open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бозори ҷаҳонӣ

**Бозори ҷаҳонӣ** — яке аз қисматҳои таркибии иқтисоди ҷаҳонӣ, ки бахшҳои талабот ва пешниҳодро дар бар мегирад; системаи собити муносибатҳои пулию молӣ байни давлатҳо, соҳибкорон, ташкилотҳои тиҷоратӣ, фирмаҳои давлатҳои гуногун, ки дар тақсимоти байналмилалии меҳнат байни ҳамдигар робита доранд. Бозори ҷаҳонӣ аз намудҳои гуногуни бозори ашё, бозори хидматрасонӣ, бозори молиявӣ, бозори захираҳо, аз ҷумла бозори захираҳои меҳнатӣ иборат аст. Фаъолияти бозорҳои ҷаҳонии ашё (мол) ва хидматрасонӣ аз тариқи созишномаи байналмилалии молҳо танзим карда мешавад. Дар ҳар бозори мол марказҳои савдои худӣ — «бозорҳои асосӣ» ташкил меёбанд, ки нархи онҳо дар савдои молҳои муайян шарти асосӣ аст. Вобаста ба тарзи ташкили савдо бозорҳо гуногун мешаванд, мас., биржаи мол, музояда, савдо, намоишгоҳу ярмаркаҳои байналмилалӣ ва ғайра.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бозорҳои иқтисодӣ
Гурӯҳ:Иқтисоди ҷаҳонӣ
Изодинамия

**Изодинамия** (аз изо… ва dynamis — қувва, неру, қобилият), **қонуни изодинамия** — имкони иваз кардани як моддаи ғизоӣ ба моддаи ғизоии дигар бо эквивалентҳо ва таносуби миқдорӣ.

Истилоҳи изодинамияро соли 1883 физиологи олмонӣ М. Рубнер ба илм ворид кардааст. Мас., 1 г карбоҳидратро метавонад 1 г сафеда иваз кунад (ҳангоми оксид шудани сафеда ва карбоҳидратҳо дар андомгон 4,1 ккал/г озод мешавад); 2,27 г сафеда мувофиқ ба 1 г чарбӣ аст (ҳангоми оксид шудани 1 г чарбӣ 9,3 ккал/г озод мешавад). Вале дар мавриди иваз кардани як модда ба моддаи дигар бояд баъзе маҳдудиятҳо риоя шаванд, зеро моддаҳои ғизоӣ бояд на танҳо неруро такмил диҳанд, балки хароҷоти андомгонро низ барқарор намоянд. Ин бештар ба сафедаҳо, ки миқдорашон дар ғизо бояд аз сатҳи муқаррарӣ кам набошад, дахл дорад. Карбоҳидратҳо ва чарбӣ метавонанд ҳамдигарро то ҳадди имконпазир иваз кунанд. Истеъмоли барзиёди сафеда барои ҷигар гаронӣ ба бор меорад; зиёд будани чарбӣ муҷиби куллан оксид нашудани маҳсули мубодила ва падид омадани бемории атсидоз мешавад. Моддаҳои асосие, ки талафоти неруии андомгонро барқарор месозанд, карбоҳидратҳо мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Фронти халқии Тоҷикистон

**Фронти халқии Тоҷикистон** (*Ҷабҳаи мардумии Тоҷикистон*) — як ҷунбиши низомӣ-сиёсӣ аст, ки дар 19 июни 1992 таъсис шуд. Яке аз ширкаткунандагони аслии Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон дар солҳои 1992—1997, ки дар канори давлат алайҳи Иттиҳоди мухолифини тоҷик меҷангид. То 8000 ҷангҷӯ ба унвони бахше аз ҷабҳа хидмат мекарданд.

## Таърих
Моҳи июни соли 1992 мубориза алайҳи Иттиҳоди мухолифони тоҷик оғоз кард. Муассисони ин ҷунбиш Сангак Сафаров ва Сафаралӣ Кенҷаев буданд. Он базудӣ дар миёни ҳокимони Тоҷикистон маҳбубият пайдо кард ва тирамоҳи соли 1992 собиқадорони Артиши Шӯравӣ ва КГБ, милисаҳои маҳаллӣ ва кормандони ҳифзи ҳуқуқ ба Фронти халқӣ пайвастанд. Раҳбарияти фронт баъдан бо сабаби ҳузури зиёди кормандони собиқи КГБ бо номи «Юрчикӣ», ки ба номи Юрий Андропов ном дошт, маъруф шуд. Ба дунбол, дар охири соли 1992 бештари ҷонибдорони раисиҷумҳури пешин Раҳмон Набиев ба Фронти халқӣ пайвастаанд.

18 декабри соли 1992 аз ҷониби Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Қарор «Дар бораи таъсиси Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба имзо расида, он дар заминаи «Фронти халқӣ» ва қувваҳое, ки Ҳукумати конститутсиониро ҷонибдорӣ мекарданд, таъсис дода шуд.

27 июни соли 1997 ҷунбиши Фронти халқии Тоҷикистон барҳам дода шуд. Дар пайи созишномаи сулҳи соли 1997 чанд воҳиди фронт ба ҳайати Артиши миллии Тоҷикистон дохил шуданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон
Артиши миллии Тоҷикистон

**Артиши миллии Тоҷикистон** () — маҷмуъи нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки барои дифоъ аз худсолорӣ ва якпорчагии кишвар ташкил шудааст.

Артиши миллии Тоҷикистон 23 феврали 1993 бо қарори Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар заминаи «Фронти халқӣ» ва гурӯҳҳои мусаллаҳе ташкил шуд, ки аз ҳукумати қонунӣ пуштибонӣ мекарданд. Дар марҳалаи аввал ҳадафи аслии таъсиси Артиши миллии Тоҷикистон ташаккули нерӯи низомие буд, ки қодир ба нигаҳдошти дастовардҳои истиқлол бошад, озодии шаҳрвандон ва амнияти кишварро таъмин кунад. Вобаста ба ин вазифа гурӯҳҳои зудамал ташкил карда шуданд, ки хешкории аслиашон мубориза бо дастаҳои зиддиҳукуматӣ ва посдошти сохти конститутсионӣ буд. Дар соли 1994 ягонҳои Вазорати дифоъ бештари қаламрави кишварро зери назорат гирифтанд. Солҳои 1994 — 96 марҳалаи дуюми ташаккули сифатан нави Артиши миллии Тоҷикистон оғоз ёфт. Омодасозии афсарони касбӣ дар Коллеҷи ҳарбии Тоҷикистон (Донишкадаи ҳарбӣ) ва омӯзишгоҳҳои низомии Русия оғоз шуд, низомномаву ойинномаҳо ва дигар санадҳои меъёриву ҳуқуқӣ таҳия шуданд. Дар ин давра дар сохтори Артиши миллии Тоҷикистон нерӯи заминӣ, нерӯи ҳавоӣ, нерӯи падофанди ҳавоӣ ташкил шуданд. Ба таъсиси Қӯшуни таъйиноти махсус аҳамияти хоса дода шуд. Баъди имзои Созишномаи сулҳу истиқрори миллӣ байни ҳукумати конститутсионӣ ва роҳбарии мухолифин (1997) марҳалаи сеюми (охирини) таъсиси Артиши миллии Тоҷикистон оғоз гардид. Дар ин марҳала бо ёрии бевоситаи дастгоҳи мушовирони низомии Русия дар Артиши миллии Тоҷикистон шохаҳои нави нерӯҳо таъсис дода, усулҳои самарабахши мудирият, омодагии ҷангӣ ва амалиётии нерӯҳо ба роҳ монда шуданд. Ҳоло Артиши миллии Тоҷикистон аз се намуди қӯшун: Қӯшунҳои хушкигард, Қувваҳои ҳарбии ҳавоӣ ва мудофиаи зиддиҳавоӣ, Қӯшунҳои зудамал иборат аст.

## Нигаред низ
* Қувваҳои мусаллаҳи Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Артиши Тоҷикистон
Вилояти Дошоғуз

**Вилояти Дашогуз** () — яке аз вилоятҳои Туркманистон аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Наҷмуддин Муҳаммади Ровандӣ

**Наҷмуддин Муҳаммад Абубакри Ровандӣ** (; ) — , , хаттот ва и форс-тоҷики даврони Салҷуқиён.

## Зиндагинома
Дар Исфаҳон илмҳои замонашро омӯхт. Дар замони салтанати Туғрал ибни Арслон ба дарбори Салҷуқиён даъват шуд. Баъдтар ба Ҳамадон омада, ба хаттотӣ пардохт. Баъди кушта шудани Туғрал ва инқирози давлати Салҷуқиён Ровандӣ ба Ироқ ва аз он ҷо ба Осиёи Сағир сафар кард.

Асари ҳаҷман бузурги ӯ «Роҳату-с-судур ва ояту-с-сурур» мебошад, ки аз таърихи хонадони Салҷуқӣ баҳс мекунад. Деҳхудо дар «Луғатнома» намунаи ашъори ӯро овардааст. Ҳамчунин ӯ қайд кардааст, ки Ровандӣ рисолае бо номи «Усули хат» дорад. Дар он 70 намуди хатро нишон додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Соя (кӯл)

**Соя —** кӯл дар натиҷаи фаромадани санг аз кӯҳ ва баста шудани дарёчаҳои кӯҳӣ ба вуҷуд омада, дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Тоҷикистон. Дар баландии 1701 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст  . Бар — 100 м .

## Тавсиф
Соя кӯли дуюм дар обшори кӯлҳои Марғузор дар водии Ҳафткӯл (Кӯҳҳои Фан) мебошад. Аз ҷиҳати ҷуғрофӣ кӯл тавре ҷойгир аст, ки сатҳи об тамоми рӯз дар соя мемонад. Барои ҳамин аст, ки «соя» ном дорад .

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Хурдак (кӯл)

**Хурдак** — кӯл дар натиҷаи фуромадани санг аз кӯҳ ва баста шудани дарёчаҳои кӯҳӣ ба вуҷуд омада, ки дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Тоҷикистон дар баландии 1870 метр аз сатҳи баҳр воқеъ .

Масоҳати умумии майдони оби кӯл 0,06 км² аст. Дарозӣ — 240 м.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Изолятор

**Изолятор** ( ‒ воситаи ҷудосозии чизе ё касе аз муҳити итроф), **инфиродгоҳ** — ҳуҷраи алоҳида барои ҷой додани одамони гирифтори бемориҳои сироятӣ ё ба онҳо монанд (беморони дарунрав, табдор ва ғ.).

изолятор яке аз қисмҳои зарурии беморхона, дармонгоҳ, осоишгоҳ, боғчаҳои бачагона, ятимхона, хобгоҳ, бунгоҳҳои тиббии вокзалҳо, бандаргоҳҳо ва ғ. мебошад. Изолятор-ҳо бояд дуртар аз анбори хӯрокворӣ, ошхона, манбаъҳои таъмини об ҷойгир карда шаванд. Ҳангоми тоун, вабо ва бемориҳои дигари хавфнок беморон то пурра шифо ёфтан дар изолятор бистарӣ мегарданд. Ин навъ изолятор-ҳо мувофиқи дастуруламали хосса ҷиҳозонида мешаванд (нигар Карантин, Обсерватсия). Бинои изолятор бояд тозаву озода бошад. Ба он хояндагон, хомӯшакҳо, кӯрпашша, магас ва ғ. бояд роҳ наёбанд. Кормандони изолятор ҳангоми ба назди бемор даромадан аз хилъат, кулоҳ ва ниқоби докагии махсус истифода мекунанд. Дар аснои нигоҳубини беморони изолятор риоя кардани талаботи қатъии зиддивогирӣ (истифодаи зарфи алоҳида, гандзудоии мунтазами ҳавои хона, зарф, либоси таг, асбоби рӯзгор) ҳатмист. Одамони гирифтори грипп, сурфакабутак ва сурхчаро дар хонаи алоҳида ё ба як кунҷи хона парда кашида хобондан мумкин аст. Ба бемор косаву табақ, сару либос ва лавозимоти бистарӣ ҷудо карда, ашёи хона ва косаву табақҳоро мунтазам гандзудоӣ мекунанд. Парасторон бояд ба қоидаҳои нигоҳубини бемор ва маслиҳатҳои духтур қатъӣ риоя кунанд. Дар ҳолатҳои зарурӣ ба парасторон моя (ваксина) гузаронида мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Роҳату-с-судур

«**Роҳату-с-судур ва ояту-с-сурур**» () — асари таърихии Наҷмуддин Муҳаммади Ровандӣ, ки соли 1221 таълиф шудааст. «Роҳату-с-судур ва ояту-с-сурур» ба шарҳи воқеъаҳо ва таърихи салтанати хонадони салҷуқӣ (аз ибтидои барқароршавии сулолаи Салҷуқиён то инқирози он) бахшида шудааст.

Муаллиф зимни баёни воқеъаҳои таърихӣ аз «Шоҳнома»-и Абулқосим Фирдавсӣ мисолҳо оварда, дар охири асар вазъи сиёсии баъзе шаҳрҳои Мовароуннаҳру Хуросонро баъди истилои Хоразмшоҳиён баён намудааст. «Роҳату-с-судур ва ояту-с-сурур» дар Лондон (1921), Исфаҳон (1964) чоп ва ба забони туркӣ (1960), руси (1939) тарҷума шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Хоҷаалӣ Бозорӣ

**Хоҷаалӣ Бозорӣ** () — и форс-тоҷик (асри 16).

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Астаробод. Дар чанде аз монобеи адабӣ, аз ҷумла «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ чун шоири хуштабъу ширинсухан ёд шудааст. Намунаҳо аз осораш (ғазалҳо, рубоиҳо, қитъаҳо) ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1, Д., 1988.
Мирзоқул Бозоров

**Мирзоқул Бозоров** (1907, деҳаи Заркӯҳ, ноҳияи Исфара — 14 майи 1974, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1957), Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1947).

## Зиндагинома
Солҳои 1930-1934 колхозчии колхози ба номи Сюрупа, 1934-64 раиси колхоззҳои «Болшевик», «Пахтакор», «Коммунизм» ва ба номи Свердлови ноҳияи Исфара буд. Аз соли 1964 нафақагири шахсӣ. Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 5).

## Ордену медалҳо
Бо 2 ордени Ленин, ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо (аз ҷумла медалҳои тило ва нуқраи НКХХ СССР) сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Мурод Бозоров

**Мурод Бозоров** (*Бозоров Мурод Аҳмадҷонович*; зод. 29 июни 1957, ноҳияи Марҳамат, вилояти Андиҷон, ҶШС Узбакистон) — домпизишк, доктори илмҳои байторӣ (1994).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти кишоварзии ш. Ивановои Руссия (1984). Байтори калони Филиали осиёимиёнагии Институти таҳқиқоти илмии умумииттифоқии оқсили Душанбе (1984-86), сарбайтор (1986-87), аспирант (1987-89) ва ходими илмии Институти таҳқиқоти илмии умумииттифоқии оқсили ш. Владимири Федератсияи Руссия (1989-90), ходими калони илмӣ (1990-93) ва мудири лабораторияи ташхисоти Филиали осиёимиёнагии Институти таҳқиқоти илмии умумииттифоқии оқсили ш. Душанбе (1993), директори Институти осиёимиёнагии оқсили ш. Душанбе (1993 −2000), ходими илмии пешбари Муассисаи илмӣ-истеҳсолии «Биопрепаратҳо»-и ш. Душанбе (аз 2000). Муаллифи 90 мақолаи илмӣ ва 10 шаҳодатномаи муаллифист.

## Осор
* Реакция эритроиммунноадсорбции при изучении ящура (ҳаммуаллиф). Владимир, 1989;
* Иммунноферментный метод с биотинстраптоавидином при ящуре (ҳаммуаллиф). Владимир, 1991;
* Иммунноферментный метод при диагностике ящура (ҳаммуаллиф). М., 1991;
* Иммунноферментный метод с биотинстрептоавидином при ящуре (ҳаммуаллиф). Д., 1993;
* Технология и контроль изготовления противоящурных биопрепаратов с помощью ускоренного ИФМ (ҳаммуаллиф). Харьков, 1993.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Неъмат Бозоров

**Неъмат Бозоров** (*Бозоров Неъмат Исмоилович*; зод. 1.4.1954, Деҳнав, вилояти Сурхондарё, ҶШС Узбакистон) — ҷарроҳ-саратоншинос, доктори илмҳои тиб (1998), профессор (2001).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1977). Ҷарроҳ-онкологи Диспансери клиникии онкологии ҷумҳуриявӣ (1977-81), ординатори клиникии кафедраи бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинии Институти маркази такмили ихтисоси духтурони ш. Маскав (1981-83), ассистенти кафедраи ҷарроҳии стоматологии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (1983-87), аспиранти кафедраи ҷарроҳии стоматологии Институти тиббии ш. Киев (1987-90), ассистенти кафедраи ҷарроҳии стоматологӣ (1990-93), дотсент (1994-98), профессор (1999—2008) ва мудири кафедраи онкологияи ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино (аз 2008). Муаллифи зиёда аз 259 асари илмию методӣ, аз ҷумла 117 мақола, 62 тезис, 66 навоварӣ ва 1 кашфиёт.

## Осор
* Ранняя диагностика рака шейки матки. Д., 2008;
* Современные подходы к лечению рака пищевода. Д., 2008.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Пирмат Бозоров

**Пирмат Бозоров** (1904, деҳаи Ҷигдалик, ноҳияи Конибодом — 1956, деҳаи Қарақчиқум, ноҳияи Конибодом, ҶШС Тоҷикистон) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948), иштирокдори ҶБВ (1941—1945). 

## Зиндагинома
Солҳои 1930—1941 колхозчӣ, сардори звенои колхози «Инқилоб», 1943—1956 оброн ва сардори звенои колхози «Коммунизм»-и ноҳияи Конибодом буд. Звенои Пирмат Бозоров солҳои 1945—1947 ба гирифтани ҳосили фаровони пахта муваффақ шудааст.

## Орену медалҳо
Бо орденҳои Ленин, «Нишони Фахрӣ» ва медалҳо қадрдонӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Саноат Бозорова

**Саноат Бозорова** (*Бозорова Саноат Шукуровна*; зод. 29 августи 1932, шаҳраки Роҳатӣ, ноҳияи Янгибозор) — омӯзгор, доктори илмҳои педагогика (2006), профессор (2010)

## Зиндагинома
Саноат Бозорова 29 августи 1932 дар шаҳраки Роҳаии ноҳияи Янгибозор дар хонаводаи хидматгори давлатӣ ба дунё омадааст. Солҳои 1941—1952 мактаби шабонаи кор­гарҷавонони шаҳри Душанбе ва дар солҳои 1952—1957 факултети забон ва адабиёти руси Институти давлатии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро таҳсил кардааст.

## Корнома
Муаллими мактаби № 25; № 37 ва мактаб-интернати № 2, шаҳри Душанбе (1957—1964). Муалллими калон, дотсенти кафедраи фалсафаи ДДОТ (1964—1998). Дотсент, мудири кафедраи фалсафа, муовини ректор оид ба тарбияи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон (1998—2004). Дотсенти кафедари фалсафаи Донишгоҳи технологии Тоҷикистон (2004—2005). Дотсенти кафедраи фалсафаи ДМТ (2005—2006). Аз 2007 профессори кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи С. Улуғзода кор кардааст.

## Фаъолияти илмӣ
Саноат Бозорова аз аввалинҳост, ки ташаккули асосҳои назариявии маълумоти педагогӣ ва вазифаҳои стратегии макотиби олӣ, фалсафаи тарбия ва роҳҳои рушди он дар заминаи омӯзиши шахсият (ҷиҳати тақвият додани андеша ва афкори роҳбари гурӯҳ)-ро барои соатҳои тарбиявӣ дар макотиби олӣ мавриди ҳаллу фасли илмӣ қарор додааст.

Муаллифи 8 рисола, 10 дастури методӣ ва зиёда аз 100 мақолаи илмӣ-методӣ мебошад.

## Унвону ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи ҶШС Тоҷикистон (1964),
* Аълочии мактаби олии ИҶШС (1982).

## Осор
* Интернациональное воспитание рабочего класса. Д., 1984. 115 с.
* Воспитание — важнейшая стратегическая задача ВУЗа. Д., 2002. 104 с.
* Образование: история возникновения и развития. Д., 2005. 230 с.
* Теоретические основы становления и развития высшего педагогического образования Таджикистана. Д., 2006. 326 с.
* Философия воспитания: пути совершенствования (социально-практический аспект). Д., 2010. 244 с.
* Педагогика высшей школы. Конспект лекций для аспирантов. Д., 2013. 181 с.
* Маориф ва аҳаммияти он барои такмили мутахассисони оянда. Д., 2004;
* Маориф: таърихи пайдоиш ва рушди он. Д., 2005;
* Асосҳои назариявӣ ва ташаккули маълумоти педагогӣ. Д., 2006;
* Фалсафаи тарбия: роҳҳои рушди он. Д., 2008;
* Тарбия дар заминаи омӯзиши шахсият. Д., 2010;
* Тарбия яке аз вазифаҳои стратегии мактаби олӣ. Д., 2011;

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Лут (паёмбар)

**Лут** () — яке аз пайғамбарони исломӣ.

Дар Қуръон 27 бор зикр шудааст. Бо Иброҳим (а) дар як замон зиндагӣ кардаанд. Лут бародарзодаи Иброҳим (а) буд ва ҳатто дар яке аз марҳилаҳои сафари дур ҳамроҳи ӯ буд.

## Таърихи Лут
Лут (а) бо ҳамроҳии Иброҳим (а) аз кишвари подшоҳи Намрӯд (Ури калдониён дар Байнаннаҳрайн) берун шуд. Баъди ба Шом расидан Лут алаҳиссаломро Худованд ба унвони паёмбар ба суи Саъдум (ш. Саъдум) фиристод, ки зиндагии ногувор дошта, ба ҳамҷинсгароӣ (ливат) машғул буд . Лут (а) мавъиза мекард, кӯшиш мекард, ки ин мардумро аз гуноҳҳо бозгардонад, дар дили онҳо имон ба Худои якто оварад . Аксарияти Садумҳо, аз ҷумла зани худи Лут (а), аз гӯш кардани паёмбар худдорӣ карданд. Онон таҳдид карданд, ки Лут (а) ва андакеро, ки имон оварда буданд, аз шаҳрашон берун мекунанд. Ҳатто таҳдидҳои Лут паёмбар дар бораи азоби дарднок аз ҷониби Худованд ба онҳо таъсире намекард.

Барои ҷазо додани садумҳо Худованд фариштагони худро ба сурати инсон фиристод. Нахуст фариштагон назди Иброҳим (а) алайҳиссалом омаданд ва ӯро бо хабари таваллуди Исҳоқ шод карданд . Пас аз он фариштагон ба Садум рафтанд ва дар хонаи Лут (а) иқомат карданд. Сокинони шаҳр аз омадани меҳмонон огоҳ шуда, хонаи Лутро иҳота намуда, талаб карданд, ки онҳоро барои кайфият ба онҳо диҳад. Лут (а) ба хотири ҳифзи онҳо ба назди мардум баромад ва ба онҳо пешниҳод кард, ки духтарони худро бигиранд, аммо садумиён розӣ нашуданд ва танҳо меҳмононро мехоҳем гуфта исрор карданд. Ибни Касир ривоят мекунад, ки аз «духтарон» дар ин оят «занонро дар назар доранд, зеро мақоми паёмбар дар миёни мардум ба мақоми падар монанд аст». Сипас фариштагон гуфтанд: «Эй Лут! Мо паёмбарони Парвардигори ту ҳастем ва ба ту зиёне нарасонанд. Нисфи шаб ин ҷойҳоро бо аҳли хонаводаат тарк кунед ва ҳеҷ яке аз шумо ҷуз занатон ба ақиб нигоҳ накунад. Ба дурустӣ ки вай аз он чизе, ки мардумро дар ҳайрат меандозад. Он вақте ӯ муқаррар кардааст, саҳар хоҳад омад. Аммо субҳ хеле наздик аст!». Фаришта Ҷабраил (а), ки дар миёни меҳмонон буд, паёмбар (с) фармуд, ки дарро кушояд ва ин мардумро ба хона дароварад. Баробари ворид шудани садумиён, фариштагон чашмони онҳоро кӯр карданд.

Ҳамон шаб Лут ҳамроҳи як гуруҳи хурди муъминон шахрро тарк кард. Пас аз рафтан Худованд шаҳрро ҳамроҳ бо аҳолӣ комилан хароб кард. Дар мавзеи Садум кӯли бузурге ба вуҷуд омадааст, ки онро кӯли Лут ё Баҳри Мурда меноманд. Дар соҳили ғарбии дарёи Урдун, дар шаҳри  , дар наздикии Ҳеброн, қабри Лут  ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Пиотровский М. Б. Лут // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 148. — 315 с. — 50 000 экз. — .
* Али-заде А. А. Лут // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — . (CC BY-SA 3.0)
* Lūṭ / Heller, B.; Vajda, G. // Encyclopaedia of Islam. 2nd ed :  [англ.] : in 12 vol. / ed. by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs et al. — Leiden : E.J. Brill, 1960—2005. (платн.)

Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо викификатсияи дастии сана дар қуттӣ
Гурӯҳ:Паёмбарон дар ислом
Болор

**Болор** — ҷузъи меъморӣ, ки барои пӯшидани биноҳои иқоматӣ, маъмурӣ, фарҳангӣ ва дар сохтмони пулҳо (кӯпрукҳо) истифода мешавад.

Андоза, шакл ва иқтидори болор вобаста ба ҷой ва мавқеи истифодаи он муайян мегардад. Аслан дар меъмории биноҳо болорҳои чӯбӣ кор меоянд, ки се навъанд: лӯлаболор, чорлабболор (болори чоррах ё чортарош), болори пушти моҳӣ. Лӯлаболор навъи болорест, ки рӯйи лӯлачӯбро бо ранда ё досранда сафеду суфта намуда, фақат пушти он каме бо теша барои ҷафстар ва мустаҳкамтар ҷой гирифтани вассаҳо ҳамвор карда мешавад. Болори пушти моҳӣ аз ҷуфти болорҳое, ки байзашакл тарошида шудаанд, иборат буда, ба пушти моҳӣ шабоҳат дорад ва дар шакли пулакчаҳо кандакорӣ мешавад. Чунин навъи болорҳоро бештар шогирдони мактаби меъморию наҷҷории Самарқанду Бухоро истифода кардаанд. Дар Осиёи Миёна аз қадим бештар чорлабболору лӯлаболор маъмул буданд. Бозёфтҳои ҳафриёти бостоншиносии Панҷакенту Шаҳристон (асрҳои 5-8) ба ин гувоҳанд. Ин ду шакли болор ҳамчунин дар бунёди масҷиду мадрасаҳои асрҳои минбаъда то ибтидои асри 20 истифода мешуданд. Ҳоло низ наҷҷорони маҳаллӣ аз чунин болорҳо ва болори пушти моҳӣ дар сохтмони хонаҳои иқоматии деҳот ва чойхонаҳои Тоҷикистон истифода мебаранд. Пештар устоҳои наҷҷор андозаи хонаҳои иқоматиро аз рӯйи шумораи болор муайян мекарданд; «хонаи ҳафтболор», «хонаи нуҳболор» ва ғ. Мувофиқи анъанаҳои қадимии мардуми Осиёи Марказӣ рӯй ва баъзан ду паҳлуи болор кандакорӣ (аксар ба услуби мадохил) мешуданд. Наққошон низ болорҳоро бо нақшҳои зебо (бештар исломӣ) зинат медоданд, мас., масҷиди деҳаи Дарғ (охири асри 19) ва ғ. Дар баъзе маҳалҳо дар рӯйи болорҳо сана, номи наҷҷор ё наққош ба хатти арабӣ ва дигар нақшҳои рамзӣ акс меёфтанд (масҷидҳои Иброҳимбийи Ховалинг, деҳаи Ҳушёрии ноҳияи Варзоб, деҳаи Чиртаки ноҳияи Турсунзода ва ғ.). Дар меъмории касбии имрӯза болорҳои оҳанӣ ва оҳанубетонӣ маъмуланд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Гунбази сабз

**Гунбази сабз** ё **гунбази Паёмбар** () — қабри паёмбар Муҳаммад (с) ва ду халифаи солиҳин Абубакр ва Умар ибни Хаттоб дар ҳамонҷост, дар дохили масҷиди Масҷид ал-Набавӣ дар шаҳри Мадинаи Арабистони Саудӣ ҷойгир шудааст.

## Таърих
Санаи дақиқи бунёди гунбаз маълум нест, аммо тавсифи онро дар дастнависҳо аз ибтидои асри 12 дидан мумкин аст. То соли 1279 дар болои қабр гунбази чӯбини рангнашуда сохта шуда буд. Он баъдтар дар охири асри 15 ва соли 1817 аз нав сохта шуд. Дар соли 1837 гунбаз бори аввал ба ранги сабз ранг карда шуд ва бо номи Гунбази Сабз маълум шуд.
марказ|мини|700x700пкс| Гунбази сабз дар маҷмааи масҷиди Масҷид ан-Набавӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Масҷид ан Набӣ
Гурӯҳ:Табрезҳо
Гурӯҳ:Муҳаммад
Дулдул

**Дулдул** () — номи астари хокистарранг, нахустин хачири мусулмонон, ки ҳокими Искандария Муқавқис онро бо 
харе бо номи Уфайр ё Яъфур ба пайғамбар (с) ҳадя карда буд.

Пайғамбар (с) дар ғазваҳои зиёде бар Дулдул савор буда­ аст. Дулдул бисёр умр дида, то ба рӯзгори Муовия ибни Абу­суфён зинда будааст ва дар Янбаъ мурдааст. Муҳаммад (с) пеш аз вафоташ онро бо ҳамроҳи зиреҳаш ба Алӣ иб­ни Абитолиб (р) туҳфа кардааст ва ӯ дар ҷангҳои Ҷамал ва Сиффин бар Дулдул савор будааст. Дулдул дар адабиёти форс­тоҷик ҳамчун образи бадеӣ мав­риди истифода қарор гирифтааст:

## Адабиёт

* 

Гурӯҳ:Муҳаммад
Муизза

**Муизза** () — гурбае, ки ба паёмбар Муҳаммад (с) мансуб аст.

Ҳадисҳо тасдиқ мекунанд, ки гурба ҳайвони пок (на наҷос) аст ва аз ин рӯ ламс кардан таҳоратро вайрон намекунад.

Тибқи ривоятҳо, вақте ки гурба дар остини ҷомае, ки дар паҳлӯяшон печонида шуда буд, хоб кард, Муҳаммад (с) барои халалдор накардани хоби ӯ порчаеро аз остин буридан ихтиёр кард. Ҳангоми мавъизаҳои Муҳаммад (с) Муизза аксар вақт бар зонуи ӯ мехобид.

## Сарчашмаҳо

## Пайвандҳо
* Гурбахо дар фарханги исломи 
* Сэм Столл "100 гурбае, ки тамаддунро тағир доданд"

Гурӯҳ:Муҳаммад
Яъфур

**Яъфур** ( — «аъфир ё яъфир») — тахаллуси хари мансуб ба пайғамбари ислом Муҳаммад (с).

## Таърих

## Адабиёт

* Баранов Х. К. Арабско-русский словарь: ок. 42 000 слов. — 3-е изд. — М., 2001.
Гурӯҳ:Муҳаммад
Абдуллоҳ ибни Зубайр

**Абдуллоҳ ибни Зубайр** (  Мадина, 1 ҳ./622 м. – Макка, 73 ҳ./692 м.) — аввалин навзоди муҳоҷирон дар Мадина пас аз ҳиҷрат, аз донишмандони саҳоба, яке аз Абдуллоҳҳои чаҳоргонаи маъруф дар садри ислом, халифаи ислом ва аввалин шаҳиди овехта ба дор дар Макка.

## Зиндагинома
Абдуллоҳ ибни Зубайр аз ҷиҳати модарӣ писари Асмо ва ба халифаи дувум Абубакр (р) насаб мебарад. Асмо (р) мегӯяд: Дар Макка бо Абдуллоҳ ҳомила шудам ва моҳам тамом шуда, ки ба Мадина ҳиҷрат кардам ва чун ба Қубо расидам, ӯро таваллуд кардам. Вайро назди расули Худо (с) бурдам ва дар канораш гузоштам. Расули Худо (с) хурмое хост ва онро хоида дар даҳонаш тӯф кард ва аввалин чизе, ки ба шиками Абдуллоҳ даромад, оби даҳони расули Худо (с) буд, сипас барояш дуои баракат кард.

Абдуллоҳ ибни Зубайр улуми диниро илова бар бузургони саҳоба аз падару модараш Асмо ва Зубайр, падарбузургаш Абубакр (р) ва холааш Оиша (р) омӯхта ва ба қадре дар онҳо мутабаҳҳир гашта буд, ки аз саҳобагони муҷтаҳид ва соҳибназар дар масоил ба шумор мерафт. Дар ҷавомеи ҳадисӣ аз вай 33 ҳадис ривоят шудааст.

Абдуллоҳ ибни Зубайр дар замони Усмон (р) дар фатҳи шимоли Африқо ҳузур дошт ва яке аз панҷ саҳобае буд, ки бо Язид ибни Муъовия байъат накарданд, соли 64 ҳ. пас аз вафоти Язид бо вай ба хилофат байъат шуд ва ба муддати 9 сол бар сарзаминҳои паҳновари ҷаҳони ислом, ба ҷуз манотиқе аз Шом, хилофат ронд. Вай Мадинаро пойтахти хилофаташ қарор дод ва хонаи Каъбаро бар асоси бинои иброҳимӣ аз нав бино кард. Абдуллоҳ ибни Зубайр бузургтарин инқилобро бар зидди Умавиён роҳбарӣ кард, задухӯрдҳои сангине бо онҳо ба роҳ андохт. Пас аз ҳамлаи лашкари Ҳаҷҷоҷи Сақафӣ ба Ҳиҷоз пойтахташро ба Макка интиқол дод ва гӯянд: Пас аз ҳар намозе ба даври Каъба тавоф мекард ва чанд боре, ки саҳни онро сел пӯшонида буд, шинокунон ба даври он тавоф мекард ва дар ниҳоят соли 73 ҳ./692 м. ба дасти Ҳаҷҷоҷ – фармондеҳи сипоҳи Абдулмалик ибни Марвон дар назди хонаи Каъба ба шаҳодат расид. Ҳаҷҷоҷ ӯро пас аз куштан сарнагун ба дор овехт. Модараш Асмо (р) назди Ҳаҷҷоҷ рафт ва гуфт: Оё вақти он нарасида, ки ин савора поин оварда шавад! Ҳаҷҷоҷ гуфт: Ҳамон мунофиқ! Асмо (р) гуфт: Ба Худо, ки мунофиқ набуд, балки рӯзадору шабзиндадор буд.

Гуфт: Бирав, пиразане, ки ақлатро гум кардаӣ! Асмо (р) гуфт: Ба худо, ақламро гум накардаам, аз расули Худо (с) шунидам, ки мегуфт: «Аз Сақиф дурӯғгӯ (каззоб)-е ва нобудсозанда (мубир)-е мебарояд. Аммо каззобро дидем ва аммо нобудсозанда, пас он туӣ».

## Пайвандҳо

## Адабиёт

* А. Боқизода. *Тафсири навини Қуръони карим*. Д., 2011.

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 692
Гурӯҳ:Даргузаштагони 1 октябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 624
Гурӯҳ:Саҳоба
Абу Лаҳаб

**Абдулуззо ибни Абдулмутталиб ал-Қурайшӣ** (, ба номи **Абулаҳаб** маъруф аст ( 549 — 624, Макка, Ҳиҷоз) — амаки ҳазрати Муҳаммад (с) ва яке аз мухолифони ашаддии ӯ дар давраи охири Маккаи фаъолияташ. Дар Қуръон номи ӯ дар сураи Масад зикр шудааст.

## Тарҷумаи ҳол
Дар аввал муносибати Абулаҳаб бо паёмбар Муҳаммад (с) хуб буд, писаронаш ба духтарони паёмбар издивоҷ карданд. Пас аз даргузашти Абутолиб дар соли 619 Абулаҳаб сарвари Бани Ҳошим шуд ва то замони саркашии ниҳоии Муҳаммад аз ибодати худоёни бутпарастӣ дифоъ аз Муҳаммадро идома дод.

Номи Абулаҳаб (падари оташ, сокини дӯзах) мувофиқи оятҳои сураи Масад ба ӯ гузошта шудааст.

Абулаҳаб ба сабаби хоби нохуше, ки хоҳараш Отика дида буд, дар ҷанги Бадр иштирок накард. Барои муҷаҳҳаз ва таъмини лашкари Қурайш маблағҳои калон ҷудо кард. Пас аз пирузии мусалмонон дар ин набард бисёр ғамгин шуд ва пас аз чанд руз вафот кард. Аз бӯи баданаш, ҳатто фарзандонаш чанд рӯз ба ӯ наздик нашуданд.


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қурайшиҳо
Гурӯҳ:Зодагони асри VI
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 624
Гурӯҳ:Зодагони соли 549
Сувайба

мини| Сувайба
**Сувайба**, Сувайба ал-Асламия ( ‎— як шакли хурди «сауба»; «мукофот, подош») — номи аввалин парастори паёмбар Муҳаммад (с) аст. Сувайба (р) озодзани Абулаҳаб буд, писаре Масруҳ дошт ва ӯ яке аз бародарони парастори Паёмбар (с) буд. Ба ҷуз аз Паёмбар (с) Ҳамза ибни Абдулмутталиб низ писари ширии Сувайба буд.

## Пайвандҳо
* Оила ва дӯстони Муҳаммад
Гурӯҳ:Муҳаммад
Ноҳияи Бозор-Қӯрғон

**Ноҳияи Бозор-Қӯрғон** — воҳиди маъмурии вилояти Ҷалолободи Ҷумҳурии Қирғизистон аст. Маркази маъмурӣ шаҳри Бозор-Қӯрғон мебошад.

## Ҷуғрофия
Ноҳия дар шимолу ғарби маркази вилоят — шаҳри Ҷалолобод, дар баландии 1200 метр аз сатҳи баҳр, дар канори шимолии водии Фарғона ҷойгир аст. Бо вилояти Андиҷони Ӯзбекистон ҳамсарҳад аст.

## Таърих
Аз 26 феврали соли 1938 ба ҳайати округи Ҷалолободи ҶШС Қирғизистон, аз 21 ноябри соли 1939 ба ҳайати вилояти навтаъсиси Ҷалолобод дохил мешуд. 3 январи соли 1944 як қисми ҳудуди вилояти Бозор-Қӯрғон ба ноҳияи нави Ачинск дода шуд  .

Дар охири соли 1962  барҳам дода шуда, ҳудуди он ба ноҳияи Ленин дода шуд.

Он бо Укази Президиуми Совети Олии РСС Қирғизистон аз 4 майи соли 1978 дар ҳайати вилояти Ӯш аз нав ташкил карда шуд  . Баъдан он ба ноҳияи Бозор-Қӯрғон тағйири ном шуд.

## Аҳолӣ
Тибқи барӯйхатгирии Қирғизистон дар соли 2009, қирғизҳо 79 442 нафар, аз 142 951 нафар сокинони ноҳия (ё 55,6 фоиз), ӯзбекхо — 61 777 нафар ё худ 43,2 фоиз, уйғурҳо — 713 нафар ё 0,5 фоиз, туркҳо — 344 нафар ё 0,2 фоиз, русҳо — 402 нафар ё 0,2 фоиз, ташкил медоданд.

## Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудӣ
Ноҳияи Бозор-Қӯрғон 8 округи деҳот ва 1 шарро дар бар мегирад:

* Ҳавзаи деҳавии Акман
* Ҳавзаи деҳавии Арсланбоб
* ш. Бозор-Қӯрғон
* Ҳавзаи деҳавии Бешик-Ҷон
* Ҳавзаи деҳавии Кенеш
* Ҳавзаи деҳавии Қизил,Ункур
* Ҳавзаи деҳавии Муғул
* Ҳавзаи деҳавии Сайдиқум
* Ҳавзаи деҳавии Толду-Булоқ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилояти Ҷалолобод
Қатор-Ҷангак (деҳоти Толду-Булоқ)

**Қатор-Ҷангак** () — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Бозор-Қӯрғони ҳамон вилоят мебошад.

## Аҳолӣ
Аҳолӣ — 1051 нафар дар соли 2022.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Бозор-Қӯрғон
Бозор-Қӯрғон

**Бозор-Қӯрғон** () — шаҳрест (то 8 феврали соли 2021 мақоми деҳа буд) дар вилояти Ҷалолободи Қирғизистон, маркази ноҳияи Бозор-Қӯрғон ва шаҳристони Бозор-Қӯрғон.

## Ҷуғрофия
Шаҳр дар 673 км аз Бишкек, дар шоҳроҳи стратегии М41 ҷойгир буда, пойтахти кишварро бо шаҳри Ӯш мепайвандад ва дар масофаи 35 км аз маркази вилоят — шаҳри Ҷалолобод ҷойгир аст.

Шаҳр дар заминаи округи деҳавии Бозор-Қӯрғон дар ҳайати деҳаҳои Ҷети-Қошкон (1109 нафар), Беш-Бодом (1720 нафар) ва худи деҳаи Бозор-Қӯрғон (41011 нафар) ташкил ёфт; инчунин деҳаҳои Советское (13178 нафар) ва қисми ҷанубии деҳаи Аук (беш аз 1,2 ҳазор нафар)-и округи деҳавии Кенеш  ба ихтиёри шаҳр дода шуданд. 

## Иқтисод
Дар шахр 3 корхонаи пахта, равған, нонпазӣ, тамоку, дуредгарӣ, дузандагӣ мавҷуд аст.

## Маданият ва маориф
Омӯзишгоҳи касбӣ-техникӣ, якчанд мактаби миёна, инчунин мактабҳои мусиқӣ ва ва варзишӣ, 3 хонаи маданият, китобхона мавҷуд аст.

## Нақлиёт
Шахр бо хатсайри автобусӣ алоқа дорад, автовокзал мавҷуд аст.

## Дин
Мадраса ва 2 масҷид мавҷуд аст.

## Аҳолӣ
То мақоми шаҳр гирифтани деҳаи Бозор-Қӯрғон дар соли 2009 аҳолии он 33359 нафар  ва 1 январи соли 2021 ба 41011 нафар  расид, ки баъди ба деҳа пайвастани якчанд маҳаллаҳои аҳолинишин мақоми шаҳр гирифтааст, шумораи аҳолии шаҳри Бозор-Қӯрғон то 1 январи соли 2022 58136 нафарро ташкил дод.

## Сокинон ва сокинони намоён

* Худойбердиев Аҳмадалӣ (1920-1985) – Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.
* Абилов Асалдин (1922-2008) Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.
* Омурбек Чиркешович Текебаев 1958 — сиёсатмадори қирғиз.
* Чубак аҷӣ Ҷалилов (1975-2020) – арбоби динӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Ҷалолобод
Илёс

**Илёс** () —  паёмбари исломӣ (*набӣ*) аст, ки ба қавми Исроил фиристода шуда буд. Дар Қуръон ду маротиба зикр шудааст. Дар Қуръон ӯро расул (*мурсал*), солиҳ, *[[мӯъмин]]* меноманд.

## Таърих
Илёс (а) ба сӯи бани Исроил фиристода шуд ва шариати Мӯсо (а)-ро ҳидоят кард. Пас аз Мӯсо бани Исроил аз фармудаҳои Худо берун шуда, ба бутпарастӣ шурӯъ карданд. Барои даъвати бозгашт ба имон, Худованд ба бани Исроил паёмбарони зиёде фиристод, ки дар миёни онҳо Илёс низ буд. Дар Баалбек қабилаи паёмбар Илёс зиндагӣ мекард. Он ба бути асосии худ Баал (Ваал) муҷассамаи азиме қомат афрохт, ки баландиаш 8-10 метр буд . Илёс ҳамватанони худро даъват мекард, ки ибодати Баалро тарк кунанд ва ба Худо имон оваранд.

Мавъизаи Паёмбар (с) аз ҷониби қавмаш пазируфта нашуд. Қабилаҳои Илёс суханони ӯро дуруғ дониста, ӯро пеш карданд; барои ин ба онҳо ҷазои сахт дода шуд: хушҳолӣ, сар шуд, боиси кам шудани ҳосил, марги чорво ва гуруснагӣ гардид. Ба шарофати дуои паёмбар Илёс борон борид ва зиндагӣ дар қабила ба ҳолати муқаррарӣ баргашт, аммо бо гузашти вақт қабилаи Илёс пайғамбар боз ба бутпарастӣ баргашт, ки худро ба азоби абадии дӯзах маҳкум кард.

Илёс паёмбар пас аз тарк кардани қабилаи худ, дар байни қабилаҳои дигари исроилӣ омӯхтанро оғоз кард, ки яке аз онҳо ӯро хуб қабул кард. Илёс бо ёрии дуо як ҷавонеро шифо дод, ки номаш Ал-Яса буд, ки шогирди содиқи ӯ ва пайғамбари баъдӣ ба халқи Исроил шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*

Гурӯҳ:Ислом
Паймони Женев

рост|мини| Аввалин конвенсияи Женев бо имзоҳо ва мӯҳрҳо, ки қоидаҳои башардӯстонаи ҷангро муқаррар кардааст.
рост|мини| Саҳифаи кушодашавии Конвенсияи Женев, 1864, дар формати PDF дастрас аст.
**Паймони Женева** ё **Конвенсияи Женев** —  паймоне аст, ки байни кишварҳои имзокунанда баста шудааст ва пураҳаимияттарин моддаи ҳуқуқи байналмилал башардӯстона аст. Паймони Женев мафодеро барои замони ҷанг вазъ кардааст, ки аз афроде, ки дигар дар ҷанг нестанд, ҳифозат ва ҳимоят мекунад. Бунёнгузорӣ ва густариши паймони Женев бар асоси таҷрибаҳое аст, ки ҳукуматҳо дар даврони ҷангҳояшон гирд оварда буданд.

## Пешина
[мини| Овезаи [Ҷунбиши Ҷаҳонии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар|Салиби Сурх дар давраи Ҷанги ҷаҳонии аввал .]]

## Ҳамчунин

* 
*  (Конвенция на русском языке на сайте МККК)
*  (Исследование на русском языке на сайте МККК)
*  (Декларация на русском языке на сайте ООН)
* Женевская конференция 1954
* 
* 
* Гаагские конвенции 1899 и 1907 годов&amp;nbsp;— традиционные правила ведения войн
* Права человека
* Живой (человеческий) щит
* 
* Международный комитет Красного Креста
*  (об Организации на русском языке  на сайте РКК)
* Международное гуманитарное право
* Законы войны
* Нюрнбергские принципы
* Репрессалии
* 
* Целевые убийства
* Конвенции, заключенные в Женеве

## Қайдҳо

## Адабиёт

* *Анри Дюнан. [https://redcross.by/wp-content/uploads/2016/04/Bitva-pri-solferino-reprint-izdaniya.pdf Хотираҳои ҷанги Солферино] * / Пер. аз fr. — Нашри 3-юм, тагьир наёфтааст. - М.: Кумитаи Байналмилалии Салиби Сурх, 2004.
Исмоил

**Исмоил** () — яке аз паёмбари исломӣ, писари калонӣ ва нахустзодаи пайғамбар Иброҳим (а) аз (Ҳоҷараи Мисрӣ) буд. Ӯ аз ҷониби Худо бо як рисолати нубувват — барои паҳн кардани «имони Иброҳим» дар байни қабилаҳои сокини нимҷазираи Араб фиристода шудааст. Дар Қуръон 12 бор зикр шудааст.

Мусулмонон Исмоилро зодаи як қисми қавми араб (арабҳои аднонӣ) медонанд. Нақши таърихии Исмоил дар дини мусулмонӣ нисбат ба инҷил хеле баландтар аст. Дар Қуръон номи Исмоил аз ҷумлаи касоне аст, ки ваҳй ба онҳо нозил шуда ва мардум намоз хонданро омӯхт. Бо амри Худо Каъбаро ҳамроҳи падараш обод кард.

## Таърих
Дар ривоятҳои арабӣ гуфта мешавад, ки ба сабаби рашк ва адовати ҳамсараш Соро ҳазрати Иброҳим маҷбур шуд, ки канизак Ҳоҷара ва писараш Исмоилро ба Арабистон бурда, дар биёбони беоб танҳо бимонад. Ҳоҷара, ки ба теппаҳои Сафову Марва давида, кӯшиш мекард, ки чоҳе ё воҳаеро бубинад, ки бо он бачаи ташнаро бинӯшонад. Сипас, ба хости Худо, дар он ҷое, ки Исмоил пои ӯро мезад, манбаи Замзам, сарчашмаи муқаддаси Макка ҷӯшида шуд . Ҳикоя дар бораи ҷустуҷӯи об ҳамчун прототипи яке аз маросимҳои Ҳаҷ — сои хидмат мекард  .

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Пиотровский М. Б. Исмаил // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 110. — 315 с. — 50 000 экз. — .
* Исмаил / Пиотровский, М. Б. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — 671 с.
* Али-заде А. А. Исмаил // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — . (CC BY-SA 3.0)
* Исмаил — статья из Электронной еврейской энциклопедии

Гурӯҳ:Ислом
Ҳушанг

**Ҳушанг** (ба авестоӣ: haošyangha, ба паҳлавӣ: hōšang) — нахустин шоҳ ва муассиси силсилаи Пешдодиён, ки Аҳуромаздо оташро ба вай шиносонид ва тухмаи ориёиро аз ӯ мутаваллид кард. Ҳамчунин нахустин бурунгари оҳанаст. Бар пояи гуфтаҳои Шоҳнома, вай коркарди барҷаста ва муҳимме дар якҷонишинии мардум ва густариш шаҳрнишинӣ доштааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Наҷиб борвар

**Наҷиб борвар** (соли таваллуд 1364 дар Кобул) Шоир ва нависанда.  кӯдакии ӯ дар даврон Ҷанги шаҳрвандӣ ва нооромӣ ва ошуб сипарӣ шуд ва бо рӯи коромадани толибон чанд соли натавонист таҳсилоти худро идома диҳад то ин ки бо сарнагуни гурӯҳи Толибон дар соли 2001, дубора дониш андӯзиро пай гирифт ва соли 2008, дар 24 солагӣ аз Мактаби миёнаи (дабиристон) хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ фориғуттаҳсил шуд.

Пас аз он, ӯ то дараҷаи бакалаврӣ дар соҳаи сиёсатшиносӣ дар Донишгоҳи машъал таҳсил кардааст.

## Намунаи ашъор

## Китобҳо
То кунун китобҳои зерини Наҷиб борвар ба табъ расидаанд:

1- "Номи дигари Кобул"

2- "Се акси  ҷудо уфтода"

3 - "Ҳиндукуши беиқтидор"

4- " Марзҳо дигар асоси дурии мо нестанд"

5 - "Хуросон"

## Иқтибосҳо

* «دیدار و گفتگو با نجیب بارور». مجله بخارا. ۱۸ شهریور ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۸ دی ۱۴۰۰.

* داریوش رجبیان (۱۳ مهر ۱۴۰۰). «نجیب بارور: پارسی را چگونه پاس بداریم». بی بی سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۸ دی ۱۴۰۰.

* «قدردانی محسن رضایی از شاعر افغانستانی ». تابناک. ۲۴ بهمن ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۸ دی ۱۴۰۰.

* «نسل امروز افغانستان تنها رقيب طالبان است». اعتماد (روزنامه). ۱۹ مهر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۱ بهمن ۱۴۰۰.

* ترانه بنی یعقوب. «وطن من زبان فارسی است». روزنامه ایران آنلاین. دریافت‌شده در ۱۱ بهمن ۱۴۰۰.
Гурӯҳ:Шоирони Афғонистон
Исҳоқ

**Исҳоқ** () — яке аз паёмбари исломӣ, писари дуюми Иброҳим аст. Дар Қуръон зикр шудааст. Исҳоқ алайҳиссалом ба халқҳои Фаластин ва Шом фиристода шуданд.

## Таърих
Модараш Соро буд. Соро солҳои зиёд натавонист фарзанд таваллуд кунад ва аз ин рӯ Иброҳим канизи худ Ҳоҷараро ба занӣ гирифт. Ҳоҷара писаре Исмоил таваллуд кард. Аз ҳасадгӯии Соро Худованд ба Иброҳим паёмбар фармуд, ки онҳоро ба биёбон бурда, дар он ҷо гузорад.

Баъд аз чанд вақт Аллоҳ ба Иброҳим ва Соро писаре дод, ки дар бораи таваллуди он фариштагон хабар доданд. Сураи Саффот дар бораи ба Иброҳим додани «ҷавонони ҳалим» ва хобе, ки дар он Аллоҳ аз ӯ талаб мекунад, ки писарашро қурбонӣ кунад. Ҳазрати Иброҳим барои иҷрои фармон омода буд, вале Худованд қурбонии ӯро бо як қӯчқор иваз кард. Пас, Аллоҳ паёмбарашро имтиҳон кард.

Пас аз марги Иброҳим, ё шояд дар вақти зинда будани ӯ Худованд Исҳоқро ба унвони паёмбар интихоб кард. Исҳоқ аҳолии Фаластин ва Сурияро ба имон ба Худо даъват кард ва бар асоси қонунҳои Худованд ба Иброҳим алайҳиссалом ирсол кард. Исҳоқ писарони Айс ва Яъқуб дошт. Айс ба духтари Исмоили паёмбар хонадор шуд ва Худованд уро ба баракати зиёд ва фарзандони зиёде подош дод. Яъқуб низ мисли падараш паёмбар интихоб шуд. Бисёре аз паёмбарони исроилӣ аз авлоди ӯ буданд.

Боре ҳангоми мавъиза дар Ерусалим (Қудс) аз Исҳоқ талаб карда шуд, ки кӯҳҳоро кӯч диҳад ва ҳамин тавр рисолати нубувватии худро исбот кард. Исҳоқ пас аз гузоштани дуъо ба сӯи Худо талаби мардумро ба ҷо овард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*

Гурӯҳ:Ислом
Таҳмурас

thumb|right|Миниётури «Таҳмурас девҳоро шикаст медиҳад» аз Шоҳнома. Султон Муҳаммад. 1526.
**Таҳмурас** () — яке аз подшоҳони силсилаи пешдодӣ ва дар Шоҳнома писари Ҳушанг аст. Бар пояи Авесто вай бар ҳафт кишвар фармонравоӣ дошт ва сӣ сол бар Аҳриман савор буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Эраҷ

**Эраҷ** (**Ираҷ**, , <  < ) — хурдтарин писари Фаридун аст, ки дар таърихи суннатӣ номи Эрон аз ӯ бархостааст. Анбӯҳе аз устураҳо дар Авесто, навиштаҳои паҳлавӣ ва арабӣ ва форсӣ бар пояи достонҳои Соcониён бавежа Шоҳномаи Фирдавсӣ, Эраҷро дар радаи қаҳрамоне барҷаста медонанд, ки ниёи дудмони пешдодӣ подшоҳӣ дар Эрон аст ва улгуе барои раҳравони дифоъ аз аҳдофи муҳиқ башумор меояд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Нӯзар

**Нӯзар** () — яке аз шахсиятҳои Шоҳномаи Фирдавсӣ, нуҳумин подшоҳи силсилаи Пешдодиён. Подшоҳӣ ба ӯ пас аз падараш Манучеҳр расид.

Пас аз марги Манучеҳр, писараш Нӯзар ба рӯйи кор омад, аммо ба далели бетадбири ӯ кишвар ба ҳарҷу марҷ уфтод ва Пашанг подшоҳи Турон, ки фурсатро муносиб дид, барои интиқоми хун ниёяш Тур, писараш Афросиёбро бо ҳадафи кишваркушоӣ бо сипоҳе гирон ба Эрон фиристод ва дар ниҳоят Эрон шикаст хӯрд ва Нӯзар ба дасти Афросиёб кушта шуд.

АНоми Нӯзар дар Авесто Наотара дар ёдгориҳои паҳлавӣ Нотар омадааст ва ӯ сардори силсили хонадони Нӯзариён аст. Нӯзар ду писар дорад: Густаҳм ва Тӯс. Ин писарон ҳам дар Авесто ва осори паҳлавӣ ёд мешаванд ва дар Шоҳнома чун паҳлавонони номӣ амал мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Сиёмак

**Сиёмак** () — нахустин шоҳзодаи Эрон ва дувумин шахсияти устураии эронӣ пас аз Каюмарс дар Шоҳнома аст. Ӯ шоҳзодае буд, ки аз баҳри раҳоиши хонадонаш ва подшоҳии падар ба ҷанги фарзанди Аҳриман, деви сиёҳ шитофт ва дар он роҳ ҷонашро аз даст дод. Сиёмак ба маънии «сиёҳмӯ» ё «дорандаи мӯйи сиёҳ» аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Фаридун

**Фаридун** (**Фаредун**, , , ) — аз барҷастатарин чеҳраҳои устураии Эрон аст. Ӯ писари Обтин ва аз табори Ҷамшед аст, ки бо ёрии Коваи оҳангар бар Заҳҳоки ситамгар чира шуда ва ӯро дар кӯҳи Дамованд зиндонӣ мекунад. Сипас худи подшоҳи ҷаҳон мешавад ва дар Шоҳномаи Фирдавсӣ аз подшоҳони пешдодӣ ба шумор меояд. Фаридун, ҷаҳонро миёни се писараш Салм, Тӯр ва Эраҷ бахш мекунад. Эронро ба Эраҷ медиҳад, вале Салму Тӯр ба Эраҷ рашк бурда ва Эраҷро мекушанд. Фаридун пас аз огоҳӣ аз ин рухдод Эронро ба Манучеҳр, набераи Эраҷ мебахшад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Бозпеч

**Бозпеч** () — як навъ шаддаи муҳра ё шаба аст, ки барои бозии тифл онро дар чӯби гаҳвора меовезанд.

Бозпеч маъмулан аз муҳраҳои якранг ё гуногуни ҷилодору назаррабо, ки ба риштаи тофташуда гузаронида шудаанд, таҳия мешавад. Бозпечро, одатан, модар ё момодоя дар дастаи гаҳвора болои сари кӯдак барои бозӣ ва оромкунӣ меовезанд. Тифл баробари калонтар шудан ба бозпеч даст расонда, бо он бозӣ мекунад. Баъзан мутобиқи урфи қадимӣ барои чашмгардонӣ ва нигоҳ доштани тифл аз балову офатҳо дар миёни шадда сангҳои нодиру гаронбаҳо, тумор, муҳраи чашм ва дигар ороишоти хосияти некдоштаро ҷой медиҳанд. Дар бораи бозпеч шоирон низ дар шеърҳояшон ёдовар шудаанд:

Бозпеч ҳамчун бозичаи шавқовари тифлон ва унсури ороишии гаҳвора садсолаҳо истифода шуда, то кунун моҳияташро гум накардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бозичаҳо
Бозпеч (бозӣ)

**Бозпеч**, **алвончак**, **арғунчак** — як навъ бозии анъанавии духтарон, ки дар айёми Наврӯз ё дигар идҳо духтарону занон ва ҷавонон ба он нишаста, дар ҳаво пешу қафо мерафтанд. Б-ро аз таноб ё арғамчине, ки ба шохи дарахт ё ҷойи баланд баста шудааст, барои савор шудану алвонҷ хӯрдан месохтанд. Дар замонҳои пеш бозпеч як василаи хуби бозӣ будааст, ки дар он хурдсолону ҷавонон байни худ мусобиқа мекардаанд. Аз ин рӯ баъзеҳо, ҳамчун бозигари моҳири бозпеч, дар алвонҷ хӯрдан маҳорати баланд доштанд:

Аз замонҳои қадим то имрӯз дар байни мардуми тоҷик як навъ бозпеч роиҷ аст, ки дар шакли чаҳорчӯби росткунҷа буда, ба он тахта, кампал ё ҷомае васл карда, онро ба ду сутун ва ё тани ду дарахт мебанданд. Дар чунин бозпеч кӯдакро ба монанди гаҳвора гузошта, бо даст такон медиҳанд. Бозпеч дар маҳалҳои гуногуни Тоҷикистон бо номҳои ҳой, ҳайбод, алвенҷак, арғунчак, бодпеч, вулчак ғ. маъмул буда, чун усули бозии шавқовар дар байни кӯдакону наврасон маъмул аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Бозиҳои кӯдакона
Арғунчак

330пкс|right|thumb|
330пкс|right|thumb|А. С. Степанов — «Арғунчаки чӯбӣ»
**Арғунчак** — таноб ё арғамчине, ки ду сари он ба шохи дарахт ё ба ҷойе баланд баста мешавад.

Баланд ё паст бастани арғунчак ба синну соли кӯдак вобаста аст. Барои қулайтар шудани нишастгоҳи арғунчак онро бо матои пахтагин мепечонанд. Бачаҳо ба арғунчак савор шуда, ба пешу ақиб дар ҳаво алвонҷ мехӯранд. Шакли дар саноат истеҳсолшудаи арғунчак мураккабтар аст. Ҳангоми сохтани арғунчак аз чӯб ва металл истифода мекунанд. Дар Тоҷикистон арғунчак номҳои бисёр дорад, аз қабили алвонҷ, бод, бодпеч, бозпеч, ҳой, ҳайбод, ҳаючак, ҳулчак ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Танобҳо
Бозрасӣ

thumb|Бозрасии таҷҳизоти электронии як ҳавопаймои Нерӯи дарёии ИМА.

**Бозрасӣ** — дар ҳуқуқ низоми азназаргузаронӣ ва назорат (дидбонӣ, нигаҳбонӣ)-и дурусти амали мақомоти зертобеъ ва ашхос; инчунин шакли махсуси мақомоти идоракунии давлатӣ, ки аз тарафи давлат барои зери назорат (дидбонӣ, нигаҳбонӣ) гирифтани иҷрои қоидаҳои барои соҳаҳои муайян муқарраршуда (мас., бозрасии бехатарии ҳаракати роҳ, бозрасии санитарию эпидемиологӣ, бозрасии бехатарии оташнишонӣ, бозрасии андоз ва ғ.), бо омехтани вазифаҳои назоратӣ бо баъзе вазифаҳои фаврӣ-қарорқабулкунӣ (аз қабили ҷаримабандӣ, татбиқи дигар чораҳои ҷавобгарии маъмурӣ) таъсис дода шудаанд.

Ба вазифаҳои бозрасӣ на фақат санҷиши иҷро, балки дар ҷойи санҷиш ё назорат андешидани чораҳои таъсиррасонии маъмурӣ барои бартараф намудани камбудҳои ҷойдошта ва ошкоршуда нисбат ба вайронкунандагони қоидаҳои қабулшуда низ дохил мешавад. Назорати дурустии амали мақомоти зертобеъ ва ашхос ё назорати иҷрои қонунҳоро дар соҳаҳои махсус шахси мансабдори махсус — бозрас амалӣ мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Зав

**Зав**, **Завтаҳмосп**, (Зоб ё Узов бар асоси Авесто) — дар Шоҳномаи Фирдавсӣ писари Таҳмосб аст. Пас аз онки Афросиёб, Нӯзарро кушт, Зав ба шоҳӣ расид. Зав панҷ сол подшоҳӣ кард ва ба ёрии Тӯс ва Густаҳм бо Афросиёб ҷангид. Пас аз хушксолиӣ дар Эрон ва Турон, Афросиёб ва Зав сулҳро пазируфтанд. Зав дар 86 солагӣ даргузашт. Пас аз марги ӯ, ба ривояте Гаршосб ба подшоҳи расид, аммо бар асоси Шоҳнома ба тасҳеҳи дуктур Холиқии Мутлақ пас аз Завтҳмосб силсилаи каёниён шурӯъ шуда ва Кайқубод подшоҳ шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Гурӯҳ:Пешдодиён
Густаҳам

**Густаҳам** () — писари Нӯзар ва бародари хурдтари Тӯс дар Шоҳномаи Фирдавсӣ. Ӯро Кайхусрав пас аз фатҳи қисмате аз Турон ба унвони фармонравои он мансуб мекунад. Ӯ яке аз панҷ қаҳрамонест, ки Кайхусравро дар биёбон ҳамроҳӣ мекунад то инки Кайхусрав бо фаришта Сурӯш мулоқот мекунад ва нопадид мешавад. Ҳамаи онҳо дар сафари бозгашт дар тӯфони барф мемиранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Мурғи султонӣ

**Мурғи султонӣ**, **сесарка** () — оилаи паррандаҳои мурғмонанд. Дарозии баданаш 30—75 сантиметр, калонҷусса, пойҳояш бақувват, cap ва қисми гарданаш бепар, параш сиёҳ ё хокистарранги чипор. 4 ҷинс ва 7 гунаи мурғи  султонӣ маълум аст. 

## Густариш
Дар Африқо, ҷануби Саҳрои Кабир ва ҷазираи Мадагаскар маскунанд; эҳтимол ба Арабистони Ҷануби Ғарбӣ ва ҷазираи Коморск бурда бошанд. Дар даштҳои алафзори тропикӣ, пахтазор ва ҷангал зиндагӣ мекунад. Се­ла-села дар замин гашта, шабро дар дарахт мегузаронад. 7—20 дона тухм мегузорад. Дон, шохчаҳои наврас, пиёзак, ҳашарот ва дигар бемӯҳрагонро мехӯрад. Мурғи султонӣ паррандаи сайдист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мурғи султонии хонагӣ

**Мурғи султонии хонагӣ** — яке аз анвоъи мурғони хонагӣ.

Мурғи султонии хонагӣ аз мурғи султонии муқаррарӣ (Numida meleagris), ки дар Африқоии Ғарбӣ зиндагӣ мекунад, пайдо шудааст. Бори аввал дар Юнони Қадим ва Рим хонагӣ кардаанд. Танаи мурғи султонии хонагӣ дароз, сараш қариб бепар, тоҷаш сурхтоб (бунаш устухонӣ), дар болои нӯли чангакмонандаш пардахалтаи бунафшранги овоз дорад. Болаш мудаввар, думаш кутоҳи ба поён хамида, кафи пояш барҷаста, бе пих, хокистарранг ё гулобӣ. Па­раш ашҳабӣ, кабуд, сафед, чипор мешавад. Пари чӯҷааш одатан қаҳваранг. Мурғи султонӣ хуб давида ё парвоз карда метавоиад. Мурғи султони болиғ ба хунукӣ тобовар аст ва ба шароити маҳал нағз мутобиқ мегардад. Мурғи султониро барои истеҳсоли гӯшт парвариш мекунанд. Дар 6—8 моҳ болиғ ва дар хоҷагиҳо 2—3 сол истифода ме­шавад. Дар гала ба 4—6 мокиён як хурӯс мегузоранд. Хурӯсҳои болиғ то 2 килограмм, мокиён 1,8 килограмм, бройлерҳои 70—75-рӯзааш қариб 1 килограмм вазн доранд. Гӯшти мурғи султонии наврас мулоим, хуштаъму серғизост. Соле 70—120 дона тухм медиҳад; тухмаш нокшакл, қаҳваранг (вазни яктоаш 42— 45 грамм), зардиаш серкаротиноид мебошад. Дер мепояд ва қимати ғизоияшро гум намекунад. Дар давоми 28 шаборӯз чӯҷа мебарорад.

Мурғи султонии болиғро дар мурғхона (зимистон) ё дар ҳавои кушод, дар шипангҳои болопӯшида (тобистон), мокиёнҳои тухмдеҳро дар катакҳо ни- гоҳ медоранд. Чӯҷа-бройлерҳои мурғи султониро дар мурғхона ё катак парва­риш кардан мумкин аст. Ба онҳо дар як шаборӯз 3—4 маротиба хӯрок (асосан комбикорм) медиҳанд; хӯрокии сабз, орди алаф, моддаҳои минералӣ, сафеда ва ғайраро низ истифода мебаранд.

Вояи хӯроки мурғи султонӣ (мокиён) бояд 16—18 % протеин ва 3000 килокаллория/килограмм энергияи мубодилавӣ дошта бошад. Вояи хӯроки бройлерҳо аз 45-рӯзагӣ то охири парвариш 20 % протеин ва 3050 килокаллория/килограмм энергияи мубодилавӣ дорад. Мурғи султонӣ нис­бат ба дигар паррандаҳои хоҷагии қишлоқ ба касалиҳои сироятӣ ва навазионӣ бештар тобовар аст. Барои онҳо аз ҳама бисёртар трихомонез, тоун, гетераксидоз хавфнок аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*