Кҳадга Прасад Олӣ

**Кҳадга Прасад Шарма Олӣ** (неп. खड्ग प्रसाद शर्मा ओली; тав. 22 феврали соли 1952, Ива-Кҳанигаун, ноҳияи Терхатум, Непал) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Непал, роҳбар (ҳамраис)-и Ҳизби ҳокими Коммунистии Непал, Вазири корҳои дохилии Непал аз 30 ноябри соли 1994, 12 сентябри соли 1995, муовини сарвазир ва вазири корҳои хориҷии Непал аз 2 майй соли 2006 то 1 апрели соли 2007, сарвазири Непал аз 12 октябри соли 2015 то 4 августи соли 2016 ва аз 15 феврали соли 2018 то имрӯз.

## Зиндагинома

### Солҳои ҷавонӣ ва таҳсилот
Кҳадга Прасад Шарма Олӣ 22 феврали соли 1952 дар  Ива-Кҳанигаун дар ноҳияи Терхатхуми Непал таваллуд шудааст . Вай фарзанди калонии оилаи деҳқонии хоксор Мадҳумая ва Моҳан Прасад Олӣ буд . Ҳангоми таваллуд ӯ номи "Дрҳуба" -ро гирифт, аммо баъдтар онро ба "Кҳадга Прасад" иваз карданд.

Вақте ки Олӣ чорсола буд, модараш аз бемории гуломӯзӣ мурд ва писарро модаркалонаш Раммая калон кард . Вай маълумоти ибтидоиро дар мактаби миёнаи Праманӣ гирифта, ба синфи панҷум расид . Олӣ бо зеҳни тез ва хислати қавии худ маъруф буд, шоҳмотбозиро дӯст медошт, инчунин футболро бо тӯби латта сохта, шеърҳои ватандӯстиву миллатгароӣ менавишт   ва инчунин бо ихтиёриёни Корпуси Сулҳ забони англисиро омӯхта , хоҳиши муаллим ё табиб шудан дошт. Ҳангоми таҳсилаш Олӣ алайҳи зӯроварии ҷисмонӣ, тамошои лату кӯби дигар волидайн ба фарзандонашон сухан ронд ва дар ин бора ба бибиаш нақл кард ва баъдтар иқрор шуд, ки «аз хурдӣ ман зидди одамоне будам, ки қудрат ва сарватро сӯиистифода мекарданд. Шояд ин норизоӣ дар хуни ман реша давонда бошад ».

### Фаъолияти сиёсӣ ва инқилобӣ
Соли 1963, дар синни 12-солагӣ Олӣ бо кумаки пешвои коммунистҳо Рамнатҳ Даҳал, ки баъдтар қурбонии куштор шуд , ба Ҷҳапа фирор кард. Дар давраи донишҷӯӣ, ӯ соли 1966 таҳти таъсири идеологияи коммунистӣ ва фалсафаи марксизм-ленинизм, фаъолияти сиёсиро ҳамчун донишҷӯи гурӯҳи таҳқиқоти марксистӣ оғоз кард. Дар соли 1968, Олӣ узви кумитаи фраксияи ҷиноҳи донишҷӯёни Ҳизби Коммунисти Непал гашту ва дар соли 1969 — аъзои он шуда, вазифаи муовини котиби ҳизбро гирифт. 
Соли 1970 Олӣ аъзои кумитаи ноҳиявии ҳизб шуд ва дар фаъолиятҳои пинҳонкорие, ки бар зидди сиёсати Панчаят шомил буд, дар ҳоле ки режими подшоҳӣ ҳаракати коммунистиро саркӯб кардан оғоз кард. Дар худи ҳамон сол вай бори аввал боздошт шуд. Соли 1971 вай синфи 10-уми мактаби миёнаи Адашро дар Ҷҳапа бо шаҳодатнома хатм кард, аммо таҳсилро идома надод. Соли 1972 вай раиси кумитаи ташкилотии исёни деҳқонон дар Ҷапа бо роҳбарии Ҳизби коммунист Чандра Пракаш Майналӣ шуд. Дар ин вақт, Оли ошкоро роҳи ҳалли мусолиматомези низоъро гирифт, аммо мутобиқи қарори ҳизб, вай дар муборизаи мусаллаҳона ширкат варзид , ки иборат аз буридани заминдорони маҳаллӣ буд. Соли 1973 вай бори дуввум бо иттиҳоми куштор боздошт шуд ва 14 сол дар зиндонҳои мухталифи кишвар ҳабси доимиро сипарӣ кард.
Пас аз озод шуданаш дар соли 1987, соли 1988, Олӣ ба узвияти Кумитаи Марказии Пинҳонии Коммунистӣ (марксистӣ-ленинӣ) шомил шуд ва соли 1990 ба кумитаи ҳизбии минтақаи Лумбини роҳбарӣ кард, баъдтар худро ҳамчун як шахсияти калидӣ дар сиёсати Непал нишон дод

### Дар вазифаҳои ҳизбиву давлатӣ
Соли 1990, пас аз барқарор шудани демократия ва суқути режими панчаят, Олӣ узви доимии Кумитаи Марказии ҲКН (МЛ) ва  Фронти муттаҳидаи чап гашт. Соли 1991 вай бори аввал аз ҳавзаи интихоботии Ҷҳапа-6 ба парлумон интихоб шуд . Худи ҳамон сол ӯ асосгузор ва президенти аввали Федератсияи миллии ҷавонони демократии Непал шуд. Соли 1992 Олӣ раиси шуъбаи хориҷии Ҳизби коммунист (муттаҳидшудаи марксистӣ-ленинӣ) шуд  ва инчунин дар барнома  иштирок намуд. Соли 1992 вай дар конфронси 87-уми Иттифоқи байнипарлумонӣ дар Камерун ва 88-умин конфронс дар Шветсия намояндагӣ кард ва ҳамчун узви шӯрои ПБИ нозир дар интихоботи президентии ИМА буд. Соли 1993 Оли дар рушди принсипи роҳбарикунандаи CPN (MLD) бо номи "демократияи халқии бисёрҳизбӣ", ки аз ҷониби Котиби Генералӣ Мадан Кумар Бҳандарӣ нақши калидиро бозид. Дар соли 1993 вай сардори Раёсати таблиғ ва раиси Комиссияи тафтишотии ҲКН (ММЛ) оид ба таҳқиқи садамаи худрав, ки 16 майи соли 1993 рух додааст, гардид, ки дар он котиби генералӣ Бҳандарӣ ва сардори шуъбаи ташкилӣ Ҷиб Раҷ Ашрит кушта шуданд.  Соли 1994 Олӣ аз ҳавзаи Ҷҳапа-6 дубора ба парлумон интихоб шуд ва номзади конгресси Непал  мағлуб кард . Солҳои 1995-2008 ӯ шуъбаи парлумонии ҳизбро роҳбарӣ мекард .

Аз 30 ноябри соли 1994 то 12 сентябри 1995 дар вазифаи вазири корҳои дохилӣ дар ҳукумати ақаллият таҳти роҳбарии раиси ҲКН (ММЛ) Мана Моҳан Адҳикарӣ таҳти шоҳ Бирендра кор кардааст .

Соли 1993 Олӣ бо даъвати Ҳизби коммунистии Чин ба Ҷумҳурии Мардумии Чин ташриф овард. Соли 1994 ӯ узви Президиуми Созмони ҳамбастагии халқҳои Африқо ва Осиё шуд. Соли 1995 Оли дар ҷаласаи 6-уми муштараки Непал - Кумитаи вазирони Бутан дар Тхимпху ширкат варзид . Соли 1997, ӯ бар як ҳайати конфронси 80-и Конгресси миллии Ҳиндустон, дар Калкутта раҳбарӣ кард ва аз Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дар даъвати ҳукумат ва ҳизби коргари Корея боздид намуд. Соли 1998 Олӣ ҳайати ҲКН (ММЛ)-ро дар ҶМЧ сарварӣ кард ва бо даъвати Вазорати корҳои хориҷии Бритониё ва дӯстони олмонӣ ба Бритониё ва Олмон сафари дӯстона кард. Соли 1999 вай дар ҷашни 50-солагии таъсиси Лигаи мардумӣ дар Бангладеш иштирок намуд.

Соли 1999 Оли аз ноҳияи Ҷапа-2 бо пирӯзӣ бо Гирираҷ Кумари Прасай ва аз ноҳияи Ҷапа-6 бо шикасти Каси Лала Тоҷпурия ба парлумон интихоб шуд . Аз соли 1999 то 2002 муовини роҳбари оппозисиюн дар парлумон буд. Соли 2000 Оли президенти Ташкилоти ҳамбастагии халқҳои Африқо-Осиё шуд . Соли 2000 ӯ узви ҳайат дар Маҷмаи Умумии СММ дар ИМА буд ва сипас аз Русия, Беларус, Кипр ва Британияи Кабир дидан кард. Соли 2002 дар як мулоқоти байналмилалӣ дар Пхенян ширкат варзид. Соли 2003 Оли дар конфронсҳои байналмилалӣ оид ба рӯзи Нагасаки-Хиросима дар Ҷопон буд. Соли 2003 вай пешниҳодеро оид ба демократикунонии ҳизбҳои коммунистӣ, ки дар Анҷумани VII ҲКН (ММЛ) қабул шудааст, таҳия ва ба миён гузоштааст . Солҳои 2003 ва 2004 Оли дар конфронсҳои байналмилалӣ дар Коломбои Шри-Ланка ширкат варзид. Соли 2004 — конфронси байналмилалӣ дар Лима дар Перу. Соли 2004 ба шуъбаи асосии мактаби ҳизбӣ роҳбарӣ кард . Дар соли 2006, Оли узви ҳайати Непал дар иҷлосияи 61-уми Ассамблеяи Генералии СММ, саммит дар ҷараёни Конгресси 14 -уми Ҷунбиши Таҳҳим дар Гавана дар Куба, Ҷаласаи вазирони Ҷунбиши Пайравӣ ба Путраджая дар ш. Малайзия, Ҷаласаи вазирони SAARC дар Дакка дар соли 2006, Конгресси 19-уми Миллии Ҳизби коммунисти Шри-Ланка ширкат кард.
чап|мини|301x301пкс| КП Шарма Оли, 2015.
Пас аз ба охир расидани даҳсолаи ҷанги шаҳрвандӣ ва саҳмияҳои ҳаракати демократӣ, ки ҳадафи барҳам додани монархияи мутлақ ва ташкили ҷомеаи баробарҳуқуқиро доранд , аз 2 майи 2006 то 1 апрели 2007 Олӣ дар вазифаҳои вазири корҳои хориҷӣ ва муовини сарвазир дар ҳукумати муваққати Гириҷа Прасад Коирала назди шоҳ Гянендра кор кард.

Пас аз барҳам додани салтанати подшоҳӣ ва ташкили ҷумҳурии дунявӣ дар соли 2008, Оли курсиашро дар Маҷлиси -и ҲКН (маоистӣ) дод . Дар соли 2010, барои қадр кардани хидматҳояш, ӯ аз Донишгоҳи Байналмилалии Грин Форд унвони доктори гирифт . Дар соли 2013 вай аз ноҳияи Ҷапа-7 узви маҷлиси муассисон шуд ва Суреш Кумар Ёнгюро шикаст дод . 4 феврали соли 2014, ӯ бо гирифтани 98 овоз аз раиси собиқи ҳизб Ҷалла Натха Ханал бо 78 овоз пеш мегузарад . Оли пас аз табобат аз бемории гурда аз Бангкок баргашт, 9 июн дар як ҷаласаи кадрҳои ҳизбӣ дар Катманду Оли қайд кард, ки «вақте ки монархия дар сари қудрат буд, ман бар зидди шоҳ мубориза мебурдам ва вақте ки Конгресси Непал қудратманд буд, ман бар зидди онҳо мубориза мебурдам. Ман инчунин бар зидди тафаккури ултра-чапи маоизм мубориза мебурдам. 14 июл дар Конгресси 9-уми ҲКН (ММЛ), ӯ раиси ҳизб интихоб шуд, ки 1002 овоз гирифт ва ба ҷои Мадҳав Кумари танқидшудаи Непал бо 963 овоз, ки аз соли 1993 пас аз марги Мадан Бҳандарӣ раисӣ мекунад, иваз карда шуд . Баъзе нозирон ба қудрат расидани Олиро ҳамчун бозгашт ба пайдоиш ва идеалҳои ҳизб, ки дар вақти исёни Ҷапал ташаккул ёфтааст, шарҳ медиҳанд

### Сарвазири Непал
Пас аз ҳафт соли кор, 20 сентябри соли 2015 ниҳоят конститутсияи нави Непал қабул карда шуд, ки мувофиқи он дар кишвар интихоботи нав таъйин карда шуд.  Сарвазири Непал Сушил Коирала рӯзи 10 октябр натавонист ба муқобили эътирозҳои мардумони хурд алайҳи баъзе муқаррароти конститутсияи нав ва муҳосираи тиҷорати марзии онҳо бо Ҳиндустон тоб орад, бо ҳифзи худ ба президент Рам Баран Ядав номаи истеъфо бо тамоми ваколатҳо то ташкили ҳукумати нав супурд. Худи ҳамон рӯз, Оли бо дастгирии 13 аз 31 ҳизб, аз ҷумлаи ОКП (Маочиён), Ҳизби Миллии Демократӣ,  , Коргарон ва Деҳқонон аз ҲКН (UML) номзадии худро ба мақоми сарвазирӣ пешбарӣ кард. Ҳизб,  ,  ,  ,    ,   ва Форуми Демократӣ барои Ҳуқуқҳои Мадесси ба президентӣ номзад шуд . Номзад мебоист аз 598 вакил аксарият ё овозҳои 299 қонунгузорро мегирифт , дар ҳоле ки ба онҳо иҷозати бетарафӣ надоштанд . Дар овоздиҳӣ, ки 11 октябр соати 11 оғоз ёфт, 587 вакил ширкат варзиданд, 7 нафар ҳузур надоштанд, 2 нафар маҷлисро бойкот карданд ва 14 нафар бетараф монданд  . Оли 338 овоз гирифт ва номзади Конгресси Непал Сушил Коираларо бо 249 овоз шикаст дод ва 89 овоз бар ӯ гирифт . Пас аз интишори натиҷаҳои раиси парлумон   тибқи моддаи 298 (3) Конститутсия  интихоби Олиро ба вазифаи сарвазири Непал эълон кард.

Оли дар баромади худ дар парламент изҳори омодагӣ кард, ки бо ҳама ҳизбҳои сиёсӣ дар ҳалли мушкилоти кунунии кишвар ҳамкорӣ кунад ва қайд кард, ки «дархости ман ин аст, ки ҳамаи ҳизбҳо бояд ҳамкорӣ кунанд ва ба сӯи ризоият пеш раванд» . Ҳангоми як гуфтугӯи телефонӣ бо Сарвазири Ҳиндустон Нарендра Моди, Оли аз ӯ итминонҳо дар самти кумак дар амалисозии орзуҳои мардуми Непал ва даъват ба сафари Ҳиндустонро гирифт . Сарвазири Чин Ли Кэзян дар паёми худ гуфтааст, ки таҳти роҳбарии Оли Непал бояд дар нигоҳ доштани субот дар кишвар ва мусоидат ба рушди иқтисодӣ дастовардҳои нав ба даст орад . Сухангӯи Департаменти давлатии ИМА Марк Тонер қайд кард, ки "Иёлоти Муттаҳида ҳамаи ҷонибҳои манфиатдори сиёсиро ташвиқ мекунад, ки дар раванди демократӣ, ки ба орзуҳои тамоми непалҳо ҷавобгӯ аст, пурра иштирок кунанд"  ва сухангӯи Шӯрои Амнияти Миллии Нед Прайс гуфт, ки "Иёлоти Муттаҳида чунин менамояд умедворам, ки ҳамкориро бо мардум ва ҳукумати Непал идома диҳем, зеро онҳо як кишвари муттаҳидтару устувортар ва шукуфонро бунёд мекунанд. ”  Ҳамзамон, дар деҳаи зодгоҳи Оли мардум бо шамъҳои фурӯзон ба кӯчаҳо баромада, интихоботи ӯро қайд карданд .

12 октябр, дар ҳузури президенти Непал Рам Баран Ядава, раиси парлумон Субас Чандра Нембанг, ноиби президент Пармананд Ҷа, сарвазири истеъфоёфта Сушил Коиралӣ ва и.в. раиси Суди олӣ Гириш Чандра Лал, Оли дар якҷоягӣ бо як ҳукумати хурди иборат аз панҷ вазир ва ду муовини сарвазир -   ва   қасам ёд кард. Ҳамин тариқ, Оли сарвазири 38-уми Непал ва аввалин пас аз қабули конститутсияи нав шуд , дар як давраи душвор, ки оқибатҳои заминларзаҳои харобиовар, муноқишаҳои шадиди байни миллатҳо ва норасоии молҳои муҳимро ишғол кардааст .

13 октябр Оли бо Президенти Непал Рам Баран Ядав мулоқот кард ва бо ӯ мушкилоти сиёсии кишварро баррасӣ кард.   ба вазифаи раиси парлумон интихоб шуд, ки аввалин зан дар ин вазифа шуд . 29 октябр Бидҳя Девӣ Бҳандарӣ президенти Непал, инчунин аввалин зан дар ин вазифа, инчунин бевазани Мадана Бхандарӣ ва як шарики наздики Оли интихоб шуд . 31 октябри соли 2015 Нанда Кишор Пун дуюм ноиби президент интихоб шуд .

15 феврал сарвазири кунунии Непал Шер Баҳодур Дуба пас аз эълони натиҷаҳои ниҳоии интихоботи парлумонӣ, ки дар он эътилофи чап аз ҲКН (OML) Oli ва OKP (M) Dahal эълом шуд, истеъфо дод  аксарияти овозҳоро ба даст овард. Пас аз он, Кумитаи доимии CPN (UML) Оли ро ба вазифаи сарвазир пешбарӣ кард . Худи ҳамон рӯз Оли аз ҷониби президент Бҳандарӣ таъйин карда шуд ва дар қароргоҳи президент савганд ёд кард ва сарвазири 41-ум шуд ва давраи дуввуми сарвазириро ба уҳда гирифт ...

## Ҳаёти шахсӣ
Дар натиҷаи ҳукми тӯлонии зиндон ва карераи пурталотуми сиёсӣ, саломатии Оля бад шуд ва ӯ аксар вақт бидуни эълони ташхис ба беморхонаҳо ташриф меовард . Баъд аз тарк кардани зиндон, вай бо буддоии Неварӣ Радҳика Шакя, ки ба ӯ як духтар таваллуд кард, издивоҷ кард. Аммо издивоҷ зиёд тӯл накашид . Бо оилааш дар Бҳактапур зиндагӣ мекунад  . Вай бо забонҳои англисӣ ва непалӣ, инчунин ҳиндӣ ҳарф мезанад. Дар муҳити сиёсӣ бо номи « " машҳур аст . Дар тӯли фаъолияти худ, ӯ ба зиёда аз сӣ кишвар сафар кардааст  , аз ҷумла Чин, Кореяи Шимолӣ, ИМА, Британияи Кабир, Олмон, Фаронса, Русия, Кипр, Беларуссия, Ҳиндустон, Бутан, Бангладеш, Швейтсария, Таиланд, Муттаҳида Аморати Араб, Шветсия, Камерун, Шри-Ланка, Ҷопон, Перу, Малайзия, Сингапур, Ветнам, Филиппин, Қазоқистон, Украина, Куба, Мексика, Португалия, Испания, Қатар, Белгия, Нидерланд, Австрия .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* 

Гурӯҳ:Сарвазирони Непал
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Непал
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Непал
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Соли 1952
Гурӯҳ:Зодагони 22 феврал
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд