Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амирко

**Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико**, ё ба ихтисор **СЕНТКОМ** (), яке аз ёздаҳ фармондеҳиҳои ягонаи размии неруҳои мусаллаҳи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико мебошад. Ин созмон соли 1983 таъсис ёфта, масъули минтақае мебошад, ки аз қисматҳои Ховари Миёна, шимолу шарқи Африқо, Осиёи Марказӣ ва бахшҳое аз Осиёи Ҷанубӣ иборат аст.

**Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико** яке аз шаш ситоди фармондеҳии ягона дар сохтори неруҳои мусаллаҳи ИМА буда, ситоди он дар Пойгоҳи неруҳои ҳавоии Макдилл дар Флорида ҷойгир аст.

Ин фармондеҳӣ ҳузури асосии амрикоиҳоро дар бисёре аз амалиётҳои низомӣ, аз ҷумла дар Ҷанги халиҷи Форс дар соли 1991, ҷанг дар Афғонистон ва Ҷанги Ироқ бар дӯш дошт. Аз соли 2014 неруҳои **Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико** дар Ироқ ва Сурия дар доираи Амалиёти Азми қотеъ мустақар шудаанд. Ҳадафи расмии фармондеҳӣ, тибқи сомонаи расмии он, роҳбарӣ ва таъмин кардани амалиёти низомӣ ҳамроҳ бо муттаҳидон ва шарикон барои афзоиши амният ва суботи минтақавӣ ба хотири ҳифзи манфиатҳои пойдори ИМА мебошад.

## Таърих
**Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико**1 январи соли 1983 таъсис ёфт. Пайдоиши он ба буҳрони гаравгонгирӣ дар Эрон ва ҳамлаи Иттиҳоди Шӯравӣ ба Афғонистон вобаста буд. Баъд аз ин рӯйдодҳо, президенти ИМА Ҷимми Картер дар моҳи марти соли 1980 Гурӯҳи муштараки зудинтиқоли неруро таъсис дод. Дар давоми ду сол барои табдили он ба як фармондеҳии доимӣ чораҳо андешида шуданд ва дар ниҳоят СЕНТКОМ дар оғози соли 1983 фаъол гардид.

Ҷанги Эрону Ироқ ва ташаннуҷи рӯзафзун дар Халиҷи Форс аҳаммияти ин ситодро афзуд. Амалиёти марбут ба киштиҳои нафткаш ва даргириҳои баҳрӣ дар минтақа аз ҷумлаи нахустин амалиётҳое буданд, ки таҳти роҳбарии **Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико** анҷом гирифтанд.

17 майи соли 1987 киштии ҷангии USS Stark ҳангоми амалиёт дар Халиҷи Форс ҳадафи ҳамла қарор гирифт. Пас аз он, ҳукумати ИМА дар доираи амалиёти *Earnest Will* киштиҳои нафткаши кувайтиро дар гузар аз Халиҷи Форс ва Гулӯгоҳи Ҳурмуз муҳофизат мекард.

**Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико**баъдан дар Ҷанги халиҷи Форс, Ҷанги Ироқ, ҷанг дар Афғонистон ва Амалиёти Азми қотеъ нақши марказӣ дошт.

## Ҳадафҳо ва масъулиятҳо
Минтақаи масъулияти **Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико** беш аз 4 миллион мил мураббаъро фаро мегирад ва аҳолии он зиёда аз 560 миллион нафарро ташкил медиҳад. Ин минтақа аз шимолу шарқи Африқо то Ховари Миёна ва Осиёи Марказиву Ҷанубӣ тӯл мекашад ва 21 кишварро дар бар мегирад.

Тибқи баёни расмии фармондеҳӣ, **Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико**бо шарикони миллӣ ва байналмилалӣ ҳамкорӣ карда, ба буҳронҳо посух медиҳад ва барои таъмини амният ва суботи минтақавӣ бо таҳдидҳои дохилӣ ва фаромарзӣ муқобила мекунад.

## Муносибат бо Эрон
Амалиёти СЕНТКОМ дар Халиҷи Форс ва дар умум дар минтақаи Ховари Миёна борҳо бо Ҷумҳурии Исломии Эрон ба таниш кашидааст. 8 апрели соли 2019 Шӯрои олии амнияти миллии Ҷумҳурии Исломии Эрон дар посух ба қарори ИМА дар бораи ворид кардани Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ ба феҳристи созмонҳои террористӣ, СЕНТКОМ ва тамоми неруҳои вобастаи онро аз назари Эрон «гурӯҳи террористӣ» эълон кард.

## Фармондеҳон
Дар давраҳои гуногун шахсиятҳои маъруфи низомии ИМА масъулияти фармондеҳии **Фармондеҳии марказии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико**ро бар дӯш доштаанд. Аз ҷумла:
* Норман Швартскопф (писар)
* Томми Фрэнкс
* Ҷон Абизайд
* Вилям Фаллон
* Дэвид Петреус
* Ҷеймс Мэттис
* Ллойд Остин
* Ҷозеф Вотел
* Кеннет Ф. Маккензи хурдӣ
* Майкл Курилла
* Брэд Купер

## Мушовирон
Нодир Искӯӣ аз соли 2013 то 2017 мушовири сиёсии аршади СЕНТКОМ буд ва дар бораи Эрон ба ин ниҳод машварат медод.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Сомонаи расмӣ
* Роҳбарияти СЕНТКОМ
* 

Гурӯҳ:Бунёдгузориҳои 1983 дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Муносибатҳои Иёлоти Муттаҳида ва кишварҳои арабӣ
Гурӯҳ:Муносибатҳои Ховари Миёна ва Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Созмонҳои низомӣ дар Флорида
Гурӯҳ:Созмонҳои таъсисёфта дар 1983
Гурӯҳ:Созмонҳои Тампа, Флорида
Гурӯҳ:Созмонҳое, ки Эрон террористӣ меҳисобад
Гурӯҳ:Ситодҳои фармондеҳии неруҳои мусаллаҳи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Фармондеҳиҳои ягонаи размии неруҳои мусаллаҳи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Воҳидҳо ва сохторҳои низомии таъсисёфта дар 1983
Гурӯҳ:Муносибатҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва Осиё