Дашоғуз

**Дашоғуз** (**Дашховуз**, **Ташауз**, ) — шаҳр дар шимолу шарқи Туркманистон, маркази маъмурии вилояти Дашогуз. Аҳолӣ —  нафар (2012).

## Ҷойгоҳ
Воқеъ дар шимоли Туркманистон, маркази вилояти Дашогуз, дар ҳар ду соҳили канали Шавкат (шохаи обёрӣ аз Амударё). Он дар минтақаи аз ҷиҳати экологӣ номусоиди баҳри Арал ҷойгир аст. Масофа то пойтахти Туркманистон, шаҳри Ашқобод - 630 км, то Нукус - пойтахти Қароқалпоқистон - 101 км, то Урганҷ - маркази вилояти Хоразми Ҷумҳурии Ӯзбекистон - 68 км. Дар ҷануби шаҳр регҳои Эмеркум ҷойгиранд. Истгоҳи роҳи оҳан дар дохили шаҳр ҷойгир аст. Фурудгоҳ дар масофаи 10 км аз шаҳр ҷойгир аст, ки дар солҳои 2009-2010 таҷдид шудааст.

## Этимологияи номгузорӣ
Номи таърихии шаҳр - Ташауз ё Дашховуз - аз ду калима - "даш" -и туркӣ - "санг" ва   'ҳавз', ба маънои "ҳавзи сангӣ", ки таърихи пайдоиши деҳаро инъикос мекунад: Ташауз дар атрофи қалъа ва корвонсарой бо чоҳи  калон сангин  дар  қисми туркмании давлати Хоразм ба миён омадааст.

Тибқи навиштаи муосири расмӣ, номи шаҳр аз номи иттиҳодияи қабилавии оғузҳо «Даш Оғуз», яъне «Оғузҳои берунӣ», ки дар эпоси « Деде Коркут » тасвир шудааст, пайдо шудааст. Дар асрҳои миёна, туркманҳои оғузи бостон ба ду шоха "Ич Оғуз" ("Оғузҳои дохилӣ") ва "Даш Оғуз" ("Оғузҳои берунӣ") тақсим карда мешуданд.

## Таърих
Шаҳр соли 1681 ҳамчун корвонсарой (ҷои истироҳат дар  канори роҳ) бо чоҳи бузурги сангин дар қисми туркмании давлати Хоразмӣ ( хонии Хева ) таъсис ёфтааст. Соли 1873, ҳамчун як қисми хонии Хева, он ба зери протекторати империяи Русия қабул карда шуд. Он маркази бекигарии Ташауз буд. Аз соли 1920 - дар Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Хоразм, аз соли 1924 - маркази вилояти Туркманистон, аз октябри 1924 - дар ҳайати ҶШС Туркманистон (аз соли 1925 - маркази ноҳия, солҳои 1939-63 - маркази вилоят, аз соли 1970 - боз маркази вилоят). Соли 1992 номи аслии русии "Ташауз" ба нусхаи туркмании *Дашховуз иваз карда шуд* ва соли 1999 бо пешниҳоди президенти нахустини кишвар Сапармурод Ниёзов шаҳр номи нав  - **Дашоғуз** гирифт.

## Иқлим
* Ҳарорати миёнаи солонаи ҳаво - +13,5&nbsp;°C;
* Намии нисбии ҳаво - 55,9%;
* Суръати миёнаи бод 3,9 м / с мебошад.

## Нақлиёт
Нақлиёти ҷамъиятии шаҳрӣ: автобусҳои шаҳрӣ, микроавтобусҳо, таксиҳои мунисипалӣ ва хусусӣ. Шаҳр яке аз қадимтарин фурудгоҳҳои Туркманистон - " Ташауз " аст, ки аз он парвозҳои дохилӣ ба Ашқобод, Туркманобод, Туркманбошӣ, Балканобод ва Мари парвоз мекунанд. Дар замони шӯравӣ, фурудгоҳ инчунин ба Маскав, Ленинград, Уфа, Минеральные Воды, Боку, Тошканд ва дигар шаҳрҳои СССР парвозҳои мунтазам анҷом медод. Автовокзали Ташауз шаҳрро бо марказҳои минтақавии (этрап) минтақа, дигар марказҳои минтақавӣ (велаят) ва инчунин Ашқобод пайваст мекунад.

То соли 1999 ба шаҳрҳои ҳамсояи Қарақалпоқистон ва Хоразм хатсайрҳои доимӣ ва қулайи автобус буданд.
Соли 1994 қарор шуд, ки анбори троллейбус сохта шавад, аммо он бо сабабҳои номаълум сохта нашудааст.
Истгоҳи роҳи оҳани Ташауз, ки соли 1996 сохта шудааст, бузургтарин ва муосиртарин на танҳо дар Туркманистон, балки дар минтақаи баҳри Арал ба ҳисоб меравад.

## Саноат
Дар шаҳр заводҳо ва заводҳо мавҷуданд: тозакунии пахта, равғанкашӣ, бофандагӣ, пивопазӣ, равған ва шир, таъмири мошинҳои кишоварзӣ, масолеҳи сохтмонӣ, маснуоти оҳану бетони таҷрибавӣ; комбинати гӯшт, корхонаи нонпазӣ (P / O "Dashoguzgallaonumleri"); қолин, фабрикаҳои нави дӯзандагӣ, қаннодӣ. Дар ин ҷо техникуми кишоварзӣ, омӯзишгоҳи тиббӣ ва омӯзгорӣ, мактаби санъат, як қатор омӯзишгоҳҳои касбӣ-техникӣ, театри мусиқӣ-драмавии ба номи Нурмухаммад Андалиб мавҷуданд. Ипподроми замонавӣ ва Институти нави замонавии кишоварзӣ сохта шуданд. Дар шаҳр ду стадион барои 5 ва як стадиони нав барои 12 ҳазор ҷойи нишаст мавҷуд аст. Шаҳр хуб сабзидааст, ки онро захбурҳои сершумори обёрӣ буридаанд. Канали Шавот ба қисмҳои шимолӣ ва ҷанубӣ тақсим карда мешавад.

Аз замони СССР, бозорҳои Дашоғуз, ки дар он ҷо фаровонӣ ҳукмфармост, дар минтақа машҳуранд. Калонтарини онҳо Бай-Бозор, дар қисми марказии шаҳр, Шор-Бозор дар шимолу шарқ, Ныгмат, дар микрорайони Марказ-2, Ак-Базар дар микрорайони Новрӯз, дар шарқ ва ғайра ҷойгир аст.

## Ташкилотҳои динӣ
Дар давраи glasnost ва таҷдиди сохт, дар шаҳр як масҷид сохта шуд. Инчунин як калисои ортодоксӣ вуҷуд дорад, ки соли 2010 дар қисми ҷанубу шарқии шаҳр сохта шудааст.

Шаҳр ягона рӯзномаи минтақаро бо номи "Дашогуз Хабарҳо" (тарҷума аз туркманӣ "Ахбори Дашоғуз") нашр мекунад. То соли 1997 рӯзномаҳои минтақавии Ташаузская Правда (аз соли 1992 - Дашховузская Правда) ва Дӯстлик Байроғӣ (Байраки Дӯстӣ, ба забони узбекӣ) мунтазам нашр мешуданд. Дар ин ҷо як матбаа мавҷуд аст, ки бо таҷҳизоти навтарин муҷаҳҳаз аст.

## Алоқаи мобилӣ ва Интернет
Дар шаҳр як оператори мобилӣ мавҷуд аст: TMcell (Altyn Asyr) як ширкати миллиест, ки соли 2007 ба фаъолият оғоз кардааст. Инчунин интернет-кафе мавҷуд аст, ки дар он шумо метавонед аз интернети баландсуръат истифода баред.

## Сокинони машҳур
* Ханҷанов Кулмет Аманович,  таваллуд соли 1921. Аъзои КПСС аз соли 1943, вакили Кумитаи Марказии КПСС. Мукофотҳо: Бо орденҳои Байраки Сурхи Меҳнат, ордени Шӯҳрати дараҷаи 3, 14 медали Ҷанги Бузурги Ватанӣ ва ду ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии TSSR мукофотонида шудааст. Иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Соли 1979 вафот кардааст.
* Сейтаков, Бекӣ  нависандаи советии туркман, шоир, рӯзноманигор, тарҷумон, муҳаррир аст. Ходими ҷамъиятӣ ва сиёсӣ. Нависандаи халқии Туркманистон (1967).
* Ҷунайдхон ҳокими давлати Хоразм, аз соли 1918 то 1920  яке аз пешвоёни ҳаракати босмачиён дар Хоразм ва Туркманистон буд.
* Балыш Овезович Овезов Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон дар солҳои 1951-1958 ва 1959-1960. Котиби якуми КМ Партияи Коммунистии Туркманистон.
* Саъдулло Розметов деҳқон, соҳибкор, хайрхоҳ аст. Яке аз шахсони бонуфуз дар Туркманистон. Вай дар 2011 фавтид.
* Сапардурдӣ Тойлиев - сиёсатмадори туркман, президенти Академияи илмҳои Туркманистон.
* Ягшигелдӣ Илясович Какаев - арбоби давлатии Туркманистон.Дар соли 2021 Донишгоҳи байналмилалии нафту газ ба номи арбоби сиёсӣ ва ҷамъиятӣ Какаев Ягшигелдӣ гузошта шуд.Дар соли 2020 вафот кард.
* Юлий Ким бард, шоир, драматург, бастакори шӯравӣ, русӣ мебошад.
* Михаил Михайлович Гаврилов муаллим, баскетболбоз, арбоби ҷамъиятӣ мебошад.
* Бабамурод Ҳамдамов Ҳунарпешаи шоистаи Туркманистон, Узбекистон, Ҷумҳурии Автономии Советии Сотсиалистии Қарақалпоқистон.
* Сарҷаев, Ботир Қурбонович, арбоби давлатии Туркманистон.
* Хакимов Ҳамид Махмудович, соли таваллудаш 1953. Номзади илмҳои таърих, Муаллими шоистаи Туркманистон. Муаллими маъруф, арбоби ҷамъиятӣ. Вай дар системаи мактабҳои Туркманистон саҳми назаррас гузоштааст. Бо медали "Барои муҳаббат ба Ватан" мукофотонида шудааст (Туркманистон).
* Ҷумъабоева, Юлдуз - вазнабардори туркман. Қаҳрамони ҷаҳон 2018 ва барандаи медали биринҷии Чемпионати Осиё 2017 Чемпиони чандинкаратаи Туркманистон. Устоди варзиши Туркманистон.

## Истироҳат ва туризм
Вақтҳои охир дар минтақа шумораи зиёди сайёҳон аз кишварҳои гуногун дида мешавад. Зиёратгоҳи асосӣ Кӯҳнаурганҷ - қадимтарин шаҳри хонии Хева мебошад. Олами наботот ва ҳайвоноти вилояти Дашогуз низ хеле ҷолиб аст. Моҳӣ ва паррандаҳо барои шикор бисёр аст, шикор ва моҳидорӣ маъмул шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода