open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Башшор (Ҳамном)

**Башшор** — ном:
*Башшор ибни Бурд
*Башшори Марғазӣ
*Башшор Асад
*Башшор Ҷаъфарӣ
Мадонна

**Мадонна** (, 16 август, 1958 —) ҳунарпеша ва овозхони амрикоӣ. 

## Албомҳои эҷодшуда
* *Madonna* (1983)
* *Like a Virgin* (1984)
* *True Blue* (1986)
* *Like a Prayer* (1989)
* *Erotica* (1992)
* *Bedtime Stories* (1994)
* *Ray of Light* (1998)
* *Music* (2000)
* *American Life* (2003)
* *Confessions on a Dance Floor* (2005)
* *Hard Candy* (2008)
* *MDNA* (2012)
* *Rebel Heart* (2015)
* *Madame X* (2019)

## Сарчашма

Гурӯҳ:Мусиқӣ
Ғассониён

**Ғассониён** () — номи қабила ва сулолаи ҳукмрони араб (529—636) дар Фаластини Шарқӣ (ҳудуди имрӯзаи Сурияи Ҷанубӣ ва Урдун).

## Зуҳур ва ташкили давлат
Дар ибтидои асри V Ғассониён ҳокимияти сулолаи Солиҳиёнро дар Сурияи Ҷанубӣ барҳам дода, давлати мустақили худро таъсис доданд. Дар аҳди Ҳорис иб­ни Ҷабал (529—569) Ғассониён бо империяи шарқии Рум шарт­но­ма баста, минбаъд дар тамоми ҷангҳои румиён бо Эрон шир­кат доштанд.

## Иштирок дар набардҳои минтақа
Соли 545 Ҳорис бо мақсади забти Арабис­то­ни Марказӣ бо шоҳи сулолаи Лахмиҳо Мунзири III, ки ит­тифоқчии эрониён буд, ҷанг оғоз намуда, пас аз шикаст додани ӯ дар соли 554 қисме аз давлати ӯро тобеи худ кард. Дар замони ҳукмронии писари Ҳорис Мунзир (569—581) давлати Ғассониён ба авҷи қудрат расида, ӯ соли 570 шоҳи Лахмиҳо Қобусро шикаст дод. Минбаъд бо сабаби сар­пе­чӣ кардани Мунзир аз муҳофизати марзҳои империя, муносибати Ғассониён ва императори шарқии Рум сард гардид. Новобаста ба созиши дутарафа ва забт карда шудани пойтахти Лахмиҳо (578), иттифоқчиён чун пешин ба ҳам­ди­гар эътимод надоштанд. Соли 581 бо амри император Тиберий Мунзир ва ду писарашро дастгир карда, ба назди ӯ бурданд. Писари дигари Мунзир — Нуъмон соли 584 бо императори шарқии Рум ҷанг оғоз намуд, аммо дастгир ва ба Ситсилия бадарға гардида, давлати Ғассониён барҳам дода шуд.

## Таназзули давлат
Дар ибтидои асри VII император Ҳерақл (Ирак­лий) бо мақсади пешгирии хатари эҳтимолии арабҳо ҳокимияти Ғассониёнро бар­қа­рор намуд. Мутобиқи маъхазҳои форсии асри VII ҳокими Ғассониён Ҷабал ибни Айҳам дар муҳо­рибаҳои Думату-л-Ҷандал (634) ва Ярмук (636) аз ҷониби румиҳо ширкат намуда, пас аз шикасти онҳо ба Рум рафт ва соли 642 дар он ҷо фавтид. Пас аз ин ҳудуди давлати Ғассониён ба Хилофати Араб тобеъ гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Давлати Лахмиён

**Давлати Лахмиён** — яке аз давлатҳои таърихии Осиё.

## Эзоҳ
Пйер (Ҳамном)

**Пйер** ():
*Пйер Гамарра
*Пйер Гассенди
*Пйер Саворнян де Бразза
*Пйер-Жан де Беранже
*Пйер Ларусс
*Пйер Абеляр
*Пйер Боннар
*Пйер Алешинский
*Пйер Бриссо
Иброҳим (мазмунҳо)

**Иброҳим** 

* Иброҳим (ном) — номи арабӣ 
* Сураи Иброҳим — сураи Қуръони Карим
* Иброҳим (албом) — албоми Муҳсин Човушӣ
* Иброҳим Бозоров — деҳа дар н. Турсунзода 
* Иброҳимбек — пешвои ҳаракати босмачиён бар зидди ИҶШС дар Осиёи Марказӣ
Иброҳим (ном)

**Иброҳим** (**ابراهیم**) — номи арабӣ.
## Дорандагони номи Иброҳим
* Иброҳим Бeйтe — футболбози албанӣ
* Иброҳим Барамиков — ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон
* Иброҳим Кобулӣ — сарояндаи тоҷик
* Иброҳим Кутлуай — баскетболбози турк
* Иброҳим Обидов — педагоги тоҷик
* Иброҳим Рабимов — футболбози тоҷик
* Иброҳим Усмонов — рӯзноманигори тоҷик
* Иброҳим ибни Абдуллоҳ Номайрӣ — шоир
* Иброҳим Ғоибназарӣ Абдуллозода — вакили тоҷик
* Иброҳим Ҳасанов — мураббии заврақронӣ

Гурӯҳ:Номҳои мардона
Гурӯҳ:Номҳои аз арабӣ пайдошуда
Гурӯҳ:Номҳои мардонаи тоҷикӣ
Феҳристи президентҳои Ирландия

мини|200x200 пкс| Храс ва Уачтарайн - қароргоҳи президент
**Президенти Ирландия** (  ) - сарвари давлат дар Ирландия. Мувофиқи Конститутсияи Ирландия, 29 декабри 1937 ба ҷои генерал-губернатор, намояндаи подшоҳи Бритониё, вазифаи  президенти Ирландияро таъсис дода шуд. Дар айни замон, давлат ҷумҳурӣ эълон карда нашудааст ва подшоҳи Бритониё ҳамчун подшоҳи ***Давлати озоди Ирландия*** ( ) ҳукмрониро идома медиҳад ва Президентҳои Ирландия вазифаҳои рамзиро танҳо дар дохили кишвар иҷро мекарданд.

Тибқи Қонун дар бораи Ирландия, ки 21 декабря 1948 имзо шудааст ва 18 апреля 1949, кишвар ҷумҳурӣ эълон карда шуд, ки номи ***Ҷумҳурии Ирландия***ро ( ) гирифт. Тибқи ин қонун, вазифаҳои байналмилалӣ ва дипломатӣ, ки қаблан ба подшоҳи Бритониё тааллуқ доштанд, ба президенти Ирландия вогузор карда шуданд, ки ниҳоят мақоми сардори давлатро муқаррар кард. Мувофиқи қоидаҳои мавҷудаи Подшоҳии Муттаҳидаи Британияи Кабир ва Ирландия эъломияи таъсиси ҷумҳурӣ узвияти онро ба таври худкор қатъ кард.

## Феҳристи президентҳои Ирландия
Ба феҳристи президентҳои Ирландия онҳое шомиланд, ки аз замони таъсиси ин мансаб дар соли 1937 дар Ирландия буданд ва инчунин шахсоне, ки ваколатҳои президентиро дар Комиссияи президентӣ, муваққатан ба уҳда доштанд ва мансаби президентиро иваз мекарданд.

## Инчунин нигаред
* Феҳристи сарвазирони Ирландия
* Губернатори генералии иёлати озоди Ирландия

## Эзоҳ
; Шарҳҳо (1)


; Манбаъ 

## Адабиёт
* 
* 
* 

## Пайвандҳо
* Феҳристи раҳбарони Ирландия ( <small>нусхаи бойгонӣ 2020-11-24</small> )

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Ирландия
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Иваново (мазмунҳо)

**Иваново**
* Иваново (ноҳияи Белозер, Вологда)
* Иваново (ноҳияи Кадуй, Вологда)
* Иваново (ноҳияи Ковров)
* Иваново (ноҳияи Пестяк, Иванов)
* Иваново (ноҳияи Петушин)
* Иваново (ноҳияи Плисетс)
* Иваново (ноҳияи Родник, Иванов)
* Иваново (ноҳияи Сокол, Вологда)
* Иваново (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Абел (ҳамном)

**Абел**
* Абел Агилар
* Абел Балбо
* Абел Брага
* Абел Буадес
* Абел Валдес
* Абел Веронико
* Абел Гомес Морено
* Абел Каскете
* Абел Мартинес
* Абел Масуэро
* Абел Мигел Суарес
* Абел Молинеро
* Абел Моралехо
* Абел Моран Пуэнте
* Абел Морено Сорреро
* Абел Ресино
* Абел Сеговия
* Абел Эрнандес
* Абел Эрнесто Эррера
Мэри Патрисия Маколис

**Мэри Патрисия Маколис (Мак-Элис)** ( ирл. Máire Pádraigín Bean Mhic Ghiolla Íosa,).Тав. 27 июни 1951, Белфаст, Ирландияи Шимолӣ ) - сиёсатмадори ирландӣ , президенти Ирландия аз 11 ноябри соли 1997 то 11 ноябри 2011, аз ҳизби Фианна Файл, дуввумин зан дар ин вазифа ва аввалин шаҳрванди (зодаи)  Ирландияи Шимолӣ ( ки оилаи ӯ маҷбур шуд, ки аз таъқиби шаҳигарипарастон ватанашро тарк кунад) .

## Зиндагинома
**Маколис** дар шимоли Белфаст ба дунё омадааст, ки калонтарин  байни нуҳ фарзанд дар оила аст. Дар мактаби Сент -Доминик маълумоти миёна гирифтааст. Маколис ҳуқуқшиносиро дар Донишгоҳи Квинс дар Белфаст омӯхтааст. Соли 1973 донишгоҳро бо баҳои дараҷаи аввал хатм кардааст. Соли 1975 вай профессори қонуни ҷиноятӣ ва криминология дар Коллеҷи Тринити Дублин таъйин шуд. Соли 1987 директори Институти таҳқиқоти ҳуқуқии касбии Донишгоҳи Квинс шуд. Сипас ӯ дар вазифаи муовини ректори Донишгоҳи Квинсро фаъолиятро давом дод.

Маколис пас аз истеъфои пеш аз муҳлати Мэри Робинсон президент интихоб мешавад. Пеш аз он, вай инчунин профессори Донишгоҳи Дублин буд. Дар соли 2004 ӯ бинобар набудани рақибон  бори дуввум интихоб шудааст.

Мэри Патрисия Маколис ҷонибдори муттаҳид шудани Ирландия бо Ирландияи Шимолӣ мебошад.

Доктори фахрии ҳуқуқ аз Донишгоҳи Сент Эндрюс (2013).

Дар соли 2019, вай ҳамчун сарвари (*канслери)* Коллеҷи Тринити Дублин интихоб шуда буд. Маколис Мэри Робинсонро иваз кард, ки соли 1998 интихоб шуда буд .
## Нигаред низ
* Феҳристи президентҳои Ирландия

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ирландия
Гурӯҳ:Сарварони Ирландия
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо дар асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо дар асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Президентҳои Ирландия
Гурӯҳ:Бону-президентҳо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1951
Гурӯҳ:Зодагони 27 июн
Теофилус Дёнгес

**Теофилус Эбенгазер Дёнгес** () — сиёсатмадори Африқои Ҷанубӣ, президенти давлатии Африқои Ҷанубӣ интихоб шуд, аммо пеш аз ба вазифа нишастан дар синни 69 вафот кард.

Дёнгес узви Ҳизби Миллӣ буд, ки аз соли 1948 то 1994 дар Африқои Ҷанубӣ ҳукмронӣ мекард. Солҳои 1948—1961 ӯ ҳамчун Вазири корҳои дохилӣ кор мекард ва яке аз ба истилоҳ «меъморони апартеид» буд. Вай узви ҷомеаи махфии миллатгароёни африқоии Брудербонд буд. Вай ба қайдгирии аҳолӣ бар асоси хусусиятҳои нажодӣ оғоз кард ва одамони «ранга»-ро аз рӯйхати интихобкунандагон хориҷ кард.

Солҳои 1958—1967 вазири молия буд.

Пас аз куштори сарвазир Фервурд пеш аз анҷумани Ҳизби Миллӣ Ворстерро сарвазир таъйин карда, иҷрокунандаи вазифаи сарвазир буд.

Пас аз истеъфои Чарлз Робертс Сварт Дёнгес 28 феврали соли 1967 президенти Африқои Ҷанубӣ интихоб шуд ва 163 овоз аз Коллегияи Интихобкунандагон гирифт (рақиби ӯ майор ван дер Бил, ҳамагӣ 52 овоз гирифт). Он 4 март расман эълом шуд ва ӯ мебоист рӯзи 31 май ба вазифа нишинад, аммо ӯ сактаи мағзӣ гирифт ва пеш аз ба кор даромадан ба кома афтод; бинобар нотавонии президент, раиси сенат Ҷошуа Франсуа Наудет мувофиқи Конститутсияи Африқои Ҷанубӣ иҷрокунандаи вазифаи президенти Африқои Ҷанубӣ шуд. Теофил Эбенгазер Дёнгес соли 1968 бе ҳуш ба ҳалокат расидааст.

Тасвири ӯ дар тангаҳои соли дигар пас аз маргаш кандакорӣ карда шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://www.sahistory.org.za/topic/general-south-african-history-timeline-1960s
* Раёсат дар Африқои Ҷанубӣ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Эрнест Ҷорҷ Янсен

**Эрнест Ҷорҷ Янсен** (; ) — ҳаштум генерал-губернатори Иттиҳоди Африқои Ҷанубӣ аз соли 1951 то 1959.

## Зиндагинома
Эрнест Ҷорҷ Янсен соли 1881 таваллуд шудааст, писари Бур ва як зани олмонӣ. Соли 1905, Янсен бо ихтисоси ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Кейпи Димоғи Умедро хатм кард ва соли 1913 ба ҳайси ҳимоятгар (адвокати Африқои Ҷанубӣ) ба кор қабул карда шуд.

Вай ҷонибдори ашаддии манфиатҳои ақаллиятҳои бур буда, соли 1915 ба ҳизби миллӣ пайваст ва аз соли 1915 то 1920, аз 1921 то 1943 ва аз соли 1947 то 1950 вакили парлумон буд.

Дар соли 1919, Янсен узви ҳайати Ҷорҷ Ҳерзог буд, ки 4 марти 1919 бо киштии ҳолландии «Bawean» ба Аврупо рафт ва кӯшиш кард, ки бовар кунонад, аммо натавонист, президенти Амрико Вудроу Вилсонро, барои додани истиқлоли ҷумҳуриҳои собиқ бури давлати Норанҷии озод ва Трансваал.

Янсен узви муассиси «Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns» (Академияи Фарҳангҳо ва Илмҳои Африқои Ҷанубӣ) дар соли 1909, Saamwerk-Unie («Иттиҳоди Ҳамкорӣ») дар соли 1917, Федераси ван Африкаанс Калтуерверениҷинг («Федератсияи Ассотсиатсияҳои фарҳангии Африқо») дар соли 1929 ва Воортреккерс (бойскаутҳо ва гёрл-гайдҳо) дар соли 1930 буд. Янсен муаллифи асарҳои илмӣ оид ба таърихи Track Great мебошад. Ӯ ташкилкунандаи маросими гузоштани хишти муҷассамаи ояндаи қаҳрамонони Треки Бузург (Воортреккермонумент) дар соли 1938 ва ифтитоҳи муҷассама дар моҳи январи соли 1949 буд.

Дар парлумон, Янсен аз соли 1924 то 1929 Раиси Палатаи Ассамблея, аз соли 1929 то 1934 Вазири кишоварзӣ ва обёрӣ буд ва аз соли 1934 то 1943 боз Раис буд. Ӯ барои ростқавлӣ ва беғаразии худ баҳои баланд гирифт.

Пас аз ба сари қудрат омадани Ҳизби миллӣ, Янсен боз ба вазифаи вазири кишоварзӣ ва обёрӣ таъйин шуд, ки то соли 1950 дар ин вазифа кор мекард. Вай сиёсати нави апартеидро тарафдорй кард. Ба вазифаи бетарафии генерал-губернатор таъйин карда шуд. Ҳамчун ҷумҳурихоҳ, ӯ аз пӯшидани либоси тантанавӣ ё савганди садоқат ба монархе, ки расман муаррифӣ мекард, даст кашид. Вай то соли маргаш дар ин вазифа кор мекард.

## Ҳаёти шахсӣ
Дар соли 1912 Янсен бо Марта Мабел Пеллиссиер издивоҷ кард. Ҳардуи онҳо шахсиятҳои намоёни доираҳои фарҳангии Африқо буданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Генерал-губернаторони Иттифоқи Африқои Ҷанубӣ
Фианна Файл

**Фианна Файл** ( ирл. Fianna Fáil ("Сарбозони тақдир") ; талаффуз кардан  ) як ҳизби либералии сиёсӣ дар Ҷумҳурии Ирландия аст.

Солҳои 1932 - 2011 бузургтарин ҳизб дар Дойл Эрен (Палатаи намояндагони Ирландия). Дар интихоботи соли 2011 вай ҷои сеюмро гирифт. Дар интихоботи соли 2020 вай аз рӯи шумораи ҷойҳои ишғолшуда мақоми аввалро касб кард.

## Таърих
Ҳизби Фианна Файл 23 марти 1926 аз ҷониби президенти пешини Ирландия Эамон де Валера пас аз тақсимшавӣ дар ҷунбиши миллатгароёни ирландӣ "Шинн Фейн", ки пас аз созишномаи Англия-Ирландия таъсис ёфтааст. Де Валера ва ҷонибдорони ӯ ба шартномае, ки ба давлати озоди Ирландия таҳти назорати подшоҳии Бритониё мақоми ҳукмронӣ додааст, мухолифат карданд ва ҷанги шаҳрвандӣ сар зад, ки дар он ҷангиёни Артиши ҷумҳуриявии Ирландия таҳти фармондеҳии Лиам Линч ба биноҳои маъмурӣ ва нерӯҳои ҳукуматӣ ҳамла мекарданд.  Ин муноқиша тақрибан як сол (1922-1923) давом кард ва тибқи арзёбиҳои гуногун дар ин муқовимат аз се то чор ҳазор нафар ҷони худро аз даст дод. Пас аз ба итмом расидани муқовимат, Де Валера дар якҷоягӣ бо Шон Лемасс, Шон О'Келли ва   як ҳизби навро таъсис доданд, ки каме дертар (2 апрел) "Фианна Файл" ном гирифт, ки маънояш "Сарбозони тақдир" мебошад. Де Валера аввалин раҳбари он шуд ва танҳо дар соли 1959 ӯро Шон Лемас иваз кард.

## Роҳбарон

## Идеология
Фианна Файл як ҳизби марказгаро ва популистӣ ҳисобида мешавад, ки ба принсипҳои ҷумҳуриявӣ, ки падари асосгузори Шинн Фейн Артур Гриффит гузоштааст, риоя мекунад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмии ҳизб
* Оиннома

Гурӯҳ:Ҳизбҳои ҷумҳурихоҳ
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Ирландия
Кейптаун

**Кейптаун** (, африкаанс Kaapstad, , сесото Motse Kapa) — дуввумин шаҳри сераҳолӣ (пас аз Йоҳаннесбург) дар Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ. Воқеъ дар ҷанубу ғарби кишвар дар соҳили Атлантик, дар наздикии Димоғи Умеди Хуб. Пойтахти Вилотяи Кейпи Ғарбӣ, пойтахти қонунгузории Африқои Ҷанубӣ. Он як қисми метрополитани Кейптаун аст.

Кейптаун макони парлумони Африқои Ҷанубӣ ва бисёр идораҳои давлатӣ мебошад. Шаҳр бо бандари худ ва тамошобобҳои машҳури ҷаҳон ба монанди Кӯҳи Ҷадвал (Африқои Ҷанубӣ), димоғи Умеди Хуш, Кейп Пойнт машҳур аст. Кейптаун макони сайёҳии бештар дар Африқои Ҷанубӣ мебошад.

Кейптаун ҳамчун як постгоҳ барои киштиҳои Ҳолланд дар масири Аврупо ба Африқои Шарқӣ, Ҳиндустон ва дигар қисматҳои Осиё таҳия шуда, дар тӯли зиёда аз 200 сол, то ифтитоҳи канали Суэтс дар соли 1869 нақши асосиро бозидааст. Кейптаун, ки 6 апрели 1652 аз ҷониби мустамликасозон таҳти роҳбарии Ян ван Рибек таъсис ёфтааст, кайҳо пойтахт ва бузургтарин шаҳри мустамликаи Кейп боқӣ мондааст.

Тибқи барӯйхатгирии соли 2011, аҳолии Кейптаун  нафар буд  Масоҳати Кейптаун 2444.97 км² аст: ин нисбат ба дигар шаҳрҳои Африқои Ҷанубӣ зиёд аст ва дар натиҷа зичии аҳолӣ дар Кейптаун камтар аст (1529.68 нафар/км²) .

## Эзоҳ



## Пайвандҳои беруна

Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Кейптаун
Донишгоҳи Стелленбош

**Донишгоҳи Стелленбош** — донишгоҳест, ки дар Стелленбош дар вилояти Кейпи Ғарбии Африқои Ҷанубӣ ҷойгир аст.

## Таърих
Соли 1865 таъсис ёфтааст ҳамчун "мактаби давлатӣ" (*Openbare Skool*), соли 1866 **ба гимназияи Стелленбос** номгузорӣ шуд. Дар соли 1874 шуъбаи санъат бо 120 донишҷӯ ба вуҷуд омад ва соли 1881 гимназия расман ба коллеҷ табдил дода шуд .

Бо шарофати Ян Мараис аз Кутзенбург, ки барои рушди таълим дар Стелленбош 100,000 фунт васият кардааст, коллеҷ тавонист ба як донишгоҳи мустақил табдил ёбад. Дар соли 1916, Парлумон Санади донишгоҳҳоро қабул кард, ки аз 2 апрели соли 1918 эътибор пайдо кард ва Коллеҷи Виктория расман ба Донишгоҳи Стелленбош табдил ёфт. Дар он сол шумораи умумии донишҷӯён 503 нафар буда, 40 нафар омӯзгорон (22 профессор ва 18 лектор) кор мекарданд.

Дар солҳои апартеид, донишгоҳ яке аз марказҳои фарҳанги африқоӣ буд. Он барои сафедпӯстоне пешбинӣ шуда буд, ки бо забони африқоӣ ҳарф мезаданд.

Оҳиста-оҳиста дар донишгоҳ факултетҳо ва кафедраҳои нав пайдо шуданд. Ҳоло дар донишгоҳ 10 факултет мавҷуд аст: факултаи иқтисод ва менеҷмент, факултаи ҳуқуқшиносӣ, факултаи таълим, факултаи кишоварзӣ, факултаи иҷтимоӣ, факултаи муҳандисӣ, факултети тиббӣ, факултаи ҳарбӣ., факултаи табиатшиносӣ, факултаи диншиносӣ .

Донишгоҳ яке аз донишгоҳҳои пешрафта дар нимкураи ҷанубӣ мебошад. Он аз ҷониби Times Higher Education  дар қатори 500 донишгоҳҳои беҳтарини ҷаҳон ҷой гирифтааст.

## Хатмкардагони машҳур

* Даниэл Франсуа Малан воизи калвинисти Африқои Ҷанубӣ, сиёсатмадор ва ходими миллатгароии африканер, сарвазири Иттиҳоди Африқои Ҷанубӣ мебошад.
* Ҷеймс Барри Мунник Дюк - раҳбари низомӣ ва сиёсии Африқои Ҷанубӣ, яке аз пешвоёни ҳаракати миллии Африқонер, Сарвазири Иттиҳоди Африқои Ҷанубӣ.
* Марк Нигрини математик ва аудитор аст.
* Исҳоқ Стефанус де Виллиерс "Бэйли" Сварт бозигари регбики Африқои Ҷанубӣ, қаҳрамони ҷаҳон дар соли 1995 аст.

## Пайвандҳо

* Вебверф дар вебсайти донишгоҳ дар Стелленбош 
* Маъмулан аз рӯи ихтисосҳо дар вебсайт дастрас аст

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишгоҳҳои ҶАҶ
Донишгоҳи Претория

рост|мини|270x270пкс| Қадимтарин биноҳои Донишгоҳи Претория
рост|мини|369x369пкс| Донишгоҳи Претория
**Донишгоҳи Претория** **(UP)** (африкаанс *Universiteit van Pretoria*, англ. *University of Pretoria*, венда *Yunivesithi ya Pretoria*) — донишгоҳи давлатӣ дар шаҳри Преторияи Африқои Ҷанубӣ.

Шумораи донишҷӯёни Донишгоҳи Претория 38,934 нафар, шумораи тадқиқотчиён зиёда аз 3600 нафар (дар соли 2008) мебошад. Таълим бо забонҳои гуногуни халқҳои Африқои Ҷанубӣ сурат мегирад.

Донишгоҳ ҳамчун Мактаби баъдидипломӣ дар 1908 таъсис дода шудааст, ки бо забони африкаанс таълим медиҳад. Дар соли таъсисёбӣ дар ин ҷо 32 донишҷӯ таҳсил мекарданд, ки аз онҳо 4 профессор ва 3 омӯзгор дарс мегуфтанд. Дар соли 1930, Мактаби баъдидипломӣ мақоми донишгоҳро мегирад. Аз соли 1994 Донишгоҳи Претория бо забонҳои гуногун, аз ҷумла аҳолии сиёҳпӯсти Африқои Ҷанубӣ таълим медиҳад. Фоизи занон дар байни донишҷӯён баланд аст ва аз 50% зиёд аст. Биноҳои таълимии донишгоҳ ҳам дар худи Претория ва ҳам дар атрофи он дар як майдони калон парокандаанд.

Донишгоҳ боғи ботаникӣ, амфитеатр барои 3000 ҷой ва як деҳа барои 120 ҷой дорад, ки дар он намоишномаҳои театрӣ ва консертҳо баргузор мешаванд. Коллексияҳои осорхона таърих ва фарҳанги халқҳои Африқои Ҷанубиро аз асри биринҷӣ дар бар мегиранд. Инчунин коллексияҳои бойтарини ашёи рӯзгори сокинони ҳолландӣ дар асрҳои 17-18 пайдо шудаанд. Галереяи санъати донишгоҳ ҳам кори рассомони Африқои Ҷанубӣ ва ҳам устодони наққошӣ ва ҳайкалтароширо ба мисли Рембрандт ван Рейн, Марк Чагалл, Макс Пехштейн, Георг Грос, Кете Коллвиц, Отто Мюллер, Томас Бентон ва дигарон муаррифӣ мекунад. Он дорои бузургтарин коллексияи керамикаи қадимаи чинӣ дар Африқои Ҷанубӣ мебошад.

Дар донишгоҳ таълим дар 9 факултет гузаронида мешавад:

* *истеҳсоли саноатӣ*
* *фанҳои таълимӣ*
* *илмҳои гуманитарӣ*
* *илмҳои муҳандисӣ*
* *тиббӣ*
* *илмҳои табиӣ*
* *қонунӣ*
* *диншиносӣ*
* *тибби байторӣ*

## Хатмкардагони маъруф ва донишҷӯён

* Десмонд Туту (таваллуд 1931) - усқуфи англикании Кейптаун, аввалин усқуфи сиёҳ дар Африқои Ҷанубӣ, муборизи зидди апартеид, барандаи Ҷоизаи Сулҳи Нобел (1984).
* Фредерик Бота (таваллуд 1932) — ходими давлатӣ ва сиёсатмадор аст.
* Антйе Крог (таваллуд 1952) —нависанда ва рӯзноманигори Африқои Ҷанубӣ.
* Бонгани Кумало (таваллуд 1987) — футболбоз.
* Годфри Хотсо Мокоена (таваллуд 1985) — варзишгар, қаҳрамони ҷаҳон, барандаи медали нуқраи олимпӣ.
* Мбулаени Мулаудзи (таваллуд 1980) — даванда, қаҳрамони ҷаҳон.
* Оскар Писториус (таваллуд 1986) — варзишгари Африқои Ҷанубӣ, қаҳрамони паралимпӣ.
* Кастер Семеня (таваллуд 1991) —  даванда, қаҳрамони ҷаҳон.
* Йоханнес Стрейдом (1893-1958) — арбоби давлатӣ ва сиёсатмадор.
* Констанд Филюне — фармондеҳи кулли нирӯҳои дифои Африқои Ҷанубӣ.
* Магнус Малан (1930-2011) — вазири мудофиаи Африқои Ҷанубӣ аз солҳои 1980-2011.
* Винанд Оливйе (таваллуд 1983) — регбист, қаҳрамони ҷаҳон. Узви Толори варзишии Донишгоҳи Претория аз соли 2008.
Гурӯҳ:Претория
Гурӯҳ:Донишгоҳҳои ҶАҶ
Ҳизби миллӣ (ҶАҶ)

**Ҳизби миллӣ** ( ,) — ҳизби ифротгарои рост аст, ки дар Иттифоқи Африқои Ҷанубӣ/Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ аз 4 июни 1948 то 9 майи соли 1994 қудрат дошт. Ҳизб дар мамлакат режими апартеид барпо намуд; дар зери вай Иттиҳоди Африқои Ҷанубӣ ба Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ номгузорӣ шуд ва аз Иттиҳоди Миллатҳои Бритониё ҷудо шуд. Аксари ҷонибдорони ин ҳизб ба африканерҳо мансуб буданд . Соли 1995 Ҳизби нави миллӣ номида шуд, соли 1997 аз нав ташкил карда шуд ва ниҳоят фаъолияти худро дар соли 2005 қатъ кард.

Ҳизби Миллӣ соли 1914 аз ҷониби миллатгароёни африқоӣ таъсис ёфтааст, ки идеологияи онҳо ба этно-миллатгароӣ асос ёфтааст. Дар интихоботи соли 1915 ин ҳизб дар парлумон 27 курсӣ ба даст овард. Ҳукумати Ян Смутс корпартоиҳоро дар конҳои ангишт ва тило дар баҳори соли 1922 бераҳмона пахш кард, аз ин рӯ коргарони сафедпӯст дар интихоботе, ки дар тобистони соли 1924 ба вуқӯъ пайваст, асосан ба тарафҳои ҳизбҳои меҳнатӣ ва миллӣ овоз доданд, ки ҳукумати эътилофии Ҷеймс Ҳерсогро ба даст оварданд. Ин ҳукумат то соли 1933 дар сари қудрат буд; Дар солҳои 1933-1948, кишварро ҳукумати эътилофии Смутс ва Ҳерсог (охирин то соли 1939 сарвазир боқӣ монд) идора мекард, ки аз ҷониби ҳизбҳои Миллӣ ва Африқои Ҷанубӣ, ки дар соли 1934 муттаҳид шуда Ҳизби муттаҳидро ташкил карда буданд, идора мешуд. Ҳамзамон, дар ҳамон солҳо мавқеи идеологии миллатгароии африқоӣ тақвият ёфт ва дар соли 1935 ҷонибдорони ашаддии онҳо таҳти роҳбарии Даниел Франсуа Малан аз Ҳизби Миллӣ ба истилоҳ ба "Ҳизби Миллии Пок" ҷудо шуданд.. Дар интихоботи соли 1948, Ҳизби Миллӣ дубора муттаҳид карда шуд, ки дар ниҳоят онҳоро ғалаба кард ва ҳукуматеро бо сарварии Малан , ки вай сиёсати апартеидро тақвият бахшид, пеш гирифт.

### Ҳизби миллӣ пас аз соли 1994
Соли 1994 интихобот баргузор шуд, ки дар он бори аввал ҳамаи қавмҳои сокини Африқои Ҷанубӣ тавонистанд онро қабул кунанд. Дар ин интихобот эътилофе ба раҳбарии Конгресси миллии Африқо пирӯз шуд. Ҳизби Миллӣ бо 20,4% овозҳо дар ҷои дуввум қарор гирифт . Пас аз интихобот, ҳизб номи худро ба Ҳизби нави миллӣ иваз кард .

Дар интихоботи соли 2000, Ҳизби нави миллӣ ва Ҳизби демократ ба Алянси демократӣ муттаҳид шуданд. Аммо, аллакай моҳи октябри соли 2001 Ҳизби нави миллӣ аз эътилоф хориҷ шуд. Дар соли 2005 ин ҳизб фаъолияташро қатъ кард ва вакилони собиқи он асосан ба Конгресси миллии Африқо пайвастанд

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Овоздиҳии Ҳизби нави миллӣ барои пароканда шудан - *9 апрели 2005* )

Гурӯҳ:Ҳизбҳои ултрарост
Гурӯҳ:Ҳизбҳои миллигаро
Гурӯҳ:Апартеид
Донишгоҳи Кейптаун

**Донишгоҳи Кейптаун** (**, UCT,** африкаанс Universiteit van Kaapstad) — яке аз муассисаҳои таҳсилоти олии пешбари Африқои Ҷанубӣ, ки дар Кейптаун ҷойгир аст.

## Таърих
Коллеҷи Африқои Ҷанубӣ 1 октябри соли 1829 таъсис ёфтааст ва пешгузаштаи бевоситаи донишгоҳ ба ҳисоб меравад. Дар шакли муосири худ, донишгоҳ соли 1874 пас аз ҷудо шудан аз коллеҷ таъсис ёфтааст. Дар миёнаҳои асри 20 донишгоҳ яке аз марказҳои мухолифати либералӣ ба системаи апартеид буд. Канслер (раҳбари расмии донишгоҳ) аз соли 1999 инҷониб Грача Машел, ҳамсари Нелсон Мандела аст.

18 апрели соли 2021 дар нишебиҳои кӯҳ дар назди бинои донишгоҳ сӯхтори шадиди ҷангал сар шуд, ки он ба маҷмааи донишгоҳ паҳн шуда, кампус ва китобхонаи донишгоҳро фаро гирифт  .

## Сохтор
Дар айни замон, донишгоҳ шаш факултет дорад:

* Факултаи гуманитарӣ;
* Факултаи илмҳои табиӣ;
* Факултаи муҳандисӣ;
* Факултаи тиҷорат;
* Факултаи илмҳои тандурустӣ;
* Факултаи ҳуқуқшиносӣ.

## Муаллимон

* Опперман, Дирк, шоир ва драматург, дар солҳои 1949-1959 лексия хондааст.
* Поп, Морис — декани факултаи гуманитарӣ, соли 1968 донишгоҳро тарк кард, ки ба дахолати хукумати нажодпарастон ба сиёсати университет эътироз баён кунанд.
* Такерӣ, Эндрю Дэвид — астроном.
* Бенатар, Дэвид — файласуф.

## Хатмкардагони машҳур

* Аарон Клуг (Ҷоизаи Нобел дар кимиё 1982 )
* Аллан Кормак (1979 Ҷоизаи Нобел дар соҳаи физиология ё тиб )
* Ҷон Максвелл Коетзи (Ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт (2003)
* Марк Нигрини (математик ва аудитор)
* Макс Тайлер (1951 Ҷоизаи Нобел дар соҳаи физиология ё тиб ; таҳсилро дар Лондон хатм кардааст)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кейптаун
Муҳаммад Ҳусайн Тантовӣ

**Муҳаммад Ҳусайн Тантовӣ Сулаймон** ( 31 октябри соли 1935, Қоҳира — 21 сентябри соли 2021, ҳамон ҷо) — фелдмаршали Артиши Миср (1991), вазири дифоъ ва тавлидоти низомии давлати Миср (1991—2012). Фармондеҳи собиқи Нерӯҳои мусаллаҳи Миср ва раиси собиқи Шӯрои олии низомии Миср буд ва дар фосилаи истеъфои Ҳуснӣ Муборак ва риёсати ҷумҳурии Муҳаммад Мурсӣ ба унвони раисиҷумҳури муваққати Миср таъйин шуда ва Камол Ҷанзуриро ба унвони нахуствазир таъйин намуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Миср
Гурӯҳ:Вазирони ҳукумати Миср
Гурӯҳ:Вазирони мудофиаи Миср
Субҳӣ Баракот Холидӣ

**Субҳӣ Бей Баракот ал-Холидӣ** (; )  (1989 Антиохия, империяи Усмонӣ — 1939, Антиохия, Туркия) - сиёсатмадори суриягии туркӣ, ходими давлатӣ, сарвазири Сурия (1925), генерал — майор.

## Эзоҳ
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Сарвазирони Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Франсуа Пйер-Алип

**Франсуа Пйер-Алип** (; ) — ходими давлатии аҳли Фаронса.

## Эзоҳ
Тоҷуддин Ҳасанӣ

**Тоҷуддин Ҳасанӣ** (; ) — ходими давлатии аҳли Сурия. Президенти Сурия: 16 сентябри 1941-17 январи 1943
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия
Гурӯҳ:Сарварони Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия дар асри 20
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Адлӣ Мансур

**Адлӣ Мансур** (; ) — ходими давлатии мисрӣ. Иҷрокунандаи вазифаи президенти Миср аз 3 июли 2013  то 8 июни соли 2014.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Миср
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Миср
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Nasdaq-100

**Nasdaq-100** — индекси фондии амрикоӣ. Ба индекс 100 ширкати аз рӯи капитализатсия калонтар ҳамроҳ карда мешаванд, ки саҳмияҳои онҳо дар биржаи NASDAQ савдо карда мешаван. Ба индекс ширкатҳои соҳаи молия ворид карда намешаванд.
 
Ширкатҳое, ки дигар ба қоидаҳои воридшавӣ ба Nasdaq 100 мтуобиқат надоранд, бо ширкатҳои нав як маротиба дар як сол дар ҳафтаи сеюми декабр иваз карда мешаванд.
 
## Таърих
Таърихи индекс аз соли 1985 оғоз шудааст, вақте ки 2 индекси нав ворид гардидааст: NASDAQ-100 ва NASDAQ Financial-100. Ба индекси якум ширкатҳои саноатии технологияи баланд, ба индекси дуюм — молиявӣ ворид карда шуда буданд. Махзани индекс аввал 250 пунктро ташкил медод.
 
Дар соли 1998 ба индекс ширкатҳои хориҷӣ роҳ дода шуданд. Аввалҳо талабот ба онҳо қатъӣ буд, вале онҳо дар соли 2002 сабук карда шуданд.
 
Ба максимуми таърихии бештар аз 4700 пункт аз ҷониби индекс дар мавҷи доткомҳо дар соли 2000 расида шудааст. 
 
Ба ҳолати соли 2021 57%-и NASDAQ 100-ро ширкатҳои технологӣ ташкил медиҳанд. Дуюмин дуюмин аз рӯи бузургӣ — хидматрасониҳои истеъмолӣ аз 21,99%. Тандурустӣ 7,08% аз NASDAQ 100-ро ташкил медиҳад, ширкатҳои бо молҳои истеъмолӣ машғул, 6,14% аз NASDAQ 100-ро, ширкатҳои саноатӣ 5,92%-ро ташкил медиҳанд. 
 
## Асбобҳои савдошавандаи аз NASDAQ-100 асосгиранда
Дар биржаи NASDAQ таҳти тикери QQQ фонде савдо мешавад, ки сохтори он ба индекси NASDAQ-100 монанд аст, ва бо саҳеҳии баланд динамикаи онро такрор мекунад.
 
## Фарқиат аз индекси NASDAQ Composite
Индекси Nasdaq Composite саҳмияҳои ҳамаи ширкатҳои дар биржаи NASDAQ гардишдоштаро дарбар мегирад (ҳамагӣ бештар аз 3000).
 
## Тағйиротҳо дар соли 2021.
21 июл Honeywell Alexion Pharmaceuticals-ро баъд аз онро харидани AstraZeneca иваз кард. 26 августа Crowdstrike Maxim Integrated Products-ро, ки онро ширкати Analog Devices мехарад, иваз хоҳад кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Молия
Ато Айюбӣ

**Ато Айюбӣ** (; ) — ходими давлатии аҳли Сурия. Иҷрокунандаи вазифаи сарвазир Сурия соли 1936. Президенти Сурия: 25 март - 17 августи соли 1943 .
## Адабиёт
* Sami Moubayed *Steel & Silk: Men and Women Who Shaped Syria 1900—2000* (Cune Press, Seattle, 2005).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарвазирони Сурия
Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Сарварони Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия дар асри 20
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Ҳуснӣ Заим

**Ҳуснӣ ал-Заим** (  &#x200E;  ;  ,  , Империяи Усмонй —  ,  , Сурия ) — Президент ва сарвазири Сурия аз 17 апрели соли 1949 то 26 июни соли 1949.

## Ҳаёт ва таҳсил
Ҳуснӣ ал-Заим соли 1894 дар Ҳалаб таваллуд шудааст. Аз оилаи курд .Ӯ ду бародар дорад - рӯҳонии Саладин ал-Заим ва Башир ал-Заим.

Вай афсари усмонӣ ва баъдтар артиши Фаронса шуд. Баъди эъдлн гардидани истиқлолияти Сурия ӯ сардори ситоди генералӣ шуд  .

Дар натиҷаи табаддулоти ӯарбӣ ба сари хокимият омад. Ӯ аз дастгирии мардум бархурдор нагардид ва баъди чор моҳ ӯро ҳамсафони пештарааш аз вазифааш дур карданд. 14 августи соли 1949 дар наздикии Димишқ ба катл расонда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои қатлшуда
Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1949
Гурӯҳ:Зодагони соли 1897
Гурӯҳ:Зодагони 11 май
Сомӣ Ҳинновӣ

**Сомӣ Ҳинновӣ** (; ) — ходими давлатии аҳли Сурия. Президенти Сурия (муваққатӣ): 14 августи 1949 - 15 августи 1949 
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия
Президенти Сурия

**Президенти [[Сурия]]** ()  сарвари давлат, ҳокимияти иҷроия ва фармондеҳи олии қувваҳои мусаллаҳ мебошад. Президент дорои ваколатҳои васеъ аст, ки бо қарори худ ба ноиби президентҳо вогузор карда мешавад. Вай сарвазир, дигар аъзои ҳукумат ва мансабдорони баландпояи ҳарбиро 

## Сарварони ҳукуматҳои Сурия, солҳои 1918-1920
Феҳристи раҳбарони Сурия, ки аз ҷудо шудани он аз Имперотурии Усмонӣ сар мешаванд.

* Алиризо ар-Рикобӣ: 29 сентябр - 5 октябри соли 1918
* Файсали I: 5 октябри 1918 - 8 марти 1920

## Подшоҳони Сурия, 1920

* Файсали I: 8 март - 28 июли 1920

## Роҳбарони Мандати Фаронса, солҳои 1922-1936

* Субҳӣ Баракот ал-Холидӣ: 28 июни 1922 - 21 декабри соли 1925
* Франсуа Пйер-Алип: 9 феврал - 28 апрели 1926
* Аҳмад Номӣ: 28 апрели 1926 - 15 феврали 1928
* Тоҷуддини Ҳасанӣ: 15 феврали 1928-19 ноябри 1931
* Муҳаммад Алӣ ал-Обид: 11 июни 1932-21 декабри 1936

## Президентҳои Сурия, аз соли1936 - то имрӯз

* Ҳошим ал-Атосӣ: 21 декабри 1936 - 7 июли 1939
* Насухӣ Салим ал-Бухорӣ: 7 июли 1939 - 9 июли 1939 ва. О
* Баҳиҷиддини ал-Хатиб: 10 июли 1939 - 16 сентябри 1941
* Холид ал-Азм: 4 апрел - 16 сентябри соли 1941
* Тоҷуддини Ҳасанӣ: 16 сентябри 1941-17 январи 1943
* Ҷамил ал-Улшӣ: 17 январ - 25 марти соли 1943
* Ато ал-Айюбӣ: 25 март - 17 августи соли 1943
* Шукрӣ ал-Қувватлӣ: 17 августи соли 1943 - 30 марти соли 1949
* Ҳуснӣ Заим: 30 март - 14 августи соли 1949
* Самӣ ал-Ҳинновӣ: 14 августи 1949 - 15 августи 1949 (муваққатӣ)
* Ҳошим ал-Атосӣ: 15 августи соли 1949 - 2 декабри соли 1951 (муваққатӣ)
* Фавзӣ ал-Селу: 3 декабри 1951 - 11 июли 1953
* Адиб аш-Шишаклӣ: 11 июли 1953 - 25 феврали соли 1954
* Маъмун ал-Кузбарӣ ва. О.:: 26 феврали соли 1954 - 28 феврали соли 1954
* Ҳошим ал-Атосӣ: 28 феврали соли 1954 - 6 сентябри соли 1955 (муваққатӣ)
* Шукри ал-Қувватлӣ: 6 сентябри соли 1955 - 22 феврали соли 1958
* Ҷамол Абд ан-Носир: 22 феврали соли 1958 - 29 сентябри соли 1961 *(дар ҳайати Ҷумҳурии муттаҳидаи Араб)*
* Маъмун ал-Кузбарӣ: 29 сентябр - 20 ноябри соли 1961 (ва. О.)
* Иззат ан-Нусс: 20 ноябр - 14 декабри соли 1961 (и.в.)
* Нозим ал-Қудсӣ: 14 декабри 1961 - 8 марти 1963
* Луай ал-Атосӣ: 9 март - 27 июли 1963 (*Раиси Шӯрои Миллии Фармондеҳии Инқилобии Сурия*)
* Амин ал-Ҳофиз: 27 июли 1963 - 23 феврали 1966 (*Раиси Шӯрои Миллии Фармондеҳии Инқилобии Сурия*, сипас *Шӯрои Президентии Сурия*)
* Нуриддин ал-Атосӣ: 25 феврали соли 1966 - 18 ноябри соли 1970 (*Раиси Роҳбарияти муваққатии минтақавии Сурия дар Сурия*)
* Аҳмад ал-Хатиб: 18 ноябри 1970 - 22 феврали 1971 (муваққатӣ)
* Ҳофиз ал-Асад: 22 феврали 1971 - 10 июни 2000
* Абд ал-Ҳалим Ҳаддом: 10 июн - 17 июли 2000
* Башшор ал-Асад: 17 июли 2000 - ҳозира

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Фуоди I

**Аҳмад Фуод** (, маъруф ба **Фуоди I**; ) — подшоҳи Миср, ки баъд аз фавти бародараш Ҳусайн Комил дар соли 1917 ба салтанат расид.

## Эзоҳ
Иброҳим Пошо

**Иброҳим Пошо** () — сарфармондеҳи сипоҳ ва давлатмарди мисрӣ, волии Миср (1948), писархонд, ҳамрикоб, шарики ҳокимият ва вориси Муҳаммад Алӣ (ҳукмронӣ 1805—1948).

## Зиндагинома
Аз соли 1805 дар Миср иқомат карда, дар раванди ислоҳоти анҷомдодаи падараш, аз ҷумла таҷдиду навсозии артиш ва қувваҳои баҳрӣ ширкат дошт. Роҳбари вазорати молия (1807—1912) ва пошо (амир)-и Мисри Боло (1812—1916). Дар давраи сарлашкари сипоҳи Миср буданаш (1816—1941) шуҳрат ёфт: дар раванди мубориза ба муқобили ваҳҳобиҳо аввалин давлати Саудиҳоро барҳам дод (1816—1918); таҳти роҳбарии ӯ артиши Миср Судони Шарқиро забт (1820—1922) ва Иниқлоби миллӣ-озодихоҳии Юнонро (1821—1929) пахш кард. Дар раванди зиддияти низомии Миср бо Империяи Усмонӣ (1831—1933) чанд бор артиши туркҳоро шикаст дод. Солҳои 1833—1940 ҳокими минтақаҳои вобаста ба Миср — Сурия, Фаластин ва Киликия буд. Иброҳим Пошо баъдан шарики ҳокимият (1847) ва вориси Муҳаммад Алӣ (1848) гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Феҳристи президентҳои Сурия

**Феҳристи [[Президенти Сурия|президентҳои Сурия]]**:
* 'Президенти [[Сурия | Сурия]]' * '() — Сарвари давлат, ҳукумати иҷроия ва Сарфармондеҳи олии қувваҳои мусаллаҳ. Президент дорои ваколатҳои васеъ аст, ки бо қарори худ ба ноиби президентҳо вогузор карда мешавад. Вай сарвазир ва дигар аъзои Ҳукумат  ва мансабдорони баландпояи низомиро таъин ва озод мекунад .
## Роҳбарони мандати фаронсавӣ, солҳои 1922—1936
* Субҳӣ Баракот
* Франсуа Пйер-Алип*
* Аҳмад Номӣ
* Тоҷуддин Ҳасанӣ*
* Леон Соломяк*
* Муҳаммад Алӣ Обид

## Президентҳои Сурия, 1936 — 1946
* Ҳошим Атосӣ
* Баҳиҷ Хатиб
* Холид Азм*
* Тоҷуддин Ҳасанӣ
* Ҷамил Улшӣ*
* Ато Айюбӣ
* Шукрӣ Қувватлӣ

## Президентҳои Сурия, 1946—1958
* Шукрӣ Қувватлӣ
* Ҳуснӣ Заим
* Сомӣ Ҳинновӣ*
* Ҳошим Атосӣ
* Адиб Шишаклӣ
* Фавзӣ Селу
* Адиб Шишаклӣ
* Маъмун Кузбарӣ*
* Ҳошим Атосӣ
* Шукрӣ Қувватлӣ

## Президентҳои [[Ҷумҳурии  Муттаҳидаи Араб]]
* Ҷамол Абдунносир 22 феврали 1958 — 29 сентябри 1961

## Президентҳои [[Сурия]] аз соли 1961 — то имрӯз
* Маъмун Кузбарӣ*
* Иззат Нусс*
* Нозим Қудсӣ
* Луай Атосӣ
* Амин Ҳофиз
* Нуруддин Атосӣ
* Аҳмад Хатиб*
* Ҳофиз Асад
* Абдулҳалим Хаддом*
* Башшор Асад

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Форуқи I

**Форуқи I** () — писари Аҳмад Фуод ва аз наводагони Муҳаммад Алӣ Пошо аст. Вай подшоҳи моқабли охири мср аз хонадони Муҳаммад Алӣ буд.

## Эзоҳ
Фуоди II

**Малик Аҳмад Фуод**, ё **Фуоди II** (; ) — охирин подшоҳи Миср ва узви хонадони Муҳаммад Алӣ, шашмоҳа буд, ки ба таври расмӣ аз июли 1952 то июни 1953, ба унвони подшоҳи Миср ва Судон салтанат кардааст.

## Эзоҳ
Сулолаи Муҳаммад Алӣ

**Сулолаи Муҳаммад Алӣ**:
* Муҳаммад Алӣ Пошо
* Иброҳим Пошо
* Аббос Ҳилмии I
* Муҳаммад Саид Пошо
* Исмоил Пошо
* Тавфиқ Пошо
* Аббос Ҳилмии II
* Ҳусайн Комил
* Фуоди I
* Форуқи I
* Фуоди II

*
Африкаанс

**Африка́анс** (африк. Afrikaans, die Afrikaanse taal, пештар бо номи забони бу́рӣ низ маълум буд) — яке аз забонҳои германӣ (то оғози асри XX лаҳҷаи Забони нидерландӣ ҳисоб мешуд), яке аз 11 забонҳои расмии Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ, ҳамчунин дар Намибия низ паҳн шуда аст. Ба ғайр аз ин баъзе аз гурӯҳҳои африкаансгӯён дар дигар давлатҳои Африқои Ҷанубӣ низ зиндагӣ мекунанд:: Ботсвана, Лесото, Эсватин, Зимбабве, Замбия. 

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
Бурҳо

**Бурҳо** ( — «деҳқонон») — гурӯҳи зермиллӣ (субэтникӣ) дар  Африқои Ҷанубӣ ва Намибия. Бурҳоро деҳқонони африканерӣ, сокинони деҳаҳои сафедпӯст ва инчунин сафедпӯстони камбизоатро меноманд, авлоди муҳоҷирони ҳолландӣ. Африканерҳо ҳеч гоҳ худро бур наменоманд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
Африканерҳо

**Африканерҳо** (, тарҷ. "африкоиҳо") — халқе дар Африқои Ҷанубӣ, насли мустамликадорони асли ҳолландиҳо, олмониҳо ва фаронсавиҳо. Аксари онҳо дар Африқои Ҷанубӣ ва Намибия зиндагӣ мекунанд. Дар доираи худ африканерҳо ба бурҳо ҷудо мешаванд. Аз рӯи дин — протестантҳо. Забони модарӣ — африкаанс, ки дар асоси лаҳҷаҳои ҷанубии забони ҳолландӣ ташаккул ёфтааст (то ибтидои асри 20 ҳолландӣ ҳамчун забони адабӣ истифода мешуд). Шумораи умумии онҳо тақрибан 3,6 миллион нафар аст. То соли 1990 онҳо 60% аҳолии сафедпӯсти Африқои Ҷанубиро ташкил медоданд; 40%-и боқимонда инглисафриқоиҳоянд, ҳоло таносуб ба фоидаи африкоиён тағйир ёфтааст, зеро инглис-африқоиҳо нисбат ба африкоиҳое, ки Африқои Ҷанубиро ватани қавмии худ медонанд, бештар ба муҳоҷират майл доранд.

## Эзоҳ
Роберт Юлдошев

**Роберт Нажипович Юлдошев** (, 9 июли 1971, Уфа) — навозандаи рус, кураюти виртуоз, роҳбари гурӯҳи курайсӣ,  (2012), чоркарат барандаи «Гран-при» озмунҳои курайстҳо.

## Таърих
Роберт Нажипович Юлдошев 9 июли 1971 дар шаҳри Уфа таваллуд ёфтааст. Дар кӯдакӣ ӯ дар дастаи кӯдаконаи  бозӣ мекард.

Аз соли 1989 муаллими мактаби миёнаӣ махсусӣ мусиқии  буд.

Аз соли 1991 ҳамчун узви гурӯҳи мусиқии «Айёндок» («Ситораи сафед») ҳунарнамоӣ мекунад.

Солҳои 1995—1998 ва 2001—2003. навозандаи  буд.

Аз соли 1998 дар  кор карда буд.

Соли 2000  дар синфи А. М. Кубагушева хатм кард.

Аз соли 2007 — узви  мебошад.

Аз соли 2009 президенти созмони «Иттифоқи эҷодии Курайси Ҷумҳурии Бошқирдистон» мебошад.

## Фаъолияти эҷодӣ
Дар репертуари Роберт Юлдошев версияҳои инструменталии  («», ", «Гилмияза», ), оҳангҳо («Ак яурин сал беркут», «Сынграу торна»), композитсияҳои композиторон мавҷуданд — У. Иделбоева, А. Р. Азнагулова, Иоҳанн Бах, Эннию Муррикуне, Равел Морис Жозеф, Э. Н. Артемиева , Александр Порфиревич Бородин, Г. В. Свиридова ва дигарон ҳузур доранд.
мини|250x250пкс| Роберт Юлдошев дар аксияи «Наҷоти Шихонҳо» ширкат мекунад. 2011
Ӯ ташкилотчии ансамблҳои курайстҳо дар  ва дар вилояти  мебошад.

Дар саҳнаи  (Москва), Театри «», толори консертии «Хонаи Русҳо» (Берлин) баромад мекард.

Соли 1997 дар консертҳо дар доираи Рӯзҳои Бошқирдистон дар Маскав иштирок мекард. Соли 2002 дар Фестивали Умумирусиягии фарҳанги миллӣ дар Маскав иштирок кард. Дар соли 2013, Роберт Юлдошев ва гурӯҳи этникии ӯ «Kuraisy» дар ҷазираи Русскийи дар Владивосток дар доираи барномаи фарҳангии иҷлосияи 21-уми Форуми парлумонии Осиё ва Уқёнуси Ором ва дар ҷашнвораи байналмилалии мусиқии «DMC Fest» дар ш. Уфа иштирок карданд. Дар open-air мусиқии классикии «Born in Bashkortostan» иштирок кард. Дар якҷоягӣ бо ,  ва , Н. Носков, , гурӯҳи этно-рок ,  баромад мекард.
Соли 2014 дар даври интихобӣ барои озмуни  иштирок кард.

Ӯ узви ҳакамон дар озмуни ҷумҳуриявии телевизионии «Байк-2013» дар байни иҷрокунандагони , ки онро шабакаи телевизионии , инчунин озмуни «Мавҷи Уфа-2014» буд.

Роберт Нажипович Юлдошев дар саросари Русия ва 14 кишвари ҷаҳон гастрол мекард.

## Ҷоизаҳо
* Гран-при озмуни ҷумҳуриявии кураторҳо барои дарёфти ҷоизаи ба номи  (деҳаи , 1988);
* Лауреати озмуни кураторони касбӣ барои ҷоизаи ба номи  (Уфа, 1997);
* Дорандаи ҷоизаи 1 дар Озмуни байналмилалии навозандагон, ки таҳти сарпарастии  ташкил шудааст (1998);
* Лауреати Ҷашнвораи байналмилалии эстрада ва мусиқии халқии «Иссиқкӯл» (Қирғизистон, 1998);
* Дорандаи ҷоизаи озмуни байналмилалии ба номи В.Андреев барои иҷрокунандагони ҷавон оид ба асбобҳои халқӣ (Твер, 2001);
* Гран-при озмуни ҷумҳуриявии кураторҳо барои дарёфти ҷоизаи ба номи  (деҳаи , 2003);
* Лауреат (2003) ва барандаи Гран-при (2007) ҷашни ҷумҳуриявии Курай (ш. );
* Лауреати  (2003).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* . Юлдашев, Роберт Нажипович // Энсиклопедияи бошқирд / сармуҳаррир. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
Забони сомалӣ

рост|мини|Паҳншавии з. сомалӣ
мини|200x200пкс|Забонҳои афросӣ

**Забони сомалӣ** (ё **сомалиёӣ**) — забони мансуб ба забонҳои кушии шохаи оилаи забонҳои афросӣ. Забонҳои наздик ба Сомалӣ оромо ва афарӣ мебошанд.
Ин забон на танҳо дар Сомалӣ, балки дар кишварҳое мисли Ҷибути (аксарияти аҳолӣ), Эфиопия ва Кения ҳарф мезанад паҳн шудааст. Аз сабаби ҷанги шаҳрвандӣ дар Сомалӣ, чун забони модарӣ дар тамоми ҷаҳон паҳн шудааст. Шумораи дақиқи гуфтугӯкунандагони забони сомалӣ маълум нест, аммо тақрибан 15-25 миллион нафар гуфта мешавад.

Дар забон иқтибосҳо аз арабӣ мавҷуданд — аксар вақт дар байни истилоҳоти динӣ. Иқтибосҳо аз забонҳои англисӣ ва итолиёӣ аз замонҳои мустамликадорӣ боқӣ мондаанд.

## Шумораҳо

## Навишт
Барои забони Сомалӣ се намуди хат истифода мешуд: алифбои арабӣ ,лотинӣ ва алифбои онҳо — осмония. Пеш аз давраи мустамлика алифбои арабӣ истифода мешуд, ки истифодаи он бо паҳншавии ислом дар Сомалӣ алоқаманд буд. Нависандаи Сомалӣ дар соли 1920 пайдо шуд, аммо дере нагузашта (дар 1972), пас аз табаддулоти низомӣ дар соли 1969, он таҳти мамнӯъияти ногуфта қарор гирифт ва дар ниҳоят лотинӣ ҳамчун навиштаи расмӣ қабул карда шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна

Гурӯҳ:Забонҳои Африқо
JC Records Studio

**JC Records Studio** — студияи сабти овоз дар Душанбе мебошад, ки моҳи декабри соли 1999 аз ҷониби муҳандиси овоз Олим Ширинов таъсис ёфтааст. Беҳтарин ҳамчун студияи маъруф аст, ки дар он гурӯҳҳо ва навозандагони машҳур ба мисли «Парем», «Фарзин», Нозияи Кароматулло, Садриддин Наҷмиддин, Сӯҳроби Сафарзод, Муҳаммадрафи Кароматулло, Ҷонибек Муродов, Шабнами Сурайё, Сироҷиддин Фозилов, Баҳром Ғафурӣ, Таҳмина Ниёзова ва диргарон сабт шудаанд.

Тамоми сурудҳои гурӯҳи «Парем», аз моҳи декабри соли 1999 дар студияи «JC Records Studio»

Дар «JC Records Studio» беш аз 100 таронаи Муҳаммадрафии Кароматулло сабт карда шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Cтудияиҳои сабти овоз
Забони оромо

**Забони оромоӣ** (номи аслӣ — *Afaan Oromoo*) — забони шохаи забонҳои кушии оилаи забонҳои афросӣ. Дар қисми шарқии Африқои шимолӣ, дар минтақаҳои нимҷазираи Сомалӣ, Эфиопия ва қисми шимолии Кения паҳн аст. Барои 25 миллион нафар (асосан — миллати оромо) забони модариаст. Дар вилояти Оромои Эфиопия дараҷаи расмиро дорад. Дар замонҳои пеш бо хатҳои ҳабашӣ ва арабӣ навишта мешуд. Аз соли 1991 бо алифбои лотинӣ навишта мешавад. 

Алифбои ҳозираи забони оромо:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Африқо
Бозорак

**Бозорак** () — шаҳр дар Афғонистон, маркази вилояти Панҷшер.

Аз онҷо, ки дараи Панҷшер дар ҷараёни таҳоҷуми нерӯҳои Шӯравӣ собиқ шадидан вайрон шуд, мардум ва мақомоти маҳалл аз утоқи як хонае дар Бозорак, ки маҳалли таваллуди Аҳмадшоҳи Масъуд буд ба унвони нахустин додгоҳи вилояти Панҷшер истифода мекунанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Афғонистон
Леунид Швортсман

**Леунид Орунович Швортсман** (номи аслиаш *Исроил*; 30 августи 1920, Минск, ҶШС Белорус — 2 июли 2022, Маскав, Русия) — коргардон-пӯёнамо ва рассоми филмҳои тасвирӣ. Ҳунарманди мардумии Федератсияи Русия (2002). Барандаи Ҷоизаи Президенти Федератсияи Русия (2017). Вай асосан бо коргардонҳо Лев Атаманов, Роман Качанов, Иван Уфимтсев, Иван Аксенчук кор кардааст.

## Зиндагинома
Дар Минск дар оилаи муҳосиб Орун Наҳмонович Швортсман, зодаи Вилна ва зани хонашин Роҳила Соломоновна Швортсман, зодаи Минск ба дунё омадааст. Дар хонадон ба забони яҳудӣ ҳарф мезаданд. Швортсманҳо ба ҷуз Леунид, як писар ба номи Ноум ва духтаре ба номи Этто доштанд. Падари Леунид Орунович соли 1934 як мошин бо ӯ бархурд кард ва ӯ даргузашт. Дар навҷавонӣ ба Ленинград рафт, ҷое ки хоҳари бузургтараш қаблан дар онҷо сокин шуда буд.

Дар соли 1941 ӯ аз мадраса дар Муассисаи наққошӣ, муҷассамасозӣ ва меъморӣ фориғуттҳсил шуд ва ба артиш эъзом шуд. Швортсман истеҳкомот сохт ва дар таъмиргоҳи механикӣ кор кард. Моҳи ноябри 1941, қарори ҳукумат дар бораи тахлияи мутахассисон аз Ленингради муҳосирашуда буд ва Швортсман бо ҳавопаймо ба Тихвин ва аз он ҷо онҳо бо қатор ба Челябинск мунтақил шуданд. Сипас Швортсман дар корхонаи тонксозии Челябинск ҳамчун як турнер кор мекард ва ҳамчунин дар он ҷо ҳамчун тарроҳи графикӣ ба сурати ройгон кор мекард. Сабаби гузаштан ба вазифаи рассом-ороишгар (дар як коргоҳи вежа эҷодшуда) портрети Сергей Киров буд, ки онро Швортсман барои даромадгоҳи аслии заводи Киров дар солрӯзии қатли ӯ сохт.

Модари Леунид Орунович (вай ӯро то Ҷанги Бузурги Ватанӣ ба он ҷо оварда буд) соли 1942 дар ҳинни муҳосираи Ленинград даргузашт.

Соли 1945 ба Маскав омад, ба ВГИК дохил шуд.

Аз соли 1948 дар студияи «Союзмултфильм», соли 1951 ВГИК-ро бо дипломи рассом-таҳиягари пӯёнамоӣ хатм кард, дар ҳамон сол ба унвони тарроҳи тавлид бо ҳамкорӣ бо Александр Винокуров кор кард, аз соли 1963 шурӯъ ба кори мустақил кард ва аз соли 1975 — ба сифати коргардон кор кард.

Илова бар ин, Швортсман ба далели мушоракат дар эҷоди тасвири басарии Чебурашка барои филми тасвирии Роман Качанов «Тимсоҳ Гена» ба унвони тарроҳи тавлид дар соли 1969 шинохта шудааст.

Пас аз он, Чебурашка ҳамчунин тилисми тими олимпии Русия дар Бозиҳои олимпии тобистонаи соли 2004 дар Афина шуд.

Ширкаткунанда дар бисёре аз намоишгоҳҳо, аз ҷумла намоишгоҳҳои шахсӣ, китобҳои кӯдаконро тасвир мекунад. Номзади дарёфти ҷоизаи Ленин ва Сталин. Барандаи ҷоизаи амрикоии «Ҳолливуд барои кӯдакон» ва ҷоизаи «Барои мушорикат дар ҳирфа» XI ORFAC дар Суздол (2006). Узви Академияи ҳунарҳои синемои «Ника». Узви ASIFA. Мудири ифтихории Музейи филмҳои пӯёнамоӣ.

Леунид Швортсман як чапдасти бозомӯхтааст, аммо ҳамчунон бо даст чапи худ наққошӣ мекашад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо
Созмони иттилооти низомии Покистон

**Созмони иттилооти низомии Покистон** (, , ISI) — номи аслитарин хадамоти иттилоотии Покистон аст, ки тавассути нерӯи заминии Покистон идора мешавад.

Созмони иттилоотии Покистон амалиётҳои махфӣ ва иттилоотии умдае дар берун аз Покистон дар корнома дорад. Аз ҷумлаи омӯзишу фароҳамсозӣ маблағ барои муҷоҳидини афғони дар тайи ҷангҳои ҷиҳодии онон бо неруҳои артиши сурхи Шуравӣ дар даҳаи 1980, мусаллаҳсозӣ ва омӯзиш додани ба аъзои ҷунбиши Толибон пеш аз ҳамлаи 11 сентябри 2001 ба Иёлоти Муттаҳида, ва иттиҳоми ҳимояти наздик аз ҷудоихоҳони минтақаи мавриди муноқишаи Кашмир.

Созмони иттилоотии Покистон ҳамчунин муттаҳам ба ҳимояту иртибот бо шабака ҳаққонист. Шабакаи Ҳаққонӣ дорои иртибот бо шабакаи Алқоъида ҳасту муттаҳам ба даст доштан дар шабакаи байналмилалии қочоқи умдаи мавод мухаддир аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Артиши Покистон
Гурӯҳ:Созмонҳои иттилоотӣ
Гурӯҳ:Амнияти байналмилалӣ
Лаҳҷаи новгородии бостонӣ

**Лаҳҷаи новгородии бостонӣ** () — яке аз лаҳҷаҳои забони русии бостонӣ, ки дар қаламрави замини Новгород то асри XV паҳн шуда буд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои славянӣ
Гран

**Гран** ( — *дон, гард, зарра*) —  воҳиди қадимии ченкунии масса дар асоси вазни донаи миёнаи ҷав. Дар Русия то ҷорӣ шудани системаи метрии во­ҳидҳо дар соҳаи дорусозӣ истифода мегардид. 1 гран ба 62,2 мг баробар аст. Дар системаи англисии воҳидҳо 1 грани тиҷоратӣ, дору­созӣ ва тройӣ (барои баркашидани филиззоти гаронарзиш) 64,8 мг-ро ташкил медиҳад. Дар ИМА ва Британияи Кабир то ҳол грани тройиро (ишораташ gr) дар соҳаи ҳарбӣ барои чен кардани вазни тиру зарядҳои борутдор истифода ме­баранд. Бо гран баъзан вояи доруро низ ишора мекунанд. 
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои андозагирӣ
Ҳайбатуллоҳ Охундзода

Мавлавӣ **Ҳайбатуллоҳ Охундзода** (; ) — шахсияти мазҳабӣ ва сиёсии афғон, раҳбари феълии ҷунбиши ифротгарои Толибон аз моҳи май 2016. Аз 15 августи 2021 — амалан ҳокими аксари манотиқи Афғонистон.

## Зиндагинома
Ҳайбатуллоҳ Охундзода дар соли 1961 дар вулусволии Панҷвоӣ дар вилояти Қандаҳор дар подшоҳии Афғонистон мутаваллид шуд. Мутааллиқ ба қабилаи паштуни нурзай аст. Аз хонаводае фақир ва мазҳаби омадааст. Падараш, мулло Муҳаммад Охунд, чеҳраи мазҳабии барҷастае дар рустои худ ва имоми ҷамоати масҷиди хурди маҳаллӣ буд. Ӯ бидуни доштани замини шахсии худ, ба ҳамроҳи хонаводааш комилан ба садақаву закот вобаста буд ва мунҳасиран ба фаъолиятҳои мазҳабӣ машғул буд. Ҳайбатуллоҳ Охундзода таҳсилоти исломии аввалияи мазҳабии худро назди падараш фаро гирифт. Пас аз шурӯъи ҷанги Афғонистон дар соли 1979, Ҳайбатуллоҳ Охундзодаи 18-сола маҷбур шуд ба ҳамроҳи хонаводаи худ ба Покистон фирор кунад ва дар шаҳри Кветта, наздики марзи Покистон ва Афғонистон мустақар шавад. Дар онҷо таҳсилоти динии худро идома дод ва сипас яке аз мадорисро раҳбарӣ кард.

## Эзоҳ
Забони ай-чамӣ

**Забони ай-чамӣ** (автоним: *ʔai33 cam11*; чинӣ: 锦话) — забоне паҳншуда дар ҶХЧ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Чин
Забони акҳа

**Забони акҳа** (*Ahka, Aini, Aka, Ak’a, Ekaw, Ikaw, Ikor, Kaw, Kha Ko, Khako, Khao Kha Ko, Ko, Yani*) — забони  халқи акҳа, ки бо он дар иёлати Шан дар ғарби Мянма ва вилояти Юннан дар ҷануби Чин, шимоли Лаос ва шимоли Таиланд ҳарф мезананд. 

Дар Таиланд номи ин забон — икав (Ikaw), дар Лаос — кав (Kaw), дар Мянма — кав (Kaw), дар Ветнам — ҳанҳӣ (Hanhi), дар Чин ҳанӣ (Hani) аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Чин
Забони амисӣ

**Забони амисӣ** — забони амисҳо (ё пансаҳ) — қабилаи тайванӣ, ки дар соҳили шарқии Тайван зиндагӣ мекунанд.

Тибқи соли 1995 маълум нест, ки аҳ 138000 амисҳо чандтояшон бо забони модариашон гап зада метавонанд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Чин