Ашкбӯс Донакор

**Ашкбус Данехкар** (тав. 21 марти 1946 – 22 феврали 2000) яке аз фармондеҳони амалиёти нерӯи баҳрии Эрон дар Ҷанги Эрон ва Ироқ ва яке аз тарроҳони асосии набардҳои баҳрии Эрон дар халиҷи Форс дар давраи ҷанг буд. Ӯ дараҷаи Бакалавр худро дар соҳаи илмҳои баҳрӣ ва таҳқиқоти амалӣ аз Коллеҷи Шоҳигарии Нерӯи Баҳрии Британия (Дартмут) дар соли 1969 гирифта, дараҷаи магистри худро дар соҳаи таҳқиқоти дифоӣ ва стратегӣ аз Коллеҷи Ситоди Хадамоти Дифоии Веллингтони Донишгоҳи Мадрас дар Ҳиндустон дар соли 1984 дарёфт кардааст. Ӯ нахуст ҳамчун капитани нерӯи баҳрии артиши подшоҳии Эрон дар амалиёти низомии Артиши Шоҳаншоҳии Эрон дар Зуфар (Оман) дар соли 1975 хидмат кардааст ва баъдан то соли 1998 дар нерӯи баҳрии Ҷумҳурии Исломии Эрон ҳамчун капитан ва адмирал, муовини амалиёти нерӯ ва баъдтар ҳамчун муовини ҳамоҳангсози он фаъолият намудааст. Ӯ ҳамчунин яке аз устодони стратегияи низомӣ ва ҷанги равонӣ дар Донишгоҳи Нерӯи Баҳрии Нӯшаҳр ва омӯзгори доктринаи низомӣ ва таҳқиқоти стратегӣ дар Донишкадаи Муносибатҳои Байналмилалии Вазорати Корҳои Хориҷии Эрон буд.

## Зиндагинома

Ашкбус Данехкар 21 марти 1946 дар маҳаллаи Ҷаводияи шаҳри Теҳрон ба дунё омадааст. Падараш Асадуллоҳ соли 1896 дар деҳаи Исмоилободи ҷанубу ғарби Теҳрон ва модараш Парӣ соли 1916 аз хонаводаи озарии Занҷон будааст. Падараш пас аз муҳоҷират ба Теҳрон, корманди маъмурии роҳи оҳани Эрон шуда буд. Ашкбус дар манзилҳои хизматии кормандони роҳи оҳан дар хиёбони Шӯш (маҳаллаи Хониобод) ба воя расид ва таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаро ба поён расонд. Дар соли 1964 пас аз гирифтани дипломи риёзӣ, ба Донишкадаи афсарӣ қабул гардид ва дар соли 1965 бо бурсия ба Академияи Шоҳигарии Сандҳерсти Британия фиристода шуд. Дар соли 1969 дараҷаи бакалаврашро дар соҳаи илмҳои баҳрӣ аз Дартмут гирифт. Аз соли 1969 то 1998 дар Нерӯи Баҳрӣ ва дар соли 1999 дар Вазорати дифои Эрон хидмат кард. Ӯ солҳои 1973–1974 ҳамчун посдори сулҳи СММ дар Сайгон (Ветнам) ва дар соли 1975 ҳамчун афсари нерӯи баҳрӣ дар амалиёти Зуфар (Омон) ширкат дошт. Дар соли 1983 дар Ҳиндустон таҳсил намуда, соли 1984 бо дараҷаи магистр баргашт.

### Ҷанги Эрон ва Ироқ

Дар Ҷанги Эрон ва Ироқ то соли 1988 муовини амалиёти нерӯи баҳрӣ буд ва аз тарроҳони амалиёти "Марворид" (1980) ва ширкаткунандаи ҷангҳои озодкунии Абадан ва Хуррамшар (1982) маҳсуб меёфт. Дар моҳи Шаҳривари 1982 капитани киштиҳои ҷангии "Сам" ва "Зол" буд ва дар набардҳои обӣ бо нерӯи баҳрии Ироқ дар Хур-Мӯсо иштирок кард, ки дар он 8 мушаки зиддикишти аз тарафи Ироқ андохта шуданд. Нависандаи австриягӣ Том Купер дар китоби худ низ ин амалиётҳоро шарҳ додааст. Дар соли 1986 яке аз фармондеҳони амалиёти Валфажр 8 буд, ки боиси тасарруфи нимҷазираи Фов ва қатъи дастрасии Ироқ ба баҳр шуд.

### Пас аз ҷанг

Аз соли 1989 то 1998 муовини ҳамоҳангсози нерӯи баҳрӣ ва дар соли 1999 мушовири аршади вазири дифоъ буд. Дар Донишгоҳи нерӯи баҳрии Нӯшаҳр ва Донишкадаи муносибатҳои байналмилалӣ дарс медод. Ӯ дар таҳияи тарҳи нави стратегии нерӯи баҳрӣ, ки то соли 1999 татбиқ мешуд, ширкат дошт ва ҳамчун меъмори доктринаи нави баҳрии Эрон шинохта мешавад. Ба гуфтаи бархе аз пажӯҳишгарон, ӯ дар даҳаи 1990 меъмори доктринаи дарёии Эрон будааст. Ӯ нақши муҳим дар муайянсозии марзи баҳрии Эрон ва Покистон дар солҳои 1990-ум дошт. Ӯ ҳамчунин дар гурӯҳи наҷоти заминларзаи Рӯдбору Манҷили 1990 фаъол буд ва ба гуфтаи муаррихи эронӣ Хусрав Муътазад, нақшаи ҳамаҷонибае барои офатҳои заминларзаро пешниҳод кард, ки мутаассифона иҷро нашуд. Ӯ ҳамчунин дар вазифаи муовини ҳамоҳангсози қароргоҳи баҳрии Хотам-ул-Анбиё ва сухангӯи фармондеҳии амалиётии нерӯ дар машқҳои низомии "Пирӯзӣ 7" (1996) ва "Пирӯзӣ 8" (1997) иштирок дошт.

Ӯ 22 феврали 2000 дар синни 53-солагӣ даргузашт. Дар нахустин ҳамоиши миллии Уқёнусшиносӣ Эрон (2012) ба хотири хидматҳояш қадрдонӣ шуд.​

### Осор
Данехкар мақолаҳои зиёдеро дар соҳаҳои илмҳои баҳрӣ, уқёнусшиносӣ, доктринаи нави нерӯи баҳрӣ ва ҷангҳои муосир дар маҷаллаҳои Эрон навиштааст. Аз ӯ китобчаҳое ба нашр расидаанд, аз ҷумла «Амалиёт ва тактикаи баҳрӣ» ва «Ҷанги равонӣ» аз ҷониби Донишгоҳи нерӯи баҳрии Нӯшаҳр.

## Сарчашма