барои машрубот ва қимор сарф мекард ва ба Мендес мегуфтааст, ки ҳеч гоҳ ба чизе ноил нахоҳад шуд, ки ин ба Мендес барои муваффақ шудан ангеза дод. Мисли аксари ҳамсолони насли худ, Мендес Брюс Лиро улгуи худ қарор додааст. Мендес соли 1978 ба омӯзиши муҳорибаҳои омехта шурӯъ карда, фанни Танг Су Доро омӯхт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони Мексика
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1970
Гурӯҳ:Зодагони 18 сентябр
Тахтакӯҳ

**Тахтакӯҳ** ё **кӯҳҳои ҳамвор** (,  — *миз*) — кӯҳе бо қуллаи бурида, (ҳамвор).

Тахтакӯҳҳо одатан аз ҷинсҳои таҳшинӣ иборатанд. Нишебиҳои ин гуна кӯҳ одатан нишеб, қариб амудӣ мебошанд. Дар буриш ин намуди ташаккули геологи шакли дароз дорад, яъне дар як самт плато дар болои кӯҳ дароз карда мешавад.

; 

Дар Амрикои Лотинӣ: Тахтакӯҳҳои кӯҳҳои Гвиана; **[[тепуӣ]]** номида мешавад.

Дар ИМА: Водии ёдгорӣ, кӯҳҳои Glass ё Gloss Hills, Оклаҳома .


Акс:Gamsberg.jpg|пайванд=Файл:Gamsberg.jpg| Гамсберг, Намибия
Акс:Monte_Santu_e_Monte_S._Antonio_(Pelau),_Siligo,_Sardinia.jpg|пайванд=Файл:Monte_Santu_e_Monte_S._Antonio_(Pelau),_Siligo,_Sardinia.jpg|алт=Монте-Санту и Монте Сан-Антонио, Сардиния| Монте-Санто ва Монте-Сан-Антонио, Сардиния
Акс:Kukenan_Tepuy_at_Sunset.jpg|пайванд=Файл:Kukenan_Tepuy_at_Sunset.jpg|алт=Пример тепуи — Кукенан, Венесуэла| Намунаи тепуи Кукенан, Венесуэла мебошад.
Акс:Table_Mountain_DanieVDM.jpg|пайванд=Файл:Table_Mountain_DanieVDM.jpg|алт=Столовая гора Кейптауна, ЮАР| Ҷадвали Маунтин Кейптаун, Африқои Ҷанубӣ
Акс:Cerro_Negro_Nequén_Argentina.JPG|пайванд=Файл:Cerro_Negro_Nequén_Argentina.JPG| Серра Негро, Аргентина


## Пайвандҳо

* Кӯҳҳои мизи: мӯъҷизаҳои табиии ҷаҳон  // umniku.ru

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯҳҳо
Ҳертс

**Ҳертс** (**Ҳс**, ишорати байналмиллалӣ: **Hz**) — воҳиди басомади равандҳои даврӣ (масалан, ларзишҳо) дар Системаи байналмилалии воҳидҳо (СИ).. Аз рӯи воҳидҳои асосии СИ, ҳертс ба таври зерин ифода карда мешавад:

: ** 1 Ҳс = 1 [[Сония|с]]<sup>−1</sup>**.

## Ҳамчунин нигаред

* Беккерел

## Эзоҳ