Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото

мини|Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото

**Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото** (қозоқӣ: *Халықаралық Алматы Әуежайы*; ИОТА: ALA, ИКАО: UAAA) — серодамтарин фурудгоҳи Қазоқистон ва Осиёи Марказӣ буда, дар дохили шаҳри Алмаото воқеъ аст.

Дар соли 2024 беш аз 11,4 миллион мусофир аз ин фурудгоҳ гузашт. Алмаото маркази асосии Air Astana — авиакомпанияи миллии Қозоқистон — мебошад ва бо беш аз 60 шаҳри ҷаҳон пайваст аст. Фурудгоҳро ширкати байналмилалии TAV Airports Holding идора мекунад.

## Таърих
### Солҳои 1920–1950
Таърихи фурудгоҳи Алмаото ба солҳои 1930-ум бармегардад, замоне ки шаҳр бо номи **Алма-Ата** (Alma-Ata) маъруф буд ва пойтахти Қозоқистони Шӯравӣ мебошад. Аввалин майдончаи ҳавоӣ дар ин ҷой дар он давра барои хидматрасонии давлатӣ ва низомӣ истифода мешуд.

Дар давраи Ҷанги Дуюми Ҷаҳон (1941–1945) Алма-Ата ба яке аз марказҳои муҳими саноатӣ ва маъмурии СССР табдил ёфт. Корхонаҳои зиёде аз ғарби мамлакат ба ин ҷо кӯч карданд ва нақлиёти ҳавоӣ аҳамияти бештар пайдо кард.

### Солҳои 1960–1990
мини|Фурудгоҳи Алмаото

Дар солҳои 1960-ум фурудгоҳ васеъ карда шуд — хатҳои фуруди нав сохта шуданд ва терминали муосир ба истифода дода шуд. Алма-Ата ба маркази пайвастагии ҳавоии Осиёи Марказӣ табдил ёфт: хатҳои мунтазами парвоз ба Маскав, Тошканд, Фрунзе (Бишкек) ва Душанбе кушода шуданд.

Дар соли 1972 терминали байналмилалии нав сохта шуд, ки имкон дод фурудгоҳ ба парвозҳои байналмилалии мунтазам хидмат кунад. Дар охири солҳои 1980-ум шумори мусофирон аз 5 миллион нафар гузашт.

### Пас аз истиқлолият (1991–2010)
Пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ ва истиқлолияти Қазоқистон дар соли 1991, фурудгоҳ давраи дигаргунии калон аз сар гузаронд. Шумори парвозҳои байналмилалӣ афзуд, авиакомпанияҳои хориҷии зиёд парвоз ба Алмаоторо оғоз карданд.

Дар соли 2004 Air Astana — авиакомпанияи миллии Қазоқистон — таъсис ёфт ва Алмаото пойгоҳи асосии он шуд. Ин омил нақши фурудгоҳро дар минтақа назаррас мустаҳкам кард.

Дар соли 2005 терминали байналмилалии нав — иморати замонавӣ бо масоҳати 51,000 м² — ба истифода дода шуд. Пас аз ин навсозӣ иқтидори қабули мусофирон ба 3,500 нафар дар як соат расид.

### Навсозии муосир (2010–ҳозир)
Дар соли 2013 идоракунии фурудгоҳ ба ширкати туркии TAV Airports Holding вогузор карда шуд. TAV сармоягузориҳои калон анҷом дод — терминалҳо, роҳҳои хати фуруд ва системаҳои техникӣ навсозӣ шуданд.

Соли 2022 ширкати фаронсавии Groupe ADP соҳиби 49%-и саҳмҳои фурудгоҳ шуд. Ин даъвати сармояи байналмилалӣ боис шуд, ки лоиҳаҳои рушди нав оғоз ёбанд.

Дар солҳои 2022–2024 бо сабаби маҳдудиятҳои фазои ҳавоии Русия (ҷанги Украина) шумори мусофирони транзит аз фурудгоҳи Алмаото назаррас афзуд — фурудгоҳ ба «дарвозаи алтернативӣ» ба Аврупо табдил ёфт. Дар соли 2024 шумори мусофирон ба рекорди таърихии 11,4 миллион расид.

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото дар дохили шаҳри Алмаото, дар ҷанубу шарқ воқеъ аст — яке аз хусусиятҳои нодири он аст, зеро аксари фурудгоҳҳои калони ҷаҳон берун аз шаҳр ҷойгиранд.

Атрофи фурудгоҳ:
* Дар шимол — Кӯчаи Майли ва ноҳияи истиқоматии Алмаото
* Дар ҷануб — Кӯҳҳои Тяньшань (баландӣ то 4,973 метр — Хан Тангрӣ дар фосила)
* Дар шарқ — Ноҳияи Бостандик
* Дар ғарб — Маркази шаҳр (8–10 км)

Мавқеи шаҳрии фурудгоҳ ба мусофирон дастрасии осон медиҳад, аммо имконоти васеъшавиро маҳдуд мекунад. Аз ин рӯ, Ҳукумати Қозоқистон лоиҳаи сохтани фурудгоҳи нав дар беруни шаҳрро баррасӣ мекунад.

## Зерсохтор
### Хатҳои фуруд
Фурудгоҳи Алмаото ду хати фурудро дорад:

Дарозии хатҳои фуруд имкони қабули ҳамаи намудҳои ҳавопаймоҳои замонавиро медиҳад — аз ҷумла Airbus A380, Boeing 747 ва Boeing 777. Ҳарду хат мусаллаҳ ба системаи пешрафтаи ILS (Instrument Landing System) мебошанд.

### Терминали байналмилалӣ
мини|Терминали байналмилалии фурудгоҳи Алмаото

Терминали байналмилалии нав дар соли 2005 ба истифода дода шуд. Масоҳати умумии он 51,000 м² аст ва иқтидори 3,500 мусофирро дар як соат дорад.

Имконоти терминал:
* 24 дарвоза (gate) барои парвозҳои байналмилалӣ
* Толорҳои VIP ва CIP алоҳида
* Дӯконҳои Дюти фри (Duty Free) бо молҳои луксусӣ
* Ресторанҳо ва кафеҳои байналмилалӣ
* Банкоматҳо ва нуқтаҳои мубодилаи асъор ба 20+ асъор
* Хонаи ширмодарон ва ҷойи бозии кӯдакон
* Wi-Fi ройгон дар тамоми терминал

### Терминали дохилӣ
Терминали дохилӣ барои парвозҳои дохилии Қозоқистон истифода мешавад. Он хатҳои мунтазамро ба Нурсултон, Шимкент, Ақтобе, Ақтау, Орал, Қарағанды, Паводар ва дигар шаҳрҳои Қозоқистон пайваст мекунад.

Иқтидори терминали дохилӣ: то 1,200 мусофир дар як соат.

### Хизматрасониҳо
Фурудгоҳ хизматрасониҳои иловагии зеринро пешниҳод мекунад:
* **Меҳмонхонаи фурудгоҳӣ** — дар наздикии терминал
* **Кирая мошин** — Hertz, Avis, Europcar ва ширкатҳои маҳаллӣ
* **Дорухона** — шабонарӯзӣ
* **Хизматҳои тиббӣ** — нуқтаи ёрии аввалия
* **Нуқтаи почта** — фиристодани бор ва мактуб
* **Паркинги чандошёна** — 2,000 ҷойгоҳ

## Авиакомпанияҳо
### Авиакомпанияҳои Қазоқистон
мини|Ҳавопаймои Air Astana дар Алмаото

### Авиакомпанияҳои байналмилалӣ

Алмаото бо беш аз 60 шаҳри ҷаҳон мустақиман пайваст аст.

## Омор

Манбаъ: Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото, TAV Airports Holding

Дар соли 2024 шумори мусофирон нисбат ба соли 2023 беш аз 17%-ро афзуд — рекорди нав дар таърихи фурудгоҳ.

## Аҳамияти иқтисодӣ
Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото яке аз муҳимтарин инфраструктураҳои иқтисодии Қазоқистон ва Осиёи Марказӣ мебошад:

* **Маркази транзит** — Алмаото нуқтаи асосии транзити мусофирон байни Аврупо, Русия ва Осиёи Шарқӣ аст
* **Туризм** — фурудгоҳ асосан мусофирони туристиро барои боздид аз Алмаото ва кӯҳҳои Тяньшань қабул мекунад
* **Тиҷорат** — маркази логистикии молу маҳсулот барои Осиёи Марказӣ
* **Иш** — фурудгоҳ ба 12,000+ нафар мустақиман кор медиҳад
* **Муттаҳидкунӣ** — ягона пайвандгоҳи байналмилалии мустақими Алмаото ба 60+ шаҳр

## Дастрасӣ
Фурудгоҳ дар 8–10 км аз маркази шаҳри Алмаото воқеъ аст.

Роҳҳои расидан:
* **Автобуси экспресс** — Хати 92, дар 25–30 дақиқа ба маркази шаҳр
* **Таксӣ** — 20–25 дақиқа аз маркази шаҳр
* **Кирая мошин** — офисҳои Hertz, Avis дар терминали байналмилалӣ
* **Метро** — Истгоҳи «Алатау» дар 3 км аз фурудгоҳ (бо такси то истгоҳ)

Паркинги чандошёна дар назди терминали байналмилалӣ мавҷуд аст (2,000 ҷойгоҳ).

## Нигаред низ
* Air Astana
* FlyArystan
* Алмаото
* Қозоқистон
* Феҳристи фурудгоҳҳои Қозоқистон
* Фурудгоҳи байналмилалии Нурсултон
* Фурудгоҳи байналмилалии Тошканд

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Қозоқистон
Гурӯҳ:Алмаото
Гурӯҳ:Нақлиёти ҳавоӣ