open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сулаймон Анварӣ

**Сулаймон Анварӣ** (тав. 5 октябри 1946, ноҳияи Комсомолобод, ҶШС Тоҷикистон) — забоншинос ва адиби тоҷик. Номзади илмҳои филология (1980). Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012)

## Зиндагинома
Сулаймон Анварӣ 5 октябри соли 1946 дар деҳаи Ҷавчии ҷамоати деҳоти Ҳакимии ноҳияи Комсомолобод таваллуд ёфтааст. Хатмкардаи факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко мебошад. Фаъолияти меҳнатиро дар кафедраи забони тоҷикии донишгоҳи мазкур оғоз намудааст. Соли 1980 дар мавзӯи «Вожаҳои низомии „Шоҳнома“-и Абулқосими Фирдавсӣ» рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст. Аз соли 1981 корро дар кафедраи забони тоҷикии донишгоҳи номбурда ба ҳайси муаллими калон идома додааст. Солҳои 1986—1988 дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон тарҷумонӣ кардааст. Аз соли 1989 фаъолияташро дар донишгоҳ идома бахшида, дотсенти кафедра ва декани факулта будааст. Аз соли 2002 дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Муҳаққиқи таърихи забони тоҷикист.

## Эҷодиёт
Чакидаҳои нахустини хомааш дар жанрҳои мақолаву очерку мутоибот дар нашрияи донишҷӯён — «Педагоги ҷавон» (ҳозира «Омӯзгори ҷавон») ба табъ расидаанд. Мақолаву тақризҳояш аз соли 1972 дар рӯзномаву маҷаллаҳои ноҳиявию ҷумҳурӣ ва хориҷи кишвар (Ӯзбекистон, Афғонистон ва Эрон) интишор меёбанд. Пиромуни шеваи омӯзишу парвариш, мушкилоти луғат, забон ва шеваи баёни адибони классику муосир ва арзиши фарҳангии сухан беш аз 220 мақолаву рисола ба табъ расондааст. Муаллифи 5 рисолаи илмӣ, 4 китоби дарсӣ (барои синфҳои V, VI, VII ва донишҷӯёни риштаҳои ғайрифилологии донишгоҳҳо), мураттиби «Барномаи таърихи забони тоҷикӣ (форсӣ) барои донишҷӯёни донишгоҳҳои омӯзгорӣ», 2 дастури методӣ, мутарҷими дастури омӯзиши «Машғулияти мусиқӣ дар синфи 2» (аз русӣ) мебошад. Ҳамчунин, рисолаҳои «Сухан аз шеваи омӯзиш ва парвариш» (1993), «Вожаҳои низомӣ дар Шоҳнома»-и Абулқосими Фирдавсӣ" (1994), «Забони аҳди Сомониён ва арзиши сухан» (1999), «Дар ҷустуҷӯи сухани зебо» (2000), «Ҷойгоҳи сухан дар осори форсӣ-тоҷикӣ» (2005), «Сухан дар коми ӯ меёфт сайқал…» (2011), «Ҳоҷӣ Ҳусайн ва арзиши сухан» (2013) зодаи заҳмати ӯстанд. Доир ба масоилу чеҳраҳои гуногуни адабиёт ва ҳунар 6 китоб таҳия кардааст, ки «Суруди Зафар» (1994), «Ромишгари мумтоз» (2000), «Санъаткори машҳури миллат» (2002), «Сухани бузургон» (2008), «Сухан бифканад минбару дорро…» (2008), «Тӯфон дар ғунча» (2009), «Зафари нотакрор» (2010) ва ғ. аз он ҷумлаанд. Дар чандин конфаронсу симпозиуми ҷумҳуриявию байналмилалӣ ширкат варзидааст.

## Осор
* Сухан аз шеваи омӯзиш ва парвариш, Д., 1993;
* Вожаҳои низомӣ дар «Шоҳнома», Д., 1994;
* Забони аҳди Сомониён ва арзиши сухан, Д., 1999;
* Дар ҷустуҷӯи сухани зебо, Д., 2000;
* Ҷойгоҳи сухан дар осори форсӣ-тоҷикӣ, Д., 2005.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Анора (тарҷумон)

**Анора** (тахаллус, насаб ва номи пуррааш **Остонова Норинисо Абдуллоҷоновна**; 2 декабри 1939, Душанбе — 29 ноябри 2004, ҳамон ҷо) — тарҷумони тоҷик. Коркуни хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон (1986). Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1984).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети таъриху филологияи УДТ (1962). Муҳаррири хурд, муҳаррир, муҳаррири калон, мудири шуъбаи тарҷумаи бадеӣ, ҷонишини сармуҳаррири нашриёти «Ирфон» (1962 — 87), директори нашриёти «Адиб» (1987 — 90), муовини раиси Комитети давлатии ҶШС Тоҷикистон оид ба корҳои нашриёт, полиграфия ва савдои китоб (1990 — 94). Аз соли 1994 Сардори раёсати табъу нашри Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Фаъолияти тарҷумонии Анора аз аввгусти солҳои 60 садаи XX оғоз ёфтааст.

## Тарҷумаҳо
Анора чандин асарҳои нависандагони замони шӯравӣ ва хориҷиро ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Тарҷумаи «Медали тило»-и Е. Снегирев (1963), «Ҳикояҳо дар бораи Ленин»-и О. Матюшин (1964), «Ҷаллод ташнаи хун аст»-и Н. Фрид (1965), «Повестҳо»-и П. Қодиров (1966), «Зане аз Бай Шао»-и Буй Дик Ай (1970), «Марта»-и Э. Ожешко (1987), «Шакино»-и Б. Лопес (1979), «Боди мухолиф»-и А. Лупан (1982), «Зиндагӣ оби равон»-и В. Нуруллин (1984), «Адоват»-и Вс. Иванов (1987) ва ғайра ба қалами Анора тааллуқ доранд.

## Ордену ҷоизаҳо
Бо ордени «Нишони фахрӣ» (1976), медали «Ветерани меҳнат» (1987) сарфароз гардидааст. Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1985).. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1984.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Амалиёти гумрукӣ

**Амалиёти гумрукӣ** - амалҳои алоҳида нисбати мол ва воситаҳои нақлиёт, ки аз ҷониби шахсон ва мақомоти гумрук ҳангоми барасмиятдарории гумрукии мол ва воситаҳои нақлиёт иҷро карда мешаванд.
## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Брокери гумрукӣ

**Брокери гумрукӣ (намоянда)** - миёнараве, ки амалиёти гумрукиро аз номи декларант ва (ё) бо супориши он ё шахси дигар, ки ба зиммаи ӯ чунин масъулият гузошта шудааст, иҷро мекунад ё ба вай ҳуқуқ дода шудааст, ки амалиёти гумрукиро мувофиқи ҳамин Кодекс анҷом диҳад.
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Андозҳои гумрукӣ

**Андозҳои гумрукӣ (андозҳо)** - андоз аз арзиши иловашуда ва аксизҳо, ки мақомоти гумрук вобаста ба интиқоли мол аз сарҳади гумрукӣ мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон меситонанд.
## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Аквариум

thumb|338x338px|Аквариум
**Аква́риум** () — зарфи шишагин барои нигоҳ дош тану зиёд намудани ҳайвоноту набототи обӣ.

## Сохти аквариум
Аквариумҳо шишагини гирд ва чандкунҷа мешаванд. Баъзе навъҳои аквариум ороишӣ буда, онро ба девор меовезанд.

## Ҳаҷми аквариум
Ҳаҷми аквариум бояд ба навъ ва миқдори моҳӣ мувофиқат кунад. Дар аквариумҳои калон оксигенро ба воситаи компрессорҳои махсус, дар аквариумҳои хурд бошад, бо моторча мефиристанд. Бо мақсади сероксиген шудани оби аквариум дар он рустаниҳои гуногуни обиро мепарваранд (рустаниҳо зери таъсири рӯшноӣ гази карбонатро фурӯ бурда, гази оксигенро хориҷ мекунанд). Дар мавриди дуруст будани таносуби моҳичаҳо ва рустанӣ «мувозанати биологӣ» ба вуҷуд омада, барои иваз ё бо оксиген таъмин намудани об зарурат намемонад (фақат сари ҳар чанд вақт шишаи Аквариумро тоза карда, каме об рехтан кофист). Аквариумро бо лампа равшан ва гарм мекунанд. Онро аз боло дар қисми пеш ё ду тарафи аквариум мегузоранд.

## Растаниҳои аквариумӣ
Ба рустаниҳое, ки дар аквариум мешинонанд, риччия, салвинил, карам ва сунбули обӣ (дар рӯи об меистанд), фонтиналис, сарахси обӣ, наскобӣ (элодея), марсилия, амбулия, монетиниса (дар қабати об меистанд), гигрофила, валлиснерия, эхинодорус, апоногетон (дар реги зери аквариум реша меронанд) ва ғайра мансубанд. Растаниҳои худрӯи ботлоқро қабл аз ҷой доданашон дар аквариум шустан лозим аст. Ба зери аквариум як қабат шағал, сипас аз болояш рег рехтан беҳтар мебошад.

## Моҳиҳои аквариумӣ
Моҳиҳои аквариумӣ хеле гуногунанд:
* макропода
* лялиус
* неон
* грасилис
* орнатус
* серпас
* карас
* лин
* ратан
* зармоҳӣ
* телескоп
* комета ва ғайра
Дар аквариум ба ҳар моҳичаи дарозиаш 3 – 4 см 2 летр об лозим аст. Ба моҳичаҳо ғизои хушк (кирминаи хушки хомӯшак, кайки обӣ, гамарус), ҳалқакирм, кайки обӣ (бо кирминааш), сиклоп, инфузория, кирминаи хомӯшак ва ғайра медиҳанд. Ба моҳиҳои калон рӯзе 1 – 2 бор ва ба моҳичаҳо зуд-зуд ғизо бояд дод. Дар Аквариуме, ки ҳаво намерасад ё обаш ифлос буда, аз ҳад зиёд гарм ё хунук аст, моҳичаҳо касал ва нобуд мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аквариумҳо
Ал-Ҷавдия

**«Ал-Ҷавдия»**  () — («Некӣ ва нек шудан»), асари тиббии Абуалӣ ибни Сино.

## Маълумотнома
Солҳои 1005 – 10 ба забони форсӣ таълиф шудааст. Дар муқаддимаи рисола омада: «…Бидон, ки ҷамеи иллатҳо аз хӯрдани бисёру гуфтани бисёр ва хуфтани бисёру муҷомиати бисёр падид ояд. Аз хӯрдани бисёр меъда табоҳ шавад, ҷигар заиф шавад, дарди шикаму гурда падид ояд, ногувориш ва бодҳои зишту тухма ва сустии аъзо бувад. Аз хоби бисёр зардии рӯй ва гаронии тан бошад, мағз тиҳӣ гардад, чашм биомосад, савдо ғолиб шавад. Аз бисёр гуфтан дарди сар ва шақиқа бувад ва ҳарорати сафро ва зиёдатии ранҷ ва ба охири умр иллатҳои саъб ориз гардад. Аз муҷомиат кардани бисёр гурда заиф шавад, тан лоғар гардад, чашм торик ва мағз хушк шавад ва лаззати шаҳват дарнаёбад, рӯяш зуд сафед шавад, пӯсти бадан дурушт гардад».
«Алҷабр-ва-л-муқобала» аз 8 боб иборат буда, илоҷи баъзе бемориҳои чашм (пурхунӣ, тухмак, илтиҳоб ва об рафтани чашм, шабкӯрӣ, рехтани мижа), дандону даҳон (дард ва хунравии дандон, бӯи нофорам ва об рафтан аз даҳон ва ғайра), меъда, рафъи қай, кирми меъда, қуланҷ, дарди нофу зиҳор, калаф, таб, хориши андом, моргазида, мӯйрезӣ, берун омадани мақъад, дармони бавосир, омос, дарди хоя, сустии қувваи боҳ, истисқо, қатъ ва ифроти ҳайзи занон, нозоӣ, сусткамарӣ, камширии пистон, усулҳои маҳв намудан ва ё хӯсондани ҳашарот (магас, кайк, мӯрча ва ғайра), ҷонварҳои газанда (мор, каждум) ва лавозимоти пардози бадан сухан меравад. Муаллиф барои табобати бемориҳои номбурда ҳар гуна наботот ва меваю сабзавот, моддаҳои ғизоӣ, химиявӣ ва органикиро тавсия медиҳад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Китобҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Абдусалом Атобоев

**Абдусалом Атобоев** - нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1974)
## Зиндагинома
Абдусалом Атобоев 20 апрели 1934 дар деҳаи Қалъачаи Мазори ноҳияи Исфара ба ҷаҳон омадааст. Баъди хатми Омӯзишгоҳи омӯзгории Конибодом чанде дар зодгоҳаш муаллимӣ кардааст. Соли 1958 факултаи филологияи тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г.Шевченкоро ба поён расондааст. Муддате дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» ва маҷаллаи «Машъал» кор кадааст, чанде сармуҳаррири бахши репертуари Вазорати фарҳанги Тоҷикистон будааст. Абдусалом Атобоев 24 апрели 1986 аз ҷаҳон даргузашт.
## Эҷодиёт
Аз солҳои 60-ум ба кори эҷодӣ пардохтааст. Аввал очерку ҳикоя менавиштааст, ки чанде аз онҳо дар моҳномаҳои «Садои Шарқ», «Занони Тоҷикистон», «Гулистон», «Машъал» ва маҷмӯаҳои дастҷамъӣ нашр шудаанд. Осори мансураш дар китобҳои «Вохӯрӣ бо падар» (1976) ва «Шиносоӣ» (1978) ба табъ расидаанд. Муваффақияти ӯ бештар дар драматургия ба чашм мерасид, ки намоишномаҳои «Суруди нотамом» (1991),  «Иллоанта» (1972), «Бонги хатар» (1974), «Парвози уқоб» (ҳамроҳи Ғанӣ Абдулло, 1975), «Телеграмма ба Ленин» (ҳамроҳи Ғанӣ Абдулло, 1976), «Имтиҳон» (1977), «Қиссаи аввалин» (1978) ва «Қиёми Лоҳутӣ» (1976) гувоҳи онанд. Матни чанде аз намоишномаҳояш дар китоби «Вохӯрӣ бо падар» (1975), «Намоишномаҳо» (1977) ва моҳномаи «Садои Шарқ» ба табъ расидаанд. Барои радио повести Садриддин Айнӣ «Ятим»-ро инсенировка кардааст. Асарҳои алоҳидаи Ю.Бондарев, И.Вазов, О.Вайлд ва И.Қосумовро ба тоҷикӣ гардондааст.

## Сарчашма


Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Насруллоҳи Асадулло

**Насруллоҳи Асадулло**  (*Насрулло Асадуллоев*; ) — рӯзноманигор, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1988)

## Зиндагинома
**Насруллоҳи Асадулло** 14 августи соли 1951 дар деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара ба ҷаҳон омадааст. Соли 1973 шуъбаи журналистикаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Баъдан корманди рӯзномаву ҳафтаномаҳои «Тоҷикистони Советӣ», «Коммунист Таджикистана», «Комсомольская правда», «Маданияти Тоҷикистон», «Адабиёт ва санъат», «Литературная газета» ва Ҳукумати ҷумҳурӣ будааст.
## Эҷодиёт
Муаллифи маҷмӯаи ҳикояҳои ҳаҷвии «Имтиҳон» (Маскав, 1980), «Санҷиш» (Олмон, 1982), «Дӯстон барои чӣ лозим?» (1986), «Овози шинос» (1988) ва ғ. мебошад. Мақолаву очеркҳои публитсистиаш борҳо ба табъ расидаанд.

## Даргузашт
Насруллоҳи Асадулло моҳи майи соли 1995 аз олам даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони асри XX
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони 14 август
Гурӯҳ:Зодагони соли 1951
Гаплоид

[thumb|120px|Диплоидные клетки имеют две [Гомология (биология)#Гомологичные хромосомы|одинаковые копии каждой хромосомы.]]
**Ҳаплоид** (аз  — якка), () — организмеро гӯянд, ки дар ҳуҷайраҳои соматиаш дастаи хромосомаҳои гаплоидӣ (якка) дорад. Ин хромосомаҳо нисфи дастаи хромосомаҳои диплоидӣ (ё моноплоид) ё полиплоидии (полигаплоид) ҷинси модариро ташкил медиҳад. Аввалҳо Гаплоид гуфта фақат фардҳои дастаи хромосомаҳояшон якхеларо меномиданд. Чунин Гаплоидҳоро айни замон моногаплоидҳо ё моноплоидҳо меноманд.

## Эзоҳ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Офаринишшиносӣ
Гурӯҳ:Хромосомаҳо
Наскак-базай (рақс)

**Наскак-базай (рақс)** – рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*[[наскак-бозӣ]]*

## Тавсифи мухтасар
Наскак-базай – рақси ҷанговаронаи мардона буда, қувват ва бузургии паҳлавони деҳотиро тасвир мекунад. Ду раққос ба саҳна баромада, ба ҳам ҷанги тан ба тан, озмоиши қувват ва тавоноӣ мекунад. Рақс дар таҳти оҳанги «Рапо» иҷро гардида, тарзу тартиби мушаххас дорад. 
## Маҳалли густариш
Ноҳияи Рӯшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Оташбозӣ (рақс)

**Оташбозӣ (рақс)** – рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Тавсифи мухтасар
Оташбозӣ рақси қадимест, ки онро баъзе масхарабозҳо шабнишиниву ҷашни арӯсӣ ва сайри соли нав иҷро менамуданд. Раққос тавассути бинӣ ҳаво мегирифт ва ба даҳон каме нафт мегирифт. Баъзе масхарабозҳо дар пойҳояшон чӯбҳои ду-се метраро баста, «Оташбозиро» иҷро менамуданд. Масхарабоз дар дасташ алавдастаро дошта, нафтро аз даҳонаш ба оташ пуф мекард, ки ба якуним метр мепарид. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, Водии Ҳисор
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Оҳо, якка (рақс)

**«Оҳо, якка» (рақс)** – рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Тавсифи мухтасар
«Оҳо, якка» – рақси мардона буда, дар тӯю маракаҳо, гаштакҳои мардона иҷро мешавад. Як гурӯҳ раққосон давра сохта, китф ба китф зада, ҷӯр шуда, ***«оҳо, якка» ё «уҳо, якка»*** гуфта, баробар қарсак задан мегиранд. Дар ин рақс ягон сози мусиқӣ истифода намешавад, танҳо садои қарсак ва нидоҳои хурсандиомези  иштирокчиёну тамошобинҳо шунида мешаванд. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, Ноҳияи Панҷакент, Ноҳияи Айнӣ
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол
## Нигаред
* Пилла (рақс) 
* Қошуқбозӣ 
* Муноҷот (рақс)

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Пилла (рақс)

**Пилла (рақс)**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад. 
## Тавсифи мухтасар
Пилла - рақси меҳнатӣ буда, дар таҳти навозиши доира аз ҷониби занҳо иҷро мегардад. Иҷрокунанда нозукиҳои коркарди пилларо тасвир мекунад: ҷамъоварди пилла, дар об гирифтан, ресмонбофӣ, атласбофӣ ва курта дӯхтан. Рақси «Пилла» аз 3 қисм иборат буда, қисми аввал оҳиста, қисми дуюм бо суръати баланд ва қисми сеюм боз баландтар иҷро мешавад. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, ноҳияи Шаҳринав, ноҳияи Турсунзода
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
 
* Қошуқбозӣ  
* «Оҳо, якка» (рақс)
* Муноҷот (рақс)

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Хуршеди Атовулло

**Хуршеди Атовулло** - рӯзноманигор, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2013)

## Зиндагинома
Хуршеди Атовулло 10 сентябри соли 1973 дар деҳаи Дашти Қозии ноҳияи Панҷакенти вилояти Ленинобод (ҳозира вилояти Суғд) ба ҷаҳон омадааст. Баъди хатми мактаби таҳсилоти миёнаи умумии №49 зодгоҳаш вориди факултаи журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон шуда, соли 1996 бомуваффақият хатмаш кардааст. Солҳои 1996-1999 мухбири рӯзномаи «Чархи гардун», солҳои 1999-2001 мудири шуъбаи рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон», солҳои 2001-2003 ҷонишини сармуҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистон», солҳои 2003-2004 ҷонишини аввали сармуҳаррири рӯзномаи «Рӯзи нав», солҳои 2004-2005 сармуҳаррири рӯзномаи «Зиндагӣ», аз августи 2010 то августи 2013 котиби генералии Ассотсиатсияи «Медиа Альянс Таджикистана» будааст. Аз соли 2005 раисии Маркази тадқиқоти журналистӣ ва сармуҳаррир ҳафтаномаи  «Фараж»-ро ба зимма дорад.
## Эҷодиёт
Асосан дар соҳаи насру публитсистика хомаронӣ мекунад. Муаллифи китобҳои «Зиндони зиндагӣ», «Шабчароғи ёр», «Пайванди пайкараҳо», «Марги журналист», «Хунро бо хун мешӯянд», «Санге ба гӯри Лайлӣ» ((Шоми Аруси)) ва ғайраро дар бар мегирад

## Ҷоизаҳо
*Аълочии матбуот (2001) ва фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2012);
*Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ; 
*Ҷоизаи Кумитаи ҷавонони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи журналистика (2004);
*Ҷоизаи ОБСЕ дар соҳаи ҳуқуқи инсон; 
*«Публитсисти беҳтарини сол» (2008); 
*«Журналисти беҳтарини сол» (2009).
## Сарчашма


Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Пишпо-пишпо (рақс)

**«Пишпо-пишпо» (рақс)**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*ҳатэр, пишбақ, пишбу*
## Тавсифи мухтасар
«Пишпо-пишпо» рақси қадимии тоҷикон буда, дар туйҳои баъзе деҳот чун лаҳзаи дилхушӣ иҷро мегардад. Рақсро ду зани иҷрокунанда таҳти навозиши доира ё бе асбоби мусиқӣ иҷро менамоянд. Раққосаҳо дар масофаи як якуним метр рӯбарӯи ҳам ҳаракат карда, ***«ақфу-ақфу»*** мегӯянд ва тамошобинон мувофиқи зарби онҳо қарсак мезананд. Иҷрокунандагон то ҷои муайяне расида, ҳаракатҳояшонро аз нав такрор мекунанд. 
## Маҳалли густариш
Бадахшон,  ноҳияи Ховалинг, вилояти Хатлон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
* Пойамал (рақс)  
* Қошуқбозӣ   
* «Оҳо, якка» (рақс) 
* Муноҷот (рақс) 

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Мегирам ҳаминае (рақс)

**«Мегирам ҳаминае» (рақс)** – рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Тавсифи мухтасар
Дар майдон тоқиеро мегузоранд. Ду раққос мисли хурӯсҳои ҷангида истода дар масофаи якуним-ду метр рӯ ба рӯ истода, дастонашонро дар пушташон занҷир месозанд. Ҳамин тавр онҳо пайкарашон ва каллаашонро андак ҷунбонда ҳалқаи тамошобинонро давр мезанад пойҳояшонро васеъ гузошта, ба пеш ҳам шуда, тоқиро бо дандонҳояшон гирифтинӣ мешаванд. Ин дам раққос борҳо «мегираме, ҳаминае» мегӯяд, тамошобинон «намегирие, ҳаминае!» гуфта, ҷавоб медиҳанд. 
## Маҳалли густариш
Водии Зарафшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Муноҷот (рақс)

**Муноҷот (рақс)** – рақси классикӣ 

## Тавсифи мухтасар
Муноҷот – рақси классикӣ, мисли як қисми ҳамноми «Шашмақом» буда, аз ҷиҳати оҳанг бо он наздик аст. Ин рақс таҳти навои танбӯр ва доира ё ансамбли асбобҳои халқии мусиқӣ бешитоб, хиромон бо ҳаракатҳои дастҳои зебои маҳин иҷро мегардад. Рақси «Муноҷот» аз 3 қисм иборат буда, қисми аввал бо суръати суст, қисми дуюм тез ва қисми сеюм боз суст навохта мешавад. Рақс дар тую маъракаҳои оилавӣ, идҳои халқӣ, гаштакҳо, базмҳо аз тарафи занҳо ва мардҳо иҷро мегардад.
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, ноҳияи Шаҳринав, ноҳияи Турсунзода
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол
## Нигаред
* Пилла (рақс)  
* Қошуқбозӣ   
* «Оҳо, якка» (рақс) 
* Бузбозӣ

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Равона (рақс)

**Равона (рақс)**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*[[Ларзон]]*
## Тавсифи мухтасар
Равона – рақси занона буда, дар ҷашни арӯсӣ таҳти доиранавозӣ ва сурудхонӣ иҷро мегардад. Созанда як ҷо истода, дасти росташро баробари китф бардошта, бо дасти чапаш
нӯги як банди мӯяшро як тараф дароз карда, онро меларзонад. Раққоса ба зону афтода, аз нӯги панҷаҳо сар карда то китф тамоми пайкарашро меларзонад, ҳаракати *«ларзонак»* чанд бор такрор меёбад.
## Маҳалли густариш
Ноҳияи Шаҳринав, Ноҳияи Турсунзода
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
* «Пишпо-пишпо» (рақс)  
* Кочбазай (рақс)   
* «Оҳо, якка» (рақс) 
* Кордбозӣ 

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақси «Рӯймол»

**Рақси «Рӯймол»**  – як навъ рақси анъанавии тоҷикон мебошад, , ки онро занон таҳти зарби доира, таблак, ё созҳои дигари мусиқии миллӣ иҷро мекунанд.
## Тавсифи мухтасар
Рақси «Руймол»-ро таҳти садои доира, таблак, ё созҳои дигари мусиқии миллӣ занҳо иҷро мекунанд. Он рақси якка буда, дар тӯю маъракаҳои оилавӣ, идҳои расмӣ ва халқӣ,
базмҳо ва ғайра иҷро мегардад. Ин рақс зебогӣ, мавзунқоматӣ, ороиши эстетикии занро тавассути ҳаракатҳои гуногуни мавзуни дастҳо, пайкар, мимикаи рӯй таҷассум менамояд. Дар рақс иҷрокунанда дар як ҷо нишаста, рӯймолро гулдӯзӣ карда, дар айни замон бо ҳаракатҳои зебои маҳин ва имову ишораҳои пур аз маънӣ олами эҳсосоти ширину гуворои худро намо-
иш медиҳад. Ӯ ҳамин тавр рӯймолро дӯхта, аз хурсандӣ мерақсад ва ба ягон кас онро туҳфа мекунад.
Дар варианти дигари ин рақс раққоса дар ҳар дасташ рӯймолчаеро дорад. Ӯ майда-майда қадам мегузорад ва ба иҷрои ҳаракатҳои рақсӣ
шурӯъ мекунад. Раққоса бо навбат ҳар яке аз дастонашро боло бардошта, рӯймолчаҳоро бо банди даст ин сӯ ё он сӯ тоб медиҳад. Ҳангоми
истодан ӯ дасти чапро ба пушт мебарад ва дасти ростро боло бардошта, рӯймолчаро меларзонад. Ҳамин ҳаракат бо дасти дигар низ такрор
мешавад.
Дар асри ХХ дар санъати рақсии касбӣ
ва ҳаваскорӣ намудҳои гуногуни ин рақс ба
вуҷуд омаданд. Дар санъати ҳаваскорӣ устодон рақси якка, дунафара ва шакли гурӯҳии ин
рақсро ба саҳна гузоштанд. Дар шакли гурӯҳии
рақси мазкур дувоздаҳ духтар рӯймолҳоро
дар ду даст гирифта ба рақс мебароянд. Онҳо
дастҳояшонро бо рӯймол ин сӯ ё он сӯ алвонҷ
дода, ба пеш ҳаракат мекунанд. Раққосаҳо
дар як саф истода ба ду қатор тақсим мешаванд. Як қатор духтарон ба як зону мешинанд,
раққосаҳои дигар қатор омада, гирди он онҳо
давр зада, бо нишастагон ҷойҳоро иваз мекунанд. Раққосаҳо баъди он дар саҳна ба тар-
зи нимдавра паҳлуи ҳам меистанд. Ду нафар
раққоса аз байни духтарон гузашта, дар саҳна
бо рӯймол чарх мезананд. Ҳаракатҳои рақсӣ
бо рӯймолҳо гуногун мебошанд: рӯймолҳоро
ба боло, ба ду тараф гардонидан, нишон додани нақши гулдӯзии рӯймолҳо, бастани
рӯймолҳо дар сар, дар миён ва ғайра.
Дар асри ХХ рақс бо рӯймол хеле машҳур
гашт, онро беҳтарин раққосон дар тӯйҳо,
ҷашни Наврӯз, маъракаҳои мардумӣ иҷро менамуданд. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, водии Ҳисор
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол
## Нигаред
* Рақс бо дутор  
* Қошуқбозӣ
* Рақс бо кӯза 

## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Алисовка (ноҳияи Корочан)

**Алисовка** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Корочан‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Корочан‎
Рақс бо кӯза

**Рақс бо кӯза**  – як навъ рақси анъанавии тоҷикон мебошад, , ки онро занон таҳти зарби доира иҷро мекунанд.
## Тавсифи мухтасар
Рақс бо кӯзаро дар Бадахшон мардон, дар Рашт, Тавилдара, Кӯлоб ва вилояти Суғд занон таҳти зарби доира иҷро мекунанд. Рақс бо кӯза дар шаклҳои якнафара, дунафара ва гурӯҳӣ рақсида мешавад. Дар Бадахшон ин рақсро таҳти оҳанги «Раҳпо» иҷро мекунанд. Дар Кӯлоб ва водии Рашт рақси мазкур зери садои созҳои мусиқӣ ва сурудхонӣ иҷро мегардад. Дар варианти суғдӣ раққосаҳо бо кӯза таҳти навозиши доира мерақсанд. Раққосае кӯзаро дар китфаш гузошта, оҳиста-оҳиста рақсро оғоз мекунад. Ӯ кӯзаро гоҳ дар ин ва гоҳ дар он китфаш гузошта ба сари чашма барои гирифтани об меравад. Духтар дар назди чашмаи об кӯзаро гузошта, худро орову торо дода, дасту рӯяшро шуста, мӯйҳояшро ҳамвор мекунад. Дар назди чашма бо дугонаҳояш ва ё бо ҷавони дӯстдоштааш рақскунон мулоқот мекунад. Дар охир ба кӯза об гирифта, рақскунон ба хона бармегардад. Рақс бо кӯзаро дар Бадахшон мардон иҷро менамуданд. Раққос дар кӯза чанд дона чормағз андохта, онро алвоҷ дода, ҳаракатҳои гуногуни рақсиро иҷро мекард. Чормағзҳои даруни кӯза дар вақти рақс садо медоданд. Баъзе раққосон бо кӯзаи холӣ мерақсиданд ва онро ба боло партофта, банди дастҳоро тоб дода, боз кӯзаро ба даст мегирифтанд. Ин рақс унсурҳои жонглёриро дошт. Раққос кӯзаро гоҳ дар ин ва гоҳ дар он китфаш мегузошт. Ӯ баъзан кӯзаро дар рӯбарӯяш бо ду дасташ дошта, ба ин тарафу он тараф чарх мерафт, гоҳ менишаст ва мехест.
Дар ин рақси мардона суруд, рақс, пантомима ва унсурҳои жонглёрӣ ба ҳам пайваст шудаанд. Дар ноҳияҳои Рашт, Сангвор, Кӯлоб рақс бо кӯзаро занон иҷро мекунанд. Ҳаракатҳои банди даст, чархзанӣ ва ҳаракатҳои дигар қомату зебоӣ, чолокии иҷрокунандаро тасвир менамоянд. Дар асри ХХ ин рақс хеле паҳн шуда, ба санъати рақсии ҳаваскорӣ ва касбӣ роҳ ёфт. Устодони рақс Ғ. Валаматзода, А. Исломова ва А. Протсенко дар намоиши ансамбли мусиқӣ-театрии «Лола» шакли коллективии «Рақс бо кӯза»-ро дар иҷрои гурӯҳи духтарон ба саҳна гузоштаанд. Ин рақс дар асоси коркарди рақси анъанавии халқӣ, ҳаракатҳои рақсӣ ва лаҳзаҳои пантомимӣ офарида шудааст. Дар замони муосир ин рақс бо номҳои «Кӯзабозӣ», «Рақс бо кӯза», «Вохӯрӣ» ва ғайра тавассути дастаҳои ҳаваскорӣ ба саҳна гузошта мешаванд.
## Маҳалли густариш
Ноҳияи Рӯшон, Ноҳияи Шуғнон, Ноҳияи Тавилдара, Ноҳияи Сангвор, Кӯлоб, Водии Рашт.

## Нигаред
* Рақс бо дутор  
* Қошуқбозӣ   
* Рақс бо най 
* Рақси «Рӯймол» 

## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Рақс бо дутор

**Рақс бо дутор**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Тавсифи мухтасар
Рақс бо дутор дар байни мардон ва ҳам занон паҳн гардидааст. Иҷрокунанда дутор навохта, онро гоҳ дар қафояш, гоҳ дар рӯ ба рӯяш, гоҳ ин сӯ, гоҳ он сӯ дароз намуда, мерақсад. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Хатлон, Ноҳияи Кӯлоб
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол
## Нигаред
* Рақс бо кӯза  
* Қошуқбозӣ   
* Рақс бо най 
* Рақси «Рӯймол» 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақси кабк

**Рақси кабк**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.

## Тавсифи мухтасар
Иҷрокунанда диккак менишинад, қоматашро ба пеш хам мекунад, дастонашро ба пушташ бурда кафҳояшро боло медорад. «Кабк» оҳиста-оҳиста қадам гузошта, дар як ҷо қарор мегирад, аз чизе меҳаросад, боз роҳашро идома медиҳад, сарашро сахт гардонда, аз замин чизеро ёфта
мехӯрад, об нӯшида, болҳояшро меафшонад. Рақс дар иҷрои як ё ду раққос иҷро мешавад. Дар рақс муносибати ишқварзӣ ё худ баъзан ҷанги тан ба тани кабкҳо тасвир мегардад.
## Маҳалли густариш
Кӯлоб
 
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
* Рақси «ангуштпона»  
* Рақси зангбоз   
* Рақси чиғакнавоз 
 
  
## Манобеъ


Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақси «ангуштпона»

**Рақси  «ангуштпона»**   –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.

## Тавсифи мухтасар
Рақси  «ангуштпона» рақси якнафара буда, ҳам варианти занона ва ҳам мардонаи он вуҷуд дорад. Иҷрокунанда дар чаҳор ангушташ ангуштпона пӯшида, онҳоро ба табақча зада, садои дилнавозе мебарорад ва худаш мерақсад. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол 
## Нигаред
* Рақси чиғакнавоз 
* Рақси кабк  
* Рақси зангбоз
 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақс бо ғижак

**Рақс бо ғижак **  – – як навъ рақси анъанавии тоҷикон мебошад, , ки онро мардон иҷро мекунанд.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*[[Рақси чиғакнавоз]]*
## Тавсифи мухтасар
Рақс бо ғижак таҳти навозиши як гурӯҳ мутрибон ва сароидану ғижакнавозии худи бозингар иҷро мегардад. Ғижак сози мусиқии тордор аст, ки бо камонча навохта мешавад. Он рақси яккаи мардона буда, дар навоҳии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон маъмул мебошад. Рақс бо ғижак таҳти навозиши ғижак ва даф, ё таҳти навозиши гурӯҳи мутрибон ва ҳофизон иҷро мегардад.
Иҷрокунанда ғижакро бо дасти чап ва камончаро бо дасти рост гирифта, дар пайравии зарбу усули рақсии навозандагон оҳанг менавозад. Дар оғози рақс раққос рӯ ба рӯи навозандагон истода ғижакро ба таври уфуқӣ боло мебардорад. Ӯ пайкарашро ба пеш хам карда, бо эҳсоси баланд месарояд ва менавозад. Сипас ба тарафи тамошобинон рӯ гардонда, ду-се қадам ба пеш монда, чарх меравад, ба зону мешинад ва боз ҳамон ҳаракати авваларо такрор мекунад. Раққос гоҳе ғижакро ба дасти чап дар пушти сараш гузошта, дудаста менавозад. Дар интиҳои рақс ӯ сурудхониро ба анҷом расонида, суръати ғижакнавозӣ ва рақсашро тез мекунад, шумораи чархҳоро меафзояд. Ӯ ба тарафи рост рафта, дар як ҷой истода чарх мезанад ва рост истода, ба ҳозирин таъзим карда, аз саҳна берун мешавад. 
## Маҳалли густариш
* Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
## Нигаред
* Рақси «ангуштпона»  
* Рақси зангбоз 
* Рақси кабк 

## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Уфар (рақс)

**Рақси «уфар»**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.

## Тавсифи мухтасар
Ин рақс дар он қисми авҷи суруд иҷро мегардад, ки «уфар» ном дорад. Баъзан ду уфар ҷо дорад ва дувумаш нисбат ба аввалааш шӯхтар аст. Усули зарб дар уфар иваз меёбад, аммо бо суруд аз ҷиҳати оҳанг ва мақом умумияте дорад. Иҷрокунанда на танҳо раққос, балки дар айни замон низ
ҳофиз мебошад. Ӯ мазмуни сурудро ҳам бо овоз ва ҳам бо ҳаракатҳои мавзуни худ ифода менамояд. Мазмуни чунин сурудҳои рақсӣ гуногун: аксар ғиноӣ, ё ғиноию мазҳакаомез мебошанд. Нақароти суруди рақсии ӯро дастаи навозандагон такрор мекунанд.
## Маҳалли густариш
Саросари кишвар
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол 
## Нигаред
* Рақси «чойнак»     
* Рақси остин   
* Рақси «хориш»  
  
## Манобеъ


Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақси «хориш»

**Рақси «хориш»**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.

## Тавсифи мухтасар
Рақси «Хориш» - рақси тақлидии ҳаҷвӣ мебошад. Ин гуна рақсҳо нуқсонҳои инсонӣ (танбалӣ, соддагӣ, бепарвоӣ)-ро масхара мекунанд. Тамошобинон бо зарбу усули мусиқӣ қарсак зада, ба раққос луқма мепартоянд. Иҷрокунанда ҳангоми рақсидан ҳар ҷояшро мехорад ва ҳар дафъа *«Мана, мана, хориш!» мегӯяд*. Раққос ба ҳар тараф ҳаракат карда, худро доимо хорида истода оҳиста-оҳиста куртаашро мекашад, гоҳо онро ҳатто медаронад. 
## Маҳалли густариш
Водии Зарафшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
* Рақси «уфар»   
* Рақси остин   
* Рақси «чойнак»  
  
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақси «чойнак»

**Рақси «чойнак»**   –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.

## Тавсифи мухтасар
Рақси чойнаку пиёла хосси мардон аст. Иҷрокунанда ҷомаи беқасаб, тоқии чуст, дар пояш калӯшу маҳсӣ мепӯшад. Вай дар болои сараш чойникро гузошта дар ҳар дасташ пиёлаеро медорад. Раққос дастҳояшро ба ду тараф дароз карда пои росташро пеш гузошта, оҳиста-оҳиста қадам мегузорад ва майдонро давр мезанад. Иҷрокунанда гирди майдонро ҳамин тариқ се-чор бор давр мезанад. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, Истаравшан, Исфара

## Нигаред
* Рақси чиғакнавоз 
* Рақси кабк 
* Рақси зангбоз
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Резабозӣ

**Резабозӣ**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*ларзон*
## Тавсифи мухтасар
Резабозӣ рақси занона буда, бо оҳанги шӯх иҷро мешавад.
Дар ин рақс иҷрокунанда китфҳояшонро тез-тез боло бардошта, мефарорад, қисми болои пайкарашро меларзонад. Ин рақс бо навозиши доира иҷро мешавад. Раққоса як дасташро дар сари сина дошта, дасти дигарашонро ба як тараф дароз мекунад, як бор давр мегардад. Сипас вай ба замин нишаста, пои росташро ба пеш дароз карда, зонуи пои чапашонро дар замин гузошта мерақсад ва ғ. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, Водии Ҳисор, Истаравшан,
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
* «Ришин»   
* «Рӯбоҳбозӣ»   
* Соқинома  
  

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Ришин

**«Ришин»**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*ришинак раққосай, дукурса,киш-киш*
## Тавсифи мухтасар
Ришин – рақси мардонаи рушонӣ буда, онро ду раққос иҷро мекунанд. Раққосон гуё, ки лаҳзае аз ҳаёти як ҷуфт кабӯтарҳоро нишон медиҳанд. Иҷрокунандагон рафтори кабӯтарҳоро ҳангоми низоъ кардан ва оштӣ шуданро таҷассум менамоянд. Онҳо дастонашонро дар миён гузошта, рӯ ба рӯ истода, китфҳояшонро боло мебардоранду поён мефароранд. Баъд китфҷумбониро идома дода, нимдавр роҳ мегарданд, ба ҷои пештараашон бар мегарданд, ба як дигар менигаранд. 
## Маҳалли густариш
Бадахшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
* Резабозӣ 
* «Рӯбоҳбозӣ» 
* Соқинома    
* 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рӯбоҳбозӣ

**«Рӯбоҳбозӣ»** –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*[[Руптсак-базай]]*

## Тавсифи мухтасар
Мазмуни пантомимаи «Рӯбоҳбозӣ» гуногун мебошад ва таҳти навозиши оҳанги «Рапо», 6/8 иҷро мегардид. Иҷрокунанда ҳислатҳои хоси рӯбоҳро ифода мекунад. Ба зонуҳо ва бо дастҳо истода, каллаашро ба ин сӯ он сӯ мегардонад, гӯш мекунад, нигоҳ мекунад ва ба пеши сайдаш –
ягон ҷисми беҷон медавад, онро дошта, гирифта мегурезад.

## Маҳалли густариш
Бадахшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Дар ҳолати аз байнравӣ қарор дорад.
## Нигаред
* «Ришин»   
* Резабозӣ   
* Соқинома    
 

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақси зангбоз

**Рақси зангбоз**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.

## Тавсифи мухтасар
Рақси акробатии «зангбоз» аз бозии ҳунарварони ҷавони муаллақзан иборат мебошад, ки онҳоро «зангбоз» меномиданд. Ин рақс унсурҳои акробатӣ дорад. Писарбачаҳои нозукпайкар яктаки кӯтоҳи ба миёнаш часпидаро пӯшида, дар банди пойҳояшон тасмаҳои зангӯлаҳо дӯхташударо мустаҳкам намуда, таҳти садои доира мерақсанд. Садои хуши зангӯлаҳо бо ҳаракатҳои чусту чолокона ва печони бадани зангбоз ҳамовоз мешаванд.

## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, Водии Ҳисор

## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол 
## Нигаред
* Рақси чиғакнавоз 
* Рақси кабк 
* Рақси «ангуштпона»    
## Манобеъ


Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Рақси остин

**Рақси остин** – як навъ рақси анъанавии тоҷикон мебошад, ки онро занон иҷро мекунанд.

## Тавсифи мухтасар
Рақси остин – рақси занонаи анъанавии қадимаи тоҷик буда, таҳти навозиши доира бо ҳаракатҳои остини дарози куртаи занонаи тоҷикӣ иҷро мешавад. Он дар тӯю маъракаҳо,
ҷашнҳои миллӣ ва базмҳои занонаи водиҳои Кӯлоб, Дарвоз, Рашт, Ҳисор, ноҳияи Истаравшан, Мастчоҳ, Зафаробод ва мардуми водии Зарафшон рақсида мешавад. Занҳо
дар усули рақси кӯлобӣ, дарвозӣ ва раштӣ
остинҳоро бо пайкар, бо зарби пой қадами
майда-майда монда, якҷоя меҷунбонанд.
Онҳо дар пеши худ остинҳоро алвонҷ дода,
ҳаракатҳои гуногунро иҷро мекунанд.
Остинҳоро ба ду тараф кушода, як дастро ба
пеш боло бардошта, дуюмро аз он поёнтар
гирифта, дар пеши рӯй нигаҳ медоранд ва
як навъ шарму ҳаёи хосси бонувони тоҷикро
ифода менамоянд. Сипас ду остинро аввал
ба тарафи рост ва баъд ба тарафи чап бо
панҷаи даст ба ҳаракат медароранд. Ҳамин
гуна ҳаракатҳро боз ба дигар тараф такрор
мекунанд.
Дар варианти рақси мастчоҳӣ саростинчаҳои
дарози раққоса аз матоъҳои сурх,
гулобранг ё сафеди гулдузӣ дӯхта шудаанд,
ки онҳо аз панҷаи даст 20 см берунтар
баромадаанд. Занҳо бо чунин остинҳо таҳти
навои доира ё суруд бо зарби мусиқии 6/8
мерақсанд. Остинҳоро бо як ва бо ду даст
ба китф бо навбат мепартоянд, дар ин вақт
пайкари зан ин ё он тараф ҳаракат мекунад.
Дастҳоро ду тараф кушода, остинҳоромеафшонанд ва як остинро пеши
худ ва дигарашро ба қафои миён
гузошта, ин ҳаракатро чанд бор бо
ивази дастҳо такрор мекунад. Бо
ду панҷаи даст остинҳоро ин ё он
тараф ба ҳаракат медарорад.
Умуман, остин дар зиндагии
мардуми кӯҳистон мазмуни бисёре
дорад. Остин ҳамчун бодбезак
ва дастрӯймол истифода бурда
мешавад. Дар гузашта рақси остин
ҳангоми ба хонаи шавҳар овардани
арӯс ва дар гирди оташ давр
занондани ӯ аз ҷониби модаркалони
домод иҷро мегардид. Ӯ тавассути
рақс кушодани роҳи сафедро баён
мекард. Остинҳояшро ҷунбонда,
гӯё ки роҳро барои аъзои нави
оилааш аз ҳар гуна чашми бад
ва таъсири рӯҳҳои зиёновар тоза
менамуд.
Дар охири асри ХХ ва оғози асри ХХI рақси фолклории «Остин» ба барномаи дастаҳои ҳаваскорӣ роҳ ёфт ва ба яке аз рақсҳои маъмул ва машҳур табдил гашт. 

## Маҳалли густариш
Водии Кӯлоб, Водии Рашт, Водии Зарафшон, ниҳияи Истаравшан, Дарвоз, Рашт, водии Ҳисор
## Нигаред
* Рақси «уфар»   
* Рақси кабк   
* Рақси «чойнак»  
  
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Соқинома (рақс)

**Соқинома (рақс)**  –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.

## Тавсифи мухтасар
Соқинома – рақси классикӣ буда, таҳти суруд оромона ва бо ҳаракатҳои дастҳо иҷро мегардад. Дар «Соқинома» ҷанбаи хониш зиёдтар буда, рақс дар он фақат замина аст. Дар рақс лаҳзаҳои дар як ҷо истодан, ҳаракатҳои зебои маҳин ва имову ишораҳои таъсирнок, тобишҳои ҳолат ва эҳсос иҷро мешаванд. Раққоса дар ин рақс куртаи сабуки шоҳӣ, тоқии зардӯзӣ ва пойҷомаи шерозаш силсиладор мепӯшад. 
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, Водии Ҳисор
 
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол  
## Нигаред
* Табақбозӣ»   
* «Рӯбоҳбозӣ»   
* Резабозӣ
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Табақбозӣ

**«Табақбозӣ»** –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*[[Тағорабозӣ]]*

## Тавсифи мухтасар
Табақбозӣ дорои унсурҳои сирк ва амалиёти драмавӣ мебошад. Раққос дар сараш табақи калони сафолини тагаш ҳамворро гузошта, бо дастонаш қайроқ навохта, майдонро ду-се бор давр мезанад. Ӯ қоматашро андак ба пеш хам мекунад, табақ ба болои гардану китфҳо, баъд ба рӯи шонаҳо ва ҳамин тавр то миён мефарояд. Табақбоз дар рафти рақс гоҳ тез, гоҳ оҳиста майдонро чарх мезанад, гоҳ ҳаракатҳои зебои бошитоби дастони ӯ оҳанги шӯхиомез мегиранд. 

## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд  
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол 
## Нигаред
* «Текисбозӣ»   
* «Рӯбоҳбозӣ»   
* Соқинома (рақс)
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Иттиҳоди милии Укроин

**Иттиҳоди милии Укроин** ё **ИМУ** ( ё *УНС*) — ҳизби сиёсиест дар Украина. Идеологияҳо — меллатгароӣ. Сарвари ҳизб Виталий Кривошеев мебошад.
## Таърих
19 декабри соли 2009 дар Харкив маҷлиси муассисони созмони сиёсии «Украйинӣ миллии иттиҳоди» барпо гардид. Солҳои 2009 - 2012 — Раиси Иттиҳоди милии Укроин - Олег Голтвянский, аз соли 2012 раиси Виталий Кривошеев мебошад. Ҳизб 27 апрел соли 2013 таъсис дода шудааст. 
Дар соли 2015 Украйинӣ миллии иттиҳоди ҳамроҳ блуки сиёсӣ УКРОП.
Иттиҳоди милии Укроин зиёда аз 1000(1 ҳазор) аъзо дорад.
### Интихоботи соли 2015
Олег Голтвянский ва Александр Мищенко - 25 октябри соли 2015 аз аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ Ҳизби УКРОП - вакилони Маҷлиси Люботин даъвати VII шудаанд.
## Эзоҳ

## Сарчашма
*Сомонаи расмии Украйинӣ миллии иттиҳоди



Гурӯҳ:Украина
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Декларант

**Декларант** - шахсе, ки молро декларатсия мекунад ё аз номи ӯ мол декларатсия карда мешавад
**Декларант** - шахси интиқолдиҳандаи мол ва брокери гумрук, ки молу воситаҳои нақлиётро мустақи лона декларатсия, муаррифӣ ва пешниҳод мекунад.
## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Боркашон

**Боркашон (интиқолдиҳанда)** - шахсе, ки молро аз сарҳади гумрукӣ ва таҳти назорати гумрукӣ дар доираи қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон интиқол медиҳад ё барои истифодаи воситаҳои нақлиёт масъул аст.

## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Декларатсия (дар гумрук)

**Декларатсия (дар гумрук)** - декларатсияи гумрук, ҳуҷҷати дорои шакли муайян, ки дар он тибқи Кодекси гумруки ҶТ маълумоти барои мақомоти гумрук зарури зикр карда мешавад. Декларатсияро одатан шахсе пур мекунад, ки ӯро декларант меноманд.

## Шаклҳои декларатсия
Дар мақомоти гумрук  шаклҳои  зерини  декларатсияи  гумрукӣ  мавҷуданд:
 
*  Декларатсияи гумрукии бор (ГТД); 
*  Декларатсияи мусофирон (Т-6); 
*  Декларатсияи транзитӣ; 
*  Декларатсияи муваққатӣ 
*  Декларатсияи даврӣ; 
*  Декларатсияи арзиши гумрукӣ; 
*  Декларатсияи асъор.

## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Текисбозӣ

**«Текисбозӣ»** –  рақси халқии тоҷикон мебошад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*[[Рақси ҳамвор]]*
## Тавсифи мухтасар
Текисбозӣ рақси ғиноӣ (лирикӣ) мебошад. Раққоса қафи ҳамвори дасташро рӯ ба тамошобинон гардонда онро аз поён ба боло мебардорад ва сипас ба поён мепартояд.
Ҳамин ҳаракат дам бо як ва дам бо дасти дигар бешитоб ва зарифона такрор меёбад. Баъд дастҳо дар поёни рӯбарӯи иҷрокунанда дошта мешаванд, нӯг ба нӯг зери манаҳ медорад, як дасташро пуштнокӣ дар миён гузошта дасти чапашро дар паси гӯшаш мегузорад. 

## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд 
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Нигаред
* «Табақбозӣ»   
* «Рӯбоҳбозӣ»   
* Соқинома (рақс)

## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Қаламрави гумрукӣ

**Қаламрави гумрукӣ** (Сарҳади гумрукӣ) - қаламрави ягонаи гумрукии давлатеро ташкил медиҳад. Сарҳади гумрукӣ, ба истиснои доираи қаламрави минтақаҳои дар қонунгузории давлатӣ оид ба гумрук муайяншудаи гуногуни мамлакатҳои ҷаҳон, ба сарҳади давлатӣ мувофиқ аст.
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Мубинахон Хоҷаева

**Мубинахон Хоҷаева** (*Хоҷаева Мубинахон Ҷалоловна*; 16 феврали 1968, Хуҷанд) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (2009).

## Зиндагинома
Мубинахон Хоҷаева 16 феврали соли 1968 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Соли 1985, пас аз хатми мактаби миёнаи № 18-и шаҳри Хуҷанд ба факултети забон ва адабиёти руси Институти давлатии педагогии ба номи С. М. Кирови шаҳри Хуҷанд дохил шуда, онро соли 1990 бо баҳои аъло ба итмом расонидааст. Соҳиби ихтисоси муаллими забон ва адабиёти рус дар мактабҳои миллӣ мебошад.

## Корнома
Соли 1990 фаъолияти омӯзгории худро дар мактаб — гимназияи № 13-и шаҳри Хуҷанд ба ҳайси муаллимаи забон ва адабиёти рус оғоз бахшидааст. Солҳои 2001—2003 дар кӯдакистони № 27 шаҳри Хуҷанд ҳамчун мураббия — педагог фаъолияти меҳнатии худро идома додааст. Аз соли 2003 то 2005 дар ҶДММ «Спантамано» дар вазифаи мудири шуъбаи кадрҳо ифои фаъолият намудааст. Аз соли 2005 то соли 2009 ба ҳайси сармуаллимаи кафедраи забонҳои Коллеҷи омӯзгории ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров фаъолият бурдааст. Аз моҳи сентябри соли 2009 дар ДДҲБСТ аввал ҳамчун сармуаллимаи кафедраи забони русӣ, дотсенти кафедраи номбурда фаъолияти меҳнатиашро идома додааст. Соли 2010 муовини декан оид ба таълими факултети сиёсатшиносӣ ва муносибатҳои байналхалқӣ таъин гардид. Аз соли 2011 мудирии кафедраи забони русии донишгоҳро ба зимма дошт. Моҳи октябри соли 2014 муовини ректори ДДҲБСТ оид ба корҳои тарбия таъин гардид.

## Фаъолияти илмӣ
Соли 2009 дар Академияи таҳсилотии Тоҷикистон рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Актуализация нравственно — мировоззренческих ценностей художественного текста в условиях интегрированного обучения русскому языку в школах Республики Таджикистан» таҳти роҳбарии доктори илмҳои педагогӣ, академики Академияи таҳсилоти Тоҷикистон И. Х. Каримова дифоъ намуд.

Муаллифи се монографияи илмӣ, 7 дастури таълимӣ — методӣ ва зиёда аз 80 мақолаи илмӣ мебошад. Иштирокдори як қатор ҳамоишҳои ҷумҳуриявию байналмилалӣ маҳсуб меёбад.

## Осор
* Актуализация нравственномировоззренческих ценностей художественного текста в условиях интигрированного обучения русскому языка в школах Республики Таджикистана. — Худжанд, 2010.
* Характерные особенности и необходимость формирования деловых качеств студентов на занятиях русского языка в условиях рыночной экономики. — Душанбе: Ирфон, 2013. — 172 с. ISBN 978-99975-0-063-2
* Содержательный аспект обучения русскому языку как механизм формирования деловых качеств студентов. — Душанбе: Ирфон, 2014. — 131 с. ISBN 978-99975-0-062-5

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Хуҷанд
Мақомоти гумрук

**Мақомоти гумрук** (Гумрук) - мақоми ваколатдор оид ба масъалаҳои фаъолияти гумрукӣ ва воҳидҳои тобеи он, ба истиснои ҳолатҳое, ки дар Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти гумруки давлатҳои хориҷӣ ёдовар шудаанд.
## Таърих
Мақомоти гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон — мақомоти ҳокимияти иҷроия ва ҳарбикунондашудаи ҳифзи ҳуқуқ аст, ки бевосита фаъолияти гумрукиро дар ҶТ амалӣ менамояд. Таъсиси мақомоти гумрукӣ дар қаламрави ҶТ ба замони шӯравӣ рост меояд. Аввалин бор дар ҳудуди Тоҷикистон шуъбаи фаврии назорати гумрукӣ дар Панҷи поён 7 апрели соли 1987 таъсис дода шуд, ки он аз нигоҳи маъмурӣ ба гумруки Тирмиз тобеъ буд. Баъдтар тибқи фармони Сарраёсати давлагии назорати гумрукӣ назди Девони Вазирони ИҶШС аз 28 майи соли 1989 гумруки ҶТ дар ҳайати шахсии 41 нафар таъсис дода шуд, ки он бевосита ба Сарраёсат ва Девони Вазирони ҶТ итоат мекард. Тибқи қарори Ҳукумати ҶТ аз 22 январи соли 1992. Мақомоти гумрукӣ аз лаҳзаҳои таъсис то имрӯз ба ҳокимияти иҷроияи ҶТ шомил мебошад.
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Мақомоти давлатӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Болшое (ноҳияи Краснен)

**Болшое** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Краснен ‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Краснен ‎
Алибегии Танбӯрӣ

**Алибегии Танбӯрӣ** (848, Бухоро — 910, ҳамон ҷо) — мусиқидон, навозанда ва хонандаи форс-тоҷик, намояндаи машҳури мактаби классикии мусиқии замони Сомониён, шогирди Абулаббоси Бахтиёр ва Абулаббоси Сарахсӣ.

## Зиндагинома
Асосҳои назариявию амалии мусиқиро назди Абулаббоси Бахтиёр ва Абулаббоси Сарахсӣ омӯхтааст. Алибегии Танбӯрӣ аз мӯътақидон ва мубаллиғони сабки иҷроии «Хуросоник» (Хуросонӣ) буда, бештар суруду осори мусиқиашро бар пояи мероси мусиқии фаҳлавиёту марвисароӣ танзиму тадвин менамуд. Алибегии Танбӯрӣ ба услуби сарояндагии Абуамир пайравӣ намуда, хусусан дар иҷрои достонҳои ҳамосавӣ, қасидаю маснавӣ ном бароварда буд. Дар навохтани танбӯр, алалхусус танбӯри мовароуннаҳрӣ маҳорати баланд дошт.
Алибегии Танбӯрӣ асосҳои назарию амалии мусиқиро зери сарпарастии Абӯлаббоси Бахтиёр, Абӯлаббоси Сарахсӣ омӯхтааст. Алибегии Танбӯрӣ аз мӯътақидон ва мубаллиғони сабки иҷроии «Хуросоник» (Хуросонӣ) буда, бештар суруду осори мусиқиашро бар пояи мероси мусиқии фаҳлавиёту марвисароӣ танзиму тадвин менамуд. Дар сабки овозхонӣ ба хонандагону навозандагон Абӯамир, Мударники Ноӣ, Исои Барбатӣ, Ҳобони Ноӣ иродат намуда, дар иҷрою таҳияи достонҳои ҳамосию таърихӣ, қасида (пат-вожа), манзумаҳои мадҳиявӣ истеъдоди хоса доштааст. Дар равиши иҷроии танбӯри хуросонӣ сабки нави иҷроиро ворид намуда, дар сохти пардавии ин соз пардаи 19-ро бо номи «нашид» зам кардааст. Дар танбӯри мовароуннаҳрӣ ҳам ихтироъоте дошта ва аҳли созу овоз ӯро «танбурнаво», «танбӯрӣ» ном мебурданд.

## Адабиёт
* Раҷабзода А. Мусиқӣ дар тамаддуни Сомониён. — Душанбе,2000;
* Фарҳангномаи мусиқии Эрон. — Теҳрон, 1376;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. — Душанбе,1988.
* Суннат ва навоварӣ дар тамаддуни мусиқии замони Рӯдакӣ, Д., 2008;
* Донишномаи Шашмақом, Д., 2009.

## Нигаред низ
Шашмақом

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони соли 848