Ҷенсен Ҳуанг

**Ҷенсен Ҳуанг** (; ; зодаи 17 феврали 1963, Тайпей) — соҳибкор ва муҳандиси тайванӣ-амрикоӣ, ҳамасосгузор, президент ва директори иҷроияи ширкати Nvidia аз соли 1993 мебошад. Зери роҳбарии ӯ Nvidia ба бузургтарин ширкати ҷаҳон аз ҷиҳати арзиши бозорӣ табдил ёфт — дар октябри 2025 арзиши бозории он ба 5 триллион доллар расид. Тибқи Forbes (январи 2026), сарвати Ҳуанг 164,1 миллиард долларро ташкил медиҳад — ӯ 8-ум сарватмандтарин инсони ҷаҳон аст. Амакзодаи ӯ Лиса Су директори иҷроияи ширкати AMD мебошад.

## Зиндагинома

### Кӯдакӣ: Тайван, Таиланд, ИМА
Ҳуан Жэнсюн 17 феврали 1963 дар Тайпей, Тайван таваллуд шуд. Падараш муҳандиси химиявӣ дар як коркарди нафт, модараш муаллим буд. Дар кӯдакӣ оила ба Тайнань ва сипас ба Бангкок, Таиланд кӯчид. Модараш ҳар рӯз 10 калимаи тасодуфии англисиро барои таълими фарзандонаш интихоб мекард.

Дар соли 1973 дар синни 9-солагӣ Ҳуанг, ки он вақт англисӣ намедонист, якҷо бо бародари калонаш ба ИМА фиристода шуд — онҳо назди амакашон дар Такома, Вашингтон зиндагӣ карданд. Баъдтар онҳоро ба мактаби шабонарӯзии баптистии «Онейда» дар Кентукки фиристоданд. Дар он ҷо Ҳуанг ном «Jensen»-ро гирифт. Баъдтар оила дар Орегон ҷамъ шуд.

### Таҳсил
Ҳуанг аз Донишгоҳи иёлатии Орегон дараҷаи бакалаврро дар муҳандисии барқ гирифт. Баъдтар ба Донишгоҳи Стэнфорд рафта, дараҷаи магистрро дар муҳандисии барқ ба даст овард. Дар солҳои 1984–1985 дар AMD ва 1985–1993 дар ширкати LSI Logic ҳамчун тарроҳи схемаи интегралӣ кор кард.

## Фаъолият

### Таъсиси [[Nvidia]]
Дар апрели 1993 Ҳуанг якҷо бо Кертис Прием ва Крис Малахоуски дар як тарабхонаи **Denny's** дар Сан-Хосе ширкати **[[Nvidia]]**-ро таъсис доданд — бо сармояи ибтидоии 40,000 доллар. Ҳуанг аз он рӯз то имрӯз президент ва директори иҷроияи Nvidia боқӣ мемонад — яке аз тӯлонитарин директорони иҷроия дар таърихи Silicon Valley.

Дар солҳои 1990-ум Nvidia наздик ба вайроншавӣ расид, вале Ҳуанг ширкатро наҷот дод. Тасмими стратегии муҳим — тамаркуз ба тавлиди **GPU** (воҳиди коркарди графикӣ) — инқилобро дар графикаи компютерӣ ва минбаъд дар зеҳни сунъӣ ба вуҷуд овард.

### [[Nvidia]] ва инқилоби зеҳни сунъӣ
Дар солҳои 2010-ум маълум шуд, ки GPU-ҳои Nvidia барои омӯзиши шабакаи асабии сунъӣ беназиранд. Платформаи **CUDA** — платформаи барномасозии Nvidia — ба стандарти саноатии зеҳни сунъӣ табдил ёфт. Ширкатҳое чун Google, Microsoft, Meta ва Amazon харидорони асосии GPU-ҳои Nvidia шуданд.

Дар соли 2022 пас аз нашри ChatGPT талабот ба GPU-ҳои Nvidia таркид ва арзиши бозории ширкат аз 300 миллиард доллар дар соли 2022 ба 5 триллион доллар дар октябри 2025 расид — афзоиши тақрибан 17-баробар дар 3 сол.

### «Куртка»
Ҳуанг бо либоси ҳамеша яксон — куртаи сиёҳи чармӣ — дар ҳама презентатсияҳо маъруф аст. Нусхаҳои ин куртка пас аз машҳур шудани ӯ дар интернет ба мол табдил ёфт.

## Оила
Ҳуанг аз соли 1985 бо Лори Ҳуанг издивоҷ карда, 2 фарзанд дорад. Амакзодаи ӯ **[[Лиса Су]]** директори иҷроияи AMD — рақиби асосии Nvidia — мебошад. Ин вазъият аксар вақт «ҷанги амакзодагон» номида мешавад.

## Ҷоизаҳо ва эътироф
* Медали асосгузорони IEEE — 2020
* Ҷоизаи VinFuture — 2024
* Ҷоизаи Эдисон — 2024
* Ҷоизаи муҳандисии Primetime Emmy — 2024
* Ҷоизаи Малика Элизабет дар муҳандисӣ — 2025
* Медали шарафи IEEE — 2026
* Time 100 — машҳуртарин одамони ҷаҳон: 2021 ва 2024
* Шахсони соли Time — «Меъморони зеҳни сунъӣ», 2025

## Пайвандҳо
* NVIDIA Newsroom

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соҳибкорони амрикоӣ
Гурӯҳ:Муҳандисони барқ
Гурӯҳ:Таваллудёфтагони 1963
Гурӯҳ:Миллиардерҳои ҷаҳон
Гурӯҳ:Зеҳни сунъӣ