open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дармонгоҳ

**Дармонгоҳ**, **амбулато́рия** (аз  — бо рафтуо иҷро кардан) — муассисаи табобатӣ.

Амбулатория ба фаъолияти нуқтаҳои фелдшерию акушерӣ ва нигаҳдории тандурустӣ назорату роҳбарӣ менамояд. Назар ба дармонгоҳ дар амбулатория шумораи ками мутахассисон — терапевт, ҷарроҳ, педиатр, стоматолог кор мекунанд. Бемороне, ки ба намуди дигари ёрии тиббӣ мӯҳтоҷанд, ба муассисаҳои табобатии дахлдор фиристода мешаванд. Кори амбулатория дар асоси усули тақсимоти ҳудуду маҳалҳо (аз рӯи маҳали истиқомат ва ҷойи кор) ба роҳ монда мешавад. Вазифаи коркунони амбулатория аз пешгирии беморӣ ва умури санитарию гигиенӣ низ иборат аст. Дар Тоҷикистон амбулаторияи аввалин соли 1886 дар маҳаллаи Миршабхонаи шаҳри Хуҷанд, дар ҳавлии Грудинин ном тоҷир таъсис ёфта буд, ки асосан ба занҳои маҳаллӣ кумак мерасонд. Дар он як нафар духтури зан, тарҷумон ва фелдшер кор мекард. Дар давоми зиёда аз як сол тақрибан 4 ҳазор нафар занон муолиҷа гирифтанд. Дар давраи Ҳокимияти Советӣ дар Тоҷикистон адади амбулатория хеле афзуд. Амбулаторияҳои ҳозиразамон бо таҷҳизоти замонавӣ ва мутахассисони варзида таъмин мебошанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муассисаҳои тиббӣ
Амбун

**Амбун** — ченаки асосии вазн ва масоҳати Помири Ғарбии асрҳои миёна.

## Маълумот
Дар аввали садаи XIX амбун дар Рӯшон баробари 4 кафч, ё 24 растай, ё 1 вилоғ (78 — 79 кг) баробар буд. Пас аз ҳамроҳ шудани Помир ба Русия, барои мутобиқгардонии ченакҳои маҳаллӣ бо русӣ ва ҷиҳати рушди савдо, амбунро сунъӣ ба 6 пуди русӣ (96—98 кг) баробар карданд. Дар Шуғнон амбунро аз 96 то 144 кг қимат дошт. Баъзе муҳаққиқон амбунро баробари 80 кг муайян кардаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои андозагирӣ
Апеннин (нимҷазира)

thumb|326x326px|Нимҷазираи Аненнин
**Апеннин**  (; инчунин  *Penisola italiana* — «*Нимҷазираи Итолиёвӣ*») — нимҷазира дар Аврупои Ҷанубӣ, ки дар он қисми зиёди Италия ҷойгир аст.

= Масоҳат =
Масоҳаташ 149 ҳазор км2. Дарозиаш қариб 1100 км, бараш 130 – 300 км. Дар Шимол бо ҳамвории Падан ба охир мерасад. Аз Ғайрб бо баҳрҳои Тиррен ва Лигурия, аз Шарқ бо Баҳри Адриатика, аз Ҷануб бо Баҳри Ион иҳота гардидааст.

## Релйеф
Релйефаш асосан аз кӯҳҳои начандон баланди Апеннин, теппаҳои наздикӯҳӣ ва пуштакӯҳи вулқонӣ иборат аст. Ҳамвориҳо танҳо минтақаҳои хурди соҳилҳои баҳрро ишғол мекунанд. Қисми ҷанубу ғарбӣ минтақаи вулқонҳои нав (Везувий) мебошад. Дарёҳояш хурданд (Тибр, Арно ва ғайра), тобистон хеле камоб мешаванд.

## Иқлим
Иқлими Апеннин субтропикии баҳримиёназаминӣ, бешаҳои ҳамешасабзу дуруштбарг (аз ҷумла санавбар, булут), чарогоҳҳои кӯҳӣ дорад. Аз ғалладонагиҳо бештар гандум, ҷуворимакка мекоранд, дар Ҷануб лимую афлесун мепарваранд. Дар ҳудуди Апеннин ғайр аз Италия Ватикан ва Сан-Марино ҷойгиранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нимҷазираҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Баҳри Миёназамин
Гурӯҳ:Географияи Италия
Апертура

**Апертура** ( — равзан) — равзани кории системаи оптикӣ, ки бо андозаҳои линзаҳо ё диафрагмаҳо муайян карда мешавад.

**Апертураи кунҷӣ** — кунҷи α байни шуоъҳои канории дастаи махрутии рӯшноии ба системаи оптикӣ воридшаванда.
 
**Апертураи ададӣ** — бузургии nsin α/2 (n — нишондиҳандаи шикасти муҳит).

Дараҷаи равшании тасвир ба квадрати апертураи ададӣ ва қобилияти тафриқаи асбобҳои оптикӣ ба апертураи мутаносибанд. Азбаски апертураи ададӣ ба n мутаносиб аст, ашёи муоинашавандаро аксар дар моеи нишондиҳандаи шикасташ калон ҷой медиҳанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Оптикаи ҳандасӣ
Гурӯҳ:Фотография
Апис

**Апис** — гови муқаддас дар парастиши динии мисриёни қадим.

Дар дини онҳо парастиши ҳайвонот низ ҷой дошт. Масалан, гурба ва пайгу мавриди парастиш дар ҳама ҷо ва мору тимсоҳ дар баъзе мавзеъҳо буданд. Вале дар байни ҳайвоноти парастишшаванда дар Мисри Қадим гов муқаддастар буд. Аписро ҳамеша чун рамзи нерӯи мардона ва маҳсулдориву серҳосилӣ меҳисобиданд. Маъбади асосии Апис дар шаҳри Мемфис қарор дошт.
thumb

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Худоҳҳои қадимаи миср
Гурӯҳ:Парастиши ҳайвонот
Гурӯҳ:Асотири қадимаи миср
Апликата

**Апликата** (юнонӣ Applicata – иловашуда) — яке аз координатаҳои декартии нуқта дар фазо; аксар бо ҳарфи z ишора карда мешавад. Нигар Системаи координатаҳои Декарт.
thumb|235x235px

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Тартиби координата
Аменорея

**Аменоре́я** (аз а…,  – моҳ ва rheo – мешорам), **беҳайзӣ**, **ҳайз надидан** — ҳолатест, ки зан дар муддати 6 моҳ ё аз ин ҳам бештар ҳайз намебинад.

## Таснифот
Агар духтар баъди ба балоғат расидан ё зан тамоман ҳайз надида бошад, аменореяи якумин ва агар боре ҳайз дида, минбаъд тамоман ҳайз набинад, аменореяи дуюмин меноманд. Дар ҳаёти зан якчанд давраҳои ҳайз надидан (то балоғат, ҳомилагӣ, бачамаконӣ, менопауза) вуҷуд дорад. Ин давраҳо чун ҳолати физиологии организм давом карда, баъд қатъ мегарданд (аменореяи физиологӣ). Аменореяи патологӣ дар натиҷаи нуқсони модарзодии тухмдон, бачадон ва маҳбал, хеле суст инкишоф ёфтани узвҳои номбурда, инчунин осеб дидани ҷанин аз доруе, ки зан дар давраи ҳомилагӣ (дар аввали ва то охири моҳи сеюми бордорӣ – дар давраи муҳими тағйири ҷанин) истеъмол мекунад, пайдо мешавад. Табобати аменореяе, ки аз ин сабабҳо рӯй додааст, имконнопазир аст. Аменорея дар натиҷаи бемориҳои ғадудҳои эндокринӣ, хусусан ғадудҳои сипаршакл, болои гурда ва гипофиз, бемории сил, камвитаминӣ, исқоти пай дар пай низ ба вуҷуд меояд.

## Сабабҳо
Сабабҳои аменореяро ҳамчунин метавон ба ҷузъӣ ва умумӣ ҷудо кард.

Ба сабабҳои ҷузъии аменорея мансубанд: 
* вуҷуд надоштани маҳбал ва бачадон; 
* омоси тухмдонҳо; 
* тағйироти бебозгашти луобпардаи бачадон; 
* кастратсияи шуоӣ ё ҷарроҳӣ.

Вале бисёр вақт сабаби аменорея бемориҳои вазнини сироятӣ (домана, ҳасба, вабо, пневмония, уфунат ва ғайра), сили шуш, амрози гурда, тухмдонҳо, ҷигар, силсилаи дилу рагҳо, ғадудҳои усораи дохилӣ, амрози рӯҳӣ (шизофрения, психастения, саръ), заҳролудӣ (аз сурб, фосфор) ва ғайра маҳсуб мешаванд.
## Муолиҷа
Муолиҷаи аменорея ба рафъи бемории асосӣ вобаста аст (камхунӣ, беиштиҳоӣ, диабет, бемориҳои ғадуди сипаршакл, гипофиз ва ғайра). Хусусан тадбирҳое, ки барои бо хун беҳтар таъмин гаштани узвҳои коси хурд имконият медиҳанд, натиҷаи дилхоҳ ба бор меоварад. Давоҳои гормонӣ, физиотерапия ва истеъмоли витаминҳо низ муҳим аст. 	

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гинекология
Аплит

**Аплит** (юнонӣ haploos – одӣ)  —  ҷинси магмавии равшанранг.

Сохташ донадор, асосан аз зарраҳои хурди кварс, шпатҳои даштии ишқорӣ, баъзан плагиоклазҳо иборат аст. Пайдоиши аплит бо ҷинсҳои қаъри замин – гранит, диорит, сменит ва габбро алоқаманд буда, онро вобаста ба таркибаш гранит-аплит, диорит-аплит, сиенит-аплит ва ғайра меноманд. Аплит дар кулолгарӣ истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Муборак Мансурова

**Муборак Умаровна Мансурова** () — доктори илми биологӣ (1973), профессор (1974). Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1996).

## Зиндагинома
Муборак Умаровна Мансурова соли 1942 факултаи биологияи Университети давлатии Осиёи Миёнаро (шаҳри Тошканд) ба итмом расонда, дар корхонаи тухми кирмаки шаҳри Бухоро ба кор даромад. Аз соли 1946 ба Душанбе кӯчида то поёни умр дар Институти давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур) заҳмат кашид, вазифаҳои мудири кафедраи кирмакдорӣ (1946—1969), мудири кафедраи анатомия ва гисталогияи ҳайвонот (1969—1989), профессори ҳамин кафедраро дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур (1989—2008) иҷро намудааст.
Бобати таъсири омилҳои экологӣ ба сохти устухон ва рагҳои хунгарди қутосҳои Помир, морфология ва хусусиятҳои кори баъзе ғадудҳои усораи дохилӣ, узвҳои ҳаракат ва бо хун таъминшавии онҳо зиёда аз панҷоҳ асару мақола навиштааст. Хидматаш дар тарбияи мутахассисони соҳа калон аст.

## Осор
* Анатомические, гистологические, химические и химические особенности скелета гиссарских, караульских и тонкорунных овец Таджикистана. — Д., 1965;
* Возрастные изменения анатомно-гистологических и химико-физических особенностей костногоскелета овец гиссарской породы (Анатомия, патология и терапия животных): Дисс…доктора биол. наук. — Казань, 1973;
* Весовой и линейных рост скелета передней конечности овец гиссарской породы в онтогенезе. — Д., 1974;
* Закономерности индивидуального развития сельскохозяйственных животных. — Д., 1976;
* Химический состав костей ткани различных пород и классов овец, разводимых в Таджикистане. — Д., 1980.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаи Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон
Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Султонназар Маҳмадбеков

**Султонназар Маҳмадбеков** (01.04.1938, деҳкадаи Поршиневи Ноҳияи Шуғнони ВМКБ – 2013, шаҳри Душанбе), доктори илмҳои биологӣ (1989).
## Зиндагинома
Султонназар Маҳмадбеков соли 1959 факултаи биологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро ба итмом расонда, дар Пажӯҳишгоҳи ботаникаи АИ Тоҷикистон ҳамчун лаборанти калон ба фаъолият оғоз намуд. Солҳои 1960-1966 ходими хурди илмии Пажӯҳишгоҳи физиологияи рустанӣ ва биофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, 1966-1971 мудири лабораторияи Стансияи биологии Помир буд. Аз соли 1971 боз ба Пажӯҳишгоҳи физиологияи рустанӣ ва биофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон баргашт ва ба қариб чил сол дар ин боргоҳи илм заҳмат кашид, аз соли 1979 мудирии лабораторияи агрофизиологияи Пажӯҳишгоҳи физиологияи рустанӣ ва биофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистонро ба зимма дошт.
## Фаъолияти илмӣ
Ковиши илмиаш ҷабҳаҳои гуногуни равандҳои физиологии рустаниҳоро фаро гирифта, бо амалияи кишоварзӣ дар алоқамандӣ қарор гирифтааст. Вале асосҳои физиологии парвариши рустаниҳои ситрусӣ дар шароити Тоҷикистон мавзӯи асосии таҳқиқоташро ташкил медиҳад. Аз ҷумла пешниҳодҳояш ҷиҳати омӯзиши равандҳои муҳими физиологияи рустаниҳои ситрусӣ дар шароити гармхонаҳои хандақисохт ва рӯизаминӣ дар хоҷагиҳои ситруспарварӣ амалӣ гардида, фоидаи иқтисодӣ овардаанд.
## Осор
* Опыт массовой культуры протоконновых водорослей в условиях Таджикистана. – Д., 1966; 
* Цитрусоводство в Таджикистане. (Состояние и перспективы). – Д., 1978; 
* Культура лимона в полиэтиленовых сосудах. – Д., 1979 (соавтор); 
* Физиологические основы культивирования цитрусовых растений в защищенном грунте: Дисс…доктора биол. наук. – Д.1989;
* Научные основы возделывания лимона в условиях Центрального Таджикистана. – Д., 2011 (соавтор).
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гийом Аполлинер

**Гийом Аполлинер** (; номи аслӣ —  — ''Вилгелм Алберт Владимир Александр Аполлинарий Вонж-Костровицкий (26 августи 1880, Рим — 9 ноябри 1918, Париж) — шоири фаронсавӣ.

## Зиндагинома
То 9-солагӣ дар Италия зиндагӣ кардааст. Соли 1889 оилаи Аполлинер ба Париж омад ва то охири умр он ҷо монд.

## Эҷодиёт
Аввалин асаре, ки бо имзои «Аполлинер» нашр кардааст, ҳикояи «Ересиарх» (1902) мебошад. Аполлинер ва Пабло Пикассо (рассоми машҳури фаронсавӣ) ба ҷараёни кубизм дар санъат (1900) асос гузоштанд. Қиссаи (повести) «Қатли шоир» (1900), маҷмӯаи шеърҳои «Алкол» (1913) аз навиштаҳои Аполлинер мебошанд. Аполлинер бо пйесаи «Пистонҳои Терез» ба ҷараёни сюрреализм дар назми ҷаҳонӣ поя гузошт. Аз офаридаҳои Аполлинер бармеояд, ки ӯ бо рубоиёти Умари Хайём, «Гулистон»-и Саъдӣ ошно будааст. Аполлинер аз мутолиаи «Гулистон» илҳом гирифта, шеъри «Ид»-ро навиштааст.
Ба забони тоҷикӣ аз осори Аполлинер шеърҳои «Исфаҳон», «Шаҳри Оркениз», «Расми ҷовидон» ва «Тирамоҳ» тарҷума шудаанд.

## Осор
* Аполлинер, Стихи, М., 1967.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Аполлон

thumb|Муҷассамаи Аполлон дар осорхонаи Пушкинск.
**Аполлон** — ), бо тахалусӣ **Феб** ( *Фе́бос* ё,кӣ *Фо́йбос* «дурахшон,ҷиллодиҳанда» — дар асотири Юнон ва Руми Бостон яке аз худоён (писари Зевс ва Лето) аст, ки нишемангоҳашон кӯҳи Олимп буд; чун симои асотирӣ дорои хислатҳои неку бад мебошад. Зодгоҳаш ҷазираи Астерия.

## Асотир
Дар хислату рафтори ӯ нишонаҳои эзидони Осиёи Хурд, давраҳои пеш аз пайдоиши Юнони Қадим ба назар мерасад. Мувофиқи ривоятҳо Аполлон ва Артемида дугониканд. Дар синни камолот Аполлон мори Пифонро кушта, ҷазираи зодгоҳашро обод намуд. Ҳамроҳи хоҳараш Артемида дар набардҳо бар зидди душманон иштирок кард. Дар асотири Юнони Қадим тасаввурот дар бораи Аполлон борҳо тағйир ва такмил ёфтааст. Ӯро эзиди рӯшноӣ ва Офтоб, ҳимоятгари мардум (аз бемориҳо) ва ғайра донистаанд. Асклепий – Худои пизишкӣ писари Аполлон мебошад. Кори дигари неки Аполлон ҳимояи кишоварзию чӯпонӣ ва нигаҳдории галаву рамаи чорпоён, раҳнамоӣ дар шаҳрсозӣ ва ғайра мебошад. Аполлон Мойрагет – пешгӯикунандаи тақдиру қисмат буд; ояндаро пешгӯӣ мекард ва метавонист ба мардум низ ин амалро биомӯзонад. Аполлон беш аз ҳама чун Эзиди санъат, суруду мусиқӣ маълуму машҳур аст. Вай дорои лақаби Музагет – сарвари музаҳо (ҳунарҳо) мебошад. Ғор – дарахти муқаддасест, ки бо номи Аполлон марбут аст. Дар муҷассамаҳо ва осори санъати рассомӣ Аполлон бо асбобҳои мусиқии лира, кифара ва ғайра тасвир ёфтааст.

Дар болои боми Болшой Театри (Театри Калон) Россия (шаҳри Москва) муҷассамаи Аполлон бо лира ва савори гардунаи чораспа сохта шудааст. Дар асоси сужети устураи Аполлон осори муҷассамасозӣ, рассомӣ, мусиқӣ ва адабӣ офарида шудаанд. Бо баъзе хислатҳо – тирандози моҳир, Худои Офтоб ва рушноӣ, ҳимоятгари галаву рама буданаш Аполлон бо эзиди асотири ориёиён Меҳр (Митра) айният дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*Лосев А. Ф., Мифология греков и римлян, М., 1996.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Персонажҳои асотири аз рӯт алифбо
Гурӯҳ:Персонажҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Файласуфон
Гурӯҳ:Файласуфон аз рӯи алифбо
Апогей

**Апогей** ( — дур аз Замин воқеъшуда) ( «пери» — дар атрофӣ, дар назидикӣ) — нуқтаи аз маркази Замин дуртарини мадори Моҳ ва ё радифи маснуи Замин.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ахтаршиносӣ
Муслима Амонова

**Муслима Амонова** (*Амонова Муслима Нуровна*; тав. 1 марти 1957, Душанбе) — омӯзгор, номзади илмҳои филология (2016).

## Зиндагинома
Муслима Амонова дар оилаи коргар таваллуд шудааст. Хатмкардаи мактаби миёнаи №46 ш. Душанбе (1973) ва факултети филологияи тоҷики Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1975-80). Омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик ва ҷонишини директор оид ба илми мактаби миёнаи №46 ш. Душанбе, устоди калони  кафедраи фарҳанги соҳибкорӣ ва забони Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат (1994) шуда, фаъолият карда истодааст.

## Фаъолияти илмӣ
Муслима Амонова муаллифи як силсила мақола ва дастурҳои илмию методӣ мебошад. Соли 2016 рисолаи илмии номзадиашро дар мавзӯъи  «Хусусиятҳои услубии лексика ва морфологияи «Сафарнома»-и Носири Хусрав» дифоъ намудааст.

## Ҷоизаҳо
Муслима Амонова бо нишони «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардонида шудааст (2017).

## Эзоҳ

Тоҷикистон
Каромат Шарипов

**Каромат Шарипов** (*Шарипов Каромат Бақоевич*; 1 апрели 1963, деҳаи Ҷойникудии ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон — 9 майи 2020, Ваҳдат, Тоҷикистон) — фаъоли ҷомеаи шаҳрвандӣ. Раҳбари ҳаракати умумирусиягии «Муҳоҷирони кории тоҷик»

## Зиндагинома
Каромат Шарипов 1 апрели соли 1963 дар деҳаи Ҷойникудӣ (ҳозира Чилчашма)-и ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Соли 1984 Омӯзишгоҳи низомӣ-сиёсии шаҳри Симферопол, соли 1989 мактаби олии ҳизбии КМ ҲКИШ, ва дар соли 2010 Академияи хидмати давлатии Қафқози Шимолиро (ш. Ростов-на-Дону) хатм кардааст.

## Хидмати низомӣ
Ӯ дар солҳои 80 дар Артиши Шӯравӣ ва дар солҳои 90 дар дивизияи 201-уми Русия дар Тоҷикистон хидмат мекард ва рутбаи майори артиши Русияро дорад. Соли 1995 Каромат Шарипов, вақте ҳанӯз дар дивизияи 201 хидмат мекард, аз сӯи мақомоти Тоҷикистон бо гумони даст доштан дар куштор дастгир шуда буд, вале ӯро нирӯҳои дивизияи 201 аз шуъбаи корҳои дохилии ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе озод карданд.

Каромат Шарипов дар ибтидои солҳои 2000-ум дар Маскав чанд созмони ҷамъиятӣ, ба мисли Лигаи тоҷикони Русия, Ҷунбиши муҳоҷирони тоҷики Русия ва ахиран Федератсияи муҳоҷирони ИДМ-ро ташкил дода, ба ҳимоят аз ҳуқуқи муҳоҷирон машғул шуд.

## Даргузашт
Каромат Шарифов, ки вақтҳои ахир аз бемории қалб ранҷ мебурд ва субҳи 9 майи соли 2020 дар синни 57-солагӣ дар шаҳри Ваҳдат аз олам даргузашт, ҷанозаашро барои дафн ба зодгоҳаш ноҳияи Файзобод бурданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон
Рашид Беҳбудов

**Рашид Маҷид оғлӯ Беҳбудов** ( (1915, Тифлис, Империяи Русия — 1989, Москва, СССР) — овозхони эстрада ва опера (тенор) ва ҳунарпешаи озарии шуравӣ.

Ҳунарпешаи мардумии СССР (1959). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1980). Барандаи Мукофоти сталинӣ дараҷаи дуюм (соли 1946) ва Мукофоти давлатии ҶШС Озарбойҷон (1978).

## Зиндагинома

## Синамо

### Нақш дар филмҳо
* 1945 — «Аршин Мал-Алан» — *Аскер*
* 1954 — «Родному народу»
* 1955 — «Любимая песня» (др. название — «Бахтияр») — *Бахтияр Мурадов*
* 1956 — «К счастью» (документальный фильм)
* 1959 — «В этот праздничный вечер»
* 1959 — «Весна азербайджанской культуры»
* 1970 — «Ритмы Апшерона» (Фильм-концерт)
* 1970 — «Встреча на свадьбе» (документальный фильм)
* 1970 — «От сердца к сердцу» (документальный фильм)
* 1974 — «Тысяча первая гастроль» — *Эльдар*
* 1975 — «Рашид Бейбутов» (документальный фильм)
* 1981 — «Поющая земля»
* 1985 — «Рашид Бейбутов» (документальный фильм)
* 1989 — «Песня сердца» (документальный фильм)

### Вокал
* 1945 — «Аршин Мал-Алан»
* 1953 — «Повесть о нефтяниках Каспия»
* 1955 — «Любимая песня»
* 1955 — «Хитрость старого Ашира»
* 1957 — «Я встретил девушку»
* 1963 — «Ромео, мой сосед»
* 2008 — «Абсурдистан»

## Видео
* Gozelim Sensen
* Sənədə Qalmaz
* Рашид Бейбутов Ман бо духтаре вохӯрдам
* Рашид Бейбутов Суруди якуми муҳаббат
* Рашид Бейбутов — Озарбойҷон
* Рашид Бейбутов — Дуне бе ту
* Рашид Бейбутов — Хоб

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 
* Юрий Сосудин. Незабываемые сарояндагон.
* Beniz.az — Тарҷумаи ҳол ва альбомы Рашида Бейбутова 

Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти сталинӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи халқии ҶШС Озарбойҷон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Баҳора Хурамзод

**Баҳора Хуррамзод** (19.12.1958, д. Ансаралмоси н. Самарқанд) - олим, санъатшинос, доктори илмҳои санъатшиноси (2004), дотсент (2002). Узви ИХТ Тоҷикистон (1984). 
## Зиндагинома
Дастпарвари мак. миёнаи № 37 шаҳри Самарқанд (1975). УДС(ҳоло – ДДС) ба номи А. Навоиро бо баҳои аъло хатм карда ба Тоҷикистон омадааст (1979). Аспирант, ходими хурди илмӣ, ход. калони илмии шуъбаи санъати Ин.-ути таърих ва бостоншиносии ба номи Аҳмади Дониши АИ Тоҷикистон (1979-94). Дар мавзӯи «Драмаи таърихии тоҷик ва таҷассуми саҳнавии он» бо роҳбарии док. илми санъатш. профессор Низом Нурҷонов рисолаи номз. ҳимоя намудааст (1993).
Коромӯзи каф. фалс. ДДС ба номи А. Навоӣ (аз соли 1994). Ҳоло дар шаҳри Самарқанд истиқомат дорад. Ҳамсари нависандаи тоҷик Ҳазрат Сабоҳӣ
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи беш аз 60 мақолаи илмӣ ва 3 мон., 15 тезису маърӯза оид ба драматургия ва театри тоҷ., проблемаҳои фарҳангшиносӣ, ки дар маҷмӯаҳои илмӣ ва донишгоҳҳои Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Эрон, ИМА нашр шудаанд, аз ҷумла, монографияи «Саҳна ва шахсияти таърихӣ» (ба заб. русӣ, Самарқанд, «Суғдиён», 1998), таҳиягари китоби «Мусаввадаҳои нотамом» (аз рӯзгори Маҳмудҷон Воҳидов, Д., «Деваштич», 2005). Дар конф. байналхалқӣ доир ба фарҳанги Осиёи Марказӣ дар Туркия (1989), Сурия (1990), Таллин (1990), Россия (1992), ИМА (2004) маърӯза карда, хусусиятҳои фарҳ. мардумӣ, синтези фарҳ. Шарқу Ғарбро мавриди баррасӣ қарор додааст. Дар матбуоти даврии Тоҷикистон, Ӯзбекистон низ (рӯзн. «Адабиёт ва Санъат», «Овози Самарқанд») тақрибан 60 мақолаи илмӣ ва тезиси маърӯзаҳояшро дарҷ намудааст. Дар мавзӯи «Шоҳнома ва театр» рисолаи докторӣ ҳимоя намудааст. Китоби машҳури файласуфони Норвегия Гуннар Снирбекк ва Нилс Гилйе «Таърихи фалсафа»-ро ба тоҷикӣ гардондааст (Тош., «Адолат», 2004).
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Санъатшиносони Тоҷикистон
Анатолий Соловяненко

**Анатолий Соловяненко** () — овозхони театри опера. Ҳунарпешаи халқии СССР (1975). Дорандаи Мукофоти Ленин (1980).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Сайидюнуси Истаравшанӣ

**Сайидюнуси Истаравшанӣ** (*Бурҳонов* *Юнус* *Аббосович*; 13 декабри 1969, Ӯротеппа, ҶШС Тоҷикистон) — донишманди дин, устоди фалсафа ва ҳикмат ва коршиноси масоили сиёсӣ мебошад.

## Зиндагинома
Сайидюнуси Истаравшанӣ 13 декабри соли 1969 дар шаҳри Истаравшани Тоҷикистон зода шудааст. Ӯ пас аз хатми мактаби миёна, вориди Донишкадаи рассомии шаҳри Саратови Русия шуд, вале соли 1989 онро нотамом гузошта озими шаҳри Тошканди Ӯзбекистон шуд ва дар маҳзари Домулло Маъруфҷони Истаравшанӣ чанд соле ба таҳсили улуми динӣ пардохт.

Истаравшанӣ аз соли 1994 то соли 1999 дар Донишгоҳи байналмилалии Мустафо (с)-и Эрон дар риштаи фалсафа ва маорифи исломӣ таҳсил ва дар соли 2001 вориди Донишгоҳи Димишқи Сурия дар риштаи «Фалсафа ва ҳикмат» шуд ва то соли 2007 машғули таҳсил дар ин маркази илмӣ буд ва ноил ба дарёфти мадраки коршиносии аршад (фавқуллисонс)-и ҳамин ришта шуд.

Ӯ аз соли 2008 то охирҳои соли 2014, ҳамзамон бо таҳсил дар риштаи Иҷтиҳоди исломӣ, ҳамчунин дар Донишгоҳи байналмилалии Мустафо (с)-и Эрон ба ҳайси устоди фалсафа машғул ба кор шуд.

Алон Сайидюнуси Истаравшанӣ устоди фалсафа ва ҳикмат дар яке аз донишгоҳҳои машҳури Ховари Миёнаанд.

## Таълифот
Истаравшанӣ дорои беш аз 21 таълиф (аз ҷумла «Бидоят-ул-мубтадӣ», «Омӯзиши мантиқ», «Дарсҳое аз ахлоқ», «Даромаде бар балоғат ва фасоҳати арабӣ», «Германавтика аз нигоҳи Хойдегер», «Омӯзаҳое аз Қуръон» ва ғайра) ва низ мақолоти илмӣ ва таълиқот бар кутуби мухталифи динӣ ва фалсафӣ мебошад.

## Фаъолияти сиёсӣ

### Анҷумани Озодандешони Тоҷик
Дар 12-уми феврали соли 2018, 6 нафар аз зиёиёни тоҷик, ки Сайидюнуси Истаравшанӣ ҳам байни онҳо буд, хабар аз таъсиси Анҷумани Озодандешони Тоҷик доданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Рӯҳониёни форсизабон
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом
Гурӯҳ:Ходимони динии Тоҷикистон
Усмон Маҳмадқулов

**Усмон Қобилович Маҳмадқулов** (10 сентябри 1933, Самарқанд) — зистшинос, доктори илмҳои биология (1983).

## Зиндагинома
Усмон Маҳмадқулов факултаи биологияи Университети давлатии Самарқандро соли 1956 ба охир расонда, дар Омӯзишгоҳи кооперативии ҳамин шаҳр муаллимӣ кардааст. Аз соли 1958 то 1995 корманди Пажӯҳишгоҳи ботаникаи Академияи илмҳои Тоҷикистон буд, вазифаҳои ходими илмӣ, ходими калони илмӣ, мудири шуъбаи флора, муовини директори Пажӯҳишгоҳи ботаникаи Академияи илмҳои Тоҷикистонро (1992—1995) адо намудааст. Инчунин, Усмон Маҳмадқулов солҳои 1989—1991, мудири Боғи ботаникии Академияи илмҳои Тоҷикистон дар ш. Душанбе (ҳоло «Боғи Ирам») буд.

## Фаъолияти илмӣ
Оид ба флора, география ва кармологияи ушнашаклҳои Тоҷикистон қариб ҳафтод кори илмӣ ба табъ расондааст. Дар мураттаб намудани Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолона ширкат варзидааст.

## Осор
* Лиственные мхи Дарвазского хребта. — Д., 1975;
* Лиственные мхи Памиро-Алая: Дисс…доктора биол. наук. — Киев, 1982;
* Мхообразные. Сфагновые — Гриммиевые. — Д., 1985; Анализ биофлоры Памиро-Алая. — Д., 1989.
* Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон : Олами ноботот ва ҳайвонот / Ш. Курбонов, А. Тошев. — нашри 2-юм. — Душанбе : Дониш, 2015. — 535 с. ISBN 978-9975-45-07-7

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — С. 75-76 ISBN 978-99947-958-2-6

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Мамадёрбек Маҳмадназарбеков

**Мамадёрбек Маҳмадназарбеков ** (23 январи 1931, деҳаи Поршневи, ноҳияи Шуғнон, ВМКБ — 13 январи 2014, Душанбе) — иқтисоддон, профессор (1986). Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1994).

## Зиндагинома
Мамадёрбек Маҳмадназарбеков Институти давлатии педагогии шаҳри Душанберо (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) (1953) ва Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ КПСС-ро (1962) хатм кардааст. Фаъолияташ пурра дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ҷараён гирифтааст, солҳои 1958—1973 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсӣ, 1973—1994 мудири ҳамин кафедра, азсоли 1994 то поёни умр профессори кафедраи иқтисоди сиёсӣ дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин буд.

## Фаъолияти илмӣ
Перомуни истифодаи захираҳои моддию меҳнатӣ, фондҳои асосии корхонаҳо, роҳҳои баланд рафтани некуаҳволии мардуми деҳот, беҳбудии фаъолияти корхонаҳои кишоварзӣ, ҷаҳонишавӣ ва оқибатҳои он, дигар масоили иқтисодӣ зиёда аз дусад асару мақолаи илмӣ, илмӣ-оммавӣ навиштааст.

## Осор
* Истифодабарии захираҳои моддию меҳнатӣ ва болобарии некуаҳволии моддии колхозчиён. — Д., 1962;
* Пасандозҳои сармоявӣ ва рушди фондҳои асосии колхозҳои Тоҷикистон. — Д., 1965;
* Иқтисодиёти сотсиалистии корхонаҳои хоҷагии қишлоқ. — Д., 1966;
* Имрўз ва фардои иқтисодиёти советӣ. — Д., 1966; В. И. Ленин — асосгузори иқтисоди сиёсии сотсиализм. — Д., 1969;
* Андўхти маблағ ва тараққиёти иқтисодии Тоҷикистон. — Д., 1971;
* Экономическая оценка использования основных производственных фондов колхозов Таджикистана. — Д., 1971;
* Баҳодиҳии иқтисодии истифодабарии фондҳои асосии колхозҳои Тоҷикистон. — Д., 1972;
* Қонунҳои иқтисодӣ ва хоҷагидории сотсиалистӣ. — Д., 1972;
* Иқтисоди сиёсӣ: Луғати тафсирии русӣ-тоҷикӣ. — Д., 1973 (ҳаммуаллиф);
* Қонуни андўхти сотсиалистӣ. — Д., 1975;
* Андӯхт дар сектори колхозию кооперативии иқтисодиёти сотсиалистӣ. — Д., 1978;
* Таълимоти иқтисодии Карл Маркс. — Д., 1983.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Исломов С., Саидмуродов Л. Устод ва мураббӣ. — Д., 2001.

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Физиологияи рустаниҳо

**Физиологияи рустаниҳо**, **физиюлужии гиёҳӣ** — шохае аз гиёҳшиносӣ аст ки ба амалкард ё физиюлужии гиёҳон марбут мешавад. Дигар риштаҳои наздик ба ин ришта шомили рехтшиносии гиёҳӣ (сохтори гиёҳон), бумшиносии гиёҳӣ (таъомул бо муҳит), фитушимӣ (биюшимии гиёҳӣ), зистшиносии селлулӣ, женетик, биюфизик ва зистшиноси мулекулӣ ҳастанд.

## Эзоҳ
Фаррух Маҳмадов

**Фаррух Исроилович Маҳмадов  ** (28.05.1974, н. Ҳамадонӣ), доктори илми тиб (2010). 
## Зиндагинома
Фаррух Исроилович Маҳмадов хатмкардаи факултаи муолиҷаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино   (1997). Духтур-интерни Институти такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (1997-1998), мудири кабинети корҳои ташкилию методӣ, ҳамзамон ҷарроҳ (1998-2003), мудири шуъбаи 2-юм (2003-2006), ҷонишини сардухтур оид ба табобати Беморхонаи клиникии шаҳрии ёрии таъҷилӣ (2006-2009) буд. Аз 2009 вазифаи дотсенти кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби № 1 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро иҷро намудааст.
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз сад асару мақолаи илмӣ, 14 навоварист, оид ба масъалаҳои ташхиси бармаҳали эхинококкоз, такмили усули коркарди ҷавфи эхинококкии ҷигар ва роҳҳои беҳтар намудани натиҷаҳои ҷарроҳии эхинококкози оризаноки ҷигар пажӯҳишҳои назаррас анҷом додааст. Дар бисёр конфронсу семинарҳои байналмилалӣ иштирок ва маърӯза кардааст.
## Осор
* Пути улучшения результатов хирургического лечения осложненного эхинококкоза печени: Дисс...доктора мед. наук. – Д., 2010.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино
Олимҷон Муҳаммадҷонзода

**Муҳаммадҷонзода Олимҷон Обидҷон** (*Маҳмадҷонов Олимҷон Обидҷонович*; тав. 1 октябри 1961, ноҳияи Тоҷикобод) — доктори илми филологӣ (2010), профессор (2012).

## Зиндагинома
Олимҷон Муҳаммадҷонзода факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро соли 1985 ва ғоибона Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айниро соли 2005 хатм кардааст. Солҳои 1985—1990 лаборанти калон, ассистент, муаллими кафедраи забони тоҷикии ДДОТ ва 1990—1994 аспиранти он, 1995—2005 сармутахассису масъули котиботи Конуни забони назди Ҳукумати Тоҷикистон, 2005—2009 мудири кафедраи филологияи тоҷики Донишкадаи забонҳои Тоҷикистон, 2009—2010 докторанти Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон, 2010—2013 декани факултаи забонҳои шарқи ДДЗТ буд. Аз соли 2013 мудири шуъбаи таҳсилоти олии касбӣ ва баъдидипломии Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон ва то январи соли 2020 муовини ректор дар бахши илм ва инноватсияи Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода буд.

Олимҷон Муҳаммадҷонзода бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2020 раиси Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шуд.

## Фаъолияти илмӣ
Ба таҳқиқи як қисми лексикология-топонимика, ки номҳои ҷуғрофиро меомӯзад, шуғл варзида, топонимияи минтақаи Ромит ва водии Ҳисорро баррасӣ кардааст. Оид ба лексикология ва номшиносии тоҷик низ нуқтаи назари ҷолиб баён доштааст. Мураттиби маҷмӯаҳои «Даҳ соли қонуни забон» (1999), «Забон ва Истиқлол» (2001), «Оинаи забон» (2003) ва ғайра мебошад.

## Осор
* Баррасиҳо дар номшиносии тоҷик. — Д., 2004;
* Лексикологияи тоҷик. Дастури таълимӣ. — Д., 2007 (ҳаммуаллиф);
* Топонимия Ромитского региона. — Д., 2005;
* Курси лексионӣ аз забони адабии ҳозираи тоҷик. — Д., 2008 (ҳаммуаллиф);
* Топонимия ва микротопонимияи қисмати шимолии водии Ҳисор. — Д., 2009;
* Курс лекции по грамматике китайского языка. Учебное пособие. — Д., 2010 (соавтор);
* Историко-лингвистическое исследо-вание топонимии Гиссарской долины Таджикистана: Дисс…доктора филол. наук. — Д., 2010;
* Таҳқиқоти таърихию забоншиносии топонимияи Ҳисори Тоҷикистон. — Д., 2012.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Аҳмадшоҳ Комилзода

**Аҳмадшоҳ Комилзода** (18 декабри 1952, ноҳияи Комсомолобод, ҶШС Тоҷикистон) — воқеанигор ва рӯзноманигори тоҷик. Профессор.

## Зиндагинома
Аҳмадшоҳ Комилзода 18 декабри соли 1952 дар ноҳияи Комсомолобод ба дунё омадааст. Солҳои 1966—1976 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории Ғарм бо ихтисоси омӯзгори синфҳои ибтидоӣ таҳсил кардааст. Хатмкардаи Институти давлатии педагогии шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко бо тахассуси омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик дар соли 1976 мебошад. Дар солҳои 1974—1976 аспиранти кафедраи забони тоҷикии Институти давлатии педагогии шаҳри Душанбе буд.

## Кору фаъолият
* 1977—1979 — аспиранти кафедраи забони тоҷикӣ, устоди кафедраи забони тоҷикӣ, факултаи таъриху филологияи тоҷики Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон
* 1974—1979 — муҳаррири рӯзномаи ҷумҳуриявии «Пионери Тоҷикистон»
* 1980—1983 — тарҷумони забони русӣ ба форсӣ, омӯзгори забони русӣ барои афғонҳо ва забони форсӣ барои русҳо дар ҳайати Вазорати нафту гози ИҶШС дар Афғонистон, шаҳри Мазори Шариф, Шибирғон
* 1983—1991 — муҳаррир, муҳаррири калони шуъбаи «Ахбор»-и Телевизиони Тоҷикистон, Кумитаи давлатии телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ
* 1991—1992 — муҳаррир, сармуҳаррири Киностудияи «Тоҷикфилм», Иттиҳодияи филмҳои мустанад
* 1992 — директори Телевизиони Тоҷикистон, Кумитаи давлатии назди Ҳукумати ҶТ
* 1995—1997 — хабарнигор, омӯзгори забони русӣ барои хабарнигорони эронӣ Рӯзномаи давлатии ҶИ Эрон «Кайҳон», Теҳрон, ҶИЭ
* 1998—2000 — таҳлилгар, тарҷумон-рӯзноманигори Созмони ғайриҳукуматии «Модар», Душанбе
* 2001 — шореҳи сиёсии Хабаргузории давлатии Ҷопон «Эн Эйч Кей» (NHK), Токио, Ҷопон
* 2001—2013 — хабарнигор, мудири бахши Осиёи Марказӣ дар радиои «Садои Амрико», сервиси дарӣ, Вашингтон, ИМА
* 2013—2015 — сардабири маҷаллаи тиббию маърифатии «Модар»
* 2015—2018 — муҳаррири калон, муовини директори Муассисаи нашриявии «Маориф»-и Вазорати маориф ва илми ҶТ

## Паноҳандагӣ
Аҳмадшоҳ Комилзода аз ноябри 1993 то апрели 1995 паноҳанда дар ДИ Афғонистон буд.

## Эзоҳ
Кайҳон: Фазо ва замон

**«Кайҳон: Фазо ва замон»** () — силсилафилми мустанади илмӣ-оммавии истеҳсоли ИМА дар соли 2014. Лоиҳа идомаи сериали соли 1980 «Кайҳон: Як сафари шахсӣ», ки Карл Саган баранда ва ҳамзамон роҳандози он буд.

## Муҷрӣ
Мустанади кайҳон тавассути ахтаршинос ва физикдон Нил Деграсс Тайсон муҷригарӣ мешавад.

## Қисматҳо
Мустанади кайҳон дар 13 қисмат таҳия шудааст.
 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*  дар доираи сомонаи National Geographic Channel
* - англ.)
Нил Деграсс Тайсон

**Нил Деграсс Тайсон** (; , Ню-Йорк, ИМА) — ахтарфизики амрикоӣ, доктори фалсафа дар бахши физик, нависанда, мураввиҷи илми оммаписанд, агностик.

Аз соли 1996 то кунун мудири Афлокнамои Ҳейден дар маркази Музейи таърихи табии Амрико дар Манхэттен мебошад. Аз соли 2006 то 2011 ӯ намоиши таълимии телевизионии NOVA scienceNOW дар шабакаи PBS мегузаронд ва инчунин меҳмони хос дар барномаҳои телевизионии *The Daily Show*, *The Colbert Report* ва *Jeopardy!* буд.

## Зиндагинома
Тайсон мутаваллид ва бузургшуда дар Ню-Йорк, пас аз боздид аз Афлокнамои Ҳейден дар 9 солагӣ алоқаманд ба нуҷум шуд. Пас аз фориғуттаҳсилӣ аз Дабиристони улуми Бурункс, ҷое, ки ӯ сардабири маҷаллаи «Улуми физик» буд, ӯ дар соли 1980 аз мадраки лисонси физик дар донишгоҳи Ҳорворд фориғуттаҳсил шуд.

## Интишорот

### Китобҳо
* *Space Chronicles: Facing the Ниҳоии Frontier* (2012) ISBN 0-393-08210-5
* 
* 
Антологияи беҳтарин иншои Тайсон, нашршуда дар Маҷаллаи аърих табиӣ () зери унвони «Коинот» ().
* 
* 
* 
* 
Китоби соҳиби ҷоизаи «Китоби илмии соли 2001» дар Институти физикаи Амрико.
* 
* 
* 
* 
* 

### Мақолаҳои баргузида
* «Периметри ҷаҳолат» , , маҷаллаи Natural History, ноябри соли 2005.
* «Даҳшат, даҳшат», . Баъд аз фалокат 11 сентябри соли 2001 дар Ню-Йорк, Тайсон, проживавший неподалеку аз ҷойҳои воқеаҳо будан очевидцем, posted ин мактуби кушода бо тавсифи увиденного.
* «Ҷангҳои муқаддас », , маҷаллаи Natural History, октябри соли 1999
* «Дар ибтидо », , маҷаллаи Natural History, сентябри соли 2003

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Персональная страница Нила Деграсса Тайсона на сайте Хайденского планетария.
* Глобальные идеи Нила Тайсона 
* Радио-шоу «Star Talk»
* Bio at the Planetary Society 
* A Conversation with Neil deGrasse Tyson at Nova. Nov. 2, 2007
* Neil deGrasse Tyson — The Sky Is Not the Limit  from Point of Inquiry, August 18, 2006
* Tyson examines George W. Bush’s record on Science via Fora.tv  (Los Angeles Public Library, Feb. 4, 2009)
* Interview on the American Freethought Podcast 
* 2009 podcast interview в Шоу «The Bat Segundo Show»

Гурӯҳ:Соданигорони илм
Энн Друян

**Энн Друян** (; 13 июни 1949, Куинс, Ню-Йорк, ИМА) — филмноманавис ва продюсери амрикоӣ, мутахассиси илми оммаписанд. Дар соли 1980 ҳамроҳ бо Карл Саган ҳаммуаллифи сенарияи мустанади «Кайҳон: Як сафари шахсӣ» шуд. Вай ҳамчунин ҳампродюсер ва ҳаммуаллифи идомаи сериали «Кайҳон: Фазо ва замон» мебошад.

## Зиндагинома
Друян дар Куинс (Ню-Йорк), дар оилаи яҳудӣ ба дунё омадааст. Дар мусоҳиба бо Washington Post ишора кард, ки таваҷҷуҳ ба илм дар вай шавқу шури Карл Маркс эҷод кардааст

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Соданигорони илм
Амиршо Маҳрамов

**Амиршо Маҳрамов  ** (10.08.1954, деҳаи Ҷорфи ноҳияи Дарвози ВМКБ), доктори илмҳои биология (2012). 
## Зиндагинома
Амиршо Маҳрамов соли 1976 факултаи биологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин ба итмом расонда, чанде дар мактаби миёнаи н. Ваҳдат муаллимӣ кардааст. Аз соли 1973 дар Пажӯҳишгоҳи биологии Помири АИ Тоҷикистон фаъолият намуда, вазифаҳои лаборанти калон, ходими хурди илмӣ, ходими калони илмиро иҷро кардааст. Солҳои охир сарварии пойгоҳи Роғани (ноҳияи Дарвоз) пажӯҳишгоҳи номрафтаро ба уҳда дорад.
Яке аз аввалинҳост, ки дар шароити кӯҳистони Дарвоз парвариши дарахтони субтропикӣ ва ситрусиро аз ҷиҳати илмӣ асоснок намуд, беш аз бист намуд дарахти ороиширо аз дигар гӯшаҳо (ҷамоҳири Осиёи Миёна, Қавқоз) оварда, ба шароити кӯҳистон мутобиқ кунондааст. Дорандаи чандин шаҳодатномаи муаллифӣ мебошад.
## Осор
* Парвариши зироатҳои ситрусӣ дар минтақаи субтропики Дарвоз. – Д., 1986; 
* Парвариши лимӯи Мейер дар минтақаи субтропики Дарвоз. – Д., 1987; 
* Возделывание цитрусовых культур в Дарвазской субтропической зоне. – Д., 2007; 
* Интродукция цитрусовых культур в Дарвазской зоне Таджикистана: Дисс… доктора сельхоз. наук. – Д., 2012.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Фаттоҳ Маҷидов

** Фаттоҳ Ҳафизович Маҷидов** (1931, Самарқанд) — доктори илмҳои ветеринарӣ (1972), профессор (1974).

## Зиндагинома
Соли 1953 Институти давлатии хоҷагии қишлоқи Самарқандро хатм намуда, дар аспирантураи он хондааст, ҳамчун муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи зооветеринарӣ кор кардааст. Соли 1964 дар ҳайати Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур) факултаи ветеринарӣ таъсис ёфт ва номрафта аввалин декани он тайин гардид. Қариб даҳ сол дар вазифаи декани факултаи ветеринарии Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур) кор карда, барои пешбурди илми байтории тоҷик талоши фаровон ба харҷ додааст.

## Осор
* Возрастные изменения вен и их клапанов в области плюспы ӯ гиссарских овец. — Д., 1964;
* К вопросу возрастных изменений вен метаподий ӯ овец гиссарской породы. — Д., 1973.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ветеринарҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Меғвора

[thumb|right|Туманоти  Орион дар диапазони инфрасурх (тасвири [:en:ESO|ESO)]]
**Туманот** ё **Меғвора** () (  — *«абр, меғ»*) — абре бузург аз ғубору газу плазма дар муҳити миёнситораӣ, ки бо паҳн кардан ё ба худ кашидани афканишот дар манзари осмон ҷудо мешавад. 

Пештар ҳар гуна объекти тӯлкашида ва беҳаракати кайҳониро «*туманот*» меномиданд. Вале дар солҳои 1920-ум маълум шуд, ки *меғвораҳо* бисёр галактикаҳоро дар худ ҷой медиҳанд (масалан, Туманоти Андромеда).

## Пайвандҳо
* Рӯйхати туманот (англ.)
## Эзоҳ

Гурӯҳ: Объектҳои астрономӣ
Гурӯҳ: Астрофизика
Гурӯҳ: Туманот
Ҳамид Маҷидов

**Ҳамид Маҷидов** (15 июли 1946, деҳаи Истонӣ, ноҳияи Ҳисор) — доктори илмҳои техникӣ (1992), профессор (1994), Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Соли 1966 факултаи физикаю математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро ба итмом расонда, дар аспирантураи ҳамин боргоҳи илму маърифат таҳсилро идома дод. Солҳои 1970—1987 ба сифати ассистент, муаллими калон, дотсент, 1987—1994 мудири кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, 1994—1999 ноиби ректор оид ба таълиму илми Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, 1999—2007 декани факултаи тиҷорат ва гумруки Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, 2008—2009 сардори Депортаменти таълим, 2010—2012 мудири кафедраи математикаи олӣ ва фанҳои табиатшиносии ҳамин донишгоҳро ба уҳда дошт. Аз соли 2013 профессор-мушовири ҳамин кафедра мебошад.

## Фаъолияти илмӣ
Бобати гармигузаронии эфирҳои мураккаби кислотаю сирко дар фишор ва ҳароратҳои баланд, хосиятҳои гармо-физикии системаҳои донагӣ барои тақсим намудани сӯзишвориҳои моеъи яктаркиба истифодашаванда таҳқиқот анҷом дода, барои ченкунии хосиятҳои гармо-физикии моддаҳо дастгоҳи таҷрибавӣ ихтироъ намуда-аст. Бо ибтикораш лабораторияи илмӣ-таҳқиқотии физикаи гармо ва физикаи молекулавӣ таъсис ёфта, баробари таҳқиқи хосиятҳои гармо-физикии ҷисмҳои сахт, моеъ ва газҳо ҳамчун мактаби омодасозии физикҳои ватанӣ шуҳрат ёфт. Теъдоди таълифоташ аз 200 мегузарад.

## Осор
* Супоришҳо барои кори мустақилона аз физикаи молекулӣ. — Д., 1989;
* Асосҳои физикаи гармӣ. Васоити таълимӣ. — Д., 2001;
* Асосҳои физикаи квантӣ. — Д., 2002;
* Асосҳои механика, физикаи молекулӣ ва термодинамика. — Д., 2004;
* Консепсияҳои табиатшиносии муосир. — Д., 2007;
* Физика. Маҷмӯаи масъалаҳо ва намунаи ҳалли онҳо. — Д., 2007;
* Физика. — Д., 2008;
* Оптика ва физикаи квантӣ. Нишондоди методӣ. — Д., 2008;
* Электромагнитизм, оптика ва физикаи квантӣ. — Д., 2009;
* Газҳои реалӣ, моеъҳо ва ҷисмҳои сахт. — Д., 2010.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Салоҳиддин Миралиев

**Салоҳиддин Раҷабович Миралиев ** (19.09.1970, ноҳияи Файзобод), доктори илмҳои тиб (2009). 
## Зиндагинома
Салоҳиддин Раҷабович Миралиев хатмкардаи факултаи муолиҷаи ДДТТ ба номи Ибни Сино(1994). Духтур-интерни Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тиб дар кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби № 2 (1994-1995), ҷарроҳи беморхонаи марказӣ, дармонгоҳ ва амбулаторияи н. Файзобод (1995-1997), мутахассиси пешбари Сарраёсати ташкили ёрии тиббӣ ба аҳолӣ, сармутахассис ва муовини сардори Раёсати ташкили умури тиббӣ, сардори Шуъбаи кумаки госпиталӣ ва махсусгардонда, сардори Раёсати банақшагирӣ, ҳамоҳангсозӣ ва ислоҳот, сардори Раёсати ислоҳот ва равобити байналмилалии Вазорати тандурустии Тоҷикистон (1997-2009) кор кардааст. Чанд муддат котиби мушовара ва мушовири Вазири тандурустии Тоҷикистон буд. Солҳои охир вазифаи сардори шуъбаи таҳлили сиёсати тандурустии назди Вазорати тандурустии Тоҷикистонро иҷро кардааст. Ҳамзамон аз соли 1997 дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино ба донишҷӯён аз фанни ҷарроҳӣ дарс мегӯяд.
Муаллифи зиёда аз 110 асару мақолаи илмию таълимӣ аст. Дар робита ба масъалаҳои такмили усули табобати ҷарроҳии захми сӯрохшудаи меъдаю рӯдаи дувоздаҳангушта пажӯҳиш анҷом додааст.
## Осор
* Оптимизация хирургической тактики при прободных язвах желудка и 12-перстной кишки. – Д., 1999; 
* Хирургическое лечение прободных язв желудка и двенадцатиперстной кишки. – Д., 2003; 
* Сборник нормативно-правовых и отчётно-учётных документов по семейной медицине. – Д., 2006; 
* Руководство по управлению человеческими ресурсами системы здравоохранения Республики Таджикистан. – Д., 2008; 
* Медико-социальные проблемы внедрения и совершенствования деятельности общей врачебной (семейной) практики (на примере РТ): Дисс…доктора мед. наук. – Казань, 2009; 
* Нигаҳдории тандурустии ҷамъиятӣ, омори тиббӣ ва таҳлили демографӣ. – Д., 2011.
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино
Фахриддин Мирзоаҳмадов

**Фахриддин Мирзоаҳмадов** (02.09.1948, деҳаи Хиштхонаи н. Ашт), доктори илми техникӣ (1992), профессор (1993). 
## Зиндагинома
Хатмкардаи (1970) факултаи механикаю математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин аст, дар ҳамин ҷо ба сифати ассистенти кафедраи математикаи амалӣ ва ҳисоббарорӣ кор карда, солҳои 1974-1980 аспирант ва ходими илмии Институти кибернетикаи иқтисодии Университети давлатии шаҳри Киев, 1983-1987 дотсенти кафедраи кибернетикаи иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин, 1987-1988 сардори шуъбаи илму нашри Вазорати маълумоти олӣ ва миёнаи махсуси Тоҷикистон, 1989-1992 докторанти Институти кибернетикаи АИ Украина, 1993-1994 профессори кафедраи математикаи амалии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, 1995-1997 профессори кафедраи кибернетикаи иқтисодӣ ва омори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд, 1998-2004 мутахассиси Маркази идораи лоиҳаи қарзи Вазорати маорифи Тоҷикистон буд. Солҳои 2004-2013 мудирии кафедраи кибернетикаи иқтисодии Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистонро ба зимма дошт.
Ковиши илмиаш асосан ба кибернетикаи иқтисодии назариявию амалӣ, истифодаи математика дар соҳаҳои гуногуни иқтисодиёт, математикаи назариявию амалӣ, асосҳои маркетинг, автоматикунонӣ ва ғайра бастагӣ дорад. Дар қариб бист симпозиуму конгресс ва конфарон-сияҳои байналмилалии математика ва кибернетикаи иқтисодӣ иштирок ва сухан кардааст.
## Осор
* Некоторые задачи стохастичес-кого программирования. – Д., 1977; 
* Методы и модели стохастических оптимизации. – Киев, 1984 (соавтор); 
* Ҷиҳатҳои амалии барнома-созии стохастикӣ. – Д., 1989 (ҳамму-аллиф); 
* Прикладные аспекты стохастического прог-раммирования. – Д., 1989 (соавтор); 
* Асосҳои маркетинг ва қисмҳои оптимизатсионӣ ва автоматикунонӣ. – Д., 1990 (ҳаммуаллиф); 
* Математические модели и методы управления производством с учётом случайных факторов. – Киев, 1991; 
* Муқаддима оид ба мутодҳои статискии таҳқиқи эконометрӣ. – Х., 1997; 
* Масъалаҳои ғайрихоси барномасозии хаттӣ дар оптимизатсияи истеҳсолот. – Х., 2000; 
* Проблемы модеоирования водохозяйственных систем. – Д., 2003.
* Bulleted list item
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон‎
Вашингтон (ибҳомзудоӣ)

**Вашингтон** чунин истилоҳ бештар истифода мешавад зери вироишҳои:
* Ҷорҷ Вашингтон (1732—1799), аввалин Президенти Иёлоти Муттаҳида
* Вашингтон (иёлот), Иёлоти Муттаҳида
* Вашингтон (шаҳр), пойтахти Иёлоти Муттаҳида
Нажодпарастӣ

**Нажодпарастӣ** (**Расизм**) — равияи ғайрибашарии зиддиилмӣ, ки иддао дорад башарият аз азал ба ирқи оливу паст тақсим аст ва гӯё ирқи олӣ лоиқи ҳукмронӣ мебошаду насибаи ирқи паст фақат итоату заҳмат.

## Танқиди нажодпарастӣ

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Нажодпарастӣ
Гурӯҳ:Дискриминатсия
Гурӯҳ:Нафрат
Гурӯҳ:Сиёсат ва ирқ
Вашингтон (шаҳр)

**Вашингтон** (, АОБ: ) — шаҳр, пойтахти ИМА. Дар шарқи мамлакат, поёноби дарёи Потомак, дар резишгоҳи д. Анакостиа ба он воқеъ аст. Мансуби округи махсуси федералии Колумбия. Аҳолиаш 632,3 ҳазор нафар; бо атрофаш (иёлоти Мэриленду Вирҷиния) 5,4 млн нафар, дар агломератсия бо Балтимор — 8,1 млн нафар (2013). Қариб аз 2/3 ҳиссаи аҳолии пойтахтро африқоиёни амрикоӣ ташкил медиҳанд.

## Иқтисод
Шабакаи бузурги нақлиётӣ, бандари дарёӣ, ду аэропорти байналмилалӣ (Даллес ва Балтимор — Вашингтон), аэропорти миллии ба номи Р. Рейган ва 5 шоҳроҳи р. о. дорад. Соли 1792 бунёд ёфта, ба шарафи нахустин президенти ИМА Ҷ. Вашингтон чунин номгузорӣ шудааст. Аз соли 1800 пойтахти ИМА. Дар давраи ҷанги Англияву Амрико (1812-14) хароб шуда, аз нав бунёд гардид. Аз соли 1975 ба худидоракунии маҳаллӣ гузашт. Қисми зиёди аҳолӣ дар муассисаҳои давлатӣ, соҳаи савдо, инчунин дар қароргоҳҳои ташкилотҳои байналмилалие, ки дар Вашингтон ҷойгиранд (Бонки умумиҷаҳонӣ, Фонди байналмилалии асъор, Ташкилоти давлатҳои Амрико) ва қароргоҳҳои ширкатҳои асосии Амрико дар музофоти Вашингтон (дар иёлоти Мэриленд ва Вирҷиния) кор мекунанд. Соҳаи дуюми афзалиятноки иқтисодии Вашингтон туризм мебошад (соле 18 млн сайёҳ меояд, меҳмонхонаҳои бисёр дорад). Дар Вашингтон анҷуману конференсияҳо баргузор мегарданд. Соҳаҳои асосии саноат: полиграфия, хӯрокворӣ, дар музофоти шаҳр корхонаҳои ракетасозӣ, дорусозӣ ва ғ. ҷойгир шудаанд. Дар Вашингтон қароргоҳи президент — Қасри Сафед ва бинои Конгресс — Капитолий, департаментҳои давлатӣ, дар маҳалли наздишаҳрии Арлингтон Вазорати дифоъ — Пентагон ва қабристони миллии Арлингтон, дар Ленгли бинои Идораи марказии ҷосусии ИМА воқеанд. Вашингтон аз шабакаи зиёди хиёбонҳои росту васеъ, ки ба бинои Капитолий мепайванданд, иборат аст. Кӯчабоғи васеи Молл бинои Капитолийро бо Қасри Сафед пайваст месозад. 

Шаҳрро хиёбону боғҳои бисёр ва муҷассамаҳои хотиравии Ҷорҷ Вашингтон, А. Линколн, Т. Ҷефферсон, У. Х. Тафту оро медиҳанд. Дар қисми шимолу ғарбии шаҳр биноҳои давлатӣ ва дар ҷанубу ғарбиаш бандари дарёӣ ва анборҳо мавҷуданд. Манзилҳои ходимони хурд ва зангиҳо дар қисми шимолу шарқӣ ва ҷанубу шарқӣ ҷой гирифтаанд. Дар маҳалҳои сабзазори наздишаҳрӣ коллеҷу виллаҳо (кушкҳо) воқеанд. Вашингтон Академияи илмҳои миллӣ, 5 донишгоҳ (аз ҷумла Ҷорҷтаун, Ҷ. Вашингтон ва Говард), ин-тҳои илмии Карнеги, Брукингс, Смитсон; Нигористони миллии санъат, Нигористони санъати Фрир, Нигорис тони миллии бадеӣ, Осорхонаи миллии таърихи табиӣ, Нигористони Коркан, Маркази Дамбартон-Окск (санъати византиягӣ), китобхонаи Конгресс, театрҳои миллӣ, "Арена-Стейҷ, Шекспир, Маркази миллии санъати иҷроияи ба номи Ҷ. Кеннеди бо театри опера, толори консертӣ, театри Эйзенхауэр, оркестри миллии симфонӣ, театри балети Вашингтон, Институти амрикоии кинофилмҳо; боғи миллӣ ва ғ. дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 


Гурӯҳ:Пойтахтҳои давлатҳои Амрикои Шимолӣ
Шоаҳмад Мирзоаҳмадов

**Шоаҳмад Раҷабматович Мирзоаҳмадов  ** (11.04.1953, н. Бӯстонлиқи Узбекистон), доктори илми ветеринарӣ (2006), профессор (2008).
## Зиндагинома
Соли 1974 Институти давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур) хатм намуда, дар ҳамин ҷо ба сифати ассистент, аспирант, муаллими калону дотсенти кафедраи ҷарроҳӣ ва қобилагӣ (1974-1990) декани факултаи тибби ветеринарӣ (1990-2005) кор кардааст. Солҳои 2005-2007 менеҷери барномаи ташкилоти озуқа ва кишоварзии СММ, 2007-2008 директори Институти чорводории Тоҷикистон буд. Аз соли 2009 профессори кафедраи ҷарроҳӣ, қобилагӣ ва касалиҳои дарунии сирояткунандаи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур мебошад.
Оид ба геникологияи ветеринарӣ, қобилагӣ, бартарафсозии ҷароҳати гӯсфанди қароқулӣ, касалиҳои дарунии сирояткунандаи чорво ва ғайра ковиши илмӣ ба анҷом расондааст.
Бо Медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.
## Осор
Травматизм овец каракульской породы в условиях отгонного содержания (Этиология, организация профилактической мероприятий). – Ленинград, 1986; 
Қобилагӣ, гинекологияи ветеринарӣ ва биотехнологияи афзоиш. – Д., 2011 (ҳаммуаллиф).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»