open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гурбаи баҳрӣ

**Гурбаи баҳрӣ** () — ҷонвари ширхори обӣ аз оилаи тюленҳои гӯшдори қатори белпойҳо.

Гурбаи баҳрӣ қатъи назар аз номаш ба гурба ҳеч муносибат надорад. Вазни наринааш 250—300 кг, модинааш 60-71 кг; дарозиашон мувофиқан 2- 2,25 ва 1,20-1,60 м. Гурбаи баҳрӣ 7-9 навъ дорад, ки мансуб ба 2 ҷинс (гурбаи баҳрии шимолӣ ва гурбаи баҳрии ҷанубӣ) мебошанд. Ранги гурбаи баҳрӣ давра ба давра тағйир меёбад; ранги гурбаи баҳрии то 3-моҳа хокистарӣ, аз 3-моҳа то 2-сола — нуқрагун, аз 2-сола боло қаҳвагун аст. Мӯи бадани гурбаи баҳрӣ аз 2 қабат иборат буда, қабати якум дурушти қилмонанд ва қабати дуввум маҳини шабеҳ ба тибит мебошад. Чашмонаш сиёҳи калон, фақат наздикро хуб дида метавонад. Узвҳои сомеа ва шоммааш тараққӣ кардаанд. Гурбаи баҳрӣ зоҳиран ба белпойҳо монанд буда, гарданашон нисбатан кӯтоҳ ва сарашон хурд аст; пойҳояш кӯтоҳи белмонанд. Гурбаҳои баҳрӣ бар хилофи тюленҳо калонҷусса нестанд ва дар хушкӣ бо чаҳор пой ҳаракат мекунанд (тюленҳо бо шикам мехазанд). Мӯинаи гурбаи баҳрӣ кӯтоҳ, ғафс ва хушсифат аст. Гурбаҳои баҳрӣ ҷонварони серҳаракат буда, дар рӯи харсангҳои соҳили баҳру уқёнусҳо зиндагӣ мекунанд; онҳо дар обҳои дохилӣ дучор намеоянд. Минтақаи зисти гурбаи баҳрӣ ҳавзаи уқёнуси Ором, аз Аляскаву Камчатка дар шимол то Австралияю ҷазираҳои назди Антарктикаро дар ҷануб фаро мегирад; гурбаи баҳрии канскӣ дар соҳилҳои биёбони Намибия дар Африқои Ҷанубӣ сукунат дорад. Гурбаҳои баҳрӣ ҳазорҳо сар якҷо зиндагӣ мекунанд. Ба соҳил фақат барои истироҳат мебароянд. Баъзан дар ҷустуҷӯи ғизо 2-3 рӯз дар об мемонанд. Ҳама намудҳои гурбаи баҳрӣ дар вақти муайян аз шимол ба ҷануб мекӯчанд. Гурбаҳои баҳрии шимолӣ ҳазорҳо километр шино карда, аз Камчатка ба Калифорния мераванд ва зимистонро он ҷо мегузаронанд. Ғизои гурбаи баҳрӣ асосан моҳӣ, баъзан нармбаданҳои шикампо ва парандаҳост. Тирамоҳон дар зери пӯсти гурбаи баҳрӣ қабати ғафси равған ҳосил мешавад, ки дар сармои қаҳратун гурбаи баҳрӣ ҳимоя мекунад. Гурбаҳои баҳрӣ баҳорон афзоиш мекунанд. Даври ҳамлашон як сол буда, 1, баъзан 2 бача (вазнаш 2 кг) мезоянд. Бачаҳо то 3 моҳ шири модарро мехӯранд. Гурбаи баҳрии модина дар 3 ва нарина дар 5-6-солагӣ болиғ мешавад. Охири тобистон гурбаҳо тулак карда, тирамоҳ ба макони доимии зисти худ бармегарданд. Бинобар пӯст, гӯшту равған ва мӯинаи пурбаҳо доштан, гурбаи баҳриро шикор мекунанд. Баъзе зернамудҳои гурбаи баҳрӣ ба ҳадди нестӣ расидаанд. Соли 1957 байни ИҶШС, ИМА, Канада ва Ҷопон оид ба ҳифзи гурбаи баҳрӣ дар қисми шимолии уқёнуси Ором созишнома ба имзо расид. Феълан гурбаи баҳрӣ дар манотиқи дигар муҳофизат карда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гурбаи моҳигир

**Гурбаи моҳигир** () — гурбаи ваҳшии Осиёи ҷануби шарқӣ, ки дар об хуб шино мекунад ва моҳӣ мехӯрад.

Зоҳиран виверраро (viverra) мемонад. Гурбаи калон аст. Вазни наринааш 11-15 кг, модинааш 6-7 кг; дарозиаш аз 95 то 120 см, баландиаш то сари дӯш 38-40 см. Ҷуссааш боқувват, ҷоғаш кӯтоҳ, гӯшҳояш майда, сараш лӯнда, гарданаш кӯтоҳ. Рангаш хокистарӣ, қаҳвагун, сиёҳтоб, рах-рах ё холдор. Дар байни панҷа парда дорад, ки барои шино кардану доштани моҳӣ ёрӣ мерасонад. Гурбаи моҳигир дар минтақаҳои тропикӣ ва субтропикии ҷанубу шарқи Осиё — Ҳиндустон, Ҳиндухитой, Суматра ва Ява, асосан дар ҷангалзори соҳили кӯлу дарёҳо ва ботлоқзор зиндагӣ мекунад. Даври ҳамлаш 63-70 рӯз буда, 2-3 бача мезояд. Бачаҳои гурбаи моҳигир дар 9-моҳагӣ мустақил мешаванд. Ғизои гурбаи моҳигир асосан моҳӣ аст; баъзан ба тунукобаи дарёҳо гузашта, харчанг, қурбоқа, лесак, мор, парандаҳои хурд ва дигар ҷонварони обиро дошта мехӯрад. Гурбаи ниҳоят чолок аст; моҳиро ба як зарби панҷа аз об берун меандозад. Гоҳе барои доштани моҳӣ ба масофаи дур шино мекунад. Дар хушкӣ ба ҷонварони ширхори майда, мушу калламуш ва парандаҳо дармеафтад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Георгий Гурвич

**Гео́ргий Дави́дович Гу́рвич** (*Жорж Гурвич*; ; ) — ҳуқуқшинос ва ҷомеашиноси позитивист, доктори илмҳои ҳуқуқ (1920).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Петроград (1917). Соли 1920 ба хориҷа ҳиҷрат кард. Баҳори 1920 дар Берлин ҳамроҳи устодони худ гурӯҳи академии русӣ ташкил дод. Соли 1922 ба Чехословакия омад. Солҳои 1922-27 дар Берлин ва Порис ба омӯзиш ва таҳқиқоти илмӣ машғул буд. Солҳои 1925-27 дар Институти славянии Порис кор мекард, дар факултаи ҳуқуқшиносии русии Донишгоҳи Порис ва аз соли 1927 устоди ҳуқуқи байналмилалии донишгоҳи Сорбонна. Аз соли 1928 шаҳрванди Фаронса. Котиби генералии Институти байналмилалии сотсиологияи ҳуқуқ дар Порис (1931-40) ва муҳаррири маҷаллаи порисии «Archives de philosophie du droit et de sociologie juridique» оид ба масъалаҳои фалсафаи ҳуқуқ ва сотсиологияи ҳуқуқ. Георгий Гурвич андешаҳои сотсиалистӣ дошта, рушди демократияро бо сотсиализм алоқаманд мешуморид. 

Ӯ дар соҳаҳои фалсафа, ҷомеашиносӣ ва ҳуқуқи байналмилалӣ беш аз бист асар навиштааст. Аз ҷумла: «Идеологияи сотсиализм дар адабиёти навтарини олмонӣ» (1924), «Давлат ва сотсиализм» (1925), «Ахлоқ ва дин» (1926), «Ояндаи демократия» (1927), «Сотсиализм ва моликият» (1928). Асари муҳимтарини Георгий Гурвич «Муқаддимаи назарияи умумии ҳуқуқи байналмилалӣ» («Введение в общую теорию международного права». Прага, 1923) то ҳол эътибори илмии худро гум накардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Леонид Гурвич

**Леони́д Абра́мович Гу́рвич** (; ) — иқтисоддони яҳудитабори амрикоӣ.

## Зиндагинома
Соли 1938 баъд аз гирифтани унвони магистри ҳуқуқ аз Донишгоҳи Варшава таҳсилро дар Мактаби иқтисодии Лондон идома дод. Аз соли 1939, дар Швейсария зиндагӣ карда, таҳсилро дар Донишгоҳи таҳқиқоти байналмилалии Женева идома дода, дар семинарҳои илмии Людвиг фон Мизес ширкат варзидааст. Соли 1940 ба Амрико рафта, аввал ёвари Пол Самуэлсон баъдҳо профессор Институти технологии Масачусетс ва Оскор Ланге, профессор Донишгоҳи Чикаго кор кард. Замони ҷанг омӯзгори Донишкадаи метеорологияи Донишгоҳи Чикаго буд, ҳамзамон дар факултаи иқтисодӣ аз фанни омор дарс медод. Леонид Гурвич дар кори Комиссияи Коулс оид ба таҳқиқоти иқтисодӣ иштирок мекард (1942—1946 ва 1950-51). Ба Леонид Гурвич ва ҳамкоронаш муяссар гардид, ки назарияи ошкорсозии механизмҳои муассири тиҷоратӣ ва нақшаҳои танзими иқтисодиётро таҳия намоянд ва муайян кунанд, ки мудохилаи давлат дар ин ё он вазъият то кадом андоза зарур аст. Олимон асосҳои назарияи механизмҳои оптималиро ба вуҷуд оварданд. Ба номи Леонид Гурвич усули аз тарафи вай пешниҳодкардаи ҳаллу фасли «коэффитсиенти оптимистӣ — пессимистӣ»-и назарияи қабули қарорҳо номгузорӣ шудааст. Леонид Гурвич узви фахрии Иттиҳодияи иқтисодии Амрико (Distinguished Fellow, 1977), доктори фахрии Донишгоҳи шимолу ғарбии ИМА (1980), Донишгоҳи технологии Калифорния (1984), донишгоҳҳои Испания, Хитой, Лаҳистон ва ғ. буд. Соли 2007 барои ба вуҷуд овардани асосҳои назарияи механизмҳои оптималӣ сазовори мукофоти Нобел дар соҳаи иқтисодиёт гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҷорф

**Ҷорф** () — шаҳр дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Шикай дар назди дарёи Моймояк ва Обиравно (шохоби Панҷ), дар сарҳади Тоҷикистон ҷойгир аст.  

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Saudi Aramco

**Saudi Aramco** (араб. *أرامكو السعودية‎ ʾArāmkō al-Saʿūdiyyah*), номи пуррааш **Saudi Arabian Oil Company** — ширкати нафти миллии Арабистони Саудӣ ва яке аз бузургтарин ширкатҳои нафт дар ҷаҳон мебошад. Бо истихроҷи нафт ва захираҳои он қариб 12 % захираҳои ҷаҳон 10 % истихроҷ ва содирот 14 % - ро ташкил медиҳад. 
Ширкати нафти Saudi Aramco, 80 % даромади буҷаи Арабистони Саудиро пур мекунад.

Ширкат истихроҷи нафт ва гази табииро да ҳудуди Арабистони Саудӣ назорат мекунад, корхонаҳои замонавӣ оиди коркарди нафту газ дорад. 
Ширкат филиалҳо ва корхонаҳои муштарак дар Чин, Ҷопон, Филиппин, Ҷумҳурии Корея, Сингапур, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, ИМА, Бритониё дорад. Флоти супертанкерҳои замонавӣ ба ин ширкат тааллуқ доранд. Ин ширкат ба ОПЕК таъсири калон дорад.

## Пайвандҳо
Зебок

**Зебок** () — шаҳрак дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Маркази ноҳияи Зебок аст. Дар назди ҳамроҳшавии дарёҳои Санглич ва Дараи Деҳгул, 91 км ҷанубу шарқтар аз маркази вилоят, ш. Файзобод ҷойгир аст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Иссик

**Иссик** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон, дар назди резиши дарёчаи Дарайи Иссик ба Вахондарё ҷойгир аст. Аҳолӣ — 104 нафар (2003), асосан — вахониён. То маркази вилоят – 242 км (шарқ).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Ташкилоти кишварҳои содиркунандаи нафт

**Ташкилоти кишварҳои содиркунандаи нафт** — (англ. *The Organization of the Petroleum Exporting Countries*; кӯтоҳ **ОПЕК**, англ. **OPEC**) — ташкилоти байналмилалӣ ва байни Ҳукуматиест, ки онро кишварҳои нафт истихроҷкунанда бо мақсади ҳиссаи истихроҷи нафт ташкил додаанд. То моҳи марти соли 2020 дар **ОПЕК** 13 кишвар: Алҷазоир, Ангола, Венесуэла, Габон, Ироқ, Эрон, Конго, Қувайт, Либиё, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Нигерия, Арабистони Саудӣ, Гвинеяи Истивоӣ дохил мешаванд. Қароргоҳи ин ташкилот дар шаҳри Вена, пойтахти давлати Австрия воқеъ аст.

Кишварҳои аъзои ОПЕК қариб 2/3 ҳиссаи захираҳои нафти дунёро идора мекунанд. ~35 % аз истихроҷи умумиҷаҳонии нафт ва нисфи содироти умумиҷаҳонии нафт бар души онҳост. Захираҳои исботшудаи нафти кишварҳои аъзои ОПЕК, ҳоло 1199,71 миллиард баррелро ташкил медиҳанд.

## Пайвандҳо
## Ҳаволаҳо
* 
* На грани: ОПЕК разрывают изнутри. Кто может покинуть ОПЕК вслед за Катаром // Газета.Ru, 9.12.2018
*
Дугургунт

**Дугургунт** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон ҷойгир аст. Дар назди дарёи Панҷ, дар назди сарҳади Тоҷикистон, дар баландии 2727 м аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. То маркази вилоят, ш. Файзобод — 130 км.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Фернонду Кулур

**Фернонду Кулур де Мелу** (    ;  таваллуд шудааст) сиёсатмадор ва нависандаи бразилӣ аст. Президенти Бразилия дар солҳои 1990 -  1992

## Манбаъ

## Пайвандҳо
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fernando Collor de Mello». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۶.
* «Fernando_Collor_de_Mello». دریافت‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۶. [پیوند مرده]

Гурӯҳ:Президентҳои Бразилия
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Бразилия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX 
Гурӯҳ:Зодагони соли 1949
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас
Жузе Сорнӣ

**Жозе Сорнӣ де Ароҷу Кусто** (таваллуд 24 апрели 1930) — сиёсатмадор, ҳуқуқшинос ва нависандаи бразилӣ аст. Вай аз 15 майи соли 1985 то 15 майи соли 1990 президенти Бразилия буд. 

## Манбаъ

Гурӯҳ:Президентҳои Бразилия
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Бразилия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX 
Гурӯҳ:Зодагони соли 1930
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Тонкреду Невес

**Тонкреду Невес** ( ;  - 21 апрели 1985 ) — сиёсатмадор аз Бразилия буд. Президенти интихобшудаи Бразилия (15 январи соли 1985), ки бинобар беморӣ ва марги баъдӣ ба курсии президентӣ нанишастааст. 

## Манбаъ

## Пайвандҳо
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tancredo Neves». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۱ مه ۲۰۱۶.

Гурӯҳ:Президентҳои Бразилия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX 
Гурӯҳ:Зодагони соли 1910
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1985
Эътирозоти саросарӣ дар Эрон (2022)

**Исён дар Эрон  2022**   —  Боздошти духтарак ба далели риоя накардани қоида ва боздошти дилаш ҳангоми интиқол ба бемористон.Бо барангехтани эҳсосоти мардум аз ҷониби ҳукумати Арабистони Саудӣ ва гурӯҳҳои ҷудоихоҳ, эътирозҳо ба дунбол омад, ки пас аз як муддати кӯтоҳ ба ошӯб ва ҷангҳои хиёбонӣ табдил ёфт. Шӯришгарон мардуми осоишта ва нерӯҳои низомиро ҳадаф қарор доданд .   
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Эрон
Бобомурод Турдимуродов

**Бобомурод Турдимуродов** (зод. 1909, ноҳияи Ҷарқӯрғон, вилояти Сурхондарё, ҶШС Узбакистон) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1985), Устоди пахтаи Ресспубликаи Совети Сотсиалистии Тоҷикистон (1957). Узви КПСС аз соли 1945.

## Корнома
Колхозчӣ, раиси колхози «Коммунизм»-и раёни Қабодиён (1941—71) буд. Аз соли 1971 нафақагири шахсӣ. Дар съездҳои 18—18 Партияи Коммунистии Тоҷикистон аъзои Комитети Марказии Партияи Коммунистии Тоҷикистон интихоб шудааст. Депутати Совети Олии Республикаи Совети Сотсиалистии Тоҷикистон (даъватҳои 6—7).

## Ҷоизаҳо
Бо 3 ордени Ленин, ордени Инқилоби Октябр, ордени «Нишони Фахрӣ», медалхо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Республикаи Совети Сотсиалистии Тоҷикистон қадрдонӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Худшефтагӣ

пайванд=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Narcissus_Follower_of_Giovanni_Antonio_Boltraffio.jpg/220px-Narcissus_Follower_of_Giovanni_Antonio_Boltraffio.jpg|мини| Худшефта
**Худшефтагӣ** — шефтагӣ, худхоҳӣ ва зиёд дӯст доштани худ. 

## Вожашинохтӣ
Истилоҳи норсизм (худшефтагӣ) аз асотири юнонии марбут ба Норкисус писари худои рӯдҳо Кефис гирифта шудааст. Норкис як ҷавони хубчеҳра буд, ки аз ҳаҷри маъшуқааш Аху дар азоб буд ва барои ҳамин худро маҳкум ба ишқ варзидан ба чеҳраи худ дар канори рӯд кард. Атрофиён талоши зиёд карданд, то ба ӯ фаҳмонанд, ки зеботару хубтар аз чеҳраи ӯ низ вуҷуд дорад, вале ӯ напазируфт ва фақат ба чеҳраи худ нигоҳ кард, то вақте ки аз фарти хастагиву гуруснагӣ ба даруни рӯд афтоду ҷон бохт.

## Пешина дар равоншиносӣ
Ба ақидаи Фрейд, ин мафҳум барои аввалин бор дар равоншиносӣ тавассути Пол Нок ба кор гирифта шуд. Вай баъдҳо ин ақидаро тасҳеҳ мекунад ва тавзеҳ медиҳад, ки дар воқеъ, Ҳавлок Элисро бояд падидоварандаи ин истилоҳ донист. Худи Элис тавзеҳ додааст, ки ӯ ин истилоҳро дар соли 1898 барои тавсифи нигариши равонӣ ба кор бурд; Ва Нок дар соли 1899 инро барои муайян кардани навъе аз инҳирофи ҷинсӣ истифода кардааст. Ба ақидаи Элис, ӯ ва Нокро бояд ба таври муштарак падидоварандаи ин истилоҳ донист.
Худшефтагӣ эҳсосе аст, ки бисёре аз тарафдорони Фрейд онро сифоти зотӣ дар кӯдакӣ медонистанд. Ҳамон тавр ки Фрейд ва Франзӣ гуфтаанд, кӯдакон барои муддатҳои зиёде бо эҳсоси худбузургбинӣ зиндагӣ мекунанд. Пас аз таваллуд кӯдакон эҳсоси қудрати зиёде мекунанд ва ҳарҷо натавонанд кореро аз пеш бибаранд, эҳсосоти дардноке дар иртибот бо аз даст додан ин қудратро таҷриба мекунанд. Фрейд ақида дошт, дар афроди худшефта ин эҳсоси ҳаматавонӣ, ки ба сурати маъмул дар кӯдакон вуҷуд дорад, муҷаддадан таҷриба мешавад. 
## Инчунин

* Сноб
* девонагии қайсарӣ

## Қайдҳо

## Адабиёт

* 
* 
* *Фромм Э.* Душа человека, её способность к добру и злу = The Heart of Man, its genius for good and evil (1964) / Перевод В. А. Закса. —  : Аст, Астрель, 2010. — 256 с. — (Philosophy). — 2000 экз. — ISBN 978-5-17-066520-4, ISBN 978-5-271-28389-5.
Гурӯҳ:Мафҳумҳои равоншиносӣ
Риши Сунак

**Риши Сунак** (; зод. 12 майи соли 1980, Саутгемптон, Ҳэмпшир, Бритониё) — ходими давлатии Бритониё. Котиби асосии хазинаи Бритониё (2019—2020), канслери хазинаи Бритониё (2020—2022), аз 24 октябри соли 2022 роҳбари ҳизби консервативӣ ва аз 25 октябри соли 2022 сарвазири Британияи Кабир мебошад. Аз соли 2022 ҳизби Консервативии Британияи Кабирро роҳбари мекунад.

## Зиндагинома
Риши Сунак 12 майи соли 1980 дар Саутгемптон, дар оилаи сардухтур Яшвира Сунак ва дорушинос Уши Сунак ба дунё омадааст.
Волидонаш панҷобиҳо, ки аз Шарқи Африқо дар замони мустамлика будани Ҳиндустон, ба Бритониё муҳоҷират карда омадаанд. Бобо ва бибияш дар Панҷоб зиндагӣ мекарданд, баъд ба Африқо ва соли 1970 ба Бритониё кӯчида омадаанд.
Риши Сунак Донишгоҳи Оксфордро бо омӯзиши фалсафа, сиёсат ва иқтисодиёт хатм кардааст. Солҳои 2001 — 2004 дар *Goldman Sachs* кор кардааст, дараҷаи магистри маъмурияти кории Донишгоҳи Стэнфордро соҳиб шуд.
Ба Сити баргашт ва дар фонди молиявии *TCI* кор кард. Асосгузори ширкати умумиҷаҳони оид ба дастгирии бизнеси хурд дар Бритониё, бо гардиши 1 млрд доллар мебошад.

## Фаъолияти сиёсӣ
Соли 2015 дар интихоботи парламентии ҳавзаи Ричмонд (Йоркс) бо 51,4 % ғолиб шуд.
Дар соли 2017 Риши Сунак аллакай 63,9 % овозҳоро соҳиб шуда буд.
9 январи соли 2018 сарвазир Тереза Мэй сабаби ба ҳукумат ба кор шурӯъ кардани Риши Сунак гардида ӯро ёрирасони вазири хоҷагии манзилю коммуналӣ таъин намуд.
24 июли соли 2019 котиби асосии ташкилотчии Хазинаи Ҳукумат Борис Ҷонсон гардид.
12 декабри соли 2019 бо соҳиб шудани 63,6 % овозҳо дар ҳавзаи худаш ғолиб баромад.

## Ҳаёти шахси
Риши Сунак ба ҳиндуия эътиқод дорад, вай бо духтари яке аз асосгузорони ширкати *Infosys* Нараян Мурти, тарҳсози ҳиндӣ Акшата Нараян Мурти хонадор аст ва онҳо соҳиби ду духтар: Кришна (таваллудаш 2011) ва Анушка (таваллудаш 2013) мебошанд. 

Моҳи майи соли 2022, Риши Сунак аввалин шуда аз ҷумлаи сиёсатмадорон дар рӯзномаи *«The Sunday Times»* сарватмандтарин инсонҳои Бритониё (сарваташон бо ҳамсараш 730 миллион фунт стерлинг) дар ҷойи 222-юми рӯйхат қарор гирифтаанд.

## Пайвандҳо
Гург (бурҷ)

**Гург**, **Сабъ**, **Фаҳд** () — яке аз бурҷҳои Нимкураи ҷанубии Осмони ситоразор, ки дар байни бурҷҳои Ақраб ва Кентавр ҷойгир аст.

Ҷилои ситораи муниртаринаш ба 2,3 қадри ситораӣ баробар буда, ҳашт ситораи дурахшониашон ба қадри ситоравии 4m дорад. Г-ситораҳои дурахшонаш дар масофаҳои 500—550 соли рӯшноӣ ҷойгиранд. Масоҳаташ 334 дараҷаи квадратӣ, 70 ситорааш қадри ситоравии то 6,0m дорад. Дар ин бурҷ соли 1006 таркиши ситораи фавқуннавъи SN 1006 мушоҳида шудааст, ки аз сайёраи Зӯҳра 2-3 баробар тобонтар будааст. Шумериҳо онро «деви марг» ва юнониҳо «ҳайвон» меномиданд. Ривоят мекунанд, ки шоҳи аккадиён Ликаон барои санҷиши Худо будани Зевс яке аз наздиконашро кушта, бо гӯшти он Зевсро зиёфат медиҳад. Зевс баъд аз фаҳмидани ин ҳолат макони шоҳро сӯхта, писаронашро мекушад ва барои ибрати дигарон Ликаонро ба гург табдил дода, дар Осмон ҷой медиҳад. Мавқеи ҷойгиршавии бурҷ дар осмони ситоразор: фарози мустақим (ɑ) аз 14h 10m то 16h 00m ва тамоюл (δ) аз −55° то −29° 30’. Моҳҳои май — июн хубтар мушоҳида мешавад. Ф. Раҳмонов.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Суратҳои фалакӣ
Гургаки ало

**Гургаки ало** — як навъи харбуза. Асосан дар вилоятҳои Суғд, Хатлон, инчунин вилояти Хоразми Узбакистон кишт мекунанд.

Самараш баъди 100—105 рӯзи кишт мепазад. Ҳар палакаш 2-3 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, тухммонанд; қутраш 20-40 см, вазнаш 5-9 кг. Пӯсташ ҳамвор, ғафси сахт, тӯри нисбатан зич ё рахҳои ноаёни дароз ва нақшҳои ҳалқамонанди сабз дорад. Рангаш сафеди хокистарӣ. Мағзаш ғафс (7-9 см)-и сафед, сершира ва хуштаъм. Таркибаш 7,2-11 % қанд (5,2-7,8 % сахароза) ва 9,3-12,4 % моддаҳои хушк дорад. Тухмпаллаҳояш калони дароз, сафеди тира. Аз ҳар га 350—370 сентнер ҳосил меғундоранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Гургаки сабз

**Гургаки сабз** — як навъи харбуза.

Баъди 95-100 рӯзи кишт мепазад. Навъи серҳосил буда, ҳар палакаш 3-4 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, қутраш 22-25 см, вазнаш 6-8 кг; тӯри маҳину зебо дорад. Рангаш сабзи баланд, пӯсташ нисбатан ғафси сахт. Мағзаш (6-7 см) сафеди сабзтоб, мулоиму хуштаъм, серобу сершира; нахҳои нозук дорад. Дар таркибаш 7,5-10 % қанд (аз ҷумла 5,8-7 % сахароза) ва 8,6-12 % моддаҳои хушк мавҷуд аст. Тухмпаллаҳояш майдаи шилмак, тухмаш калону паҳн, дарози сафедтоб. Аз ҳар га 340—350 сентнер ҳосил меғундоранд. Асосан дар маҳалли парваришаш истеъмол мешавад. Барои ба ҷойҳои дур кашондан ва нигоҳ доштан мувофиқ нест. Ҳосилашро тар мехӯранд, харбузақоқ тайёр мекунанд, мураббо мепазанд. Гургаки сабз ба камобӣ ва шӯрхокҳо тобовар буда, аз касалиҳои пажмурдашавии фузариозӣ ва гардзанӣ зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Гургаки сафед

**Гургаки сафед** — як навъи харбуза.

Баъди 80-85 рӯзи кишт мепазад. Шаклаш кулӯла, қутраш 20-22 см, вазнаш 5-6 кг. Пӯсташ ҳамвор, бо тӯри майда фаро гирифта шудааст. Рангаш сафеди сабзтоб, пӯсташ тунук ва сахт. Мағзаш ғафс (6-7 см), сафедтоб, серобу ширин ва хуштаъм, 8-11 % қанд (аз ҷумла 5,2-7,8 % сахароза) ва 9,5-13 % моддаҳои хушк дорад. Аз ҳар га 360—380 сентнер ҳосил меғундоранд. Самараш ба таркибу ҳосилхезии хок вобаста аст. Барои нигоҳ доштан ва ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Гургаки сиёҳ

**Гургаки сиёҳ** — як навъи харбуза.

Баъди 85-90 рӯзи кишт мепазад. Ҳар палакаш 2-3 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, қутраш 25-30 см, вазнаш 6-7 кг. Пӯсташ ғафс, суфта, тӯрҳои пароканда дорад. Рангаш сабзи сиёҳтоб. Мағзаш ғафс (6-8 см), сафеди сабзча, сероб ва ширин; 7-8 % қанд (аз ҷумла 5,7-6,9 % сахароза) ва 7,9-9,1 % моддаҳои хушк дорад. Аз ҳар га 380—400 сентнер ҳосил меғундоранд. Барои нигоҳ доштан ва ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ нест, зеро баъди аз палак кандан мағзаш зуд пӯла (мулоим) мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Марзия

**Хадиҷа Ашрафуссодот Муртазоӣ** () бо номи мустаори **Марзия** (; ) — овозхони эронӣ.

## Зиндагинома
Хадиҷа Ашрафуссодот Муртазоӣ 1 фарвардин соли 1303 дар Теҳрон зода шуд ва дар 21 меҳр 1389, дар 86-солагӣ дар асари бемори саратон дар Порис даргузашт. Падараш, Сайидҳасан Муртазоӣ ва модараш, Рӯбоба, аз афроди ҳунардӯст буданд. Дар хонавода ва ақвоми ӯ ҳунармандони аз қабили муҷассамасоз, наққошу минётурист ва мусиқидон буданд. Вай дар риштаи ҳунаристони мусиқӣ таҳсил кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонҳои Эрон
Рамон Веласкес

**Рамон Хосе Веласкес** ( ); (28 ноябри соли 1916 таваллуд шудааст - 24 июни 2014 вафот кардааст) — таърихнигор, рӯзноманигор, ҳуқуқшинос ва сиёсатмадори Венесуэла буд.

Рамон Хосе Веласкес 24 июни соли 2014 дар синни 97-солагӣ даргузашт. 

## Манбаъ

Гурӯҳ:Президентҳои Венесуэла
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1916
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2014
Карлос Андрес Перес

**Карлос Андрес Перес** ( ;  таваллуд шудааст - 25 декабри 2010 вафот кардааст) — сиёсатмадор аз Венесуэла буд. Карлос Андрес Перес 25 декабри соли 2010 дар синни 88-солагӣ бар асари норасоии нафас даргузашт. 

## Манбаъ

## Пайвандҳо

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Carlos Andrés Pérez». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مه ۲۰۱۶.

Гурӯҳ:Президентҳои Венесуэла
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1922
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2010
Рафаэл Калдера

**Рафаэл Калдера** ( ;  - 24 декабри 2009) — сиёсатмадор, профессори донишгоҳ, ҷомеашинос ва ҳуқуқшинос аз Венесуэла буд. Рафаэл Калдера 24 декабри соли 2009 дар синни 93-солагӣ даргузашт. 

## Манбаъ

## Пайвандҳо

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Rafael Caldera». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مه ۲۰۱۶.

Гурӯҳ:Президентҳои Венесуэла
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1916
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2009
Гурги Юсуф

**Гурги Юсуф** () — гурге, ки тибқи ривоятҳои достони Юсуфи паёмбар, бародарон онро ба хӯрдани Юсуф муттаҳам карданд.

Ба ривояти достон фарзандони Яъқуб бар бародари худ ҳасад мебуранд. Аз падар хостанд, то Юсуфро ҳамроҳашон ба саҳро бибаранд. Яъқуб гуфт, тарсам ӯро бибареду танҳо гузоред, гург вайро бидарад. Бародарон бар нигаҳбонии вай итминон доданд. Аммо ба саҳро расиданду Юсуфро ба чоҳ афканданд. Сипас ба назди падар омаданду пироҳани қаблан ба хун олудакардаи Юсуфро дар канораш ниҳода гуфтанд, ки Юсуфро бар колои хеш гумоштем ва чун аз ӯ дур шудем, гург вайро бидарид. Яъқуб пироҳани Юсуфро диду гуфт, ки ман ҳаргиз гурги ҳушёртар аз ин надидам, ки писари маро аз миёни пироҳан бихӯраду пироҳан бар ӯ надарад. Бародарон гургеро назди падар оварданд. Гург, гӯё ба забон омада, бегуноҳияшро собит намуд.
Ин ҳодиса дар адабиёти ғиноиву ирфонии форсӣ бозтоби фаровон дорад ва мояи тамсилу истиораву кинояҳои зиёде гаштааст. Чунончи Анварӣ гӯяд:

Маншаи таъбири Гурги Юсуф ё «гурги даҳонолудаи Юсуфнадарида» туҳмати бародарони Юсуф бар гург аст ва васфи ҳоли бегуноҳонест, ки баноҳақ гунаҳкор мешаванд. Саъдӣ мегӯяд:

Дар адабиёти ирфонӣ Юсуф (дар таъбири Гурги Юсуф) рамзи рӯҳ ва гург табиату хӯи инсонист, ҳамчунон ки Мавлоно дар «Маснавӣ» мегӯяд:

Ва Юсуф рӯҳи муҷаррадест, ки аз Ҳақ ғизо гираду ҷамолу сурат ёбад ва чун камолу сират дорад, ба Ҳақ восил аст:
Чун шудӣ зебо, бад-он Зебо расӣ,
Ки раҳонад рӯҳро аз бекасӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Афсаҳов А. Гурги Юсуф // Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Д., 1988;

Гурӯҳ:Адабиёт
Гургин

**Гургин** (), **Гургини Милод** — аз шахсиятҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, паҳлавони лашкари Кайковус ва Кайхусрав.

Ҳамроҳи Кайковус дар Ҳомоварон буд. Дар давраи Кайхусрав ҳангоми баршумурдани лашкар Гургин дар сарварии сад нафар аз дудмони Милод қарор дошт. Дар замони Кайхусрав Гургин довталаби ба Афросиёб бурдани номаи Кайхусрав буд. Дар ҷанг бо Фуруд бо лашкари Тӯс рафт. Яке аз лаҳзаҳои муҳимми ҳаёти Гургин, ки дар «Шоҳнома» тасвир шудааст, чун роҳбалади Бежан барои нест кардани гурозон рафтани Гургин мебошад. Гургин ба Бежан барои куштани гурозон ёрӣ накард, дар бозгашт Бежанро вогузошт ва ӯ аввал ба дасти Манижа — духтари Афросиёб ва баъдан ба банди Афросиёб афтод. Гургин ба назди Кайхусрав баргашта, ҳақиқати ҳолро оид ба Бежан нагуфт. Вақте ки Кайхусрав аз хиёнати Гургин огоҳ шуд, ӯро ба зиндон фиристод. Гургин аз зиндони Кайхусрав ва ғазаби Бежан бо исрору пофишории Рустам бахшида шуд ва аз қатл раҳо ёфт. Дар ҷанге Гургин паҳлавони туронӣ Андаремонро мағлуб кард. Аз тақдири Гургин пас аз Кайхусрав иттилое нест. Баҳроми Чӯбина ба ифтихор аз авлоди Гургин буданашро ёд мекард.

Дар осори таърихӣ Гургин ва авлодаш — Милод аз шоҳони сулолаи Ашкониён аст. Милод — Меҳрдод — Митридат ба Гударзиён рақиб буд ва ҳамин рақобат дар ҳамосаи миллӣ дар рақобати Гургин ва Бежан инъикос ёфтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Ҷурҷон

**Гургон** (), **Ҷурҷон** () — иёлат ва шаҳре дар сарҳадди миёни Дайламону Хуросон.

Вожаи Гургон дар осори паҳлавӣ ба номи Vurkan, дар юнонӣ Hyrkania зикр шудааст. Ба қавли Истахрӣ Гургон аз ҷиҳати маъмурӣ ва зебоӣ танҳо аз Ироқ камӣ дошта, гармои сахт дошт. Ба қавле номи минтақаи Гургон аз вожаи «гург» муштақ шуда, мардум онро «гургон» (ҷамъи гург) меномиданд. Гурӯҳе аз таърихнигорон бинои шаҳри Гургонро ба Язид ибни Муҳаллаб ва дар асотир ба Анӯшервон нисбат додаанд. Гургон солҳои 900 ба тасарруфи Сомониён даромада, дар даврони баъдӣ борҳо ба майдони кашмакашиҳои Бувайҳиёну Зиёриён табдил ёфта, бар асари он дижи шаҳр хароб гардид. Пас аз ҳуҷуми муғул осеби зиёд дида, маркази баромади қабилаи қоҷорӣ буд. Муаллифони осори асримиёнагӣ Гургонро бузургтар аз Омул ва ба андозаи Рай тасвир кардаанд. Маркази иёлати Гургон ш. ҳамномаш — Гургон ё Ҷурҷон ҳисоб ёфта, ба сабаби убури рӯд аз миёни шаҳр дар ду соҳили он ҷойгир буд. Доир ба ду бахши Гургон байни ахбори муаллифони осори ҷуғрофиёӣ ихтилофи назар мушоҳида мегардад. Ҷайҳонӣ як бахши онро Ҷурҷон ва қисми дигарро Бакробод номида, Истахрӣ онҳоро мутаносибан Мадина ва Бакробод, муаллифи «Ҳудуду-л-олам» Шаҳристон ва Бакробод ном бурдааст. Ҳар ду тарафи Гургон ба воситаи пуле пайваст мешуданд. Масҷидҳо ва дорулимораи Гургон дар бахши Шаҳристон воқеъ шуда буданд. Дар Гургон анвои гуногуни меваҷот ва сабзавот: анор, зайтун, харбуза, бодинҷон, норанҷ, лиму, ангур парвариш меёфтанд. Шаҳри Гургон нуҳ дарвоза дошт. Бакробод масоҷид дошта, биноҳояш дар соҳили рӯдхона ва чанд фосила дуртар аз бахши ғарбии рӯд воқеъ буданд. Хонаҳо аз гил сохта шуда, хокаш аз хоки Омули Табаристон хубтар ва борону нами Гургон нисбат ба Табаристон камтар буд. Азбаски дар Гургон пилапарварӣ ривоҷ дошт, матоъҳои абрешимин аз шаҳр ба соири минтақаҳои дигар фиристода мешуданд. Муомилот бо динору дирҳам сурат гирифта, вазни як мани Гургон ба сесад дирҳам баробар буд. Аз қасабаҳои Гургон метавон Астаробод, Ҷурҷон, Обаскун ва Деҳистонро ном бурд. Гургон дар Роҳи бузурги абрешим қарор дошта, шаҳр ба воситаи роҳҳо ба минтақаҳои дигар пайваст буд. Роҳи нахуст ба воситаи Омул, Ҳибла, Турҷӣ, Сорӣ, Расб, Астаробод, Ҷурподақон гузашта, Гургонро бо Табаристон мепайваст. Ду роҳи дигар, Гургонро аз як тараф бо Хуросон ва аз ҷониби дигар бо Қумис мепайваст. Бандари Обаскун Гургонро бо Дайламон ва дигар соҳилҳои Баҳри Хазар пайваст карда, дар баробари хатари туркманҳо хатти дифоӣ буд. Гургон имрӯз маркази шаҳристони Гургон ва устон (вилоят)-и Гулистон буда, дар қисмати шарқу шимоли Эрон қарор дорад ва то соли 1938 Астаробод ном дошт. Шумораи аҳолии Гургон — 329563 ҳазор нафар (соли 2012), аксарашон форсизабонанд. Дар даҳаҳои охири асри 20 қисме аз туркманҳо дар ш. Гургон сокин шудаанд. Дар солҳои 1931-33 қисме аз қазоқҳо аз Иттиҳоди Шуравӣ ба Гургон рафта, баъзеашон аз нав баъди солҳои 1992 ба Қазоқистон баргаштанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гургонрӯд

**Гургон** () — дарё дар шарқи Эрон.

Дарозиаш 251 км. Аз кӯҳҳои Туркмани Хуросон сарчашма мегирад. Манбаи асосиаш барфу борон. Ҳамвории Гургонро бурида мегузарад ва ба баҳри Хазар (Каспий) мерезад. Дар фаслҳои зимистону баҳор пуроб мегардад. Барои обёрии заминҳои кишту боғзорҳо истифода мешавад. Дар резишгоҳи он моҳигирӣ равнақ дорад. Дар маъхазҳои арабӣ рӯди Тайфурӣ ва оби Ҷурҷон номбар шудааст. Дар рӯйи Гургон пули оҷурӣ (хиштӣ), пули хиштии Паҳлавидиж, пули чӯбини Амчалӣ, пули чӯбини Басиробод ва пули навбунёди Хоҷа Нафис бунёд шудаанд. Инчунин дар Гургон сарбанди Вушмгир сохта шудаст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гургсор

**Гургсор** () — яке аз шахсиятҳо дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, паҳлавоне аз сипоҳи Арҷосп, ки ҳаммонанди номаш ба гург шабоҳат дошт.

Пас аз шикасти лашкараш Арҷосп Гургсорро ба набарди Исфандиёр равона мекунад. Гургсор ба сӯи Исфандиёр тире меандозад, ки он дар зиреҳи Исфандиёр дармемонад. Исфандиёр вонамуд мекунад, ки гӯё аз ин тир захмӣ шудааст. Гургсор ба ӯ наздик шуда, мехоҳад сарашро ба шамшер бибурад, вале Исфандиёр ба зин рост шуда, бо каманд Гургсорро ба асирӣ мегирад. Мехоҳад ӯро бикушад, вале Гургсор мегӯяд:

Исфандиёр бо фармони падараш Гуштосп барои озод кардани хоҳаронаш аз банди Арҷосп ба Рӯиндиж равона мешавад. Гургсор ба ӯ се роҳро — яке роҳи осонгузари семоҳа, дуввум — роҳи андаке мушкили думоҳа ва роҳи бисёр мушкили ҳафтрӯзаро нишон медиҳад. Исфандиёр роҳи ҳафтрӯзаро пеш мегирад.

Исфандиёр роҳи мушкил тай карда, ба Рӯиндиж расид (Мушкилоти аз сар гузаронидаи ӯ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ «Ҳафтхон» ном гирифтааст). Гургсор зоҳиран ба Исфандиёр худро бовафо вонамуд мекард. Дар ҳар як мушкили ба Исфандиёр пешомада ӯ ботинан хурсанд буд, мағлубӣ ва ҳалок шудани ӯро мехост. Дурӯягии Гургсорро Исфандиёр пас аз Хони ҳафтум, аз бадгӯиҳо ва нафрини Гургсор пайхас кард ва ӯро ба қатл расонд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоҳнома
Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Гургсорон

**Гургсорон** () — номи қавме ғайриориёӣ, ки дар шимоли Эрон мезистанд. Пас аз рӯ овардани эрониён ба сарзаминҳои шимолӣ гургсорон ба кӯҳҳо кӯчиданд. Баъдан, онҳо ҳам тамаддуни эронӣ ва ойини маздаясноро пазируфтанд. Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ аз ин қавм гоҳе чун сокинони Мозандарон, гоҳе сокинони Турон ёд шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Искатӯл

**Искатӯл** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Зебок ҷойгир аст. То маркази вилоят — 96 км.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Муҳандисии сомонаҳо

пайванд=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Systems_engineering_application_projects_collage.jpg/220px-Systems_engineering_application_projects_collage.jpg|рост|мини| Усулҳои муҳандисии сомонаҳо дар лоиҳаҳои мураккаб истифода мешаванд: тарҳрезии киштиҳои фазоӣ, тарҳрезии чипҳои роёнаӣ, робототехника, ҳамгироии нармафзор ва сохтани пулҳо.
**Муҳандисии сомонаҳо** () — дониш ва равишшиносии дар канори ҳам қарор додани усули куллияи аҷзо ва аносири зермаҷмӯъаи як сомона (маҳсул) ва барқарории равобити таомули ҳадафманд ва ҳам афзоянда миёни онҳо ба беҳтарин шеваи мумкин аст, ки дар ниҳоят мунҷар ба эҷоди як маҷмӯъа ё сомонаи калон (маҳсул) бо қобилият ва тавонмандии мушаххас ба манзури посухгӯии ба ниёзҳои хосс аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Илмҳои техникӣ
Ишмурғ

**Ишмурғ** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон, дар назди дарёчаи Ишмурғ (шохоби Панҷ) ҷойгир аст.  161 км шарқтар аз маркази вилоят — ш. Файзобод ҷойгир аст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Йорх (деҳа)

**Йорх** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар нимҷазира дар назди кӯли Йорх ва Йорхдарё дар назди сарҳади Тоҷикистон ҷойгир аст. Деҳаҳои наздик — Чоскӯд ва Рундандара.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Қозидеҳ (деҳа, Афғонистон)

**Қозидеҳ** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон, 113 км ҷанубу шарқи ш. Файзобод, дар назди сарҳади Тоҷикистон (ниг. Қозидеҳ) ҷойгир аст. Аҳолӣ — 548 нафар (2003), асосан — тоҷикон (вахониён).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Уезди Қуқанд

**Уезди Қуқанд** — воҳиди марзию маъмурии вилояти Фарғона, губернияи генералии Туркистон. Марказ — ш. Қуқанд.

## Таърих
Уезд соли 1876 баъд аз таъсиси вилояти Фарғона ва ҳамроҳкунии хонии Қуқанд таъсис дода шуд.

## География
Вилояти Қӯқанд қисми ғарбии вилояти Фарғонаро ишғол намуда, дар ғарб бо уезди Хуҷанд, дар шимол бо уезди Намангон, дар шарқ бо уезди Марғилон ва дар ҷануб бо вилояти Самарқанд ҳамсарҳад буд.

Уезд аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ба ду қисм тақсим мешуд: баландкӯҳҳои ҷанубӣ ва пастиҳои шимолӣ. Қисми ҷанубӣ, қисматҳои шимолӣ ва доманакӯҳҳои қаторкӯҳҳои Олойро дар бар мегирифт. Шимол қисмати ҷанубу ғарбии водии Фарғонаро дар бар мегирифт.

## Тақсимоти маъмурӣ
Соли 1882 дар уезди Қӯқанд 23 волост  мавҷуд буд. Ба воситҳои маъмурии уезд волостҳои зерин дохил мешуданд:

## Аҳолӣ
Дар соли 1893 дар округ 246.880 нафар одамон зиндагӣ мекарданд. Аҳолӣ аз сартҳо, туркҳо ва тоҷикон, қирғизҳо, узбакҳо иборат буд. Шумораи русҳо аз руи маълумоти соли 1883 аз 360 нафар зиёд набуд.

## Иқтисод
Шуғли асосии аҳолии ин ноҳия кишоварзӣ ва чорводорӣ буд. Дар қисматҳои поёнтар, гармтар ва хушктари вилоят кишоварзӣ бо обёрии сунъӣ сурат мегирифт. Зироатҳои асосии кишт гандум, ҷав, шолӣ, арзан, дурра, лубиё ва пахта буданд. Аз дарахтони мева нок, гелос, олу, зардолу, шафтолу, ангур ва махсусан тут, ки барои кирмакпарварӣ истифода мешуд, маъмул буд. Зироатҳои харбуза, тарбуз ва бодиринг аҳамияти калон доштанд.

Қирғизҳо, ки асосан ба чорводорӣ машғул буданд, тобистон ба чарогоҳҳои кӯҳии қаторкӯҳҳои Заалай муҳоҷират мекарданд.

Саноат асосан хурд, ҳунармандӣ буд: намад, гилем, табак, пойафзол, ароба ва ғайра месохтанд.Саноат ва савдои калонтар танҳо дар Қӯқанд вуҷуд дошт. Дар соли 1887 дар уезд 1733 заводу фабрика (комбинатҳои равған, абрешим, пахтатозакунӣ ва ғайра) мавҷуд буданд, ки ҳаҷми истеҳсоли онҳо то 520 ҳазор сумро ташкил медод. Дар ибтидои асри 20 миқдори маҳсулот асосан аз ҳисоби кушодани хирманҳои пахта афзуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Массальский В. И. Коканд // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Антон Макаренко

**Антон Семёнович Макаренко** (*1 (13) марти соли 1888, Белополе, [[Вилояти Сумск|уезди Сумск]], губернияи [[Харкив]], [[империяи Русия]] — 1 апрели соли 1939, [[Голитсино]], [[вилояти Маскав]], [[ИҶШС]]*) — омӯзгор ва нависандаи машҳури шӯравӣ.

Омӯзгори барҷаста Антон Семёнович Макаренко дар ҷодаи таълиму тарбияи ҷавонон саҳми калон дорад, аз ин рӯ вай ҳамчун арбоби намоёни рус, арбоби намоёни фарҳанг ва омӯзгори машҳури ҷаҳон шинохта мешавад.
Аз рӯи мавқеъгузории ЮНЕСКО (дар соли 1988) А. С. Макаренко бо омӯзгорон Д. Дюи, Г. Кершенштейнер ва М. Монтессори, асосгузорони фикрронии омӯзгорӣ дар асри ХХ дониста мешаванд.

## Эзоҳ
Виктория Гок

**Виктория Викторивна Романова-Хок** (; 15 июни 1994, Пит-Ях, Русия) дизайнери мӯд, блогер, стилист рус аст.

## Тарҷумаи ҳол

### Кӯдакӣ
Виктория 15 июни соли 1994 дар Пит-Ях таваллуд шудааст , бе падар калон шудааст, модараш ӯро танҳо ба воя расонд. 

Дар синни 17-солагӣ ба Екатеринбург барои кор ба ҳайси рӯзноманигор, рафт ва дар синни 18-солагӣ ба Санкт-Петербург барои таҳсил дар риштаи журналистика дохил шуд. 

Баъдтар, вай ба РДСУ, ба таври ғоибона дар Маскав гузашт. Пас аз таҳсил вай ба таҳсил ва машғул шудан ба фаъолияти услубӣ.

## Эзоҳ

## Пайванд

* 
* 

Гурӯҳ:Зодагони Маскав
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони 15 июн
Гурӯҳ:Зодагони соли 1994
Аму Ҳоҷӣ

**Аму Ҳоҷӣ** () — марди бехонумони эронӣ, ки бо «чиркинтарин одами ҷаҳон» маъруф буд.  Аму Ҳоҷӣ номи аслии ӯ набуд, балки лақаби ба пиронсолон гузошташуда буд. Ҳоҷӣ дар деҳаи Қаҳрори Деҷгоҳи Форс дар байни як кулбаи муваққатӣ ва сӯрохи замин зиндагӣ мекард. Аз тарси собун ва об, ӯ зиёда аз 50 сол оббозӣ намекард, аммо дар охири соли 2022, чанде пеш аз маргаш, маҷбур шуд, ки ин корро кунад. Ӯ 23 октябри соли 2022 дар Қаҳрори Деҷгоҳ даргузашт .

Дар соли 2013 филми мустанаде бо номи *«Зиндагии аҷиби Аму Ҳоҷӣ»* дар бораи ӯ б навор гирифта шудааст. 

## Эзоҳ
ТАЛКО Арена

**ТАЛКО Арена** — варзишгоҳи бисёрсоҳаи шаҳри Турсунзода. Он барои 13770 тамошобин пешбинӣ шудааст. Ин майдони хонаи бошгоҳи футболи «Регар-ТадАЗ» мебошад,  ки дар лигаи олии Чемпионати Тоҷикистон ширкат мекунад. Дастаи мунтахаби Тоҷикистон низ дар варзишгоҳ чанд бозӣ анҷом медиҳад.

## Таърих
Варзишгоҳи Металлург соли 1960 сохта ба истифода дода шуд. Соли 1998 Ширкати алюминии Тоҷикистон (ТАЛКО) варзишгоҳи кунуниро дар ҷои бинокорони кӯҳна бунёд кард. Дар он вақт стадион як трибунаи ғарбӣ барои 3050 тамошобин дошт. Соли 2003 дар варзишгоҳ аввалин бозсозӣ сурат гирифт, ки дар ҷараёни он минбари дуюм - шарқӣ сохта шуда, иқтидори варзишгоҳ ба 6000 нафар расонида шуд. Соли 2008 таҷдиди дуюм сурат гирифт, ки дар рафти он варзишгоҳ ду минбари паҳлӯӣ дошт ва инчунин бо сабаби шабоҳати сақфаш ба ҳам печидани трибунаҳо буд. Баъди ин таъмир иқтидори варзишгоҳ 13770 нафарро ташкил дод. Дар солҳои 2016-2017 севумин таҷдиди пайдарпай анҷом дода шуд, ки дар рафти он варзишгоҳ пурра таъмир карда шуд ва иқтидори он тағйир наёфтааст - 13770. Ҳангоми азнавсозӣ курсиҳо пурра иваз карда шуда, трибунаҳои батареяҳои офтобӣ ва ипподромҳои нав, ки бо навтарин таҷҳизоти садо ва таблоҳо муҷаҳҳаз шудаанд, сохта шуданд. Варзишгоҳ инчунин бо камераҳои назоратӣ муҷаҳҳаз карда шуд. Ҳангоми бозсозии варзишгоҳ тасмим гирифта шуд, ки номи «**ТАЛКО Арена**» иваз карда шавад. Ифтитоҳи варзишгоҳ моҳи марти соли 2017 баргузор шуд. Соли 2009 дар варзишгоҳи «Металлург» марҳилаи ниҳоии Ҷоми раиси AFC-2009 баргузор шуд. Дар варзишгоҳ ба ҷуз аз мусобиқоти варзишӣ ва бозиҳои варзишӣ, ҷашну чорабиниҳои сатҳи шаҳрӣ ва давлатӣ баргузор мешаванд.

## Пайвандҳо
https://web.archive.org/web/20170210185101/http://www.news.tj/ru/news/sports/20170208/talko-arena-vmesto-metallurga-v-tursunzade-pereimenuyut-stadion

Гурӯҳ:Варзишгоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Варзишгоҳҳои футбол дар Тоҷикистон
Хайме Рамон Лусинчи

**Хайме Рамон Лусинчи** ( ); (27 майи 1924 таваллуд шудааст - 21 майи 2014 вафот кардааст) — президенти Венесуэла буд. Хайме Рамон Лусинчи 21 майи соли 2014, шаш рӯз пеш аз 90-солагии худ даргузашт. 

## Манбаъ

Гурӯҳ:Президентҳои Венесуэла
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1924
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2014
Октавио Лепаж

**Октавио Лепаж Баррето** (); ) — сиёсатмадор ва ҳуқуқшиноси Венесуэла буд.

Октавио Лепаж 6 январи соли 2017 дар синни 93-солагӣ даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Венесуэла
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гургсорон (Турон)

**Гургсорон** (), **Гургсор** — номи шаҳрест дар Турон, гоҳе дар Мозандарон низ гуфта шудааст, ки Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» аз он ёд мекунад.

Афросиёб Бежанро асир гирифта, дар Чоҳи аржанг зиндонӣ кард ва ба сари чоҳ санги вазнинеро, ки гӯё Аквондев ба сӯи бешаи Чин андохта буд, гузошт. Кайхусрав ба Ҷоми гетинамой ба сӯи шаҳри Гургсорон нигарист:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоҳнома
Гургунак

**Гургунак** — навъе аз тутҳои бедонаи маҳаллӣ; селексияи халқист.

Баргаш байзашакли нӯгтез (дарозиаш 9,5 см, бараш 6,5 см), бечок, дандонаҳояш майда, рӯяш суфтаи тӯр-тӯр, пушташ пашмакдор. Навдаҳояш кӯтоҳ, ғафс ва сурхи сафедтоб. Мевааш (дарозиаш 17-23 мм, бараш 12-13 мм) лунда ё устувонашакл, сафеди гулобитоб, сероб ва ширин. Гургунакро баъзан саҳван «Қандак» мегӯянд. Ҳосилаш нимаи аввали июл мепазад. Меваашро асосан тар мехӯранд, ширинӣ мепазанд ва хушконда тутмавиз мекунанд. Тутмавизаш бесифат аст. Дарахташ зудсабзи серҳосил. Дарахти 50-солааш 7,5 м қад мекашад. Бештар дар деҳаи Дардари ноҳияи Айнӣ ва баъзе деҳаҳои ноҳияи Кӯҳистони Масчо дучор меояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Смольский Н. В. Культура тутового дерева в Зеравшанской долине//Дар кит.: Плодовые Среднего Таджикистана. Л., 1935.

Гурӯҳ:Навъҳои тут
Гурдаи гови ҳисорӣ

**Гурдаи гови ҳисорӣ** — навъе аз ангурҳои дерпазаки маҳаллӣ, селексияи халқист.

Баргаш миёнаҳаҷм (14,6 х 14 см), панҷпарра, чоки байни парраҳояш амиқ, рӯяш тӯр-тӯр, қафояш пашмакдор, думчааш дарози сурхтоб. Гулаш якҷинсаи модина, бештар аз гарди гули Ангури сиёҳ, Тоифии сурх ва Ҷавз гардолуд мешавад. Хӯшааш махрутшакл (214—340 г), шингилҳои болоияш инкишофёфта. Ғужбаш калони лунда (вазни 100-тоаш 560—610 г), рангаш бунафши сиёҳтоб. Ғужмаш ғафси сахт, гӯшташ хамираки сероб, хуштаъм ва андак нордон, 2-4 дона тухми калон дорад. Дар таркиби ангури расидааш 21-24 % қанд ва 5,5-6 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Токаш миёнасабз, 25-30%-и навдаҳояш самаровар, хосса пунбакҳои қисми поёнии нартҳояш серҳосиланд (ҳангоми 5-7 буғум монда буридан ҳосили хуб медиҳад). Ниҳолашро аз рӯи тартиби 2,5х2,5 ва 3×2 м мешинонанд. Давраи нашваш 145—160 рӯз. Нимаи май гул карда, мевааш дар шароити иқлими водии Ҳисор охири сентябр мепазад. Аз ҳар га 110—130 сентнер ҳосил меғундоранд. Ҳосилашро тар мехӯранд, ба ҷойҳои дур мекашонанд, дар майкашӣ истифода мекунанд (то 2-3 моҳ нигоҳ доштан мумкин). Гурдаи гови ҳисорӣ барои рӯёндани дигар навъҳои ангур ба кор бурда мешавад. Асосан дар деҳаҳои Хонақоҳи Кӯҳӣ ва Бедаки ноҳияи Ҳисор, инчунин деҳаи Қаратоғи ноҳияи Турсунзода ва баъзе навоҳии вилояти Сурхондарё (бо номи «Гурдаи гов» ё «Дили гов») ва ноҳияи Китоби вилояти Қашқадарё (бо номи «Сагал қаро»)-и Узбакистон парвариш меёбад. Токаш нисбат ба дигар навъҳои дерпази Осиёи Марказӣ ба сармову камобӣ тобовар буда, аз қарасон бештар зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Гурдаи сунъӣ

**Гурдаи сунъӣ** — дастгоҳ барои ҳемодиализ.

Соли 1913 олими амрикоӣ Ҷон Абел дастгоҳи ҳемодиализро ихтироъ кард, ки шабеҳ ба гурдаи сунъӣ буд. Соли 1944 олими ҳолландӣ Вилям Колф бори аввал дар амал гурдаи сунъиро истифода бурд. гурдаи сунъиро бо мақсади пок кардани хун аз моддаҳои заҳрнок, ҳамчунин танзими мувозанати обу электролитҳо ва кислотаю ишқорҳо дар бадан ба кор мебаранд. гурдаи сунъӣ дар мавриди заҳролудии шадид барои аз бадан дур кардани заҳр ва ҳангоми уремия барои муваққатан ба ҷо овардани вазифаи гурда муҳим аст. Дар аснои нақси музмини гурдаҳо ҳемодиализ мунтазам ва бардавом гузаронида мешавад. Истифодаи гурдаи сунъӣ барои беморони гирифтори ҳипотензияи шараёнӣ, хунравии узвҳои дарунӣ, ихтилоли модарзоди лахтабандии хун тавсия намешавад.
Вазифаи асосии гурдаи сунъӣ диализ буда, дар ҳангоми он ҳаҷми умумии хун тағйир намеёбад. Диализ имкон медиҳад, ки аз плазмаи хун моддаҳои массаи молекулаашон хурд (электролитҳо, карбамид, креатинин, кислотаи пешоб ва ғ.) дур карда шаванд. Сохти гурдаи сунъӣ гуногун бошад ҳам, онҳо аз рӯи нақшаи ягона кор мекунанд. гурдаи сунъӣ аз диализатор, дастгоҳи таҳия ва ба диализатор фиристодани маҳлул, асбоби перфузия (барои тавассути диализатор ҳаракат додани хун мусоидат мекунад) ва монитор иборат аст. Диализатор аз мембранаи нимнуфузпазири селлюлозӣ ё синтезӣ таркиб ёфта, қисми асосии гурдаи сунъӣ мебошад.

Маҳлули диализӣ аз ионҳои натрий, калий, калсий, магний, атсетат ё гидрокарбонат, хлор, баъзан глюкоза иборат аст; фишори осмосии он ба фишори осмосии плазмаи хуни одами солим наздик мебошад. Аз хун ба маҳлули диализӣ гузаштани заррачаҳо ба тафовути консентратсияи моддаҳо дар ду ҷониби мембрана (диффузия), ҳамчунин ба фарқи байни фишори гидравликии хун ва маҳлули диализӣ (ултраполоиш) вобаста аст.

Соли 2013 як гурӯҳ олимони амрикоӣ аз Маркази тибби таҷдидии Беморхонаи шаҳри Массачусет зери роҳбарии Х. Отто бо усули биомуҳандисӣ гурдаи сунъӣ ихтироъ намуданд. Барои ин кор аз узви калламуши фавтида истифода карда шуд. Ҳуҷайраҳои гурдаи калламушро бо маҳлули махсус шуста, фақат «қолаб»-и онро, ки аз бофтаҳои пайвандӣ ташаккул ёфтааст, маҳфуз монданд. Барои таҳияи рагҳои хунгард ва ҳуҷайраҳои полоишии гурда ба қолаб ҳуҷайраҳоеро, ки аз ҷанини калламуш гирифта буданд, ҷой доданд. Чунин узви сунъӣ берун аз ҷисми ҳайвон ва ҳангоми дар ҷои гурда пайванд намудан, хунро тоза ва ба миқдори муайян пешоб ҳосил кард. Вале кори он нисбат ба кори гурдаи аслӣ бад буд. Эҳтимол ин аз он сабаб рух дода бошад, ки ҳуҷайраҳо аз организми ноболиғ гирифта шуда буданд. Ба ҳамин усул гурдаи сунъии хуку одам низ ба вуҷуд оварда шудааст ва дар оянда имкони аз ҳуҷайраҳои худи бемор таҳия сохтани чунин гурда низ вуҷуд дорад. Т. Қодирӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Гурда
Гурдаи гови турконӣ

**Гурдаи гови турконӣ** — навъе аз ангурҳои маҳаллии миёнсол, селексияи халқист.

Баргаш калони гирда (андозааш 16,8 х 16 см), панҷпарра, чоки байни парраҳояш рӯякӣ (канори парраҳо қифмонанд), сабзи сиёҳтоб, пушташ каме пашмакдор. Гулаш дуҷинса, хӯшааш (вазнаш 200—240 г) миёнаҳаҷми дукшакл, камшингил; ғужбаш зич, калони гирда (вазни 100-тоаш 520 г), зарди сабзтоб. Ғужмаш ғафсу шаффоф, мумпардааш маҳин. Гӯшташ хамираки сароб, ширин, андак нордон, таъми ангури обаки сабзро дорад. Тухмаш (2-3 дона) калони нӯгборик. Дар таркиби ангури нағз расидааш 20-22 % қанд ва 4-5 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Токаш миёнасабз, 24-28 дарсади навдаҳояш самаровар. Дар заминҳои лалмӣ низ хуб мерӯяд. Ҳангоми ба хавоза бардоштан ва 6-8 буғум монда буридани навдаҳояш ҳосил зиёд мешавад. Даври нашваш 135—145 рӯз; охири май гул карда, мевааш аввали сентябр мепазад. Аз ҳар га 80-100 сентнер ҳосил меғундоранд. Асосан тар мехӯранд; дар майкашӣ низ истифода мекунанд. Дар деҳаи Турконии ноҳияи Муъминободи вилояти Хатлон ва деҳаҳои гирду атрофи он парвариш меёбад. Токаш ба сармо ва камобӣ тобовар буда, бештар ба касалиҳои гардаву қарасон гирифтор мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Гурдия

**Гурдия** (; ) — зани ашрофзода ва ҷанговари эронӣ аз хонадони Меҳрон, духтари Баҳроми Гушнасп ва хоҳари Баҳроми Чӯбин, ҳамсари Баҳроми Сиёвушон, сипас ҳамсари Вистаҳм ва дар охир ҳамсари Хусрави Парвиз, яке аз шахсиятҳо дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ.

Зани бо рою тадбир, дар дониш аз Ҷомосп — ҳакими замони Луҳроспу Гуштосп бартар буд. Борҳо ба бародараш Баҳроми Чӯбина панд дода, ӯро аз роҳи пешгирифтааш — ҳавою ҳаваси соҳиб шудан ба тоҷу тахти Эрон нигоҳ доштан мехост. Баҳроми Чӯбинаро барои шоҳи Эрон шудан сарварони сипоҳ, дабири бузург — мубади зардуштия ва дигарон ташвиқ мекарданд. Гурдия онҳоро низ сарзаниш мекард, яъне ӯ зане буд, ки панди мардон медод. Гурдия бо далелҳо сухан мегуфт, таърихи ниёгонро ба ёд меовард. Ба гуфтаи ӯ, баъзе шахсон Рустаму Золу Гударзро сазовори тахти шоҳӣ медонистанд, вале ин паҳлавонон ба сабаби надоштани фарри шоҳӣ (каёнӣ) ин даъватро намепазируфтанд. Аксари атрофиён Гурдияро чун зани покдоман, некусухан эътироф мекарданд ва гуфторашро мувфиқ ба дафтари ниёгон медонистанд. Гурдия дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ инчунин зани ҷанговар, гурзбардору теғбадаст мебошад. Вай ба муқобили фиристодаи хоқони Чин — Тувург ҷанг карда, ӯро ба қатл мерасонад. Инчунин ба дасти Гурдия хол (бародари модар)-и Хусрави Парвиз — Густаҳам кушта шуд. Бо даъвати Гурдӯй — бародари дигари Гурдия, ки дар даргоҳи Хусрави Парвиз хидмат мекард ва ба миёнаравии завҷаи ӯ Гурдия ба назди Хусрави Парвиз омад ва завҷаи ӯ шуд. Гурдия чораю тадбир меҷуст, ки ҳукмронии шаҳри Райро, ки ниёгонаш дар он ҷо ҳоким буданд, ба даст биёварад. Боре ӯ гурбаеро зебу оро дода, ба зини асп нишонд. Гурба дар болои зин чун кӯдаке ба назар мерасид. Ӯ ин аспро бо гурба аз пеши Хусрави Парвиз гузаронд. Хусрав аз ин манзара ба завқ омада, бисёр бихандид ва ба Гурдия ҳукмронии шаҳри Райро бахшид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хонадони Меҳрон
Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Гурӯҳ:Сосониён
Гурдаи гови хуфакӣ

**Гурдаи гови хуфакӣ** — навъе аз ангурҳои маҳаллӣ, селексияи халқист.

Баргаш калони серчок, чоки байни парраҳояш амиқ, рангаш сабзи сиёҳтоб, рӯяш бепашмак. Гулаш дуҷинса, хӯшааш калони махрутшакл (дарозиаш 22-28 см, бараш 16-18 см, вазнаш 600—620 г), сершингил, шингилҳои болоияш инкишофёфта. Ғужбаш калон (вазни 100-тоаш 580—610 г), зарди сабзтоб, ғужмаш ғафс ва чандир. Гӯшташ хамираки карсосӣ, серобу ширин, хуштаъм ва хушбӯй, 2-3 дона тухми калони қаҳваранг дорад. Дар таркиби ангури пухта расидааш 19-21 % қанд ва 3,8-4,6 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Токаш тезсабз, 28-30 дарсади навдаҳояш самаровар. Дар заминҳои лалмӣ низ хуб месабзад. То охири тирамоҳ 80-85 дарсади навдаҳояш мерасанд. Давраи нашваш 146—155 рӯз. Охири май гул карда, меваш нимаи сентябр мепазад. Ҳосилашро асосан тар мехӯранд, мехушконанд, дар майкашӣ истифода мебаранд. Ҳангоми хушконидан 23-44 % мавизи хушсифат ҳосил мешавад. Асосан дар деҳаи Хуфаки ноҳияи Рашт ва деҳаҳои гирду атрофи он мепарваранд. Токаш ба сармо, камобӣ тобовар буда, аз касалиҳои гарда ва қарасон зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо