open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дӯстии Самарқандӣ

**Дӯстии Самарқандӣ** (; ? — қарни XVII) —  ва тазкиранависи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дӯстии Самарқандӣ дар манбаъҳои адабӣ инчунин бо номи Мирдӯстӣ, нисбати Бӯстонихонӣ ёд шудааст. Дӯстии Самарқандӣ шоири тоҷики охири асри 16 — ибтидои асри 17 буд. Аз содоти Самарқанд, фозилу донишманд, огоҳ аз улуми мутадовилаи давр, арӯзу қофияву хат, устод дар ҳалли муаммо ва ғайра ба дараҷаи мавлавият расида буд.

Дар шеъру шоирӣ Абдураҳмони Мушфиқиро устод хондааст. Пас аз сафари ҳаҷ (1601) соли 1603 ба Ҳиндустон рафт. Дар дарбори ҳокими Гуҷарот хидмат мекард. Баъдтар бо даргоҳи Абдураҳими Хони Хонон (Раҳимӣ) робита барқарор намуд.

Муаллифи тазкираи «Майхона» — Абдуннабӣ Фахруззамонии Қазвинӣ Дӯстии Самарқандиро дар Кашмир дидааст ва мегӯяд, ки вай девоне дошт шомили қасоид, ғазалиёт, рубоиёт иборат аз 8 ҳазор байт. Дар «Майхона» аз «Соқинома»-и Дӯстии Самарқандӣ 120 байт дарҷ гардидааст.

Ғазалҳову қасидаҳои Дӯстии Самарқандӣ маъниву мазмуни баланди шоирона доранд, бо санъатҳои бадеӣ ороста шудаанд. Ба ғазалҳои Муҳташами Кошонӣ, Ҳоқонии Шервонӣ ҷавобия хубе гуфтааст. Ҷавобияи ба ғазали Ҳоқонӣ гуфтааш манзумаи пурмуҳтавоест дар мадҳи Муҳаммад пайғамбар (с). Тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ, ки бо Дӯстии Самарқандӣ шинос ва ҳамсӯҳбат буд, ӯро дар «қасидагӯӣ» фариди даҳр ва ваҳиди аср гуфтааст.

Дӯстии Самарқандӣ инчунин гирдоварандаи асаре бо номи «Тазкирату-л-хавотин» мебошад (таълифаш 1587). Дар ин китоб аз 240 шоир намунаи ашъор ҷамъ овардааст. Як нусхаи китоб дар китобхонаи марказии Донишгоҳи Теҳрон мавҷуд аст

Абёти зер аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Раҳимии Ҳиравӣ

**Раҳимии Ҳиравӣ** (? — 1587, Миёнкол, Самарқанд) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Ҳирот. Дар Самарқанд таҳсил карда, чун шахси донишманд ва хуштабъ шуҳрат ёфт. Дар шеър шогирди Мушфиқӣ буд. Раҳимии Ҳиравӣ ба иншои навъҳои гуногуни шеърӣ даст зада, ба қавли тазкиранависон дар сурудани ғазал маҳорати бештаре доштааст. Намунаҳои осори Раҳимии Ҳиравӣ дар тазкираву баёзҳо омадаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фаҳмии Самарқандӣ

**Фаҳмии Самарқандӣ** (; қарни XVI) — и форс-тоҷик, писари Нодирии Самарқандӣ.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш нашъунамо ёфт. Дар синни камолот ба Ҳиндустон сафар карда, пас аз муддате ба ватанаш баргашт. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо дар сурудани ғазал ва муаммо устод будааст. Аз ашъораш намунаҳои каме боқист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Нодирии Самарқандӣ

**Нодирии Самарқандӣ** (? — 1588) —  ва донишманди форс-тоҷик, падари Фаҳмии Самарқандӣ.

## Зиндагинома
Нодирии Самарқандӣ аз донишмандон ва шоирони намоёни Самарқанд бу­да, дар мадҳу таърифи Низом ном шахсе бисёр шеър гуфтааст. Баъд аз носозгориҳои рӯзгор дилгир шуда, ба Ҳиндустон ҳиҷрат кард. Ба дар­бори Ҳумоюн роҳ ёфт ва дар мадҳи ӯ қасидахо дорад. Мероси адабии Нодирии Самарқандӣ асосан аз қасида иборат аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мавлоно Шамсуддин Муҳаммади Доъӣ

**Мавлоно Шамсуддин Муҳаммади Доъӣ** (?, Бадахшон — 1585) —  ва мутоибанависи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бадахшон. Доъӣ дар «Маҷолису-н-нафоис»-и Навоӣ, «Ҳабибу-с-сияр»-и Хондмир, «Ҳафт иқлим»-и Амин Аҳмади Розӣ ва дигар тазкираҳо шоири номӣ ёд шудааст. Ҳамзамононаш ӯро дар мутоиба мумтоз донистаанд.

Намунае аз эҷодиёти ӯ:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Саноии Машҳадӣ

**Ҳусайн ибни Ғиёсуддин Муҳаммади Машҳадӣ** (), машҳур ба **Саноии Машҳадӣ** (; ) — и форс-тоҷик, муаллифи маснавиҳои «Искандарнома» ва «Соқинома».

## Эзоҳ
Фигории Самарқандӣ

**Фигории Самарқандӣ** (1506, Самарқанд — 1589, ҳамон ҷо) — , ҳаким ва донишманди форс-тоҷик, аз дӯстони Абдурраҳмони Мушфиқӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Комил Ёдгор

**Комил Ёдгор** (*Комил Ёдгоров*; зод. 6 майи 1950, ноҳияи Кӯҳистони Масчо) — рассом ва нақ­қоши тоҷик. Рассоми халқии Тоҷикистон (1999), академики Академияи мусаввирии Тоҷикистон (2010).

## Зиндагинома
Комил Ёдгор 6 майи соли 1950 дар деҳаи Ҳадишаҳри ноҳияи Масчои вилояти Ленинобод ба дунё омадааст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимови шаҳри Душанбе (1971) ва Институти давлатии рассомии Мас­кав ба номи В. И. Суриков (1978). Роҳбари бадеии маҳфили рассомии Хонаи пионерони ноҳияи Мастчоҳ (1971-73), муаллими Омӯ­зиш­гоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов (1979—1981), рассоми Фонди бадеии Тоҷикистон (1981-92), Котиби ИР Тоҷикистон (1987—1992). Аз соли 1992 дар ноҳияи Масчо зиндагӣ ва эҷод мекунад.

## Эҷод
Комил Ёдгор рассоми мо­нументалӣ аст. Нахустин наққошии шогирдонаи Комил Ёдгор «Марги Робияи Балхӣ» (1972) ном дошта, шоираро дар даруни ҳаммоми тафсон дар ҳоли дар девори гармоба бо хуни хеш навиштани мисрае тасвир кардааст. Аввалин асари касбии ӯ — «Парастуи нахустин» ба аввалин омӯз­горзанони водии Рашт Абдуллоева Сайрам­бибӣ, Гадоева Оламбибӣ ва Қоси­мова Маълумбибӣ, ки 16 апрели 1929 дастаи босмачиёни Фузайл Махсум ба қатл расонидаанд, бахшида шудааст. Баъдан мусав­ва­раҳои «Гулҳои Зарафшон» (1980), «Ошёни Норак», «Парастуҳои заминҳои нав­корам» (1982), «Ағбаи Шаҳ­ристон», «Пиллаи Дилварзин» (1983), «Нон» (1984) ва ғайра ба ӯ шуҳрат оварданд. Асарҳои ҷолиби Комил Ёдгор дар сол­ҳои соҳибистиқлолии Тоҷи­кистон «Фоҷиаи булбул» (аз ҳаёти сароянда К. Қур­бо­нов), «Нури ситораи дур» (ба муносибати 1100-солагии давлати Сомониён), «Тарки дарбор» (ба муносибати 1150-солагии Абуабдуллоҳ Рӯ­дакӣ), «Қатли шоир» (ба муносибати 150-солагии Нақибхон Туғ­рал), «Суғд­дух­тарон», «Ҳамсояҳо», «Атои Худо», «Субҳ», «Даравгар» ва ғ. мебошанд. Акси асари «Тарки дарбор»-и Комил Ёдгор (2009) дар Эрон бо номи «Тарки Бухоро» интишор ёфт, ки мазмуни васеътарро касб карда, ба Бухорои бе Рӯдакӣ — сардафтари адабиёти форс-тоҷик ишора мекунад. Дар мусаввараи «Қатли шоир» манзараи қатли Нақибхон Туғрал дар соҳили д. Зарафшон тасвир гардидааст. Комил Ёдгор наққоши соҳибҳунар буда, бо асарҳояш беш аз 50 иншооту имо­ратҳои фарҳангию давлатиро дар шаҳрҳои Душанбе, Ху­ҷанд, Қӯрғонтеппа оро додааст.

Комил Ёдгор муддате дар Ҳолланд ва Булғористон зиста, чандин мусаввара офаридааст, ки ҳоло дар толорҳои Қасри шо­ҳии Ҳолланд ва Намоишгоҳи ҳунарҳои нафисаи шаҳри София маҳфузанд. Манзараҳои кашидаи Комил Ёдгор толори Бонки Ҷаҳониро, ки дар Вашингтон воқеъ аст, зеб медиҳанд. Асарҳои Комил Ёдгор дар ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, Чехословакия, Булғория, Кореяи Шимолӣ, Никарагуа, Ҷопон ва ғайра намоиш дода шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* Молодые художники. Таджикистан. М., 1987.
* Сӯҳбати ҷонпарвари «Омӯз­гор». Д., 2011.

Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон
Масъуд ибни Усмони Кӯҳистонӣ

**Масъуд ибни Усмони Кӯҳистонӣ** (; 1510—1590, Тошканд) — и форс-тоҷик, муаллифи «Таърихи Абулхайрхонӣ».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Таърихи Абулхайрхонӣ

«**Таърихи Абулхайрхонӣ**» () — асари таърихиии муаррихи асри 16 Масъуд ибни Усмони Кӯҳистонӣ.

«Таърихи Абулхайрхонӣ»-ро муаллиф ба забони фасеҳи тоҷикӣ дар миёнаи асри 16 навиштааст. Асар аз якчанд бобу фаслҳои гуногунҳаҷм иборат аст, ки инҳоро аз ҷиҳати мазмун ба се қисм тақсим кардан мумкин: 

# таърихи қадимтарин то давраи Хоразмшоҳиён; 
# таърихи муғулҳо; 
# таърихи Абулхайрхон, Темуру Темуриён. 

Ду қисми аввали «Таърихи Абулхайрхонӣ» аз асарҳои Ҷувайнӣ, Ҷузҷонӣ, Банокатӣ, Шарофуддин Алии Яздӣ ва дигарон гирифта шудааст. Қисми сеюм бештар ба таърихи Абулхайрхон (таваллуд 1412— вафот 1468) бахшида шуда, дар асоси нақлҳои ҳамзамонони Абулхайрхон, пеш аз ҳама писари ӯ Суюнҷхоҷахон ва қисман «Таърихи гузидаи нусратнома» таълиф ёфтааст. Дар ин қисм дар бораи муттаҳид намудани улуси Шайбон бо сардории Абулхайрхон дар Дашти Қипчоқ, ташкил ёфтани давлати кӯчманчиёни узбек, юришҳои Абулхайрхон ба Хоразм (1431—1432), ба шаҳрҳои гуногуни Мовароуннаҳр (1447, 1451, 1462), забт намудани қалъаҳои Оққӯргон, Арқуқ, Узганд, Оиғноқ (1446) сухан меравад. «Таърихи Абулхайрхонӣ» инчунин дар бораи дахолати Абулхайрхон ба корҳои дохилии Томуриён ва бо ёрии ӯ ба сари ҳокимият омадани Абӯсаид Мирзо (1451), сохти давлати узбекҳои кӯчманчӣ ва ғайра ҳидоят мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳои таърих
Ғаюрии Ҳисорӣ

**Ғаюрии Ҳисорӣ** (; ? — 1591) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш − Ҳисор хатту савод бароварда, илмҳои расмии замонашро дар Бухорову Самарқанд омӯхтааст. Баъди хатми таҳсил ба Кобул рафта, аз мулозимони ҳокими он ҷо − Одилшоҳи Кобулӣ (фавт 1585) гардид. Бино ба маълумоти Мутрибӣ (дар «Тазкирату-ш-шуаро» ва «Нусхаи зебои Ҷаҳонгир», Ғаюрии Ҳисорӣ марди зираку шуҷоъ ва шоири бағоят хушгӯ будааст. Баъди вафоти Одилшоҳи Кобулӣ ба мулозимати Акбар (ҳукмронӣ 1556−1605) рафта, дар яке аз муҳорибаҳо дар Ҳиндустон кушта шудааст.
Ин ғазал аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Сайфуддини Деҳлавӣ

**Сайфуддини Деҳлавӣ** (? — 1592, Деҳлӣ) —  ва донишманди форсизабони Ҳиндустон, аз муридони шайх Амонуллоҳи Понипатӣ.

## Зиндагинома
Гузаштагони Сайфуддини Деҳлавӣ аз Бухоро буда, баъдтар сокини Ҳиндустон шудаанд. Баробари Сайфуддини Деҳлавӣ падар ва писараш аз донишмандон ва мутасаввифони машҳури замон ба шумор мерафтанд. Сайфуддини Деҳлавӣ муриди Шайх Амонуллоҳи Понипатӣ будааст.

Сайфуддини Деҳлавӣ асарҳои манзум (ғазал, рубоӣ, қитъа, маснавӣ) ва мансур дар мавзӯоти фалсафӣ ва ирфонӣ эҷод кардааст, ки намунае аз онҳо дар тазкира ва манобеи дигари адабиву динӣ то замони мо расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Некии Исфаҳонӣ

**Некии Исфаҳонӣ Зайнуддин Масъуд ибни Алии Ҳаллоҷ** (? — 1592) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Натанз ба дунё омада, дар Исфаҳои камол ёфтааст. Дар чавонӣ ба касби падар — ҳаллоҷӣ машғул буд. Баъд ба омӯзиши илм пардохт ва донишманду фозили давр гардид. Ба чанде аз шақрҳои Эрон сафар карда, бо шоирону донишмандони давр, аз он ҷумла бо Мирзошарафи Ҷаҳон, Мавлоно Лисонй ва дигар ҳамсӯҳбат шудааст. Дар тазкираҳо («Туҳфаи Сомй», «Рӯзи равшан») чанде аз матлаи ғазал ва рубоиҳои Некии Исфаҳонӣ дарҷ гардидааст. Дар ашъораш мавзӯъ ва мазмунхои ишқӣ, баёни ҳол ороста бо бадеиёту фасоҳат баён шудаанд. Ин абьёт аз эчодиёти давраи ҷавониаш аст, ки дар «Туҳфаи Сомӣ» омадаанд:

Некии Исфаҳонӣ инчунин ба номи «Зубдату-л-асрор» маснавие дорад, ки дар татаббуъи «Махзану-л-асрор»-и Низомии Ганҷавӣ сурудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Эзоҳ
Котибии Яздӣ

**Котибии Яздӣ** (; ?, Язд — 1592, Лоҳур) — и форс-тоҷики Ҳиндустон ва аз пайравони сабки ироқӣ.

## Зиндагинома
Аз зодгоҳаш ба Ҳинд омада, то охири умр дар шаҳри Лоҳур зиндагӣ кардааст. Аз ин ҷост, ки дар баъзе маъхазҳо ӯро бо номи Котибии Лоҳурӣ низ ном бурдаанд. Дар дарбори ҳеч ҳукмрони давр хидмат накардааст. Намунаҳо аз ашъори ӯ тавассути тазкираҳо то замони мо расидаанд. Аз ашъори боқимондааш бармеояд, ки пайрави сабки ироқӣ будааст.

Байт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мирзоалии Чангӣ

**Мирзоалӣ Чангии Самарқандӣ** (1516/18, Миёнколот — 1589, Бухоро) — мусиқидон, навозанда ва и форс-тоҷик, падари Дарвешалии Чангӣ.

## Зиндагинома
Дар Миёнколоти Самарқанд дар оилаи донишманд таваллуд ёфта, дар ҷавонӣ ба Самарқанд омад. Аз падараш илмҳои фалсафа, ахлоқ, шеъру мусиқӣ, ах Хоҷа Ҷаъфари Қонунии Самарқандӣ таркиботи мусиқиро мукаммал омӯхт. Мирзоалии Чангии Самарқандӣ дар навохтани созҳои мусиқии чанг, қонун, барбат, танбӯр ва сурудхонӣ ба дараҷаи санъаткорони машҳури замонаш расид Мирзоалии Чангии Самарқандӣ дар бораи чанг рисолае таълиф намуд ва ин сози мусиқиро ҳарҷониба тадқиқ карда, ба устоди худ Хоҷа Ҷаъфари Қонунӣ бахшид. Ба писараш — Дарвешалии Чангӣ пешаи худро омӯзонида, дар таълифи рисолаи ӯ «Туҳфату-с-сурур» ҳаматарафа кумак расонидааст. Мирзоалии Чангии Самарқандӣ дар иншои шеър низ соҳибзавқ буда, девоне мураттаб кардааст. Ҳабиби Чангӣ, Маҳмуди Чангӣ аз ҷумлаи шогирдони ӯ мебошаид.
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҳофизи Таниш

**Ҳофизи Таниш ибни Мирмуҳаммади Бухороӣ** (; 1540, Бухоро — 1589/90, ҳамон ҷо) — ,  ва вақоеънигори форс-тоҷики дарбори Абдуллоҳхони Шайбонӣ, муаллифи «Абдуллоҳнома».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Хафиз-и Таныш ибн Мир Мухаммад Бухари. Шараф-нама-йи шахи (Книга шахской славы). Факсимиле рукописи D88, перевод с персидского, введение, примечания и указатели М. А. Салахетдиновой. Ч. 1. М., 1983.
Қосими Ардистонӣ

**Шайх Абулқосими Ардистонӣ** (? — 1592) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар шеър «Қосим», гоҳе «Қосимӣ» тахаллус мекард. Дар манбаъҳои адабӣ, хусусан дар тазкираҳо, дар бораи ӯ маълумот кам аст. Соли таваллудаш номаълум ва соли фавташро тазкиранигорон – Озари Бекдилӣ (1578), Музаффар Ҳусайни Сабо (1577), Алӣ Иброҳимхони Халил (1569) ва Авҳадии Балёнӣ (1592) тахмин зикр кардаанд. Қосими Ардистонӣ дар зодгоҳаш касби илму фазл намуда, сипас ба Исфаҳон рафт ва то поёни умр он ҷо зиндагӣ кард. Муосири Тақиюддини Авҳадӣ буд, муддате шоҳ Аббоси Сафавӣ (ҳукмронӣ 1588–1639)-ро мадҳ намуд, баъдан тарки дарбор ва узлатнишиниро ихтиёр кард: Азбас вафо намудаму дидам ҷафову ҷавр, Бар ҳеч офарида сари ёриям намонд. Алӣ Иброҳимхон Халил ӯро «марди дарвешсират ва узлатгузин», Волаи Доғистонӣ «аз гӯшанишинон ва номдорон » тавсиф кардаанд.

Аз Қосими Ардистонӣ девони ғазалиёт (ҳовии қасида, ғазал, мухаммас, фард, қитъа ва ғ.) ва маснавии «Анису-л-орифин» боқӣ мондаанд. Сафо нусхае аз девони ӯро (бо шумораи №1765) ҳамроҳ бо девони Абутуроббеки Фурқатӣ дар Китобхонаи миллии Фаронса хондааст: «Шомили қасида, ғазал, рубоӣ ва чанд маснавии кӯтоҳ дар баҳрҳои мухталиф аст». Қасидаҳояш дар ситоиши паёмбар (с) ва шоҳ Аббоси Сафавӣ мебошанд. Дар ашъораш аз беқадрии аҳли рӯзгори худ шикоят кардааст.

Ба қавли баъзе тазкиранигорон маснавии «Анису-л-орифин», ки Сабо онро ба Қосими Ардистонӣ нисбат додааст, ҳамон «Анису-л-орифин»-и Қосими Анвор аст, ки бо ҳам омехта шудаанд.

Ин порча аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Сӯзании Соваҷӣ

**Мулло Ҳасаналӣ Сӯзании Соваҷӣ** (? — 1593, Исфаҳон) — , хаттот, котиб ва настаълиқнависи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Хати настаълиқро хеле хуб менавиштааст. Дар мадрасаи Ҳоруни шаҳрии Исфаҳон ба китобат машғул будааст. Мувофики маълумоти тазкираҳо ашъори зиёде дар анвои гуногуни шеъри форсӣ доштааст. Абёти зерин аз ӯст:
Ба ӯ хуршед ҳам дилбастагӣ дошт, Ки рӯяш вақти рафтан дар кафо буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Низомуддин Аҳмади Ҳиравӣ

**Низомуддин Аҳмади Ҳиравӣ** (; 1551—1594) — , сиёсатмадор, мирбахшии дарбори Ҷалолуддини Акбар, муаллифи «Табақоти Акбарӣ».

## Эзоҳ
Сарфии Соваҷӣ

**Салоҳуддин Сарфии Соваҷӣ** (), маъруф ба **Сарфии Жулидамӯй** (?, Сова — 1595, Дакан) —  ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Силсилаи насаби ӯ ба Салмони Соваҷӣ мерасидааст. Аз шогирдони Мавлоно Муҳташами Кошонӣ. Дар пирӣ ба Ҳиндустон сафар кард. Чанде дар Гуҷарот буд. Аз он ҷо ба Лоҳур омада, бо Файзии Даканӣ шиносои пайдо кард ва ҳамроҳи ӯ ба Дакан рафт. Сарфии Соваҷӣ дар сурудани ғазалу қасида, билхосса, дар бадеҳатан гуфтани шеър маҳорати том дошт. Соҳибдевон будааст, вале девонаш ҳанӯз дастрас нест. Ин байт намунае аз эҷодиёти ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Файзии Косонӣ

**Амир Дарвешмуҳаммад Файзии Косонӣ**, машҳур ба **Подшоҳи Шерозӣ** (1500—1597) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Донишманди улуми қофияву муаммо будааст ва дар ин боб рисолаҳо доштааст.

Аз осораш ғазалҳо (масалан, дар тазкираи Мутрибӣ) ва абёти пароканда боқист. Намунае аз шеъри Файзии Косонӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ғании Асадободӣ

**Ғанибек Ғании Асадободӣ** (; ? — 1599, Бурҳонпур) — и форс-тоҷики Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Ҷавонияш дар Ҳамадон сипарӣ шудааст. Баъдан бо Назирии Нишопурӣ ба Ҳиндустон рафта, ба қавли Сироҷиддин Алихони Орзу — соҳиби «Маҷмаъу-н-нафоис» — дар сухан рутбаи олӣ ва дар сурудани қасида ва рубоӣ маҳорати баланд пайдо кард. Мувофиқи маълумоти «Маосири Раҳимӣ», ба дарбори Абдурраҳими Хонихонон роҳ ёфта, дар мадҳи ӯ қасидаҳо гуфта, соҳиби инъоми зиёд ва «маҳрами базму рафиқи разм гардид». Соли 1591 назди бародарзодаи наввоб Саид Юсуфхони Машҳадӣ − Мирзо Ёдгор ба Кашмир рафт. Вақте ки Мирзо Ёдгор бар зидди Ҷалолуддин Муҳаммади Акбар шӯриш бардошта, муддати кӯтоҳ дар он сарзамин тасаллут ёфт, Ғании Асадободӣ ба таҳнияти салтанати ӯ рубоии зерро суруд:

Акбар пас аз тасхири Кашмир ва ба қатл расондани Мирзо Ёдгор фармон дод, ки Ғании Асадободиро ба сабаби гуфтани ҳамин рубоӣ дар Бурҳонпур ҳабс кунанд. Дар зиндон қасидаҳои пурсӯзу гудоз дар ҳасби ҳол ва бегуноҳияш

таълиф намудааст. Назирии Нишопурӣ дар қасидае аз Акбар илтимос намудааст, ки Ғании Асадободиро афв кунанд. Аз зинда будани Ғании Асадободӣ Акбар хабардор шуда, фармоне содир кард, ки ӯро зери пои филон афкананд ва ба қатл расонанд.

Мусаввадоти ашъораш аз байн рафтаанд. Баъзе аз қасида ва абёти парокандаи ӯ тавассути «Маосири Раҳимӣ» боқӣ мондаанд. Ин рубоӣ аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абдуллоҳи Балхӣ

**Абдуллоҳи Балхӣ** (? — қарни XVI) — и форс-тоҷик, муаллифи «Тому-т-таворих».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Тому-т-таворих

«**Тому-т-таворих**» — асари таърихиест, ки ба қалами Абдуллоҳи Балхӣ мансуб буда, солҳои 1597—1598 ба забони форсӣ дар Бухоро таълиф шудааст ва воқеаҳои таърихиро то охири асри 16 дар бар мегирад.

Воқеъаҳои таърихии дар асар тасвирёфта маълумоти моро доир ба таърихи водиҳои Ҳисор, Бахш, Қаротегин, Бадахшон, шаҳрҳои Конибодом, Хуҷанд ва Уротеппа дар давраи истило ва ҳукмронии сулодаи Шайбониён пурратар мегардонанд. Дар сарчашмаҳои таърихии дастрас нами вилояте, ки тобеи шаҳри Вахш бошад, дучор нагардида буд. Дар «Тому-т-таворих» шаҳри Вахш, «Қалъаи Вахш», вилояти тобеи он «Вахшвар» зикр меёбад. Дар «Тому-т-таворих» аз таърихи истилои Шайбонихон, ғоратгарии лашкариёни ӯ, харобшавии шаҳру деҳот, муборизаи мардонаи мардуми қалъаи Ҳисор баҳри озодӣ, аз тарафи лашкари Шайбониён зеру забар шудани қалъаи Дабусия (1500), толон гаштани музофотҳои Хуҷанд, Шоҳрухия то лаби оби Чирчиқ (1502) ва ғайра маълумоти зиёде ҳаст.

«Тому-т-таворих» барои омӯхтани таърихи Осиёи Миёна, хусусан Тоҷикистон аҳамияти бузург дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мақсудбеки Шерозӣ

**Мақсудбеки Шерозӣ** (?, Табрез — қарни XVI) — и форс-тоҷик, ходими дафтархонаи Таҳмосби Сафавӣ.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Табрез. Азбаски ниёгонаш аз Шероз буданд бо нисбаи «Шерозӣ» ёд мешавад. Дар ҷавонӣ баъди таҳсили улум ба хидмати дафтархонаи шоҳ Таҳмосби Сафавӣ дохил гардид. Соҳиби тазкираи «Туҳфаи Сомӣ» дар назму наср маҳорат доштани Мақсудбеки Шерозиро зикр кар да мефармояд: «Ва алҳақ дар фанни иншо суханонаш ҳама дар ваҷҳи ваҷеҳ ва сиёқи каломаш дар боби муомалот ҳам бар самти таваҷҷуҳ аст. Салиқааш дар ин водӣ ба ғоят олӣ ва дар шеършиносиву дар санҷидаги мусаллами олӣ». Мувофиқи маълумоти ҳамин тазкира Мақсудбеки Шерозӣ достони «Лайли ва Маҷнун» доштааст, вале он то ҳол дастрас нагардидааст. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо омадаанд. Ин рубоӣ аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Маҳмуди Танбурӣ

**Маҳмуди Танбурӣ** (?, Ҳирот — аввали асри XVI) — навозанда ва оҳангсози форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Ҳирот таваллуд ёфта, дар Табрез ва Бухоро таҳсили илм кардааст. Санъати танбӯрнавозиро дар зодгоҳаш омӯхта, сабки хос пайдо кардааст. Дар сози тан­бӯр оҳангу таронаҳои зиёде офаридааст. «Амали Танбӯрӣ», «Пешрави Маҳмудӣ», «Нақши Танбӯрӣ» аз таснифоти машҳури ӯст. Мирзо Хусайни Танбӯрӣ аз ҷумлаи шогирдонаш мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мирак ибни Шоқозӣ

**Мирак ибни Шоқозӣ** (? — қарни XVI) — кандакор ва хаттоти форс-тоҷик, ки намунаи чанд катибаи ӯ дар ноҳияи Масчои Кӯҳӣ ва ноҳияи Айнӣ боқист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Хонаҳмади Гелонӣ

**Хонаҳмади Гелонӣ** (; ) — охирин амир аз хонадони Каркиёи Гелон (1538—1592), мусиқидон, оҳангсоз ва .

## Эзоҳ
Бобосавдоӣ

**Савдоии Абевардӣ** (), **Бобосавдоӣ** (; ? — 1449, Абевард) — , сӯфӣ ва донишманди форс-тоҷик.

## Эзоҳ
Мираки Бухороӣ

**Мираки Бухороӣ**, машҳур ба **Муҳаммадамин** (? — қарни XVI) — хаттоти форс-тоҷик, шогирди Султоналии Машҳадӣ.

Хати настаълиқро ниҳоят зебо менавишт. «Зиҷи Улуғбек» ном асарро бо хати настаълиқ китобат намудааст, ки дар китобхонаи Инти шарқшиноносии АИ Узбекистон (таҳти рақами 221) маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Мираки Кӯр

**Мираки Кӯр** (? — 1533) — хаттоти форс-тоҷик ва аз хушнависони мактаби хаттотии Ҳирот.

Дар хушнависӣ маҳорати тамом дошт. Аввал машғули хаттотӣ буда, баъд сипоҳигиро ихтиёр кардааст. Асарҳои зиёдеро китобат намудааст, ки то мо нарасидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Мираки Сайидғиёс

**Султонмаҳмуд Мираки Сайидғиёс** (?, Ҳирот — қарни XVI, Бухоро) — меъмори форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Ҳирот аз оилаи сайидони машҳуру ҳунарманд ба дунё омадааст. Зоҳиран, ӯ санъатҳои меъморию наққошӣ ва илму адабро дар Ҳирот аз бар карда, баъдтар ба Бухоро омад. Дар ин ҷо ӯ бо ҳунари лоиҳакашиву меъморӣ шуҳрат ёфт, ки ба гуфти Хоҷа Ҳасани Нисорӣ «дар ҳеҷ иморате касе бе вуқуфи Мирак хиште бар замин намегузошта ва ӯ дар забту рабти умури қалъа дахли тамом мекарда». Санъати тарҳрезии Мираки Сайидғиёсро ба на- зар гирифта, Убайдуллоҳхон боғеро ба ӯ ҳадя мекунад, ки он туфайли ҳунари Мираки Сайидғиёс ба равзаи ҷаннатосо табдил меёбад. Мувофикқи ахбори «Музаккиру-л-аҳбоб» Мираки Сайидғиёс шахси ниҳоят зиндадил ва саховатманд буда, дар лутфу эҳсон худро дареғ намедошт. Табъаш хеле нозук буд, вале ба шеър завқи кам дошт. То соли 1556 барҳаёт будани ӯ маълум аст, зеро тарҳи мақбараи пурҳашмати Ҳумоюншохро (дар Деҳлӣ), ки аз тарафи ҳамсараш Ҳоҷӣ Бегим созонда шудааст, Мираки Сайидғиёс тартиб додааст. Ҳумоюншоҳ бо Мираки Сайидғиёс шахсан шинос буда, ӯро дар қатори наққошон Мирсаидалии Табрезӣ ва Хоҷа Абдуссамади Шерозӣ (Ширинқалам) ҳамроҳи худ аввал ба Кобул баъд ба Ҳиндустон бурдааст. Аз ин ҷост, ки Мираки Сайидғиёс ба Ҳиндустон сафар карда, вале боз ба Бухоро баргаштааст, зеро қабраш дар он ҷост.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморони тоҷик
Боязиди Баёт

**Боязиди Баёт** (; ? — қарни XVI) —  ва давлтамарди форс-тоҷики дарбори Темуриёни Ҳинд, бародари Баҳром Саққоии Бухороӣ.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бухоро. Бинобар таҳаввулоти воқеаҳои сиёсии Мовароуннаҳр ба Машҳад сафар карда, дар мадрасаи он ҷо ба таҳсили илм пардохт. Боязиди Баёт дар Гардез ба хидмати шоҳзода Комрон Мирзо ворид гардида, муддате Ҳукумати Гардез, Нағаз ва Бангашро ба уҳда дошт. Дар пайи қиёми Шершоҳи Сурӣ (1539—1540) Боязиди Баёт дар Зинҷон бо Ҳумоюн мулоқот карда, яке аз мулозимони ӯ гардид. Соли 1545 дар лашкаркашии Ҳумоюн ба Қандаҳор ва фатҳи шаҳр иштирок намуда, ҳамроҳи Байрамхон ба ҳайси сафир ба Кобул назди Комрон Мирзо — бародари модарҷудои Ҳумоюн фиристода шуд. Пас аз фавти Ҳумоюн (1556) ба дарбори Акбар ворид шуда, ба вазифаи баковулӣ таъйин гардид. Баъ­дан бо ёрии Абулфазли Алломӣ ба мансаби фармондеҳи воҳиди сесаднафарӣ баргумошта шуд. Худи Акбар ба Боязиди Баёт унвони «султонӣ» лоиқ доииста, бо пешниҳоди Байрамхон идораи шаҳри Банорасро ба ӯ вогузошт. Боязиди Баёт дар ин шаҳр ба ҷойи маъбади харобгардидаи Ҳиндувон мадрасае сохт, ки ин амр хилофи сиёсати «Дини илоҳӣ» буда ва сабаби норозигии Акбар гардид. Бинобар ин Боязиди Баёт аз дарбор дур гардида, 4 сол гӯшанишин шуд. Баъдан дубора ба дарбор ҷалб гардида, аз нав ба мансаби худ таъйин шуд. Соли 1575 роҳи зиёрати Каъбаро пеш гирифт, вале дар бандари Сурот ба иттиҳоме маҳкум гардида, танҳо баъди ду сол ба Макка ра­сид. Ӯ азм дошт, ки то лаҳзаҳои охири умр он ҷо бимонад, аммо пас аз истиқомати 3-сола дар Макка, хабари ба асорати португалиҳо афтодани зану фарзанд ва наздикон Боязиди Баётро водор намуд, ки дубора ба Ҳинд (1582) баргардад. Баъди бозгашт дубора ба дарбор ҷалб гардид. Акбаршоҳ бо мақсади гирдоварии воқеаҳои давраи ҳукмронии падараш фармоне бароварда буд, ки мансабдороне, ки аз рӯзгори Ҳумоюн хотирае доранд, онро бинависанд. Абулфазли Алломӣ тибқи дастур ба Боязиди Баёт супориш дод, ки хотироти ху­дро таҳия намояд. Боязиди Баёт дар Лоҳур аз сабаби пирӣ ва бемории фалаҷ хотироти худро ба котиби дарбори Акбар имло карда, дар шакли тазкирае бо номи «Ҳумоюн ва Акбар» (1591) фароҳам овард. Боязиди Баёт ҳамчун таърихнигор, ки шоҳиди бевоситаи лашкаркашиҳои Ҳумоюн буд, китобро дар 4 фасл таълиф намуд. Дар навиштани хотироти худ баъ­зе санадҳо ва номаҳои шахсиашро низ истифода кард, ки дар омӯзиши ҳодисаҳои забти Кобул, ҷангҳои Ҳумоюн ва Шершоҳи Сурӣ арзиши баланди илмӣ доранд. Ҳодисаҳои 13-солаи рӯзгори Хумоюн (аз соли 1542 то соли 1555) ва воқеаҳои давраи ҳукмронии Акбар (то соли 1591) дар ин асар ба таври воқеъбинона дарҷ гардидааст.
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мирзоалии Табрезӣ

**Мирзоалии Табрезӣ** () — мусаввир ва минётурнигори форс-тоҷик, фарзанди Султонмуҳаммади Табрезӣ.

## Матни унвон
Санъати наққошиву хаттотиро аз падар омӯхт. Мирзоалии Табрезӣ дар манзаранигорӣ офаридаҳои зиёде дорад. Ороиши «Лавоеҳ»-и Ҷомӣ, як нусхаи «Хамса»-и Низомӣ ба қалами ӯ мансубанд. Махсусан минётурҳои «Хамса»-и Низомӣ аз ҷиҳати гуногунии мавзӯъ, рангораигии тасвир, услуби нигориши воқеот қобили қайданд (минётурҳои «Нишон додани Шопур акси Ширинро ба Хусрав», «Ҳунарнамоии Борбад дар ҳузури Хусрави Парвиз»). Ин асарҳо дар Китобхонаи оммавии Ленинград ба номи Салтыков-Щедрин ва Китобхонаи Бритониё (Лондон) маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Либертаризм

**Либертаризм** (аз калимаи фаронсавии Libertair маънои озодихоҳ) ё либертаризм як фалсафаи сиёсӣест, ки озодиро ҳадафи аслии худ дастгирӣ мекунад. Либертариён мехоҳанд озодиҳои инфиродӣ,  мустақилият ва озодӣ, озодии сиёсӣ, иттиҳодия ва интихобро ба ҳадди аксар расонанд ва бартарияти доварӣ ва доварии инфиродӣ таъкид кунанд.

Озодиҳо ба таври умум розӣ ҳастанд, ки ба ҳокимият шубҳа доранд, аммо аз рӯи дараҷае, ки онҳо ба системаҳои мавҷудаи иқтисодӣ ва сиёсӣ муқобилат мекунанд, фарқ мекунанд. Мактабҳои гуногуни тафаккури озодихоҳӣ дар бораи вазифаҳои қонунии ҳукумат ва қудрати хусусӣ ақидаҳои гуногунро пешниҳод мекунанд, ки аксар вақт маҳдудият ё ҳатто барҳам додани институтҳои иҷтимоии маҷбуриро даъват мекунанд. Ба ҷои муаррифии як назария ё идеологияи систематикӣ, хушк ва нотакрор, либертаризм ҳамчун як вожае истифода шудааст, ки дар таърихи муосир доираи васеи андешаҳои сиёсӣ дорад, ки баъзан ихтилофҳоро ба вуҷуд меорад.

## Пайвандҳо
Қайрағоч-Ариқ

**Қайрағоч-Ариқ** () — деҳа дар деҳистони Нурободи ноҳияи Аравони вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 4089 нафар дар соли 2023.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Аравон
Суперҷоми Тоҷикистон

**Суперҷоми Тоҷикистон** () — мусобиқаи солонаи футболӣ аст, ки аз иборат аз як бозӣ. Ду бошгоҳи ширкаткунанда дорандаи унвони қаҳрамонҳои Лигаи Тоҷикистон ва Ҷоми Тоҷикистон мебошанд. Агар қаҳрамонии Лигаи Тоҷикистон ва Ҷоми Тоҷикистонро як даста ба даст оварда бошад, иштирокчии дигар ҷои дуюми Лигаи Тоҷикистон бозӣ мекунад. Бозӣ дар аввали мавсим, маъмулан дар моҳи март баргузор мегардад.

## Бозиҳо

## Омор аз руи даста

## Ҳамчунин нигаред
* Суперҷоми ИҶШС

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Суперҷоми Тоҷикистон

Гурӯҳ:Суперҷоми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Футбол
Оқомираки Исфаҳонӣ

**Оқомираки Исфаҳонӣ** () — мусаввир ва хаттоти форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Санъати хаттотӣ, наққошӣ, ҷадвалкашӣ ва манзаранигориро дар Исфаҳон, Табрез ва Ҳирот омӯхта, дар китобхонаҳои Табрезу Қазвин суратгарӣ кардааст. Дар ин бора дар «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзо, «Ҳоло­ти ҳунарварон»-и Дустмуҳаммад ва «Таърихи оламорои Аббосӣ»-и Ис­кандари Муншӣ маълумот оварда шудааст. Баъдтар дар назди Камолуддини Беҳзод маҳораташро такмил дода, аз шогирдони боистеъдоди ӯ шуд.

Оқомираки Исфаҳонӣ дар санъати манзаранигорӣ ва сиёҳқаламӣ сабки Беҳзодро давом дода, асарҳои зиёде эҷод кард. Панҷ тасвири устодонаи ӯ дар «Хамса»-и Низомӣ (солҳои 1539—1543, Табрез) оварда шудааст. Китобати ин асар ба қалими хаттот Шоҳмаҳмуди Нишопурӣ тааллуқ дошта, ҳоло дар Музеи Британия маҳфуз аст. Ин мусаввараҳо «Тоҷгузории Хусрави Парвиз», «Хусрав ва Шерӯя», «Маҷнун дар биёбон», «Анӯшервон дар харобот», «Бозгашти Шопур ба боргоҳи Хусрави Парвиз» ном дошта, аз ҷиҳати нигориш, истифодаю омезиши рангҳо, тасвири манзара басо ҷолиби диққатанд. Ороиши «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (ҳоло дар коллексияи хусусии А. Хо­тон, ИМА) низ ба қалами Оқомирак мансуб буда, мусаввараҳояш оддӣ, муҷаз ва дилангезанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Лолахон Сатторӣ

**Лолахон Сатторӣ** (*Сатторов Лолахон Саидович*; 10 феврали 1956, деҳаи Ватан, ноҳияи Фархор — 14 майи 2024) — ровӣ, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1994).

## Зиндагинома
Факултаи биологияи Институти педагогии шаҳри Душанберо соли 1978 хатм карда, ба ҳайси наттоқ дар телевизион ва радиои ҷумҳурӣ кор кардааст, солҳои 1995—1997 директори Телевизиони Тоҷикистон 1997—2003 директори Маркази миллии санъатҳои аудиовизуалии ахбори умум, 2003—2005 директори генералии «Тоҷиккино», 2005—2007 сармуҳаррири «Тоҷиктелефилм» буд. Раиси Иттиҳодияи Иттифоқҳои касабаи Кумитаи телевизион ва радиои назди ҲҶТ буд. Бо ибтикораш дар бораи 32 нафар саромадони «Шашмақом» маълумоти муфид бо аксҳо гирд омад, барандагии бисёр маҳфилҳои фарҳангиро ба зимма доштааст. Чанде аз асарҳои шахсиятҳои маъруф бо садои эшон хонда шуда дар бойгонии Кумитаи телевизион ва радио маҳфуз мебошанд. 

## Даргузашт
Лолахон Сатторӣ 14 майи 2024 дар синни 68-солагӣ даргузашт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон
Тӯлқин Хоҷа

**Тӯлқин Хоҷа** (17 сентябри 1956, ноҳияи Данғара) — и узбектабори Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Тӯлқин Хоҷа фарзанди миллати узбек буд, вале дар мактаби №5-и ноҳияи Данғара аз забону адабиёти тоҷик дарс мегуфт ва шеърҳояшро низ ба забони тоҷикӣ иншо намудааст.

## Эзоҳ
Кавсар

**Кавсар** ( — «фаровонӣ») — дар фарҷомшиносии исломӣ, яке аз дарёҳои биҳишт, ки ба паёмбар Муҳаммад (с) дода шудааст. Дар Қуръони карим дар сураи Кавсар омадааст: «*Мо ба ту фаровонӣ додем (дарёи биҳишт, ки онро «Кавсар» номида мешавад*)».

## Ҷойгиршавӣ
Тибқи ривоят, дар вақти ба осмон баромадани Паёмбар (с) Кавсар ба ӯ нишон дода шудааст . Дар рӯзи қиёмат (*[[Хашр|ҳашр]]*) ҳама паёмбарон ҳавзҳои худро доранд, ки дар миёни онҳо ҳавзи паёмбар Муҳаммад (с) фарқ мекунад. Дар назди дарёҳои биҳиштӣ касоне, ки пайрави паёмбарон буданд, ҷамъ мешаванд, то бори охир пеш аз ворид шудан ба биҳишт ташнагии худро бишкананд. Гуноҳкорон ва кофироне, ки аз паёмбарон рӯй гардонданд наметавонанд ба обанборҳо наздик шаванд, зеро фариштагон онҳоро аз он ҷо дур мекунанд.

Муфассирони Қуръон дар шарҳи ояти Қуръон маъмулан менависанд, ки оби Кавсар аз барф сафедтар ва аз асал болаззаттар аст ва тибқи таъбирҳои баъдӣ, ин рӯдхона аз миёни соҳилҳои тиллоӣ дар қад-қади ёқуту марворид ҷорист.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Ализаде А. А. Каусар // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — . (CC BY-SA 3.0)
* Каусар / Пиотровский, М. Б. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — С. 628.
* Пиотровский М. Б. аль-Джанна // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 59. — 315 с. — 50 000 экз. — .
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Охиратшиносӣ дар ислом
Асвади Ансӣ

**Абҳала ибни Каъб** (; ), маъруф ба **Асвади Ансӣ** () ва **Зулхимор** () — аз сарони қабилаи Мазҳиҷ дар Яман ва аввалин муртад дар ислом.

## Зиндагинома
Зулхимор дар замони ҳаёти паёмбар (с) аз дин баргашт ва яке аз муддаиёни нубувват дар ибтидои ислом гардид. Вай дар аввал аҳли қабилаашро ба худ моил гардонид ва баъдан дар муддати кӯтоҳ то ба Наҷрону Санъо даст ёфт. Нуфузи Зулхимор аз саҳрои Ҳазрамавт то Тоиф, Баҳрайн, Аҳсо ва Адан паҳн шуд. Ӯ 700 савори ҷангӣ дар хидмат дошт ва ба гуфтаи Балозурӣ, худро дар баробари Мусайлима, ки хешро «Раҳмони Ямома» номида буд, «Раҳмони Яман» номид. Зулхимор саранҷом ба василаи ҳамсараш Озод ва чанд тан аз абно — эрониёни муқими Яман, ки ба ислом гаравида буданд, як моҳ пеш аз фавти паёмбар (с) кушта шуд. Ба гуфтаи Балозурӣ, номи ҳамсари Зулхимор Марзбона буд, ки аз ӯ нафрат дошт. Марзбона бо Қайси Ҳимярӣ ва Фирӯзи Дайламӣ ҳамдаст гардид ва онҳо Зулхиморро дар қасраш ба ҳалокат расониданд. Хабари кушта шудани Зулхимор дар замони хилофати Абубакр ба Мадина расид.

Зириклӣ ба нақл аз «Ғирболу-з-замон» овардааст, ки Зулхимор соли 631 зуҳур кард ва ӯро шайтоне буд, ки аз умури ғайбӣ хабараш медод ва дар натиҷа мардуми бисёре ба сабаби вай гумроҳ гардиданд. Балозурӣ дар бораи маънои номи Зулхимор ва чунин лақаб гирифтанаш ду сабабро зикр кардааст: яке он ки вай ҳамеша бо химор (ниқоб)-е рӯи худро аз мардум пӯшида медошт ва ба Зулхимор — «ниқобпӯш» мулаққаб гардид, дигаре он ки вай хари таълимдидае дошт, ки вақте ба вай мегуфт: «Барои парвардгорат саҷда кун!», ба саҷда мерафт ва вақте мегуфт: «Бихоб!», ба замин мехобид. Пас ӯро Зулҳимор — соҳиби хар номиданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зу-л-ҷалоли ва-л-икром

**Зу-л-ҷалоли ва-л-икром** ( — *соҳиби бузургӣ ва икром, боазамат ва соҳибикром*) — яке аз номҳои Худованд.

Зу-л-ҷалоли ва-л-икром дар Қуръон ду бор дар сураи «ар-Раҳмон» зикр гардида, дар ҳадиси асмоуллоҳи-л-ҳусно бо ривояти Тирмизӣ дар радифи 86 ҷой дорад. Муфассирон Зу-л-ҷалоли ва-л-икром-ро ба маънои соҳиби азамат, бузургӣ, эҳсон ва ғинои мутлақ, шоистаи итоат, мустаҳиққи ҳамду ситоиш ва дорои фазли омм гуфтаанд. Ба гуфтаи Муҳаммади Ғаззолӣ, Зу-л-ҷалоли ва-л-икром кас ё зотест, ки ҷалол — бузургӣ ва камол хосси Ӯст ва каромат танҳо аз Ӯ содир мешавад. Шореҳон калимаи «икром»-ро дар ибораи Зу-л-ҷалоли ва-л-икром ба ду маъно гуфтаанд:
# Худо сазовори он аст, ки бузург дошта, азамат ва кибриёи Ӯ шинохта шавад ва мавриди инкор қарор нагирад.
# Худо ба аҳли вилоят ва дӯстони худ бо назари хоссе менигарад, онҳоро бо дараҷоти олӣ ва тавфиқи тоат дар дунё арҷ мениҳад, дар охират амалҳояшонро мепазирад ва дараҷоташонро дар ҷаннат баланд мебардорад.

Паёмбар (с) дар дуоҳо ва муноҷотҳояш Худоро бо номи Зу-л-ҷалоли ва-л-икром-аш бисёр ёд мекард. Борҳо дар дуои баъди намози фарзӣ пас аз се бор истиғфор (гуфтани «астағфируллоҳ») Худоро бо нидои: «ё За-л-ҷалоли ва-л-икром!» ёд кардааст. Дар ҳадиси дигаре таъкид фармуда: «Ба гуфтани „ё За-л-ҷалоли ва-л-икром!“ мулозамат ва мудовамат дошта бошед!». Дар фазилати Зу-л-ҷалоли ва-л-икром омадааст, ки паёмбар (с) аз канори марде гузашт, ки Худоро бо ин номаш мехонд, фармуд: «Бароят истиҷобат шуд, пас (ҳар чӣ мехоҳӣ, аз Ӯ) суол кун!». Корбурдҳои зиёди Зу-л-ҷалоли ва-л-икром аз ҷониби паёмбар (с) сабаб гардид, ки он дар дуоҳо ва муноҷотҳои мусулмонон ҷойгоҳ ва аҳаммияти хоссе пайдо кунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Номҳои некӯи Худованд
Институти асторофизикаи АМИТ

**Институти астрофизикаи** Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон бо қарори КМ ҲК ва Шӯрои вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 17 январи соли 1958 ба ҷойи собиқ Расадхонаи Сталинобод номгузорӣ шудааст.

## Таърих
Илми муосири астрономия дар Тоҷикистон аз рӯзи таъсиси Расадхонаи Тоҷикистон – 13 ноябри соли 1932 бо Қарори Шӯрои Комиссарияти халқии ҶШС Тоҷикистон оғоз гардидааст (соли 1948 он Расадхонаи Сталинобод номгузорӣ шудааст). Бо қарори КМ ҲК ва Шӯрои вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 17 январи соли 1958 Расадхонаи Сталинобод ба Институти астрофизикаи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон табдил дода шуд.
Институтро тайи солҳои гуногун олимони зерин роҳбарӣ намудаанд:П.Б. Бобоҷонов (солҳои 1959-1971, 1992-2003), академик О.В.Доброволский (солҳои 1971-1977), узви вобастаи АИ ҶТ М.Н. Махсумов (солҳои 1977-1992), узви вобастаи АИ ҶТ Х.И.Ибодинов (аз соли 2003 то айни замон).

Дар институт мушоҳидаи объектҳои табиӣ ва сунъии кайҳонӣ, аз ҷумла тибқи лоиҳаву барномаҳои байналмилалӣ иҷро карда шудаанд. Таҳқиқи амиқи бунёдии метеорҳо ва атмосфераи болоии Замин, кометаҳо ва астероидҳо, ситораҳо ва голактика гузаронида шудааст. Таҳти роҳбарии академикҳо П.Б. Бобоҷонов ва Доброволский Олег Василевич О.В.Доброволский мактабҳои машҳури илмӣ оид ба моддаи метеорӣ ва физикаи кометаҳо ташаккул ёфтанд. Иттиҳоди байналмилалии астрономӣ (МАС) саҳми институтро дар рушди илми астрономия хеле баланд баҳодиҳӣ намуда, 7 сайёраи хурдро ба номи 7 олимони институт гузошта, 2 сайёраи дигарро «Таджикистан», «ГисАО» номгузорӣ кард. 

Дар институт мушоҳидаи объектҳои табиӣ ва сунъии кайҳонӣ, аз ҷумла тибқи лоиҳаву барномаҳои байналмилалӣ иҷро карда шудаанд. Таҳқиқи амиқи бунёдии метеорҳо ва атмосфераи болоии Замин, кометаҳо ва астероидҳо, ситораҳо ва голактика гузаронида шудааст. Институт бо Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат мукофотонида шудааст (соли 1969).

Ҳоло дар Институти астрофизика 3 расадхона дар баландиҳои гуногун аз сатҳи баҳр фаъолият мекунанд: 
* расадхонаи Ҳисор (баландӣ – 730 м), 
* расадхонаи «Санглох» (баландӣ – 2300 м) дар ноҳияи Данғара  
* расадхонаи «Помир» (баландӣ – 4350 м) дар ноҳияи Мурғоби ВМКБ.

## Сохтор ва ҳайати пажӯҳишгоҳ
Ба ҳайати институт воҳидҳои зерини илмӣ дохил мешаванд: 
* шӯъбаи кометаҳо ва астероидҳо бо гурӯҳи астрофизикаи таҷрибавӣ, 
* шӯъбаи астрономияи метеорҳо, 
* гурӯҳи ионосферӣ, 
* гурӯҳи астрономия, 
* гурӯҳи ситораҳои тағйирёбанда   
* гурӯҳи сохтор ва динамикаи системаҳои ситоравӣ.

Дар айни замон дар институт 66 корманд, аз чумла 4 доктори илм (1 академики АИ ҶТ ва 3 аъзои вобастаи АИ ҶТ) ва 10 номзади илм кор мекунанд.
## Нигаред низ
* Институти математикаи АМИТ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пажӯҳишгоҳҳои илмӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Академияи илмҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои илмии Тоҷикистон
Каркидон

**Каркидон** () — деҳа дар деҳистони Тео-Моюни ноҳияи Аравони вилояти Ӯш, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 2296 нафар дар соли 2023.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Аравон
Забони ноғаӣ

**Забони ноғаӣ** (*ногай тили, ногайша*) — як забони қипчоқист.

## Эзоҳ
Забони санглечӣ

**Забони санглечӣ** як забони эронии шарқист.
## Нигаред низ
* Сангличский язык//Основы иранского языкознания: Бесписьменные языки. М., 2008.
## Эзоҳ
Империяи Муғул

**Империяи Муғул** як империяи таърихии Осиёи Ҷанубӣ мебошад.

Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Ҳиндустон
Ганҷур

Вебгоҳи (вебсайти) Ганҷур (ба Форсӣ:گنجور) маҷмӯъае бархат (online) аз ашъори шоирони порсӣгӯйаст. Дар ин вебгоҳ метавон барасоси шоир ё шеър ҷустуҷӯ кард. Ин вебгоҳ ашъори худро озоду ройгон мунташир мекунад ва ба сӯрати ғайриинтифоъӣ (носудбар) ва бо кумакҳои мардумӣ мудӣрият мешавад. Манобеи мавриди истифода Барои рӯнависии ашъор низ аз манобеи озод (бидуни Copyright) ва дар дастраси ҳамагон ҳастанд.  

## Таърихча
Ин вебгоҳ дар ибтидо ба унвони зермаҷмӯъае аз вебгоҳи шахсии тарроҳаш вуҷӯд дошт. Номи аввалияи он «Ганҷи адаб»у шомили Девони Комили Ҳофиз, Рубоиёти Хайём, Шоҳномаи Фирдавсӣу Маснавии Мавлавӣ буд. Барои ворид кардани ашъор ба он аз нармафзоре ба номи «Дурҷ» истифода мешуд. Нармафзори Дурҷ, таҳти қонӯни ҳимоят аз муаллифон (copyright) буд ва барои ҳамин имкони истифодаи озод аз он вуҷӯд надошт. Барои ҳали ин мушкил аз маҷмӯъаи озоду матнбози (opensource) «Рийро» барои нусхаи (version) аввалияи Ганҷур истифода шуд. Пас аз интиқоли маҷмӯъаи ашъор «Рийро» ба доманаи (Domain) Ganjoor.net, ин вебгоҳ шурӯ ба густариш кард.

Ин маҷмӯъа дар ибтидо ба кумаки нармафзори мудӣрияти муҳтавои (CMS) Wordpress роҳандозӣ шуда буд, аммо аз соли 1400и хуршедӣ (2021-2022) ба баъд, ба пуштвонаи нармафзоир ихтисосии бозматни (opensource) худ кор мекунад. 

Маҷмӯъаи «Рийро» худ шомили анбӯҳӣ аз ашъори Форсӣ буд ва ин корро барои ташкили Ганҷур осон кард. Барои густариши Ганҷур, мудӣрони он аз нармафзори OCR (Optical character recognition, Нависахони нурӣ) истифода карданд.  Дар ин систем, ҳар байти шеър ба василаи Scanner (пӯйишгар) искан шудау тасвири он дар вебгоҳ қарор мегирад. Сипас умуми форсӣзабонон бо вуруд ба вебгоҳ, матниро ки мебинанд, ворид (type) мекунанд. Барои ҳар байти шеър, ҳаддиақал се марҳала аз ин кор анҷом мешавад то хато дар кор ба ҳаддиақал бирасад.  

## Имконот
Сайти ганҷури имконоти зерро барои корбаронаш фароҳам овардааст:

* Ҷустуҷӯ барасоси шоир, шеър, девону вазн ба нишонии: 
* Шунидани иҷрои савтӣ ҳар шеър ҳамгом бо дидани матн ки ҳамчунон дар ҳоли такмиласт.
* Имкони ҷустуҷӯии калимоти мушкил аз тариқи луғатномаи Диҳхудо ба сӯрати бархат (online)
* Имкони руяти як байти тасодуфӣ
* Имкони қарор додани шеърҳо дар соири вебсайтҳо ба василаи коди JavaScript

## Нармафзори Ганҷури рӯимизӣ (Desktop)
Дар тозатарин нусхаи ин нармафзор ки бо муҷаввизи GPL (GNU General Public License, Парвонаи ҷомеъи ҳамагонии GNU) мунташир мешавад, имкони мушоҳидаи осори беш аз ҳафтод шоири порсигӯ ба сӯрати ройгону бурунхат (offline) вуҷӯд дорад.  Дар навиштани ин нармафзор аз забони барномасозии C# Ва қобилиятҳои .NET (нусхаи (version) 3) истифода шудааст. Пойгоҳи додаи (Database) захираи ашъор SQLite аст. Матнбоз (opensource) бӯдани ин нармафзор, имкони тарроҳии нармафзорҳои мушобеҳро фароҳам кардааст. Версияи рӯимизӣ (Desktop) дар ҳоли ҳозир фақат дар Windows кор мекунад. Барои Linux ва MacOS метавон аз нармафзори Соғар ва барои Android метавонед аз нармафзори *Дарёи Сохон* истифода кард. Версияи web дар ҳамаи системаҳои оператсионӣ (Operating Systems) дар дастрас аст.

## Эзоҳ

## Пайванд

* Вебсайти Ганҷур
Гурӯҳ:Нармафзорҳои матнбоз
Феҳристи намояндагиҳои дипломатӣ ва консулӣ дар Афғонистон

рост|мини|450x450пкс| Харитаи намояндагиҳои дипломатӣ дар Афғонистон
Дар Кобул сафоратхонаҳои 16 давлат фаъолият доранд. Дар кишвар консулгариҳои ду давлат низ ҳастанд.

## Сафоратҳо
Ҳама сафоратхонаҳои хориҷӣ дар Афғонистонкомилан дар Кобул қарор доранд.

## Сафоратхонаҳои ғайрирезидентӣ
Агар тартиби дигаре баён нашуда бошад, боқимондаҳо дар ихтиёри намояндагиҳои дипломатӣ дар Исломобод, пойтахти Покистон ҳастанд.

*
* 
*
*（Остона）
*（Тошканд）
*
*
*
*（Деҳлии нав）
*
*（Деҳлии нав）
*（Шаҳри Кувайт）
*（Деҳлии нав）
*（Москва）
*（Анкара）
* 
*（Москва）
*（Нью-Йорк）
*（Москва）
*（Таллин）
*（Нью-Йорк）
*（Теҳрон）
*（Ишқобод）
*（Доҳа）
*
*
*（Осло）
*（Абу-Даби）
*（Доҳа）
*（Теҳрон）
* 
*（Теҳрон）
*（Анкара）
*（Тошканд）
*
*（Деҳлии нав）
*
*（Теҳрон）
*（Деҳлии нав）
*（Деҳлии нав）
*（Валлетта）
*（Теҳрон）
* 
*
*（Доҳа）
*（Теҳрон）
* 
*
*
*（Деҳлии нав）
*（Деҳлии нав）
*
*（Шаҳри Кувайт）
* 
*
*（Доҳа）
* 
*
*
*（Теҳрон）
*
*（Шаҳри Кувайт）
*（Риёз）
*（Риёз）
* 
*（Доҳа）
*（Доҳа）
*（Теҳрон）
*（Теҳрон）
*
*（Теҳрон）
*（Пекин）

## Ҳамчунин нигаред
* Рӯйхати миссияҳои дипломатии Афғонистон
* Сиёсати хориҷии Афғонистон

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Сиёсати хориҷии Афғонистон
Гурӯҳ:Феҳрист:Афғонистон
Раҳматкарими Давлат

**Раҳматкарими Давлат** (*Давлатов Раҳматкарим Мирзокаримович*; зод. 9 октябри 1972, ноҳияи Дарвоз) —  ва и тоҷик, номзади илмҳои таърих.

## Зиндагинома
Раҳматкарими Давлат 9 октябри 1972 ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон мебошад.

## Корнома
Хабарнигори радиои «Садои Хуросон» дар Душанбе, муассис ва сардабири ҳафтаномаи «Суруш» ва аз соли 2001 ҳамкори Бахши тоҷикии радиои «Озодӣ» буд. Раҳматкарими Давлат аз соли 2015 дар муассисаҳои илмии вобаста ба АМИТ фаъолият менамояд. Солҳои 2015—2017 ба ҳайси ходими илмии шуъбаи Эрон ва Афғонистони Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттӣ, аз соли 2017 то соли 2018 ходими калони илмии шуъбаи Шарқи Наздик ва Миёнаи Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупо, солҳои 2018—2019 ходими каломни илми шуъбии таҳияи феҳристи дастахатҳои Маркази мероси хаттӣ, аз 1 январи 2020 мудири шуъбаи иттилоот, робитаҳои илмӣ ва омӯзиши тамаддуни Шарқи Марказ кор кардааст.
Раҳматкарими Давлат аз 1 майи 2020 директори Маркази мероси хаттии назди Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Фаъолиияти илмӣ
Раҳматкарими Давлат муаллифи чандин рисолаи илмӣ, аз ҷумла монографияҳои «Барномаи ҳастаии Эрон: мушкилот ва дурнамо», «Афғонистони имрӯз: омилҳои дохилӣ ва хориҷи ҷангу сулҳ», «Афғонистон дар сиёсати хориҷии Эрон» ва садҳо мақолаи илмӣ ва илмӣ оммавӣ мебошад.

## Эзоҳ
Кӯдакии Рометанӣ

**Кӯдакии Рометанӣ** (охири асри 16 — ибтидои асри 17) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Ҳангоми таснифи «Тазкирату-ш-шуаро»-и Мутрибӣ толибилм будааст ва Мутрибӣ аз суҳбатҳояш бо ӯ дар тазкирааш қисса кардааст. Ба қавли Кӯдакии Рометанӣ ӯ аз айёми кӯдакӣ ба шеър гуфтан оғоз кардааст, аз ин рӯ, яке аз дӯстонаш ба ӯ тахаллуси «Кӯдакӣ» гирифтанро тавсия додааст. Мутрибӣ пешниҳод намудааст, ки акнун ӯ метавонад тахаллуси «Болиғӣ» бигирад. Мутрибӣ Кӯдакии Рометаниро чун шоири дорои табъи салим, ашъори неку ва гуфтори дилҷӯ тавсиф кардааст. Аз осораш абёти пароканда тавассути тазкираҳо ва баёзҳо расидаанд, ки дар мавзӯи ишқ суруда шудаанд. Абёти зер аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ҳодизода Р., Каримов У., Саъдиев С. Адабиёти тоҷик. Асрҳои XVI—XIX ва ибтидои асри XX. Д.,1988

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Саййидалӣ ибни Маҳмуди Ҳусайнӣ

**Саййидалӣ ибни Маҳмуди Ҳусайнӣ** (; қарни 17) — адиб ва тазкиранависи форсизабони Ҳиндустон, муаллифи тазкираи «Базморой».

## Эзоҳ
Фасеҳуддини Ҳиравӣ

**Фасеҳии Ансории Ҳиравӣ** (; ) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Ҳирот ба дунё омада, касби камол кардааст. Бо шоирони ҳамзамонаш Ҳаким Шифоӣ ва Мирзо Ҷалоли Асир дӯстӣ ва мушоират доштааст. Нозими Ҳиротӣ ашъори ӯро пайравӣ кардааст. 

Намунаҳои ашъораш (ғазал, қитъа ва рубоиҳо) дар тазкираҳои гуногун — «Тазкирату-ш-шуаро»-и Мутрибӣ, «Нигористони сухан», «Шамъи анҷуман», «Рӯзи равшан» ва ғайра омадаанд.

Фасеҳии Аансории Ҳиравӣ сарояндаи ишқу мухаббат, тарғибгари дӯстию рафоқат, инсондӯстӣ ва ғайра мебошад. Дар ашъори ӯ нишонаҳои сабки ҳиндӣ ба назар мерасанд. Ин абёт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Чӯпончой

**Чӯпончой**, **мухаллас** () — гиёҳӣ худрӯи бисёрсолаест аз ҷинси мехак ва оилаи мехакиҳо.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш рост, сершохча, 15—20 см қад мекашад. Баргаш дарозрӯя (дарозиаш 2—5 см, бараш 1—2 мм), гулаш гулобӣ, сафед ё арғувонӣ, дар нӯги поя ва шохча яктоӣ мешукуфад. Ғӯзааш кушодашавандаи сертухм, тухмаш майдаи сипаршакл, сиёҳ. Дар ҷойҳои санглох ва регу шағалдори нишебиҳои кӯҳу соҳили дарёҳҳо месабзад. Май — июнь мешуку фад. Фақат дар Помиру Олой ва Тиёншон мерӯяд. Дар республикаи мо дар қаторкӯҳҳои Қурама, Туркистои, Зарафшон, Ҳисор, Дарвоз ва ғ. (аз 600 то 2800 м аз с. б.) вомехӯрад. Гул, баргу пояи мухалласро ҳамчун чой (махсусан чӯпонҳо) дам карда менӯшанд. Решаи онро дар тибби халқӣ барои табобати заъфи дил, инчунин ҳангоми ғалаёни хун (гипертония) истифода мебаранд. Бехи чӯпончой моддаҳои сапонинӣ дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Султон Раҳимзода

**Султон Раҳимзода** (Раҳимзода Султон Нурмаҳмадпур, тав. 12 декабри соли 1974) — ходими давлатӣ ва сиёсии тоҷик. Номзади илмҳои сиёсатшиносӣ. Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз с. 2024). 
## Зиндагинома
Султон Раҳимзода 12 декабри соли 1974 ба дунё омадааст. Соли 1996  Донишгоҳи аграрии Тоҷикистонро  хатм кардааст.
* Солҳои 1996-1997 Электоромонтёри лабораторияи электортехникии Нерӯгоҳи Барқии Обии Норак
* 
* Солҳои 1999-2000 Техники шӯъбаи истеҳсолӣ-техникии ҶСК «Норак НБОсоз»
* 
* Солҳои 2000-2002 Оператори мошинҳои электронии ҳисоббарори сехи иншоотҳои обии НБО-и Норак
* 
* Солҳои 2002-2003 Муҳандиси барномасози сехи иншоотҳои НБО-и Норак
* 
* Солҳои 2003-2004 Сармутахассиси бахши иттилоотии Кумитаи Иҷроияи Фонди Байналмилалии наҷоти Арал
* 
* Солҳои 2004-2005 Сардори бахши иттилоотии Кумитаи Иҷроияи Фонди Байналмилалии наҷоти Арал
* 
* Солҳои 2005-2009 Иҷрокунандаи вазифаи Раиси Кумитаи Иҷроияи Фонди Байналмиллалии наҷоти Арал, шаҳри Душанбе
* 
* Солҳои 2009-2010 Мудири Шӯъбаи экология ва ҳолатҳои фавқулоддаи Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 
* Солҳои 2010-2013 Муовини якуми Вазири мелиоратсия ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе
* 
* Солҳои 2013-2019 Муовини якуми Вазири энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 
* Солҳои 2019-2020 Сафири Фавқулодда ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ҳиндустон  ҳамзамон Сафири Фавқулодда ва Мухтори ҶТ дар Ҷумҳурии Федеративии Демократии Непал ва  дар Ҷумҳурии Демократии Сотсиалистии Шри-Ланка
* 
* аз сентябри соли 2020 то 29 январи соли 2024 Раиси Кумитаи Иҷроияи Фонди Байналмиллалии наҷоти Арал.
* аз 29 январи соли 2024  дар вазифаи раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор мекунад.
## Нигаред низ
* Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми сиёсатшиносӣ