Низоми нимариёсатӣ

**Низоми нимараёсатӣ** () — навъе низоми ҳукуматӣ аст, ки дар он вижагиҳои низоми риёсатӣ ва низоми порлумонӣ ба ҳам омадаанд. 

Дар ин шакли ҳукуматӣ мисли шакли идораи президентӣ риёсати кишвар (риёсати давлат) бар уҳдаи президент аст, ки дар интихоботи умумӣ ба қудрат расида ва мазҳари ҳокимияти миллӣ маҳсуб мешавад ва аз масъулияти сиёсӣ дар баробари порлумон озод аст, аммо бар хилофи шакли идораи президентӣ ва ба шеваи шакли идораи порлумонӣ ҳайати вазирон бо дарёфти раъйи эътимод аз намояндагони маҷлис расмият пайдо мекунад ва дар ҷараёни фаъолиятҳои худ дар баробари порлумон масъулияти сиёсӣ доранд.
## Зергурӯҳҳо
Ду зернамуди фарқкунандаи низоми нимариёсатӣ вуҷуд дорад: *Низоми сарвазир-президентӣ* ва *Низоми президентӣ-порлумонӣ.*

Тибқи низоми **сарвазир-президентӣ**, сарвазир ва кобинаи вазирон комилан ба порлумон ҳисобот медиҳанд. Президент метавонад сарвазир ва кобинаро интихоб кунад, аммо танҳо порлумон метавонад онҳоро тасдиқ кунад ва онҳоро бо *раъйи эътимод* аз вазифа барканор кунад. Ин низом ба порлумони холис хеле наздиктар аст. Ин зернамуд дар ин кишварҳо истифода мешавад: Буркина-Фасо, Димоғаи Сабз,  Тимури Шарқӣ,  Фаронса, Литва, Мадагаскар, Малӣ, Муғулистон, Ниҷер, Гурҷистон, (2013–2018) Лаҳистон,  Португалия, Руминия, Сан-Томе ва Принсипи, Шри-Ланка, Туркия ва Укроин. 

Дар низоми **президентӣ-парлумонӣ**, сарвазир ва кобина дар назди президент ва порлумон дуҷониба масъуланд. Президент сарвазир ва кобинаро интихоб мекунад, аммо бояд барои интихоби худ дастгирии аксарияти порлумонӣ дошта бошад. Барои аз қудрат барканор кардани сарвазир ё тамоми кобина, президент метавонад онҳоро аз кор ронад ё порлумон метавонад онҳоро тавассути *раъйи эътимоднопазирӣ* аз кор ронад. Ин шакли низоми нимариёсатӣ ба низоми президентӣ холис хеле наздиктар аст. Он дар чунин кишварҳо истифода мешавад: Озарбойҷон, Гвинея-Бисау, Қазоқистон, Мозамбик, Русия ва Тайван. Он инчунин дар Укроин,Гурҷистон, Кореяи Ҷанубӣ дар давраи ҷумҳуриҳои чорум ва панҷум ва дар Олмон дар давраи Ҷумҳурии Веймар истифода мешуд.
 
## Ҳамзистӣ

Дар низоми нимраёсатӣ, президент ва сарвазир баъзан метавонанд аз ҳизбҳои сиёсии гуногун бошанд. Инро " ҳамзистӣ " меноманд, ки истилоҳе, ки дар Фаронса пас аз ба миён омадани вазъият дар солҳои 1980 пайдо шудааст. Ҳамзистӣ метавонад ё низоми муассири ҷудоии ҳокимиятҳо, ё давраи сангрезии талх ва шиддатнокро вобаста ба муносибати ду роҳбар, идеологияҳои худи онҳо/ҳизбҳои онҳо ва талаботи тарафдорони онҳо эҷод кунад. 

## Тақсимоти қудрат
Тақсимоти қудрат байни президент ва сарвазир метавонад дар байни кишварҳо хеле фарқ кунад.

Масалан, дар Фаронса, дар мавриди ҳамзистӣ, президент сиёсати хориҷӣ ва сиёсати дифоъро назорат мекунад (инҳоро одатан *les prérogatives présidentielles*, prerogatives presidential меноманд) ва сарвазир масъули сиёсати дохилӣ ва сиёсати иқтисодӣ мебошад.  Дар ин ҳолат, тақсимоти масъулиятҳо байни сарвазир ва президент дар конститутсия ба таври возеҳ зикр нашудааст, балки ҳамчун як конвенсияи сиёсӣ бар асоси принсипи конститутсионӣ, ки сарвазир аз ҷониби президент таъин ва аз вазифа озод карда мешавад, таҳаввул ёфтааст.  Аз тарафи дигар, ҳар вақте ки президент ва сарвазир як ҳизби сиёсиро намояндагӣ мекунанд, ки кобинаро роҳбарӣ мекунад, онҳо майл доранд, ки назорати *де-факторо* бар ҳамаи соҳаҳои сиёсат тавассути сарвазир амалӣ кунанд. Аммо, қарор аст, ки ба сарвазир чӣ қадар мухторият боқӣ мемонад, ба президент вобаста аст.

Дар аксари мавридҳо, ҳамзистӣ аз низоме ба вуҷуд меояд, ки дар он ду роҳбарият дар як вақт ё барои як мӯҳлат интихоб намешаванд. Масалан, дар соли 1981, Фаронса ҳам президенти сотсиалистӣ ва ҳам мақоми қонунгузорро интихоб кард, ки дар натиҷа сарвазири сотсиалистӣ ба қудрат  омад. Аммо дар ҳоле ки мӯҳлати ваколати президент ҳафт сол буд, Маҷлиси миллии Фаронса танҳо панҷ сол кор кард. Вақте ки дар интихоботи қонунгузории соли 1986 мардуми Фаронса маҷлиси ростгароёнро интихоб карданд, президенти сотсиалистӣ Франсуа Миттеран маҷбур шуд, ки бо сарвазири ростгаро Жак Ширак ҳамзистӣ кунад. 

Аммо, дар соли 2000, тағйирот ба Конститутсияи Фаронса мӯҳлати ваколати президенти Фаронсаро то панҷ сол кам кард. Ин имкони ҳамзистиро ба таври назаррас коҳиш дод, зеро акнун интихоботи парлумонӣ ва президентӣ метавонанд дар фосилаи кӯтоҳтар аз якдигар баргузор шаванд.

## Нигаред низ
* Ҷумҳурии президентӣ
* Ҷумҳурии порлумонӣ 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаклҳои идоракунии давлатӣ