open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антон Веберн

**Антон Ве́берн**, ё **Антон фон Ве́берн** (, ; ) — оҳангсоз ва дирижёри утришӣ.

## Зиндагинома
Дар Донишгоҳи Вена композитсия ва мусиқии бисёровозаи қадимро омӯхт, дар бораи эҷодиёти Г. Изак рисолаи номзадӣ дифоъ кард. Солҳои 1904-08 дар назди А. Шёнберг таҳсил намуд. Аз соли 1908 дар театрҳои опера ва оркестрҳои симфонии Австрия ва Олмон дирижёр буд. Баъди дар Австрия ҷорӣ гардидани низоми миллатгароӣ (натсистӣ) аз вазифа сабукдӯш карда шуд ва танҳо бо композитсия машғул гардид. Соли 1945 дар назди хонааш аз тарафи аскари амрикоӣ тасодуфан кушта шуд. Антон Веберн дар қатори устодаш Шёнберг ва шогирдаш А. Берг бузургтарин намояндаи мактаби нави Вена ба шумор меравад. Асарҳои аввалинаш ба мусиқии лаҳнӣ мансуб буданд, лекин аз таснифоти 3 (сурудҳо дар матни Ш. Георге) ба мусиқии номавзун, баъд (аз таснифоти 17 сар карда — се суруд ба матни халқӣ) ба мусиқии додекафонӣ мегузарад. Таъсири Шёнберг ва дониши амиқ оид ба мусиқии бисёровоза мусоидат намуданд, ки Антон Веберн равияи худашро ба вуҷуд биёрад. Асарҳои аввалинаш ба эстетикаи эксперессионизм мутобиқат доштанд (Шаш пйеса барои оркестр, таснифоти 6, 1909), лекин бо мурури замон мусиқии ӯ (симфонияи 21 барои оркестри камеравӣ, 1928; консерт барои нуҳ сози мусиқӣ, таснифоти 24, 1934) хеле муҷаррад (абстрактӣ) шуда, на ба ҳиссиёт, балки ба зеҳн равона мегардад. Антон Веберн муаллифи 31 асар буда, ба тамоми мусиқии академии нимаи 2-юми асри 20 таъсири бузург гузоштааст. Силсилаи суҳбатҳои ӯ соли 1960 таҳти унвони «Роҳ ба сӯйи мусиқии нав» нашр шуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Вячеслав Веденин

**Веденин Вячеслав Петрович** () — варзишгари рус (лижаронӣ), Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1970), дорандаи медали нуқра (1968) ва тилои (1972) Бозиҳои олимпӣ дар сабқат ба масофаи 30 км ва эстафетаи 4х10 км. Чемпиони бисёркаратаи ИҶШС (1966-73) дар намудҳои гуногуни лижаронӣ. Баъдан ба кори омӯзгорӣ ва маъмурӣ пардохт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ведомост

**Ведомост** — ҳуҷҷати якумдараҷа ё варақаи баҳисобгирӣ.

Ведомост дар ҳама гуна шаклҳои ҳисобдории муҳосибавӣ, аз ҷумла ҳисоби воситаҳои гардон, ҳисоби бақияҳо барои ҷамъбасти давраи муайян ва ғ. истифода мешавад. Ҳуҷҷатҳои якумдараҷа ведомостҳое мебошанд, ки дар мавриди баанҷомрасонии муомилоти хоҷагидорӣ истифода мешаванд. Ведомостҳои ҷамъбастӣ дар асоси ҳуҷҷатҳои гуногуни якумдараҷаи ҳисобдорӣ таҳия мегарданд. Дар ҳисобдории муҳосибавӣ инчунин шаклҳои гуногуни ведомостро истифода мебаранд: андӯхтӣ, пардохтӣ, ҳисобӣ-пардохтӣ ва ғ. Дар ведомост барои ҳар як ҳисоб дар бораи бақия дар аввал ва охири давраи ҳисоботӣ маълумот дарҷ гардида, гардиши воситаҳо аз рӯйи давраи муайяншуда дар тарафи дебет ва кредити ҳуҷҷат нишон дода мешавад. Ведомости асосии муҳосибавӣ ведомости гардишӣ-бақиявӣ ба ҳисоб меравад. Ведомости гардишӣ барои санҷиши дурустии сабтҳо дар ҳисобҳои муҳосибавӣ ва мураттабкунии тавозуни нави муҳосибавӣ истифода мешавад. Онро ҳам аз рӯйи ҳисобҳои синтетикӣ ва ҳам аз рӯйи ҳисобҳои таҳлилӣ (аналитикӣ) мураттаб месозанд. Барои дақиқ ва осон гаштани раванди баҳисобгирӣ ведомостҳои муҳосибавиро шаклгузорӣ мекунанд (мас.; ведомости пардохтии шакли эътирофшудаи Т-53 ва ведомости гардишӣ аз рӯйи ҳисоби муҳосибавии қарзӣ, ки бо шакли № 326 нишон дода мешаванд). Ҳангоми таҳияи тавозуни муҳосибавӣ маҳз чунин шаклбандӣ ба эътибор гирифта мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳисобдорӣ
Тамаъҷӯӣ

**Тамаъҷӯӣ** — ба даст овардани фоидаи ғайриқонунии молу мулкӣ бо роҳи маҷбуркунӣ, таъсир расонидан ба иродаи ҷабрдида. Дар баробари ин, ҷинояткор ҷабрдидаро аз соҳиби ашёи дуздидашуда маҳрум намегардонад, балки уро мачбур мекунад, ки сохиби онро дихад. Яке аз усулҳои тамаъҷӯӣ шантаж — таҳдиди фош ё паҳн кардани маълумоти нангин аст. Одатан, шантажчӣ ноком мешавад ва ҷабрдидаро тавассути манипуляцияҳои гуногун ба бунбаст «меронад». Ҳисоби ӯ бештар дар он аст, ки оқибаташ аз иҷрои талабҳои ӯ сахттар ва ғайри қобили қабул аст ва он гоҳ ҷониби шантажшуда метавонад ба иҷрои онҳо ҳамчун як бадӣ ё осеби камтар розӣ шавад.

Аксар вақт афроди алоҳида ё гурӯҳҳои хурди тамаъҷӯён қурбонии афроди тасодуфӣ мешаванд, ки интихоби қурбониён на аз қобилияти пардохтпазирии онҳо, балки аз заъфи ҷисмонӣ ва маънавии онҳо вобаста аст.

Тамаъҷӯӣ, ки аз ҷониби гурӯҳҳои муташаккили ҷиноӣ анҷом дода мешавад, маъмулан интихоби ҷабрдидагон аз рӯи вазъи моддии онҳо ва аксаран мавҷудияти ҳолатҳое мебошад, ки тамоси онҳоро ба мақомоти ҳифзи ҳуқуқ имконнопазир мегардонад (зеро худи қурбониён ба фаъолияти ғайриқонунӣ машғуланд). Чунин тамаъҷӯён одатан пардохти яквақта не, балки мунтазам ва мунтазамро талаб мекунанд. Дар ин ҳолат мумкин аст, ки аз байни хешовандон ё дӯстони ҷабрдида гаравгон гирифта, инчунин худи ҷабрдидаро ба ягон ҷои хилват бурда, нисбат ба ӯ талаб намояд .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Хислатҳо
Ведомости пардохт

**Ведомости пардохт** — ҳуҷҷати хазинавии муҳосибавӣ, ки дар асоси он пардохти музди меҳнати кормандони муассисаву корхонаҳо, пардохт ба шахсони алоҳида ва дигар пардохти пулӣ пешниҳод мегардад. Аз ин лиҳоз ведомости пардохтро далели пардохти музди меҳнат меноманд.

Ведомости пардохт шакли мушаххаси қабулкардашудаи худро дошта, Т-53 рақамгузорӣ шудааст. Барои пардохти музди меҳнат Ордери хазинавии хароҷотиро низ истифода бурдан мумкин аст, лекин мутахассисон бар он ақидаанд, ки истифодаи ведомости пардохт афзалиятноктар мебошад, зеро бо як ҳуҷҷат музди кори якчанд кормандро пардохт кардан мумкин аст. Дар ҳошияи «Рақами ҳуҷҷат»-и ведомости пардохт рақами тартибӣ гузошта, дар ҳошияи «Таърихи мураттабнамоӣ» санаи тартиб додани он нишон дода мешавад. Дар сафҳаи дуввуми ведомости пардохт ҳар як қатори он рақамгузорӣ шудааст. Дар ҳолати нокофӣ будани саҳифаҳои ведомости пардохт саҳифаҳои иловагӣ гузошта мешаванд. Шумораи саҳифаҳо дар сатри «Миқдори саҳифаҳо» нишон дода мешавад. Баъди пур кардани қисми ҷадвали ведомости пардохт ва имзо гузоштан дар сафҳаи аввали он ба хазинадор барои тафтиш дода мешавад. Дар сурати нодуруст пур карда шудани ведомости пардохт он ба шуъбаи муҳосибот барои ислоҳ баргардонда мешавад. Агар ведомости пардохт дуруст пур карда шуда бошад, хазинадор ба пардохти музди меҳнат оғоз менамояд. Баъдан хазинадор вазифадор аст, ки аз рӯйи муҳлати муайяншудаи пардохти музди меҳнат ведомости пардохтро то охир пур кунад. Дар сархатти 5-и ведомости пардохт хазинадор маоши кормандонеро, ки пардохт нашудааст, бо ишораи «Депонент карда шудаанд» нишон медиҳад. Дар саҳифаи охири ведомости пардохт хазинадор ҳамаи маблағи пардохтшуда ва пардохтнашударо ҳисоб карда, бо имзо тасдиқ мекунад ва баъд аз он ведомости пардохтро ба муҳосибот месупорад, ки онро сармуҳосиб тасдиқ мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳисобдорӣ
Андреас Везалий

**Андре́ас Веза́лий** (часто *Андре́й Веза́лий*, , ; ) — пизишк ва колбадшинос. Бунёнгузори колбадшиносии илмӣ.

## Зиндагинома
Тибро дар Монпелйе ва Порис омӯхта, соли 1537 дар Базел соҳиби унвони доктори ҷарроҳӣ гаштааст. Андреас Везалий ба шогирдон аз рӯи ҷасадҳои шикофта дарс мегуфт. Ӯ дар китоби худ «Роҷеъ ба сохтори бадани одам» (1543) ҷисми инсонро тавсиф карда, ба таълимоти Ҷолинус дар бораи силсилаи гардиши хун муқобил баромад, ки баъдан он барои аз ҷониби У. Гарвей кашф шудани гардиши хун заминаи мусоид фароҳам овард. Андреас Везалий дар таҳияи вожаҳои нав ва муайян сохтани вожаҳои куҳнаи анатомӣ саҳми назаррас гузоштааст. Андреас Везалий бинобар эътироф накардани ақидаҳои Ҷолинус ва муқобилат бо калисо мухолифони зиёд пайдо кард. Кор ба дараҷае анҷомид, ки Андреас Везалий аз навмедӣ дастнависҳои худро ба коми оташ андохта, пизишки дарбори Карли V гашт. Вале душманон Андреас Везалийро баъди ин ҳам осуда нагузоштанд ва ӯ маҷбур шуд ба зиёрати Фаластин равад. Ӯ дар бозгашт аз сафар бинобар шикастани киштӣ ба ҷазираи Зонт уфтода, дар он ҷо вафот кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Везикулопустулёз

**Везикулопустулёз** — илтиҳоби фасодии пӯст, ки стафилококкҳо, стрептококкҳо, пневмококкҳо, қаламчамикроби рӯда ва дигар микробҳо меангезанд.

Бештар дар кӯдакони ширмак ба мушоҳида мерасад. Аломати везикулопустулёз дар пӯст (дар чинҳои зери каш, қадкашак, қисми мӯйдори сар, пушти гардан ва бадан) пайдо шудани обила (1-2 мм; пустула)-ҳои сершумори сурхрангу пуроб аст. Обилаҳо баъди 2-3 рӯз кафида ба захм табдил меёбанд ва тадриҷан карахш мебанданд. Сабаби везикулопустулёз норасида ба дунё омадану вазни кам доштани тифл, серарақӣ, ғизои сунъӣ ва ғ. мебошанд. Кӯдаки беморро шустушӯ дорондан мамнӯъ аст. Ҷойҳои солими пӯстро бо ягон маҳлули гандзудои таъсираш суст тоза кардан лозим аст. Ба обилачаҳо маҳлули спиртию обии рангҳои анилинӣ мемоланд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Соҷида Ғуломова

**Соҷида Ғуломова** (27 марти 1937, ҶШС Тоҷикистон — 9 марти 2018, Душанбе) — ҳунарпеша, яке аз маъруфтарин коргардонҳои телевизиони Тоҷикистон буд.

## Зиндагинома
Соҷида Ғуломова 25 марти соли 1937 ба дунё омадаст. Хоҳараш — Фотима Ғуломова ва бародараш — Исфандиёр Ғуломов ҳунарпешаҳои шинохтаи театру синамои тоҷик мебошанд.

Соли 1960 студияи тоыикистонии ГИТИС (курси Б. Бибиков ва О. Пыжова)-ро хатм кардааст.

Соҷида Ғуломова беш аз 35 сол аз соли 1962 то 1993 дар бахши адабии телевизиони Тоҷикистон кор кардааст.

Аз фарзандони Соҷида Ғуломова касе пешаи ӯро интихоб накардааст, вале писари хоҳараш Фотима Ғуломова — Барзу Абдураззоқов яке аз маъруфтарин коргардонҳои муосири театри тоҷик эътироф шудааст. Духтари хоҳари дигари ӯ — Моҳпайкар Ёрова ва ҳамин тавр, духтарамакаш Зулхумор низ ҳунарпешаанд.

## Филмҳо
* 1972 — Четверо из Чорсанга (эпизод)
* 1973 — Горная станция (котиб)
* 1973 — Ткачихи (эпизод)
* 1977 — Жили-были в первом классе (рӯфтагар)
* 1978 — Женщина издалека

## Телевизиюн
Ӯ муаллифи даҳҳо намоишномаи телевизионие, чун «Найрангҳои Майсара», «Зани оҳанин», «Имтиҳон», «Зангирии Чаққабой», «Ҳаёт ва ишқ», «Субҳи модар», «Армони модар» аст, ки аз ганҷҳои «Фонди тилоӣ»-и телевизиони тоҷик дониста мешаванд ва то имрӯз батакрор нашр мешаванд.

## Даргузашт
Соҷида Ғуломова 9 марти 2018 дар 81-солагӣ дар Душанбе даргузашт.

## Эзоҳ
Чилахон Холов

**Чилахон Холов** (*Холов Чиллахон Саидович*; 22 декабри 1957, деҳаи Кангурт, ноҳияи Совет — 8 феврали 2023, Душанбе, Тоҷикистон) — овозхон ва оҳангсози тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1994).

## Зиндагинома
Чилахон Холов 22 декабри соли 1957 дар деҳаи Кангурти ноҳияи Совет ба дунё омадааст. Факултаи физикаи Университети давлатии Тоҷикистонро соли 1980 ба хатм кардааст. Дар баробари таҳсил мудом дар маҳфилу шабнишиниҳо овозхонӣ мекард ва узви фаъоли ансамбли «Наврӯз»-и назди донишгоҳ буд. Ахиран муҳаббат ба ҳунару мусиқӣ баъди хатми донишгоҳ ӯро ба Филармонияи давлатии Тоҷикистон овард.

Соли 1986 дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон ансамбли фолклорӣ-этнографии «Ганҷина» таъсис ёфт, ки роҳбарии онро Зафар Нозим ба уҳда дошт. Бар асоси озмун ва дарёфти баҳои баланди ҳайати доварон вориди ансамбл шуд. Нахустин сабти Чилахон Холов бадеҳа ё дуэти «Бозубандамро бидеҳ» буд, ки барои ин овозхони он вақт ҷавон шуҳрати саросарӣ овард.

Солҳои 1980—1991 сарояндаи Филармонияи давлатии Точикистон, 1991—2002 роҳбари ансамбли фолклорию этнографии «Ганҷина», 2002—2003 роҳбари бадеии ансамбли давлатии «Фалак», 2003—2005 директори дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радио, аз соли 2005 роҳбари гурӯҳи эҷодии ТВ Сафина, 2015—2017 директори "Кохи Ҷомӣ", муаллими дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон буд.

## Сурудаҳо
Солҳои аввал бештар ба таронаҳои халқӣ таваҷҷӯҳ намуда, «Кадудона», «Фалак», «Қошуқтарош», «Хамида мӯи сиёҳ» барин сурудҳои дилнишинро ба хидмат овард. Минбаъд ба ашъори шуарои пешину муосир муроҷиат намуд, дар ҳавои оҳангҳои хеш «Тарки соғар», «Рӯи ту», «Муборак бошад», «Ёди Ватан», «Шаби борон», «Сад умед», «Бачагӣ», «Омад хазон», «Саломат мекунам» барин сурудҳо эҷод кард, ки писанди умум афтоданд.

Ба Ҳиндустон, Ироқ, Голландия, Русия, Фаронса ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст.

## Беморӣ ва даргузашт
Чилахон Холов пас аз бемории тӯлонӣ шаби 8 феврали 2023 дар сини 66-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт. Чиллахон Холов аз чанд моҳи ахир аз беморӣ ранҷ мебурд ва тақрибан як сол пеш аз даргузашташ ӯро ҷарроҳии гурда ҳам карда буданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Холов Чилахон Саидович // Кӯлоб. Энсиклопедия. — : СИЭМТ, 2006. — С. 548. — 640 с. — ISBN 5-89870-071-4.

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон
Ҳаммоса Кӯҳистонӣ

**Ҳаммоса Кӯҳистонӣ** (англ. *Hammasa Kohistani*, ﺣﻤﺎﺳﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ) 19 декабри соли 1987 дар шаҳри Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон, ИҶШС) — фотомодели бритониёӣ, ғолиби озмуни «Маликаи зебоии Ингилистон» дар соли 2005. Аз табори тоҷикони Афғонистон. Аввалин мусулмондухтарест, ки дар озмуни зебогии Ингилистон ғолиб омадааст ва ин боиси инъикоскунандаи ҷамъиятӣ-сиёсӣ гардида буд.

## Зиндагинома
Ҳаммоса Кӯҳистонӣ 19 декабри соли 1987 дар шаҳри Тошканд, дар оилаи тоҷикони муқимӣ ба дунё омадааст.
Волидонаш Хушҳол ва Лайло аз Афғонистон гурехта, дар ҶШС Ӯзбекистон зиндагӣ мекарданд. Баъдан онҳо ба ватанашон, ба Кобул баргаштанд. Аммо ҳукмронии толибон дар Афғонистон, соли 1996 боиси мушакпарониҳо гардид, ки Ҳаммоса он солҳо 10 сола буд. 
Баъд аз ҳукмронии толибон дар Афғонистон оилаи онҳо маҷбур шуд, ки боз ватанашонро тарк намоянд. Аввал онҳо ба Ӯзбекистон, баъд ба Укроин, сипас ба Дубай ва охиран ба Бритониё кӯч бастанд. Дар Бритониё падари Ҳаммоса корхонаи фурӯш ва бурда расонидани хӯрокро кушод, модараш тарҷумон шуда корро оғоз карданд. Ҳаммоса хамеша орзуи фотомодел шуданро мекард. Ҳоло вай шаҳрванди Бритониё буда дар агентии *Asian fashion house* фаолият мекунад. Қади Ҳаммоса 173 см буда сиёҳмӯй ва чашмонсиёҳ аст. Вай дар мактаби Лэмптон, дар Лондон таҳсил мекунад.

## Фаолият
Моҳи сентябри соли 2005 дар шаҳри Ливерпул озмуни навбатии зебогии «Бонуи Ингилистон» (англ. *Miss England*) баргузор гардид, ки дар он 40 нафар духтарон иштирок намуданд. Дар натиҷаи озмуни дуруза Ҳаммоса Кӯҳистонӣ ғолиб дониста шуд ва 3 сентябри соли 2005 вай дар саҳнаи театри *Liverpool Olympia* соҳиби тоҷи ин озмун гардид. Ҳангоми ҷоизасупорӣ вай либоси абрешими, ки модараш дӯхта буд ба тан кард. Чун ғолиби озмуни миллии Бритониё, Ҳаммоса ҳуқуқи иштирок дар «Бонуи дунё»-ро ба даст овард. Ҳаммоса Кӯҳистонӣ аввалин мусулмондухтарест, ки ҷоизаи озмуни зебогии «Бонуи Инглистон»-ро ба даст овард. Он вақт матбуот дарҷ кард, ки дар баробари Ҳаммоса Кӯҳистонӣ, чунин ҷоизаро боз ба як мусулмондухтаре бо номи Sarah Mendley, ки Бонуи шаҳри Ноттингем дониста шуда буд, супоридаанд. 

Таззодҳои пайваста ба ин руйдод, дар санаи 7 июли соли 2005, ду моҳ пеш аз ин, ҳамлаҳои терорчиён дар Лондон рух дода буданд.

Ҳаммоса дар озмуни «Бонуи дунё» соли 2005 дар шаҳри Саня, дар Чин ширкат намуда, яке аз беҳтаринҳо ба ҳисоб мерафт, аммо вай дар финал иштирок накард. 

Ҳаммоса Кӯҳистонӣ бо шаш забон: дарӣ, форсӣ, русӣ, англисӣ, тоҷикӣ ва ӯзбекӣ сухан мегӯяд.

Маҷаллаи амрикои оид ба муд **"Teen Vogue"** дар муқоваи худ, дар нашри моҳи майи соли 2006, мақола оид ба Ҳаммоса Кӯҳистонӣ ва расмашро чоп карда буд.

Расми Ҳаммоса Кӯҳистониро шабакаи *Getty Images* ҳамчун симои *Tali'Zorah* дар *Mass Effect series of video games* истифода бурдаанд.

## Нигаред
* Тоҷикон
* Тоҷикони Бритониё 
## Пайвандҳо
* https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%85%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8,_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B0
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/4212412.stm
Гурӯҳ:Тоҷикон
Гурӯҳ:Тоҷикони Бритониё
Таронивишт

**Таронивишт**, **таронивисӣ**, **транскрипсия ** () — истилоҳе дар забоншиносӣ аст, ки ба намоиши низомманди забон ба шакли навишторӣ гуфта мешавад. Таронивисиро набояд бо тарҷума ё нависагардонӣ иштибоҳ гирифт. Навиштани номи хиёбонҳо ва шаҳрҳо бо ҳуруфи лотин, як намуна аз таронивисии форсӣ бо алифбои лотин аст, ки дар тамоми кишварҳои дигар низ марсум аст. Албатта таронивисӣ ҳамон лотиннависӣ нест, дар ҳоле ки лотиннависӣ гунае аз таронивисӣ аст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овошиносӣ
Ниҳоннигорӣ

**Ниҳоннигорӣ**, **стеганография** (аз  «пӯшида» +  «навиштан») — фанну дониши барқарории иртибот ба сурати пинҳон ва ҳадафи он пинҳон кардани иртибот ба василаи қарор додани паём дар як расонаи пӯшишӣ аст ба гунае, ки камтарин тағйири қобили кашфро дар он эҷод намояд ва натавон мавҷудияти паёми пинҳон дар расонаро ҳатто ба сурати эҳтимолӣ ошкор сохт. 

Дар ҳақиқат дар ибтидо юнониёни бостон аз ин равиш истифода мекарданд. Ба ин сурат, ки навиштаҳои даруни лавҳи санг ба василаи навъе аз вокс, пӯшида мешуданд. Агар фиристандаи иттилоъот мехост, ки паёмашро пинҳон кунад барои аҳдофи низомӣ аз пинҳоннигорӣ истифода мекард. Ба ин сурат, ки паём дар лавҳ ба тавре мустақим ҳаккокӣ мешуд, сипас вокс аз болои паём рехта мешуд, бинобарин пинҳоннигорӣ на ба ин маъно аммо вуҷуд дошт.

## Эзоҳ
Вилҳелм Эдуард Вебер

**Вилҳелм Эдуард Вебер** (; ) — и олмонӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Ҳалле (1826). То соли 1831 устоди ҳамин донишгоҳ, солҳои 1831-37 проф. Донишгоҳи Гёттинген буд. Баъди фавти Вилгелми IV аз кор ронда мешавад. Солҳои 1843-49 проф. Донишгоҳи Лейпсиг, аз соли 1849 то охири умр проф. Донишгоҳи Гёттинген. Корҳои асосии В. ба физикаи электрик ва ҳодисаҳои магнитӣ бахшида шудаанд. Вилҳелм Эдуард Вебер низоми мутлақи ченакҳои (воҳидҳои) барқӣ ва магнитиро муқаррар кардааст. Ӯ ба таври назариявӣ қонуни таъсири мутақобилаи барқаҳои муҳаррикро таҳия намуда, муодилае ҳосил кард, ки дар он натанҳо аломату бузургии зарядҳо, балки суръати нисбии ҷойивазкунии онҳо низ ба назар гирифта шудааст. Вале ӯ дар ин муодила интиҳо доштани суръати таъсири мутақобиларо ба эътибор нагирифтааст. Вилҳелм Эдуард Вебер чунин мешумурд, ки қувваҳо ба таври лаҳзавӣ таъсир мерасонанд. Ӯ инчунин фарзияи фосиладории зарядро таҳия намудааст. Соли 1856 Вилҳелм Эдуард Вебер якҷо бо Р. Колрауш таносуби байни барқаи конденсатор (бо воҳидҳои электростатикӣ ифода меёбад) ва ҳамин барқаро (дар воҳидҳои магнитӣ) муқаррар намуда, бори аввал муайян кард, ки он ададан ба суръати рӯшноӣ баробар аст (Q/q=c). Ҳамроҳи К. Ф. Гаусс (1833) нахуст дар Олмон телеграфи электромагнитӣ кашф ва насб намуд, ки озмоишгоҳи физикаи Донишгоҳи Лейпсигро ба расадхона мепайваст. Воҳиди сели магнитӣ ба шарафи Вилҳелм Эдуард Вебер (вебер) номгузорӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Маҳаллаи 61 (шаҳри Душанбе)

**Маҳаллаи 61** — маҳаллаест дар ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе, ки дар соҳили дарёи Душанбе ҷойгир шудааст.

Маҳаллаи 61-уми шаҳри Душанбе бо кӯчаҳои зерин бархурд дорад:
* Хиёбони Неъмат Қаробоев
* кӯчаи Фирдавсӣ
* Маҳаллаи 63 (шаҳри Душанбе)...

## Сохтмону муассисаҳо
* Муассисаи таҳсилоти умумии...
* Муассисаи томактабии...
* Масҷиди Ҷомеъ, Аминҷон 
* Маҷмааи "Дунёи нав"
* Маркази савдои "Ёвар"
* Филиали "Амонатбонк" 
* Дорухонаи Кафолат (Гарант)
## Нигаред
* Феҳристи кӯчаҳои Душанбе

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Ноҳияи Фирдавсӣ
Маҳаллаи 65 (шаҳри Душанбе)

**Маҳаллаи 65** - маҳаллаест дар ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе. 

Маҳаллаи 65-уми шаҳри Душанбе бо маҳаллаи 64-ум ва кӯчаҳои зерин бархурд дорад:
* кӯчаи Фирдавсӣ...

## Сохтмону муассисаҳо
* Беморхонаи шаҳрии...
* Муассисаи таҳсилоти умумии...
* Муассисаи томактабии...
* Ошхонаи Абдулло
## Нигаред
* Феҳристи кӯчаҳои Душанбе
## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Ноҳияи Фирдавсӣ
Маҳаллаи 62 (шаҳри Душанбе)

**Маҳаллаи 62** - маҳаллаест дар ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе, ки бо кӯчаҳои зерин бархурд дорад:
* Хиёбони Неъмат Қаробоев
* кӯчаи Фирдавсӣ...
## Сохтмону муассисаҳо
* Бозори Саховат 
* Маҷмааи "Сиёма молл"
* Идораи фурӯши барқи ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе...
* Боғи Фирдавсӣ

## Нигаред
* Феҳристи кӯчаҳои Душанбе
## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Ноҳияи Фирдавсӣ
Везувиан

**Везувианит**, инчунин *везувианит*, *идокраз* ё *калифорнит —* маъдани шаффоф ва нимшаффоф аз сояҳои сабз, қаҳваранг ё зард-қаҳваранг, як силикати мураккаби ыазиравии калсий ва алюминий мебошад. Везувиан аз рӯи номенклатураи муосири маъданӣ узви гурӯҳи везувиҳо мебошад . Таркиби везувиан кремний ва алюминий, фтор ва гидроксилро дар бар мегирад ва дар натиҷаи қисман иваз кардан, инчунин миқдори муайяни оҳан ва магнийро дар бар мегирад. Илова бар ин, баъзе навъҳои он метавонанд миқдори зиёди бериллий дошта бошанд .

Шӯшабандиаш тетрагоналӣ ва сохтораш ба гроссуляр монандДар сохтораш аз нуҳ иони силитсиум панҷтояш дар тетраэдрҳои мустақили SiO4 банд буда, чор Si дар офариниши гурӯҳи ҷудогонаи Si2O7 иштирок менамоянд. Рӯяҳои шӯшаҳои сутунча ва аҳромшаклаш нақш доранд. Рангаш қаҳвагӣ, сурх, зард, сабз, хокистарии сиёҳтоб, баъзан гулобӣ ё кабуд. Ранги намуди хромиумдораш сабзи зумуррадӣ. Хокааш сафед, хокистарӣ. Ҷилояш шишагӣ, равғанӣ, шаффоф, нимшаффоф. Сахтиаш 6,5. Шикасташ ноҳамвор, садафӣ. Вазни хоссаш 3340 — 3440 кг/м3. Намуди қаҳварангашро эгеран, кабуди равшанашро сиприн, сабзи зайтуниашро калифорнит меноманд. В. минерали маъмули сангҳои ҳамбарӣ — дигаргунӣ (контактово-метаморфических пород) ва скарнҳо ба шумор меравад. Дар ҳудуди ҷинсҳои магмавии қаърию оҳаксанг ва доломит ба вуҷуд омада, ҳамроҳи беҷода (уланат), хлорит, калсит, гроссуляр, диопсид, волластонит, эпидот ва дигар минералҳо дар серпентинитҳо, варақсангҳои хлоритӣ вомехӯрад. Намудҳои шаффофу хушрангашро ҳамчун сангҳои ҷавҳарӣ истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* *Галускин Е. В., Галускина И. О.* Вилуит — новый минерал 1998 года из Саха-Якутии — минерал с более чем 200-летней историей // Записки РМО. 2000. Ч. 129. Вып. 1. С. 130—132.
* *Deere, W. A.* et al., 1962, *Rock Forming Minerals:* Vol. 1 *Ortho- and Ring Silicates*, pp. 113—120
* Везувиан // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.

## Пайвандҳо
* Везувиан в Каталоге Минералов
* Webmineral data
* Vesuvianite at Franklin -Sterling
* Mindat — Cyprine var. w/ location data

Гурӯҳ:Минералҳои алюминий
Гурӯҳ:Минералҳои калсий
Гурӯҳ:Силикатҳо (минералҳо)
Гурӯҳ:Минералҳои оҳан
Везувий

**Везу́вий** () — аз маъруфтарин оташфишонҳои феълӣ дар ҷануби Итолиё, дар наздикии шаҳри Неапол, ягона оташфишон дар қисми материкии Аврупо.

Ба музофоти оташфишонии ҷануби Итолиё, ки тарқишҳои амиқи тектоникӣ бурида мегузаранд ва аз давраи миотсен фаъоланд, тааллуқ дорад. Везувий аз қабатҳои тафта ва туфи оташфишонӣ иборат мебошад. Он ба се махрути болои ҳам гузошташуда монанд аст. Махрути қадимтарин (аз охири плейстосен) ва пасти он нимдоираи Монте-Сомма (қутраш 15 км, баландиаш 1138 м) мебошад. Дар дохили он махрути ҷавони қутраш 3 км ва баландиаш 1279 м — худи Везувий бо танӯра (қутраш 1 км) дар болояш ҷойгир аст. Дар нишебиҳои махрути Монте-Сомма танӯраҳои иловагӣ мавҷуданд. Дар қаъри танӯра ҳар замон махрути муваққатии сеюм ба вуҷуд меояд, ки дар давраи оташфишониҳои сахт нест мешавад. Аз танӯра буғу гази ҳарораташон то 4000С канда шуда мебароянд. Дар вақти оташфишонӣ тафта ва хокистару газ хориҷ мекунад. Обу хокистар омехта шуда, селоб ҷорӣ мешавад, ки он аз тафта хавфноктар аст. Оташфишониҳои сахти Везувий солҳои 1631, 1794, 1822, 1872, 1906, 1944 ба амал омада, бисёр шаҳрҳои атрофи он зери тафтаву хокистар мондаанд. Соли 79 ш-ҳои Геркуланум, Стабия ва Помпей зери селоб, тафта ва хокистари Везувий монда, нобуд шуданд. Хоки нишебиҳои Везувий ҳосилхез аст. То баландии 500 м боғҳои мева ва токзор, болотар аз он чакалакзорҳои санавбар ва кастона ҷойгир шудаанд. Дар баландии тақр. 600 м расадхонаи оташфишоншиносӣ (аз 1842) воқеъ аст. Дар нишебиҳои Везувий роҳи автомобилгард ва роҳи симитанобӣ сохта шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оташфишонҳо
Маҳаллаи 64 (шаҳри Душанбе)

**Маҳаллаи 64** — маҳаллаест дар ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе.

Маҳаллаи 64 бо кӯчаҳои зерин бархурд дорад:
* кӯчаи Фирдавсӣ...

## Сохтмонҳо ва муассисаҳо
* Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №5 (кӯчаи Борбад 97)
* Литсейи хонандагони бо лаёқати шаҳри Душанбе 
* Муассисаи томактабии №...
* Масҷиди ҷомеъ...

## Нигаред
* Феҳристи кӯчаҳои Душанбе
## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Ноҳияи Фирдавсӣ
Андре Вейл

**Андре́ Вейл** (; ) — и фаронсавӣ. Шогирди Жак Адамар ва Эмил Пикар. Яке аз асосгузорони гурӯҳи математикони Н. Бурбаки.

## Зиндагинома
Соли 1928 Мактаби олии муқаррарии Порисро хатм кардааст. Дар донишгоҳҳои Гёттинген ва Рим таҳсил намудааст. Профессори Донишгоҳи Алигора (Ҳиндустон, 1930—1932), Донишгоҳи Страсбург (1945—1947), Донишгоҳи Сан-Паулу (Бразилия, 1945—1947), Донишгоҳи Чикаго (1947—1958). Аз соли 1958 проф. Мактаби математикии Институти таҳқиқоти дурнамои Принстон (ИМА). Дар соҳаи геометрияи алгебравии абстрактӣ ва назарияи гурӯҳҳои бефосила таҳқиқот анҷом додааст. Андре Вейл яке аз асосгузорони геометрияи алгебравӣ мебошад (1946). Ӯ назарияи каҷиҳои алгебравӣ ва бисёршаклҳои Абелро инкишоф дод (1948), «Фарзияи Риман»-ро барои майдонҳои функсияи андозаашон 1 муқаррар ва алоқаи байни назарияи ададҳо ва геометрияи алгебравиро ошкор намуд. Ӯ ба математика усулҳои когомологӣ ва назарияи майдони синфҳоро ворид карда, назарияи когомолияҳои бисёршакли алгебравии зарибҳояшон дар майдони тавсифоти сифрӣ (когомолияи Вейл)-ро таҳқиқ кардааст. Соли 1947 мавҷуд будани назарияи когомолияҳоро, ки барояшон формулаи Лефшес эҳтимолан татбиқпазир бошад, пешгӯӣ кард. Андре Вейл исбот намуд, ки ҳар як бисёршаклии алгебравӣ метавонад яке аз топологияҳои Зарискаро дошта бошад. Дорандаи мукофоти Волф (1979).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Дини давлатӣ

мини|550x550пкс|Кишварҳое, ки динҳои давлатӣ доранд.
**Дини давлатӣ** (мутародиф бо **дини расмӣ**) — эътиқоде аст, ки мақоми расмии он тавассути як давлати хосс таъйид мешавад.

Давлати бидуни дини давлатӣ ё расмӣ, давлати дунявӣ ё секулор номида мешавад. Илова бар ин, мавориде вуҷуд дорад, ки як кишвар дорои як дини давлатӣ ё расмӣ аст, аммо ба далоиле худро дунявӣ муаррифӣ мекунад (Ингилистон, Донморк, Миср, Тунис, Банглодеш, Арманистон ва ғайра).

## Вазъияти феълӣ
Бар асос гузориш Донишгоҳи Ҳорворд, дар соли 2000 вазъият ба шарҳ зер буд: аз 188 иёлат, 75 кишвар ин ё он эътиқодро ба расмият шинохтанд ва 113 кишвар дини давлатӣ надоштанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Озодии дин
Петар Шегрт

**Петар Шегрт** (хорв. *Petar Šegrt*; (инчунин **Сегрт** ё **Зегр** низ ном бурда мешавад) 8 майи соли 1966, шаҳри Ҷурҷевас, округи маъмурии Копривнитско-Крижеватская жупания, Ҷумҳурии Хорватия) — футболбози олмонӣ ва хорватӣ, сармураббӣ. Аз 27 январи соли 2022 сармураббии Тими миллии футболи Тоҷикистон.

## Корнома
Петар Шегрт (хорв. *Petar Šegrt*; инчунин Сегрт ё Зегр низ ном бурда мешавад) 8 майи соли 1966, дар шаҳри Ҷурҷевас, округи маъмурии Копривнитско-Крижеватская жупания, Ҷумҳурии Хорватия таваллуд шудааст аммо аз кӯдаки дар Ҷумҳурии Федеролии Олмон истиқомат мекунад. Ҳамчун футболбоз вай дар бошгоҳҳои ҳаваскорони футболи Олмон бозӣ карда онҷо маҳорати сармураббиро низ оғоз кард. Дар соли 1996, футболбоз ва мурабии олмонӣ Клаус Топмёллер ӯро ба клуби Олмон, «Боҳум» даъват кард, ки пасон вай ба клуби дигари Олмон, «Валдҳоф» рафт. Баъд Шегрт ба штаби мураббиёни клубҳои футболи Олмонӣ, «Дуйсбург» ва «Валдҳоф», сипас мустақилона клубҳои Австрияро роҳбари мекард. Муддатҳои тӯлонӣ ин мутахассис бо бозингарони ҷавон бомуваффақият кор карда, тахаллуси «Меъмор»-ро гирифт. 
Дар соли 2006 бо даъвати Клаус Топмёллер, Шегрт ба Гурҷистон рафта онҷо дастаи ҷавонони Гурҷистонро роҳбари мекард. Пас аз рафтани ҳамватанаш вай дар ду бози тими миллии Гурҷистонро роҳбари карда буд. Пас аз Гурҷистон рафтанаш Шегрт чандинсолҳо бо клубҳои Индонезия кор кардааст. Тими футболи Афғонистонро дар Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, дар Русия роҳбари намудааст. Соли 2018 дастаи Молдивро роҳбари карда онро пуриқтидор эълон карда буд ва дар Ҷоми федератсияи футболи Осиёи Ҷанубӣ бо он ғалаба карда буданд. Аз 27 январи соли 2022 ин мутахассис сармураббии Тими миллии футболи Тоҷикистон таъин гардид.
300px|thumb|Петар Шегрт, соли 2011
300px|thumb|Петар Шегрт, соли 2010

## Дастовардҳо
* Дорандаи Ҷоми федератсияи футболи Осиёи Ҷанубӣ (1): 2018
## Нигаред
* Тими миллии футболи Тоҷикистон
## Пайвандҳо
* https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%80%D1%82,_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%80#
Гурӯҳ:Сармураббиёни Тими миллии футболи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тими миллии футболи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони 8 май
Гурӯҳ:Зодагони соли 1966
Гурӯҳ:Сармураббӣ
Гурӯҳ:Футболи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Футбол
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони Хорватия
Гурӯҳ:Мураббиёни футбол ба тартиби алифбо
Гурӯҳ:Варзишгарон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Футболбозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Футболбозони Тоҷикистон
Тоҷикистон дар соли 1991

## [[феврал]] [[1991]]
* 21 феврал – дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.
## [[Март]] [[1991]]
* 17 март – аввалин раъйпурсии умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои ИҶШС. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории Иттиҳоди Шӯравӣ овоз доданд.
## [[июн]] [[2001]]
* 28 июн – Бонки миллии Тоҷикистон бо Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 июни соли 1991 дар заминаи Идораи Бонки давлатии Иттиҳоди Шӯравӣ дар ҶШС Тоҷикистон ташкил карда шудааст. Соли 1991 «Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва соли 1996 «Бонки миллии Тоҷикистон» ном гирифтааст.

## [[август]] [[1991]]
* 29 август – дар иҷлосияи Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон Президенти ҷумҳурӣ Қаҳҳор Маҳкамовро, барои дастгирии (КДВФ – ГКЧП), маҷбур намуданд, ки ба истеъфо равад. Иҷрои вазифаи Президентӣ ба уҳдаи Қадриддин Аслонов, ки раиси муваққатии Шӯрои Олӣ буд, гузошта шуд.
* 31 август – ҶШС Тоҷикистон минбаъд Ҷумҳурии Тоҷикистон ном гирифт.
## [[сентябр]] [[1991]]
* 9 сентябр – дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии ҷумҳурӣ қабул гардидани Изҳорот «Дар бораи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон».
* 23 сентябр  – дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Тоҷикистон Қ.Аслонов аз вазифаи раиси Шӯрои Оли озод ва ба ин вазифа Раҳмон Набиев интихоб шуд. Раҳмон Набиев дар як вақт иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
## [[ноябр]] [[1991]]
* 24 ноябр –  рӯзи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани Раҳмон Набиев ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.
## Адабиёт
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XX
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 1990-ум
Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 1991
Тоҷикистон дар соли 1993

## [[январ]] [[1993]]
* 4 январ - дар рафти сафари Раиси Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Тошканд созишномаи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба имзо расид. 
*  январ - таъсиси дафтари кории (намояндагии) СММ дар ш. Душанбе.
*  январ – оғози сохтмони роҳи оҳани Қӯрғонтеппа – Сангтӯда – Данғара – Фархор – Восеъ – Кулоб.

## [[феврал]] [[1993]]
* 1 феврал - дар Душанбе ифтитоҳи намояндагии СММ дар Тоҷикистон баргузор шуд. Ба ифтихори ифтитоҳи дафтари СММ дар Тоҷикистон парчами Созмони Милали Муттаҳид барафрохта шуд.
* 23 феврал – аз қисмҳои "Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон"  Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт. 23 феврал — Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон шудааст.

## [[май]] [[1993]]
* 8 май – сели зиёд сарбанди 40 метраи НБО Роғунро аз байн бурд.
## [[август]] [[1993]]
* август – музокироти байни намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифи тоҷик мавқеи тарафҳоро дар музокироти минбаъдаи байни тоҷикон аниқ намуд.
* 7 август – дар шаҳри Москва сарварони Русия, Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон ва Тоҷикистон барои муҳофизати сарҳади Тоҷикистону Афғонистон шартномаро оид ба таъсиси Қувваҳои сулҳхоҳ дар Тоҷикистон имзо намуданд.
## [[декабр]] [[1993]]
* 27 декабр – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* 28 декабр – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул карда шуд.
## Адабиёт
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XX
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 1990-ум
Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 1993
Тоҷикистон дар соли 1994

## [[апрел]] [[1994]]
* 5 апрел -19 апрел – баргузории даври якуми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Москва бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.
## [[июн]] [[1994]]
* 18 июн - 28 июн – баргузории даври дуюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Теҳрон бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ. 
## [[август]] [[1994]]
* 17 август – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
## [[сентябр]] [[1994]]
* 7 сентябр – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Матни суруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.
## [[октябр]] [[1994]]
* 20 октябр - 1 ноябр – баргузории даври сеюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Исломобод бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.
## [[ноябр]] [[1994]]
* 6 ноябр – Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шуд.
* 6 ноябр — Эмомалӣ Раҳмонов бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.

## [[декабр]] [[1994]]
* 10 декабр – Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон таъсис ёфт.
## Адабиёт
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555. 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XX
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 1990-ум
Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 1994
Ғоним Муфтоҳ

**Ғоним Муҳаммад Муфтоҳ** (; ) — як шаҳрванди қатарӣ ва яке аз чеҳраҳои таъсиргузор дар шабакаҳои иҷтимоъӣ, сафири ҳусни нияти кишвари Қатар.

## Эзоҳ
Герман Вейл

**Ге́рман Кла́ус Ҳу́го Вейл [Вайл]** (; ) —  ва и олмонӣ, узви АИ миллии ИМА, Академияи ҳунар ва илми ИМА.

## Зиндагинома
Соли 1908 Донишгоҳи Гёттингенро хатм кардааст, доктори фалсафа. Шогирди Д. Ҳилберт. Солҳои 1908-13 ва 1930-1933 дар ҳамон ҷо кор кардааст. Солҳои 1913-30 профессори Институти технологии Сюрих, 1933-1955 профессори Институти таҳқиқоти дурнамои Принстон (ИМА). 

Корҳои илмии ӯ ба назарияи қаторҳои тригонометрӣ, қаторҳои функсияи ортогоналӣ ва функсияҳои қарибдаврӣ, назарияи муодилаҳои дифференсиалӣ ва интегралӣ (аз ҷумла назарияи спектрии операторҳои дифференсиалӣ), инчунин назарияи функсияҳои тағйирёбандаи маҷмӯӣ бахшида шудаанд. Герман Вейл дар назарияи функсияҳои тағйирёбандаи маҷмӯӣ асосҳои он самтҳояшро гузошт, ки ба мафҳуми сатҳи риманӣ такя мекунанд. Дар назарияи ададҳо ҷамъҳои Герман Вейл маъмуланд, ки дар назарияи зиёдшавии (аддитивии) ададҳо аҳаммият доранд (хусусан барои корҳои И. М. Виноградов). Ҳамроҳи Э. Ж. Картан назарияи гурӯҳҳои бефосиларо тадқиқ кард, ки дар геометрияи дифференсиалӣ, физика ва назарияи нисбият истифода мешаванд. Ҳамроҳи Я. А. Схоутен мафҳуми фазои риманиро барои фазои алоқамандии аффинӣ ва конформӣ умумият дод. Мафҳуми алоқамандии аффиниро дар математика (дар геометрияи дифференсиалӣ ва физика мақоми муҳим дорад) ворид намуд. Муаммои татбиқи метрикаи мунтазами каҷии мусбатро дар фазои сеченаи уқлидусӣ, ки барои кура дода шудааст, пешниҳод намуд (1915). Бо ёрии назарияи гурӯҳҳо баъзе натиҷаҳое ба даст овард, ки ба назарияи спектрҳо (тайфҳо)-и атомӣ мансубанд. Соли 1924 назарияи пешниҳоди гурӯҳҳои табдилотро таҳия намуд. Ӯ аҳаммияти назарияи гурӯҳҳоро барои инкишофи механикаи квантӣ таҳқиқ кард (1927). Дар соҳаи фалсафаи математика Герман Вейл ба равияи интуитсионизм пайравӣ мекард. Ба Герман Вейл ақидаи фарорасии буҳрони нав ба математика тааллуқ дорад. Дорандаи мукофоти Лобачевский (1927).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Тоҷикистон дар соли 1990

## [[феврал]] [[1990]]
* 11 феврал — 14 феврал — рӯй додани тазоҳуроти эътирозии мардумӣ назди бинои Комитети марказии Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон(ҳоло идораи дастгоҳи Президенти Тоҷикистон), ки ба задухурди хунин анҷомид. Ин рўйдод бо номи «воқеаҳои февралӣ», «воқеаҳои баҳманмоҳ» дар шаҳри Душанбе маъмул аст.
## [[май]] [[1990]]
* 26 май — дар рўзномаи «Правда» Консепсияи Ҳукумати ИҶШС-ро Дар бораи гузариши иқтисоди кишвар ба муносибатҳои бозоргониро  нашр кард.
## [[август]] [[1990]]
* 10 август — дар ш. Душанбе Ҳизби демократии Тоҷикистон таъсис ёфт.
* 24 август — қабули Эъломияи истиқлоли ҶШС Тоҷикистон дар ҳайати ИҶШС
## [[октябр]] [[1990]]
* 6 октябр — ба фаъолияти Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон иҷозат дода шуд.
## [[ноябр]] [[1990]]
* 22 ноябр — дар ҷаласаи Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон Қаҳҳор Маҳкамов Президенти ҶШС Тоҷикистон интихоб гардид.
## [[декабр]] [[1990]]
* 12 декабр — Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон «Дар бораи иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ» қарор қабул кард, ки мувофиқи он ба фаъолияти ҳизбу созмонҳои сиёсӣ иҷозат дода шуд.
## Адабиёт
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553. 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XX
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 1990-ум
Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 1990
Тоҷикистон дар соли 1992

## [[феврал]] [[1992]]
* 26 феврал – аъзои Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо (САҲА) гардидани Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## [[март]] [[1992]]
* 2 март – Дар иҷлосияи 46-уми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид Ҷумҳурии Тоҷикистон аъзои комилҳуқуқи Созмони Милали Муттаҳид интихоб гардид. 
* 5 март – қабул гардидани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ислоҳоти замин».
* 26 март – оғози гирдиҳамоии зиддиҳукуматӣ дар майдони «Шаҳидон» – и шаҳри Душанбе бо иштироки ҳизбу ҳаракатҳои мухолифин.

## [[апрел]] [[1992]]
* 24 апрел – оғози гирдиҳамоии ҷонибдорони ҳукумати расмӣ (Президент Раҳмон Набиев) дар майдони «Озодӣ» ш.Душанбе.
## [[май]] [[1992]]
* 5 май – дар гардиши Олӣ Совет, роҳи Душанбе – Ёвон рӯй додани хунрезӣ байни ҷонибдорони ҳукумати расмӣ (Президент Раҳмон Набиев) ва мухолифин ва оғози Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон.
* 10 май – ташкили «Ҳукумати муросои миллӣ»-и Тоҷикистон  бо намояндагони ҳизбу ҳаракатҳои мухолифиин.
## [[август]] [[1992]]
* 24 август – Сӯиқасд ва кушта шудани додситони генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон Нурулло Ҳувайдуллоев аз ҷониби мухолифин.
* 31 август – Қасри Президентро ишғол намуда ҷонибдорони силоҳбадасти мухолифин ва гаравгон гирифтани зиёда аз 30 нафар аъзои мақомоти идораи Президент ва Ҳукумати Раҳмон Набиев.
## [[сентябр]] [[1992]]
* 7 сентябр – Дар фурудгоҳи шаҳри Душанбе аз ҷониби мухолифин гаравгон гирифтани Президенти ҶТ Раҳмон Набиев ва ба истеъфо баромадани ӯ. Минбаъд, Акбаршоҳ Искандаров, ки раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд, иҷрокунандаи вазифаи Президенти Тоҷикистон (то 19 ноябри соли 1992) гардид.
* 9 сентябр – барпо гардидани форуми аввалини тоҷикони ҷаҳон дар шаҳри Душанбе ба муносибати яксолагии истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## [[октябр]] [[1992]]
* 18 октябр - кушта шудани сарояндаи ҷавони тоҷик Кароматулло Қурбонов.
* 24 октябр – ҳуҷуми нерӯҳои силоҳбадасти Сафаралӣ Кенҷаев зидди мухолифин ба шаҳри Душанбе ва бебарор анҷомидани он.
## [[ноябр]] [[1992]]
* 4 ноябр – 13 декабр – муҳосираи иқтисодии шаҳри Душанбе (39 рӯз давом кард), аз ҷониби нерӯҳои Ҷабҳаи халқии Ҳисор.
* 16 ноябр – 2 декабр баргузории Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. 
* 19 ноябр – Дар Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидани Эмомалӣ Раҳмон.
* 24 ноябр – дар Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. Дар Тоҷикистон аз соли 2009  рӯзи 24 ноябрро ҳамчун «Рӯзи Парчам» ҷашн мегиранд.

## Адабиёт
* История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С.438-488.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XX
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 1990-ум
Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 1992
Тоҷикистон дар соли 1995

## [[май]] [[1995]]
* 17 май - 19 май – баргузории мулоқоти Президенти Тоҷикистон ва Роҳбари Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик (ИНОТ)  дар ш. Кобул доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ. 
* 21 май -1 июн – баргузории даври чоруми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Алмати бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.
## [[июн]] [[1995]]
* 19 июн – баргузории мулоқоти Президенти Тоҷикистон ва Роҳбари Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик (ИНОТ)  дар ш. Теҳрон доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ. 

## [[август]] [[1995]]
* 17 август – баргузории мулоқоти ғоибонаи Президенти Тоҷикистон ва Роҳбари Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик (ИНОТ)  дар ш. Душанбе ва Кобул доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.   
## [[октябр]] [[1995]]
* 9 октябр – аввалин фармони Президенти Президенти Тоҷикистон Э.Рахмон «Дар бораи чудо кардани 50 хазор гектар замин барои хоҷагии ёрирасони шахсии шахрвандон» ба имзо расид.
 
## [[декабр]] [[1995]]
* 30 ноябр -22 декабр – баргузории даври панҷуми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Ишқобод бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ. 
* декабр  – дар рафти даври панҷуми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Ишқобод неруҳои гуногуни мухолифин номи «Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик (ИНОТ)» - ро гирифт. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XX
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 1990-ум
Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 1995
Гурӯҳи Ли

**Гурӯҳи Ли** — маҷмӯъе (гурӯҳе), ки дорои хусусиятҳои ба ҳам мутобиқи сохтори гурӯҳӣ ва бисёршаклии таҳлилӣ аст. Гурӯҳи Ли вобаста ба он ки бисёршаклии таҳлилии он дар кадом майдон муайян шудааст, ҳақиқӣ ва комплексӣ мешавад.

Мафҳумҳои асосии назарияи Гурӯҳи Ли ба риёзиёт солҳои 70 асри 19 аз тарафи математики норвегиягӣ Марий Софус Ли дохил карда шудаанд. Гурӯҳи Ли дар алоқамандӣ бо проблемаи ҳалшавандагии муодилаҳои дифференсиалӣ дар квадратура ва таҳқиқи гурӯҳи бефосилаи табдилот ба вуҷуд омадааст. Дар ибтидо Гурӯҳи Ли ҳамчун гурӯҳи минтақавии (локалӣ)-и табдилот, яъне, чун оилаи табдилоти таҳлилии минтақавии фазои n — ченаи Rn (ё Cn), ки ба системаи охирноки параметрҳо вобаста аст, муайян шуда буд. Дар ин маврид талаб карда мешуд, ки параметри ҳосили зарби табдилот бо параметрҳои зарбшавандаҳо тавассути функсияҳои таҳлилӣ ифода карда шавад.

Ба таҳқиқи мунтазами сохтори глобалии Гурӯҳи Ли бори аввал Э. Картан ва Г. Вейл оғоз намудаанд. Аввалин гузориши муосири назарияи Гурӯҳи Лиро соли 1938 Л. С. Понтрягин пешниҳод карда буд. Ба туфайли татбиқи Гурӯҳи Ли дар физика зарраи бунёдии нав Ω-гиперон кашф гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Риёзиёт
Ҷон Вейн

**Ҷон Роберт Вейн** (; ) — фармакологи бритониёӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи донишгоҳҳои Бирмингем ва Оксфорд. Хусусияти давоии аспиринро таҳқиқ карда, исбот намуд, ки хосияти шифобахшии он ба боздории фаъолияти ферменти сиклооксигеназҳо ва биосинтези простагландинҳо вобаста аст. Соли 1982 барои кашфи простагландинҳо сазовори мукофоти Нобел гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Пйер Вейс

**Пйер Эрнест Вейс** (; ) — и фаронсавӣ, узви АИ Фаронса (1926).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Сюрих (1887) ва Мактаби омӯзгории (нормалии) Порис (1892). Профессори Донишгоҳи Лион (1899—1903), Политехникуми Сюрих (1903—1918), Донишгоҳи Страсбург ва директори Институти физика (1918—1940). Корҳои илмии асосиаш ба соҳаи магнетизм бахшида шудаанд. Соли 1907 фарзияи дар ферромагнетикҳо мавҷуд будани таъсири мутақобилаи дохилиро, ки боиси магнитнокии худбахудӣ (магнитнокшавии беихтиёр) мегардад, пешгӯӣ кард, назарияи феноменологии ферромагнетизмро такмил дод, ба таври назариявӣ аномалияи гармогунҷоиш ва ҳодисаи магнитокалориягии ферромагнетикҳоро пешгӯӣ карда, дар амалия онҳоро омӯхт, қонуни вобастагии ҳароратии таъсирпазирии ферромагнетикҳоро болотар аз нуқтаи Кюри кашф намуд (нигар Қонуни Кюри — Вейс). Соли 1911 мавҷуд будани моменти магнитии атомро исбот карда, онро магнетон номид. Пйер Вейс электромагнитҳои тавоно ва асбобҳои санҷиши электрикию магнитӣ сохтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гурӯҳи манфиатҳо

**Гурӯҳи манфиатҳо** — иттиҳодияи ихтиёрӣ, ки талаботу манфиатҳои одамонро дар алоқамандӣ бо ниҳодҳои дигари сиёсии ҷомеъа, бо гурӯҳҳои дигар ё умумиятҳои дигари ҷамъиятӣ ифода менамояд. Гурӯҳи манфиатҳо аз шаклҳои дигари иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ фарқ мекунад. Гурӯҳи манфиатҳо, бар хилофи ҳизбҳои сиёсӣ, ҳокимиятхоҳ набуда, интихоботро чун воситаи расидан ба сари қудрат ва ба даст овардани ҳокимият истифода намебарад. Вазифаи асосии гурӯҳи манфиатҳо мутталеъ гардондани аҳли ҷомеъа, пеш аз ҳама, ҳокимият, дар бораи манфиатҳо, дархостҳо ва андешаҳои ин ё он гурӯҳи иҷтимоӣ мебошад. Гурӯҳи манфиатҳо асосан тавассути боваркунонӣ, маслиҳатдиҳӣ, ташкили гирдиҳамоиҳо, роҳпаймоиҳо, корпартоиҳо ва ғайра баҳри ҳимояи манфиатҳо фаъолият менамояд.

Гурӯҳи манфиатҳо андешаҳо ва фикрҳои парешон, мавқеъ ва пешниҳоди одамонро таҳлил карда, бо мақсади таъсиррасонӣ ба раванди сиёсӣ талабҳои муайян пешниҳод менамояд. Ҷудо намудани талаби асосӣ низ ба зиммаи гурӯҳи манфиатҳо меафтад. Ин имконият медиҳад, ки дар охир тарафҳо ба созиш оянд.

Соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ, муносибатҳои мутақобилаи одамон ва ниҳодҳои сатҳи гуногун гурӯҳи манфиатҳои бешуморро ташаккул дода метавонанд. Масалан, дар иқтисодиёт — ассотсиатсияҳои соҳибкорӣ, иттиҳодияҳои фермерӣ, иттифоқҳои касаба ва ғайра; дар сиёсат — ҳаракатҳои экологӣ, ҳаракат баҳри сулҳ, ҳаракатҳои феминистӣ (нигар феминизм), ҷамоаи ақаллиятҳои миллӣ ва ғайра.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷамъият
Август Вейсман

**Фридрих Леополд Август Ве́йсман** (; ) — и олмонӣ.

## Зиндагинома
Баъди таҳсил дар Гёттинген (1852—1856) дар бахши ҷонваршиносӣ таҳқиқот анҷом додааст. Приват-дотсент дар бораи зоология (1863), экстраодинар (1866) ва проф. (1873—1912) Донишгоҳи Фрайбург. Таълифоти нахустинаш ба гистологияи бофтаҳои мушак, инкишофи ҳашарот ва биологияи мавҷудоти обҳои ширин бахшида шудаанд. Август Вейсман ба витализм муқобил баромада, ламаркизмро инкор намудааст. Август Вейсман охири солҳои 40-уми асри 20 таълимоти неодарвинизмро ба вуҷуд овард, ки мавриди сарзаниши бисёр генетикҳои шӯравӣ қарор гирифт, ҳол он ки таълимоти мазкур идомаи рушди назарияи Чарлз Дарвин дар бораи таҳаввулот буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд

«**Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд**» — ташкилоти инқилобии коргарон, хидматчиён ва аскарону афсарони рӯҳияи инқилобидоштаи гарнизони маҳаллӣ, яке аз нахустин ташкилоти инқилобӣ дар Тоҷикистон.

Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд баҳори соли 1905 таъсис ёфта, бо Кумитаи петроградии РСДРП робита дошт. Минбаъд «Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд» дар истгоҳи роҳи оҳани Драгомирово (ҳоло ноҳияи Спитамен) ва Истаравшан ячейкаҳои худро ташкил намуда, дар байни заҳматкашон варақаҳои инқилобӣ паҳн мекард. Дар натиҷаи таъқиботи шуъбаи бехатарӣ ва ҳифзи тартиботи ҷамъиятии Вазорати корҳои дохилии Русияи подшоҳӣ «Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд» пароканда шуда, як қисми аъзоёни он ба пинҳонкорӣ гузаштанд. Дар арафа ва давраи аввали Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ҳаракатҳои инқилобӣ таҳти роҳбарии болшевик Е. А. Иванитский аз нав фаъолияти худро вусъат дода, моҳҳои ноябр-декабри 1917 «Гурӯҳи сотсиал-демократии Хуҷанд» ба расмият дароварда шуд. Моҳҳои апрел-июни 1918 ташкилоти болшевикии навоҳии шимоли Тоҷикистон, хусусан Ташкилоти болшевикии Хуҷанд бо сардории Е. А. Иванитский ташаккул ёфтанд. Бо афзудани сафи аъзои он ва дар маҳалҳо таъсис ёфтани ячейкаҳои ҳизбӣ моҳи июни 1918 Ташкилот ба Кумитаи ҳизбии уездию шаҳрӣ табдил дода шуд. Моҳи декабри 1918 дар Анҷумани 1-уми Ҳизби Коммунистии (б) уезди Хуҷанд, Кумитаи ҳизбии уездию шаҳрии болшевикони Хуҷанд интихоб гардид.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Созмонҳо
Ҳамла

[мини|282x282пкс| [Амалиёти «Барбаросса»|Ҳамлаи Вермахт ба СССР ( 1941 )]]
**Ҳамла** як амалиёти ҳарбӣ мебошад, ки дар он нерӯҳои мусаллаҳи як субъекти геополитикӣ барои ворид шудан ба қаламраве, ки аз ҷониби субъекти геополитикии дигар таҳти назорат аст, бо мақсади забт кардани қаламрав, тағир додани ҳукумати мавҷуда ё маҷмӯи ин ҳадафҳо қувваро истифода мебаранд.

*Ҳамла* метавонад ҷангро ба вуҷуд орад, метавонад ҳамчун як қисми стратегияи хотима додани ҷанг истифода шавад ё худ як ҷанг бошад.

*Ҳамла* одатан кӯшиши муҳими стратегиро дар бар мегирад. Азбаски ҳадафҳои ҳамла одатан миқёси калон ва дарозмуддат мебошанд, барои нигоҳ доштани қаламрави забтшуда қувваҳои назаррас лозиманд. Чун қоидаи умумӣ, воридшавии миќёси хурдтари тактикї интрузия ба њисоб намеравад ва одатан њамчун задухурдҳо, рейдҳо ё разведка дар љанг тасниф мешаванд. Тибқи таъриф, ҳамла ҳамлаест, ки аз ҷониби қувваҳои беруна анҷом дода мешавад. Аз ин рӯ, шӯришҳо, ҷангҳои шаҳрвандӣ, табаддулот ва дигар амалҳои зӯроварӣ ҳамла ба ҳисоб намераванд.

## Ҳамчунин нигаред
* Даргирии низомӣ
* Ҷанги таҷовузкорона

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Вторгаться // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
* 
* 

Гурӯҳ:Ҳунарҳои низомӣ
Гурӯҳ:Илми ҳарбӣ