open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҳодӣ Баккуш

**Ҳодӣ Баккуш** (  &#x200E;  ; 15 январи 1930 , Ҳаммом Сусс  - 21 январи 2020) - сиёсатмадори Тунис, сарвазири Тунис аз 7 ноябри 1987 то 27 сентябри 1989 . 
## Фаъолияти сиёсӣ
Баккуш раҳбарии Ҳизби сотсиалисти Дустуровро бар дӯш дошт, то соли 1988 номи худро ба Иттиҳоди конститутсионии демократӣ иваз кард. Баккуш дар солҳои 1950 дар Фаронса таҳсил кардааст. Дар баробари ин дар иттифоқи донишҷӯён фаъолияти сиёсии худро давом медод. Дар як вақт, ӯ дар Фаронса боздошт шуд, ки аз ҷониби Ҳабиб Бурқиба, ки шахсан ӯро пас аз озод шудан истиқбол кард. Дар солҳои 60-ум губернатор ва котиби комитети координатсионии Бизерта таъин карда шуд. Баъд вай пай дар пай губернатори Сфакс ва Габес мешавад. Вай инчунин аз соли 1960 то 1964 шаҳрдори Ҳаммом Сусс буд.

7 ноябри соли 1987 вай ба ҷои Зайналобуддин бин Алӣ, ки навакак президент Ҳабиб Бурқибаро аз вазифаи сарвазир ва котиби генералии Ҳизби сотсиалисти Дустуров барканор карда буд. 27 сентябри соли 1989 ба ҷои вай Ҳамид Қаруӣ таъин шуд.

Бакушро президент Зайналобуддин бин Алӣ ба ҳайси узви Палатаи Шӯро ҳангоми таъсиси он дар соли 2005 таъин мекунад. Вай инчунин то замони пароканда шудани ин ҳизб дар 20 январи соли 2011 дар ҷараёни инқилоби Тунис узви Кумитаи марказии Ассотсиатсияи конститутсионии ҳоким буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Тунис
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тунис
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020
Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 январ
Гурӯҳ:Зодагони соли 1930
Гурӯҳ:Зодагони 15 январ
Аслан Тхакушинов

**Аслан Китович Тхакушинов** (адигеӣ Тхьакӏущынэ Аслъан Кытэ ыкъор; тав. 12 июли соли 1947, д. Уляп, ноҳияи Красногвардейский, Вилояти Мухтори Адигея, Кишвари Краснодар, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия, доктори илмҳои сотсиология, профессор, академики Академияи маорифи Русия бо ихтисоси этнопедагогика (2012).

Президенти Ҷумҳурии Адигея аз 13 январи соли 2007 то 20 апрели соли 2011. Сарвари Ҷумҳурии Адигея аз 20 апрели соли 2011 то 12 январи соли 2017. Ректори Донишгоҳи давлатии технологии Майкоп (1994-2006). Собиқ узви Шӯрои олии ҳизби Русияи воҳид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Дӯстӣ (Русия)
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 4
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 3
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1947
Гурӯҳ:Зодагони 12 июл
Михаил Иннокентевич Семёнов

**Михаил Иннокентевич Семёнов** (26.11.1938 – 18.10.2019) – сиёсатмадори рус, вакили Шӯрои Олии ИҶШС (1984 – 1989), узви Шӯрои Федератсияи Русия (1996 – 2001), вакили Хурали Халқии Ҷумҳурии Бурятия, Раиси Хурали Халқии Ҷумҳурии Бурятия (1994— 2002)  .

## Зиндагинома
Михаил Семёнов 26 ноябри соли 1938 дар деҳаи Корсунгайи ноҳияи Нукутски вилояти Иркутск таваллуд шудааст. Бурят аз рӯи миллат  .

Пас аз мактаб ба Донишкадаи кӯҳӣ-металлургии Иркутск дохил шуда, соли 1960 онро бо ихтисоси муҳандиси кӯҳӣ хатм кардааст.

Дар ин самт ӯ ба вилояти Чита рафт ва дар он ҷо муҳандис ва баъд сармуҳандиси кони управленияи кони Дарасуни трести «Забайкалзолото» шуда кор кард.

Соли 1965 барои кор ба Бурятия ба комбинати вольфрам-молибдени Джида рафт . Минбаъд тамоми хаёти Михаил Семёнов бо ҳамин ноҳия вобаста хохад шуд. Прораб, сардори участка, саринженери шахта, саринженери комбинат шуда кор кардааст. Соли 1980 Михаил Семёнов директори комбинат таъин шуд.

Соли 1985 ба вакили Совети Олии СССР даъвати 11 интихоб шудааст. Семёнов дар соли 1988 ҷонишини Раиси Совети Вазирони РАСС Бурят таъин шуд. Аз ҳамин лаҳза фаъолияти сиёсии ӯ оғоз меёбад.

30 июни соли 1994 М.Семёнов аз округи Закаменский вакили Хурали Халқии Ҷумҳурии Бурятия интихоб шуд. Вай депутати ХД ҷБ чор даъват буд. 21 июли соли 1994 дар иҷлосияи нахустини парлумони нав дар интихоботи алтернативӣ раиси Шӯрои халқӣ интихоб шуд.

Дар ин мақом, Семёнов дар соли 1996 узви Шӯрои Федератсияи Русия шуд. Моҳи декабри соли 2001 ӯ ба далели интихоб шудани намояндаи Хурали мардумии Бурятия ба он тибқи тартиби нави ташкили палатаи болоии парлумони Русия аз узвияти Шӯрои Федератсияи Русия истеъфо дод.

5 июли соли 1998 Семёнов бори дуюм вакили Хурали мардумии Ҷумҳурии Бурятия интихоб шуд. 20 июли соли 1998 боз дар интихоботи Раиси Хурали мардумӣ ғолиб баромад. Вай то 23 июни соли 2002 дар ин вазифа мемонад.

10 марти соли 1999 Михаил Семёнов раиси Шӯрои байнипарлумонии мақомоти қонунгузори ҳокимияти давлатии ноҳияи худмухтори Бурятияи Агинский, Ҷумҳурии Бурятия ва Вилояти Мухтори Уст-Ордаи Бурятия интихоб шуд.

Ӯ 18 октябри соли 2019 дар синни 81-солагӣ даргузашт.

## Оила

* Антонина Анатолевна — зан
* Эндрю - писар
* Юрий - писар
* Марина - духтар

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарфарозшудагон бо медали «Ветерани меҳнат»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми ҳуқуқшиносӣ
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2019
Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 октябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1938
Гурӯҳ:Зодагони 26 ноябр
Мугдин Тлехас

**Тлехас Мугдин Солеҳович** () — ходими давлатӣ ва сиёсии Шӯравӣ. Охирин раиси кумитаи иҷроияи вилояти Адигея. 

## Эзоҳ
Юрий Дёмин

**Юрий Сергеевич Дёмин** (23 майи 1940, деҳаи Булгаковои ноҳияи Уфа, ҶАШС Бошқирдистон, РСФСР — 13 ноябри соли 2009, шаҳри Уфа, Ҷумҳурии Бошқирдистони Федератсияи Русия) — арбоби шӯравӣ, ҳизбӣ ва давлатии Русия, раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Бошқирдистон (1994-1995).

## Зиндагинома
Солҳои 1957-60 дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст.

Соли 1965 Донишкадаи политехникии Челябинскро хатм карда, фаъолияти меҳнатиашро дар парки автомобилии No 2-и Уфа-и Башавтоуправление оғоз кардааст. Саринженери парки автомобилии рақами 2-и Уфа, Башавтоуправление шуда кор мекард.

Дар солҳои 1968—1969 — сардори шуъбаи ташкили кори нақлиёт дар сохтмони трести «Оргтехстрой».

Дар солҳои 1969—1970. — саринженери автобазаи рақами 1-и трести «Башкирстройтранс».

Дар солҳои 1970—1975 — инструктори шӯъбаи саноат ва нақлиёти комитети шаҳрии КПСС-и Уфа,

дар солҳои 1975—1987 — котиби дуюми комитети ҳизбии ноҳияи Кирови Уфа.

Солҳои 1987—1990 — ҷонишини раис, раиси комиҷроияи Шӯрои ноҳияи Киров.

Солҳои 1990-1994 — ҷонишини якуми Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Бошқирдистон.

Солҳои 1994-1995. — Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Бошкирдистон.

Депутати халки Ҷумҳурии Бошқирдистон даъвати дувоздаҳум интихоб шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2009
Гурӯҳ:Фавтидагони рӯзи 13 ноябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1940
Гурӯҳ:Зодагони 23 май
Андрей Геннадиевич Назаров

**Андрей Геннадиевич Назаров** () — сиёсатмадор ва арбоби ҷамъиятии Русия, ҳамраиси созмони умумирусиягии ҷамъиятии « Бизнес Россия». Сарвазири Ҳукумати Ҷумҳурии Бошқирдистон (аз 17 сентябри соли 2020), Намояндаи махсуси Президенти Ҷумҳурии Бошқирдистон оид ба ҳамкориҳои сармоягузорӣ, номзади илмҳои сиёсӣ. Ҳамраиси иҷроияи Ташкилоти худмухтори ғайритиҷоратии «Маркази расмиёти ҷамъиятии «Бизнес зидди коррупсия». Раиси шӯъбаи вилояти Бошқирдистон Коллегияи адвокатҳои Русия. Раиси Раёсати Фонди ЯМЭФ. Андрей Назаров ҳамчун раиси Раёсати Фонди ЯМЭФ, барои ҷалби сармояи хориҷӣ ба Ҷумҳурии Қрим бо сармоягузорони хориҷӣ як қатор мулоқотҳои корӣ ташкил ва баргузор намуд.

## Эзоҳ
Ҷиянқум

**Ҷиянқум** () — деҳа (*ауыл*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Бойдибек ҷойгир аст. Дар соли 2009  нафар аҳолӣ дошт. 
## Эзоҳ
Гули қашқарӣ

**Гули қашқарӣ**, **минои чинӣ** () — рустании як ё дусола; гули маъруфи зебо.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш рости сахт (20-90 см қад мекашад), сершохи сабзранг, гоҳо сурхча. Баргаш сабзи байзашакл (дарозиаш 15-18 см), дандонадор, ботартиб ҷой гирифтааст. Хӯшагулаш сабадак (қутраш 3-15 см). Гулбаргҳояш забоншакл ё найчамонанд буда, арғувонӣ, бунафш, сурх ва ғ. мешавад. Гули қашқарӣ моҳҳои июл — октябр гул карда, баъди 30-40 рӯз тухм мебандад (вазни 450—500 донааш 1 г). Тухми гули қашқарӣ қобилияти сабзишашро 2-3 сол нигоҳ медорад. Дар дунё зиёда аз 4000 навъи гули қашқарӣ ба вуҷуд оварда шудааст, ки тақр. 

## Парвариш
200 намуди онҳоро парвариш мекунанд. Гули қашқарӣ аслан аз қисмати ҷанубу ғарбии Шарқи Дур, Хитой, Муғулистон ва Корея аст. Дар шароити иқлими Тоҷикистон низ хуб месабзад. Тухми онро моҳи феврал дар гулхонаҳо, моҳи апрел дар ҳавои кушод мекоранд. Гули қашқарӣ рустании рӯшноидӯст ва сармобардор аст. Дар хоки ҳосилхези начандон турш беҳтар месабзад. Пеш аз кӯчати ниҳолҳо тирамоҳ заминро амиқ шудгор карда, ба ҳар метри мураббаъ 2-4 кг порухок ва барги пӯсида меандозанд. Истифодаи пору баъзан боиси сар задани касалии фузариоз мешавад. Аз ин лиҳоз гули қашқариро дар як замин ҳар сол, инчунин баъди гули ёқут, лола ва мехчагул намешинонанд. Баҳорон ба гулзор 20-40 г суперфосфат, 15-20 г сулфати аммоний, 15-20 г намакҳои калийдор мепошанд. Гули қашқарӣ рустании ороишӣ буда, онро барои бунёд намудани гулхатту гулнақш, сабзкории кӯчаю хиёбон ва шаҳру шаҳракҳо истифода мебаранд. Аз ширинча, касалиҳои фузариоз, септориоз, решатосак, фитофтороз, ризоктониоз, склеротиниоз ва занга осеб мебинад. Ба гули қашқарӣ кирми тирамоҳӣ, лесак ва тортанаккана низ зиён мерасонанд. Барои пешгирӣ ва мубориза бо касалиҳо истифодаи маҳлулҳои 0,2-фоизаи хлорофос, 1-фоизаи даҳани фаранг ва оҳакоб муфид аст. Гулдастаи гули қашқарӣ то 14 рӯз тару тоза ва ботароват меистад (фақат пояи онро шуста оби гулдонро иваз кардан лозим).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Петренко И. А. Астры: Научно-популярное издание. М., 2001;
* Григорьев Д. Все растения мира. М., 2006.
Гули коҳ

**Гули коҳ**, **сафедкоҳ** — боқимондаи ғалладона, ки баъди кӯфтану аз дон ҷудо кардани он мемонад.

Таркиби гули коҳ серғизо буда, пӯсти дон, қисмҳои сарак, появу баргреза, майдаи дон, тухми алафҳои бегона дорад. Гули коҳро ба хӯрокҳои сершира илова мекунанд ё бо дурда, меласса (партови заводи лаблабуи қанд) тар карда, ба чорво медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кишоварзӣ
Гули марворид

**Гули марворид**, **марворидак**, **минои чаманӣ** () — гунае рустании дусола ва бисёрсола.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш кӯтоҳ (10-30 см), баргаш белчашакл, хӯшагулаш сабатак (гулҳои мобайниаш зард, гулҳои канориаш сафед, сурх ё гулобӣ), тухмаш зард, гирдаи майда (вазни 3000 донааш 1 г). Аввалу охири тобистон гул мекунадг. Гулаш сафед, гулобӣ ё сурх. Гули марворид рустании рӯшноидӯст ва сармобардор аст. Аслан аз Аврупо ва Осиёи Хурд мебошад. Навъҳои худрӯи он дар марғзор ва гилзаминҳои Осиёи Марказӣ, Қрим, Қафқоз дучор меоянд. Ду навъи гули марворид (B.p. var. fistulosa, B.p. var. ligulosa) маъмул аст. Бештар навъҳои гулаш сафед («Бетховен»), гулобӣ («Монте Роза») ва сурх («Этна» ва «Титлис»)-и он парвариш карда мешаванд. Дар Тоҷикистон аз аввалҳои феврал ё март то боридани барфи аввал гул мекунад. Тухмаш баъди 7-14 рӯзи кишт рӯйида, гулаш соли 2-3-юм мешукуфад.

## Хосиятҳои шифоӣ
Гули марворид хосияти давоӣ дорад. Табибони халқӣ бо хӯшагули он дар мавриди латхӯрӣ, дунбал ва бавосир тарбандӣ мекунанд. Ҷӯшобаи шукуфаашро барои муолиҷаи иллати узвҳои нафаскашӣ, ҷигар, обхӯраву тарбод ва қабзият истифода мебаранд. Барои муолиҷаи бемориҳои пӯст муфид аст. Агар 2 чумча алафи майдакардаи гули марворидро дар як истакон оби ҷӯш 2-3 соат нигоҳ дошта, сипас рӯзе 3 бор 1/3-истаконӣ истеъмол намоянд, ба илтиҳоби рӯдаи ғафс, газаки гурда ва захми меъда шифо мебахшад. Бо ҷӯшоби ширгарми он тарбандӣ кардани банду буғум ба бемориҳои тарбод, артрит, артроз нафъ дорад.

## Адабиёт
* 
* Турова А. Д. Лекарственные растения СССР и их применение. М., 1974;
* Потопов С. П., Коваль Э. Т., Черных Т. Учебная книга цветовода. М., 1980;
* Ходжиматов М. Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана. Д., 1989;
* Тавлинова Г. К. Ранние цветы. СПб., 1990.
Ноҳияи Бойдибек

**Ноҳияи Бойдибек** () — ноҳия (*аудан*) дар вилояти Туркистон, Қазоқистон. Маркази маъмурӣ — д. Шаян (Чаян). Масоҳат — 7 200 км². Аҳолӣ — 60 ҳаз. нафар.

## Таърих
Дар солҳои 1928—1930 ва 1933—1963 бо номи **Чаян** (Чаяновский район) вуҷуд дошт. Дар солҳои 1964—1996 бо номи **Олғабас** (Алғабас ауданы), ва аз соли 1996 номи **Бойдибек**ро дорад.

## Аҳолӣ
Қазоқҳо (96,48%)

Курдҳо (2,70%)

Форсҳо (0,29%)

Русҳо (0,18%)

Дигарон (0,36%)

## Тақсимот
Ноҳия аз 52 деҳа ва 11 ҷамоати деҳот иборат аст:

* Ағибат
* Алғабос
* Алмалӣ
* Боралдай
* Борлисой
* Бӯген
* Кӯктерек
* Қосоқҷар
* Мингбулоқ
* Оқбастау
* Ҷомбул

## Эзоҳ

*
Офтоби нимашаб

[thumb|Офтоби нимашаб (6 июн 0:44, [Димоғаи Шимолӣ, Нурвеж).]]
**Офтоби нимашаб**, **хуршеди нимашаб** () — як падидаи табиъӣ аст, ки дар моҳҳои тобистонӣ дар арзҳои ҷуғрофиёии шимолӣ дар маҳдудаи шимоли Мадори шимолгон ва ҳамчунин дар зимистон дар арзҳои ҷуғрофиёии ҷанубии Мадори ҷанубгон рух медиҳад.

Дар ин рухдоди табиъӣ, Офтоб дар мавзеъи маконии худ дар ҳангоми нимашаб возеҳу ошкор аст. Дар обуҳавои мусоид ва соф, бештари мавқеъҳо Офтоб ба муддати 24 соат ба шакли пайваста дар шимоли Мадори шимолгон ва ҷануби Мадори ҷанубгон, пайдову ҳувайдо аст. Сарзаминҳои наздиктар ба қутб бештар шоҳид ин падида ҳастанд ва бо наздиктар шудан ба қутб, ин падида дар рӯзҳои бештаре рух медиҳад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Падидаҳои Замин
Гурӯҳ:Шимолгон
Гули Наврӯз

«**Гули Наврӯз**» () — рисолаи ирфонии Аҳмади Косонӣ, ки зоҳиран дар баёну тафсири ҳадиси ғанимат шумурдани сардии баҳор ва дурӣ ҷустан аз сардии тирамоҳ аст.

«Гули Наврӯз» ҷанбаи таълимӣ ва пандуҳикматӣ дошта, онро насри бисёр равону ширин, ашъор ва тамсилу ташбеҳоти зиёд зинат додаанд. Ба мисли: «тухми муҳаббат», «замини дил», «гулҳои мушоҳадот», «меваҳои муоянот», «шароби маҳаббат», «паймонаи сухан ва хумхонаҳои ваҳдат». Косонӣ зимни баёни манзуру мурод аз ёди баҳорӣ ва боди баҳорӣ ба таълими марҳалаҳои сайру сулук, таърифи истилоҳоту таъбироти ирфонӣ, назири қабзу баст, дард, ишқ, сукр, фано ва панду андарзҳои суфиёна пардохтааст. Аз «Гули Наврӯз» ба шӯру ҷазабаи ишқи илоҳӣ афтодани Косонӣ ва тариқаи нақшбандия пеша кардану машраби ваҳдати вуҷуд доштани ӯ ошкор мешавад. Дар «Гули Наврӯз» ҳамчунин таълимоти иҷтимоии қобили таваҷҷуҳ ва арзишманд баён шудааст. Дар он дар бораи эътиқоду иноёти амир Убайдуллоҳхон (яке аз салотини ӯзбектабори замони Косонӣ, ки дар Самарқанд қарор дошта, ашъори ирфонии зиёде ба забони форсӣ-тоҷикӣ сурудааст) сухан ронда, нақши подшоҳонро дар тазмину бақо ва рушду ривоҷи тариқати дарвешон арзишманд арзёбӣ кардааст. Нусхаи чопи сангии «Гули Наврӯз» дар ганҷинаи дастхатҳои Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Рӯдакии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти рақами 4698/22 маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* محمد هاشم کشمی بدخشی برهانپور. نبمات القدس من حدائق الانس. تهرانف ١٣٧٤ ه. ش.ر

Гурӯҳ:Наврӯз
Иқлими мавсимӣ

мини|250x250пкс| Минтақаҳои курраи Замин, ки бо иқлими мавсимии гармсерӣ хос аст
**Иқлими мавсимӣ** — иқлими хосси минтақаҳои Замин, ки дар он гардиши атмосфера хусусияти мавсимӣ дорад ва иқлими нисбатан камёб аст. Дар табақабанди иқлимии Кёппен ин иқлим бо ҳуруфи Аm нишон дода мешавад

Иқлими мавсимӣ дар ҳамаи моҳҳои сол дорои дамои моҳонаи аз 18 дарҷа боло аст ва монанди иқлими тропикӣ (гармсерӣ) дорои фасли хушку мартуб аст, вале бар хилофи он хушктарин моҳи иқлими мавсимӣ камтар аз 60 миллиметр борон ба худ мебинад, вале мизони бориши хушктарин моҳ бештар аз як бисту панҷуми кулли бориши солона аст. Дигар тафовути иқлими мавсимӣ бо иқлими гармсерӣ ин аст, ки иқлими мавсимӣ нисбат ба иқлими гармсерӣ дорои навасони дамои камтаре дар тӯли сол аст. Хушктарин моҳи ин иқлим тақрибан ҳамеша ҳангоме рӯй медиҳад, ки он сӯи хатти истиво инқилобин (хуристон) оғоз гаштааст.

## Пайванд

* Glossary.ru: Иқлими муссонӣ 
* Муссонный климат
Гурӯҳ:Тропикӣ
Гурӯҳ:Намудҳои иқлими Кёппен
Тоҷуддин Аҳмад

**Тоҷуддин Аҳмад** ( 23 июли 1925, деҳаи Дардариёи Бритониёи Ҳиндустон - 3 ноябри 1975, Дакка, Банглодеш ) — аввалин сарвазири Банглодеш ( 1971 — 1972 ), аз шарикони Муҷибур Раҳмон.

## Зиндагинома
Тоҷуддин Аҳмад соли 1953 факултети иктисодии Донишгоҳи Даккаро хатм намуда, унвони бакалавр (бо дипломи аъло) гирифт. Баъдтар дар соли 1964 таҳсилоти ҳуқуқшиносиро гирифт. Аҳмад дар синни ҷавонӣ ба сиёсат шавқу рағбат пайдо кард ва соли 1943 ба Лигаи мусулмонон шомил шуд. Пас аз тақсими Ҳиндустони Бритониё ӯ ба нишони эътироз алайҳи сиёсати он муқобили Покистони Шарқӣ ҳизбро тарк кард. Соли 1949 яке аз асосгузорони Лигаи Авамӣ  шуд.

Пас аз ҷорӣ шудани вазъи ҳарбӣ дар кишвар дар соли 1958, Лигаи Авамӣ мамнӯъ шуд ва Тоҷуддин тақрибан як солро дар зиндон сипарӣ кард. Пас аз озод шуданаш дар ҷунбиши демократӣ таҳти роҳбарии Ҳусайн Шаҳиди Суҳравардӣ ширкат карда, ба ҳукмронии низомии Муҳаммад Айюбхон мухолифат кард ва барои ин дубора зиндонӣ шуд. Ӯ дар эҳёи Лигаи Авамӣ дар соли 1964 саҳм гузошта, котиби ҳизб интихоб шуд. Пас аз он дар моҳи апрели соли 1964 боз боздошт шуд ва танҳо соли дигар озод карда шуд. Соли 1966 Котиби генералии Лигаи Авамӣ интихоб шуд, ҳамон сол барои ташвиқи зиддиҳукуматӣ боздошт шуд, ҳукумати Покистони Шарқӣ соли 1969 баъди эътирозҳои оммавии мардум ӯро озод кард. Соли 1970 вакили Мачлиси миллй шуд. 

Лигаи Авамӣ дар интихоботи умумии соли 1970 аксарияти куллро ба даст овард. Аммо ҳукумати Покистон натоиҷи онро лағв кард. Ба дунболи ин эътирозҳо дар Покистони Шарқӣ бо роҳбарии Муҷибур Раҳмон эътирозҳои бесобиқа ба амал омаданд. Вай ба ҳайси яке аз созмондиҳандагони ошӯбҳои 25 марти соли 1971 баромад карда, тасмим гирифт, ки ба Ҳиндустон муҳоҷират кунад, пас аз он ки артиши Покистон куштори аҳолии банголиро оғоз кард. Вай сарвазири ҳукумати Банглодеш дар асирӣ шуд, ки дар ин вазифа дар давраи Ҷанги истиқлолияти Банглодеш буд. Пас аз ба даст овардани истиқлолияти Банглодеш, ӯ 22 декабри соли 1971 ба кишвар баргашт ва сарвазири давлати нави мустақил Банглодеш шуд. Баъдан ин мақомро Муҷибур Раҳмон бар ӯҳда гирифт ва Тоҷиддин Аҳмад раиси вазорати молияи Банглодеш шуд. Дар тартиб додани лоихаи Конститутсияи Банглодеш иштирок намуд. Баъди кушта шудани Муҷибур Раҳмон дар 15 августи соли 1975 вазъи сиёсии кишвар тағйир ёфт ва Тоҷуддин Аҳмад 23 августи ҳамон сол ба ҳабс гирифта шуд. 3 ноябри соли 1975 дар ҳабсхонаи марказии Дака хамрохи се рафиқи дигари ҳамҳизб вахшиёна кушта шуд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Банглодеш
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Банглодеш
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Инқилобгарони Банглодеш
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони кушташуда
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1975
Гурӯҳ:Даргузаштагони 3 ноябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1925
Гурӯҳ:Зодагони 23 июл
Рӯзи ҷаҳонии ҳуқуқи истеъмолкунанда

[thumb|[Фурӯшанда ба ҳангоми кор]]
**Рӯзи ҷаҳонии ҳуқуқи истеъмолкунанда** () — дар 15 март ҷашн гирифта мешавад. Аввалин бор дар соли 1983 ҷашн гирифта шуд.

## Таърих
Рӯзи ҷаҳонии ҳуқуқи истеъмолкунанда ва муштарӣ, аввалин бор дар соли 1960 анҷом шуд, ки ҳадаф он ҳам таъмини амният ва ризояти муштарӣ буд. Чунин рӯзе барои пардохта шудани бештар ба ҳаққ муштарӣ дар моркети ҷаҳонӣ номгузорӣ шуд. Раисиҷумҳур Ҷон Кенеддӣ дар таърихи 15 марти 1962 як конресс, таърифи худашро аз ҳаққи муштарӣ баён кард. Ӯ ҳамчунин ҳамаи муштариён ҷаҳонро барои гирифтани ҳаққшон ҳақдор донист ва эълом кард, ки амал кардан ба чунин чизе бояд фаротар аз калимоти рӯйи коғаз бошад ва ҳама бояд ба он амал кунанд. Аз он замон ба баъд 15 март ҳарсола ба унвони Рӯзи ҷаҳонии ҳуқуқи масрафкунанда гиромӣ дошта мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзҳои ҷаҳонӣ
Гурӯҳ:15 март
Президенти Ҷумҳурии Чеченистони Ичкерия

**Президенти Ҷумҳурии Чеченистони эътирофнашудаи Ичкерия** (то 14 январи соли 1994 - **Ҷумҳурии Чечен** ( **Нохчий-чо** )   ) мақоми олии давлатӣ дар Ҷумҳурии Чеченистон дар солҳои соҳибихтиёрии воқеии он мебошад.

Президент роҳбари ҳокимияти иҷроия буд ва ҳуқуқ дошт, ки дар ҷаласаҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Чеченистон раисӣ кунад, дар доираи сиёсати хориҷӣ ҳуқуқи пешбурди муносибатҳои байналмилалиро ба уҳда дошта буд   .

## Президентҳои Чеченистони Ичкерия

Охирин интихоботи президентӣ дар Ичкерия моҳи январи соли 1997 баргузор шуда буд.

#### Президентҳо дар муҳоҷират

* Аслан Алиевич Масхадов (2000 - 8 марти 2005)
* Абдулҳалим Саъдулаев (8 марти 2005 - 17 июни 2006)
* Доку Ҳаматович Умаров (17 июни 2006 - 31 октябри 2007)

### Барҳам додани институти президент
31 октябри соли 2007, хабаргузории ҷудоихоҳи Чеченпресс хабар дод, ки Доку Умаров, раиси ҷумҳури вақти Ичкерия, таъсиси Аморати Қафқозро эълон кард ва ҳамзамон аз вазифаи президенти Ҷумҳурии Чеченистони Ичкерия даст кашид ва ба ин васила ин Ҷумҳурии Чеченистони Ичкерияро барҳам дод. Ин изҳорот боиси тақсими ҳукумат шуд .

## Натиҷаҳои интихоботи гузашта
Тақсимоти овозҳо дар интихоботи ахири президентӣ дар Ҷумҳурии Чеченистони Ичкерия дар моҳи январи соли 1997.

Номзади интихобшуда бо роҳи интихоботи умумӣ ва бевосита бо овоздиҳии пинҳонӣ ба мӯҳлати панҷ сол таъин карда мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* World Statesmen.org
Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президенти Чеченистони Ичкерия
Тӯтӣ Юсуфова

**Тӯтӣ Юсуфова** (; 10 марти 1936, Самарқанд — 15 марти 2022, Тошканд) — ҳунарпешаи театру синамои аҳли Шӯравӣ ва Узбакистон, Ҳунарпешаи мардумии Узбакистон (1993) ва дорандаи чандин орденҳои Узбакистон.

## Зиндагинома
Тӯтӣ Юсуфова 10 марти соли 1936 дар вилояти Самарқанд ба дунё омадааст. Хатмкардаи Муассисаи театрию рассомии Тошканд ба номи А. Н. Островский. 

## Корнома
Аз соли 1957 то охири умр дар Театри драмаи Тошканд ба номи Ҳамза кор кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Самарқанд
Рашид Сафар

**Рашид Сафар** (   ) — арбоби сиёсӣ ва давлатии Тунис . Аз соли 1986 то соли 1987 дар давраи маъмурияти президенти Тунис Ҳабиб Бурқиба  дар вазифаи сарвазир буд. Писари ҳуқуқшинос ва сиёсатмадор Таҳар Сафар, шарики Ҳабиб Бурқиба ва ҳаммуассиси Ҳизби миллатгароӣ Тунис дар соли 1934. Аҷдодони Сафар аз аввалин мардуми туркӣ буданд, ки дар замони ҳукмронии Имперотурии Усмонӣ аз Осиёи Хурд ва Мақдуния ба Тунис омаданд   .

## Нигаред низ
* Президенти Тунис
* Сарвазири Тунис

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Тунис
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тунис
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1933
Гурӯҳ:Зодагони 11 сентябр
Муҳаммад Мзалӣ

**Муҳаммад Мзалӣ** ( 23 декабри 1925, Монастир, Тунис — 23 июни 2010, Париж, Фаронса ) — сиёсатмадори тунисӣ ва намояндаи ҳаракати байналмилалии олимпӣ, сарвазири Тунис (1980-1986).

## Зиндагинома
Дар оилаи фурӯшанда таваллуд шудааст.Мактаби фаронсавӣ-арабӣ дар Монастир ва Коллеҷи Садиқиро хатм кардааст.Соли 1950 факултаи филология ва фалсафаи Донишгоҳи Порисро хатм кардааст, бакалаври фалсафа, магистри санъат, профессор.

* 1950—1956 - ба фаъолияти омӯзгорӣ машғул шуд;
* 1956—1958 Директори идораи котиби давлатӣ оид ба маориф
* 1959—1981 - вакили Маҷлиси миллӣ.
* 1959—1964 - директори генералии Раёсати кор бо ҷавонон ва варзиш;
* Аз соли 1964 аъзои КМ Ҳизбии  Сотсиалистии Дустуров (ҲДС), аз соли 1974 аъзои КМ мебошад. Аъзои Бюрои Сиёсии ҲДС.
* 1964—1968 Директори ширкати радиошунавонии Тунис.
* 12 апрели 1968 — 7 ноябри соли 1969 — котиби давлатии оид ба мудофиаи миллӣ.
* 7 ноябри соли 1969 — 12 июни соли 1970 — вазири чавонон ва варзиш.
* 7 декабри соли 1969 — 12 июни соли 1970 — вазири маорифи миллӣ
* 29 октябри соли 1971 — 17 марти 1973 — вазири маорифи миллӣ
* 17 марти соли 1973 — 31 май соли 1976 — вазири нигахдории тандурустй  
* 31 май соли 1976 — 25 апрели 1980 — вазири маорифи миллии Тунис. Вай дар ин вазифа сиёсати арабикунонии барномаҳои  мактабро пеш гирифт, ки онро шарикони арабпарасти Тунис маъкул донистанд.
* Аз 23 апрели соли 1980 — 8 июли соли 1986 — сарвазири Тунис ва котиби генералии ҲДС, дар як вакт аз 7 январи соли 1984 — 28 апрели соли 1986 — вазири корхои дохилй. Сиёсати ӯ тарафдори ислом буда, ба Арабистони Саудӣ ва кишварҳои Халиҷи Форс нигаронида шуда буд (аз ҷумла дар замони ӯ манъи пӯшидани ҳиҷоб дар мактабҳои давлатӣ лағв шуд ва арабикунонии маориф идома дошт). Дар ин давра, вай ҳамчун вориси равшани президент Ҳабиб Бурқиба дониста мешуд.

## Фаъолият дар КБО
Аз соли 1958 дар Кумитаи байналмилалии олимпӣ кишварро (КБО) намояндагӣ мекард. Бо волейбол, футбол, теннис, пиёдагардии варзишӣ машғул буд.

Солхои 1962—1986. — Президенти Комитети олимпии Тунис.Президенти Федератсияи футболи Тунис (1962-1963).Ноиби президент (1963-1967), президенти (1979-1987) Кумитаи байналмилалии Бозиҳои баҳри Миёназамин.
Узви Кумитаи байналмилалии олимпӣ (IOC) аз соли 1965.

## Нигаред низ
* Президенти Тунис
* Сарвазири Тунис

## Сарчашмаҳо
* http://www.answers.com/topic/mohammed-mzali
* http://aroundtherings.com/articles/view.aspx?id=35036 
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Тунис
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тунис
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони Порис
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2010
Гурӯҳ:Даргузаштагони 23 июн
Гурӯҳ:Зодагони соли 1925
Гурӯҳ:Зодагони 23 декабр
Моҳларойим Нодира

**Моҳларойим Нодира** () — и порсигӯ ва узбакигӯйи Осиёи Миёна, ки дар сурудаҳои форсии худ бештар **Макнуна** ва дар сурудаҳои узбакиаш маъмулан **Нодира** ва **Комила** тахаллус мекард

## Зиндагинома
Аз оилаи ашроф. Завҷаи Умархони Амирӣ (1809—1922). Ба узбакӣ ва тоҷикӣ шеър мегуфт. Шеърҳои тоҷикиашро бо тахаллуси «Макнуна» ё «Комила» менавишт. Баъд аз вафоти Умархон писари 14-солаи ӯ Муҳаммадалихон ба тахт нишаст. Лекин давлатро асосан Нодира идора мекард. Ӯ барои ривоҷи фарҳангу ҳунар кӯшиш кард. Ба дарбори худ шоирон, олимон ва аҳли ҳунарро гирд оварда, бозорҳо, масҷидҳо, корвонсаройҳо ва мадрасаҳои нав бино намуд.

Соли 1842 амири Бухоро Насруллоҳ ба Хӯҷанд ҳуҷум карда, Нодира ва писарони ӯро ба қатл расонд. Ашъори Нодира ки дар пайравии устодони шеъри форс-тоҷик ва узбак эҷод шудаанд, дорои мазмуни иҷтимоӣ ва бадеияти баланд аст. Девони мукаммали Нодира дар Музеи давлатии ба номи Алишери Навоии АИ Узбакистон маҳфуз аст.

Дар фонди Институти шарқшиносии АИ Узбакистон боз як девони Нодира нигоҳ дошта мешавад, ки аз 333 ғазал иборат буда, бо тахаллуси «Макнуна» навишта шудааст. 10 ҳазор мисраъ шеърҳои лирикии шоира то ба мо расидааст. Зебоӣ, муҳаббати самими, ғаму ғӯссаи рӯзгор, орзӯҳо умеди занон мавзӯи эҷодиёти шоира аст. Нодира фазилати олитарини инсонро дар вафодорӣ мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
*
AliExpress

**AliExpress** — як бозори ҷаҳонии виртуалӣ мебошад, ки имкони харидани молҳоро аз истеҳсолкунандагони Чин, инчунин Русия, Аврупо, Туркия ва дигар кишварҳо фароҳам меорад. Молҳо дар сайт дар чакана ва яклухт фурӯхта мешаванд (баръакси яклухт Alibaba ). Платформа дар Чин кор намекунад - Taobao онро дар он ҷо иваз мекунад.

AliExpress дар айни замон бо забонҳои русӣ, англисӣ, испанӣ, голландӣ, фаронсавӣ, итолиёӣ, полякӣ, арабӣ ва португалӣ дастрас аст (маълумоти маҳсулот ба таври худкор ба забонҳои гуногун тарҷума карда мешавад). Ба муштариёни берун аз ҳудуди кишвар барои ин забонҳо ба таври худкор дар версияи англисии сайт хидмат мерасонанд.

Сомона аз рӯи маълумоти Alexa   дар феҳристи захираҳои аз ҳама диданшавандаи веб дар ҷаҳон ҷои 32-юмро ишғол мекунад.

## Таърих
AliExpress дар соли 2010 ҳамчун платформаи фурӯши молҳои чинӣ ба кишварҳои дигар оғоз ёфт.  . Дар аввал, ин сайт дар соҳаи B2B барои хариду фурӯш кор мекард. Пас аз он портал ба B2C C2C, роёниши абрӣ ва хидматрасонии пардохт густариш ёфт.

## Пайвандҳо

* Китобистон

## Соҳибон ва роҳбарият

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Интернет мағозаҳо
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Олег Хорохордин

**Олег Леонидович Хорохордин** (тав . 3 апрели 1972, деҳаи Глушинка, ноҳияи Косихин, кишвари Олтой, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Сарвари Ҷумҳурии Олтой аз 1 октябри соли 2019 (раиси муваққати Ҷумҳурии Олтой 20 март — 1 октябри 2019). Иҷрокунандаи вазифаи Шӯрои давлатии Федератсияи Русия, дараҷаи 2 (2014).

## Зиндагинома
3 апрели соли 1972 дар деҳаи Глушинкаи ноҳияи Косихини кишвари Олтой таваллуд шудааст .

### Маориф
Дар соли 1999 Олег Хорохордин факултаи иқтисодии Академияи иқтисод ва ҳуқуқи Олтойро хатм карда, дар соли 2000 шӯъбаи идоракунии давлатӣ ва мунисипалиро хатм кардааст. Соли 2003 аспирантураи рӯзонаро дар кафедраи хидмати давлатӣ ва сиёсати кадрии Академияи идоракунии давлатии Русия дар назди Президенти Федератсияи Россия хатм кардааст .

Соли 2003 барои дарёфти унвони илмии номзади илмҳои ҷомеашиносӣ рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. .

Дар соли 2019 ӯ омӯзишро дар ҷараёни дуюми омодасозии захираи кадрҳои президентӣ дар заминаи Мактаби олии идоракунии давлатии РАНХиГС хатм кардааст .

### Фаъолияти меҳнатӣ
Пас аз хатми мактаб ва пеш аз даъват ба артиш ба ӯ муяссар шуд, ки дар мактаби миёнаи №106-и шаҳри Барнаул, дар суди ноҳияи Ленини Барнаул, дар корхонаи моторсозии Олтой  кор кунад.

Дар давраи аз соли 1990 то 1992 дар ҶШС Украина  хидмат кардааст.

Солҳои 2002-2003 мутахассиси шӯъбаи таҳлилии муттаҳидшудаи маъмурияти ҳудудии Вазорати муносибатҳои амволи Русия дар вилояти Маскав буд. Солҳои 2004-2006 - сармутахассиси шӯъбаи ҳамоҳангсозии кор дар ноҳияи марказии федералии Идораи Хадамоти федералии давлатии шуғли аҳолӣ дар вилояти Маскав. Инчунин, дар давраи аз соли 2002 то 2006 ба ҳайси мушовир оид ба таъминоти иттилоотӣ ва таҳлилии Дастгоҳи Намояндаи ваколатдори Президенти Федератсияи Русия дар Ҳавзаи федералии марказӣ  кор кардааст.

Аз феврали соли 2006 — мушовир, сармушовир, муовини сардори шӯъба, корманди дафтари Дастгоҳи Президенти Федератсияи Русия оид ба сиёсати дохилии Дастгоҳи Президенти Русия. Аз декабри соли 2011 - ёвари, муовини сардори Котиботи муовини сарвазири Федератсияи Русия Владислав Сурков, баъдтар Аркадий Дворкович ва баъд Максим Акимов .

Дар Дастгоҳи Президент ва дастгоҳи ҳукумат ба таъсис ва рушди Маркази инноватсионии «Сколково» (то ҳол узви Шӯрои директорони Фонди Сколково мебошад) назорат мекард, фаъолияти институтҳои рушди инноватсияро ҳамоҳанг мекард ва татбиқи онро ҳамоҳанг кардааст.

### Сарвари Ҷумҳурии Олтой
мини|280x280пкс|<center> Мулоқот бо президенти Русия<br />Владимир Путин, 16 июли соли 2019</center>
20 марти соли 2019 иҷрокунандаи вазифаи Сарвари Ҷумҳурии Олтой, Раиси Ҳукумати Ҷумҳурии Олтой  таъйин шуд, то интихобот дар як рӯзи овоздиҳии 8 сентябри соли 2019.

Дар рӯзи овоздиҳии ягона, 8 сентябри соли 2019, бо 58,82% овозҳоро дар даври якуми интихоботи Сарвари Ҷумҳурии Олтой бурд кард. 1 октябри соли 2019 ба вазифа таъйин шудааст . Мӯҳлати ваколат дар соли 2024 ба охир мерасад .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Зодагони Русия
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1972
Гурӯҳ:Зодагони 3 апрел
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Владилен Владимирович Волков

**Владилен Владимирович Волков** (таваллуд 7 июли 1939, Иркутск, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Сарвари Ҷумҳурии Олтой аз 30 январи соли 1997 то 13 январи соли 1998 (Сарвари ҷумҳурӣ ба ҳайси раиси Маҷлиси давлатӣ – Эл Курултайи Ҷумҳурии Олтой аз 30 январ то 30 августи 1997).

Соли 1993 вакили Маҷлиси давлатии Ҷумҳурии Олтой интихоб шуд. Аз феврали соли 1994 то январи соли 1997 - муовини аввали раиси Маҷлиси давлатии Ҷумҳурии Олтой. Аз моҳи январи соли 1997 раиси Маҷлиси давлатӣ ба унвони раиси ҷумҳурии Олтой интихоб шудааст. Аз феврали соли 1997 - узви Шӯрои Федератсия, раиси Зеркумита оид ба илм, фарҳанг, маориф, тандурустӣ ва экология. Аз январи соли 1997 то феврали соли 1998 Сарвари Ҷумҳурии Олтой. Аз августи соли 1997 то феврали соли 1998 Раиси Ҳукумати Ҷумҳурии Олтой.

Аз соли 2006 то соли 2016 сардори Раёсати Палатаи шаҳрвандӣ дар қаламрави Олтой.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1939
Гурӯҳ:Зодагони 7 июл
Валерий Чаптинов

**Валерий Иванович Чаптинов** (11 июни 1945, деҳаи Верх-Апшуяхтаи ноҳияи Шебалини Вилояти Мухтори Ойрот, Олтойи РСФСР, ИҶШС — 10 августи 1997, Москва, Русия) — арбоби ҳизбӣ ва давлатии шӯравӣ ва рус. Сарвари Ҷумҳурии Олтой аз 28 апрели соли 1990 то 30 январи соли 1997.

## Зиндагинома
11 июни соли 1945 дар дехаи Верх-Апшуяхтаи нохияи Шебалинскии вилояти автономии Ойрот таваллуд шудааст. Аз рӯи миллаташ — олтойӣ . Вай соли 1967 Институти хоҷагии қишлоқи Олтойро бо ихтисоси олими соҳаи чорводорӣ хатм кардааст. Муддати кӯтоҳ директори стансияи давлатии байнирайонии зотпарварии Уст-Коксинск буд. Солҳои 1969 — 1972 котиб, баъд раиси комиҷроияи Совети ноҳияи Уст-Коксин шуда кор кард. Солҳои 1972—1976 котиб, котиби дуюм, котиби якуми комитети комсомолии вилояти Кӯҳистони Олтой шуда кор кардааст. Солҳои 1976—1978 дар Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ КПСС таҳсил кардааст. Солҳои 1978—1983 инструктори КМ КПСС, котиби якуми комитети ноҳиявии ноҳияи Кош-агач буд. Соли 1983 котиб, аз соли 1984 то соли 1988 котиби дуюми КМ ҲКИШ-и Кӯҳистони Олтой.

## Фаъолияти сиёсӣ

### Дар Олтой
Мохи ноябри соли 1988 раиси комиҷроияи вилояти Кӯҳистони Олтой интихоб шуд. Моҳи марти соли 1990 котиби якуми КМ ҲКИШ ва ҳамзамон раиси Шӯрои депутатҳои халқи вилоят шуд. Суботкорона кушиш мекард, ки вазъи вилояти мухтор бехтар карда шавад. Дар натиҷа 25 октябри соли 1990 сессияи сеюми ғайринавбатии Шӯрои вилояти Кӯҳистони Олтой Эъломия «Дар бораи сохибихтиёрии давлатии ҶШС Кӯҳистони Олтой»-ро қабул кард. Аз 3 июли соли 1991 — Раиси Шӯрои Олии ҶШС худхондашудаи Кӯҳистони Олтой. 20 августи соли 1991 ба воситаи радиои Олтой баромад карда, гуфт, ки Конститутсияи РСФСР дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Олтой амал мекунад, вале дар айни замон ба вилоятҳо бо супориши ташкили дастгирии давлат телеграммаҳо фиристод. Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда. Моҳи феврали соли 1992 — раиси Шӯрои Олии нав интихобшудаи Ҷумҳурии Олтой. Моҳи октябри соли 1993 ӯ қарори Ассотсиатсияи Созиши Сибирро дар бораи лағви муҳосираи Шӯрои Олиро имзо кард.

1 феврали соли 1994 аз 27 нафар 21 овоз гирифта, раиси Маҷлиси давлатии Ҷумҳурии Олтой интихоб шуд . 30 январи соли 1997 дар иҷлосияи Маҷлиси давлатӣ раиси ҳукумати Ҷумҳурии Олтой интихоб шуд, ки аз моҳи март ба номи Совети Вазирон маълум гардид.

### Дар Россия
Вакили Съезди XXVIII КПСС.

Моҳи марти соли 1990 вакили халқи РСФСР интихоб шуд. Вай аъзои фраксияи «Соҳибихтиёрӣ ва баробарӣ» ва комиссияи конститутсионии Съезди вакилони халқи РСФСР буд. Моҳи феврали соли 1993 вакили Анҷумани I муассисони Ҳизби коммунисти Федератсияи Русия буд.

12 декабри соли 1993 бо касби 46,29 % овоз ба Шӯрои Федератсия интихоб шуд. Вай узви Кумитаи оид ба корҳои федератсия, шартномаи федералӣ ва сиёсати минтақавӣ буд. Солҳои 1996—1997 аз рӯи вазифа узви Шӯрои Федератсия буд.

10 августи соли 1997 дар Маскав даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Дӯстӣ (Русия)
Гурӯҳ:Даргузаштагони Маскав
Олег Алексеевич Николай

**Олег Алексеевич Николаев** (таваллуд 10 декабри 1969, Чербай, ноҳияи Красночетайск, ҶШС Чувашистон, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия, иқтисоддон.

Сарвари Чувашистон аз 22 сентябри соли 2020 (аз 30 январ то 22 сентябри соли 2020 амал мекунад), Раиси Девони Вазирони Чувашистон (аз 6 феврали соли 2020). Узви Шӯрои марказии ҳизби сиёсии "Русияи одил" (аз соли 2020).

Вакили Думаи давлатӣ (аз 18 сентябри соли 2016 то 29 январи соли 2020). Раиси Кумитаи Думаи Давлатӣ оид ба миллатҳо (аз 22 то 29 январи соли 2020).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Русия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1969
Гурӯҳ:Зодагони 10 декабр
Михаил Игнатев

**Михаил Василевич Игнатев** (, 8 январи 1962, деҳаи Малие Торхани, ноҳияи Чебоксарӣ, ҶМШС Чувашистон, РСФСР, СССР — 18 июни 2020, Санкт-Петербург, Русия) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Сарвари Ҷумҳурии Чувашистон (2010-2020).

29 январи соли 2020 бо сабаби аз даст додани эътимоди президенти Федератсияи Русия аз мақом барканор шуд. 18 июни соли 2020 ӯ пас аз бистарӣ шудан бар асари сирояти коронавируси COVID-19  дар бемористон аз норасоии дилу рагҳо даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020
Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 июн
Гурӯҳ:Зодагони соли 1962
Гурӯҳ:Зодагони 8 январ
Николай Фёдоров (сиёсатмадор)

**Николай Василевич Федоров** (таваллуд 9 майи 1958, Чедино, ноҳияи Мариин-Посад, ҶШС Чувашистон, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии шӯравӣ ва рус. Узви Шӯрои Федератсия (2010-2012, аз соли 2015). Узви Шӯрои Олии ҳизби "Русияи воҳид" . Доктори илмҳои иқтисодӣ  ва номзади илмҳои ҳуқуқ .

Президенти Чувашистон (1993-2010), вазири кишоварзии Федератсияи Русия (2012-2015), мушовири Президенти Федератсияи Русия (2015); Муовини якуми Раиси Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия (2015-2020).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 4
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 3
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми ҳуқуқшиносӣ
Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Докторони улуми иқтисод
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1958
Гурӯҳ:Зодагони 9 май
Михаил Лапшин

**Михаил Иванович Лапшин** (1 сентябри 1934, деҳаи Сетовкаи ноҳияи Смоленский, Вилояти Сибири Ғарбии РСФСР, СССР — 17 июни 2006, деҳаи Дубнево, ноҳияи Ступиски вилояти Маскав, Русия) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия аст. Асосгузори Ҳизби аграрии Русия . Дар солҳои 1993—1995 ва 1998—2002 узви Думаи давлатии Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия буд. Сарвари Ҷумҳурии Олтой аз 19 январи соли 2002 то 20 январи соли 2006. Узви Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия аз 8 феврал то 17 июни соли 2006.

Оила: Лапшина Алина Яковлевна (зан), фарзандон — Лапшин Юрий Михайлович, Лапшин Алексей Михайлович, Лапшин Александр Михайлович, набераҳо — Лапшин Никита Александрович, Лапшин Кирилл Алексеевич, Лапшин Даниил Алексеевич.

## Зиндагинома
1 сентябри соли 1934 дар деҳаи Сетовка (ҳоло ноҳияи Совети Олтой) таваллуд шудааст. Аз рӯи миллат — рус .

Соли 1990 директори совхоз Михаил Лапшин вакили халқи РСФСР интихоб шуд. Моҳи феврали соли 1993 ӯ Ҳизби аграрии Русияро таъсис ва роҳбарӣ кард, ки платформаи сиёсии он ба Ҳизби коммунисти Федератсияи Русия наздик буд ва асосан ба интихобкунандагони деҳот тамаркуз мекард. Моҳи декабри соли 1993 АПР дар интихоботи Думаи давлатӣ тақрибан 8 % овозҳоро ба даст оварда, дар палатаи поёнӣ фраксияи худро таъсис дод ва узви он И. П. Рибкин раиси Думаи давлатӣ интихоб шуд. Худи Михаил Лапшин аз 14 феврали соли 1993 то 21 апрели соли 1994 низ узви Раёсати Кумитаи Иҷроияи Марказии Ҳизби коммунисти Федератсияи Русия ва аз 14 феврал то 20 марти соли 1993 муовини Раиси КИМ ҲКФР буд.

## Сарвари Ҷумҳурии Олтой
6 январи соли 2002 Лапшин бо пуштибонии нерӯҳои сиёсии ҷумҳурӣ ва АПР раиси ҷумҳурии Олтой интихоб шуд ва аз мақоми вакилӣ истеъфо дод. Дар давоми барӯйхатгирии соли 2002, ба хотири дастгирии мақоми ҷумҳурӣ ва аҳолии бумӣ, «Олтойӣ» дар сутуни «миллат» навиштааст.

Ваколатҳои Михаил Лапшин 19 январи соли 2006 ба охир расид, раисиҷумҳури Русия В. В. Путин тасмим гирифт, ки ӯро дар мақоми худ нагузорад. Губернатори вилояти Омск Леонид Полежаев ва раиси порлумони вилоят Владимир Варнавский бо ризоияти маркази федеролӣ пешниҳод карданд, ки Лапшин аз Маҷлиси қонунгузории Омск дар Шӯрои Федератсия намояндагӣ кунад. 26 январи соли 2006 номзадии ӯ тасдиқ карда шуд. 8 феврали ҳамон сол, Лапшин вазифаи узви Шӯрои Федератсияро ба ӯҳда гирифт .

Михаил Иванович Лапшин 17 июни соли 2006 дар хонааш дар деҳаи Дубневои вилояти Маскав бар асари тромбози рагҳои дил даргузашт . Ӯ рӯзи 20 июн дар қабристони Троекуровски Маскав ба хок супурда шуд .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми иқтисод
Семён Зубакин

**Семён Иванович Зубакин** ( ) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Сарвари Ҷумҳурии Олтой аз 13 январи соли 1998 то 19 январи соли 2002.

14 декабри соли 1997 дар интихоботи раиси ҷумҳурии Олтой пирӯз шуд. Аз рӯи вазифа ӯ узви Шӯрои Федератсия, узви Кумитаи буҷет, сиёсати андоз, молиявӣ, асъор ва танзими гумрукӣ, фаъолияти бонкӣ буд. Ӯ ҳамчунин раиси бахши ҷумҳуриявии Олтойи ҳизби "Демократический выбор России" интихоб шуд.

Соли 2001 ӯ бори дигар ба унвони номзад ба мақоми раиси ҷумҳурии Олтой пешбарӣ карда, дар даври аввал 14% овозҳоро ба даст оварда, аз рақиби аслии худ, раиси Ҳизби аграрии Русия Михаил Лапшин (23% овоз), дар даври дуюми интихобот дар 6 январи соли 2002 шикаст хӯрд (Лапшин зиёда аз 68% овозҳоро гирифт)  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони 4 май
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Ходимони иқтисодиёт
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Валентин Коновалов

мини|299x299пкс|<center> Дар митинг дар моҳи июли соли 2018<center></center></center>
**Валентин Олегович Коновалов** (таваллуд 30 ноябри 1987, Охотск, кишвари Хабаровск, РСФСР, СССР) — ходими сиёсӣ ва давлатии Русия. Сарвари Ҷумҳурии Хакасия аз 15 ноябри соли 2018. Аз 21 декабри соли 2020 узви Шӯрои давлатии Федератсияи Русия.  Аз 24 апрели соли 2021 узви КМ Ҳизби Коммунистии Федератсияи Русия.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1987
Гурӯҳ:Зодагони 30 ноябр
Михаил Развожаев

**Михаил Владимирович Развожаев** (таваллуд 30 декабри 1980, Красноярск, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Губернатори Севастопол аз 2 октябри соли 2020 (иҷрокунандаи вазифаи губернатори Севастопол аз 11 июли соли 2019 то 2 октябри соли 2020) . Котиби бахши вилоятии Севастополи ҳизби «Русияи воҳид» аз 25 октябри соли 2019 . Аз 21 декабри соли 2020 узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия.

Раиси Кумитаи иҷроияи Фронти халқии умумирусия аз 17 декабри соли 2018 то 11 июли соли 2019 . Муовини вазири Федератсияи Русия оид ба Қафқози Шимолӣ аз 1 октябри соли 2014 то 3 октябри соли 2018 Иҷрокунандаи вазифаи роҳбари Ҷумҳурии Хакасия аз 3 октябр то 15 ноябри соли 2018.

Узви ҳизби сиёсии умумирусиягии "Русияи воҳид". Узви Фронти Халқии Умумироссиягӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1980
Гурӯҳ:Зодагони 30 декабр
Виктор Зимин

**Виктор Михайлович Зимин** () — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия.

Сарвари Ҷумҳурии Хакасия аз 15 январи соли 2009 то 3 октябри соли 2018 (сарвари муваққати Ҷумҳурии Хакасия аз 14 январ то 18 сентябри соли 2013). Вакили Думаи давлатии Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия даъвати 5 аз 24 декабри соли 2007 то 15 январи соли 2009.

Узви ҳизби сиёсии умумирусиягии "Русияи воҳид". Ӯ котиби шӯрои сиёсии бахши Хакасия дар "Русияи воҳид" буд.

Муовини директори генералии Роҳҳои оҳани Русия, сардори Раёсати рушди роҳҳои оҳани қаторкӯҳҳои шарқӣ аз 12 марти соли 2019 то охири умри худ .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Даргузаштагони Маскав
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020
Гурӯҳ:Даргузаштагони 23 ноябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1962
Гурӯҳ:Зодагони 23 август
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 4
Евгений Смирнов (сиёсатмадор)

**Евгений Александрович Смирнов** ( 15 ноябри 1937, деҳаи Райки вилояти Ленинград) — арбоби давлатӣ, ҳизбӣ ва ҷамъиятӣ; гидросоз. Солҳои 1992-1997 Раиси Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Хакасия.

## Зиндагинома
15 ноябри соли 1937 дар дехаи Райки райони Порхови вилояти Ленинград (аз соли 1944 — Псков) таваллуд шудааст.

Баъди хатми институти политехникии Харков дар соли 1960 ба заводи машинасозии Ново-Краматорск ҳамчун инженер-конструктор фиристода шуд. Соли 1961 уро ба шӯъбаи Вазорати энергетика ва электрификатсияи СССР фиристоданд ва ба сохтмони ГЭС-и Братск роҳбарӣ карданд. Дар системаи Вазорати энергетикаи СССР аз соли 1961 то соли 1982 дар сохтмони истгоҳҳои электрикии обии Братск, Красноярск ва Саяно-Шушенская кор кардааст.

Соли 1980 котиби комитети ҳизбии управленияи «Красноярскгесстрой», баъд котиби КМ ҲКИШ-и Саяногорск интихоб шуд, соли 1985 ба вазифаи мудири шуъбаи сохтмони комитети вилоятии ХКИШ гузашт. Аз соли 1988 то соли 1992 дар комиҷроияи вилояти Хакасия кор кардааст.

Соли 1992 раиси Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Хакасия интихоб шуд. Солҳои 1996-1997 узви Шӯрои Федератсия буд  . Соли 1998 муовини раиси Федератсияи иттифоқҳои касабаи Ҷумҳурии Хакасия интихоб шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1937
Гурӯҳ:Зодагони 15 ноябр
Алексей Лебед

**Алексей Иванович Лебед** (14 апрели 1955, , вилояти Ростов, РСФСР, СССР — 27 апрели 2019, Москва, Русия) — сиёсатмадори рус, полковник.

Вакили Думаи давлатии Федератсияи Русия (1995-1997 ва 2009-2011). Сарвари Ҷумҳурии Хакасия —Раиси Ҳукумати Ҷумҳурии Хакасия (1997-2009). Бародари хурдии Александр Лебед (1950-2002).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ситораи Сурх
Гурӯҳ:Даргузаштагони Маскав
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2019
Гурӯҳ:Даргузаштагони 27 апрел
Гурӯҳ:Зодагони соли 1955
Гурӯҳ:Зодагони 14 апрел
Владислав Торосов

**Владислав Михайлович Торосов** (3 марти 1937, Абакан — 6 июни 2018, ҳамон ҷо) — ходими шӯравӣ, ҳизбӣ, давлатӣ ва ҷамъиятии Русия, олим, нависанда. Аз соли 1977 то соли 1986 раиси кумитаи иҷроияи шаҳри Абакан, котиби якуми комитети шаҳрии Абакан КПСС буд . Муовини якуми раиси Кумитаи иҷроияи вилояти Хакасия (1986-1991). Раиси Кумитаи иҷроияи Шӯрои вакилони халқи ҶАШС Ҳакасия (1991-1992). Муовини якуми Раиси Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Хакасия (1992-1997) . Профессор, номзади илмҳои иқтисодӣ, узви ҳақиқии Академияҳои муҳандисии Русия ва байналмилалӣ (1994). Раиси Шӯрои пирони қабилаҳои халқи ҳакас (2003-2017)  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми иқтисод
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2018
Гурӯҳ:Зодагони соли 1937
Гурӯҳ:Зодагони 3 март
Дмитрий Неёлов

**Юрий Василевич Неёлов** (тав. 24.06.1952, Салехард) — сардори маъмурияти Округи Мухтори Ямало-Ненетс, 1994—2010.

## Зиндагинома
24 июни соли 1952 дар Салехард таваллуд шудааст. Соли 1974 Донишкадаи саноатии Тюменро бо ихтисоси муҳандис-механик, соли 1991 Академияи идоракуниро хатм кардааст.

* 1974—1976 — механик, сардори колоннаи корхонаи авиатсионии Салехард (округи автономии Ямало-Ненетск).
* 1976—1977 — инструктори комитети комсомолии ноҳияи Ямало-Ненетс (округи автономии Ямал-Ненетс).
* 1977—1978 — котиби якуми комитети комсомолии ноҳияи Приуралск (округи автономии Ямало-Ненетс).
* 1978—1982 — дуюм, котиби якуми комитети комсомолии ноҳияи Ямало-Ненетч (округи автономии Ямал-Ненетс).
* 1982—1983 — котиби комитети шахрии Салехард ВЦСПС Салехард, Округи автономии Ямало-Ненец).
* 1983—1986 — котиби якуми комитети комсомолии вилояти Тюмен
* 1986—1987 — котиби дуюми комитети шаҳрии Сургути КПСС (Ст. Сургут, вилояти Тюмен).
* 1987-1990 — раиси комиҷроияи ноҳияи Сургут (Ст. Сургут, вилояти Тюмен).
* 1990-1991 — раиси Совети депутатҳои халқии ноҳияи Сургут (Сургут, вилояти Тюмен).
* 1992-1994 — ҷонишини сардори маъмурияти вилояти Тюмен.
* 1994-2010 — сардори округи автономии Ямало-Ненетс.
* Моҳи марти соли 1994 ӯ аз Округи Мухтори Ямало-Ненетс вакили Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия интихоб шуд. Дар Шӯрои Федератсия ӯ узви Кумитаи оид ба корҳои федератсия, шартномаи федералӣ ва сиёсати минтақавӣ шуд.
* 13 октябри соли 1996 бо гирифтани тақрибан 70% овозҳо ба мақоми губернатори Округи Мухтори Ямало-Ненетс интихоб шуд.
* Дар моҳи январи соли 1996 ӯ ба Шӯрои Федератсия даъвати дуюм ворид шуд. Аъзои комитети Совети Федерациям Шимолй ва миллатхои махаллй. То декабри соли 2001 узви Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия, узви Кумитаи оид ба корҳои халқҳои шимолӣ ва бумӣ буд.
* 26 марти соли 2000 боз ба вазифаи губернатори Округи мухтори Ямало-Ненетс интихоб шуд. Ба тарафдории вай 87,93 % интихобкунандагон овоз доданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Дӯстӣ (Русия)
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 4
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 3
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон