open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникӣ

**Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникӣ** ё **хунаристон** (порсӣ:هنرستان) — муассисаҳои ҳунаромӯзиест, ки аз тамомкунандагони синфҳои 8-ум ва мактабҳои миёна мутахассисони касбҳои техникӣ тай­ёр мекунанд. Соли 1958 таъсис ёфтаанд.

Тамомкунандагони синфи 8 дар Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникӣ маълумоти миёна мегиранд касбу ҳунар меомӯзанд ва баъд ба корхонаҳои саноатӣ рафта кор ме­кунанд. Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникӣ шаҳрӣ (ГПТУ) ва қишлоқӣ (СПТУ) мешаванд. Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникии шаҳрӣ барои корхонаҳои саноатӣ сохтмон, наклиёт, алоқа, хидмати маишӣ, Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникии қишлоқ барои соҳаҳои хоҷагии қишлоқ кадр (механизатор, чорвопарвар, говҷӯш, занбӯри асалпарвар, сабзавоткор ва ғайра) тайёр мекунанд. Ба талабагоне, ки бо баҳои аъло хондаанд ва интизоми хуб доштанд, баъди хатми Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникӣ дип­ломи аъло дода мешавад ва гирандаи ин диплом баробари онҳое, ки мактаби миёнаи маълумоти умумиро бо медали тило хатм намудаанд, имтиёз дорад.

Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникӣ ба тамомкунандагон дараҷаи инхтисос (разряд, класс, катего­рия) медихад ва ин дараҷа барои кор дар тамоми корхона, муассиса ва ташкилотҳои ИҶШС ҳуҷҷат аст.

Дар СССР, аз ҷумла дар Республикаи Советии Сотсиалистии Тоҷикистон шумораи Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникӣ сол то сол меафзояд. Соли таҳсили 1982—83 дар рес­публика 68 омӯзишгох, аз ҷумла 34 Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникии шаҳрӣ, 24 Омӯзишгоҳҳои касбҳои техникии қшплоқӣ, 9 омӯзишгоҳи техникӣ ва ғайра вуҷуд дошта, дар онҳо 30260 нафар хонанда таҳсил мекард.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Омӯзишгоҳҳо
Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Эшони Файзи Алам

**Эшони Файзи Алам** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (охири садаи XIX — ибтидои садаи XX).

## Зиндагинома
Дар деҳаи Дуоби ноҳияи Муъминобод зиндагӣ ва эҷод кардааст. Аввал дар мадрасаи деҳаи Ғеши Муъминобод, баъдан дар мадрасаҳои Бухоро таҳсил кардааст.

## Ашъораш
Дар девони ашъораш (5 500 байт) шеърҳояш дар анвои гуногун — ғазал, қасида, рубоӣ, маснавӣ ва ғайра фароҳам омадаанд. Дар пайравӣ ва сабку услуби гузаштагон — Ҳофиз, Ҷалолуддини Балхӣ, Бедил ва дигарон ғазал гуфтааст. Дар ғазалиёташ ба мавзӯъҳои ирфон, тасаввуф, панду андарз, ситоиши ахлоқи ҳамида, дурӣ ҷустан аз фиребу найранг, бо меҳнати ҳалол нон хӯрдан ва ғайра дахл кардааст. «Мунтахабот»-и Алалия соли 2008 бо кӯшиши Б. Латифов ба табъ расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Латифов Б., Таносуби сухан дар шеъри Алам, «Адаб», 2008, № 1.

## Сарчашма
*
Расул Ҳамзатов

**Расул Ҳамзатович Ҳамзатов** (авар. ХІамзатазул Расул; 8 сентябри 1923 — 3 ноябри 2003) — шоир, нависанда ва тарҷумони шуравӣ ва рус, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, публисист ва арбоби сиесӣ. Шоири халқии ҶШСА Доғистон (1959). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1974). Барандаи Мукофотҳои Ленинӣ (1963) ва Сталинӣ дараҷаи сеюм (1952). Узви ВКП(б) аз соли 1944.

## Зиндагинома

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
WarheroesИдентификатор11104
* Сайт о Гамзатове  — координатор проекта — правительство Республики Дагестан.
* Расул Гамзатов стихи
* Слово мудреца. Статья о юбилее Р. Гамзатова в журнале «РФ сегодня»
* Некролог в Газете. Ру
* Некролог в «Дагестанской Правде»

Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Инқилоби Октябр
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти ленинӣ
Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти сталинӣ
Гурӯҳ:Сарфарозшудагон бо медали «Барои меҳнати шуҷоатнок дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945»
Абдуқодири Абдуқаҳҳор

**Абдуқодири Абдуқаҳҳор** (*Талбаков Абдуқодир Абдуқаҳҳорович*; тав. 15 декабри 1967, деҳаи Баҳористон, ноҳияи Фархор, вилояти Кӯлоб) — и саршиноси тоҷик. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Абдуқодир Талбаков 15 декабри соли 1967 дар деҳаи Баҳористони ноҳияи Фархори вилояти Кӯлоб ба дунё омадааст. Ӯ таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи умумиро солҳои 1975—1985 дар мактаби миёнаи умумии № 19-и зодгоҳаш гирифтааст. Солҳои 1987—1989 дар саффи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ адои хидмати ҳарбӣ кардааст. Соли 1995 Факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Абдуқодири Абдуқаҳҳор фаъолияташро аз Телевизиони Тоҷикистон оғоз карда, беш аз 10 сол дар онҷо кору фаъолият кардааст:

* 1995—1998 — муҳаррири саридораи «Ахбор»-и Телевизиони Тоҷикистон;
* 1998—1999 — муҳаррири калони идораи иттилооти-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 1999—2001 — муовини сармуҳаррири идораи иттилоотӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2001—2002 — сармуҳаррири идораи иттилоотӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2002—2002 — муҳаррири идораи барномаҳои сиёсӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2002—2004 — шореҳи идораи барномаҳои сиёсӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2004—2005 — муҳаррири варзидаи барномаҳои «Субҳ», сармуҳаррири идораи барномаҳои иттилооти-таҳлилӣ ва муҳаррири варзидаи идораи барномаҳои сиёсӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2006—2012 — директори Радиои Тоҷикистони Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2012—2014 — сарварии Муассисаи давлатии телевизиони «Пойтахт»;
* 2014—2015 — сардори шуъбаи фарҳанги Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе; 
* 2015—2023 — директори Китобхонаи марказии шаҳрии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ.

Вакили Маҷлиси вакилони халиқи ноҳияи Синои шаҳри Душанбе даъвати чорум мебошад. Дар таҳияи чандин филмҳо нақш дорад.

## Ҷоизаҳо
Соли 2010 бо ордени Шараф дараҷаи 2 қадрдонӣ шудааст.

## Хонавода
Оиладор, соҳиби 3 фарзанд: 2 духтар ва як писар аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*
Иттифоқи 17 октябр

**Иттифоқи 17 октябр** («**Октябристҳо**») — ҳизби зиддиинқилобии помешикони калон ва бур­жуазияи тиҷоратию саноатӣ дар Русия, қаноти рости либерализми Русия. Ҳизби Октябристҳо баъди нашри Манифест 17 октябри 1905 (номаш аз ҳамин ҷост), аввалҳои ноябри 1905 аввал дар Маскав, баъд дар Петер­бург ба вуҷуд омада, манфиати бур­жуазияи калон ва помешиконро ҳимоя мекард.

## Муқаррароти асосии Манифести 17 октябри соли 1905
left|thumb|300x300px|Иля Репин. ''17 Октябри 1905''
Октябристҳо тарафдори «ҳокимияти мутлақи тавоно» буда, тамоми амалиёти мутлақиятро, ки ба пахш кардани инқилоб нигаронида шуда буд, қонунӣ меҳисобиданд. Октябристҳо дар барномаи худ (феврали 1906) ба тарафдорни ягонагӣ ва тақсимнопазирии Империяи Русия баромада, бо ҳамин сиёсати бузургдавлатию шовинистии ҳукумати подшоҳӣ, мутлақияти конститутсионӣ (бо намояндагии дупалатагӣ) ва озодиҳои сиёсиро (дар доираи Манифести 17 ок­тябр) дастгирӣ мекарданд.

Октябристҳо таклиф мекарданд, ки масъалаи аграрӣ асосан бо роҳи баробар кардани ҳуқуқҳои гражданиву моликиятдории деҳқонон ва табақаҳои дигари ҷамъиятӣ, «батартибории» иҷораи замин, муҳодиркунии деҳқонон, аз ҳисоби за­минҳои давлатӣ ва қитъавӣ таъмин намудани деҳқонон ва ғайра ҳал карда шавад. Фраксияи Октябристҳо дар Думаи 1- уми давлатӣ 16 депутат, Думаи 2- юм 54 депутат, Думаи 3-юм 154 де­путат доштанд.

Октябристҳо дар фаъолияти думагии худ бо сиёҳгурӯҳчиён ва кадетҳо иттифоқ баста, дар гузаронидани сиёсати реаксионӣ ба хукумат ёрӣ расониданд. Баъди оғози Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914—48) Октябристҳо ба тарафдории ҳукумати подшоҳӣ баромада, пас аз Инқилоби феврали 1917 ба хайати Ҳукумати муваққатии буржуазӣ дохил гардиданд. Баъди ғалабаи Инқилоби Кабири Сотсиалистии Октябр Октябристҳо дар ташкилоту ҳукуматҳои гвардиячинии сафед мансабҳои намоёнро ишғол карда, бар зидди Ҷумҳурии Шӯравӣ мубориза бурданд.

## Рӯзномаҳо
* «Голос Москвы» (Москва)
* «Слово» (Москва)
* «Обновление» (Казань)
* «Время» (Томск)
* «Русская окраина» (Самарканд)

## Пайвандҳо
* Политические партии России: история и современность.  / Под ред. А. И. Зевелева, Ю. П. Свириденко, В. В. Шелохаева. — М.: РОССПЭН, 2000. — 631 с. — ISBN 5-8243-0068-2
* Союз 17 октября // Хронос
* Союз 17-го Октября // Томское краеведение

## Сарчашма
*
Албурзкӯҳ

**Албурз**, **Албурзкӯҳ** — номи кӯҳи устураист, ки дар ҳамосаҳо, қиссаву ривоятҳо, афсонаҳои мардуми ориёинажод вомехӯрад.

## Ривоятҳо оид ба Албурз
Қиссаву ривоятҳо оид ба Албурз дар байни мардуми ориёӣ дар замони бостон, ҳангоми ҳаракати онҳо ба тарафи Кавказ ва ба ғарби Эрон ба вуҷуд омадаанд. Албурз дар оғоз кӯҳҳои соҳили дарёи Аму буданд, сипас ба ин ном кӯҳҳои дигарро ном бурдаанд. Элбруси Кавказ низ Албурз мебошад. Дар қисми шимолӣ Эрон низ кӯҳе бо ин ном вуҷуд дорад. Дар Авесто (бахши «Яштҳо») муодили Албурз калимаи Ҳараберезаити — Кӯҳи баланд мебошад. Калимаи «бурз», ки дар забони форсии тоҷикӣ дар осори шоиру нависандагон, масалан, «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ вомехӯрад, маънои баланд, «Боло»-ро дорад. Маънои калимаи «бурзболо» (дар лаҳҷаҳои тоҷикӣ ба шакли вайроншудаи «бузбала» маъмул аст) маънои «қадбаланд», «болобаланд»-ро дорад. Дар забони тоҷикӣ баъзан табдили «б» ба «в» ба мушоҳида мерасад (яъне «бурз» ба «вурз, варз» табдил ёфтааст). Масалан, калимаи «Варзоб» аз ҳамин реша аст ва маънояш «болооб» аст. Калимаи «Варзиманор» маънои «манори баланд»-ро дорад. Дар асотири мардуми ориёӣ Албурз кӯҳест, ки дар муддати ҳаждаҳ (дар баъзе асарҳои дигар масалан, «Бундаҳиш» ҳаштсад сол омадааст) сол аз замин сар кашид ва ба ситорагон, Моҳ, Хуршед ва ба Чархи фалак расид. Дар атрофи он 2224 кӯҳи дигар аз замин ба боло қад афрохтанд. Албурз нишемангоҳи эзидон Митра — Меҳр, Аредвисура Аноҳита (Ноҳид) мебошад. Подшоҳон Ҷамшед, Ковус дар Албурз қасрҳо сохта буданд. Мувофиқи ривоятҳо шахси пир ба қасри Ковус даромада аз он ҷо ҷавон мебаромад. Дар осори таърихии арабӣ ва адабиёти форс-тоҷик қиссаву ривоятҳои бисёре оид ба Албурз ба назар мерасанд. Масалан, дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ омадааст, ки лонаи Симурғ дар Албурз (Албурзкӯҳ) буд ва Зол дар он ҷо бузург шуд:
 
:: Яке кӯҳ буд номаш Албурзкӯҳ,
:: Ба хуршед наздику дур аз гурӯҳ.
:: Ба-д-он ҷой Симурғро лона буд,
:: Ки он хона аз халқ бегона буд.
 
Рустам Кайқубодро аз Албурз оварда ба тахти шоҳӣ нишонд; модари Фаридун аз таъқиби Заҳҳок гурехта дар Албурз паноҳ бурд ва дар шонздаҳсолагӣ Фаридун аз Албурз фуромад:
:: Чу бигзашт аз он бар Фаридун ду ҳашт,
:: Зи Албурзкӯҳ андар омад ба дашт.
Фаридун Заҳҳокро дар қуллаи баландтарини Албурз, ки Дамованд ном дошт, занҷирбанд кард. Дар ашъори шоирону нависандагони дигар, қиссаву ривоятҳои эҷодиёти даҳанакии халқ ишораҳо ба Албурз мавҷуданд. Дар байти зерини мутааллиқ ба Манучеҳрӣ ҳамон маъниву мазмуне омадааст, ки дар устураҳои қадим (Авесто) дида мешавад:

:: Сар аз Албурз зад қурси Хуршед,
:: Чу хунолуда дузде сар зи макман.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Манучеҳри Сутуда, Албурз, маҷ., «Меҳр», (Урдибиҳишт, Хурдод, Тирмоҳ), 1331 ҳ. ш.;
* Пури Довуд, Аноҳита, Т., 1343;
* Авесто, Д., 2001;
* Ёҳақӣ Муҳаммадҷаъфар, Фарҳанги асотир ва ишорати достонӣ дар адабиёти форсӣ, Т., 1375 ҳ. ш.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Эрон
Гурӯҳ:Кӯҳҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кӯҳи Албурз
Адолф Дасслер

**Адолф** **(Ади)** **Дасслер** (; 3 ноябри 1900, Ҳерсогенаурах, — 6 сентябри 1978, дар ҳамон ҷо) — соҳибкори олмонӣ, муассиси ширкати *Adidas*.

## Бачагӣ, ҷавонӣ, бизнес
Дар як оилаи нодор ба дунё омадааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Смит, Барбара. Adidas или Puma? Борьба братьев за мировое лидерство. / Пер. с нем. И. Каневской. — М.: ЗАО «Олимп-Бизнес», 2012. — 392 с.: ил. — ISBN 978-5-9693-0198-6.

## Пайвандҳо
* Статья Adi Dassler — the man who gave adidas its name на сайте adidas.com
* Статья об Адольфе 'Ади' Дасслере на «peoples.ru»
* Panzerschreck statt Sportschuh 
* Аннотация к документальному телефильму «Duelle — Adidas gegen Puma»
Намозгоҳ

**Намозгоҳ** (‎), **мусалло** () — масҷидест, ки дар он рӯзҳои Иди Қурбон ва Рамазон намоз мехонданд. Азбаски дар рӯзҳои иди динӣ масҷидҳои шаҳр ҳамаи намозхононро ғунҷонда наметавонист, дар беруни шаҳр намозгоҳ сохта мешуд. Намозгоҳ ба тарзи анъанавӣ бино ёфта, бештар дар пеши девори меҳроб пешайван ва суфача сохта ме­шуд. Баъзе масҷидҳои намозгоҳ аз ҷиҳати санъати меъморӣ ҷолибанд.

## Ҳамчунин нигаред
* Намозгоҳи Бухоро
* Намозгоҳи Самарқанд

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Намозгоҳи Бухоро

мини|Намозгоҳи
**[[Намозгоҳ]]и Бухоро** — дар қисми ҷануби шаҳр, дар ҷои қароргоҳи тобистонаи сулолаи Қарохониён соли 1119 бино ёфтааст. Бинои масҷид аз хишти пухта буда, атрофаш бо девори баланд иҳота гардида буд. Минбари баланд ва меҳроби зебое дошт. Кандакории нафиси меҳроб комилан боди мондааст. Дар садаи XIV масҷид таъмир шуда, бо кошиҳои рангоранг зинат ёфт. Нимаи дуюми садаи XVI ҳангоми таъмир ва тармими масҷид ба он пешайвони сетокдор илова гардид. Дар пеши масҷид пештоқи баланду пуршукӯҳ, дар паҳлӯҳояш дарҳои токдор ва дар болояш гунбаз сохта шудааст. Намозгоҳ чоркунҷа буда, аз се хонаи асосӣ иборат аст. Хонаҳо бо ҳам пайваст буда, ба хо­наи асосӣ тавассути пештоқи ба­ланд, ба хонаҳои паҳлӯи аз даромадгоҳи тоқдор медаромаданд. Пештоқ бо нақшҳои ҳандасӣ, гиреҳҳо ва бо оятҳои Қуръон ороиш ёфтааст. Дар масҷид аиъанаҳои хоси меъмории асрҳоои 12—16 Бухоро ифода гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Масҷидҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Масҷидҳои Бухоро
Намозгоҳи Самарқанд

**[[Намозгоҳ]]и Самарқанд** — дар беруни шаҳр соли 1630 аз тарафи мансабдори Бухоро Нодир Девонбегӣ бино ёфтааст. Аз хишти пухтаи суфта сохта шуда, танҳо аз пештоқ ва як хонаи гунбазпӯш иборат аст, се тарафи он кушода буда, дар дохилаш меҳроб ҷой гирифтааст. Айвонҳои пеши бино рӯ ба майдони хеле васеъ сохта шудаанд. Майдон бо девори паст иҳота шудааст. Тарҳи масҷид одӣ буда, танҳо пештоқ ва пойгунбазҳои он кошикорӣ шудааст.

 
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Масҷидҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Масҷидҳои Самарқанд
Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ
Алвоҳи имодӣ

**«Алвоҳи имодӣ»** — асари Шаҳобуддини Суҳравардӣ роҷеъ ба фалсафа. Муаллиф ин асарашро ба султони замонаш Имодуддин бахшида, номи ӯро дар он зикр кардааст. «Алвоҳи Имодӣ» ба забони тоҷикӣ навишта шуда, аз муқаддима ва чаҳор лавҳ (фасл) иборат мебошад.

## Муқаддима
Шаҳобуддини Суҳравардӣ дар муқаддима баъди сабаби таълифи рисола масъалаи маърифати мабдаъро ба миён гузошта, дар лавҳи аввал роҷеъ ба ҷисм, хусусиятҳои он таваққуф кардааст. Дар лавҳи дуюм масъалаи нафс ва қувваҳои зоҳирию ботинии он, ҷисмониятулҳудус будани нафсро баррасӣ намудааст. Лавҳи сеюми «Алвоҳи Имодӣ» ба воҷибулвуҷуд бахшида шудааст. Дар ин лавҳ муаллиф дар бораи зоту сифот ва афъоли воҷибулвуҷуд баҳс ороста, барои исботи фикраш қоидаҳои бисёре овардааст. Лавҳи чаҳорум ба масъалаҳои қазову қадар оид буда, дар он масъалаҳои муҳими усули илми нафс аз назари ишроқия шарҳу баён ёфтаанд. Дар поёни асар Шиҳобуддини Суҳравардӣ «бузургони порсо»-ро муваҳҳид хонда, ба таъбири ирфонии достонҳои Фаридуну Заҳҳок ва Кайхусраву Афросиёб мепардозад ва вобаста ба ҳамин масъала аз «каёни хорра» нақл мекунад. «Алвоҳи Имодӣ» яке аз саҳифаҳои дурахшони осори Шаҳобуддини Суҳравардист, ки дар он достонҳои Эрони Бостон ва назари фалсафию ирфонии қадим оварда шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*Шаҳобуддин Яҳёи Суҳравардӣ. Маҷмӯаи осори форсии Шайхи Ишроқ, Т., 1359 ҳ. ш.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Фалсафа
Карл Саган

**Карл Э́двард Са́ган (Се́йган**;  ; 9 ноябри 1934 — 20 декабри 1996) — и амрикоӣ, ахтарфизик ва яке аз барҷастатарин мураввиҷони илми оммаписанд.

## Зиндагинома
Карл Саган дар Бруклин, Ню-Йорк дар як хонаводаи яҳудӣ зода шуд ва аз донишгоҳи Чикаго ду мадраки коршиносӣ, як мадраки коршиноси аршад, ва доктори ахтарфизик дарёфт намуд. Вай дар Донишгоҳи Берклӣ ва Донишгоҳи Ҳорворд муддате машғули пажӯҳиш шуд ва саранҷом ба устодии Донишгоҳ Корнел расид.

Карл Саган дар соли 1996 дар Сиэтл ба мубориза алайҳи бемори саратони шуш, ки ба он мубтало шуда буд, поён дод ва бар асари оризаи синапаҳлӯ даргузашт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Дэвидсон Кей, «Карл Саган: Жизненный путь» (). John Wiley & Sons, 2000, ISBN 0-471-39536-6, 560 стр.
* Том Хейд (редактор), «Разговоры с Карлом Саганом» (). University Press of Mississippi, 2005, ISBN 1-57806-736-7, 170 стр.
* 

## Пайвандҳо

* Sagan, Carl Edward (1934—1996)

Гурӯҳ:Соданигорони илм
Алгебраи мантиқ

**Алгебраи мантиқ ё Алгебраи булӣ** — ҷузъи таркибии мантиқи математикист, ки дар он қимати мантиқии гуфтор ва амалҳои мансуби он ба воситаи усулҳои алгебравӣ тадқиқ мешаванд. Одатан, дар Алгебраи мантиқ мантиқи гуфторҳоро аз рӯи ҷадвал ё матрисаҳо тартиб медиҳанд. Нисбат ба гуфторҳо амалҳои мантиқро чунон муайян кардан лозим, ки ҳар кадоми онҳо танҳо дорои як қимат бошанд: «ҳақ» ё «дурӯғ». 

## Мафҳум
Тағйирёбандаҳое, ки аз ду қимати мазкур танҳо якеро моликанд, унсурҳои Алгебраи мантиқ номида мешаванд. Маҷмӯи хосиятҳое, ки аз амалҳои мантиқии дар мантиқи дуқиматӣ иҷрошаванда бармеояд, мавзӯи Алгебраи мантиқро ташкил медиҳад. Алгебраи мантиқро дар мантиқи бисёрқиматӣ низ истифода мебаранд. Дар ин ҳолат ба ҷойи функсияи 2-тағйирёбанда функсияи n-тағйирёбандаро таҳқиқ менамоянд. Асосгузори Алгебраи мантиқ – математик ва мантиқшиноси англис Ҷ. Бул гуфторҳоро бо рамзҳои алгебравӣ ишора намуда, амалҳо ва натиҷагирии мантиқиро бо усулҳои алгебравӣ омӯхт. Минбаъд Алгебраи мантиқ дар асарҳои У. Ҷевонс, Э. Шрёдер, П. С. Пореский, Д. Гилберт, А. Н. Колмогоров ва дигарон такмил ёфт. Дар Алгебраи мантиқ барои ифодаи гуфтори ҳақ ҳарфи Ҳ ё рақами 1 ва барои ифодаи гуфтори дурӯғ ҳарфи Д ё рақами 0 истифода мешаванд. Агар дар алгебра ба тавассути рамзҳо ададҳо ё ашёҳо ифода шаванд, дар Алгебраи мантиқ бо рамзҳо ҳукм ифода мегардад, ки вай рост аст ё дурӯғ. Бинобар ин мантиқи муосир рамзҳои махсусеро дорост, ки барои ба тарзи формулаҳо ифода кардани амалҳои асосии мантиқ имкон медиҳанд. Рамзҳои мазкурро операторҳои мантиқӣ низ меноманд ва онҳо вобастагии мантиқии равандҳоро инъикос менамоянд. Умдатарин операторҳое, ки дар Алгебраи мантиқ истифода мешаванд, инҳоянд:  (импликатсия),  (конюнксия),  /дизюнксия/. Ба тавассути ин операторҳо алоқаву муносибати мафҳумҳои мантиқиро ошкор менамоянд. Қонунҳои асосии Алгебраи мантиқ қонунҳои коммутативӣ, ассотсиативӣ, дистрибутивӣ, зиддият, истиснои солис, контропозитсия, инкори дукарата ва ғайра мебошанд. Усулҳои Алгебраи мантиқ дар дигар қисмҳои мантиқи муосир (ҳисоби гуфторҳо, ҳисоби предикатҳо, ҳисоби гурӯҳҳо, назарияи амсиласозӣ ва ғайра), инчунин дар конструксияи автоматҳо, назарияи занҷири электрикӣ, схемаи релеӣ-контактӣ ва диг. соҳаҳои техника васеъ истифода мешавад.

## Эзоҳ

 
## Адабиёт
*Сикорский Р., Булевы алгебры, тарҷ. аз англ., М., 1969; Клини С. К., Математическая логика, тарҷ. аз анг., М., 1973.

## Сарчашма
*  

Гурӯҳ:Алгебра
Гурӯҳ:Алгебраи мантиқ
Албониёиҳо

**Албониёиҳо** (худашон шкиптар, шчиптар мегӯянд, аз шчип — гуфтори фасеҳ) — халқият, аҳолии асосии Албания. Дар ибтидои садаи XXI шумораи Албаниягиҳо дар Албания беш 3250 ҳазор нафар мебошад. Ҳамчунин дар Югославия (асосан дар Косово 1985 ҳазор нафар), Македония (500 ҳазор нафар), Юнон (80 ҳазор нафар), Италия ва ҷазира Ситсилия 130 ҳазор нафар), Туркия (15 ҳазор нафар), Булғория, Руминия, Украина, ШМА (115 ҳазор нафар) зиндагӣ доранд. Ҷамъи Албаниягиҳо беш аз 5 млн нафаранд. Забонашон албаниявӣ (гурӯҳи алоҳидаи оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ). Хаташон лотинист.

## Таърих
Иллирийҳо ва фракийҳо қабилаҳои аҷдодии Албаниягиҳо маҳсуб мешаванд. Ҳукуматдории римиҳо (асри 2 то м. — садаи IV то м.), истеъмори славянҳо (асрҳои 6 — 7), нуфузи Юнон ва муборизаи оштинопазири байни калисоҳои католикию православӣ ба фарҳангу забон ва симои этникии Албаниягиҳо таъсири бориз гузошта буд. Аз ибтидои садаи XI этноними Албаниягиҳо («арберҳо») ҳамаи сокинони Албанияро фаро гирифт.

## Давлатдории туркҳои Усмонӣ
Давлатдории туркҳои Усмонӣ (охири садаи XV — 1912) Албаниягиҳоро ба муҳоҷирати иҷборӣ (ба навоҳии гуногуни империяи Усмонӣ, Италия, Россия) мувоҷеҳ кард, ки ба иҷтимоиёт, хоҷагидорӣ, фарҳанг, маишат ва дигар ҷабҳаҳои зиндагии Албаниягиҳо таъсири манфӣ расонд. Дар асрҳои 17 — 18 дар натиҷаи ҳуқуқпоймолкунии шадид аз тарафи аҳолии мутаассиби масеҳӣ аксари Албаниягиҳо ба Ислом гаравиданд. Минбаъд этноними «арберҳо» тадриҷан ба этноними нав — «шкиптар» табдил ёфт, ки мутобиқи он «фасеҳгуфторон» (яъне Албаниягиҳо) аз истисморгарон (туркҳо) бо гуфтори худ фарқ мекарданд. Аз миёнаҳои садаи XIX равандҳои муттаҳидшавии этникӣ тақвият ёфта худшиносии миллии Албаниягиҳо равнақ гирифт. Охирҳои садаи XIX забони адабӣ дар асоси лаҳҷаи (тоскийӣ) (дар Албания аслан ду шеваи гуфтор аз қадим мавҷуд буд, яке тоскийӣ, ки ба он аҳолии вилояти Тоскэрия дар ҷануб ва дигаре гетӣ, ба он мардуми вилояти Тегэрияи Шимол гуфтугӯ мекунанд) шакл гирифт.

## Муборизаи албаниягиҳо ба муқобили туркҳо
Муборизаи миллӣ-озодихоҳонаи албаниягиҳо муқобили истибдоди туркҳо (соли 1912 соҳибистиқлол шуданд) ва баъдҳо алайҳи ишғолгарони италиявию германиявӣ (1939—1944) раванди муттаҳидшавии миллиро суръат бахшид. Хоҷагидории маъмулии Албаниягиҳо аз заминдорӣ (тамоку, гандум, ҷуворимакка, шоликорӣ, парвариши меваҳои ситрусӣ) ва чорводорӣ (бузу гӯсфанд) иборат буда, саноати сабук, корхонаҳои маъданкоркунӣ, нефтистеҳсолкунанда низ мӯътадил амал мекунанд. Оид ба дигар бахшҳои зиндагии Албаниягиҳо нигар Албания.

## Эзоҳ

## Адабиёт
Брокгаузъ Ф. А. и Ефронъ И. А., Энциклопедический словарь, С.-Пб., 1890; ЭСТ, ҷ. 1, Д., 1978; Советский Энциклопедический словарь, М., 1985; Новая Российская Энциклопедия, т. 2, М., 2005; Страны мира (современный справочник), М., 2008;

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Албаниҳо
Гурӯҳ:Ақвом ва миллатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Халқҳои Албания
Алварес Луис Уолтер

**Алварес Луис Уолтер** (*;* 13 июни 1911, Сан-Франсиско – 1 сентябр 1988, Беркли) — физики америкоӣ, узви АИ ШМА (1947). Барандаи Ҷоизаи Нобел дар бахши физика (1968)

## Солҳои фаъолият
Хатмкардаи Донишгоҳи Чикаго (1932). Аз соли 1936 дар Донишгоҳи Калифорния кор кардааст (аз соли 1945 дар вазифаи профессор). Ҳамзамон солҳои 1954 – 1959 ва 1976 – 1978 муовини сарвари Лабораторияи радиатсионии ба номи Э. О. Лоуренси шаҳри Беркли буд. Соли 1969 президенти Ҷамъияти физикони Америка интихоб шуд. Алварес дар соҳаи физикаи атом ва ядро, техникаи суръатфизоҳо, физикаи зарраҳои бунёдӣ, шуоъҳои кайҳонӣ, оптика ва радиолокатсия асарҳои илмӣ навиштааст. Соли 1937 табдилоти нави радиофаъол – ҳодисаи К-рабоиш (аз қабати К электронро рабудани ядро), соли 1939 элементи химиявии He-3-ро кашф кард. Ҳамроҳи Ф. Блох моменти магнитии нейтрони озодро муайян намуд (1940). Солҳои 1940 – 43 дар Донишгоҳи технологии Массачусет барои сохтани системаҳои радарӣ кор кард. Солҳои 1944 – 45 дар «лоиҳаи Манхэттен» (бунёди бомбаи атомӣ) иштирок намуд. Соли 1954 ҳубобкамераи моеии гидрогениро такмил дода, дар муқоиса (идентификатсия)-и зарраҳои атомӣ, аз ҷумла тритий кор фармуд. Соли 1960 зарраҳои устувори кӯтоҳумр – резонансҳоро кашф кард, ки барои ин кашфиёт соли 1968 сазовори Ҷоизаи Нобел гардид. Зарраҳои резонансии кӯтоҳумри мезонӣ ва бариониро кашф кард (1961). Алварес дар дигар соҳаҳои илм низ таҳқиқот бурдааст. Аз ҷумла соли 1965 дар Миср бо ёрии шуоъҳои кайҳонӣ дар аҳроми Хефрен (ш. Ҷиза) ҳуҷраҳои паноҳии ошкорнашударо ҷустуҷӯ карда ёфт.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Свиз
Гурӯҳ:Олимони асри XX
Алдан (дарё)

**Алдан** — дарё дар Республикаи Саха, шохоби рост ва калонтарини дарёи Лена.

## Масоҳат ва гузаргоҳ
Дарозиаш 2273 км, масоҳаташ ҳавзааш 729 ҳазор км2. Сарфи миёнаи об 5100 м3/сон. Аз нишебиҳои шимолии қаторкӯҳи Становой сар шуда, аз байни паҳнкӯҳҳои Алдан ва доманаи қаторкӯҳи Верхоянск мегузарад.

 
## Таърих
Алдан таърихи қадима дорад. Аҳолии нахустин дар соҳили Алдан 30 – 40 ҳазор сол то м. маскун шудаанд. Онҳо ба шикори мамонтҳо ва каркадан машғул буданд. Дар ҳудуди соҳили Алдан бозёфтҳои давраи биринҷӣ ва оҳан пайдо гаштаанд. Резишгоҳи поёнӣ ва миёнааш – киштигард. Шохобҳои асосиаш аз чап – Амга, аз рост – Учур, Тимптон, Мая, Аллах-Юн. Манбаи асосиаш барфу борон. Яхбандӣ аз охири октябри то май давом мекунад. Давраи серобиаш май – июл буда, сатҳи об то 7 – 10 м баланд мешавад. Август – сентябр туғёни об бештар гашта, баъзан обхезӣ мешавад. Дар Алдан тосмоҳии сибирӣ, озодмоҳӣ ва шӯртан фаровон аст. Ҳавзаи Алдан конҳои тило, ангиштсанг ва абрақ дорад. Бандарҳои калонтарини Алдан – Уст-Мая, Томмот ва Хандига.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дарёи Якутия
Гурӯҳ:Шохоби Лена
Ив де Алегр

**Алегр Ив де** (1633, Париж – 1733, Париж) — адиб ва тарҷумони фаронсавӣ.

## Эҷодиет
Ба забони франсавӣ «Гулистон»-и Саъдиро тарҷума кард, ки он соли 1704 дар Париж нашр шуд. Дар муқаддимаи тарҷумааш Алегр оид ба ҳаёту фаъолияти эҷодии Саъдӣ, саршор аз панду андарз ва шеърҳои баландмазмун будани Саъдии Шерозӣ  сухан рондааст. Дар нигориши сарсухан Алегр аз мақолаи шарқшинос де Эрбело ва маҷаллаи «Библиотек Ориентал» истифода кардааст. Тарҷумаи Алегр 89 ҳикояро дар бар гирифта, аз 10 боб иборат аст (нусхаи асл 8 боб дорад). Ба ғайр аз ин, Алегр тарҷумаи худро ба ду фасл – «Рисола роҷеъ ба ахлоқи подшоҳону халифаҳо», «Илова ба подшоҳону халифаҳои давраи Саъдӣ аз муаллифони арабу форсу турк» ҷудо кардааст. Дар тарҷумаи Алегр шоири форс-тоҷик Саъдӣ чун маорифпарварони Франсия вассофи «шоҳи одил» қаламдод шудааст. Тарҷумаҳои Алегр аз мазмуну мундариҷаи асл дур рафта, ба талаботи равияи маорифпарварӣ мутобиқ карда шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*Шокир Мухтор, Саади – «Французский просветитель», маҷ. «Памир», 1978, № 12.

## Сарчашма
*
Александре

**Александре** (Alexandre), Висенте (28 апрели 1898, Севилия – 14 декабри 1984,Севилия ) — шоири испанӣ.

## Маҷмуаҳои авалинаш
Дар маҷмӯаҳои аввалинаш таъсири сюрреализм ба назар мерасад. Дар солҳои ҷанги миллӣ-озодихоҳии халқи Испания (1936 – 1939) Александре шеърҳои зидифашистӣ эҷод кардааст.

## Ашъораш
Ашъори мазмуни фалсафӣ доштааш дар маҷмӯаҳои «Сояи Биҳишт» (1944), «Таваллуди охирин» (1953), «Таърихи дил» (1954) гирд омада, шоир ҳиссиёти умумибашарӣ, табиат, инсонро чун ҷузъи табиат тараннум кардааст. Дар асари ёддоштии «Вохӯриҳо» (1958) Александре симои эҷодии нависандагони ҳамасрашро офаридааст. Дар ҳамдастиву ҳамкорӣ бо намояндагони дигари илму фарҳанги Испания бар зидди террори франкистӣ ва сензура садо баланд кардааст. Александре – дорандаи Мукофоти Нобел (1977).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Александри II

**Александри II Николаевич** (29 апрели 1818, Москва – 13 марти 1881, Санкт-Петербург) — императори Умумироссиягӣ бо лақаби «**Озодибахш**» (барои бекор кардани ҳуқуқи крепостнойӣ), шоҳи Полша ва князи бузурги Финляндия (1855 – 81) аз сулолаи Романовҳо.

## Зиндагинома
### Қаҳрамониҳо
Александри II пас аз марги падараш 18 феврали 1855 ба тахти салтанат нишаст. 3 марти 1861 Александри II дар Петербург Манифест дар бораи бекор кардани ҳуқуқи крепостнойӣ ва Дастуруламал дар бораи деҳқонони аз ҳуқуқи крепостнойӣ озодгардидаро имзо кард. Александри II дар таърихи Русия ҳамчун ҷорикунандаи ислоҳотҳои васеъ маҳсуб мешавад. 1 явнари 1864 ислоҳоти ҳокимиятҳои маҳаллӣ (земство), судӣ (1864), худидоракунии шаҳрӣ (1870), ҳарбӣ ва аслиҳа (1860 – 1870), маориф (1860 – 1870) гузаронда шуданд.Дар сиёсати беруна Александри II сиёсати анъанавии империявиро давом дод.

### Забткориҳо
Дар солҳои аввали ҳокимияташ Русия дар ҷанги Кавказ ғолиб омад. Дар Осиёи Миёна (1865 – 1881) ҷангҳои бисёре ба вуқӯъ пайваста, қисми зиёди он ба Русия ҳамроҳ карда шуданд. Аз ҷумла, дар шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистони имрӯза Хуҷанд (24. 5. 1866), Нов (28. 5. 1866) Ӯротеппа (2. 10. 1866), Панҷакент, Фалғару Мастчоҳ (1870) ҷангҳои шадид ба амал омаданд. Солҳои 1877 – 1878 Русия бо Туркия ҷангида, пас аз хотимаи он Александри II унвони генерал-фелдмаршалро соҳиб шуд (30. 4. 1878). Соли 1867 Аляскаро (Америкаи Русӣ) ба ИМА фурӯхт. 
Дар давраи ҳукмронии Александри II соли 1881 амири Бухоро Музаффар аввалин ордени тоҷикӣ – «Нишони дору-с-салтанаи Бухорои Шариф»-ро таъсис дод ва яке аз аввалин мукофотонидашудагон Александри II буд. 
## Марг
Дар натиҷаи сӯиқасди 13 марти 1881 ба қатл расид. Ба ифтихори Александри II минерали александрит номгузорӣ шудааст.
## Хонавода

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Императорҳо ва шоҳони Русия
Александри I

**Александри I Благословенный** (23 декабри 1777, Санкт-Петербург – 1 декабри 1825, Таганрог) — императори Умумироссиягӣ (аз 23 марти 1801).

## Зиндагинома
### Ислоҳотҳои Александр
Александри I чандин ислоҳот гузаронд, ки ислоҳоти либералӣ, тағйирот дар соҳаи калисо маориф ва молия аз ҷумлаи онҳоянд. Дар давраи ҳукмронии Александри I сохтмони қасабаҳои ҳарбӣ афзуда, сарҳади берунаи империя аз соҳили Балтика то Баҳри Сиёҳ тафзун гардид, ки деҳқонону казакҳо норозӣ шуда, шӯриш мебардоштанд. Соли 1819 шӯришҳо дар Харков, пас аз як сол дар Дон ба амал омаданд. Дар ин давра ба шӯришҳо сарбозони полки Семёнов ҳамроҳ шуда, онро дигар ҳарбиён низ дастгирӣ карданд.

### Забткориҳо
Соли 1808 Александри I ба Шветсия муроҷиат намуд, ки ба коалитсияи зидди англисӣ ҳамроҳ шавад. Лекин шоҳи Шветсия Густав IV розӣ нашуд ва 9 феврали 1808 ба Финляндия даромад. 16 март ҷанг эълон карда шуд. Қӯшунҳои рус Гелсингфорс (Хелсинкӣ), ҷазираҳои Аланд ва Готландро ишғол намуда, қалъаи Свеаборгро муҳосира намуданд ва артиши швед ба шим. Финляндия танг карда бароварда шуд. 5 сентябри 1809 дар шаҳри Фридрихсгам сулҳ баста шуд, ки мувофиқи он Финляндия ва ҷаз. Аланд ба Россия гузаштанд. Дар давраи ҳукмронии Александри I Россия инчунин бо Туркияи усмонӣ (1806 – 1812) ҷангида, 16 майи 1812 сулҳномаи Бухарест имзо шуд. Солҳои 1804 – 13 ҷангҳо бо Эрон (Форс) ба вуқӯъ омада, 24 октябри 1813 сулҳномаи Гулистон (Қаробоғ) имзо шуд. 24 июни 1812 артиши Наполеон ба Россия ҳуҷум кард ва Ҷанги ватанӣ оғоз шуд, ки бо торумори пурраи артиши Наполеон ва кӯчондани амалиётҳои ҳарбӣ ба марзи Полша ва Германия (1813) анҷомид. Александри I пас аз Ҷанги ватании 1812 роҳбари коалитсияи зиддифрансиявии давлатҳои Европа (1813 – 14), Конгресси Вена ва асосгузорони Иттифоқи Муқаддас буд (1814 – 15).
## Марг
## Хонавода
## Хотира
Бо номи Александри I ансамбли ёдгориҳои таърихии Майдони қаср (Қасри Зимистона)-и Санкт-Петербург ва Арки Штаби асосӣ алоқаманданд. Ба шарафи ғалаба бар Наполеон дар Ҷанги ватании соли 1812 дар Майдони қаср «Сутуни Александр» (1834) ва яке аз майдонҳои машҳури Берлин ба шарафи Александри I «Александрплатс» гузошта шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Императорҳо ва шоҳони Русия
Александри III

**Александри III Александрович** () — императори Умумироссиягӣ, шоҳи Полша ва князи бузурги Финляндия аз сулолаи Романовҳо бо лақаби «Сулҳовар», 2 (14) марти 1881 пас аз вафоти падараш ба тахти салтанат нишаст.

## Зиндагинома
### Қаҳрамониҳо
Яке аз ҳуҷҷатҳои аввалини ба имзо расондаи Александри III «Манифест дар бораи устувории ҳокимияти мутлақ» (29 апрели 1881) буда, он дур шудан аз роҳи пешинаи озодфикрӣ (либералӣ) мебошад. Солҳои 1881 – 1885 як қатор чорабиниҳо барои беҳтар гардондани ҳаёти деҳқонон, кам кардани андозҳо, ҳимояи меҳнати занону наврасон гузаронда шуданд. Ислоҳоти судӣ ва молиявӣ гузаронда шуда, дар ҳокимиятҳои маҳаллӣ (земство) нуфузи табақаи дворянӣ боло бардошта шуд. Солҳои 1882 – 1884 бисёр нашриётҳо баста шуда, худмухторияти донишгоҳҳо бекор карда шуд, мактабҳои ибтидоӣ ба Синоди Муқаддас гузашта, ба фарзандони камбағалон гирифтани маълумот манъ карда шуд. Дар давраи ҳукмронии Александри III Русия дар ягон ҷанг иштирок накарда, як муддат сулҳ барқарор буд ва аз ин рӯ ба Александри III лақаби «Сулҳовар»-ро доданд. Самтҳои асосии сиёсати берунаи Александри III тақвияти нуфузи Русия дар нимҷаз. Балкан, ёфтани иттифоқчиёни боэътимод, сулҳу салоҳ бо ҳамаи давлатҳо, муайян кардани сарҳадҳои ҷанубӣ дар Осиёи Миёна ва мустаҳкамшавии Русия дар марзҳои нави Шарқи Дур буданд. Соли 1885 Русия бо Ингилистон созишномае дар бораи муайян кардани сарҳадҳои ҷанубӣ имзо карданд. Тибқи он сарҳади манфиатҳои ду давлати абарқудрат дарёҳои Панҷ ва Омӯ муайян карда шуда заминҳои тоҷикнишини соҳили чапи дарёи Ому ба Афғонистон гузаштанд.
## Марг
20 октябри 1894 дар Ливадия (Қрим) вафот кард ва дар калисои Петропавловскийи Петербург дафн карда шудааст. Ба хотираи Александри III дар аморати Бухоро ордени сеюми тоҷикӣ – «Нишони Искандари солиси дор-ус-салтанаи Бухорои Шариф» соли 1894 таъсис дода шуд. Бо номи Александри III дар шаҳрҳои Русия кӯчаву хиёбонҳо, кӯпруку музей номгузорӣ ва ҳайкалҳояш гузошта шудаанд.
## Хонавода

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Императорҳо ва шоҳони Русия
Александр Александров

**Александров Александр Данилович** () — и шӯравӣ, узви пайвастаи АИ СССР (1964).

## Фаъолият
Ректори Донишгоҳи Ленинград (1952—1964). Александров аз соли 1964 дар Шуъбаи сибирии АИ СССР кор кардааст. Асосан дар соҳаҳои геометрия, муодилаҳои дифференсиалии ҳосилаи хусусӣ, топология тадқиқот бурдааст. Вай усулҳои омӯзиши хосиятҳои мет рии шаклҳои геометриявиро кашф кард, ки онҳо боиси пайдо шудани соҳаи нави тадқиқот — гуногуншаклиҳои мет рии номунтазам гардиданд. Усулҳои мазкур соҳаи тадқиқоти геометриявиро хеле васеъ намуда, боиси ҳал шудани як қатор муаммоҳои классикии назарияи сатҳҳо гардиданд ва дар назарияи муодилаҳои дифференсиалӣ ва ҷилдҳои чандир татбиқи худро ёфтанд. Александров дар соҳаи назарияи нисбият ва фалсафа низ тадқиқотҳо дорад.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти сталинӣ (1942). Устоди варзиши СССР доир ба кӯҳнавардӣ (1949).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Анатолий Александров

**Александров Анатолий Петрович** (31 январи (13 феврал) 1903, Тараша губернияи Киев — 16 декабри 1982, Маскав) — физикдони шӯравӣ, яке аз асосгузорони энергетикаи атомӣ, узви пайваста (1953) ва президенти АИ СССР (1975—1986). Се карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1954, 1960, 1973), директори Институти муаммоҳои физикавии АИ СССР (1946—1955).

## Солҳои фаъолият
Аз соли 1960 директори Институти энергетикаи атомии ба номи И. В. Курчатов. Асарҳои ӯ ба физикаи диэлектрикҳо, омӯзиши хосиятҳои пайвастагиҳои калонмолекула бахшида шудаанд. ӯ назарияи статистикии мустаҳкамии ҷисмҳои сахтро пешниҳод намуд. Усули аз минаҳо муҳофизат кардани киштиҳоро кашф кард (1936), ки солҳои ҶБВ истифода гардид. Аз соли 1946 дар бунёди реакторҳои атомӣ иштирок кардааст.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти сталинӣ (1942, 1949, 1951, 1953) ва Мукофоти ленинӣ (1959).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Павел Александров

**Александров Павел Сергеевич** () — и шӯравӣ, узви пайвастаи АИ СССР (1953).

## Зиндагинома
Павел Сергеевич Александров соли 25 апрели 1896 дар шаҳри Богородске дар оилаи Александров Сергей Александрович, духтури калони уезди беморхонаи Богородск (дерта — беморхонаи музофотии Смоленск). Соли 1913 ба закончил с золотой медалью гимназияи ҷамъияти Смоленскро, бо медали тило хатм карда, ҳамон сол ба донишгоҳи Маскав дохил шуд.

## Фаъолияти илмӣ
Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1969). Президенти фахрии ҷамъияти математикҳои Москва (аз соли 1964; солҳои 1932—1964 президент он), ноиб-президенти ҷамъияти байналмилалии математикҳо (1958), узви бисёр академияҳои хориҷӣ ва ҷамъиятҳои илмӣ. Александров асосгузори мактаби топологияи советист, ки шуҳрати ҷаҳонӣ пайдо кардааст. Тадқиқоти Александров ба назарияи маҷмӯъҳо, назарияи функсияҳо ва топология бахшида шудаанд. Якҷоя бо П. С. Урисон назарияи фазоҳои компактӣ ва биокомпактиро ба вуҷуд овард ва инкишоф дод. Дорандаи Мукофоти сталинӣ (1943).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Уилям Ҳовард Тафт

**Уилям Ҳовард Тафт** (; , Синсиннати, иёлати Оҳайо, — , Вашингтон) — 27-ум президенти ИМА (аз соли 1909 то 1913), аз Ҳизби ҷумҳурихоҳон.

## Зиндагинома

## Адабиёт
* 
* 
* 

## Пайвандҳо
* *Тафт У.* Дипломатия доллара.
Алексеев Ростислав Евгеневич

**Ростислав Евгеневич Алексеев  **  (1916 — 1980) — киштисози советӣ, доктори илмҳои техникӣ. Сарконструктори киштиҳои қанотҳояшон зериобии навъи «Ракета», «Метеор», «Комета» ва ғайра Сохтани экранопланҳо – дастгоҳҳои париши парвози наздиобӣ ва наздизаминиро сарварӣ кардааст.

Дорандаи Мукофоти ленинӣ  (1962), Мукофоти сталинӣ дараҷаи дувум (1951) ва Мукофоти  давлати СССР Мукофоти  давлати СССР (1984). Аъзои ВКП(б) аз соли 1950.

## Зиндагинома
18 декабри соли 1916 дар Новозибкови (ҳозира вилояти Брянск и), дар оилаи  агроном  ва  муаллима таваллуд шудааст. Соли 1933 оилаашон ба Горкий омадан.

Соли 1973 дар парвозҳои санҷишӣ экраноплани аз рӯи контруксияи Александров сохташуда бо вазни парвозии 544 т дар назди об бардошта шуд (дар тӯли 25 сол ин вазн рекорди мутлақи ҷаҳониро дар байни вазни дастгоҳҳои париши дигар ташкил дод). Ин киштӣ суръаташро то 600 км/соат вусъат медод. Дорандаи Мукофоти сталинӣ (1951), Мукофоти ленинӣ (1962), Мукофоти давлатии СССР (1984).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ҷинрон (филм)

«**Ҷинрон**» () — яке аз маъруфтарин филмҳои дар жанри ваҳшат эҷодшуда; филми амрикоии маҳсули соли 1973, ки дар асоси романе бо ҳамин ном (The Exorcist)-и Уильям Питер Блэтти сохта шуда, коргардони он Уилям Фридкин мебошад. 

Ҷинрон дар маросими 46-умин Ҷоизаи Оскар ноил ба ду Оскар (дар риштаҳо)-и «Беҳтарин филмномаи иқтибосӣ» ва «Беҳтарин садо» гардидааст. Дар филми мазкур ҳунармандон: Эллен Бёрстин — нақши Крис МакНил, Дже́йсон Энтони Ми́ллер — нақши падари Дэмиен Каррас, Линда Блэр — нақши Риган Мак-Нил, Ли Джей Кобб — нақши Уилям Ф. Киндерман, Макс фон Сюдов — нақши падари Ланкестер Меррин, Мерседес Маккэмбриҷ — нақш ва овози Пазуз, Китти Уинн — нақши Шэрон Спенсер, Ҷек Мак-Гоуран — нақши Бёрк Дэннингс, Уиллям О-Мейли — нақши падари Ҷозеф Дайер, Артур Сторч — нақши равоншинос, Василики Маляр — нақши Мэри Каррас ва Айлин Дитс образ (симо)-и Пазузу/Риган Мак-Нилро бозидаанд.

## Эзоҳ
Беҳрӯз Хоҷазода

**Беҳрӯз Хоҷазода** (*Хоҷазода Беҳрӯзи Саъдулло*; 11 январи 1995, деҳаи Ҳушёрии ноҳияи Варзоб, Тоҷикистон) — кӯштигири тоҷик. Қаҳрамони ҷаҳон дар кӯштии самбо (2017).

## Зиндагинома
Беҳрӯз Хоҷазода 11 январи соли 1995 дар деҳаи Ҳушёрии ноҳияи Варзоб дар оилаи корманди Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон Хоҷазода Саъдулло Саид ба дунё омадаааст.

Солҳои 2001—2002 дар мактаби миёнаи №3 ба номи Бобоҷон Ғафурови деҳаи Ҳушёрии ноҳияи Варзоб таҳсил намудааст. Солҳои 2002—2011 таҳсилашро дар мактаби миёнаи №95 ноҳияи Синои шаҳри Душанбе ва солҳои 2011—2012 дар шаҳри Туапсеи Федератсияи Русия идома додаст. Аз январи 2012 дар мактаби миёнаи №3 деҳаи Ҳушёрии ноҳияи Варзоб таҳсил намуда, онро хатм кардааст.

Баъди хатми мактаби миёна ҳамон сол ба факултети омодагии дифои ҳарбӣ ва варзиши Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ба номи С. Раҳимов дохил шуда, айни ҳол донишҷӯи курсии 5-уми факултаи мазкур мебошад.

## Фаъолияти варзишӣ
Аз 11-солагӣ ба варзиш, аз ҷумла тамрини кӯштии тарзи самбо, ҷуду ва миллии тоҷикӣ ва бразилии «ҷиу-ҷитсу» машғул шудааст. Мураббиаш Садриддин Обидов.

Аз намудҳои куштии ҷуду ва миллии «куштигирӣ» Устоди варзиши Ҷумҳурин Тоҷикистон ва аз рӯи намуди куштии самбо Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ мебошад.

Чемпиони чандинкаратаи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯи намудҳои куштӣҳои самбо, ҷуду ва миллии тоҷикӣ ва бразилии «ҷиу-ҷитсу» мебошад.

Дар тими мунтахаби Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯи намудҳои куштӣҳои самбо, ҷуду, кураш ва миллии тоҷикӣ таҳти роҳбарии сармураббии тим — Носир Бозоров тамрин менамояд.

## Дастовардҳо
Аввалин дастоварди байналмилалиашро моҳи майи соли 2013 дар чемпионати Осиё дар шаҳри Сеули Ҷумҳурии Корея ба даст оварда, ба медали биринҷӣ сарфароз гардидааст. Соли 2014 дар чемпионати Осиё дар шаҳри Тошканди Ҷумҳурии Ӯзбекистон аз рӯи куштии самбои размӣ ба медали биринҷӣ сарфароз гардидааст. 

Солҳои 2016—2017 дар чорабиниҳои варзишии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар ҷашни «Наврӯзи баиналмилалӣ», «25 солагии Истиклолияти давлатни Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Ҷоми Пойтахт» чор маротиба ҷойҳои якум ва шоҳҷоизаҳоро ба даст овардааст.

Моҳи июли соли 2017 дар Чемпионати Осиё дар шаҳри Тошканд дар вазни 68 кг сазовори ҷои аввал гардид.

Моҳи сентябри соли 2017 дар Бозиҳои 5-уми Осиёӣ дар шаҳри Ашқободи Ҷумҳурии Туркманистон дар вазни 74 кг дар куштии самбо сазовори ҷои аввал гардидааст.

11 ноябри соли 2017 дар мусобиқоти қаҳрамонии самбои ҷаҳон шаҳри Сочии Русия дар вазни зери 74 кило дар қувваозмоии ниҳоӣ бар паҳлавони Беларус Степан Попов пирӯз омада ба унвони қаҳрамони ҷаҳон даст ёфт ва бо медали тило сарфароз шуд.

## Варзишгари соли 2017
Беҳрӯз Хоҷазода дар рӯйхати даҳ варзишгари беҳтарини Тоҷикистон дар соли 2017, ки онро Ассотсиатсияи журналистони риштаи варзиши Тоҷикистон (АЖРВТ) аз рӯи натиҷагирии пурсиши хабарнигорон тартиб додааст, дар ҷойи аввал мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Қаҳрамонони ҷаҳон дар кӯштии самбо
Эрнст Грэфенберг

**Эрнст Грэфенберг** (; 26 сентябри 1881, Аделебсен — 28 октябри 1957, Ню-Йорк) — пизишк ва донишманди яҳудитабори олмонӣ. Ӯ ба хотири пажӯҳишҳояш рӯи оргазми ҷинсӣ дар занон ва низ ихтирои абзори дарунзаҳдонӣ (IUD) шинохта шудааст. Номи мавзеи **G** аз номи ӯ гирифта шудааст.

## Эзоҳ
Алексей Михайлович

**Алексей Михайлович** (19 марти 1629 – 8 феврали 1676, Москва) — дуюмин шоҳи рус аз сулолаи Романовҳо. 
## Зиндагинома
Бо фармони Алексей Михайлович 7 феврали 1646 ба намак боҷи нав ҷорӣ карда шуд ва он сабаби сар задани «ошӯби намак» (25 майи 1646) гардид.

## Ҷанги Русия ва Полша
1 октябри 1653 дар Москва тасмим гирифта шуд, ки бо Полша ҷанг эълон карда шавад. Пас аз ҷанг бо Полша дар дохили Русия исёнҳои нав сар заданд. Пас аз сарнагун кардани патриарх Никон Алексей Михайлович ба китобҳои динӣ тағйирот ворид кард. Бисёри рӯҳониён ва калисоҳо зидди ин навоварӣ буданд, хусусан калисои Соловетский муқобилият мекард. 22 январи 1676 калисо зӯран гирифта, исёнгарон овехта шуданд. Дар ин давра дар ҷанубӣ мамлакат казаки Дон – Степан Разин шӯриш бардошт. Ӯ соли 1667 корвони Шоринро талаву тороҷ намуда, шаҳри Яинскро гирифт, киштиҳои тиҷоратии форсҳоро ғорат кард, лекин дар Астрахан аз ин корҳо даст кашид. Майи 1670 ӯ боз ба Волга рафта шаҳрҳои Саритсин, Чёрний Яр, Астрахан, Саратов ва Самараро гирифт, қабилаҳои черемис, чуваш, мордва ва тоторро бархезонд. Дар наздикии шаҳри Симбирск шикаст хӯрда ба самти Дон гурехт. ӯро атаман К. Яковлев дастгир намуд ва 6 июни 1671 дар Москва қатл карда шуд. Пас аз ин ҳодисаҳо ҷанг бо Туркия барои Малороссия оғоз шуда, танҳо соли 1681 сулҳ баста шуд.

## Ислоҳоти пулӣ
Алексей Михайлович соли 1654 ислоҳоти пулӣ гузаронда аз ҳисоби талерҳои дар хазина ҷамъшуда сикка зад (рубл, «ефимка», четвертина ё полуполтинник) ва ба муомилот полтинники мисин баровард. ӯ фармон баровард, ки аҳолӣ андозро бо нуқра супораду пардохт аз хазинаи давлат бо тангаи мисӣ ба роҳ монда шавад. Деҳқонон ғаллаи худро, тоҷирон борҳояшонро ба пули мисӣ фурӯхтан намехостанд ва дар натиҷа «ошӯби мисӣ» сар зад. Инчунин Алексей Михайлович вазоратҳои нави марказӣ ташкил, баъзе боҷҳои хурдро бекор, киштисозиро оғоз ва қонунҳои нав ҷорӣ кард, бақайдгирии аҳолиро гузаронд. Дар замони ҳукмронӣ Алексей Михайлович Украина ба Русия ҳамроҳ шуда (1654), забти Сибир идома ёфт ва шаҳрҳои Нерчинск (1658), Иркутск (1659), Пенза (1663), Селенгинск (1666) бунёд гардиданд. Ба хотираи Алексей Михайлович дар шаҳри Новий Оскол ҳайкал гузошта шудааст (2010).

## Хонавода

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Императорҳо ва шоҳони Русия
Калкулятор

**Калкуля́тор and [https://sgpatopercentages.com/sgpa-calculator/ SGPA Calculator] ** ( «шуморанда») — дастгоҳи ҳисоббарории электронӣ барои анҷом додани амалиёт бо рақамҳо ё формулаҳои алгебраӣ мебошад

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Википедияи Русӣ


Гурӯҳ:Худкорсозии идорӣ
Алёхин Александр Александрович

**Алёхин Александр Александрович** (1 декабри 1892, шаҳри Москав – 24 марти 1946, наздикии шаҳри Лиссабон, қабраш дар Париж) — шоҳмотбози рус.

## Зиндагинома
Александр Алёхин соли 1892 дар Москав таваллуд шудааст. Падари вай  Александр Иванович Алёхин (1856—1917) губернатори  Воронежск сардори табақаи дворянҳо  буд, модараш  Анися Ивановна (1861—1915), аз табақаи бой духтари  Прохоров, Иван Яковлевич соҳиби фабрикаи  бофандагӣ.

## Соли ҳиҷрат ба Фаронса
Соли 1921 ба Фаронса ҳиҷрат кард, гроссмейстери байналмилалӣ, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ. Аз соли 1927 (баъди ғалаба бар Хосе Капабланкаи кубагӣ) то соли 1935 ва аз соли 1937 (баъди ғалаба бар Макс Эйвеи голландӣ) то охири умр чемпиони ҷаҳон буд. Намояндаи мактаби шоҳмотбозони рус А. Д. Петров ва М. И. Чигорин. Ҳамчун нобиғаи шоҳмот эътироф мешавад ва эҷодиёташро дар тамоми ҷаҳон меомӯзанд. Муаллифи беш аз 10 китоб оид ба шоҳмот мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Алиакбар

**Алиакбар** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — сайёҳи охири садаи XV ва нимаи аввали садаи XVI-и Осиёи Миёна.

## Сафарҳо
Соли 1506 аз Мовароуннаҳр ба саёҳати Хитой рафта, чаҳор вилояти онро гашт ва се моҳ муқими Бейҷин (Пекин) шуд. Ба ин сабаб ба ӯ лақаби «хитойӣ» насб гардид. Аз Хитой ба Осиёи Хурд рафта, дар Қустантания (Константинопол) иқомат кард. Чанд муддат дар Истанбул дар хидмати Алии Қушчӣ буд.

## Сафарнома
Соли 1516 ба забони тоҷикӣ бо номи «Таърихи Хитой ва Хутан» сафарномае иборат аз бист боб таълиф кард. Асар очерки таърихию географист, ки доир ба тарзи давлатдорию тиҷорат, тариқи зисту хоҷагидории мардумон, ёдгориҳои таърихию маданӣ, маъбаду масҷидҳо, ҷашну маросимҳо ва шуғлу ҳунари сокинони ин кишварҳо маълумоти муфассал медиҳад. «Таърихи Хитой ва Хутан» дар Туркия бо номи «Қонунномаи Чин ва Хутан» ё «Хитойнома» машҳур буда, охири садаи XVI ба туркӣ тарҷума шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Роберт Мугабе

**Ро́берт Габриэ́л Муга́бе** ( ,  ; 21 феврали 1924, Кутаме, наздикии Солсбери) —
арбоби давлатӣ ва сиёсии Зимбабве, сиёсатматор.

## Зиндагинома
Роберт Мугабе 21 феврали соли 1924 ба дунё омадааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Зимбабве
Бозоргул Алиаҳмадова

**Бозоргул Алиаҳмадова** ( 1936, деҳаи Арбоби ноҳияи Муъминобод) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1978), Устоди пахтаи Тоҷикистон.

## Солҳои фаъолият
Колхозчӣ (1950 – 1957), сардори бригадаи пахтакории колхози ба номи Ленини ноҳияи Муъминобод (1957 – 1989). Аз соли 1990 нафақагири шахсӣ.

Бригадааш ҳосили фаровони пахта рӯёндааст. Бо орденҳои Ленин ва Револютсияи Октябр, медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди Владимир Илич Ленин» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ
Алибеки Табрезӣ

**Алибеки Табрезӣ ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттоти эронӣ (охири садаи XVI – аввали садаи XVII).

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Табрез. Аз рӯйи маълумоти Қозӣ Аҳмад (1580) ӯ бо Алибеки Табрезӣ дар Табрез вохӯрда, дар рисолааш «Гулистони ҳунар» роҷеъ ба Алибеки Табрезӣ маълумот додааст. Лақабаш «Ҷамол-ул-мулк». Ҳунари хаттотиро аз устодаш Шамсуддини Табрезӣ омӯхта, дар навиштани анвои хат, бахусус дар хати сулс шуҳрат ёфтааст. Дарвозаву масҷидҳо ва дигар ҷузъҳои меъмории шаҳри Табрез бо хати Алибеки Табрезӣ оро ёфтаанд. Шогирдони Алибеки Табрезӣ Алии Табрезӣ, Абдулбоқии Донишманд, Алиризои Аббосӣ, Хоҷа Мақсуд, Мирзо Ҳасанбек ибни Маҳмудбеки Салим ва дигарон дар рушди анвои ҳунари хаттотӣ дар Эрон саҳм гузоштаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*Кази Ахмед, Трактат о калиграфах и художниках. - М – Л., 1947; 
*Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. - Д., 1998.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хатоттони эронӣ
Маргарита Алигер Иосифовна

**Алигер Маргарита Иосифовна** (7 октябри 1915, Одесса — 1 августи 1992, Москва) — шоира, тарҷумони рус.

## Эҷодиёт
Алигер Маргарита Иосифовна хатм кардаи Институти адабиёти ба номи М. Горкий (1937). Шеърҳои нахустинаш соли 1933 ба табъ расиданд. Маҷмӯаи аввалинаш «Соли таваллуд» (1938). Алигер дар тӯли ҳаёти эҷодиаш ҳамқадами замон буд. Дар шеърҳои солҳои 30 садаи XX эҷодкардааш ба мавзӯи ҳаёти ҷавонони пешқадаму бунёдкори ҳаёти нав, баъдан ба мавзӯи ҶБВ (1941—1945) муроҷиат карда, корнамоиҳои халқи шӯравиро дар ҷанг ва ақибгоҳ тасвир намудааст.

Дар достони «Зоя» (1942; Мукофоти давлатии СССР, 1943) симои қаҳрамондухтари 18-сола — Зоя Космедемянскаяи москвагиро, ки фашистон ба дор кашида буданд, моҳирона, пуртаъсир ва барҷаста офаридааст. Достони «Ғалабаи ту» (1945) низ асари қаҳрамонист. Алигер чун тарҷумони осори беш аз 40 шоири дунё — аз шоирони ҷумҳуриҳои собиқ ИҶШС ва хориҷӣ шуҳрат дорад. Алигер аз эҷодиёти шоирони тоҷик баъзе шеърҳои Ҳилолӣ, М. Турсунзода, М. Миршакар, А. Шукӯҳӣ ва дигаронро ба русӣ гардондааст. Асарҳои тарҷумакардаи Алигер дар маҷмӯаи «Ҷаҳони бекарон» («Огромный мир») фароҳам омадаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адибон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони Русия
Алидӯсти Нойӣ

**Алидӯсти Нойӣ** (1501, Ҳисор — 1569, Ҳирот) —  мусиқидон, оҳангсоз ва навозандаи форс-тоҷик.

## Эҷодиёт
Санъат ва илми мусиқиро сараввал аз падараш, баъд аз Ҳусайнхони Хоразмӣ ва Абдулллоҳи Нойӣ омӯхта, муддате дар дарбори ҳокими Тирмиз ҳамроҳи Хоҷа Ҷаъфари Қонунии Самарқандӣ ва Амирмастии Ҳиравӣ ҳунарварӣ кардааст. Бо ҳунарманди номӣ Мавлоно Хатиб дӯстӣ дошта, аз ӯ равиши сохтани «савт», «нақш», «амал», «кор» «қавл», «куллиёт», «рехта» ва ғайраро омӯхтааст ва дар анвои созию овозӣ асарҳои ҷолибе офаридааст. Дар асоси мақомҳои «Ироқ», «Ҳусайнӣ», «Бӯсалик» ва «Наво» оҳангҳо эҷод намудааст, ки онҳо на танҳо дар Тирмиз, Бухоро, Ҳирот ва Балх, балки дар Ҳиндустон низ шуҳрат доштаанд. Бахшида ба устодаш Ҳусайнхони Хоразмӣ «Нақши Махдум»-ро офарид, ки он басе маъмул буд. Дар усул, зарби «Миаттайн» ба офаридаҳои устодони мусиқӣ Амирқули Танбӯрӣ, Устод Оҳуи Мусиқор, Устод Санҷари Оҳубарра, Хоҷа Шайхи Балабонӣ ва дигарон назираҳои мусиқӣ сохтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Раҷабов А. Мусиқии тоҷикон ва анъанаҳои таърихии он дар садаҳои XVI—XVII. — Д., 2007.

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик