Аҳолии Эрон

мини|300x300пкс| Пирамидаи синну сол ва ҷинсии аҳолии Эрон барои соли 2020
[рост|мини|300x300пкс| Тақсими аҳолӣ аз рӯи [Устонҳои Эрон|вилоятҳои Эрон (2014)]]
Шумораи умумии **аҳолии [[Эрон]]** **78 408 412 нафар** аст (июни 2015)  . Тақрибан нисфи аҳолиро форсҳо ташкил медиҳанд, аксарияти куллии онҳо мусулмонони шиа мебошанд . Зичии аҳолӣ **46** нафар/км2. Дар шаҳрҳо зиёда аз **70%** одамон зиндагӣ мекунанд (2011)  .

Чоряки эрониён зери синни 15-сола ҳастанд, ки Эронро ба яке аз ҷавонтарин кишварҳои ҷаҳон табдил медиҳад. Аммо сарфи назар аз ин, инчунин, афзоиши ахолии Эрон ба 1,29 баробар аст % , ахиран олимон коҳиши босуръати мизони таваллуд дар кишварро сабт кардаанд, ки дар робита ба ин ҳукумати Эрон сиёсати хонаводагии худро дар самти афзоиши мизони таваллуд таҷдиди назар мекунад  . Қаблан дар кишвар сиёсати демографии «Як кӯдак хуб, ду фарзанд бас аст»  амалӣ мешуд.

Тибқи барӯйхатгирии соли 2011  , сатҳи саводнокӣ *84,75%  *дар маҷмӯъ ва *92,4 %* дар байни одамони аз 10 то 49 сола аст.

## Таркиби этникӣ
Эрон дорои таркиби қавмии хеле гуногун аст. Аксарияти аҳолии Эронро форсизабонон ташкил медиҳанд (тибқи ҳисобҳои гуногун аз 36 %  то 61 %  ). Форсҳо дар саросари Эрон зиндагӣ мекунанд, бо форсӣ ҳарф мезананд, ки забони давлатӣ аст.

Дувумин гурӯҳи бузурги этникӣ озарбойҷонҳоянд (тибқи ҳисобҳои гуногун, аз 16 %  то 40 %   ), асосан дар шимолу ғарби кишвар, дар Озарбойҷони ба истилоҳ Эронӣ (Озарбойҷони Ғарбӣ, Озарбойҷони Шарқӣ, Занҷон, Қазвин, Ҳамадон, Ардабил) зиндагӣ мекунанд. Озарбойҷониён як ақаллияти бузурги миллӣ ҳастанд, ки ба хонаводаи забонҳои эронӣ тааллуқ надоранд, бо забони озарбойҷонӣ ҳарф мезананд . Баъзе  (масалан, Ф. У. Алекперлӣ), этнографҳо майл доранд, ки қисматҳои шимолӣ ва ҷанубии этносҳои озарбойҷониро ҷудо кунанд, зеро озарбойҷонҳои эронӣ назар ба мардумони дар Ҷумҳурии Озарбойҷон зиндагикунанда таъсири мардумони эронизабон хеле ҷиддитар буданд.

Курдҳо тақрибан 5%  -10%   аҳолии Эронро ташкил медиҳанд. Онҳо дар ғарби кишвар, дар вилоятҳои Курдистон, Озарбойҷони Ғарбӣ , Кирмоншоҳ, Илом зиндагӣ мекунанд.

Дар шимоли Эрон, дар соҳили баҳри Каспий, толишҳо, гилиёнҳо ва мазандаронҳо (тақрибан 7%) зиндагӣ мекунанд.

Дар шимолу шарқ туркманҳо (аксарият дар Устони Гулистон), қабилаҳои туркӣ (қарайӣ, карағозлу, таймуртош) ва қавмҳои чораймакҳо дар гурӯҳҳои хурд зиндагӣ мекунанд.

Балуҷҳо қисми ҷанубу шарқии кишварро (устони Сиистон ва Балуҷистон) ишғол мекунанд. Гурӯҳҳои алоҳидаи онҳо дар Хуросону Кирмон ва Ғарби Макрон зиндагӣ мекунанд.

Дар ҷанубу ғарб лурҳо ва бахтиёрҳо зиндагӣ мекунанд. Арабҳо инчунин дар қисми ҷанубу ғарбии кишвар, асосан дар вилояти Хузистон зиндагӣ мекунанд ва дар соҳили Халиҷи Форс низ сукунат доранд.

Дигар ақаллиятҳои этникӣ иборатанд аз: лакҳо), татҳо, қабилаҳои гуногуни турк, аз ҷумла иттиходи кабилахои қашқай ва ҳамса, инчунин арманиҳо , ашӯриҳо (ассуриҳо), гурҷиҳои фарайданӣ зиндагӣ мекунанд.
Акс:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1982-1989).png||
Акс:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1990-1993).png||
Акс:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1994-2011).png||
Акс:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (2012-2014).png||

рост|мини| Гурӯҳҳои этно-динии Эрон

## Таркиби динӣ
Аксари эрониҳо мусалмонанд. 89 %  - Шиъаён, 9 %  — суннианд . Ба дигарон 2 % масеҳиён, зардуштиён, яҳудиён, баҳоиёнро дар бар мегиранд  .

## Демография
Дар бозгашти таърихӣ, Эрон дорои захираҳои бузурги инсонӣ буд, лашкари форсӣ ҳамеша яке аз бузургтаринҳо дар ҷаҳони бостон ва бостон буд (аз 200 ҳазор то 1 миллион нафар), ҳатто дар давраи парокандагӣ ва эпидемияи вабо дар садаи 2-и мелодӣ, ки ҷони бешуморро ба ҳалокат расонд, легионҳои румӣ (қавитарин лашкари бостонӣ) нисбат ба форсҳои камтар ҷангҷӯ бартарии ҷиддӣ дода натавонистанд. Баъдтар, вақте ки ба Аврупо гегемонияи низомии Порти Усмонӣ тадид мекард, Форс қувваи шикаст ба Чин, хонҳои турки Осиёи Миёна ва Туркияро дошт. Дар асрҳои миёна шумораи аҳолии Эрон аз ҳама подшоҳони Аврупо ва ҳатто аз Империяи муқаддаси Рум пештар буд.

### Сохтори синну сол
Дар соли 2011  :

* 0-14 сола: 23.4 %;
* 15-64 сола: 70,9 %;
* 65 сола ва калонтар: 5.7 %;

Устон (вилоят)-и Эрон бо ҷавонтарин аҳолӣ - Систон ва Балуҷистон 37,6 фоизи аҳолиро то 14-сола ташкил медиҳад. Қисми зиёди аҳолии пиронсол аз 65 боло дар Гилон, 8,1% аст.

Синну соли миёна (2011) 27 сол аст, ин нишондод барои мардон ва занон як хел аст  .

Давомнокии умр (2011) - 72,1 сол барои мардон ва 74,6 сол барои занон  .

### Синни миёнаи никоҳ

Дар солҳои 1950-1990 дар кишвар таркиши аҳолӣ ба амал омад. Аҳолӣ аз соли 1979 ду баробар афзуда, дар соли 2006 ба 70,495782 миллион нафар расид. Бо вуҷуди ин, дар солҳои 1990-ум, сатҳи таваллуд ба таври назаррас коҳиш ёфт ва ҳоло аз ивазшавии наслҳо камтар шудааст . Коэффисиенти умумии таваллуд 1,87 (2,15 барои такрористеҳсоли наслҳо зарур аст)  . Зиёда аз 61 % аҳолӣ то 30 сола аст (майи 2009). Сатҳи саводнокӣ — 84%, урбанизатсия – 71 %.

Барои муқоиса, соли 1976 қариб 3 % эрониён (310 638 мард ва 122 753 зан) дорои маълумоти олӣ буданд .

## Хориҷиён
Тибқи натоиҷи барӯйхатгирии соли 2011 , шаҳрвандони зерин дар Эрон зиндагӣ мекарданд:

#  (75,149,669)
#  (1,452,513)
#  (51,506)
#  (17,731)
#  (1,639)
# дигар кишварҳо (24,290)
# нишон дода нашуд (140,516)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аҳолии Эрон