open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кир Стармер

Сэр **Кир Родни Стармер** (  (     ) сиёсатмадор ва арбоби давлатии бритониёӣ мебошад, ки аз 5 июли соли 2024 сарвазири Британияи Кабир ва аз 4 апрели соли 2020 раҳбари Ҳизби Лейбористиро бар уҳда дорад. Ӯ собиқ мушовири Малика ва роҳбари Хадамоти таъқиби тоҷ мебошад. Қаблан ӯ ҳамчун раҳбари мухолифин (2020–2024) кор кардааст.

## Зиндагинома

### Солҳои аввали
Ӯ 2 сентябри соли 1962 дар Лондон таваллуд шудааст ва писари Родни Стармер, созандаи абзорҳо ва Ҷозефин Стармер аст (дар мусоҳибаҳои гуногун, Кир Стармер танҳо гуфта буд, ки падараш дар корхона кор мекунад, аммо мувофиқи маълумоти навшуда, ӯ соҳиби ширкати худ, Oxted Tool Company мебошад, ки аммо дар реестре компаний номбар нашудааст  эҳтимол дорад, ки Родни Стармер ягона корманди ширкат бошад). Кир Стармер хоҳари калонӣ, Анна (таваллуд дар моҳи июни соли 1961) ва бародару хоҳари хурдӣ, дугоникҳо Николас ва Кэтрин (таваллуд дар моҳи марти соли 1964) дорад. Пас аз таваллуди Кир, оила ба Окстед  кӯч баст. Соли 1974 Кир ба Мактаби саводнокии Рейгейт дохил шуд, ки соли 1976 ба мактаби хусусӣ табдил дода шуд. Ӯ мусиқиро омӯхта, флейтаро ба қадри кофӣ аз худ кард, то ба Мактаби мусиқии Гилдҳолл дохил шавад ва бо исрори волидонаш рӯзҳои шанбе барои дарсҳо ба Лондон сафар мекард  .

## Мукофотҳои давлатӣ

* Фармондеҳи ритсари ордени Бат (2014)  .
* Медали ҷашнии платинии Малика Елизаветаи II (2022)
* Медали тоҷгузории Чарлз III (2023)

**Сарчашмаҳо**

## Пайвандҳо

* 

Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Зодагони Саутуорк
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳо бо истинод ба унсурҳои Викидода бе имзои русӣ
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1962
Гурӯҳ:Зодагони 2 сентябр
Қаторкӯҳи Фарғона

**Қаторкӯҳи Фарғона** як қаторкӯҳ дар Тиён-Шон аст. Ин қаторкӯҳ, ки аз ҷанубу шарқ ба шимолу ғарб 225 км тӯл кашидааст, водии Фарғонаро аз Тиён-Шони дохилӣ ҷудо мекунад . Дар ҷанубу шарқ, ки дар он қаторкӯҳ баландтарин аст, он тавассути гузаргоҳи Сёок бо қаторкӯҳҳои Торугарт ва Олайку ҳамсарҳад аст.

Қаторкӯҳ дорои сохтори ғайрисимметрӣ бо нишебҳои дароз ва мулоими ҷанубу ғарбӣ ва нишебҳои нишеби шимолу шарқӣ мебошад. Шохаҳои қаторкӯҳи Фарғона аз Бобаш-Ота, Сууган-Тош, Сёрюн-Дөбё ва якчанд қаторкӯҳҳои дигар иборатанд. Нишебҳои қаторкӯҳро дараҳои дарёҳои Қара-Кулҷа, Қара-Ункюр, Кулун, Жазӣ ва Ала-Бука ҷудо мекунанд. Кӯлҳои калони ба қаторкӯҳ тааллуқдошта Кулун ва Қара-Сууро дар бар мегиранд.

Дар нишебиҳои қаторкӯҳ минтақаҳои табиии махсус ҳифзшаванда ҷойгиранд: мамнӯъгоҳи табиии давлатии Кулуната, Боғи миллии табиии давлатии Саймалуу-Тош, Боғи миллии Қара-Шоро ва ғайра. Нишебиҳо бо ҷангалҳои сӯзанбарг ва арчаҳои тира пӯшонида шудаанд, ки дар болои онҳо чаманзорҳои кӯҳии алпӣ ҷойгиранд. Дар нишебиҳои ғарбии қаторкӯҳҳои Фарғона, дар наздикии деҳаи Арслонбоб, ҷангалҳои боқимондаи чормағз мерӯянд - яке аз чор ҷангали чормағз ва калонтарин дар ҷумҳурӣ. Дар кӯҳҳои болоӣ 383 пирях мавҷуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тиён-Шон
Шохаи кӯҳӣ

[right|300px|thumb|Шохаи кӯҳӣ дар [Татр|Татр]]
**Шохаи кӯҳӣ** — як намуди қаторкӯҳи нисбатан кӯтоҳ ва танг аст, ки аз силсилакӯҳҳои калонтар тӯл кашида, ба самти канори он поён меравад. Шохаҳои кӯҳӣ дар натиҷаи порашавии эрозияи кӯҳҳо аз ҷониби ҷӯйборҳои маҳаллӣ (одатан баландии онҳо бо масофа аз ҷӯйбор паст мешавад) ё дар натиҷаи виргатсия ба вуҷуд меоянд; баъзе шохаҳо дар натиҷаи баландшавии неотектоникии маҳаллӣ ба вуҷуд меоянд..

## Адабиёт
* Луғати энсиклопедии ҷуғрофӣ . Мафҳумҳо ва истилоҳот / Муҳаррири сардор А. Ф. Трешников ; ҳайати таҳририя: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов ва дигарон. — М., Нашриёти Энсиклопедияи Шӯравӣ, 1988. — 432 саҳ. бо расмҳо.
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаклҳои релеф
Гурӯҳ:Кӯҳҳо
Гурӯҳ:Объектҳои ҷуғрофии табиӣ
Қаторкӯҳи Пшарт

**Қаторкӯҳи Пшарт** як қаторкӯҳ дар шарқи Помири Тоҷикистон аст. Он дар соҳили рости дарёи Мурғоб, дар ноҳияи Мурғоби Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ҷойгир аст. Онро аз қаторкӯҳи Музкӯл водиҳои дарёҳои Пшарти Ғарбӣ ва Пшарти Шарқӣ ҷудо мекунад.

Қаторкӯҳ тақрибан 60 км тӯл мекашад. Баландии максималии он ба 5440 м мерасад. Манзараи асосии он баландкӯҳҳои санглох аст. Яхбандӣ дар нишебии шимолии қуллаи қаторкӯҳ ба амал меояд .

## Адабиёт

* 
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Помир
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Чаманзорҳои кӯҳии алпӣ

[мини|320x320пкс|Чаманзорҳои кӯҳии алпӣ дар [Гурҷистон]]
**Чаманзорҳои кӯҳии алпӣ —** чаманзорҳои кӯҳӣ мебошанд, ки бо гиёҳҳои алафӣ пӯшонида шудаанд. Дар қаторкӯҳҳо, онҳо дар болои хатти ҷангал, дар минтақаи алпӣ ҷойгиранд. Баландии оғозёбии чаманзорҳои алпӣ асосан аз иқлим ва арзи минтақа вобаста аст (ҳар қадар аз қутбҳо дуртар бошад, чаманзорҳои алпӣ ҳамон қадар баландтар оғоз мешаванд). Чангалзорҳои алпӣ одатан аз хатти ҷангали кӯҳӣ бо камарбанди ҷангалҳои каҷ ҷудо карда мешаванд.

Чаманзорҳои алпӣ бо гиёҳҳои  хоси пастқад, инчунин гиёҳҳое, ки "болиштҳои алафӣ"-ро ташкил медиҳанд, тавсиф мешаванд. Ин намуди экосистемаро ба тундра монанд мекунад, ки боиси номи чаманзорҳои алпӣ "тундраи кӯҳӣ" мегардад. Иқлими минтақаи чаманзор сард аст, гарчанде ки нисбат ба тундраи қутбӣ камтар шадид аст. Ҳарорати миёнаи тобистон тақрибан 15°C аст, дар ҳоле ки ҳарорат дар зимистон то -10°C паст мешавад. Тағйироти ногаҳонии ҳарорат маъмул аст.

Қабати хок дар чаманзорҳои алпӣ одатан нисбатан тунук ва беҳосил буда, аз сангҳо ва шағалҳои сершумор иборат аст. Дар минтақаи мӯътадил, одатан дар хоки чаманзорҳои алпӣ қабати глей ба вуҷуд меояд.

Азбаски чаманзорҳои алпӣ қариб дар ҳар як минтақаи Замин мавҷуданд, муайян кардани намудҳои ҳайвоноте, ки хоси ҳамаи онҳо ҳастанд, ғайриимкон аст. Аксар вақт, махсусан дар минтақаҳои мадоргон ва ҷанби мадоргон, чаманзорҳои алпӣ ҷазираҳои экосистемаҳои боқимонда мебошанд, ки аз якдигар бо иқлими гармтар ва пасттар ҷудо шудаанд. Чунин минтақаҳо метавонанд намудҳоеро, ки дар минтақаҳои наздик ғоиб ё нобуд шудаанд, дар бар гиранд - аксар вақт боқимондаҳои давраи яхбандии қаблӣ. Масалан, чунин намуд шағоли Эфиопия аст, ки дар чанд популятсияи баланди ҷудогона, ки дар он ҷо иқлими нисбатан сард барои он мувофиқ аст, зинда мемонад.

Гиёҳҳои пешрав бо системаҳои решаи хеле қавӣ ва амиқ заминҳои сайёр ва сангрезаро ишғол мекунанд. Инҳо кӯкнор, кресс ва родиоларо дар бар мегиранд. Растаниҳои чаманзори кӯҳӣ алафҳои хуби хӯроки чорво мебошанд, аз ин рӯ чорво дар тобистон дар он ҷо мечаранд. Намудҳои ороишӣ, ба монанди эделвейс, дар байни олами набототи кӯҳӣ низ мавҷуданд  .

## Адабиёт

* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Минтақаҳои растанигӣ
Гурӯҳ:Табиатшиносӣ
Ҳамла ба мактаб дар Горки-2

**Ҳамла ба мактаб дар Горки-2** — ҳодисаи фоҷиаборе, ки 16 декабри соли 2025 дар мактаби миёнаи деҳаи Горки-2-и вилояти Маскави Русия рух додааст. Дар натиҷаи ин ҳамла, шаҳрванди 10-солаи Тоҷикистон Қобилҷон Алиев ба ҳалокат расид. Ин ҳодиса боиси вокунишҳои шадиди дипломатӣ ва ҷамъиятӣ дар Тоҷикистон ва Русия гардид.

## Шарҳи ҳодиса
Бино ба гузоришҳои расмӣ, ҳодиса субҳи субҳи 16-уми декабри соли 2025 рух дод. Тимофей Кулямови 15-сола, хонандаи синфи 9-и «Б», бо истифода аз корд ва баллончаи гази филфилӣ даст ба ҳамла зад. Ҳамлагар дар заминаи ҳисси миллатгароӣ ва бадбинӣ ба мактаб ҳамла кардааст: ҳамлагар пеш аз ҳодиса “манифест”-и худро бо номи "Ғазаби ман", ки дар он ӯ зидди яҳудиён, мусалмонон, зиддифашистон ва либералҳо ҳарф мезад, ба ҳамсинфонаш фиристодааст. Ҳамлакунанда бо истифода аз корд ба хонандаи синфи 4 Қобилҷон Алиев, як хонандаи 10-сола аз Тоҷикистон  ҳуҷум кард, ки дар натиҷа Қобилҷон Алиев ба ҳалокат расида. Ӯ ҷараёни ҳамларо тавассути телефони худ сабт карда, дар канали Telegram нашр намудааст, аз ҷумла аксҳои селфиеро, ки баъдан дар васоити ахбори омма ва шабакаҳои иҷтимоӣ паҳн шуданд.

## Дар бораи Қобилҷон Алиев
**Қобилҷон Алиев** (2015, ноҳияи Шаҳринав, Тоҷикистон — 16 декабри 2025, Горки-2) — хонандаи синфи 4-уми мактаби деҳаи Горки-2. Ӯ ҳамроҳи волидайнаш, ки ҳамчун муҳоҷири корӣ дар Русия фаъолият мекарданд, дар вилояти Маскав зиндагӣ мекард. Маргаш дар ҷомеаи Тоҷикистон ҳамчун фоҷиаи миллӣ қабул карда шуд.

Субҳи 18-уми декабр ҷасади Қобилҷонро ба ватан оварданд ва ӯро дар деҳаи Аҷами ҷамоати деҳоти Акрам Ҳасанови ноҳияи Шаҳринав канори падараш, ки се сол пеш вафот карда буд, ба хок супориданд.

## Вокунишҳо
### Тоҷикистон
* **Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон:** Дар робита ба ин ҳодиса ба ҷониби Русия нотаи эътирозӣ фиристода, талаб кард, ки қазия ба таври шаффоф таҳқиқ ва гунаҳгорон муҷозот шаванд.
* **Ҷомеаи шаҳрвандӣ:** Дар шабакаҳои иҷтимоӣ маъракаҳои ҳамдардӣ зери ҳештегҳои марбут ба ҳимояти ҳуқуқи кӯдакони муҳоҷир оғоз гардиданд.

### Русия
* Мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Русия бо моддаи "Куштор" парвандаи ҷиноӣ оғоз карда, таҳқиқотро таҳти назорати махсус қарор доданд.

## Нигаред низ
* Муҳоҷирати корӣ дар Тоҷикистон
* Муносибатҳои Тоҷикистон бо Русия

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии ВМХ Тоҷикистон
* Радиои Озодӣ

Гурӯҳ:Ҳодисаҳои соли 2025
Гурӯҳ:Кушторҳо дар Русия
Гурӯҳ:Муносибатҳои Тоҷикистон ва Русия
Майдони магнитӣ

thumb|250px|right|Тасвири хатҳои индуксияи магнитӣ, ки ба воситаи магнити доимии қаламчашакл ба вуҷуд оварда шудааст.

**Майдони магнитӣ** — майдоне, ки ба зарядҳои ҳаракатноки электрӣ ва ҷисмҳои дорои моменти магнитӣ новобаста аз ҳолатҳои ҳаракати механикии онҳо таъсир мерасонад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ: Физика
Асари Ҳолл

[мини|251x251пкс| Эффекти Холл: 1 — [электронҳо, 2 — зонд, 3 — магнитҳо, 4 — майдони магнитӣ, 5 — манбаи ҷараён]]
**Эффекти Холл**

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Введение в физику плазмы и управляемый синтез, Том 1, Физика плазмы, второе издание, 1984, Фрэнсис Ф. Чен
* 
* 
* 

Гурӯҳ: Физика
Манзили ғорӣ

**Манзилҳои ғорӣ** — ғорҳо|, ғорҳо ва болопӯшҳо дар минтақаҳои кӯҳистонӣ, ки ҳамчун паноҳгоҳҳои табиӣ барои одамон, ҳамчун хаймазанӣ муваққатӣ ё ҳамчун манзили доимӣ хизмат мекарданд. Онҳо дар асри санг, махсусан дар давраи палеолит, маъмул буданд.

Нависандагони классикӣ сокинони ғор, "троглодитҳо"-ро дар бисёр қисматҳои дурдасти ҷаҳони он замон зикр мекунанд. Қабилаҳои ибтидоии муосир аз ғорҳо (дар Австралия, дар байни бушменҳои Африқои Ҷанубӣ ва ғайра) ба осонӣ истифода мебаранд.

## Сокинони ғор
thumb|Муҳити зисти троглодит Дар Кандован, Эрон
Дар Аврупо, бисёре аз ёфтаҳои қадимтарин осори инсон бо ғорҳо алоқаманданд. Аммо, на ҳама ғорҳо барои манзили одами палеолит хизмат кардаанд; дар баъзе аз онҳо ягон нишонаи манзили инсонӣ вуҷуд надорад, гарчанде ки устухонҳои боқимондаҳои ҷонварон ва ҳатто одамоне, ки тасодуфан ҳангоми обхезӣ бо об бурда шудаанд, пайдо мешаванд. Ғорҳои дигар, ки дастрасӣ ба онҳо душвор аст ва дар баландии баланд ҷойгиранд, ҳамчун паноҳгоҳи ҳайвоноти дарранда хизмат кардаанд, ки боқимондаҳои онҳо баъзан дар он ҷо ба миқдори зиёд ёфт мешаванд.

Ғорҳое, ки барои одамони палеолит ҳамчун манзил ва макон хизмат мекарданд, асосан ба осонӣ дастрас буданд, дар пастӣ, одатан дар наздикии об (дарё, ҷӯйбор) ҷойгир буданд ва бо кушодагии қулай, аксар вақт ба самти ҷануб кушода мешуданд. Аммо, ҳатто дар чунин ғорҳо, нишонаҳои зисти инсон на ҳамеша ёфт мешаванд. Сарватмандтарин бозёфтҳо дар ғорҳое пайдо шудаанд, ки аз санги оҳак шуста шудаанд, ки дар он ҷо об, ки ба миқдори миёна (аз шифт ва деворҳо) ҷараён гирифта ва бо оҳак сер шуда буд, бо мурури замон дар қаъри ғор пӯсти оҳакдори сталагмитҳоро ба вуҷуд овардааст, ки қабати хоки аллювиалиро бо партовҳо, ашёи фаромӯшшуда ё гумшуда ва ғайра пӯшонидааст ва аз ин рӯ ҳамаи ин ашёро бетағйир нигоҳ доштааст.

Дар чунин ғорҳо боқимондаҳои оташдонҳо (қабатҳои ангишт ва хокистар, баъзан якчандто, дар сатҳҳои гуногун), устухонҳои ҷонварони шикаста ва баъзан сӯхтагӣ, кордҳои сангфарш, нӯги тирҳо, скреперҳо ва дигар асбобҳо, пурра ва шикаста, ки аз санг, устухон, шохи оҳу (авлҳо, сӯзанҳо, гарпунҳо) сохта шудаанд; баъзан бо буридаҳо, нақшҳо, тасвирҳои кандакории ҷонварони шикорӣ, ороишҳои гуногун (аз садафҳо, санг ва ғайра сохта шудаанд), пораҳои охраи сурх (барои ранг кардани бадан) ва ғайра... Омӯзиши ҳамаи ин боқимондаҳо имкон дод, ки тасаввуроте дар бораи ҳаёти одами палеолит ва олами ҷонвароне, ки ӯро иҳота кардааст, ташаккул ёбад.

## Нигаред низ
* Асри санг
* Палеолити поён ва миёна дар Осиёи Миёна
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истиматгоҳ
Гурӯҳ:Ғорҳо
Палеолит

**Палеолит** (аз юн. παλαιός — қадим ва юн. λίθος — санг) — асри санги қадим, қадимтарин давраи ҷомеаи инсонӣ. Дар бораи давомнокии палеолит ақидаҳои гуногун мавҷуданд. Оғози он аз 3 млн сар шуда то 100 то 150 ҳазор сол пеш мелод ҳастанд, охири палеолит ба тақрибан 13 ҳазор сол пеш (12,000–10,000 сол пеш аз милод) рост меояд.

Асри санги қадим — замони неандертали "классикӣ" Аврупо, Осиёи Марказӣ ва Африқо маконҳое буданд, ки неандерталҳо паҳн шуда буданд. Аз ҷиҳати антропологӣ, онҳо ба одами муосири кроманон монанд буданд. Танҳо дар Аврупо неандертали "классикӣ" фарқиятҳои антропологӣ доштанд. Неандерталҳо аз сабаби ҳавои сард дар 27,000 сол пеш аз милод нопадид шуданд. Эҳтимолан аз сабаби душманӣ бо кроманонҳо, ки тақрибан 40,000 сол пеш аз милод аз Осиё ба Аврупо омада буданд. Пас аз 27,000 пеш аз милод, танҳо одами кроманьони муосир пайдо мешавад.
## Нигаред
* Асри санг дар Тоҷикистон
* Палеолити поён ва миёна дар Осиёи Миёна
* Манзили ғорӣ

## Манобеъ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Асри санг
Фаромарз Аслонӣ

**Фаромарз Аслонӣ** (         ) оҳангсоз, овозхон, гиторнавоз, таронанавис ва продюсери эронӣ. Ӯ дар риштаи рӯзноманигорӣ дар донишгоҳи Лондон таҳсил кард ва барои чанд сол ба Лос анҷелес нақли макон кард . ӯ дар соли 1977 ба Эрони бозгашт ва дар рӯзномаи англисизабони Теҳрон журнол ба фаъолият пардохт. Аслонӣ пас аз он вориди кор мусиқӣ шуд ва бо албоми дилмашғулиҳо ба муваффақият расид . Ӯ пас аз инқилоби 1979 Эронро тарк кард.

## Зиндагинома
Фаромарз Аслонӣ; 13 июли 1945 дар Теҳрон, хиёбони Пастер зода шуд. Хонаводаи ӯ 2 моҳ пас аз таваллудаш ба хиёбони фарҳанги воқеъ дар маҳаллаи Амирия кӯч карданду Фаромарз то 12 солагӣ дар онҷо зиндагӣ кард  .

Падару модари Фаромарз Аслонӣ ҳар ду ба мусиқӣ алоқа доштанду хонаи онҳо мизбони аҳли ҳунару мусиқӣ монанди Парвизи 

Ёҳақӣ , Бародарони Малик , Алии таҷведӣ , Раҳими муайянии Кирмоншоҳӣ , Раҳии Муъайириву Ғуломҳусайни Баннон буд . Падари Фаромарз Аслонӣ навозандаи тор ва се тор буд . Ӯ эътиқод дошт, ки мусиқӣ бояд танҳо ҷойгоҳии ҷонибӣ дар зиндагӣ дошта бошад ва ба меҳвари аслии зиндагӣ табдил нашавад . Ин мавзӯи боиси кашмакаши байни Фаромарзи Аслонӣ ва падараш шуд. Ҳамчунин боиси дур мондани ӯ аз мусиқӣ то поёни давраи навҷавонӣ буд .

## Даргузашт
3 марти соли 2024, Аслонӣ дар саҳифаи Instagram- и худ эълон кард, ки ба ӯ бемории саратон ташхис дода шудааст ва бояд дар соли нав табобат гирад. Ӯ 20 марти соли 2024 дар синни 78-солагӣ дар беморхонаи Мэриленд, Иёлоти Муттаҳида бар асраи саратон даргузашт.  Ҷасади ӯро мувофиқи васияташ сӯзонида шуд.

## Албомҳо

* Дилмашғулиҳо ( 1977 )
* Ба ёди Ҳофиз ( 1978 )
* Рӯзҳои таронаву андӯҳ ( 1999 )
* Маъшӯқ ҳамин ҷост: Рӯмӣ ( 2002 )
* Хати сеюм ( 2010 )
* Нимашаб то бомдод ( 2017 )

### Китоб

* Чаҳор шоири юнонӣ, ба ҳамроҳи Бежани Илоҳӣ дар Лондон (баргардон).

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* 
* شعری از کنستانتین کاوافی با ترجمهٔ فرامرز اصلانی 

Гурӯҳ:Оҳангсозони Эрон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳо бо истинод ба унсурҳои Викидода бе имзои русӣ
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2024
Гурӯҳ:Даргузаштагони 20 март
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Теҳрон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1945
Гурӯҳ:Зодагони 13 июл
Ҷон Сина

**Ҷон Феликс, Энтони Сина-хурдӣ.** ( (23 апрели соли 1977, Вест Нюбери, Массачусетс, ИМА) ҳунарпешаи амрикоӣ, гуштигири собиқ ва рэпери машҳур. Ӯ бо иштирок дар WWE аз соли 2002 то 2025 маъруф аст, ки дар он ҷо то ҳол сафири бренд аст. Сина яке аз бузургтарин паҳлавонони ҳама давру замон аст, ки дар таърихи WWE бештарин унвонҳои қаҳрамонии ҷаҳонро ба даст овардааст — ҳабдаҳ. 

Сина аввалин маротиба дар таблиғотии худ дар Ultimate Pro Wrestling (UPW) баромад кард. Соли 2001, Сина бо Федератсияи ҷаҳонии гуштин (World Wrestling Federation, ҳоло WWE) шартнома баст ва барои тамрини иловагӣ ба гуштини води Огайо (OVW) фиристода шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Триод

thumb|200px|Нақшаи триоди вакуумии оддитарин
**Триоди электровакуумӣ**, ё **триод**, — лампаи электронӣ, ки дар он сигналҳои воридотӣ ҷараёни занҷири электриро идора мекунанд. Триод се электрод дорад: катоди термоэлектронӣ, анод ва як сеткаи идоракунӣ.

## Ҳамчунин нигаред
* Диод

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Технические характеристики лампы 6Н2П.
* Справочные данные 12AX7.

Гурӯҳ: Радиотехника
Гурӯҳ: Радиоэлектроника
Заҳри мор

Гирифтани заҳр аз мор.|
мини
**Заҳри мор** — омехтаи мураккаби моддаҳои органикӣ ва ғайриорганикӣ, ки дар ғадудҳои оби даҳони баъзе намуди морҳо ҳосил мешавад. 

## Тавсиф
Морҳои заҳрнок дар ҷоғи боло заҳрдон доранд, ки даруни он сӯрох буда, ҳангоми газидан заҳр ба воситаи он хориҷ мешавад. Заҳр дар ғадуди заҳрбарор (ғадуди оби даҳони тағйирёфта аст) ҳосил мешавад. Барои ба миқдори муайян хориҷ шудани он мушакҳои чакка мадад мерасонанд. Заҳри мор моеи часпаки шаффофи зардча ё сабзтоб буда, аз албуминҳо, глобулинҳо, албумозҳо, пептонҳо, мутсин, ферментҳо, об, намак ва ғ. таркиб ёфтааст; бӯй ва таъм надорад; дар об зуд ҳал ва зери таъсири эфир, хлороформ, спирт, кислотаву ишқорҳои қавӣ, аммиак, хлор ва бром, инчунин нурҳои офтобӣ, раддий ва рентгенӣ, ҳарорати баланд вайрон мешавад. Вазни қиёсиаш 1,030–1,082. Заҳри хушки морро то 23 сол нигоҳ доштан мумкин аст. Таъсири Заҳри мор ба андомгон гуногун аст. Заҳри шибо дар таркибаш геморрагин дорад, ки боиси кафидани раги хун мешавад. Заҳри кубро аз нейротоксин иборат буда, силсилаи асабро хароб мекунад. Таъсири заҳри мор ба намуди мор, миқдор ва сифати заҳри ба ҷисм воридшуда, ҷой, умқи захм ва омилҳои дигар вобастагӣ дорад. Ҳангоми одамро заҳр задани мори афъӣ ҷои газида дарду варам карда, пӯст хуншор мешавад, обилаҳо (баъзан бо фавти бофтаҳо) пайдо мешаванд. Газидани кубро муҷиби дилзанӣ, сарчархзанӣ, дилбеҳузурӣ ва баъзан қай мешавад, маркази нафасгирӣ фалаҷ шуда, дар сурати нарасондани ёрии фаврӣ одам мефавтад. Олимон муқаррар кардаанд, ки 1 г заҳри кубро барои саршумори зиёди сагҳо (вазни умумиашон 1250 кг), калламушҳо (1430 кг), харгӯшҳо (2000 кг) ва аспҳо (8333 кг) марговар аст. Тибқи маълумоти Созмони ҷаҳонии беҳдошт дар дунё тақрибан 3000 намуди мор мавҷуд аст, ки ҳудуди 600 намуди онҳо заҳрнок буда, беш аз 200 намудашон дар тиб истифода мешаванд. Морҳои заҳрноки Тоҷикистон кубро, афъӣ, гурза ва ғ. мебошанд. Дар деҳаи Бӯстонқалъаи н. Кушониён корхонаи «Мину-Фарм» фаъолият дорад, ки ба парваришу нигоҳубини морҳои заҳрнок машғул аст. Заҳри онҳоро дар соҳаи тандурустии ҷумҳурӣ истифода мебаранд. Тибқи маълумоти коршиносон, аз як адад мори шибо (гадюка) тӯли 1 моҳ то 30 мг ва аз як адад кубро то 194 мг заҳр гирифта мешавад. Аз Заҳри мор марҳамҳои гуногун истеҳсол карда, барои муолиҷаи артралгия, миалгия, радикулит, артрит, миозит, периартрит ва ғ. истифода мебаранд. Марҳами «Випроксин» ва «Випросал В» аз заҳри мори шибо, «Наяксин» аз заҳри кубро, «Випросал» аз заҳри гурза тайёр карда мешавад. «Випратокс» аз омехтаи заҳри морҳои гуногун таркиб ёфтааст. Нигар низ Заҳролудшавӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Зоология
Гурӯҳ:Морҳо
Гурӯҳ:Хазандагон
Ёқуб Салимов

**Ёқуб Салимов** () — давлатмарди тоҷик. Фармондеҳи саҳроии Фронти халқӣ дар давраи ҷанги шаҳрвандӣ, Вазири корҳои дохилии Тоҷикистон (1993—1995) ва раиси Кумитаи гумрук (1996—1997).

24 апрели соли 2005 ӯро бо иттиҳоми хиёнат ба ватан, бандитизм ва сӯиистифода аз мақом ба 15 соли зиндон маҳкум карданд; ӯ соли 2016 раҳо шуд.

## Зиндагинома
Ёқуб Салимов 20 майи соли 1956 дар ноҳияи Вахши ҶШС Тоҷикистон таваллуд шудааст. Дар давраи бозсозӣ, ӯ расман ҳамчун соҳибкор кор мекард. Соли 1989, ӯ дар расонаҳои Тоҷикистон рэкеткор эълон шуд. Ӯ як раҳбари ғайрирасмии ҷавонон буд ва дар тазоҳурот ва шӯришҳое, ки моҳи феврали соли 1990 дар Душанбе сар заданд ва дар он зиндонӣ шуд, фаъолона ширкат варзид .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Заҳроба

**Заҳроба** — токсинҳо (аз юн. toxikon – заҳр), моддаҳои бактериявӣ, наботӣ ё ҳайвонӣ, ки фаъолияти физиологиро хароб карда, боиси беморӣ ё фавти одаму ҷонварон мегарданд. 

## Тавсиф
Аз рӯи табиати кимиёӣ ҳамаи заҳробаҳо сафеда ё полипептид мебошанд. Онҳо дар тафовут аз дигар моддаҳои заҳрогини органикӣ ва ғайриорганикӣ ҳангоми ба андомгон роҳ ёфтан подтан ҳосил мекунанд. Заҳроба дар таркиби заҳри мор, каждум, тортанак ва дигар ҳайвоноти заҳрдор, инчунин баъзе рустаниҳо мавҷуд аст. Хусусан заҳробаҳои бактериявӣ хуб омӯхта шудаанд. Онҳо ба заҳробаҳои берунӣ (экзотоксинҳо) ва дарунӣ (эндотоксинҳо) тақсим мешаванд. Экзотоксинҳоро, ки ба андомгон таъсири заҳрогин мерасонанд, бактерияҳо аз худ ҷудо мекунанд (масалан, нейротоксинҳо ва ситотоксинҳо аз ҳамин қабиланд). Баъзе микроорганизмҳо заҳробаи ниҳоят сахттаъсир доранд, ки боиси пайдоиши ботулизм, кузоз, хуноқ, заҳролудӣ аз ғизо ва бемориҳои дигар мешавад. Эндотоксине, ки баъди фавти бактерияҳо ҷудо шудааст, маҳсули муқаррарии мубодилаи худи онҳо мебошад (масалан, ферментҳо). Чунин заҳробаҳо раванди мубодилаи аминҳои биогении одаму ҳайвонро халалдор месозанд. Эндотоксинҳо бошанд, таъсири хос надоранд. Заҳробаи бактерияҳо (заҳробаи қаламчамикроби хуноқ)-ро соли 1888 олимони фаронсавӣ Э. Ру ва швейсарӣ А. Йерсен ошкор кардаанд. Онҳо бо ин кашфиёти хеш усули бидуни маҳв кардани микроорганизм безарар гардонидани заҳробаро ба вуҷуд оварданд. Соли 1890 бактерияшиноси олмонӣ Э. Беринг барои истифодаи босамари антитоксин (подтан)-ҳо кӯшиш кард. Ӯ ошкор кард, ки зардоби хуни ҳайвони бо вояи тақрибан марговари заҳроба масунгардонида хусусияти пешгирӣ ва дармонбахшӣ дорад. Соли 1924 олими фаронсавӣ Г. Рамон усули бо формалин безарар гардондани заҳроба (бо мақсади ҳифозати хосиятҳои масунии он)-ро пешниҳод кард. Дар натиҷаи ин ҳосилаи безаҳри заҳроба – анатоксин ба вуҷуд меояд, ки ҳангоми ба андомгон фиристодани он мутобиқ ба ҳар навъи заҳроба масуният пайдо мешавад.

Заҳробаҳо аз рӯи тарзи таъсир ба андомгон низ аз ҳамдигар фарқ доранд. Нейротоксинҳо дар марҳалаҳои гуногуни интиқоли ҷунба (импулс)-и асаб таъсир мерасонанд. Масалан, баъзе заҳробаҳои бактериявӣ интиқолпазирии торҳои асабро хароб мекунанд. Ситотоксинҳо дараҷаи баланди таъсироти сатҳӣ дошта, мембранаи биологиро вайрон мекунанд. Чунин заҳробаҳо дар таркиби заҳри мор вуҷуд доранд; онҳо аз рӯи таркиби кимиёӣ ба нейротоксинҳои мор наздиканд, вале бо аминокислотаҳои барои фаъолияташон муҳим аз онҳо фарқ мекунанд. Ситотоксинҳо метавонанд ҳуҷайраҳоро низ ҳал (лизис) кунанд. Заҳробаҳои боздоранда (ингибиторӣ) фаъолияти баъзе ферментҳоро қатъ ва раванди мубодилаи моддаҳоро халалдор мекунанд. Заҳробаҳои ферментӣ (протеазаҳо, нуклеазаҳо, гиалуронидазаҳо, фосфолипазаҳо ва ғ.) унсурҳои муҳимми андомгон – сафедаҳо, кислотаҳои нуклеат, полисахаридҳо, липидҳо ва ғайраро вайрон (ҳидролиз) мекунанд. Аз заҳроба анатоксин ҳосил мекунанд; нейротоксинҳо ҳамчун омилҳои таъсирашон интихобӣ дар пажӯҳишҳои электрофизиологӣ ва клиникии василаҳои интиқоли ангезиш ба силсилаи асаб кор фармуда мешаванд. 

Нигар низ Заҳр.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Кристобал Колон

**Пико-Кристобал-Колон** (  )&nbsp;— баландтарин кӯҳ дар Колумбия ва панҷумин кӯҳи баландтарин дар ҷаҳон.

## Ҷуғрофия
Кӯҳи наздиктарине, ки аз он баландтар аст, вулқони Кайамбе, дар масофаи 1287 км дар ҷануб— ҷанубу ғарб, дар Эквадор ҷойгир аст.. Кӯҳ дорои қабати барфии доимӣ аст, ки инчунин якчанд қуллаҳои ҳамсояро фаро мегирад. Якҷоя бо қуллаи Пико Симон Боливар, он қисми силсилакӯҳҳои Сйерра Невада де Санта Марта мебошад. Аз сабаби нодуруст муайян кардани баландии он, эҳтимол дорад, ки Пико Симон Боливар аз Пико Кристобал Колон баландтар бошад, ки дар ин ҳолат Пико Симон Боливар баландтарин қулла дар Колумбия ва панҷумин кӯҳи баландтарин дар ҷаҳон аз ҷиҳати баландии нисбӣ мебошад. Тибқи охирин андозагириҳои ғайрирасмӣ, ки ҳангоми баромадан ба Пико Кристобал Колон дар моҳи декабри соли 2015 анҷом дода шудаанд, баландии он 5730 м буд.   .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Pico Cristobal Colon  на Peakware.com 
* Pico Cristóbal Colón на сайті TierraWiki.org 

Гурӯҳ:Қуллаҳои панҷҳазорметрӣ
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Қуллаҳои баландтарини кишварҳои ҷаҳон
Заҳролудкунӣ

**Заҳролудкунӣ** — кирдоре, ки дар натиҷаи он ба андомгон (организм) заҳр ворид ва фаъолияти ҳаётӣ халалдор ё муҳити зист вайрон карда мешавад.

## Тавсиф
Ҳангоми нигаҳдошт, истифода, муносибат, интиқоли нодуруст ва ғайриқонунии маҳсулоти зиёновар, доруҳои заҳрдор ё дигар моддаҳои хавфноки кимиёиву биологӣ, риоя накардани қоидаҳои беҳдоштиву эпидемиологӣ ва бехатарӣ ба саломатии инсон ё ба табиат зарари ҷиддӣ расонида мешавад. 

Барои чунин намудҳои заҳролудкунӣ ва кирдорҳои вобаста ба он ҷавобгарии маъмурӣ муайян шудааст: 

* Заҳролудкунии ҷангал бо моддаҳои радиоактивӣ, организмҳои зарарнок, бактериологию паразитӣ ва карантинӣ, ки боиси хушкшавӣ ё харобии муҳит шудааст; 
* Бар асари обҳои партов, моддаҳои кимиёӣ ва радиоактивӣ, маҳсулоти нафтӣ, партовҳои истеҳсолӣ ва дигар партовҳо нобуд кардани рустаниҳои худрӯй ё расонидани зарар ба онҳо; 
* Барои пешниҳод накардан, пинҳон доштан ё таҳрифи маълумот дар бораи сарчашмаҳо ва ҳаҷми заҳролудкунӣ, аз меъёр зиёд ба ҳаво партофтани моддаҳои заҳролудкунанда ё таҳрифи маълумоти вобаста ба садамаҳои дорои оқибати манфии экологӣ; 
* Заҳролудкунии муҳити зист ва дар натиҷаи он расондани зарар ба саломатии инсон, олами ҳайвоноту наботот ва хоҷагии халқ; 
* Расондани зарар ба киштзор, заминҳои дигар ё нобуд кардани қабати ҳосилхези онҳо тавассути заҳролудкунии замин бо моддаҳои кимиёиву радиоактивӣ, ҳашароти бактериологӣ, ҳайвоноти бемор, партовҳои истеҳсолӣ, партовҳои дигар ва обҳои партов; 
* Истифодаи заминҳои бо моддаҳои кимиёӣ, пеститсидҳо, партовҳои истеҳсолӣ ва обҳои партов заҳролудшуда барои истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ; 
* Дар троллейбус, автобус ва таксии хатсайр бо худ гирифтани маводди тарканда, зудоташгиранда, заҳролудкунанда ва заҳрдор, инчунин ба боғоҷ ё анбори борнигоҳдории нақлиёти автомобилӣ супурдани чунин мавод (Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаҳои 197, 209, 218, 241, 244, 269, 288). 

Заҳролудкунӣ дар чунин ҳолатҳо кирдори хавфнок ба шумор рафта, барои он ҷавобгарии ҷиноятӣ пешбинӣ шудааст: 

* Ғайриқонунӣ ба каси дигар додани моддаҳои сахттаъсир ё заҳролуд, ки воситаҳои нашъадор ё моддаҳои психотропӣ нестанд; 
* Вайрон кардани қоидаҳои беҳдоштиву эпидемиологӣ, ки аз беэҳтиётӣ боиси бемории оммавӣ ё заҳролудшавии одамон гардидааст; 
* Вайрон кардани қоидаҳои бехатарӣ ҳангоми истеҳсол, интиқол, нигаҳдошт, гӯр кардан, истифода ё дигар муносибат бо моддаҳо ё партовҳои радиоактивӣ, бактериологӣ, кимиёӣ, ки боиси олудагӣ, сироят ё заҳролудшавии муҳити атроф шуда, ба саломатии инсон зараровар ва ё боиси фавти саросарии ҳайвонот гардида бошанд; 
* Заҳролуд ё ифлос кардани замин бо маҳсулоти зиёновари хоҷагӣ ё бо дигар навъи фаъолият дар натиҷаи вайрон кардани қоидаҳои муносибат бо доруҳои заҳрдор, пору, нумӯяи авҷи рустанӣ ё дигар моддаҳои хавфноки кимиёӣ ё биологӣ; 
* Маҳви оммавии олами наботот ё ҳайвонот, заҳролудкунии ҳаво ё захираҳои об, инчунин анҷоми кирдорҳои дигаре, ки фалокати экологиро ба вуҷуд оварда метавонанд (Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаҳои 206, 207, 223, 228, 400).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷавобгарии маъмурӣ
Гурӯҳ:Намуди ҷиноят
Гурӯҳ:Ҷавобгарии ҷиноятӣ
Чо-Ойю

Чо-Ойю ( чинӣ: 卓奧有山 : 口口) — кӯҳе дар Ҳимолой, 20 километр ғарбтар аз Ҷомолунгма, дар марзи Чин ва Непал ; шашумин қуллаи баландтарин дар ҷаҳон. Он қисми массиви Ҷомолунгма аст. Номи кӯҳ дар забони тибетӣ маънои "худои фирӯзаро" дорад. Кӯҳ бори аввал аз шимолу ғарб аз ҷониби экспедитсияи австриягӣ 19 октябри соли 1954, ки аз ҷониби Йозеф Йелер, Ҳерберт Тиха ва шерп Пасанг Дава Лама иборат буд, фатҳ карда шуд. Ҳамин тариқ, Чо-Ою панҷумин қуллаи фатҳшуда бо баландии беш аз 8000 метр гардид.

Дар чанд километр ғарбтар аз Чо Ойу гузаргоҳи Нангпа Ла ҷойгир аст, ки баландии он 5806 метр аст, ки бо ях пӯшида шудааст. Роҳи асосии тиҷоратӣ, аз Непал то Тибет гузоштааст, аз ин гузаргоҳ мегузарад. Аз ин рӯ, кӯҳнавардон Чо-Ояро аз байни қуллаҳои ҳаштҳазорметрӣ осонтарин мешуморанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қуллаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Қуллаҳои баландтарини кишварҳои ҷаҳон
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Непал
Гурӯҳ:Қуллаҳои ҳаштҳазорметрӣ
Заҳрогинӣ

**Заҳрогинӣ** — вирулентнокӣ (аз лот. virulentus – заҳрогин), дараҷаи бемориоварии ангезандаи бемории сироятӣ (штамми микроб ё вирус).

## Тавсиф
Заҳрогинӣ ба хусусияти микроб ва дараҷаи ҳассосияти андомгони одаму ҳайвон ва рустанӣ вобаста аст. Бузургии заҳрогинӣ аз рӯи дараҷаи вазнинии бемориҳое, ки вояи марговари микроб ё вирус дар ҷонварони озмоишӣ ба вуҷуд овардааст, муқаррар карда мешавад. Заҳрогинӣ аломати хос ба намуди микроб ё вирус набуда, мумкин аст дар штаммҳои гуногуни онҳо ба мушоҳида расад. Заҳрогиниро зери таъсири омилҳои сунъӣ – ҳарорати баланд, моддаҳои кимиёӣ, нурафканӣ ва ғ., ки барои ҳосил кардани ваксинаи зинда истифода мебаранд, тағйир додан мумкин аст. Бо ин мақсад микроб ё вирус такрор ба такрор кишт карда мешавад. Масалан, вируси ҳориро дар мағзи сари харгӯш парвариш мекунанд. Дар натиҷа заҳрогинии он барои ҷисми одам коҳиш ёфта, барои моякӯбӣ бар зидди ҳорӣ истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Беморӣ
Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ
Гурӯҳ:Заҳролудшавӣ
Заҳролудонии тухмӣ

**Заҳролудонии тухмӣ** — бар зидди ангезандаи касалиҳои занбӯруғӣ, бактериявӣ ва вирусӣ пеш аз кишт ба тухмии зироат пошидани моддаҳои кимиёӣ. 

## Тавсиф
Бино ба баъзе маълумот замонҳои қадим низ пеш аз кишт ба тухмӣ хокистари чӯб, намаки ош, оҳак ва ғ. мепошидаанд. Баробари пешрафти кимиё ва афзоиши истеҳсоли моддаҳои заҳрнок усулҳои истифодаи онҳо такмил ёфтанд. Бо мақсади заҳролудонии тухмӣ бештар аз ТМТД-и 80-фоиза, гексахлорбензол (хлорбензол)-и 30-фоиза, пентахлорнитробензол (ПХМБ)-и 25-фоиза, гранозан, трихлорфенолати мис истифода мекунанд. Барои заҳролудонии тухмӣ инчунин заҳрҳои омехтаро, ки дар таркиби худ ғайр аз фунгитсидҳо ҳамчунин инсектитсидҳо, зоотсидҳо, гербитсидҳо ва микроэлементҳо доранд, истифода мебаранд. Ба заҳрҳои омехта (50% ТМТД, 12–20% линдан ё 20% гептхлор) фентиурам (50% ТМТД, 10% ТХФМ ва 20% линдан), меркургексан (1% этилмеркурхлорид, 20% гексахлорбензол, 12% линдан) мансубанд. Тухмиро бо антибиотикҳо низ безарар мегардонанд. Барои заҳролудонии тухмӣ лейтозан, фунгитокс, фализан-2,5, витавакс ва ғайраро низ ба кор мебаранд. Моддаҳои заҳролудкунандаи тухмӣ бояд барои худи тухмӣ ва одаму ҳайвонот безарар, барои ангезандаҳои касалӣ заҳри қотил, барои истеҳсол камхарҷ бошанд. Кулли ин моддаҳо (ғайр аз формалин) дар шакли хока истеҳсол карда мешаванд. Заҳрҳои обакӣ (асосан формалин, даҳани фаранг)-ро бештар дар хоҷагиҳои хусусӣ ба кор мебаранд. Тухмии ғалладонаро бо гранозан ва меркуран заҳролуд менамоянд. Моддаҳои заҳрноки хокаро гоҳо бо об омехта, баъд дар маҳлули он тухмиро (дар 5–10 л 1 т) тар мекунанд. Маъмулан, тухмӣ 5–8 моҳ пеш аз кишт заҳролуд карда мешавад. Ба тухмӣ дар заминҳои кушод ё зери шипангҳо, ки аз иқоматгоҳ, молхона ва манбаъҳои оби нӯшокӣ 200 м дур мебошанд, дору мезананд. Коргарон бояд либоси махсус ва противогаз пӯшида, аз 4 соат зиёд кор накунанд. Касоне, ки бо заҳролудонии тухмӣ сари кор доранд, бояд техникаи бехатариро риоя намоянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зача

**Зача**, **Зачча**, **Заҷа** — зани навзоида. Давраи Зачаӣ то 40 рӯз (6–8 ҳафта) давом карда, узвҳои зан тадриҷан ба ҳолати аввала бармегарданд. 

## Тавсиф
Бачадон дар рӯзҳои аввали зачаӣ хурд мешавад. Кашиши бачадон дар зачаҳои қаблан таваллудкарда, бахусус ҳангоми сина макондан, бо дард ва эҳсоси нохуш сурат мегирад. Баробари кашиш ёфтан аз луобпардаи бачадон зардоб ихроҷ мегардад. Он дар аввал омехта бо хун буда, баъди 3–4 рӯз хунолуд ва рӯзи 5-ум луобӣ мешавад. Муддати зиёд хунолуд будани зардоб аломати илтиҳоби бачадон аст. Дар ин мавридҳо бояд ҳатман ба духтур муроҷиат кард. Дар давраи зачаӣ дар узвҳои дигари ҷинсӣ низ тағйирот рух медиҳад. Чандирии бандаку мушакҳои қадкашак барқарор гашта, маҳбал танг мешавад, ғадудҳои шир ба кор медароянд (шир баъди 3–4 рӯзи таваллуд пайдо мешавад). Рӯзҳои аввал саломатии зача, маъмулан, қаноатбахш аст. Қабзият ва душвормезӣ, ки ба ихтилоли фаъолияти пешобдон вобаста аст, барҳам мехӯрад. Ду рӯзи аввал зача бояд бистарӣ шуда, барои сахт нашудани дарун аз паҳлу ба паҳлу гардад, рӯзи севвум аз бистар хеста, камубеш (15–30 дақиқа) қадам занад. Риояи беҳдошти узвҳои таносул ҳатмист. Рӯзе 2 бор мустаҳаб кардан бо маҳлули сусти перманганати калий (таъсири зиддимикробӣ дорад) манфиат дорад. Латтаи таҳгирро рӯзе 3 бор, либоси таг ва ҷойпӯшро ҳар рӯз иваз кардан лозим аст. Ҳамчунин шустани дандон, гирифтани нохун ва пеш аз сина макондан бо собун шустани даст муҳим аст. Зан бояд фақат дар зери душ оббозӣ кунад. Кафидани нӯги пистон боиси пайдоиши мастит мешавад. Барои пешгирии он синаро бо маҳлули 0,5%-и спирти навшодир ё оби гарму собун мешӯянд, нӯги пистон ва атрофи онро бо маҳлули 1%-и асиди борат пок мекунанд. Риояи тарзи дурусти сина макондан низ муҳим мебошад. Агар кӯдак сер шуда, пистонро аз даҳон сар надиҳад, пас ӯро зӯран аз сина дур набояд кард. Фақат андаке зер кардани парраҳои бинӣ кофист, ки ӯ пистонро раҳо созад. Шири дар сина боқимондаро бо ширдӯшак медӯшанд. Ғизои зача бояд хушсифат ва мураттаб бошад. Истеъмоли ҷурғот, ширтуппа (100–200 г), сабзавот, меваю буттамеваҳои тару тоза муҳим аст; аз истеъмоли хӯрокҳои тунд ва бадгувор (гӯшти серравған, нахӯд ва ғ.), инчунин консервҳо худдорӣ бояд кард. Дар як шаборӯз аз 2 л зиёд нӯшидани моеъҳо (аз ҷумла хӯрокҳои равон) ҷоиз нест. Хоб бояд аз 8 соат кам набошад. Бардоштани бори вазнин манъ аст (ин боиси фуромадани бачадон мегардад). Ҳамхобагӣ бо зача пас аз 8 ҳафтаи таваллуд тавсия дода мешавад. Зача баъди як ҳафтаи аз таваллудхона баромадан бояд ба қабули табиби мушоварагоҳи занон равад. Ҳангоми табу тасф, хунравӣ, кафидани нӯги пистон, дарди ғадуди сина ҳатман ба табиб муроҷиат кардан лозим аст.
 
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Заҳрҳои саноатӣ

**Заҳрҳои саноатӣ** — маводди кимиёие, ки бинобар риоя накардани қоидаҳои бехатарии кор ва беҳдошти меҳнат ба одам зарар мерасонанд. 

## Тавсиф
Заҳрҳои саноатӣ вобаста ба таъсири худ гуногун мешаванд. Таъсири заҳрҳои саноатӣ ба ҳолати андомгон, бемориҳои ҷойдошта ва синну соли одам вобаста аст. Баъзе моддаҳои кимиёӣ, аз қабили метанол ва формалдегид, ба занҳо нисбат ба мардҳо бештар таъсир мерасонанд. Таъсири заҳрҳои фалаҷсозандаи силсилаи асаб ба дӯстдорони шароб зиёдтар аст.

Заҳролудӣ аз маводди кимиёии саноатӣ фаврӣ ва тадриҷӣ (шадид ва музмин) мешавад. Заҳролудии фаврӣ якбора дар натиҷаи таъсири миқдори зиёди моддаи заҳрогин пайдо шуда, фаъолияти андомгонро зуд халалдор месозад. Заҳролудии тадриҷӣ бошад, бинобар таъсири миқдори кам ва бардавоми заҳрҳо дар муддати мадид рух медиҳад. Миқдори заҳрҳои саноатиро дар ҳаво аз рӯи мг/л чен мекунанд. Ба заҳрҳои саноатӣ филиззоти вазнин, сурбу симоб, пайвастҳои мушкин, нитропайвастҳо, аминопайвастҳо, карбоҳидридҳои галогендор ва пайвастҳои органикии фосфор мансубанд. Бо мақсади пешгирӣ кардани заҳролудшавӣ заҳрҳои қотилро аз истеҳсолот дур ва ба ҷои онҳо аз моддаҳои заҳрнокиашон кам истифода мекунанд. Рӯзи кории кӯтоҳ, рухсатии бардавоми ашхосе, ки бо маводди заҳрнок сари кор доранд, истифодаи ҳавотозакунак, либоси муҳофизатӣ, противогаз, респиратор, зуд-зуд иваз намудани либоси таг, муоинаи тиббӣ, ғизои шифобахш ва амсоли онҳо аз ҷумлаи тадбирҳои босамари пешгирии заҳролудӣ аз заҳрҳои саноатӣ мебошанд. Илман асоснок кардани акти қонунгузории беҳдорӣ (масъалаи беҳдошт ва ба эътидол овардани омилҳои муҳити атроф) ва муқаррар намудани ҳадди имконпазири консентратсия (ҲИК; миқдори заҳрҳои саноатие, ки дар тӯли кори ҳаштсоата то охири умр барои кормандон безарар аст) низ басо муҳим мебошад. ҲИК дар мавриди таҳия кардани лоиҳаи бинои корхонаҳо, таҷҳизот ва ҳаворасӣ аз ҷумлаи меъёрҳои ҳатмии беҳдорӣ маҳсуб мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Дхаулагири

**Дхаулагири** ё **Даулагири I** (  )&nbsp;— кӯҳе дар Осиё, дар силсилакӯҳи Дхаулагири -Ҳимолой, дар системаи кӯҳҳои Ҳимолой, ҳафтумин қуллаи баландтарин дар ҷаҳон (8167 м), дар Непал воқеъ аст.

## Ҷуғрофия
Номи кӯҳ ва силсилакӯҳ намуди зоҳирии онро инъикос мекунад. Дар тарҷума аз санскрит, "dhavala" ё "davala" маънои сафедро дорад ва калимаи "giri"&nbsp;— кӯҳ (Кӯҳи сафед).

Дхаулагирӣ, кӯҳи хеле бузург, ки дар қисмати ҷанубу шарқии силсилакӯҳи Дхаулагири -Ҳимолой, дар қисми ҷанубии қаторкӯҳҳои асосии Ҳимолой, дар ғарби дарёи Кали Гандакӣ, байни дарёҳои Маянгди ва Кали Гандакӣ ҷойгир аст. Кӯҳ аз водии дарёи Кали Гандакӣ беш аз 7000 метр баландтар бо масофаи уфуқии тақрибан 30 км.  баландтар воқеъ аст. Баландии нишебиҳои ҷанубӣ ва ғарбии қулла аз 4000 метр  аз пойгоҳи он зиёд аст..

Дар тарафи дигари Кали Гандакӣ қаторкӯҳи Аннапурна ҷойгир аст.

Мувофиқи меъёрҳои Ҳимолой, яхбандии минтақаи Дхаулагири нисбатан хурд аст.

Дар аввали садаи XIX (1808—1838) пас аз ҳисобҳои Вилям Уэбб, Дхаулагири баландтарин қуллаи ҷаҳон ҳисобида шуд. Баъдтар, пас аз муайян кардани баландии қуллаи Канченҷунга, он ин унвонро аз даст дод.

## Фатҳи қулла
Аввалин кӯшиши фатҳи қулларо экспедитсияи фаронсавӣ таҳти роҳбарии Морис Хертсог анҷом дод. Аммо, иштирокчиёни он роҳи мувофиқро барои баромадан пайдо накарданд ва таваҷҷӯҳи худро ба қуллаи Аннапурна равона карданд.

Соли 1960 дар асоси дастаи кӯҳнавардони Швейсария дастаи беҳтарин кӯҳнавардони аврупоӣ ташкил карда шуд. Барои интиқоли экспедитсия ва бор аз ҳавопаймои сабук истифода бурданд (бори аввал қуллаи ҳаштҳазорро фатҳ намуданд). Экспедитсияро яке аз иштирокчиёни кӯшиши номуваффақ дар соли 1958, Макс Изелин — муаллифи фикру мақсади баромадан ба қаторкӯҳи шимолу шарқӣ роҳбарӣ мекард. 13 май Курт Димбергер, Питер Динер, Албин Шелберт, Эрнст Форер ва Шерпас Наванг ва Нима Дорҷӣ аз урдугоҳ дар баландии 7800 м ба қулла расиданд.. Бо мурури замон, ин масир ба як масири классикӣ табдил ёфт. Дхаулагири ба қуллаи аз ҳаштҳазор метр пеш фатҳшуда табдил ёфт.

13 декабри соли 1982 — аввалин баромади зимистона аз ҷониби Айно Коидзумии ҷопонӣ ва шерп  Ним Ванчу.

## Аксҳо

Акс:Dhaulagiri_day.JPG|пайванд=Файл:Dhaulagiri_day.JPG|алт=Дхаулагірі вдень| Дхаулагири нисфирӯзӣ
Акс:Dhaulagiri_goldtop.JPG|пайванд=Файл:Dhaulagiri_goldtop.JPG|алт=Вид на Дхаулагірі при сході сонця| Манзараи Дхаулагири ҳангоми тулӯи офтоб
Акс:Dhaulagiri_morning.JPG|пайванд=Файл:Dhaulagiri_morning.JPG|алт=Дхаулагірі вночі| Дхаулагири шабона


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Дгаулаґірі // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Теза, 2006.
* Дхаулагірі на сайті Peakware 
* Дхаулагірі на сайті summitpost.org 
* Himalayan Index 
* Max Eiselin: Erfolg am Dhaulagiri. Orell Füssli Verlag, Zürich, 1960.
*  

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Непал
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Қуллаҳои ҳаштҳазорметрӣ
Аннапурна

**Аннапурна**, **Аннапурна Ҳимол** ( санскрит, непалӣ, наварӣ : अन्नपूर्णा,  ) — Қаторкӯҳҳо дар Ҳимолой дар Непал, 55 км дарозӣ, нуқтаи баландтарини силсилакӯҳ— Аннапурна I, баландии 8091 метр дорад, ки онро даҳумин қуллаи баландтарин дар ҷаҳон ва яке аз 14 қуллаи ҳаштҳазорметра мебошад. Онро соли 1950 экспедитсияи фаронсавӣ (Морис Хертсог) — аз ҷониби кӯҳнардони инглисӣ дар соли 1970 аз нишебии шимолӣ, аз ҷониби ҷанубӣ фатҳ карда шудааст.

## Ҷуғрофия
Қаторкӯҳ дар шарқи канъони калон, ки онро дарёи Кали Гандакӣ шуста мебарад ва онро аз қаторкӯҳи Дхаулагири Ҳимолой ҷудо мекунад, ҷойгир аст. Дхаулагири I   34 км ғарбтар аз Аннапурна I. अन्नपूर्णा Аннапурна номи санскритӣ аст, ки маънои аслии "пур аз хӯрок"-ро дорад, аммо одатан ҳамчун " *олиҳаи ҳосил* " тарҷума мешава, ддуртар аст. Дар ҳиндуия, Аннапурна олиҳаи ҳосилхезӣ ва кишоварзӣ ва аватари Дурга аст.

Қаторкӯҳи ва атрофи он минтақаи ҳифзшаванда бо масоҳати 7629 км² — Лоиҳаи минтақаи ҳифзи табиати Аннапурна (ACAP), мебошанд. аввалин ва бузургтарин мамнӯъгоҳи табиӣ дар Непал, ки соли 1986 аз ҷониби Бунёди Подшоҳ Маҳендра таъсис дода шудааст.

### Қуллаҳои баландтарин
Қаторкӯҳи Аннапурна зиёда аз даҳ қулларо дар бар мегирад, ки баландии онҳо аз 7000 метр зиёд аст.&nbsp;м, ва аз инҳо панҷ кӯҳи мустақил беш аз 7200 м баландӣ доранд.&nbsp;м, ки ба "Феҳристи қуллаҳои баландтарини ҷаҳон" дохил карда шудаанд: 

## Аксҳо


Image: Chaine-annapurna.jpg|thumb|center|800px|Аннапурна Гімал з північного сходу. Зліва на право: Аннапурна ІІ і IV (тісно разом); Аннапурна ІІІ і Гангапурна; Аннапурна І.

rect 3300 600 3100 450 Аннапурна I (8091 м)
rect 2965 510 2775 350 Гангапурна (7455 м)
rect 2765 480 2575 330 Аннапурна III (7555 м)
rect 1465 490 1375 330 Аннапурна IV (7525 м)
rect 1100 480 950 320 Аннапурна II (7937 м)



## Эзоҳ

* a  Номер місця вершини у «Списку найвищих вершин світу».
* b  Вершини без номера місця у «Списку найвищих вершин світу» мають відносну висоту менше 500&nbsp;м, і не є самостійними вершинами, а відносяться до масиву найближчої вищої вершини, або взагалі не входять до цього списку.
* c  ***Курсивом***&nbsp;— вказані вершини, з відносною висотою менше 500&nbsp;м, за винятком гори Аннапурна IV.

## Инчунин нигаред

* Феҳристи қуллаҳои баландтарин дар ҷаҳон

## Пайвандҳо

* Аннапурна // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Теза, 2006.
* Map of Annapurna Range
* Annapurna on Peakware 
* Annapurna I on summitpost.org 
* The Annapurna Conservation Area Project (ACAP)
* An Online Trekking Guidebook for the Annapurna Circuit
* Фото з треккінгу навколо Аннапурни 
* Circling the Abode of Snow: Narrative account of trekking the Annapurna Circuit, by writer Austin Pick
* Trying to conquer the peak: The death story of Inaki Ochoa attempting to reach the peak of Annapurna may 2008
* Trekking to Annapurna Base Camp by Rangan Datta
* Annapurna climbing tips . Поради для мандрівників до Аннапурни
* 

Гурӯҳ:Силсилакӯҳҳо
Гурӯҳ:Қуллаҳои шашҳазорметрӣ
Гурӯҳ:Қуллаҳои ҳафтҳазорметрӣ
Гурӯҳ:Қуллаҳои ҳаштҳазорметрӣ
Гурӯҳ:Қӯҳҳои Непал
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳо
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Заҳҳок ибни Музоҳим

**Заҳҳок ибни Музоҳим** (, **Абулқосим Ҳилолии Хуросонии Балхӣ**; ) — муфассир ва муаллими Қуръон.

## Корнома
Дар Балх мадрасае барои таълими Қуръон бино кард, ки дар он 3000 писар ва 700 духтар ба таҳсил ва омӯзиши Қуръон машғул буданд. Ӯ худ бар харе савор онҳоро, ки дар гӯшаҳои мадраса тақсим шуда буданд, назорат мекард. Заҳҳок ибни Музоҳим аз баъзе саҳобагон ривоят карда, бузургони ҷарҳу таъдил, ба монанди имом Аҳмад, Ибни Маъин ва Абузуръа ӯро сиқа донистаанд. Заҳҳок ибни Музоҳим китобе дар тафсири Қуръон навишта, ки онро Алӣ ибни Ҳакам (аз ровиёни сиқа), Алӣ ибни Сулаймон (аз ровиёни садуқ) ва Абуравқ Атийя ибни Ҳорис (аз ровиёни мақбул) аз вай ривоят кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Заҳҳоки Морон

**Заҳҳоки Морон**, **Қалъаи Заҳҳоки Морон**, **Димна** — харобаҳои шаҳр-қалъаи қадимии Суғд (асри 2 то м. – асри 7 м.), ки дар наздикии вокзали шаҳри Қаршии вилояти Қашқадарёи Ӯзбекистон воқеъ гаштааст. 

## Тавсиф
Номаш ба шоҳи асотирии Заҳҳок нисбат дорад. Заҳҳоки Морон аз ҷониби муҳаққиқ И. А. Кастане кашф шуда, баъдан онро Л. А. Зимин (1916), М. Е. Массон (1942), С. К. Кабанов, М. Х. Исомиддинов, Ш. А. Раҳмонов, М. Туребеков ва А. А. Раимқулов таҳқиқ карданд. Масоҳаташ 16 га. Тарҳаш чоркунҷа, дар миёнаҷояш диж (андозааш 100х100 м, баландиаш 15 м) дошт ва атрофашро се давр девори похсагӣ иҳота карда буд. Даври севуми девор (тӯли атрофаш тақрибан 1,5х1,5 км, паҳнои пойдевор 10–11м) пурра хароб шуда, дар паҳлуяш аз берун хандақ дошт. Даври дуввуми девор (тӯли атрофаш 400х400 м, баландии миёна 8–10 м, паҳноӣ 10 м, паҳнои пойдевораш 30–40 м) дар ибтидо аз похса (паҳноӣ 1,1х1,6 м) сохта шуда, дар давраи дуввуми бозсозии ёдгорӣ (асрҳои 4–5) аз берун бо девори нави похсагӣ (паҳнои пойдевор то 3м) ва аз дохил бо роҳрави хиштии тоқаш мураббаъ мустаҳкам карда шуд. Даври якуми девор (тӯли атрофаш 210х210 м, паҳнои пойдевораш 10 м) ду бор бозсозӣ шудааст. Дар атрофи он харобаҳои биноҳои иқоматӣ (асрҳои 10–12) ба назар намоёнанд. Дар натиҷаи ҳафриёти қисми ҷанубу ғарбии харобаҳои қалъа (асрҳои 7–8) маҷмааи биноҳои гуногун (ибодатгоҳи суфадор) пайдо шуданд, ки атрофаш аз се ҷониб роҳрав дошт. Дар қисми шимол, шарқ ва ҷануби қалъа биноҳои иқоматӣ ва хоҷагӣ қомат афрохта буданд. Қалъаи Заҳҳоки Морон чанд бор бозсозӣ гардида, дар давраи севуми таъмир дар маркази толори ибодатгоҳ меҳроби наълшакл (тӯлаш 2 м, баландиаш 50 см) сохта шуд. Даромадгоҳи асосии Заҳҳоки Морон дар қисми ҷанубӣ ҷойгир буд. Заҳҳоки Морон қароргоҳи яке аз ҳокимони Суғд буд, ки ба димнаи Бибиш-Мулло (асрҳои 4–2 то м.), дар поиноби Сирдарё шабоҳат дорад.

Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ёдгориҳои таърихӣ
Аълочии матбуоти Тоҷикистон

мини|Аълочии матбуоти Тоҷикистон
**Аълочии матбуоти Тоҷикистон** — унвони фахрӣ ва нишони соҳавӣ мебошад, ки ба рӯзноманигорон, муҳаррирон, кормандони воситаҳои ахбори омма ва дигар афроде дода мешавад, ки дар рушд ва таҳкими матбуоти Тоҷикистон ва фазои иттилоотии кишвар саҳми назаррас гузоштаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Матбуоти Тоҷикистон
Гурӯҳ:Унвонҳо ва ҷоизаҳо дар Тоҷикистон
Туркӣ (забон)

Забони **туркӣ** (худном: *تورکی* / *ترکی* ) як забони адабии туркӣ мебошад, ки аз асри 11 то аввали асри 20 навишта шудааст ва аз ҷониби халқҳои турки мусалмон  берун аз қаламрави Империяи Усмонӣ, ки дар он забони усмонии эронӣ истифода мешуд, истифода мешуд.

## Таърихи пайдоиш ва инкишофи он
Он бар пояи қарлуқ ( қарлук-хоразмӣ ) пайдо шудааст, ки натиҷаи таъсири мутақобилаи забони қарохонӣ-уйғурӣ  бо забони маҳаллӣ (ивазшавии тадриҷии забони -d- бо забони -j-) буд.

Сарфи назар аз мавҷудияти якчанд вариантҳои минтақавӣ, байни онҳо як умумият вуҷуд дошт, ки инҳо сабабҳояш чунинанд:

* наздикии забонҳои туркӣ ба якдигар ва робитаҳои фаъоли фарҳангӣ ва забонӣ байни минтақаҳои гуногуни туркӣ, ки исломро эътироф мекарданд;
* истифодаи ҳарфҳо аз забони форсӣ - хатти форсӣ, ки ба хатти арабӣ бармегардад, ки дар он садонокҳо пурра дар графика инъикос намеёфтанд ва аз ин рӯ, ҳамон як калима дар минтақаҳои гуногун мувофиқи анъанаи талаффузи маҳаллӣ тарзи хониши гуногун дошт;
* фаровонии вомвожаҳои луғавии арабӣ-форсӣ  .

## Вариантҳои минтақавии забони туркӣ
Гунаҳои минтақавии туркӣ ва минтақаҳои забони туркии таҳти таъсираш:

* Туркҳои Урдаи тиллоӣ (имконоти ном: забони туркии Хоразм, туркҳои оғуз-қипчоқ, туркҳои қипчоқ-оғуз)  (асрҳои XII-XVI);
** Урди тиллоӣ Қипчоқ (Арал-Каспий) - Қипчоқ-Ноғой ( Қароқалпоқ ), қазоқ, Қирғиз-Қипчак ( Қирғиз );
** Қафқози Шимолӣ - қипчоқ ( қумиқӣ, карачай-балқарӣ ), қипчоқ-оғуз (салҷуқии шимолӣ) - озарбойҷонии шимолӣ; қипчоқ-ноғайӣ (ноғайӣ) (асри 18 - аввали асри 20, аввалин ёдгориҳои шеърӣ ба асри 15 тааллуқ доранд)  ;
** Волга  ( забони тотори қадим ) - қипчоқ-булғор ( тотор, бошқирд ) (асри 17 - ибтидои асри 20);
** Минтақаҳои забонҳои тоторҳои Қрим - Қрим : қипчоқ, қипчоқ-нӯғайӣ, оғуз-салҷуқӣ, вобаста ба лаҳҷа;
* Оғузии шарқӣ  — оғузи шарқӣ ( туркманӣ, хоразмӣ, хуросонӣ-туркӣ );
* Осиёи Миёна ( забони чағатойӣ, карлуқӣ-хоразмӣ ) - қарлуқӣ-хоразм ( узбакӣ, уйғурӣ ).

## Ҷусторҳои вобаста

* Забони усмонӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои туркӣ
Гурӯҳ:Забонҳои нобудшуда
Аълочии фарҳанги Тоҷикистон

**Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон** — нишони фахрии соҳавӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аст, ки аз ҷониби Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кормандони соҳаи фарҳанг, ҳунар, маориф ва дигар бахшҳои марбут барои саҳми арзанда дар рушди фарҳанг ва маънавияти миллӣ супорида мешавад. Ин нишон ҳамчун эътирофи фаъолияти эҷодӣ ва касбии шахсони шоиста шинохта шудааст.

## Таърих
Ин нишон решаҳои худро аз давраи Шӯравӣ дорад, ки дар он замон унвонҳои монанд ба "Аълочии фарҳанг" вуҷуд доштанд. Баъд аз истиқлоли Тоҷикистон дар соли 1991, ин нишон ҳамчун қисми низоми мукофотҳои давлатӣ нигоҳ дошта шуд ва барои ҳавасмандгардонии кормандони соҳаи фарҳанг дода мешавад. Ҳар сол ба даҳҳо нафар аз ҳунармандон, омӯзгорон ва кормандони фарҳангӣ эҳдо мешавад.

## Меъёрҳои додан
Нишони Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шахсоне дода мешавад, ки дар соҳаҳои фарҳанг, ҳунар, мусиқӣ, театр, маориф ва дигар бахшҳои маънавӣ саҳми назаррас гузоштаанд. Додани нишон аз ҷониби комиссияи махсус дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон баррасӣ ва бо маросимҳои расмӣ ҳамроҳ аст.

## Баъзе аз барандагони маъруф
Ин нишон ба бисёр шахсиятҳои маъруфи тоҷик дода шудааст, аз ҷумла:
* Зинатмо Юсуфбекова — олим ва мардумшинос (2017)
* Рамазон Раҳимзода — вазири корҳои дохилӣ (2021)

* Алишер Қанотзода — роҳбари ансамбли “Тарона ва рақс”

* Ҳадиса Қурбонова — шоир ва нависанда
* Фаррух Ҳасанов — овозхон 

## Аҳамият
Ин нишон дар рушди фарҳанги Тоҷикистон нақши муҳим дошат ва ҳамчун ҳавасмандгардонӣ барои кормандони соҳа хидмат мекунад. Он қисми низоми умумии мукофотҳои давлатист, ки ба монанди Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон ва Корманди шоистаи Тоҷикистон мебошад.

## Ҷусторҳои вобаста
* Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Фарҳанги Тоҷикистон
* Мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон