open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бисёрзабонӣ

**Бисёрзабонӣ**, **мултилингвизм**, **полилингвизм** — истифода аз якчанд забон дар ҳудуди ягон итти­ҳодияи иҷтимоӣ (давлат), истифодаи як кас ва ё гурӯҳе аз одамон аз якчанд забон вобаста ба вазъу ҳолати барқа­рорсозии робита, муошират.

Ҳар ду падида ба ҳамдигар марбутанд. Бисёрзабонӣ дар ҷомеа бо тақозои муошират ва робитаи байниҳамдигарии одамон арзи вуҷуд менамояд, вале Бисёрзабонӣ талаби қатъие нест, ки кулли аҳли ҷомеа онро бояд риоя кунанд. Бисёрзабонӣ дар давлат вуҷуд доштан метавонад, вале ҳангоми ба мувофиқа омадани аҳли ҷомеа як забон чун забони муошират пазируфта мешавад (дар Швейтсария ҳамин ҳолат ба назар мерасад).

Ду навъи бисёрзабонӣ — «фардӣ» ва «миллӣ» вуҷуд дорад. Бисёрзабонӣи миллиро забоншиносии Ҷумҳурии Тоҷикистони моӣ (сотсиолингвистика) меомӯзад. Бисёрзабонӣ хосси кишварҳоест, ки дар онҳо миллатҳои гуногун зиндагӣ мекунанд (Россия, ИМА, Ҳиндустон, Нигерия ва ғайра).

## Бисёрзабонӣ дар Тоҷикистон
Дар Тоҷикистон ҳам Бисёрзабонӣ ба назар мерасад. Шахсони алоҳида ва ё гурӯҳи одамон ҳастанд, ки забонҳои тоҷикӣ, русӣ, ӯзбекӣ, англисиро, тоҷикӣ-русӣ-англисиро (сезабонӣ), тоҷикӣ-русӣ, тоҷикӣ-ӯзбекиро (дузабонӣ) медонанд ва бо ин забонҳо гуфтугӯ мекунанд. Мардуми ВМКБ асосан дузабонаанд (донандаи яке аз забонҳои маҳаллӣ — шуғнонӣ, рӯшонӣ, вахонӣ, язгуломӣ ва ғайра) ва забони тоҷикӣ.

Вобаста ба бисёрзабонӣ шаклҳои гуногуни забон (лаҳҷаҳо, шеваҳо, жаргонҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон имоӣ ва касбӣ ва ғайра) зинаҳои корбурдро ташкил медиҳанд:
# забони муошират байни гурӯҳи маҳдуди одамон — «забонҳои хонагӣ»;
# «забони бозор» дар муомилот байни қабилаҳои гуногуни кишварҳои Осиё ва Африқо;
# забони иттиҳодияи маъмурӣ ва миллӣ;
# забони минтақаҳои сермиллат;
# забони умумидавлатӣ, ки метавонад забони байналмилалӣ бошад.

Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» вазъи ҳуқуқии забони давлатӣ — забони тоҷикиро муайян ва истифода бурдан аз онро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон анзим менамояд. Ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд, барои истифода аз забони модариашон ҳуқуқ доранд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳимоя ва пешрафти забонҳои помирӣ ва забони яғнобӣ шароит фароҳам оварда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон». Д., 2010;
* Лингвистический энциклопедический словарь. М., 1990.

## Сарчашма
*
Бисёркунҷа

alt=|thumb|400x400px|Бисёркунҷаҳо
**Бисёркунҷа** — шакли ҳандасӣ (геометриявӣ, дар ҳам­ворӣ), хат­ти шикастаи сарбаста.

Порчаҳои ин хатти шикастаро тараф, охири ин порчаҳоро қуллаи бисёркунҷа меноманд. Вобаста ба шумораи қуллаҳо бисёркунҷа секунҷа, чоркунҷа ва n-кунҷа мешавад. Агар давоми тарафи дилҳоҳ бисёркунҷаро набурад, он бисёркунҷаи барҷаста ном дорад (дар расм ҳафткунҷаи бар­ҷаста). Агар ҳамаи тараф ва кунҷҳои бисёркунҷа баробар бошанд, бисёркунҷаро мунтазам меноманд (мас., квадрат, секун­ҷаи баробартараф ва ғайра). Ҳосили ҷамъи кунҷҳои дарунии Бисёркунҷаи бар­ҷаста ба 180°•(k — 2) баробар аст (k — шумораи тарафҳо).

Муҳаққиқони қадим бисёркунҷаҳои мунтазамро бо истифодаи хаткашак ва паргор танҳо дар сурати k =3•2m, 4•2m, 5•2m, 3•5•2m (m- адади бутуни мусбат ё сифр) будан сохта метавонистанд. Риёзи­дони олмонӣ К. Гаусс исбот кард (1801), ки агар шумораи тарафҳо k =2m•P1•P2•… Pе бошад (дар ин ҷо P1, P2,…,Pе ададҳои гуногуни соддаи намуди P =22S+1, s-адади бутуни мусбат), бисёркунҷаи мунтазамро низ бо истифодаи паргор ва хаткашак сохтан мумкин аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бисёрқутба

**Бисёрқутба́** — занҷири электрикие, ки якчанд нуқ­таи пайвастшавӣ бо дигар занҷирҳо дорад.

Ба бисёрқутбаҳо тақсим кардани занҷири электрикии мураккаб бисёр вақтҳо ҳисобу китобро осон мекунад, зеро дар ин сурат ҷараён ё шиддатро на дар ҳама қисмҳои занҷир, балки шиддатро танҳо дар байни қутбҳо ва ҷараёни қутбҳои бисёрқутба андоза кардан мебояду халос. Бисёрқутба агар манбаи мустақили энергия (ҚЭҲ) дошта бошад, Бисёрқутбаи фаъол ва дар акси ҳол бисёрқутбаи ғайрифаъол номида мешавад. Бисёрқутбаҳо хаттӣ ва ғайрихаттӣ мешаванд. Дар бисёрқутбаҳои хаттӣ ҷараён ва шиддат ба ҳамдигар хаттӣ вобастаанд ва барои ҳисобу китоби онҳо усули барҳамниҳӣ татбиқпазир аст. Барои бисёрқутбаҳои ғайрихаттӣ усули барҳамниҳӣ татбиқнопазир аст. Аз рӯйи миқдори қутбҳо бисёрқутбаҳо дуқутба, чорқутба, шашқутба ва ғ. мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Занҷирҳои электрикӣ
Бисёррӯя

[right|thumb|169px|[Додекаэдр]]
**Бисёррӯя** (дар фазои сеандоза), **[[полиэдр]]** — шакли геометриявие, ки аз шумораи муайяни бисёркунҷаҳои ҳамвор ташкил ёфтааст, ки:
# ҳар як тарафи бисёркунҷаи дилхоҳ дар як вақт ба бисёркунҷаи ҳамсоя низ тараф мебошад;
# аз ҳар як бисёркунҷа ба дигар бисёркунҷаи дилхоҳ гузаштан мумкин аст (аввал ба бисёркунҷаи ҳамсоя, сипас ба ҳамсояи он ва ғайра).

Тараф ва қуллаҳои бисёркунҷаҳоро мувофиқан теға ва қуллаҳои бисёррӯя меноманд. Агар бисёррӯя аз ҳамвории рӯяи дилхоҳ дар як тараф воқеъ гардад, бисёррӯя барҷаста номида мешавад (дар ин вақт рӯяҳо низ барҷастаанд). Дар бисёррӯяи барҷаста е + f — k = 2 аст (теоремаи Эйлер), ки ин ҷо е — адади қуллаҳо, f — адади рӯяҳо, k — адади теғаҳоянд. Дар Бисёррӯяи барҷаста агар рӯяҳо аз бисёркунҷаҳои яксони мунтазам иборат ва кунҷҳои бисёррӯяи назди қуллаҳо мунтазам ва ба ҳамдигар баробар бошанд, бисёррӯяро мунтазам меноманд.

5 навъи бисёррӯяи мунтазам мавҷуд аст (расм): тетраэдр (а), куб (б), октаэдр (в), додекаэдр (г), икосаэдр (д).

Агар рӯяҳои бисёррӯяи барҷаста бисёркунҷаҳои ҳарсони мунтазам ва кунҷҳои назди қуллаҳо симметрӣ ё конг­ру­энтӣ бошанд, Бисёррӯя ниммунтазам номида мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бисёрҳарба

**Бисёрҳарба́** — мусобиқаи варзишӣ, тавъамсозии машқҳои ҷисмонӣ дар як (масалан даҳҳарба барои мардон, ҳафтҳарба барои занҳо дар варзиши сабук) ё якчанд навъи варзиш (мас. панҷҳарбаи муосир), ки тибқи муқаррароти таснифоти варзиши байналмилалӣ ё давлатӣ сурат мегирад.

Мақсади Бисёрҳарба ошкор намудани сифатҳои ҳамаҷонибаи рӯҳию ҷисмонӣ ва малакаҳои ҳаракати варзишгарон мебошад.

Мусобиқаҳои Бисёрҳарба – пентатлон (давидан, ҷаҳидан, найзапартоӣ, дискпартоӣ, гуштин) бори аввал с. 708 то м. дар барномаи Бозиҳои олимпии Юнони Қадим дохил карда шуданд. Одатан, таркиби Бисёрҳарба. доимӣ мебошад. Масалан панҷҳарбаи муосир яке аз навъҳои Бисёрҳарба буда, чунин навъҳои варзиш, ба монанди гузаштан аз монеа бо асп, шамшерзанӣ, шиноварӣ ба масофаи 200 м (бо тарзи дилхоҳ), дави тӯлонӣ ба масофаи 3 км ва тирпар­ронӣ аз туфангчаро (20 маротиба) дар бар мегирад.

## Нигаред низ
* Даҳҳарба
* Панҷҳарбаи муосир
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бисёрҳизбӣ

**Бисёрҳизбӣ** — фаъолияти воқеии якчанд ҳизбҳои сиёсӣ дар дохили як мамлакат, ки барои ба даст даровардани ҳокимияти сиёсӣ мубориза мебаранд.

Дар ташаккули онҳо омилҳои объективию субъективии ҷомеа нақши муҳим доранд. Дар фаъолияти ҳизбҳои сиёсӣ ҷойгиршавии қувваҳои синфию сиёсӣ, фарҳанги сиёсию анъанаи таърихӣ ва ҳайати миллию минтақавӣ, ҳамчунин, қонуниятҳои ҷорӣ ва институти интихоботӣ дар мамлакат таъсири ҷиддӣ мерасонанд. Таҷрибаи инкишофи сиёсӣ нишон медиҳад, ки яке аз шартҳои муҳимми ташаккули демократии ҷомеа дар мамлакат вуҷуд доштани низоми бисёрҳизбӣ мебошад, чунки дар чунин мамлакат монополияи яккаҳизбӣ мавҷуд набуда, мухолифин (оппозитсия) ҳам ошкоро фаъолият менамоянд.

Шакли классикии бисёрҳизбӣ дар Дания, Белгия, Недерландия, Австрия ва ғ. вуҷуд дорад. Зимни мубориза ҳеч ҳизб аксариятро дар парламент соҳиб шуда наметавонад ва, аз ин рӯ, баъзе ҳизбҳои наздикандеша дар байни якдигар созиш мебанданд, то коалитсияи аксариятро ба вуҷуд биёранд. Чунин созишҳо дар давраи маъракаҳои институтихоботӣ, парламентӣ ва ҳукуматӣ баста мешаванд. Низоми Бисёрҳизбӣ дар мамлакатҳое ташаккул меёбад, ки яке аз ҳизбҳо солҳои тӯлонӣ дар натиҷаи мухолифати камқувват бартариашро нишон дода, ҳукмронӣ мекунад. Масалан дар сари ҳукумати Ҷопон аз солҳои 1955 то ба ҳол ҳизби либералӣ демократӣ меистад ё дар Ҳиндустон ҳизби Конгресси миллии Ҳиндустон, дар Шветсия Ҳизби сотсиал-демократ солҳои дарозе ҳукмрон буданд.

Дар низоми дуҳизбӣ ҳар як ҳизб мехоҳад, ки мустақилона ҳокимияти давлатиро ба даст дароварда, ҳукмронӣ кунад. Ҳизбе, ки ҳокимиятро аз даст додааст, то муҷаддадан ба он ноил шудан дар оппозитсия меистад. Доир ба ин масъала ҳизбҳои демократӣ ва республикавӣ дар ИМА ва ҳизбҳои консервативию лейбористӣ дар Англияро мисол овардан мумкин аст. Ҳизби ғолиб дар низоми дуҳизбӣ ва Бисёрҳизбӣ. аксарияти ҷойҳоро дар парламент ишғол мекунад.

Асри XX дар таърих асри барқароршавии бисёрҳизбӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Баъди солҳои 80-90 дар Тоҷикистон аҳзоби сиёсии бисёре пайдо шуданд ва ин раванди инкишоф ҳанӯз ҳам идома дорад. Барои ташаккули низоми Бисёрҳизбӣ қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва «Дар бораи ҳизбҳои сиёсӣ» (дек. 1990) мусоидат карданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муҳаббатов А., Нуриддинов Р. Асосҳои сиёсатшиносӣ. — Душанбе, 2006;
* Джон Кин. Демократия и гражданское общество. — М., 2001;
* Политические партии, движения и организации современной России на рубеже веков / Под ред. И. Н. Брагина. — М., 1999.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳизбҳо
Хайрулло Асозода

** Хайрулло  Асозода ** - аз Ҳавзаи интихоботии Файзобод № 11 шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ - вакили  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V  
 
## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*  КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН 

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Азизмуҳаммад Холмуҳаммадзода

**Азизмуҳаммад Холмуҳаммадзода** (*Холмуҳаммадзода Азизмуҳаммад Холмуҳаммад*; зод. 4 марти 1959, ноҳияи Ашт) — ҳуқушинос, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Азизмуҳаммад Холмуҳаммадзода 4 марти соли 1959 дар ноҳияи Ашт дар оилаи хизматчӣ ба дунё омадааст. Пас аз анҷоми мактаби миёнаи № 13 ба номи Камоли Хуҷандии ноҳия соли 1976 ба факултети ҳуқуқшиносии Университети давлатии Тоҷикистон (ҳоло ДМТ) дохил шуда, онро соли 1981 хатм мекунад.

Оиладор, соҳиби ду писар мебошад.

## Корнома
Ӯ дар вазифаҳои коромӯзи прокуратураи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров, муфаттиши калони прокуратураи шаҳри Хуҷанд, муфаттиши прокуратураи ноҳияи Ашт, муфаттиши калони прокуратураи шаҳри Исфара, муфаттиши корҳои махсусан муҳим ва сардори шуъбаи тафтишотии прокуратураи вилояти Суғд, муовини сардори Раёсати тафтишотӣ, сардори шуъбаи назорат бар тафтишоти пешакӣ ва таҳқиқ дар мақомоти Вазорати корҳои дохилии Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати тафтишотии прокуратураи вилояти Суғд, прокурори вилояти Хатлон, муовини якуми прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовин ва муовини якуми вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.

28 феврали соли 2010 аз ҳавзаи интихоботии Ашт № 17 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати чорум интихоб шудааст.

1 марти соли 2015 аз ҷониби бахши ҲХДТ дар ноҳияи Ашт маротибаи дуюм дар ҳавзаи якмандатаи интихоботии Ашт № 17 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.

## Ҷоизаҳо
Хидматҳои Азизмуҳаммад Холмуҳаммадзода дар мустаҳкам кардани қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ бо ордени "Шараф, рутбаи Мушовири давлатии адлияи дараҷаи 2 (генерал-лейтенанти адлия), Корманди фахрии Прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ифтихорномаҳои прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар вазорату идораҳои ҷумҳурӣ қадрдонӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН 

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Бисёръузва

[[Графики функсия|Графики бисёръузваи дараҷаи 7.| thumb| 250px| upright]]
**Бисёръузва́** (ё **полино́м** аз  «бисёр» +  «ном») — ифодаи намуди Axkyl…um+Bxnyp..uq+…+Dxrys…ut, ки дар он x, y,…u бузургиҳои тағйирёбанда, А, В,…, D зарибҳо ва k, l,…, t (дараҷаҳо — ададҳои бутуни ғайриманфӣ) ададҳои доимианд. Агар Бисёръузва аз як, ду ва се узв иборат бошад, онро мувофиқан якузва, дуузва (бином) ва сеузва меноманд. Бисёръузваи дараҷаи n-уми якномаълума шакли зайл дорад: a0xn+a1xn-1+…+an-1x+an ин ҷо a0 , a1, …, an- зарибҳо мебошанд (а0≠0).

Ҳосили ҷамъи нишондиҳандаҳои ҳар узв дараҷаи ҳамин узв номида мешавад, калонтарини онро дараҷаи Бисёръузва меноманд. Масалан xyz+x+y+z- Бисёръузваи дараҷаи сеюм, 2x+ y- z+1 — Бисёръузваи дараҷаи якум (хаттӣ) мебошанд. Бисёръузваҳоро ҷамъ, тарҳ, зарб ва тақсим (ҳангоми ба сифр баробар набудани тақсимкунанда) кардан мумкин аст.

Барои ҷамъ (тарҳ)-и ду Бисёръузва зарибҳои тағйирёбандаҳои якхеларо ҷамъ (тарҳ) мекунанд. Бисёръузваҳои дараҷаи якум, дуюм ва сеюмро мувофиқан Бисёръузваҳои хаттӣ, квадратӣ ва кубӣ меноманд.

Бисёръузвае, ки дараҷаи узвҳояш якхела аст, Бисёръузваи якҷинса номида мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бисёръузваҳои ортогоналӣ

**Бисёръузваҳои ортогоналӣ** — системаҳои махсуси бисёръузваҳои Pn(x), ки дар порчаи [a, b] бо вазни ρ(x)≥0 ортогоналӣ мебошанд, яъне шарти зеринро қонеъ мегардонанд: дар ҳолати n≠ m аст. Ин гуна системаҳо дар ҷараёни ҳалли масъалаҳои гуногуни физикаи математикӣ — масъалаи ёфтани ададҳои хос ва функсияҳои хос дар назарияи мавҷҳо, механикаи квантӣ ва ғ. ба вуҷуд меоянд.

Бисёръузваҳои ортогоналии классикӣ — бисёръузваҳои Якоби, Лагерр ва Эрмит муодилаҳои дифференсиалии намуди σ(x)y″+τ(x)y′+λy=0 -ро қонеъ мегардонанд (дар ин ҷо λ — адади доимӣ, σ(x)- бисёръузваи дараҷааш на болотар аз 2 ва τ(x) — бисёръузваи дараҷааш на болотар аз 1 аст).
Назарияи умумии Бисёръузваҳои ортогоналиро математики рус П. Л. Чебишев таҳия намудааст. Дар таҳқиқоти ӯ ба сифати воситаи асосии омӯзиши Бисёръузваҳои ортогоналӣ ҷудокунии интеграли ба касрҳои бефосила хидмат кардааст.

Бисёръузваҳои Pn(x), ки махраҷи касрҳои бефосилаи -ро ташкил медиҳанд, дар порҷаи [a, b] бо вазни ρ(x) Бисёръузваҳои ортогоналӣ мебошанд.
Бисёръузваҳои ортогоналӣ формулаи рекуррентии зеринро қонеъ мегардонанд: xPn(x) = anPn+1(x)+βnPn(x)+ηnPn-1(x), an, βn, ηn — ададҳои доимӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Суетин П. К. Классические ортогональные многочлены. М., 1979;
* Никифоров А. Ф., Уваров В. Б. Специальные функции математической физики. М., 1984.

## Сарчашма
*
Ҷурахон Маҷидзода

**Ҷурахон Зоир Маҷидзода ** (зод. 26 марти 1957, деҳаи Яхчашмаи ноҳияи Муъминобод) — ҳуқуқшинос, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ (2004), генерал-майори милитсия, мушовири давлатии дараҷаи якум. Узви вобастаи Академияи илмҳои Амнияти умумиҷаҳонии Дастаҷаъмона. Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Ҷурахон Маҷидзода 26 марти соли 1957 дар деҳаи Яхчашмаи ноҳияи Муъминободи вилояти Хатлон таваллуд шудааст. Соли 1983 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро ва соли 1993 Академияи ВКД-и Федератсияи Россияро хатм намудааст. Соли 1997 рисолаи номзадӣ ва соли 2004 рисолаи докториашро дифоъ намудааст.

## Фаъолияти корӣ
Аз соли 1975 то соли 1977 хидмати ҳарбӣ намудааст. Солҳои 1983 то 1988 ба ҳайси нозир, сарнозири кофтукови ҷиноии РКД -и вилояти Қурғонтеппа иҷрои вазифа намудааст. Соли 1988 сардори шуъбачаи 3-юми шуъбаи кофтукови ҷиноии РКД-и вилояти Қурғонтеппа ва солҳои 1989—1991 муовини сардори ШКД — и ноҳияи Бохтар (Коммунистӣ) кор кардааст.

* 1991—1993 Шунавандаи Академияи ВКД — и ИҶШС
* 1993—1994 Сардори шуъбаи сеюми РКҶ, ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 1994—1994 Муовини сардори РКҶ ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 1994—1995 Сардори ШКД-и ноҳияи Роҳи оҳани шаҳри Душанбе.
* 1995—1996 Сардори РКҶ ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 1996—1996 Сардори РКД-и вилояти Хатлон.
* 1996—1997 Муовини Котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 1997—1999 Муовини Раиси Кумитаи Гумруки назди ҲукуматиҶумҳурии Тоҷикистон.
* 1999—2000 Муовини Раиси КумитаиМаҷлиси Олӣ оид ба қонунгузорӣ ва ҳуқуқи инсон
* 2000—2001 Муовини Сардори Раёсати Агентии назорати маводи нашъаовар дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2001 Муовини сардори РКҶ ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2001—2007 Сардори Раёсати корҳои дохилӣ дар нақлиёт будаи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2007—2009 Сардори Раёсати таҳқиқи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон,
* 2009—2011 Намояндаи Ваколатдори ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон (Муовини директор) дар бюрои ҳамоҳангсозии мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккилона дар ИДМ. (БКБОП).
* 2011—2013 Сардори Раёсати Мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккилонаи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2013—2015 Сардори Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Аз 1 марти соли 2015 аз Ҳавзаи интихоботии Муъминобод № 38 вилояти Хатлон — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Раиси кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба тартиботи ҳуқуқӣ, мудофиа ва амният буд. Ҳамчунин Вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати якум солҳои 1995—2000 интихоб шудааст.

## Ҷоизаҳо
Ҷурахон Маҷидзода Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Соли 2012 бо Ордени «Шараф» дараҷаи II ва дар соли 2016 бо қарори Раёсати Академияи илмҳои байналмилалии маҷмаи бехатарии Федератсияи Русия бо Ордени олии байналмилалии «Ситораи тилоӣ» қадрдонӣ шудааст.

## Таълифот
* 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Афғонобод

**Афғонобод** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сомони ноҳияи Ҳисор. Аз Афғонобод то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 3 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 692 нафар (2017), тоҷикон.

## Ном
Сабаби «Афғонобод» ном гирифтани деҳа он аст, ки аввалин ободкунандагони он халқияти паря, ки забонашон ба гурӯҳи ҳиндии забонҳои ҳиндуаврупоӣ дохил мешавад ва худро миллати афғон меҳисобанд, мебошанд. 

## Иқтисод
Ҳоло дар Афғонобод мактаби асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, осиёби обӣ, мағоза, 2 осиёби барқӣ, ҷувози обӣ, панҷ ҷувози барқӣ ва масҷид фаъолият доранд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Хонақоҳ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Сомон
Ҳилолбӣ Қурбонзода

** Ҳилолбӣ Ҷумъахон  Қурбонзода ** - аз Ҳавзаи интихоботии  Данғара № 36 вилояти Хатлон — вакили  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V 
## Зиндагинома
Ҳилолбӣ Ҷумъахон  Қурбонзода 2 июни соли 1969 дар деҳаи Ғарғараи ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Соли 1992  факултети таърихи  Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм карда, дар кафедраи таърихи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон  ба фаъолият оғоз намудааст. 
Аз соли 1999 то соли 2000 дар шуъбаи таърихи муосири Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун ходими илмӣ, аз соли 2000 то соли 2002 дар Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба сифати сармутахассис ва аз соли 2004  то соли 2008 ба сифати сардори шуъбаи илм ва экспертизаи мавзуҳои илмию техникии Раёсати рушди соҳаҳои иҷтимоии Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. 
Ҳамзамон аз соли 2001 то соли 2005 ҳамчун котиби илмии Шӯрои олимони факултети таърихи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон  ва аз соли 2002 то соли 2004 ҳамчун котиби илмии Шӯрои олимон ва муҳаққиқони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар чорабиниҳои илмӣ, хусусан дар конференсияҳои ҷумҳуриявӣ фаъолона иштирок намуда, муҳтавои маърӯзаҳояш дар маҷмӯаи мақолаҳои илмии конференсияҳо ба чоп расидааст. 
Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 31 июли соли 2008 Қурбонзода Ҳилолбӣ  ба вазифаи муовин ва аз  2 ноябри соли 2011 ба вазифаи муовини якуми раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. 
1 – марти соли 2015 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.
 
Раиси кумитаи Маҷлиси намояндагон оид ба масъалаҳои иҷтимоӣ, оила ва ҳифзи саломатӣ мебошад.

 
## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*  Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V 

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
[Гурӯҳ:Занони Тоҷикистон дар сиёсат
Гурӯҳ:Занҳо-сиёсатмадорони Тоҷикистон
Галаҷазираи Бисмарк

**Галаҷазираи Бисмарк** () (пешина — Новая Британия) — як гурӯҳи ҷазираҳои Уқёнуси Ором.

## Ҷуғрофиё
Қисми ҳудуди таҳти васояти СММ будаи Гвинеяи Нав. Аз ду ҷазираи калон (Британияи Нав ва Ирландияи Нав), ҷазираҳои Адмиралтейство ва якчанд ҷазираи хурд иборат аст. Масоҳаташ — 49 700 км². Аҳолӣ — 480 ҳазор нафар (2010), асосан маланезиҳову папуасҳо.  

Ҷазираҳои бузургаш кӯҳсор (баландии ҷазираи Британияи Нав то 2300 м); ҷазираҳои хурдаш — вулканӣ ё марҷонӣ. Вулканҳои амалкунанда мавҷуданд. Бешаҳояш истивоии намнок. Дарахтони норҷил, банан мерӯянд; найшакар, тамоку ва пахта парвариш карда мешавад. Моҳидорӣ ва ҷамъоварии марворид ривоҷ ёфтааст. Маҳалҳои бузургтарини аҳолинишин ва бандарҳояш: Рабаул, Кавиенг, Лоренгау. 

## Таърих
Галаҷазираи Бисмаркро соли 1916 ҳолландиҳо кашф кардаанд. Соли 1884 ба шарафи ходими давлатии Олмон Отто фон Бисмарк номида шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Мир Юсуфхони Бисмил

**Мир Юсуфхон Бисмил** (? — 1725, Бадахшон) — шоири тоҷик.

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти тазкираи «Ништари ишқ»-и Ҳусайнқулихони Азимободӣ ин шахс аз акобирзодагони Бадахшон, халафи Муборак Мир Имом буд. Бо волии Ҳайдаробод-Муборизхон дӯстию рафоқат доштааст. Бисмил ба қавли Ҳусайнқулихони Азимободӣ, «бисмили дашнаи хушнигоҳон буд ва маҷруҳи ханҷари мижгони дилбарон». Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳову баёзҳо ба назар мерасанд. Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* حسینقلیخان عظیم آبادی. نشتر عشق. دوشنبه، ۱۹۸۱

## Сарчашма
*
Мирзодавлат Абдолиевич Сабуров

** Мирзодавлат Абдолиевич  Сабуров ** - аз Ҳавзаи интихоботии  Қумсангир № 33 вилояти Хатлон - вакили  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V 
 
## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*  КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН 

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Бисёръузваҳои Чебишев

**Бисёръузваҳо́и Чебишев** — ду пайдарпайии бисёръузваҳои ортогоналии  T_n(x) ва  U_n(x), n=\{0,1,\dots\}, ки ба шарафи асосгузори назарияи бисёръузваҳои ортогоналӣ — П. Л. Чебишёв номгузорӣ шудааст. 

Бисёръузваҳои Чебишев дар назарияи наздиккунӣ истифода мешавад, зеро решаҳои бисёръузваи мазкур (ҷинси якуми он) ба сифати гиреҳҳо дар интерполятсияи бисёръузваҳои алгебравӣ истифода мешаванд. 

Бисёръузваи ҷинси якуми Чебишев U_n(x) чун бисёръузваи дараҷаи n бо зариби калони 2n-1 шуда, дар фосилаи [−1,1] аз ҳам кам тамоюл меёбад ва ба тавассути таносубҳои рекуррентии зерин муайян карда мешавад
(n = 1,2,3, …):

: T_0(x) = 1
: T_1(x) = x
: T_{n+1}(x) = 2xT_n(x) - T_{n-1}(x).

Ин бисёръузваро бори аввал худи Чебишев таҳқиқ кардааст. Бисёрзуваи ҷинси дуюми Чебишев Un(x) чун бисёрзуваи дараҷаи n бо зариби калони 2n тавсиф шуда, интеграли бузургии мутлақи он дар фосилаи [−1,1] ба қимати имконпазири хурдтарин соҳиб мегардад ва бо ёрии таносуби рекуррентии зерин муайян карда мешавад:

: U_0(x) = 1
: U_1(x) = 2x
: U_{n+1}(x) = 2xU_n(x) - U_{n-1}(x).

Бисёръузваҳои Чебишев ҳалли муодилаи Пелл буда, айнияти зеринро қонеъ мекунонанд:

Бисёръузваҳои Чебишевро бо роҳи тригонометрӣ низ муайян кардан мумкин аст:

: T_n(\cos(\theta))=\cos(n\theta).

ё 

: T_n(z)=\cos(n \arccos(z))

ва бисёръузваҳои Чебишев барои ҳисоби панҷараи антеннаҳо истифода шуда, тавоноии афканиши ҳар як антенна бо ёрии он ҳисоб карда мешавад. Ин барои идораи шакли диаграммаи равиш ё аниқтараш таносуби амплитудаи «баргҳо»-и асосӣ ва ҳамсоя имкон медиҳад. 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бисёръузваҳои ортогоналӣ
Халиҷи Бискай

**Хали́ҷи Биска́й** (, , , , , ) — халиҷи Уқёнуси Атлантик дар соҳилҳои ғарбии Аврупо, байни материк ва нимҷазираи Пиреней, ки 400 км ба хушкӣ даромадааст.

## Ҷууғрофиё
Масоҳаташ 200 ҳазор км2. Ҳаҷми об — 302 ҳазор км3. Умқаш ба ҳисоби миёна 1510 м, ҷойи амиқтаринаш 5100 м. Соҳилҳояш аксар баланди шахдор. Зуд-зуд тӯфонҳои сахт рӯй медиҳанд. Ба Бискай деҳаҳои калони Луара, Адур, Гарона мерезанд. Ҳарорати ҳаво дар феврал — 9 — 12°С, дар август — 17 — 19°С. Шӯриаш — аз 34 ‰ то 35,5 ‰. Аз халиҷ моҳӣ (сардина, комбала) ва харчанг шикор мекунанд. Бандарҳои бузургаш: Брест, Бордо, Сен-Назер, Ла-Рошел, Рошфор (Фаронса), Сан-Себастян, Билбао, Сантандер (Испания).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Халиҷҳои Фаронса
Муллобурҳони Бисмил

**Муллобурҳон Бисмил** (с. тав. ва ваф. номаъ­лум) — шоири тоҷик (а. 19-20).

## Зиндагинома
Аз зодгоҳаш — Хатлон (Кӯ­­лоб) барои таҳсили улуми мутадовилаи давр ба Бухоро омада, пас аз хатм дар мадрасаи Хоҷа Муҳаммади Порсо (муво­фиқи маълумоти «Тазкират-уш-шуаро»-и Муҳта­рам) ва мадрасаи Саримазори Халифа Худойдод (маъ­лу­моти «Аф­зал-ут-тазкор»-и Афзал Махдуми Пир­мастӣ) ба тадрис машғул шудааст. Шахсияти шинохтае будааст, ки дар аксари тазкираҳои садаи XIX (Муҳтарам, Абдӣ ва диг.) номаш чун шоири малеҳгуфтор, балеғбаён нук­та­дон ва ғ. оварда шудааст. Мувофиқи маълумоти С. Айнӣ дар «Намунаи адабиёти тоҷик» ҳангоми мураттабсозии ин асар дар қайди ҳаёт будааст. Дар оғоз «Муштоқӣ» тахаллус доштааст, вале ба сабаби он ки баъзе латифтабъон ин калимаро «Муши тоқӣ» хонданд, тахаллусашро ба «Бисмил» иваз кард. Яке аз муқал­лидони Мирзо Абдулқодири Бедил, ки дар ин бобат ба мувафаққият ноил гашта буд. Дар тазкираҳову баёзҳои садаи XIX ва ибтидои садаи XX намунаҳои ашъо­раш оварда шудаанд.

## Намунаи ашъор
Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абибов А. Ганҷи парешон. Д., 1984.

## Сарчашма
*
Бисмили Бухороӣ

**Бисмили Бухороӣ** (Қорӣ Муҳаммадсолеҳ фарзанди Ҳоҷӣ Қорӣ Мизроб, 1909, Бухоро — ?) — шоири форсизабони Покистон.

## Зиндагинома
Аз хонадони бозаргони сарватманд. Пас аз Инқилоби Октябр оилаи Бисмили Бухорӣ ба Кобул, сипас ба Пешовари Покистон кӯчид. Ба ғайр аз тиҷорат ба шеъру шоирӣ машғул буд ва ба забонҳои форсии тоҷикӣ, урду ва туркӣ дар навъҳои адабии маснавӣ, қасида, ғазал, рубоӣ ва ғ. шеър менавишт. Маснавие дорад бо номи «Гулшани ишрат» (1200 байт); достонеро аз англисӣ ба форсӣ баргардондааст («Савонеҳ», 1910). Дар ҳаҷв ва бадеҳасароӣ маҳорат доштааст. Номае манзум ба амири Бухоро Саййид Олимхон навиштааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бисмили Гуркапурӣ

**Бисмили Гуркапурӣ** (), **Хоҷа Абдулазиз фарзанди Абулфатҳх**он ( с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Падараш шоир буд ва бо тахаллуси «Ҷунун» шеър мегуфт. Бисмили Гуркапурӣ илми шеъру шоириро дар назди Шайх Афзали Аллоҳободӣ, ки марди ориф ва сӯфимашраб буд, омӯхт. Ҳамнишинӣ бо ин шахс ба Бисмили Гуркапурӣ таъсир кард ва ӯ низ ба зисту зиндагии суфиёна гаравиду гӯшанишинӣ ихтиёр намуд. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Биндробан Доси Хушгӯ Бисмили Гуркапурӣ девони ашъор доштааст. Хушгӯ аз девони ӯ якчанд шеър институтихоб карда, дар тазкирааш ҷой додааст. Дар тазкираҳои дигар низ намунаҳои ашъори Бисмили Гуркапурӣ вомехӯранд. Ашъораш мазмуну мундариҷаи орифона доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* دانشنامۀادبفارسی. ابفارسیدرشبهقاره (هند،پاکستان،بنگلادش).جلدچهارم،بخشیکم،تهران،۱۳۸۰ه. ش
## Сарчашма
*
Мирзоанвар Ахмедов

** Мирзоанвар Халифаевич Ахмедов ** — иқтисоддон, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V ва даъвати VI

## Зиндагинома
Соли таваллуд 18 феврали соли 1956, ҷои таваллуд ноҳияи Б.Ғафуров. Миллаташ тоҷик. Таҳсилот олӣ.
Ахмедов Мирзоанвар Халифаевич аз декабри соли 2011 дар мансаби муовини сардори Сарраёсати кишоварзии вилояти Суғд кор кардааст.
Соли 1978 Донишгоҳи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисосаш — иқтисодиёт ва ташкили хоҷагии қишлоқ. Унвони илмӣ — номзади илмҳои иқтисодӣ.
Забонҳои русӣ, ӯзбекиро медонад.
* Солҳои 1973—1978 донишҷӯ-лаборанти кафедраи ташкили корҳои хоҷагии қишлоқи Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе.
* Солҳои 1978—1981 Ассисенти кафедраи кибернетикаи иқтисодии Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе.
* Солҳои 1981—1984 Аспиранти Институти илмӣ-татқиқотии иқтисодӣ хоҷагии қишлоқ, шаҳри Москва. 03-07 соли 1984 иқтисоддони шуъбаи иқтисодии Институти илмӣ-татқиқотии заминшиносии Тоҷикистон, ноҳияи Ҳисор.
* Солҳои 1984—1985 Сариқтисоддони шуъбаи иқтисодии Институти илмӣ-татқиқотии заминшиносии Тоҷикистон, ноҳияи Ҳисор. Солҳои 1985—1986 зоотехники калони фабрикаи паррандапарварии ноҳияи Пролетар. Солҳои 1986—1993 Сариқтисоддони фабрикаи паррандапарварии Пролетар, соли 1993 Сардори шуъбаи иқтисодии комбинати саноати кишоварзии «Хуҷанд», ноҳияи Б.Ғафуров, солҳои 1993—1997 Муовини аввали омори кулли комбинати саноати кишоварзии «Хуҷанд», ноҳияи Б.Ғафуров.
* Солҳои 1997—1999 Муовини сардори Идораи кишоварзии вилояти Суғд, солҳои 1999—2004 Сардори шуъбаи комплекси агросаноатии Ҳукумати вилояти Суғд, солҳои 2004—2007 Мудири шуъбаи комплекси агросаноатии дастгоҳи Раиси вилоят, солҳои 2007—2010 Декани факултаи агротехнологии Филиали Хуҷандии Донишгоҳи технологии Тоҷикистон, шаҳри Чкалов.
* Солҳои 2010—2011 Дотсенти кафедраи иқтисодиёт ва идораи Донишкадаи политехники Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.Осимӣ. Аз декабри соли 2011 то соли 2015 Муовини сардори Сарраёсати кишоварзии вилояти Суғд адои вазифа намудааст.
1 — марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Рустам Раҳматзода

thumb|чап|150px |Рустам Раҳматзода, Раиси Ҳизби Ислоҳоти Иқтисодии Тоҷикистон
** Рустам Раҳматович Раҳматзода (Қудратов) ** — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V ва даъвати VI

## Зиндагинома
Қудратов Рустам Раҳматович 24 сентябри соли 1960 дар ноҳияи Қумсангири вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Миллаташ тоҷик. Донандаи забонҳои русӣ ва англисӣ.
Соли 1984 Донишгоҳи аграрии Тоҷикистонро аз рӯи ихтисоси «Иқтисодиёт ва идоракунии комплекси агросаноатӣ» хатм кардааст. Фаъолияти кориашро соли 1984 ба ҳайси иқтисодчӣ оғоз намудааст.
* Аз соли 1985 то соли 1988 аспирант, солҳои 1989—1994 асисстенти кафедраи кибернетикаи иқтисодӣ ва омори Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон буд.
* Аз соли 1994 то соли 2002 дар вазифаи декани факултаи фермерии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, солҳои 2002—2007 ба сифати директори «Маркази миллии таълимии кишоварзӣ» — и Маркази дастгирии хусусигардонии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
* Соли 2002, ӯ ба Маркази миллии таълимии кишоварзӣ оид ба дастгирии хусусигардонӣ дар Тоҷикистон ба кор рафт.
* Соли 2005 — Рустам Раҳматзода дар Академияи кишоварзии ба номи Тимирязеви шаҳри Москва рисолаи докторияшро ҳимоя кард.
* Аз соли 2007 то 2015 — Роҳбари Маркази рушди кадрҳои Вазорати кишоварзии Тоҷикистон.
* Соли 2019 — Олимҷон Бобоев моҳи декабри соли 2019 ба истеъфо рафт ва сиёсатмадори ҷавон, Рустам Раҳматзода, Раиси Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон (соли 2005 таъсис ёфтааст) интихоб шуд. 
* 24 августи соли 2020 Рустам Раҳматзода дар анҷумани пешазинтихоботии ҲИИТ дар Душанбе ҳамчун номзад аз ҳизб пешбарӣ карда шуд.  
* 1 марти соли 2015 — вакили Маҷлиси намояндагон интихоб шудааст.
* 1 марти соли 2020 — вакили Маҷлиси намояндагон интихоб шудааст.
Рустам Раҳматзода зиёда аз 140 мақолаҳои илмӣ, 5 монография таълиф намуда, беш аз 13 нафар докторону номзадҳои илми иқтисодро тайёр намудааст.
Оиладор, соҳиби чор фарзанд мебошад.

## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Мирзоалӣ Бухороии Бисмил

**Мирзоалии Бухороии Бисмил** (қарни XVII) — шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Бухоро ба дунё омадааст. Пас аз хатми таҳсил ва касби камол шеъру шоириро пеша кард ва дар ин ҷода шуҳратманд шудан мехост. Шахси суханоро, сухангӯ, нуктасанҷ буд. Амирону амирзодагон ӯро ба мафҳилҳояшон даъват мекарданд; аз му­сиқӣ ва наво огоҳии комил дошт. Дар тазкираҳову баёзҳо намунаҳои ашъораш сабт гардидаанд, ки мавзӯашон шикоят аз замона, ишқу ошиқӣ, тарғиби ахлоқи ҳамида ва ғ. мебошад.

Намунае аз шеъри Бисмил:

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Паштунҳо

[thumb|200px|Пуштун аз [Покистони Шимолӣ]]
**Афғóнҳо** (), **паштунҳо**, **пуштунҳо**, **пухтунҳо**; () — халқ дар Ҷумҳурии Исломии Афғонистон ва қисми шимолии ғарбии Покистон. Ҳамчунин дар Эрон ва Ҳиндустон зиндагӣ мекунанд. Афғонҳо гуруҳҳои этникии гуногун доранд: афридӣ, вазирӣ, ғилзуйӣ, дурронӣ, мумандӣ, хаттакӣ, шинварӣ, юсуфзайӣ ва амсоли инҳо. Ба лаҳҷаҳои ҷанубу ғарбӣ ва шимолу шарқии забони пашту ва лаҳҷаи дарии забони форсӣ такаллум мекунанд. Бо алифбо — хатти арабӣ менависанд. Шумораи умумиашон дар ибтидои садаи X00 тақрибан 1500 нафар, аз ҷумла дар Афғонистон наздики 2, Покистон 100 Эрон бештар аз 3 млн ва дар Ҳиндустон 8 ҳазор нафар зиндагӣ доранд. [thumb|left|150px| Афғон. Мусаввараи рассоми рус [Верещагин, Василий Васильевич|В. В. Верешагин, 1868]]Эътиқодмандон мусулмонони аҳли суннату ҷамоатанд, қисми кам ба мазҳаби шиъа гаравидаанд. Этногенези Афғонҳо дақиқан таҳқиқ нашудааст, вале ба эҳтимоли қавӣ дар он тоҷикон, ҳиндуҳо ва унсурҳои туркӣ ширкат доштаанд. Ватани аслиашон куҳдоманҳои Сулаймон, Ғазнӣ — Қандаҳор ва Кветта — Пишин мебошад.

## Решашиносӣ ва таърих
Истилоҳи «афғон» бори нахуст дар маъхазҳои таърихии аҳои 6-7 мелодӣ ёд мешавад. Тибқи ривоёт чор иттиҳоди қабилавии Афғонҳо вуҷуд доштаанд, ки бо номи асосгузорони ин қабоил маъруфанд: батанҳо, гаргуштҳо, карларнҳо ва сарбонҳо. Шумораи умумии қабоили Афғонҳо ба 400 адад мерасад. Аз оғози садаи XVI ба баъд Афғонҳо соҳиби давлатдории хеш (ҳокимияти қабилавӣ) мегарданд (Ахора, Ғилзуйӣ, Абдолӣ, Дурронӣ ва ғайра) 
Британияи Кабир борҳо кӯшид, ки Афғонистонро ба худ тобеъ кунад (1838-42, 1878—1880, 1919), вале ин мардумон дар натиҷаи муқовиматҳои шадид тавонистанд, ки дар иттиҳод бо мардумони дигар, аз ҷумла тоҷикон истиқлоли давлатию миллии аҳли мамлакаташонро ҳифз намоянд. Ҷанги шаҳрвандии солҳои 70 асрҳои 20 ба муҳоҷирати сершумори Афғонҳо ба Покистону Эрон мусоидат намуд. Асоси хоҷагидории Афғонҳо деҳқонӣ (ғалла, лӯбиёиҳо, сабзавот, пахта), боғдорӣ ва чорвопарварӣ (гӯсфанд, буз, зебу, говмеш, шутур, асп) мебошад. Афғонҳо аслан мардуми бадавиянд — баҳорон бо галлаҳояшон ба кӯҳҳо рафта, тирамоҳ ба бошишгоҳҳои зимистонӣ бармегарданд. Ҳамчунин ба шикор, оҳангарӣ, наҷҷорӣ, даббоғӣ, қолибофӣ ва заргарӣ машғуланд. Дар афғонҳо ҳанӯз ҳам аломатҳои сулолавӣ — авлод, хайл, қавм, ки аз тарафи доҳии (хон) қабила ва ҷирга (шӯрои обрӯмандон) сарварӣ мешаванд, мавҷуд мебошанд. Оилаҳо падаршоҳӣ буда, аксаран бо хешу табори наздик (бо фарзандони хола, амак ва амма) издивоҷ мекунанд. Афғонҳои муқимӣ дар хонаҳои хиштию похсагӣ ва афғонҳои бодиянишин дар хаймаҳо зиндагӣ доранд.  [thumb|Харитаи сукунати пуштунҳо (бо ранги сабз) дар [Афғонистон ва Покистон дар соли 1980 ]]

## Эзоҳ

## Адабиёт
# Массон В. М. и Ромодин В. А. История Афганистана. М., 1965;
# Ромодин В. А.Генеалогическая структура основных групп афганских (пуштунских) племен и расселение в XVI–XVII вв. М., 1980;
# Афганистан: Справочник. М., 2000;
# Шумеев С., Андреев А. История Афганистана. Киев, 2003;
# Ядгаров Ш. Н. Афганистан. Д., 2005.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Халқҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Афғонистон
Пулод Муҳиддиниён

** Пулод  Муҳиддиниён ** аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон - вакили  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V 

## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*  КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН 

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Рустам Латифзода

** Рустам Барот Латифзода ** — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI. Номзад дар интихоботи президентӣ дар Тоҷикистон (2020), Раиси Ҳизби аграрии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Латифзода Рустам Барот 27 ноябри соли 1960 дар  [ноҳияи Восеъ[|  ноҳияи Восеи]] вилояти Хатлон, ҶШС Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик. Маълумоташ олӣ, Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ва Институти кӯҳшиносии шаҳри Санкт—Петербургро бо ихтисосҳои инженер — гидротехник ва инженер — эколог хатм намудааст.

Дар вазифаҳои усто, инженер, инженери калони КСМ-31 ва Муассисаи махсусгардонидашудаи сохтмонии «Тоҷикводстрой», сармутахассис, сардори шуъбаи Кумитаи давлатии ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон, мутахассис, сармутахассиси шуъбаҳои комплекси агросаноатӣ, экология ва ҳолатҳои фавқулоддаи Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовини аввали Вазири ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовини Раиси Кумитаи давлатии ҳифзи муҳити зист ва хоҷагии ҷангали Ҷумҳурии Тоҷикистон, Директори Маркази илмию тадқиқотии ҳифзи захираҳои оби Кумитаи давлатии ҳифзи муҳити зист ва хоҷагии ҷангали Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Хадамоти назорати давлатӣ оид ба истифода ва ҳифзи табиати Вазорати кишоварзӣ ва ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва сардори Раёсати захираҳои об, илм ва техникаи Вазорати мелиоратсия ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Раиси Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои аграрӣ, захираҳои об ва замин мебошад. Узви Комиссияи муваққатии экологии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон низ мебошад.

* 1 марти соли 2015 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати  VI интихоб шудааст.
* 17 марти соли 2020 Раиси кумитаи Маҷлиси намояндагон оид ба масъалаҳои аграрӣ, захираҳои об ва замин интихоб гардидааст.
* 2 марти соли 2025 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати  VII интихоб шудааст. Вакили Маҷлиси намояндагони  Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Аграрии Тоҷикистон аст.
*  19 марти соли 2025  Раиси кумитаи Маҷлиси намояндагон оид ба масъалаҳои аграрӣ, захираҳои об ва замин дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати  VII интихоб шудааст.

## Ҳаёти шахсӣ
Оиладор, соҳиби чор фарзанд мебошад. Ҳамсараш Раҳмонова Дилором соҳибкор мебошад.
Писари калонии ӯ Латипов Ҷовид, корманди ширкати IRS, писари дигараш Латифзода Наврӯз дар вазорати корҳои хориҷӣ ба ҳайси консули Тоҷикистон дар Амрико фаъолият мекунад.

Духтари бузургаш Зебунисои Рустам корманди бонки тиҷоратии «Арванд» ва духтари худрияш Латипова Меҳринисо, донишҷӯи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII
Асфала софилин

**АСФАЛА СОФИЛИН** (арабӣ: **اسفلسافلين**) таъбири қуръонӣ, ки ба маънои поинтарини пастҳо ва аз пастҳо ҳам поинтар аст. Ин таъбир дар Қуръон фақат дар як маврид – дар ояти панҷуми сураи Тин зикр шудааст. Дар ояте қабл аз он Худованд дар бораи офариниши фитрӣ-ҷисмонии инсон хабар дода, ки он дар беҳтарин сурат ва бо зеботарин пайкаре анҷом гирифтааст, вале камоли маънавӣ ва итмоми ҷавҳари инсониро дар вай ба чизи дигаре марбут намуда, ки он ба интихоби дурусти худаш вобастааст ва аз имону амали солеҳ иборат мебошад. Ҳамон гуна ки Ҳақ таъоло бо офариниши инсон худро аҳсан-ул-холиқин хонда, дар бораи халқи инсон низ ҳаминро гуфта, ки онро дар беҳтарин сурат ва бо зеботарин пайкар офарида ва дар тинати вай тамоми зарфиятҳои моддӣ ва пойгоҳи фитрии иртиқои маънавиро ниҳодааст. Агар аз он пой­гоҳи фитрӣ ва тинати илоҳиаш дуруст баҳра гирад, ба баландтарин қулла ва авҷи болоҳо (аъл-ал-иллиййин) мерасад, вале агар аз ҷодаи ҳақ канора гирад ва камолро аз пучиҳо ҷӯё шавад, пас, дар масири зиндагиаш дар фаросӯи пасте қарор гирифта, ба поинтарин дараҷаи пастҳо – асри санг баргаштааст.
Ҳамин уфти маънавӣ, барҳам хӯрдани таодули равонӣ ва табоҳ гардидани фитрати зебои инсонӣ дар ифодоти равоншиносонаи қуръонӣ ба асри санг таъбир шудааст ва бис­ёре аз муфассирон ибораи асри сангро ба маънои фавқ тафсир кардаанд. Дар порае аз тафсирҳо асри сангро ба маънои дӯзах ва поинтарин табақаи он низ донистаанд, яъне касоне, ки аз имон ва амали солеҳ дурӣ ҷӯянд ва дар куфру маъсият исрор варзанд, рӯзи қиёмат дар пасттарин таба­қоти дӯзах партофта мешаванд. Масалан дар бораи мунофиқон мефармояд: **«Мунофиқон дар поинтарин табақаи оташ ҷой дода мешаванд»** (4:145).
## Адабиёт
* 
* А. Боқизода. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011.

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Ислом
Гурӯҳ:Истилоҳот
Бирмингем (мазмунҳо)

* Бирмингем шаҳр дар иёлати Алабамаи ИМА
* Бирмингем, Инглистон шаҳр дар Инглистон
Асфалтубетон

**АСФАЛТУБЕТÓН**, масолеҳи бинокориест аз омехтаи шағал, рег, битум ва хокаи минералӣ. Асфалтубетонро барои рӯйпӯш кардани роҳҳо, майдонҳо, фаршҳои коргоҳҳову анборҳо ва боми биноҳо истифода мебаранд. Асфалтубетон якқабата ва дуқабата мешавад. Ғафсии асфалтубетон якқабата ба 2,5–6 см ва дуқабата ба 7,5–9,5 см баробар аст. Омехтаи асфалтубетон дар се ҳолати ҳароратӣ тайёр карда мешавад: сард (10 оC–40 оС) бо битуми моеъ, гарм (40 оС–80 оС) бо битуми андаке ғализ ва тафсон (140 оС–170 оС) бо битуми ғализ.
## Адабиёт
*  / К. Ҳомидов.

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Масолеҳи сохтмонӣ
Гурӯҳ:Роҳҳо
Гулбаҳор Ашурзода

** Гулбаҳор Ашурзода** () — пизишк, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V ва даъвати VI

## Зиндагинома
Гулбаҳор Ашурзода (*Гулбаҳор Сангиллоевна Ашурова*) 18 марти соли 1973 дар ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1996 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистонро бо ихтисоси табиби акушер — гинеколог хатм кардааст. Номзади илмҳои тиб мебошад.
 
Фаъолияти кориашро соли 1997 ба ҳайси табиби акушер — гинеколог дар беморхонаи клиники № 6, шаҳри Душанбе оғоз намуда, минбаъд дар вазифаҳои табиби акушер — гинеколог дар Маркази тиббӣ, мудири бахши модаршавии бехавф ва танзими оилаи Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
 
Аз моҳи январи соли 2014 дар вазифаи Директори Маркази миллии солимии репродуктивии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
 
Оиладор, соҳиби ду фарзанд мебошад.
 
1 марти соли 2020 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум интихоб шудааст.

## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Занҳо-сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занони Тоҷикистон дар сиёсат
Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон
Наиля Асфандиёрова

**Асфандиёрова Наиля Сайфуллоевна** (зод. 2 декабри 1951, Душанбе) — иммунолог, доктори илми тиб (1989), узви вобастаи АИ ҶТ (1991). ИДТТ ба номи Абуалӣ ибни Синоро хатм кардааст (1974). Ординатори кафедраи терапияи госпиталии ҳамин институт (1974—1976). Корманди ИГЭ-и АИ ҶТ (1976—1977), аспиранти факултети тиббии Донишгоҳи давлатии Тарту (Эс­тония; 1977—1980), ходими хурд, калон, сарходими илмӣ (1980—1988) ва мудири лабораторияи иммунологияи Институти гастроэнторологияи АИ ҶТ (1988—1993). Ҳоло дотсенти ДДТ-и Рязан ба номи академик И. П. Пав­лов мебошад. Муаллифи тақрибан 150 асари илмӣ, 2 кашфиёт, 3 навоварӣ ва 3 дастури методист. Оид ба иммунология, бемориҳои ҷигар, таъсири шароб ба фаъолияти ҷигар, инчунин роҳҳои муолиҷаи бемориҳои музмини ҷигар пажӯҳишҳои муҳим анҷом дода­аст.

## Осор
* Современная тактика терапии хронических диффузных поражений печени. Душанбе, 1988;
* Лазерная терапия в комплексном лечении хронических диффузных поражений печени с использованием гелий — неонового лазера. Душанбе, 1988.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Асфори муқаддас

**«АСФОРИ МУҚАДДАС»** (арабӣ: **اسفارمقدس** ҷамъи сифр, ба маънои китоб ва фасл), фаслҳои панҷгонаи Аҳди қадим, ки қонун, асфори хамса, китобҳои панҷгонаи Мусо ва дар умум Тавротро дар бар мегирад. Таврот ва ё «Аҳди қадим» аслан аз панҷ фасл ва ё китоб (сифр), ки бар асоси гуфтаҳои яҳуд ҷавҳари ваҳйи илоҳӣ ба Мусоро ташкил медиҳанд, ба вуҷуд омадааст:
#Сифри Пайдоиш ва ё Таквин (книга Бытия), ки дар он дар бораи офариниши ҷаҳони ҳастӣ, халқи одам ва нахустин гуноҳи вай, тӯфони бузург ва саргузашти паёмбароне чун Нӯҳ, Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб гузориш дода шуда, бо зикри достони Юсуф ва муҳоҷирати хонадони Яъқуб ба Миср ба поён расидааст.
#Сифри Хурӯҷ ва ё Баромад (Исход), ки дар бораи гирифториҳои банӣ Исроил дар Миср, хурӯҷи онҳо ҳам­роҳи Мусо (ъ) аз он ҷо, ду пора гаштани оби баҳр ва ҳаводиси дигаре, ки дар нимҷаз. Сайно (Сино) дар даврони саргаштагии банӣ Исроил ба вуқӯъ пайвастааст, маълумот медиҳад. 
#Сифри Ловиён (Левит), ки дар он қонунҳо, расму ойин, коҳинон ва дигарон маросими динии қабилаи Ловӣ зикр гардидааст. Ин қабила ба Ловӣ писари Яъқуб мансуб буда, дар биёбони Тиҳ ба Худо ва паёмбараш Мусо (ъ) вафодор монд ва минбаъд пешвоёни яҳуд аз миёни онҳо баргузида мешуданд ва сифри Ловӣ ба баёни ҳоли онҳо ихтисос ёфтааст. 
#Сифри Адад ва ё Шумора (книга Чисел), ки дар он идомаи саргузашти қавми яҳуд пас аз вафоти Мусо (ъ), ҷонишинии Юшаъ ибни Нун ва ба сарзамини Канъон расидани банӣ Исроил зикр гардидааст. Ва чун саршумори банӣ Исроил ду бор дар он зикр шуда, ба сифри Адад шинохта шудааст. 
#Сифри Дуюми қонунгузорӣ ва ё Такрори шариат (Второзаконие), ки дар он баъзе қонунҳои динӣ ва маданӣ ва суханрониҳои Мусо (ъ) барои банӣ Исроил зикр шудаанд ва ба вафоти Мусо (ъ) дар биёбони Тиҳ ба поён расидааст
Ба ақидаи яҳудиён Асфори муқаддас ба худи Мусо (ъ) мансуб буда, дар давраи саргаштагии онҳо дар биёбони Тиҳ навишта шудаанд ва таърихи таълифи онҳо ба охирҳои ҳазораи дуюм ва ибтидои  ҳазораи аввали  то милод бармегардад, вале матни аслии Таврот ба забони ибрӣ вуҷуд надорад ва қадимтарин матни бозмонда аз он ба забони юнонӣ буда, ба садаи III то милод тааллуқ дорад. Таврот дар фарҳанги динии яҳуд умуман, ба таври шифоҳӣ ҳифз мешуд, то он ки солҳои 70–72 садаи аввали пас аз милод ба сарпарастии ҳохом Юҳнон бин Зекой аз даҳонҳо гирдоварӣ ва дар маҷмӯае тадвин гардид. Илова бар ин панҷ фасл ва ё сифр дар Таврот китобҳои дигаре низ ҳамчун фаслҳои алоҳида вуҷуд доранд.
	

## Адабиёт
*  / А. Боқизода.
* Советский энциклопедический словарь. М. 1980; 
* Боқизода А.Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011.

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Истилоҳот
Гурӯҳ:Дин