open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»

**Минтақаҳои озоди иқтисодии «Данғара»** ва «Ишкошим» 2 феврали соли 2009 таъсис ёфтанд. Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» дар ҳудуди ноҳияи Данғара масоҳати умумии 521 гектар ва Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим» дар ҳудуди ноҳияи Ишкошим 200 гектарро фаро мегирад.

Ҳаҷми сармояи мустақим низ ба минтақаҳои озоди иқтисодӣ  тамоюли афзоишро касб карда, солҳои 2011 -  2015 ба 259 миллион сомонӣ баробар шудааст.  Дар робита ин, солҳои 2014 — 2015 аз Буҷети давлатӣ барои нигоҳдорӣ ва инфрасохтори аввалиндараҷаи минтақаҳои озоди иқтисодӣ 10,8 миллион сомонӣ ҷудо гардидааст.

Аз ҷониби субъектҳои минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар солҳои зикршуда  ба Буҷети давлатӣ дар ҳаҷми 19,7 миллион сомонӣ пардохтҳои гумрукӣ ва андозҳо ворид шудааст.

Сохтмони се иншооти бузург — корхонаҳои сементбарорӣ, кафелбарорӣ ва шишабарорӣ дар ҳудуди Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»-и ноҳияи Данғара мебошанд.
Корхонаи сементбарорӣ дар минтақаи мазкур дар масоҳати 20,8 гектар замин ва бо харҷи 1 миллиард сомонӣ сохта мешавад. Иқтидори солонаи корхонаи бунёдшаванда 1,6 миллион тонна сементро ташкил дода, маблағи фурӯши солонаи маҳсулот ба 775 миллион сомонӣ расонида мешавад. 
Ба сохтмони корхона 150 нафар ҳамватанонамон ҷалб шуда, баъди ба фаъолият шурӯъ кардан  дар маҷмӯъ 800 нафар бо ҷои кори доимӣ таъмин мешаванд.

Дар Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» соли 2015  5 субъект ба фаъолият шурӯъ кардаанд.
Оид ба истеҳсоли маҳсулот дар минтақаҳои озоди иқтисодӣ, ки соли 2015 аз ҷониби ҳамаи субъектҳо ба маблағи 57,6 миллион сомонӣ маҳсулот истеҳсол шудааст, ки ба Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд» 55 миллион сомонӣ, Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара» 2,5 миллион сомонӣ ва Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ» беш аз 103 ҳазор сомонӣ рост меояд.
## МОИ-ӣ Тоҷикистон дар соли 2020
19 феврали соли 2021 Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон Завқӣ Завқизода нишасти матбуотии солонаи вазорат фаъолияти Минтақаҳои озодии иқтисодии Тоҷикистонро баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то ҳоли ҳозир (январи соли 2021) ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номанвис шудаанд. 30 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд», 25 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара», 11 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ», 5 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим» ва 1 себъект дар МОИ-и навтаъсиси “Кулоб”.

## Нигаред низ
* Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»
* Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»
* Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иқтисоди Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Данғара
Ҷуворимакка

**Ҷуворимакка** — рустании яксола, аз оилаи хӯшадорҳо. Ватани ҷуворимакка аслан Амрикои Марказӣ аст. Онро сайёҳон ба Аврупо оварданд, ки баъдтар ба дигар мамлакатҳои қитъаи Осиё паҳн гардидааст.

Ҷуворимакка рустании рӯшноипарвард ва гармидӯст мебошад. Поя, барг ва хӯшагули нағз инкишофёфта дорад.

Ҷуворимакка зироати пурқимати ғизоӣ барои инсон ва чорво мебошад. Аз дон, поя ва сӯтаи он зиёда аз 150 маҳсулоти гуногун тайёр мекунанд.

## Сарчашма
Китоби дарсии «Ботаника»

Гурӯҳ:Гиёҳҳо аз рӯи алифбо
Амрномаи прокурор

**Амрномаи прокурор** — ҳуҷҷати назорати прокурорие мебошад, ки прокурор бо мақсади бартараф кардани вайронкунии дағалонаи қонун ё пешгирӣ намудан аз вайронкунии қонун, ки боиси расонидани зарари ҷиддӣ гардидааст, ба унвони мақомоте, ки ба вайронкунии қонун роҳ додааст ё шахси мансабдори ин мақомот ё мақомоти болоӣ, ки ин мақомот зери тобеияти ӯ мебошад, ба тариқи хаттӣ фиристода, хоҳиш менамояд, ки камбудиҳои ҷойдоштаро фавран баррасӣ намуда, баҳри бартараф кардани онҳо чораҳо андешида, ба прокурор хабар диҳад (м.27 Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи мақомоти прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон»).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Бараҳна

**Бараҳна, луч, урён** — сифату ҳолати ашёро аз рӯйи намуди зоҳирии он мефаҳмонанд. Дар забони адабии ҳозираи тоҷик ҳамаи ин калимаҳо дар истеъмоланд. Онҳо аз якдигар тафовути зиёди маъноӣ надоранд, танҳо аз ҷиҳати услуб ва мавқеи истеъмол каму беш фарқ мекунанд.
## Мисолҳо
* Занон бефаранҷӣ, ҳатто сари баъзешон ***бараҳна***, ки аз мардони "номаҳрам" ҳеч парво накарда мегаштанд. (Сотим Улуғзода).
## Адабиёт
* Луғати терминҳои забоншиносӣ. - Душанбе:Маориф,1983.- С.32

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Истилоҳи луғатшиносӣ
Ҳуқуқи молиявӣ

**Ҳуқуқи молиявӣ** — ин маҷмӯи меъёрҳои ҳуқукне аст, ки он муносибатҳои ҷамъиятиро танзим месозад, ки дар ҷараёни ташкил, тақсим ва истифодаи бунёди пулии захираҳои молиявии давлат ба вуҷуд омада, барои иҷро кардани вазифаҳои вай заруранд. Ба мавзӯи ҳуқуқи молиявӣ мустаҳкам кардани сохтори низоми молиявй, тақсими салоҳият дар ин соҳа дар байни мақомоти ҷумҳуриявӣ ва маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, дар асоси ин меъёрҳои ибтидой танзим намудани муносибатҳои дар ҷараёни фаъолияти молиявӣ бавуҷудоянда мансуб мебошанд.

## Нигаред низ
Қонун

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи маъмурӣ

**Ҳуқуқи маъмурӣ** — соҳаи мустақили низоми ҳуқуқии ҶТ-ро тамсил намуда, гурӯҳи махсуси муносибатҳои ҷамъиятиро танзим месозад. Хусусияти асосии ин муносибатҳо дар он
ифода меёбад, ки онҳо дар соҳаи идоракунии давлатӣ, яъне дар ҷараёни
ташкил ва фаъолияти низоми ҳокимияти иҷроия дар тамоми қаламрави ҶТ ба вуҷуд меоянд. Ин гуна муносибатҳои хислатан гуногунранг ҳуқуқи маъмуриро ташкил медиҳанд.

Ҳуқуқи маъмурӣ дар доиран мавзӯи
худ, пеш аз ҳама, реҷаи муайяниҳуқуқиро ташкил ва фаъолияти мақомоти ҳокимияти иҷроияро фароҳам меорад ва сониян, рафторн дигар иштирокчиёни муносибатҳои вдоракушро танзим месозад. Бо ин роҳ нақшихизматии хуқуқи маъмурӣ аз маҷмӯи
меъёрҳои хуқуқӣ иборат буда, муносибатҳои ҷамъиятиеро таизим месозад, ки дар соҳаи идоракуиии давлатӣ(яъне дар ҷараёни ташкил ва фаъолияти низоми ҳокимияти иҷроия) ба вуҷуд меоянд.

## Нигаред низ
Қонун

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи меҳнатӣ

**Ҳуқуқи меҳнатӣ** — яке аз соҳаҳои мустақили ҳуқуқ ба шумор меравад, ки муносибатҳои меҳнатӣ ва дигар муносибатҳои ҷамъиятии алоқаманд ба муносибатҳои меҳнатиро ба танзим медарорад. Бояд қайд намуд, ки гузариш ба муносибатҳои иқтисоди бозорӣ функсияи ҳуқуқи меҳнатиро дигаргун сохт. Меъёрҳои ҳуқуқи меҳнатӣ новобаста аз шакли моликият муносибатҳои меҳнатиро ба танзим медароранд.

## Нигаред низ
* Имтиёзҳо дар ҳуқуқи меҳнатӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи кор
Ҳуқуқи моликяти хусусӣ

**Ҳуқуқи моликяти хусусӣ** — Конститутсия ва қонунҳои иқтисодии
Тоҷикистон д ар низоми ҳуқуқҳои иҷтимоию иқтисодии инсон ва шаҳрванд ҳуқуқ ба молнкияти хусусӣ ва тарзи татбиқи онро муқаррар кардаанд. Яке аз кафолатҳои ин ҳуқуқ фа ъолияти озоди соҳибкорӣ мебошад.
Маҳз ривоҷи соҳибкорӣ ва ташаббуси шаҳрванд дар ташкили соҳаҳои
гуногуни фаъолияти иҷтимоию иқтисодӣ (истеҳсолот, тиҷорат, сохтмон,
хидматрасонӣ ва ғайра) имконияти
васеъ фароҳам меоварад. Асоси конститусионии пайдо кардани ҳуқуқи
моликня ги хусуси яке аз роҳҳои муҳимтарини рӯ овардани мамлакат ба
иқтисоди бозаргонӣ гардид.
## Нигаред низ
Қонун
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи моликят

**Ҳуқуқи моликят**- ин низоми меъёрҳои ҳуқуқие мебошад, ки муносибатҳои соҳибмулкро нисбати тасарруфй, истифодабарй ва ихтиёрдории
ашё бо хоҳиш ва ба манфиатҳои соҳибмулк, инчунин бартараф кардани
дахолатҳои ҳама гуна шахсони сеюмро ба доираи ҳокимияти хоҷагидории
он ганзим менамояд.
## Нигаред низ
Қонун
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Амсол

**Амсол**— калимаи арабӣ буда, маънояш **мисл** аст, яъне рафторе, ки дар ҳолатҳои мушаххас метавонад ба сифати намунаи рафтори мушобеҳ эътироф шавад. Дар соҳаи ҳуӄуӄ мафҳуми амсол нисбат ба фаъолияти маӄомоти судӣ истифода мешавад..

## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Аннексия

**Аннексия** — бо роҳи зӯрӣ қаламрави ин ё он халқу миллатро ба худ ҳамроҳ кардани давлати дигар мебошад
.

## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Арбитр

**Арбитр** (аз ), дар мафҳуми кул — қозӣ, миёнарав:

* миёнарав дар ҳалли масоили баҳсталаб, суди ҳакамӣ;
* дар баъзе мамлакатҳо шахси мансабдоре, ки баҳсҳои марбут ба хоҷагидориро байни муассисаҳову ташкилотҳо баррасӣ мекунад, узви арбитраж;
* ҳакам дар мусобиқаи варзишӣ;
* дар таомул ҳар шахсияте, ки омода аст бо истифода аз обрӯю эътибор ва эҳтироми нисбат ба ӯ дошта баҳсҳои дар байни шахсҳои алоҳида ба вуқӯъ омадаро қазоват кунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Арзи устувор

**Арзи устувор**— устувории пули ягон давлат. Воҳиди устувории пул. Ҳар як давлат кӯшиш менамояд, ки устувории пули худро таъмин намояд. Аммо ин ҳама вақт муяссар намегардад. Барои таъмин намудани он якчанд талабҳои иқтисодӣ бояд риоя карда шавад..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ
Афсари ихтиёрӣ

**Афсари ихтиёрӣ** - шахсе, ки иштирокчии низои ҳарбӣ аст ва ҳуқуқи шомил гаштан ба қувваҳои мусаллаҳи тарафи даргирро дар амалиёти ҳарбӣ дорад..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Аҳди дутарафа

Аҳди **дутарафа** - аҳде мебошад, ки барои содир намудан, бастани он иродаи мувофиқшудаи ду тараф зарур аст. Чунин аҳдҳоро созишнома меноманд. Дар чунин аҳдҳо манфиати ду тараф ба назар гирифта мешавад. Масалан, барои бастани шартномаи боркашонӣ розигии ду тараф - борфиристонанда ва боркашон зарур аст. Дар аҳдҳои дутарафа миқдори тарафҳо ва миқдори иштирокчиён фарқ карда мешавад. Дар аҳдҳои дутарафа ҳама вақт иродаи ду тараф зарур аст, аммо иштирокчиён дар ду тараф ва ё як тараф мумкин зиёд бошанд. Аксар шартномаҳои шаҳрвандӣ характери дутарафаро доранд..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Бед

**Бед** () — дарахте аз оилаи бедиҳо. Бедҳо навъҳои гуногун (тахминан 300) доранд, ки баъзеашон аз рӯи нишонаҳои зоҳириашон аз якдигар фарқи зиёд доранд. Бед аз қаламча ва навда, баъзан аз тухмаш низ зиёд карда мешавад. Бед дарахти рӯшноидӯст аст, вале баъзе навъҳояш дар ҷои соя низ нағз месабзад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ҳуқуқи ташаббуси қонунгузорӣ

**Ҳуқуқи ташаббуси қонунгузорӣ** — Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар кардааст, ки аъзои Маҷлиси миллй, вакил и Маҷлиси намояндагон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маҷлиси вакилони халқи ВМКБ ҳуқуқи ташаббуси қонунгузорӣ доранд. Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ , Суди олии иқтисодӣ оид ба масъалаҳои вобаста ба салоҳняташон ҳуқуқи ташаббуси қонунгузорӣ доранд (моддаи 58).
Шаҳрвандон метавонанд ба воситаи вакилони Маҷлиси намояндагон ин хуқуқро амалӣ намоянд.
## Нигаред низ
* Қонун
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи субъективии гражданӣ

**Ҳуқуқи субъективии гражданӣ** - ҳуқуқҳои граждание, ки дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинй шудаанд ва шаҳрванд сазовори онҳо гаштааст. Масалан, ҳуқуқи шаҳрванд ба манзиле, ки дар моликияташ мебошад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи субъективӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи субъективӣ

**Ҳуқуқи субъективӣ (зеҳнӣ)** - андозаи рафтори имконпазири иштирокчии муносибатҳои ҳуқуқӣ аст. Хуқуқи субъективӣ (ба маълумот, меҳнат, исгироҳат, муроҷиат ба мақоми давлатӣ, озодии сухан, матбуот ва г.) беандоза буда наметавонад. Ҳуқуқ андозаи барои шахс зарурии онро муқаррар менамояд. Якчанд имкониягҳои рафтори имконпазир ваколатро асос мегузоранд.
Як қисми ҳуқуқҳои субъективиро шахс бо ҳаракатҳои шахсиаш амалӣ месозад (ҳуқуқи таҳсил, меҳнат ва г.) Дигар ҳуқуқҳои субъективӣ рафтори зарурии иштирокчиёни дигарро тапаб мекунанд (талаби баргардонидани қарз).
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи субъективии гражданӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи табий

**Ҳуқуқи табий** - дар илми ҳуқуқ мафҳуми ҳуқуқи табий мазмуни маҷмӯи усулҳо, қоидаҳо, ҳуқуқ ва арзишҳоеро дорад, ки худи табиати инсонӣ ҳукм кардааст, ва аз ин рӯ, ба эътироф кардан ё накардани ҳукуқи табий аз тарафи давлати мушаххас вобаста нест. Хуқуқи табий ба ҳар кас аз рӯзи таваллуд тааллуқ дорад.
Ҳуқуқи табий аз ҳуқуқҳое иборат аст, ки барои ҳифзи ҳаёт, озодӣ, қадру номус, шаъну шарафи инсон ва дигар ҳуқуқҳои фитрӣ, ки ба ҳаёти шахсии ӯ алоқаманд мебошанд, таъмин гардидааст.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи фитрӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи фитрӣ

**Ҳуқуқи фитрӣ**  — ҳуқуқи ҳамеша ва ҳама ҷо вуҷуд дошта, табиатан ба инсон мутаалиқ аст, ки ифодаи арзишу талаботҳои инсонй буда, ягона маҳаки ҳақиқӣ будани тамоми муқаррароти одамон мебошад. Ҳуқуқи фитрӣ таҷассуми ақидаву талаботҳои хирад, ахлоқ ва адолат аст. Он талаботу ғояҳоеро ифода мекунад, ки аз шароитҳои табиии ҳастиву зиндагии инсон бармеоянд.
Талаботҳои ҳуқуқи фитрӣ дар ахлоқ, одатҳо, мафкура инъикос ёфтаанд. Як қисми онҳо дар қонунгузории давлат ифодаи худро ёфтаанд (ҳуқуқҳои фитрии инсон, талаботҳои хирад, бовиҷдонй, адолат ва г.). Ҳуқуқи фитрии муосир инъикоскунандаи арзишҳои пешбарандаи ҷомеаи имрӯзаи башар аст, аз қабили хирад ва озодии инсон, мақоми баланди ӯ дар ҷомеа, ҳуқуқҳои дахлнопазири инсонй. Ҳуқуқи муосири Тоҷикисгон низ аз онҳо бармеоянд, аз ҷумла талаботи ҳуқуқҳои фитрии инсон дар моддаи 5 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, талаботҳои хирад, бовиҷдонй ва адолат дар Кодекси граждании ҶТ мустаҳкам гаштаанд.

## Нигаред низ
* Мафкура
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи ташкилотҳои байналмилалӣ

**Ҳуқуқи ташкилотҳои байналмилалӣ**  - соҳаи ҳуқуқи байналмилалии оммавӣ буда, аз маҷмӯи принсипҳо ва меъёрҳое иборат аст, ки масоили ташкил, вазъи ҳуқуқӣ, ҳаҷми салоҳият ва фаъолияти ташкилотҳоибайналмилалиро ба танзим медароранд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи шартномаи байналмилалӣ
* Ҳуқуқи байналмилалӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи товони зарар

**Ҳуқуқи товони зарар** - ҳар як шахс ба товони зарари моддӣ ва маънавӣ ҳуқуқ дорад, ки дар натиҷаи амали ғайриқонунии мақомоти давлатӣ, иттиходияҳои ҷамъиятӣ ва ё шахсон расонида мешавад. Мувофнқи қонун зарар аз ҳисоби онҳо ба воситаи суд рӯёнида мсшавад.
## Нигаред низ
Адлияи маъмурӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи халқҳо

**Ҳуқуқи халқҳо**  - низоми меъёрҳои байналмилалӣ - ҳуқуқии нав таъсисёбанда мебошад, ки ҳуқуқ ва уҳдадориҳои субъектони ҳуқуқи байналмилалиро ба танзим медарорад.
## Нигаред низ
* Қонуни ҳуқуқӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи хок

**Ҳуқуқи хок**  - яке аз усулҳои соҳиб шудан ба шаҳрвандӣ аз рӯи асоси таваллудшавӣ мебошад. Тибқи ин усул кӯдаконе, ки дар каламрави Тоҷикистон таваллуд мешаванд, сарфи назар аз шаҳрвандии волидайнашон шаҳрванди  Тоҷикистон ба ҳисоб мераванд. Дар мавриди гуногун будани шаҳрвандии волидайн, агар яке аз онҳо дар лаҳзаи тавлиди кӯдак дар шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дошта бошаду кӯдак дар қаламрави ҷумҳурӣ ба дунё ояд ва волидайнаш ё яке аз онҳо дар Тоҷикистон иқомати доимӣ дошта бошанд, вай шаҳрванди Тоҷикистон ҳисоб карда мешавад. Мувофиқи қонун фарзанди аз шахсони бешаҳрвандӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон тавлидёфта шаҳрванди Тоҷикистон ҳисоб меёбад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи хун
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи хун

**Ҳуқуқи хун**  - яке аз усулҳои соҳиб шудан ба шаҳрвандӣ аз рӯи асоси таваллудшавӣ мебошад. Мувофиқи усули хун кӯдаке, ки волидайнаш то рӯзи таваллуди ӯ дар шаҳрвандии Тоҷикистон қарор доштанд, сарфи назар аз макони таваллудаш шаҳрванди Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Инчунин
кӯдаке, ки яке аз волидайнаш то лаҳзаи тавлиди ӯ шаҳрванди Тоҷикистон буда, волиди дигараш шахси бешаҳрванд ва ё номаълум бошад, новобаста аз макони таваллуд шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон шуморида мешавад. Дар мавриди муқаррар кардани падари кӯдаке, ки модараш шахси бешаҳрванд буда, падараш шаҳрванди Тоҷикистон дониста мешавад, агар синнаш ба 14-солагӣ нарасида бошад, сарфи назар аз макони таваллудаш шаҳрванди Тоҷикистон мегардад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқи хок
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи шартномаи байналмилалӣ

**Ҳуқуқи шартномаи байналмилалӣ**  - ҳамчун соҳаи ҳуқуқи байналмилалӣ ба шумор рафта, тартиби бастани шартномаи байналмилалӣ, шартҳои эътиборнокӣ, амал, тағйирёбӣ ва қатъгардии онҳоро муайян мекунад. Объекти соҳаи мазкур шартномаи байналмилалӣ ба ҳисоб меравад. Сарчашмаи асосии ҳуқуқи шартномаҳои байналмилалӣ ин одати байналмилалӣ ва Конвенсияи Вена оид ба ҳуқуқи шартномаҳои байналмилалӣ (1969) ва ғайраҳо ба ҳисоб меравад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи ташкилотҳои байналмилалӣ
* Ҳуқуқи байналмилалӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Субъект

**Субъект** (лот. subjtktum) 1. Предмети муҳокима, мубтадои мантиқӣ, нисбат ба хабар — предикате, ки он ҷудо карда мешавад.2. Инчунин мубтадои грамматикӣ.
## Адабиёт
* Луғати терминҳои забоншиносӣ.- Душанбе:Маориф,1983.-с.174

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Предикатив

**Предикат** (лот.praedicatum - гуфташуда). 1. Хабари мантиқӣ — он муҳокимае, ки дар бораи субъект ронда шудааст. 2. Ҳамчунин хабари грамматикӣ.
## Адабиёт
* Луғати терминҳои забоншиносӣ.- Душанбе: Маориф, 1983. -с.154

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Коллеҷи политехникии ноҳияи Зафаробод

**Коллеҷи политехникии ноҳияи Зафаробод** — яке аз муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии  Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Коллеҷ дар ноҳияи Зафаробод ҷойгир аст.
## Таърих
Коллеҷи политехникии ноҳияи Зафаробод таърихи 48 сола дошта ҳангоми зарурати таъмин намудани корхонаҳои сохтмонию истеҳсолӣ ва ободии  мирзочӯли тоҷик бо фармони  Идораи осиёи миёнагии обёрикунӣ ва сохтмони назди Вазорати обёрикунӣ ва хоҷагии оби ИҶШС  таърихи 11.04.1968  бо номи *"Техникуми гидромелиоративии ноҳияи Зафаробод"* таъсис дода шуд. Дар коллеҷ 240 нафар донишҷӯ таҳсил менамуд. Сипас бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 07.09.2001 дар заминаи собиқ "Техникуми гидромелиоративӣ", "Техникуми политехникии ноҳияи Зафаробод" таъсис дода шуд.

Дар давоми солҳои тӯлони якчанд мутахассисони соҳибмаълумотро бо касбҳои гуногун тайёр намуд. Моҳи ноябри соли 2012 "Техникуми политехникии ноҳияи Зафаробод" бо номи "Коллеҷи политехникии ноҳияи Зафаробод" таъсис дода шуд.

## Сохтори Коллеҷ
: Директор, муовинони директор оид ба таълиму тарбия, таҷрибаомӯзӣ - истеҳсолӣ, корҳои хоҷагӣ, шуъбаи таълим, декани факулта,  мудирони шуъбаҳои рузона ва ғоибона, шуъбаи кадрҳо, бахши робитаҳои хориҷӣ, китобхона, муҳосибот, хобгоҳ, кафедраҳои методии фаннӣ ва курсҳои кӯтоҳмуддати омӯзиши касб, иборат аст.

Таълимгоҳ мутобиқи иҷозатнома мутахассисонро дар шуъбаҳои рӯзона (аз синфи 9 ва 11) ва ғоибона (синфи 11) аз рӯи ихтисосҳои зерин тайёр менамояд:

***1.***   *2- 440101   «Ташкили ҳамлу нақл ва идоракунии нақлиёти худрав ва шаҳрӣ»;*

***2.'''   2- 270131   «Иқтисодиёт ва ташкили истеҳсолот»;''

***3.**    2- 430103   «Таъмини барқ» (аз рӯи соҳаҳо);''

***4.*'   2- 400101   «Таъмини барномавии технологияҳои иттилоотӣ» (низоми кредитӣ)*

***5.**   2- 700102   «Сохтмони саноати ва шаҳрвандӣ»*

***6.**   2- 250135   «Ҳисоби муҳосибӣ, таҳлил ва назорат»''
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Зафаробод
Аскари қаторӣ

**Аскари қаторӣ** - рутбаи хурди ҳарбӣ дар ҳайати Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон..

## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуҷраи овоздиҳӣ

**Ҳуҷраи овоздиҳӣ** - ҳуҷраи овоздиҳӣ барои гузаронидани интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон, вакилони Маҷлисҳои маҳаллӣ, интихоби Президенти ҶТ, гузаронидани раъйпурсӣ дар бинои овоздиҳӣ ташкил карда мешавад. Ҳуҷраи овоздиҳӣ бо ашёи зарурӣ муҷаҳҳаз гардида, дар он қуттиҳои овоздиҳй гузошта мешававд. Ҳуҷраи овоздиҳй яке кафолатҳои таъмини усули ба таври пинҳонӣ гузаронидани интихобот мебошад.
## Нигаред низ
* Интихобот
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуҷуми ҳарбӣ

**Ҳуҷуми ҳарбӣ** - мазмунаш дар он ифода мегардад, ки давлат аввалин шуда баҳри худмудофиаи фардӣ ва дастаҷамъӣ қувваи ҳарбии хешро истифода бурдааст. Агар ҳуҷуми ҳарбӣ аз доираи худмудофиа берун бароад, он гоҳ дар ҳуқуқи байналмилалӣ чун таҷовузкорӣ баҳогузорй
## Нигаред низ
Таҷовузкорӣ
## Эзоҳ
Ҳуҷҷатҳои таъсиси шахси ҳуқуқӣ

**Ҳуҷҷатҳои таъсиси шахси ҳуқуқӣ** - варақаҳои расмие, ки барои тасдиқи ҳаққонияти мавҷудияти корхона, муассиса ва монанди инҳо аз ҷониби мақомоти дахлдор дода мешавад.
## Нигаред низ
* Шахси ҳуқуқӣ
* Мақомоти шахси ҳуқуқӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Асар

**Асар** - маҳсули эҷодии муаллиф аст. Асар бояд ба якчанд талабот ҷавобгӯ бошад. Аввалан, асар бояд маҳсули зҷодии худи муаллиф бошад, маҳсули фаъолияти шахси дигар набошад. Дуюм, асар бояд дар шакли объективӣ (хаттӣ), даҳонӣ, тасвирӣ ва ғайра ифода ёбад. Он фаҳмиш ва тасаввуре, ки дар хотири муаллиф аст, асар **эътироф намешавад**. Он бояд дар ягон шакл ифода карда шавад. Ғоя, усул, равия ҳамон вақт асар дониста мешавад, ки ифода карда шавад. Асар дар соҳаи илм, адабиёт ва санъат буда метавонад..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Равиш

**Равиш**, **метод** (аз  — роҳи пажӯҳиш *ё* шинохт, аз  +  «роҳ») — роҳи расидан ба ҳадаф.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фалсафаи илм
Гурӯҳ:Равишшиносӣ
Абҷад

**Абҷад** (‎ - ҳарфҳои алифбо), **Ҳисобу-л-ҷамал** () — тартиби махсуси алифбои арабӣ, ки аз ҳашт калимаи таркибёфта аз 28 ҳарф иборат буда, дар он ҳар ҳарф ададеро ифода мекунад.

Он 8 калима ин аст:

## Маъно ва мафҳум
Дар бораи маъно ва мафҳуми ин 8 калимаи маснӯъ дар фарҳангҳо ва китобҳои оид ба таърих ақидаҳои мухталиф ва тахминие баён шудаанд, ки ҳеч гуна асоси илмӣ надоранд. Чунин тартиби ҳарфҳои арабӣ, аслан аз тартиби алифбои финиқию оромӣ баромада, ададҳои муайянро ифода мекунанд (ниг. ҷадвал). Арабҳо аз ин 8 калима 6-тои аввалро дар асоси алифбои финиқию оромӣ тартиб дода, барои ба 1000 расонидани ифодаи ададии ҳарфҳо аз 6 ҳарфи арабӣ, ки дар алифбои финиқию оромӣ вуҷуд надоштанд, ду калимаи охирин (сахаз ва зазағ)-ро сохтанд. Ифодаи рақамии ҳарфҳо аз 1 то 10 яктоӣ, аз 10 то 100 даҳтоӣ ва аз 100 то 1000 садтоӣ зиёд мешавад. Ҳарфро бо адад ва ададро бо ҳарф ифода кардан, ки абҷад ё ҳисоби ҷумал ном дошт, дар замони қадим дар ёд нигоҳ доштани санаҳоро осон ва навишти онҳоро мухтасар мекард. Ҳамин ки нуфузи ҳарфҳои арабӣ афзуд, риёзидонҳо ва мунаҷҷимон ҳам ишораи ададии ҳарфҳоро дар асоси он тартиб доданд, ки онро «Ҳисоби абҷад» ё «Ҳисоби мунаҷҷимон» низ меноманд. Абҷад дар адабиёти классикии форс-тоҷик аз давраи пайдоиши худ (асри 12) барои сохтани моддаи таърих истифода шудааст ва қоидааш он аст, ки шоир, нависанда, котиб ё муаррих барои ифодаи таърихи дилхоҳи худ ҳарф, калима, ибора, мисраъ ё байту порчаи шеъриро дарҷ мекунад, ки он «моддаи таърих» ном дошта, таърихи матлубро ифода менамояд. Тазкиранавис ва шоири форсизабони Ҳиндустон Мирғуломалихони Озод дар тазкираи «Хизонаи омира» таърихи вафоти Мирзо Абдулқодири Бедилро ин тавр баён кардааст:

Моддаи таърих мисраи «Мирзо Бедил аз олам рафт» () мебошад, ки агар қимати ҳарфҳои онро ба ҳисоби абҷад ҷамъ кунем, аз он таърихи дилхоҳи муаллиф, ки соли 1133 ҳ. қ. (мутобиқи 1721 м) аст, берун меояд, яъне م = 40 + ی = 10 + ر= 200 + ز = 7 + ا = 1+ ب = 2 + ی = 10 + د = 4 + ل = 30 + ا = 1 + ز = 7 + ع = 70 + ا = 1 + ل = 30 + م= 40 + ر = 200 + ف = 80 + ت = 400 ҷамъ 1133 ҳ. шаҳри (мутобиқи 1721 м.).

Шоири садаи XV-и форс-тоҷик Амир Дӯсти Ҳошимӣ дар вафоти Беҳзод гуфтааст:

Дар ин байт моддаи таърих ибораи «хоки қабри Беҳзод» () буда, ба ҳисоби абҷад адади 942-ро ифода мекунад, ки соли ҳиҷрист ва ба соли 1536 милодӣ баробар мебошад. Азбаски Абҷад аз ихтирооти мардуми араб буда, ба адабиёти форс-тоҷик роҳ ёфтааст, шоирон ҳангоми истифода аз он, асосан, қоидаю қонунҳои адабиёти арабро риоя кардаанд ва ба алифбои арабӣ чор ҳарфи форсӣ-тоҷикии پ (п), چ (ч), ژ (ж) ва گ (г)-ро ҳамроҳ кардаанд, ки дар ҳисоби Абҷад қимати ҳарфҳои арабии ب (б), ج (ҷ), ز (з) ва ک (к)-ро ифода мекунанд. Ҳисоби Абҷад баробари осон гардонидани ҳифзи таърихи воқеаҳои таърихӣ ва ихтисори сабки навишт, барои тарбияи зеҳн ва ҳофиза аҳамият дорад.

## Алифбои ҳозираи абҷад

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ 

## Адабиёт
* Асадуллоев С., Оқилов М., Абҷад ва таърихҳо, Д., 1972;
* Абурайҳони Берунӣ, Китоб-ут-тафҳим. Д., 1973; Қосимова М., Хат ва имлои матни классики тоҷик, Д., 2000.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Гурӯҳ:Алифбои арабӣ
Гурӯҳ:Ададҳо
Андози замин

**Андози замин** () — чунин шакли пардохти пулие мебошад, ки аз ҷониби истифодабарандагони замин ба буҷаи ҷумҳурӣ гузаронида шуда, қитъаҳои замин ҷиҳати истифодабарии бемуҳлат ва ворисони умрбод ба номи андозсупоранда қайд шудаанд. Андози замин бо назардошти таркиби киштзор, сифати онҳо ва ҷойгиршавии қитъаи замин, тарзҳои истифодабарӣ ва хусусиятҳои экологӣ муқаррар карда мешавад. Асноди муқарраркунандаи ҳуқуқи истифодабарии замин асоси муайян намудани андози замин ҳисоб мешавад..

## Дар Тоҷикистон
Андози замин ба гурӯҳи андозҳои мустақим дохил мешавад. Андози заминро ҳамон истифодабарандагоне месупоранд, ки ба онҳо қитъаи замин барои истифодаи бемӯҳлат, мӯҳлатнок ва ё чун мероси якумра дода шудааст. Он бо дарназардошти ҷойгиршавии қитъаи замин, арзиши кадастрии замин, таъйиноти истифодабарӣ ва хусусиятҳои экологии қитъаи замин муқаррар карда мешавад. Объекти андозбандӣ қитъаи замин буда, супорандагони ин намуди андози замин шахсони ҳуқуқӣ ва воқеие мебошанд, ки заминро бояд ҳар чи бештар мақсаднок ва самарабахш истифода баранд. Меъёри андози замин барои заминҳои шаҳрҳою шаҳракҳо ва берун аз онҳо бо ҳисоби сомонӣ аз ҳар га муайян шудаанд. Андози замин бо роҳи зарб задани объекти андозбандӣ (масоҳати қитъаи замин) ба меъёрҳои дахлдори андози замин ба ҳар як воҳиди майдони замин ҳисоб карда мешавад. Меъёри андози замин тибқи Қонуни андози Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли ояндаи буҷетӣ нисбат ба меъёрҳои амалкунандаи соли ҷории буҷетӣ аз ҳисоби 0,7 пункти фоизӣ ба ҳар пункти фоизии таваррум, ки ҳангоми ташаккули буҷети давлатӣ барои соли буҷетӣ ба назар гирифта мешавад, намоябандӣ (индексатсия) мегардад.

Аз супоридани андози замин инҳо озод мебошанд:
# Замини мамнӯъгоҳҳо, боғҳои миллӣ ва ботаникӣ, ки номгӯи онҳоро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ кардааст;
# Заминҳое, ки ташкилотҳои буҷетӣ, Бонки миллии Тоҷикистон ва муассисаҳои он тибқи ҳуҷҷатҳои таъсисӣ истифода мебаранд;
# Заминҳое, ки таҳти хати мушоҳида (дар тӯли сарҳади давлатӣ) қарор доранд;
# Заминҳои захираи озоди давлатӣ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Андозҳо
Муаллиф

# **Муаллиф** (арабӣ **مولف**) —  Муаллиф (ба форсӣ: مؤلف) касе аст, ки асари наваишториро ба вуҷуд оварда бошад. Вожаи муаллиф ба нависандаи як асар ё маводи илмӣ оммавӣ гуфта мешавад. Ба тавре ки он муаллиф, аз тарҷумон ва ҳаммонанди  он тафавут дошта бошад. Муаллиф унвоне аст барои фарде, ки масъулияти эҷодӣ ва нигориши китоб ё анвои дигаре аз интишоротро дорад. 
#  
# **Муаллиф** (арабӣ **مولف**) — таълифкунанда, нависандаи китоб ва асар, мусанниф.
#

## Эзоҳ
 
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Асири ҳарбӣ

**Асири ҳарбӣ** - шахсе мебошад, ки ба ҳайати қувваҳои мусаллаҳи яке аз тарафҳои даргир шомил буда, дар низоъҳои ҳарбӣ дастгир шудааст, аз тарафи дигар дар итоати ҳокимияти он то ба итмом расидани амалиётҳои ҳарбӣ қарор дорад. Вазъи ҳуқуқии асирони ҳарбиро Муоҳидаи Муоҳидаи аз 12 августи соли 1949 "Дар бораи муносибат бо асирони ҳарбӣ" ва Протоколи иловагии 1 ва 2 ба Муоҳидаҳои Женева "Дар бораи қурбониҳои низоъҳои мусаллаҳона" танзим менамоянд. Ба итмом расидани амалиётҳои ҳарбӣ ва ба таври осоишта ҳал гаштани низоъҳои ҳарбӣ асирон ҳатман ба ватанашон баргардонида мешаванд..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Чилгазӣ

**Чилгазӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилгазӣи ноҳияи Исфара. Аз Чилгазӣ то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 13802 нафар (2017).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Исфара
Гурӯҳ:Ҷамоати Чилгазӣ
Андоз аз фоидаи шахсони ҳуқуқӣ

**Андоз аз фоидаи шахсони ҳуқуқӣ** — намуди алоҳидаи андози мустақим буда, онро ҳамаи корхонаҳои ватанӣ ва хориҷии дар қаламрави Тоҷикистон фаъолиятдошта ҳамчун андозсупорандагон ба буҷети давлат месупоранд. Меъёри андоз аз маблағи фоидаи тавозунии корхонаҳои резидентӣ дар Тоҷикистон ҳоло ба 15 % баробар аст. Дар асоси Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бобати андоз аз фоида аз тарафи давлат як қатор имтиёзҳо муқаррар гардидааст, ки ташкилоту корхонаҳои зерин аз андозбандии фоида озод мебошанд: ташкилотҳои динӣ, хайриявӣ (эҳсонкорӣ), буҷетӣ, созмонҳои байниҳукуматӣ ва байнидавлатии ғайритиҷоратӣ, ба истиснои фоидае, ки онҳо аз фаъолияти соҳибкорӣ мегиранд; маблағгузарониҳои ройгон ва молу мулки ройгон, аъзоҳақиҳо, хайрия ва грантҳое, ки ташкилотҳои ғайритиҷоратӣ мегиранд; Бонки миллии Тоҷикистон ва муассисаҳои он ва ғайра.

## Нигаред низ
* Андоз аз моликияти шахсони ҳуқуқӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Андозҳо
Унвони илмӣ

**Унвони илмӣ** — мансуб ба илм; номи расмие, ки барои расидан ба зинае дар фаъолияти таълимию илмӣ дода мешавад: унвонҳои илмии дотсент ва профессор ба омӯзгорони донишгоҳ ва донишкадаҳои таҳсилоти олӣ дар асосӣ меъёрҳои муайяншудаи таҳсилоти олӣ дар кишварҳои ҷаҳон дода мешавад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Андоз аз арзиши иловашуда

**Андоз аз арзиши иловашуда** — як ҷузъи асосии андози ғайримустақим. Ба воситаи он як ҳиссаи муайяни арзиши изофае, ки дар ҷараёни истеҳсолу муомилоти мол, иҷрои кор ва хидматрасонӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон пайдо мешавад, ба буҷети давлат гирифта мешавад.

Ҳамзамон ин молҳои содиротӣ низ бо ҳамон меъёри якхелаи андозбандӣ, вале аз арзиши гумрукии моли воридшуда бо дарназардошти ҷамъи он бо маблағи андози аксиз ба буҷети умумидавлатӣ пардохт мешавад. Андози мазкур бори аввал соли 1954 дар Франсия ҷорӣ гардидааст. Айни замон онро қариб 140 кишвари олам (ғайр аз ИМА ва Япония) ҳамчун воситаи ғанӣ гардондани буҷети давлат расман истифода мебаранд. Андоз аз арзиши иловашуда андози фурӯши молу хидматҳои замони шӯравиро иваз кард. Шахсони ҳуқуқӣ ва як қисми соҳибкорони инфиродӣ (бе таъсиси шахси ҳуқуқӣ), ки аз меъёри ҳадди ақали ҳаҷми гардиш аз фурӯши мол ва иҷрои кор зиёдтар фаъолият мекунанд, ин намуди андозро бо тартиботи мушаххас ва сари вақт чун уҳдадорӣ ба буҷет месупоранд. Механизми ба эътибор гирифтани маблағи муайяни андоз воқеияти ҳақиқӣ дорад ва он дар амал истифода мешавад. Меъёри андоз аз арзиши иловашуда ҳоло ба 18% аз арзиши иловашудаи молу хадамот дар истеҳсолоти ватанӣ ва молҳои аз хориҷи кишвар воридшаванда муқаррар гардидааст, ки нисбат ба солҳои пеш (аввал 28%, дертар 20%) мунтазам пасттар шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Андозҳо
Андоз аз соҳибони воситаҳои нақлиёт

**Андоз аз соҳибони воситаҳои нақлиёт** — чунин пардохти пулие мебошад, ки меъёри андоз мутобиқи намудҳои воситаҳои нақлиёт чудо карда шуда ва ба ҳисоби як қувваи асп ба иқтидори муҳаррик ба буҷаи ҷумҳурӣ гузаронида мешавад. Андоз ба буҷа бояд дар ҳамон муҳлатҳое пардохта шавад, ки барои гузаштани бақайдгирӣ ё муоинаи ҳарсолаи техникии нақлиёти худрав муқаррар гардидаанд.. Андоз аз соҳибони воситаҳои нақлиёт як намуди андози ҳатмӣ буда, пурра ба буҷети маҳаллӣ ворид мегардад.

## Супорандагони андоз
Супорандагони ин андоз ҳамаи шахсони соҳиби воситаи нақлиёте мебошанд, ки дар воҳидҳои бозрасии давлатии автомобилии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шудааст. Объекти андозбандӣ ҳама гуна воситаи нақлиётест, ки дар гурӯҳи 87 (таҳти рамзҳои 8702 — 8705, 8711)-и номгӯи молии фаъолияти хориҷии иқтисодӣ зикр ёфтааст. Аз пардохти андоз инҳо озоданд: мошинҳо ва механизмҳои тасмачарх; комбайнҳои муҳаррикдори ғаллағундорӣ ва махсус, аз ҷумла комбайнҳои пахтачинӣ; автобусҳо ва троллейбусҳое, ки корхонаҳои нақлиёти автомобилии истифодаи омма барои мусофиркашонӣ дар шаҳрҳо истифода мебаранд; мотоколяска ва автомобилҳои бо даст идорашавандаи ба маъюбон таалуқдошта; як автомобил новобаста аз иқтидори муҳаррик, ки моликияти Қаҳрамони Иттифоқӣ Советӣ, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ, Қаҳрамони Тоҷикистон, шахсоне, ки дорандаи ҳамаи се дараҷаи ордени Шараф, иштирокчиёни Ҷанги Бузурги Ватани солҳои 1941 — 45, шахсони ба онҳо баробаркардашуда, иштирокчиёни дигар амалиётҳои ҳарбӣ доир ба муҳофизати СССР, собиқ партизанҳо ва ҷанговарони интернатсионалист, иштирокчиёни фалокати Нерӯгоҳи барқи атомии Чернобил мебошанд. Манбаи андоз иқтидори муҳаррики воситаҳои нақлиёт мебошад, ки бо воҳидҳои қувваи асп ифода ёфтааст. Меъёрҳои андоз вобаста ба намуди воситаҳои нақлиёт тафриқабандӣ шудаанд ва дар як сол аз 2,5 фоиз (барои мотосикл ва моторолерҳо) то ҳадди аксар — 13,75 фоиз (барои автомобилҳои боркаши иқтидори борбардориашон зиёда аз 40 тонна)-ро ташкил мекунанд.

## Нигаред низ
* Андоз аз истифодабарандагони роҳҳои автомобилгард

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Андозҳо
Андози маҳаллӣ

**Андозҳои маҳаллӣ** — чунин маблағҳое мебошанд, ки ба буҷаҳои маҳаллии дахлдор ворид карда мешаванд. Ба андозҳои маҳаллӣ андоз аз фурӯши чакана, андоз аз амволи ғайриманқули шахсони воқеӣ ва андоз барои нигоҳдории нақлиёти ҷамъиятии мусофиркаш дохил мешаванд. Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ дар нисбати андозҳои дар боло зикргардида ҳуқуқҳои зерин доранд; 1) категорияҳои алоҳидаро аз ҳайати андозсупорандагон истисно намоянд ё барои онҳо меъёри камкардашуда муқаррар кунанд; 2) унсурҳои алоҳидаро аз манбаи андозбандӣ хориҷ ё нисбат ба онҳо меъёри камкардашударо истифода баранд; 3) меъёри камкардашудаи андозҳои маҳаллиро истифода баранд..
## Нигаред низ
* Андоз

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Андозҳо
Андозсупоранда

**Андозсупоранда** — субъекти муносибатҳои ҳуқуқи андоз, соҳиби объекти андозбандӣ (даромад, фоида, амвол, васоити нақлиёт ва ғайра) баҷооварандаи амалиётест, ки ба онҳо андоз баста мешавад (истеҳсоли моли аксизталаб, ворид намудани мол, фурӯши мол ва ғайра). Дар муносибатҳои иқтисодӣ андозсупорандаҳо ҳамчун шахси ҳуқуқӣ ва ё шахси воқеии қобилияти ҳуқуқи андоздошта иштирок менамоянд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Андозбандӣ
Асарҳои хизматӣ

**Асарҳои хизматӣ**  - асаре, ки тавассути иҷрои вазифа ё супориши хизматӣ офарида мешавад, асари хизматӣ ном дорад. Ҳуқуқи истифода намудан аз асари хизматӣ танҳо ба шахсе тааллуқ дорад, ки бо муаллиф дар муносибати меҳнатӣ қарор дорад, агар дар шартномаи байни ӯ бо муаллиф тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад. Агар корфармо асари мувофиқи супориши худаш офаридаро дар муддати се сол пас аз дастрас шудани он истифода накунад, ҳуқуқи истифода аз асар ба муаллиф мегузарад. Андозаи ҳаққи қалам барои ҳар як навъи истифода аз асари хизматӣ ва тартиби пардохти музди он тавассути шартнома байни муаллиф ва корфармо муқаррар карда мешавад. Агар қомусҳо, луғати қомусӣ, маҷмӯи корҳои илмии даврӣ ва бардавом, рӯзнома, маҷалла ва дигар нашрияҳои даврӣ зимни иҷрои вазифаҳо ва супоришҳои хизматӣ офарида шаванд, қоидаҳои дар боло зикргардида ба онҳо паҳн намешаванд..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуҷҷатҳои мурофиавӣ

**Ҳуҷҷатҳои мурофиавӣ** - санадҳои хаттиест, ки аз тарафи субъектҳои ваколатдори мурофиаи ҷиноятӣ бо мақсади ба расмият даровардани ҳаракатҳо ё қарорҳо оид ба истеҳсолоти парвандаи мушаххас тартиб дода мешаванд.
Се гурӯҳи хуҷҷатҳои мурофиавӣ пешбинӣ шудаанд:
 
а) хуҷҷатҳои дорои ҳусусияти ахборӣ, тасдиқӣ, дорои маълумот, оид ба воқеият, рафт ва натиҷаи истеҳсолот дар парванда ва ё ҳаракатҳои мушаххас (протоколҳо, хабарнома, забонхат ва г.);

б) хуҷҷатҳои дорои хусусияти ҳокимиятӣ-амрдиҳандагӣ (қарор, таъйинот, ҳукм, ва г.);

в) дигар хуҷҷатҳои мурофиавӣ (шикоятҳо, дархост, рӯйхати шахсони ба суд даъватшаванда ва ғайра).
## Нигаред низ
Қонун
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуҷҷати суғуртавӣ

**Ҳуҷҷати суғуртавӣ** - варақае, ки ба мӯҳру имзои муассисаҳои суғуртавй ва ҷониби суғуртакунанда омода карда мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуҷҷатҳои мурофиавӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқшиносии таҳлилӣ

**Ҳуқуқшиносии таҳлилӣ** – равияи (назарияи) қадимтарин ва то ҳол эътирофшудаи назария ва амалияи ҳуқуқӣ аст, ки дар доираи он донишҳои ҳуқуқӣ тавассути усулу воситаҳои таҳлилӣ ҳосил мешаванд. Мафҳуму категорияҳои ҳуқуқӣ («муносибатҳои ҳуқуқӣ», ҳуқуқэҷодкунӣ», «сарчашмаҳои ҳуқуқ», «татбиқи ҳукуқ», «санади меъёрӣ-ҳуқуқӣ», «конститутсия» ва г.), ки дар ҳуқуқшиносии таҳлилӣ пешбарӣ шудаанд, дар ҷараёни таҳкили матии қонунҳо, қарорҳои судӣ, амалияи судӣ, дигар санадҳои татбиқи ҳуқуқ ва ҳуқуқгатбнқсозӣ, парвандаҳои ҳуқуқӣ ва дигар ҳолатҳон ҳаёти ҳуқуқӣ ҳосил мепшванд. Ҳуқуқшиносии таҳлилӣ арифметикаи илми ҳуқуқшиносӣ, таҳкурсии донишҳои
ҳуқуқист. Мафҳуму хулосаҳои он дар фаъолияти ҳуқуқэҷодкунӣ ва ҳуқуқтатбиқсозӣ васеъ истифода мешаванд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ходими илмӣ

**Ходими илмӣ** — номи вазифаи корманди муассисаи таълимӣ ва таҳқиқоти илмӣ: ходими калони илмӣ, ходими пешбари илмӣ, ходими хурди илмӣ.

## Нигаред низ
* Муассисаи таълимӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Касбҳо
Гурӯҳ:Вазифаҳо
Андоз аз моликияти шахсони ҳуқуқӣ

**Андоз аз моликияти шахсони ҳуқуқӣ** — чунин андози ҷумҳуриявӣ мебошад, ки мутобиқи меъёри муқарраршуда аз арзиши бақияи тавозуни миёнаи солонаи моликияти шахсони ҳуқуқӣ ҳисоб карда шуда ва ба буҷаи давлатӣ гузаронида мешавад. Моликияти ташкилотҳои тиҷоратӣ бо ифодаи арзиши он, ки дар тавозуни он
ҳамчун шахси ҳуқуқӣ воқеъ аст, аз ҷумла дороию захираҳои ғайримоддии он объекти андозбандӣ маҳсуб мешаванд. Дар ҳолати ташкилотҳои бонкӣ, ғайрибонкии молиявӣ ва суғуртавӣ объекти андозбандӣ активҳои
тозаи онҳо эътироф шудаанд..

## Нигаред низ
* Андоз аз фоидаи шахсони ҳуқуқӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Андозҳо
Ҳуқуқшинос (рӯзнома)

**«Ҳуқуқшинос» (рӯзнома)** - рӯзномаи илмию таълимии факултети ҳуқуқи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аст, ки бо ташаббуси декани ин факултет доктори илми ҳуқуқ, профессор М.А.Маҳмудов таъсис шудааст.
Шумораи аввалини он 1 феврали соли 1999 аз чоп баромада, моҳе як бор нашр мешавад. Дар ин нашрия ахбори гуногун, мақолаву лавҳа, ҳисобот, мақолаҳои илмй, навгониҳои факултет, ки муалл ифонашон асосан устодон ва донишҷӯёни факултети ҳуқуқ мебошанд, ба табъ мерасад.
Рӯзномаи мазкур ба ду забон – тоҷикӣ ва русӣ чоп мешавад. Сармуҳарририи рӯзномаро профессор М.А.Маҳмудов ба уҳда дорад.
## Нигаред
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Рӯзномаҳо
Ҳуқуқҳои инкоршаванда

**Ҳуқуқҳои инкоршаванда** — асосан ҳуқуқу озодиҳои фардӣ ҳуқуқҳои
инкоршаванда ба ҳисоб мераванд. Хусусияти хоси ҳуқуқу озодиҳои фардие, ки дар Конститутсия танзим ёфтаанд, аз он иборат аст, ки аксари онҳо ба шахс, яъне ҳар як инсон таъйин шуда, ба шаҳрвандӣ алоқаманд нестанд. Онҳо ба ҳар кас аз рӯзи таваллуд тааллуқ дошта, таҷовузнопазиранд. Ҳуқуқу озодиҳои фардӣ иборатанд аз ҳуқуқ ба ҳаёт, дахлнопазирии шахс, ҳуқуқи шахс ба сирри мукотиба, сӯҳбатҳои телефонӣ, муросилот ва мухобирот; ҳуқуқ ба мусофират, интихоби маҳалли зист, тарки ҷумҳурӣ ва бозгашт ба он; ҳуқуқи мустақилона муайян кардани муносибати худ ба дин ва ғ.
## Нигаред низ
* Қонуни ҳуқуқӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Анклави баҳри кушод

**Анклави баҳри кушод** - қисми фазои баҳрӣ мебошад, ки беш аз 200 милли баҳрӣ дур аз назди соҳил пурра дар иҳотаи минтақаи иқтисодии як ё якчанд кишвар ҷойгир аст..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Аскари ихтиёрӣ

**Аскари ихтиёрӣ** - шахсе, ки иштирокчии низои ҳарбӣ аст ва ҳуқуқи шомил гаштан ба қувваҳои мусаллаҳи тарафи даргирро дар амалиёти ҳарбӣ дорад..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Айнова (ноҳияи Пинежск)

**Айнова (ноҳияи Пинежск)** () - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Пинежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.

## Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.

## Эзоҳ


## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Пинежск
Асъори аҳдӣ

**Асъори аҳдӣ** — асъоре, ки бо он нархи мол (кор, хидматрасонӣ) дар аҳдҳои иқтисодӣ муқаррар карда мешавад. Одатан ба сифати чунин асъор асъори устувор ба монанди доллари Амрико, еврои Аврупо истифода бурда мешавад..
## Нигаред низ
* Асъор

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Асъор
Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб

thumb
**Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб** (англ. *International Standard Book Number*, ихтисора — англ. *ISBN*) — рақами ягонаи нашри китоб, барои тақсим намудани китоб дар шабакаҳои савдо ва автоматикунонии корҳои интишорӣ.

## ISBN дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
Соли 2005-ум бо мақсади муовинати фарҳангӣ ва риоя аз стандарти ҷаҳонии нашри китоб бо ташаббуси Вазорати фарҳанг ва дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ҷумҳурии мо ба узвияти Созмони ҷаҳонии стандарти байналмилалии рақамгузории китоб (ISBN) пазируфта шуд. Бо ин мақсад қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 02.07.2005, №239 ва фармони Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26.10.2005 №166 ба тасвиб расид. Бар ин асос дар заминаи Палатаи давлатии китоби Тоҷикистон Муассисаи давлатии «Агентии миллии Созмони байналмилалии раққамгузории стандарти китоб - Хонаи китоби Тоҷикистон» таъсис ёфт ва намояндаи ISBN дар ҷумҳурии мо ҳамин муассиса таъйин гардид. Тибқи қарори боло тамоми муассисаҳои табъу нашр ва матбааҳои кишвар сарфи назар аз шакли моликият, самти фаъолият ва тобеияти идорӣ муваззаф карда шудаанд, ки минбаъд бе истифода аз ISBN китобу ҷузва ба табъ нарасонанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳо
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ
Гурӯҳ:Созмонҳои байналмилалӣ
Анбори мол

**Анбори мол** — ташкилоте мебошад, ки нигаҳдошти мол ва хидматрасонии вобаста ба онро ба сифати фаъолияти соҳибкорӣ анҷом медиҳад. Мувофиқи шартнома анбори мол ӯхдадор мешавад бо пардохти подоши муайян молеро, ки соҳиби он барои нигахдошт супурдааст, нигаҳбонӣ кунад ва беосеб дар муҳлати дар шартнома пешбинишуда ба соҳиби мол баргардонад. Анбори мол барои тасдиқи барои нигоҳдошт қабул кардани мол яке аз ҳуҷҷатҳои зеринро дошта метавонад:
:а) шаҳодатномаи дугонаи анбор;
:б) шаҳодатномаи одии анбор;
:в) квитансияи анбор..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Академияи мақоми Тоҷикистон

thumb|Муқоваи таълифоти "Донишномаи Шашмақом" – Душанбе,2009.

**Академияи мақоми Тоҷикистон** — таълимгоҳи амалию таҳқиқии олии мусиқӣ.

## Таъсис
Соли 2003 бо дастгирии Ҳукумути Ҷумҳурии Тоҷикистон ва кумаки бахши фарҳангии Бунёди Оғохон, бо ибтикори Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, номзади илми санъатшиносӣ Абдувалӣ Абдурашидов таъсис шудааст.

Тадрис ва тарбияи наврасон ва ҳунармандони ҷавон дар таълимгоҳи мазкур бо усули нави омӯзишӣ ва дарки асосҳои шашмақом (муаллиф ва тарҳрезии ин барномаи омӯзиши тавассути Абдувалӣ Абдурашидов пешниҳод шуда), сурат гирифтааст. Мусаннифи ин барнома роҷеъ ба асосҳои ташаккули пардаии мақомҳо, таносубу ҳамоҳангии зарбии мусиқӣ ва авзони шеърӣ, сохтору ниҳодҳои оҳангии ин падидаи шеърию мусиқӣ ва ғайраро бар пояи пажӯҳишоти илмию амалӣ анҷом дода, такя бар дониш ва таҷрибаи андӯхтааш ба бунёди чунин боргоҳи ҳунарии ҳирфаӣ дастёб шудааст.
Мақсади таъсиси таълимгоҳи мазкур аз эхёи анъанаҳои асили устодонаи мусиқии Шашмақом (устод-шогирд, силсилахонӣ, эҷоди мусиқии макомӣ), тарбияи насли нави иҷрокунандагону тарғибгарон, донандагону эҷодкорони ҳирфаии мусиқии Шашмақом, ичрои маҷмӯии мақомҳо бо такмили нав ва сабти он дар СД, бо таҳриру такмили нав, интишор намудани китоби шашҷилдаи «Шашмақом» ва таълифи дастуру барномаҳои таълимӣ роҷеъ ба масоили мубрами ин шоҳкории мусиқӣ иборат аст.

Дар Академияи мақом 8 нафар сарояндагону навозандагон – Озода Ашӯрова, Хуршед Иброҳимов, Насиба Омонбоева, Зумрад Самиҷонова, Сироҷиддин Ҷӯраев, Тоҳирҷон Ҷӯраев, Камолиддин Ҳамдамов ва Ҷамшед Эргашев соли чорум аст, ки ба ҳайси шогирд зери сарварии устод Абдувалӣ Абдурашидов дониши амалию назарии хешро сайқал медиҳанд. Гурӯҳи ҳунармандони Академия то кунун қисмҳои «Наср» ва «Савт»-и мақомҳои «Рост», «Наво», «Бузург», «Дугоҳ», «Ироқ» ва «Сегоҳро» дар маҷмӯъ (дар шакли силсила) омӯхта, сабти аудиоӣ ва видеоии ин шоҳкории шеъру мусиқиро барои дӯстдорони ҳунари зебо пешкаш намуданд. Академияи мақом бо барномаҳои гуногуни консертӣ дар пойтахт, манотиқи ҷумҳурӣ, кишварҳои Осиёи Марказӣ, мамолики Шарқи Миёнаю Наздик, Аврупо, Амрико бомуваффақият ҳунарнамоӣ намуда, сарвати гаронбаҳои дар тӯли ҳазорсолаҳо эҷоднамудаи
тоҷиконро бо тозаҳунарии иҷроӣ манзури сомеъон гардонидааст. Барои хидмат ва ибтикороти ҳунарӣ дар тарғиби мероси мусиқии классикии тоҷикон дар миқёси байналмилалӣ, маҳорати баланди иҷроӣ чанде аз сарояндагони гурӯҳи ҳунармандони Академияи мақом ва иштироки фаолашон дар рӯзҳои фарҳанги тоҷик дар Русия ва Франсия, фестивали байналмилалии шашмақом (Москва, Париж-2005, Душанбе-2006) ба ордену унвонҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мушарраф шудаанд.
## Адабиёт
* Академияи мақоми Тоҷикистон (раҳнамо); Тадж.музыка, Душанбе, 2003.
## Нигаред низ
* Шашмақом

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Дастаҳои ҳунарии Тоҷикистон
Ангария

**Ангария** - истифода бурдан аз киштиҳо ва воситаҳои дигари наклиёти давлати бетараф, ки дар қаламрави яке аз тарафҳои ҷангкунанда ҷойгир аст, аз ҷониби дигар бо мақсади ҳарбӣ маҳсуб мешавад..
## Нигаред низ
Қонун (дар ҳуқуқ)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Абёти Шашмақом

**«Абёти Шашмақом»** - (соли таълифи рисола, 1896, Бухоро, настаълиқ, форсии тоҷикӣ, муаллифаш номаълум), рисолаи нодир оид ба «Шашмақом» (қисми овозӣ) дар Бухоро таҳия ва китобат шудааст. Тартиб ва сохти тадвини рисола анъанавист: аз муқаддима ва 6-фасл, дар муқаддима тавзеҳи мӯҷази мусиқӣ чун илм ва ҳунар, мақсади таълифи рисола. Дар муқаддима одатан намунае аз соқиномаҳои маъмули адабиёти тоҷикии форсӣ оварда шуда ва он як навъ пайванди мавзӯии шеъру мусиқист. 
## Таснифот
Дар рисолаи «Абёти Шашмақом»  баёни таркиботи шуъбаҳои овозии мақомҳои «Рост», «Бузрук», «Наво» , «Дугоҳ», «Сегоҳ» ва «Ироқ» мавриди баррасӣ шуда, тавсифи таркиботи овозии мақомҳо хотирнишон гардидаанд. 
# Фасли аввал баёни мақоми «Бузург» (таърихи ташаккул, моҳияти мавзӯӣ, паҳлӯҳои мусиқӣ, тартиботи шуъбаҳои он) мухтасаран баён шудааст. Матни шуъбаи овозии «Бузрук» аз ашъори Рӯдакӣ, Анварӣ, Ҳофиз, Саъдӣ, Исмати Бухороӣ, Сайидо, Бедил, Зебуниссо ва дигарон тартиб ёфтаанд. Дар қисми аввал, шохаҳои таронавҳ аз ашъори адабиёти шифоҳӣ (рубоию дубайтӣ) ва адабиёти классикӣ истифода шудаанд.  
#  
# Дар фаслҳои дуввум, саввум, чаҳорум, панҷум ва шашуми «Абёти Шашмақом» таркиботи овозии мақомҳои «Наво», «Дугоҳ», «Рост», «Ироқ»,«Сегоҳ» ва тавзеҳи баъзе аз гӯшаҳои овозӣ, ки мусиқидо-нон ворид кардаанд, оварда мешаванд. Матни ин мақомҳоро низ ашъори шоирони классики адабиёти форс-тоҷик, шоирони садаҳои 18-19, ибтидои садаи XX-тоҷик ташкил медиҳанд. Рисолаи «Абёти Шашмақом» нисбат ба дигар баёзу рисолаҳои мусиқӣ комилтар аст.

Рисола таҳти рақами 4632-I-IV, дар Ганҷинаи дастнависҳои Институти шарқшиносии АИ Узбекистон маҳфуз аст.

## Нигаред
* Шашмақом

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абёти Шашмақом, Р:4632-I-IV, ИШ АФ Уз.; 
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1. - Душанбе, 1988.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Мусиқӣ дар Тоҷикистон
Ҳуқуқи ширкат варзидан дар дар маҷлис, намоиш ва роҳпаймоиҳои осоишта

**Ҳуқуқи ширкат варзидан дар дар маҷлис, намоиш ва роҳпаймоиҳои осоишта** — яке аз воситаҳои иштироки шаҳрвандон дар ҳалли масъалаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва сиёсӣ, татбиқи ҳуқуқи онҳо ба ширкат дар маҷлисҳо, гирдиҳамоиҳо, намоишҳо ва роҳпаймоиҳои осоишта мебошад (моддаи 29). Мувофиқи моддаи 20 Эъломияи умумии ҳуқуқи башар ва моддаи 21 Муоҳидаи байналмилалӣ дар бораи хуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ шаҳрвандон бояд барои бо мақсадҳои осоишта ва бе силоҳ гирди ҳам омадан, фаъолияти ҷамъиятии худро дар шакли гузаронидани маҷлисҳо, гирдиҳамоиҳо, намоишҳо ва роҳпаймоиҳои осоишта дар доираи талаботҳои бо қонунгузорӣ пешбинигашта амалӣ гардонидан ҳуқуқ дошта бошанд. Амалигардонии ин ҳуқуқ ба ҳеч ваҷҳ маҳдуд карда намешавад, ғайр аз ҳолатҳое, ки бо мақсади ҳимояи манфиатҳои ҷамъияти демократӣ, амнияти давлат ва тартиботи ҷамъиятӣ, осудагии аҳолӣ ва ҳуқуқу озодиҳои дигарон пешбинӣ шудааст.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуққабулкунии давлат

**Ҳуқуққабулкунии давлат** — гузариши ҳукуқ ва уҳдадории як давлат ба давлати дигар мебошад. Масъалаи ҳуқуққабулкунии давлат дар чунин ҳолатҳо ба вуқӯъ меояд: 
#  Дар натиҷаи инқилоби иҷтимоӣ бо тағӣир ёфтани форматсияи иҷтимоию иқтисодӣ;  
# Пайдоиши давлатҳои нав дар натиҷаи ҳаракатҳои миллн-озодихоҳӣ;  
# Пайдоиши якчанд давлат дар натиҷаи пош хӯрдани як давлат ва ё муттаҳид хаштани ду ва зиёда давлат ба як давлати нав; 
# Дар натиҷаи тагӣирёбии қаламрав.

Объекти ҳуқуққабулкунии давлат мешавад: 
а) шартномаи байналмилалӣ; 
б) ҳуқуқу ӯхдадориҳои байналмилалӣ; 
в) сарҳад ва қаламрави давлат; 
г) узвият дар ташкилотҳои байналмилалӣ; 
д) моликияти давлат; 
е) бойгонӣ; 
ж) қарзҳои давлатӣ.
 
Институти ҳуқуққабулкунии давлат мувофиқи Конвенсияи Вена «Дар бораи ҳуқуққабулкунии давлат дар муносибат бо шартномаи байналмилалй» аз 23 августи соли 1978 ва Конвенсияи Вена «Дар бораи ҳуқуққабулкунии давлат дар муносибат бо моликияти давлатӣ, бойгонии давлатӣ ва қарзи давлатӣ» аз 8 апрели соли 1983 танзим карда мешавад.
## Нигаред низ
Қонуни ҳуқуқӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ