Тошканд

**Тошканд** (Тошкент, ӯзб. *Toshkent / Тошкент*) — шаҳр, пойтахти Ӯзбекистон. Шаҳри тобеи ҷумҳурӣ. Тошканд шаҳри сераҳолитарини Ӯзбекистон ва Осиёи Миёна бо аҳолии зиёда аз 3,1 млн. тан (2024) мебошад .

Ин шаҳр инчунин ба панҷгонаи шаҳрҳои сернуфуси ИДМ дохил мешавад.

Созмони байналмилалии исломӣ дар бораи масъалаҳои маориф, илм ва фарҳанг (ISESCO), ки яке аз сохторҳои конфронси созмонҳои Исломӣ ҳисоб мешавад, Тошкандро пойтахти сулҳи фарҳанги Исломӣ дар соли 2007 эълон кард.
## Номгузорӣ
Дар сарчашмаҳои хаттӣ аз асрҳои IV-V мелодӣ  бо номҳои *Ҷадҷ, Чачкент, Шашкент, Бинкент* номбар шудааст. Танҳо дар Асри XI дар асарҳои олимони осиеи миена Ал-Бирунӣ ва Маҳмуд Ал-Қашгари шакли он бори аввал пайдо мешавад *Тошканд*. Ал-Қашгари аввалин шуда Тошкандро ҳамчун "шаҳри сангӣ" шарҳ дод (туркӣ *таш* - "санг", *кент*  шаҳр), ва Абурайҳони Берунӣ, ки ин тафсирро дастгирӣ мекард, қайд кард, ки *Шашкент*  ин шакли таҳрифшудаи забони туркӣ *Тошкент* аст; ва аён аст, ки  *Чачкент* ин шакли дигари таҳрифи ҳамон ном аст. Интихоби *Бинкент* дар асарҳои ҷуғрофидонҳои араб пайдо мешавад. А. Берунӣ таъкид мекунад: "Оё намебинӣ, ки Шаш аз номи ин шаҳр бо забони туркӣ гирифта шудааст, яъне *Тошкент*, яъне деҳаи Сангӣ". Юнониҳо ин минтақаро, ки ҳоло Тошканд (*Тошкент*) ҷойгир аст, *Тсацен* () меномиданд, .

## Ҷуғрофия
Тошканд дар қисми шимолу шарқии ҷумҳурӣ, дар ҳамвории водии дарёи Чирчиқ ҷойгир аст , дар баландии 440480 метр аз сатҳи баҳр ва ҳудуди 43 500 гектарро ишғол мекунад. Дар шарқ ва шимолу шарқи Тошканд канори ғарбӣ Тиён-Шон ҷойгир аст.

### Масоҳат
Майдони шаҳр, то васеъшавии он дар соли 2021, 35 784,47 га (357,84 км² )-ро ташкил медод, аз ҷумла 22 186,58 га (62,00 %) заминҳои корхонаҳои саноатӣ, нақлиет, алоқа, мудофиа ва дигар заминҳо; 9248,36 га (25,84 %) заминҳои маҳалҳои аҳолинишин; 2299,71 га (6,43 %) заминҳои таъиноти кишоварзӣ (қариб ҳамаи онҳо дар дар ноҳияи Янгихаёт, ки нисфи қаламрави онро ташкил медиҳад); 1125,95 га (3,15 %) замини захираҳои об; 485,05 га (1,36 %) замини аҳамияти таърихӣ-фарҳангӣ; 315,50 (0,88 %) заминҳо барои ҳифзи табиат; 121,82 (0,34 %) замини мамнӯъгоҳҳо; 1,50 га (0,00 %) замини  ҷангал (ҳама дар ноҳияи Чилонзор).

### Иқлим
Иқлими Тошканд субтропикӣ, дохилиқитъавӣ аст. Дар як сол 457 мм борон меборад, ки дар муқоиса бо минтақаҳои пастиҳои нимшаҳристон ва биёбон, бинобар наздик будани кӯҳҳо, дар ин ҷо хеле назаррас аст. Сардиҳо одатан хеле кӯтоҳмуддат мебошанд, аммо ҳангоми ҳавои соф ҳарорат баъзан то минус 20 °C  пасттар  мешавад, дар тобистон ҳарорат аксар вақт дар соя ба +35-40 °C мерасад. Ҳарорати пасттарин -29,5 °C (20 декабри соли 1930), баландтарин +44,6 °C (18 июли соли 1997). Давраи 40-рӯзаи гармии бебориши тобистон, маъруф ҳамчун даври "чила", қисми ҷудонопазири фарҳанги шаҳри Тошканд мебошад. Баҳор ва тирамоҳ барвақт меояд. Ин асосан аз он сабаб аст, ки гармшавӣ ва хунукшавии ҳаво зуд аз сабаби набудани обанборҳо ба амал меояд.

* Ҳарорати миёнаи солона  — +15,2° C.
* Суръати миёнаи солонаи  шамол  1,4 м / с.
* Намии миёнаи солонаи  обуҳаво — 56 %.

### Олами ҳайвонот
мини|300x300пкс|Боғи Ҷопунӣ 
thumb|right|300px|Боғи миллии Ӯзбекистон ба номи Алишер  Навоӣ
Ҳанӯз дар охири асри XIX дар атрофи Тошканд дар буттазори зиёди туғайҳо дар канори дареҳо ва ағбаҳои Чирчиқ мавҷуд ӣуданд ки дар он ҷо палангҳо низ буданд. Дар моҳи январи соли 1879 палангҳо, ки дар назди дарвозаи Бешагач сайругашт мекард, ба сокинони Тошканд ва деҳоти атроф, метарсиданд  ки барои тайер кардани чӯб, берун аз деворҳои шаҳр барои тайер кардани чӯб бароянд, чунки ташвиши зиёд меовард. Сокинони маҳаллӣ бо сарварии арбоби Шаҳраки Зангиота ҳайвони ваҳширо таъқиб карданд, аммо ҳайвони аз доми онҳо раҳо ёфта, арбоби деҳотро кушт ва ду шикорчии дигарро сахт захмӣ кард.

Дар боғи ботаникӣ дар Тошканд зиёда аз 30 намуди парранда, мавҷуданд, ки як қатор онҳо барои боқимондаи қаламрави Тошканд ғайриоддӣ мебошанд .

### Экология
Қариб нисфи қаламрави пойтахтро боғҳои сабз ишғол мекунанд, ки ба ҳар як сар сокини Тошканд тибқи маълумоти соли 2012 69 метри мураббаъ қитъаи сабзгардонда рост меояд.

Сатҳи ифлосшавии ҳаво дар Тошканд, хусусан дар фасли зимистон, аз меъерҳои байналмилалӣ хеле зиёд аст. Мувофиқи маълумот Бонки ҷаҳонӣ сатҳи миёнаи солонаи ифлосшавӣ аз сатҳи тавсияшуда беш аз 6 маротиба зиёдтар аст Созмони ҷаҳонии тандурустӣ (5 мкг / м3). Манбаъҳои асосии ифлосшавии ҳаво инҳоянд бахши гармидиҳӣ (28 %), нақлиёт (16 %) ва саноат (13 %). Дар атрофи шаҳр 631 маҷмааи гармидиҳӣ фаъолият мекунад, тибқи маълумоти Ҳизби экологии Узбекистон 60 % онҳо ангишт. баъзан шинаҳои резинӣ ва дигар сӯзишвориро истифода мебаранд  .

## Аҳолӣ
 
Шумораи аҳолии шаҳр аз рӯи омори 1 январи соли 2015  2 371 300, 1 январи соли 2014 — 2 352 900 сокин.
Ҳайати миллии шаҳр дар соли 2008: 63,0 % — узбекҳо, 20,0 % — русҳо, 4,5 % — тоторҳо, 2,2 % — куриёиҳо, 2,1 % — тоҷикҳо, 1,2 % — уйғурҳо ва 7,0 % — дигар миллатҳо.

Тағйироти нуфуси аҳолии шаҳр аз рӯи маълумотҳои омор:

## Таърих
### Солномаи Тошканд
Дар зер солномаи шаҳр оварда шудааст Тошканд, Ӯзбекистон.

## То асри XIX

* Солҳои 713 - 892 — вилояти Шаш (ё Чач) дар ҳайати Хилофати Араб (исломишавӣ)
* Соли 819 — таъсиси шаҳр аз ҷониби Яҳё ибни Асад  (дар ноҳияи *Чорсу-Ходра-Эски-Ҷува)*
* охири асри X — мулки Тошканд қисми мулкҳои Давлати Қарохониен гардид 
* Солҳои 998-999 — мулки Тошканд ба Қарохониён Аҳмад ибни Алӣ тобеъ буд
* Солҳои 1177 - 1178 — дар мулки Тошканд Хонии алоҳида ташкил карда шуд
* дар ибтидои асри XIII — ба ҳайати Давлати Хоразмшоҳиён-Ануштегинҳо тобеъ буд.
* Соли 1220 — аз ҷониби Чингизхон хароб карда шуд 
* Асрҳои XIV-XV — ба ҳайати  имперотурии Темуриён тобеъ буд
* Дар асри XVI — сулолаи Шайбониен ба ин мулк идора мекард 
* Соли 1513 — Суюнчхоҷахон ҳамлаи Қосимхонро ба Тошканд бозмедорад 
* Соли 1570 — мадрасаи Кӯкалтош сохта шудааст
* Солҳои 1598 -1723 — мулки Тошканд дар ҳайати Хонии қазоқ  буд
* Солҳои 1683-1684 — тасарруфи Тошканд аз ҷониби Ҷунгарҳо
* Соли 1612 — Ялангтуш Баҳодур саркардаи лашкари хони Бухоро Аштархонӣ Имомқулихон, шаҳри Тошкандро забт кард
* Соли 1784 — Юнус Хоҷа мустақилияти давлати Тошкандро таъсис  дод  (то соли 1808)

## [[Асри XIX]]

* Солҳои 1808 -1865 — дар ҳайати Хонигарии Қӯқанд
* Соли 1865
** тасарруфи шаҳрҳо аз ҷониби қӯшунҳои рус таҳти роҳбарии генерал Черняев М. Г.
** дар шарқи шаҳри кӯҳна қалъа ва қисми нави шаҳр сохта мешавад
** Тошканд ба ҳайати имперотурии Русия дохил мешавад
* Соли 1867 шаҳри асосии  Вилояти Сирдарё ва Генерал-губернатории Туркистон ва маркази уезди Тошканд
* Соли 1874 қубури оби шаҳр ба кор андохта шуд 
* Соли 1898 ба итмом расидани сохтмони роҳи оҳани Красноводск - Бухоро -  Самарқанд - Тошканд

## [[Асри XX]]

* Соли 1905 бо кӯшиши дастаи ҷангии 80 нафара кӯшиши қатли яҳудиёни бухорӣ  саркӯб карда шуд 
* Соли 1906 сохтмони роҳи оҳани Оренбург-Тошканд ба анҷом расид
* Соли 1914  Омӯзишгоҳи ҳарбии Тошканд ташкил карда шудааст
* Воқеаҳои моҳи сентябри соли 1917
** кӯшиши ба даст овардани қудрат аз ҷониби намояндагони Шӯрои вакилони аскарон ва коргарон ва Кумитаи муваққатии инқилобӣ, ва як моҳ баъдтар
** боздошти мусаллаҳонаи ҳокимият дар Тошканд аз ҷониби эътилофи эсерҳои чап ва болшевикон
** гузариши ҳокимият дар Тошканд ба Шӯроҳои аскарон ва коргарон
* Солҳои 1918 - 1924 Тошканд пойтахти Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон
* Соли 1919 шӯриши зиддиинқилобӣ дар ҶМШС Туркистон таҳти роҳбарии вазири ҳарбӣ Константин Осипов.
* Соли 1924 дар натиҷаи Тақсимоти миллӣ-ҳудудии Осиёи Миёна Тошканд ба ҳайати ҶШС Ӯзбекистон дохил шуд
* Солҳои 1930 -1991 Тошканд пойтахти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон
* 20 ноябри соли 1941- оғози кори корхонаи авиатситонӣ, ки аз шаҳри Химкии вилояти Маскав кӯчонида шуда буд, баъдтар-иттиҳодияи истеҳсолии авиатсионии Тошканд ба номи В. П. Чкалов (то соли 2014)
* Соли 1943  Академияи илмҳои ҶШС Узбекистон таъсис ефтааст
* Соли 1966, 26 апрел — Заминларзаи Тошканд
* Соли 1968 қаламрави Тошканд бо  дохил шудани  шаҳри ноҳияи Қарасуй зиёд карда шуд
* Соли 1973 — фоҷиа дар канали Оқтепа
* Соли 1977 бори аввал дар Осиеи Миена метро дар Тошканд кушода шуд 
* Соли 1983, сентябр ҷашни 2000-солагии Тошканд
* Соли 1991  Тошканд пойтахти   Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва маркази Вилояти Тошканд гардид
* Соли 1999  калонтарин амалиёти террористӣ дар Тошканд

## [[Асри XXI]]

* Соли 2009, сентябр ҷашни 2200-солагии Тошканд
* Соли 2009, ноябр буридани дарахтон дар майдони Амир Тимур
* Соли 2010 ҳаракати троллейбус дар шаҳр қатъ карда шуд  
* Соли 2014  масҷиди Минор сохта шудааст
* Соли 2016 ҳаракати трамвай дар шаҳр қатъ карда шуд

## Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудӣ

Тошканд аз 12 ноҳия иборат аст.

Ба ҳайати қаламрави шаҳр қитъаи 385,17 га дохил мешавад, ки дар дохили қаламрави вилояти Тошканд дар 14 км шимолу шарқи Тошканд ҷойгир аст (шаҳраки Улуғбек), ки ба ноҳияи Мирзо-Улуғбеки Тошканд мансуб аст.

Маълумоте, ки аз ҷониби Идораи захираҳои замин ва кадастри давлатии шаҳри Тошканд дар шакли тавозуни замини Тошканд (ба ҳолати 1 январи соли 2016) нашр шудааст ва дар шакли маълумот дар бораи тақсимоти кадастрии шаҳри Тошканд дар баъзе ҳолатҳо, онҳо нисбат ба майдони ҳам ноҳияҳои алоҳида ва ҳам тамоми шаҳр фарқиятҳои ҷиддӣ доранд.

Ҳамин тавр, тибқи тақсимоти кадастрӣ, то 1 январи соли 2021 майдони шаҳри Тошканд ба 35 788.4 га баробар аст

### Васеъшавии шаҳр
Моҳи июни соли 2019 бюрои меъмории бритоние  нақшаи "Тошканди Нав"-ро пешниҳод кард, ки дар майдони 200 км² ҷанубу шарқи шаҳри мавҷуда ҷойгир аст, ки масоҳати он тақрибан 335 км²-ро ташкил медиҳад. Тошканд дар байни ҷараенҳои Обии Чирчиқ ва Қарасу дар Ноҳияҳои Юқори Чирчиқ ва Урта Чирчиқи вилояти Тошканд васеъ мешавад. Сохтмони маркази нави маъмурӣ ва иқтисодии "в поле" барои кам кардани бори "шаҳри кӯҳна" ва нигоҳ доштани симои меъмории он пешбинӣ шудааст. Гуфта мешуд, ки шаҳри нав метавонад ду миллион нафарро ҷойгир кунад ва сафоратхонаҳо, биноҳои вазорату идораҳо ба минтақаи маъмурии он кӯчонида мешаванд.

Палатаи қонунгузории Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Узбекистон 16 августи Соли 2021 қарори no 1290-IV "Дар бораи тағйир додани сарҳади ноҳияҳои Зангиота, Юкоричирчиқ, Уртачирчиқ ва Қибрайи вилояти Тошканд ва ноҳияҳои Сергелӣ, Бектемур, Мирзо-Улуғбек ва Яшнободи шаҳри Тошканд, инчунин вилояти Тошканд ва шаҳри Тошканд" - ро қабул кард. Ҳамин тариқ, майдони шаҳри Тошканд дар маҷмӯъ ва аз ҷумла, чор ноҳияи он — Мирзо-Улуғбек, Яшнобод, Сергелӣ ва Бектемур хеле афзуд. Мувофиқи қарор, ҳудуди Тошканд бо ҳисоби ҳамроҳ кардани 7853,3 гектар заминҳои ноҳияҳои Зангиота, Кибрай, Юқоричирчиқ, Уртачирчиқи вилояти Тошканд васеъ шуд. Дар айни замон, вилояти Тошканд аз ҳайати шаҳри Тошканд 171,3 гектар замин гирифт. Майдони маъмуриятӣ ба шаҳри Тошканд тобеъ буда, пас аз тағйири марзҳо 435 км²-ро ташкил дод.

Тағйир додани ноҳияҳо:

* Ба ҳайати **Ноҳияи Сергелӣ** 1827,1 гектар замин ба Тошканд дохил карда шудааст **[[Ноҳияи Зангиата]]и** Вилояти Тошканд (маҳаллаҳои Чорбоғ, Белариқ, Файзлӣ, Ҷалойир, Номданак, Қумариқ, Хонободтепа, Тараққиёт, Қорасув, Хонобод, Қушбегӣ, Сохибкор, Истиқлол, Нурафшон);
* Ба ҳайати **Ноҳияи Бектемур** 490 гектар замин ба тошканд дохил карда шудааст. Ноҳияи Юкоричирчиқ (маҳаллаи Гулбоғ, Йик ота) ва 1134,2 га Ноҳияи Уртачирчиқ Вилояти Тошканд ("Бектемир", "Нурафшон", "Намуна", "Янги ҳаёт", "Алишер Навоӣ");
* Ба ҳайати **Ноҳияи Мирзо-Улуғбек** ки 2294,6 га заминро дар бар мегирад  (Геофизика, Алишеробод, Чингелдӣ, Дӯстлик, Тараққиёт, Баркамол, Боғишамол, Ватанпарвар, Амир Темур, Мевазор, Гулбоғ, Гулзор-1, Пастки юз);
* Ба ҳайати **Ноҳияи Яшнабод** 2107,4 га замин дохил карда шудааст ** Ноҳияи Қибрай ** Вилояти Тошканд ("Ҷарбошӣ", "Ташистӣ", "Ибрат", "Миришкор", "Аргин", "Баҳор", "Чинор", "Товкентеппа").
* Дар айни замон, 33,8 гектар замин **Ноҳияи Сергелӣ**-и Тошканд (рӯйхати маҳаллаҳо оварда нашудааст) ба ҳайати **[[Ноҳияи Зангиата]]и** Вилояти Тошканд, ва 137,5 гектар замини **Ноҳияи Бектемир**  ба ҳайати **[[Ноҳияи Юкоричирчиқ]]**.

10 марти соли 2023 лоиҳаи **"Тошканди Нав"** ба Президент Шавкат Мирзиёев пешниҳод карда шуд. Хадамоти матбуотӣ изҳор дошт, ки он барои 800 ҳазор нафар аҳолӣ пешбинӣ шудааст. Консепсияи "Тошканди Нав" қисми нақшаи генералии пойтахт то соли 2045 мебошад.
## Иқтисодиёт
thumb|left|Бонки миллии Ӯзбекистон бузургтарин бонки тиҷоратӣ
Ба Тошканд дар сохтори истеҳсоли маҳсулоти саноатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон — 19,2% вазни бештар аз ҳаҷми умумии саноати ҷумҳуриявӣ рост меояд. Ҳиссаи зиёди молҳои истеъмолии ҷумҳурӣ низ дар Тошканд — 27,1 % аз ҳаҷми умумии молҳои истеъмолӣ истеҳсол карда мешавад..

Соҳаи пешбари саноат — мошинсозӣ: заводи тракторсозии Тошканд, заводи таъмири тепловозҳои Тошканд, Иттиҳодияи истеҳсолии ҳавопаймоии (авиатсионии) Тошканд ба номи В.П. Чкалов ва бисер дигар коргоҳҳо мебошанд.

Заводҳои техникаи барқӣ ба мисли: «Фотон», «Спутник», «Миконд» мавҷуданд, ки резисторҳо, нақшаҳои интегралӣ, маводҳои махсус ва нимфабрикатҳо истеҳсол мекунанд; "Зенит", ки ба нақшаҳои интегралӣ ва таҷҳизоти радио тахассус дорад; заводи техникаи барқӣ, қисман заводи дастгоҳҳои радиобарқии Тошканд ва заводи Мошинҳои ҳисоббарории барқии Тошканд "Алгоритм"; заводи барқӣ-механикии Тошканд, ки ба истеҳсоли системаҳои автоматикунонидашудаи идоракунӣ ва воситаҳои алоқа тахассус дорад..

Дар Тошканд ягона Маркази хидматрасонии ҳавопаймоҳо дар Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ — Boeing 787 Dreamliner ҷойгир аст..

Инчунин саноати сабук (пахтакорӣ, трикотажӣ, пойафзол ва ғайра), сохтмон, кимиё, нафту кимиё, кимиё ва дорусозӣ, хӯрокворӣ рушд кардааст.

thumb|right|Маркази байналмилалии тиҷорат
Дар Тошканд бузургтарин фабрикаи қаннодӣ дар Осиёи Миёна "Crafers" ҷойгир аст. Соҳаи саноати шиша низ, ки аз ду корхонаи калони шишасозии Campalia Glass ва Асл Ойна (Asl Oyna) иборат аст.

Ҳаҷми маҳсулоти саноатии истеҳсолшуда — 3472,8 млн сӯм (афзоиш то соли 2007 — 136,8%) мебошад. Дар Тошканд инчунин корхонаҳои зиёди хусусии соҳибкорони хурд фаъолият мекунанд. Ҳаҷми маҳсулоти саноатии истеҳсолкардаи онҳо — 1073,1 миллион сӯмро ташкил медиҳад.

Дар Тошканд ду ноҳия мавҷуд аст, ки асосан марказҳои тиҷоратӣ, идораҳои ширкатҳои хориҷӣ ва бонкҳои маҳаллӣ ҷойгиранд. Ин —International Business Center - Маркази байналмилалии тиҷорат ва минтақаи тиҷоратии —Tashkent Business District.

Дар Минтақаи махсуси тиҷоратӣ — **Tashkent Business District** барои рушди тиҷорати хурд, миёна ва калон дар Ӯзбекистон таъсис дода шудааст. Дар Tashkent Business District намояндагиҳои гуногуни ширкатҳои хориҷӣ, марказҳои тиҷоратӣ, мағозаҳои бисёрбренддор, автосалонҳо, идораҳои ширкатҳои нафту газ, идораҳои асосии бонкҳо ва инчунин маҳаллаҳои манзилгоҳҳои бонуфуз ҷойгиранд.

Сохтмони Маркази байналмилалии инноватсионии баландтехнологии — Delta City аз он ҷумла дар Тошканд ба нақша гирифта шудааст.. Арзиши лоиҳае, ки дар якҷоягӣ бо Кореяи Ҷанубӣ — POSCO Daewoo, дар ин ҷо амалӣ карда мешавад 1,4 миллиард доллар арзебӣ мешавад.

## Нақлиёт

Тошканд маркази калони нақлиёти авиатсионӣ, роҳи оҳан ва автомобилӣ мебошад.
### Фурудгоҳҳо
альт=|мини|Ҳавопаймои «Ӯзбекистон ҳаво йуллари» дар Фурудгоҳи байналмилалии Тошканд ба номи Ислом Каримов
Дар Тошканд ду фурудгоҳ амал мекунад.

* ***Тошканд Ҷанубӣ*** Фурудгоҳи байналмилалии "Тошканд" ба номи Ислом Каримов, ки дар қисми ҷанубии шаҳр ҷойгир аст, барои парвозҳои байналмилалӣ, ҷумҳуриявӣ ва ҳукуматӣ истифода мешавад. Ин фурудгоҳ ҳамеша дар инфрасохтори нақлиетии ИҶШС ҷойгоҳи махсусан муҳимро ишғол мекард ва аҳамияти он барои ҷараени нақлиети кишварҳои ИДМ то имрӯз боқӣ мондааст. Ин фурудгоҳи асосӣ барои ҳавопаймоҳои Ширкати миллии ҳавопаймоии Uzbekistan Airways мебошад.

* ***Тошканд Шарқӣ*** Фурудгоҳи Тошканд Шарқӣ, ки дар канори шарқии шаҳр ҷойгир аст, қаблан ҳамчун фурудгоҳи ҳарбӣ-нақлиётӣ дар якҷоягӣ бо ҳавопаймоҳои боркаши Ширкати ҳавопаймоии Uzbekistan Airways, Нерӯҳои  Ҳавоии Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва Иттиҳодияи истеҳсолии авиатсионии Тошканд ба номи Чкалов истифода мешуд, ки дар он парвозҳои ҳавопаймоҳои ҳарбӣ-нақлиётӣ, таҷрибавӣ ва давлатӣ иҷро карда мешуданд. Дар айни замон дар он сохтмони як маҷмааи нави ҳавопаймоии шаҳрвандӣ барои ҳавопаймоҳои тиҷоратӣ идома дорад..

Инчунин то соли 2019 фурудгоҳи "Тошканд-Сергели", ки дар минтақаи ҷойгоҳи "Спутник" ҷойгир буд, вуҷуд дошт ва баъдтар аз истифода бароварда шуд. Дар замони шӯравӣ он барои интиқоли мусофирон дар Ӯзбекистон истифода мешуд. Дар айни замон, фурулгоҳи номбурда истифода бурда намешавад ва амал намекунад.

### Нақлиёти Роҳи оҳан
Ду истгоҳи роҳи оҳан ба Тошканд хизмат мерасонанд:

* Тошканд-Шимолӣ — самтҳои байналмилалӣ, қатораҳои Afrosiyob. 
* Тошканд Ҷанубӣ — самтҳои дохилидавлатӣ, рафти қаторҳои барқии наздишаҳрии самтҳои Бекобод, Ҳаваст ва Хоҷикент.

Тошканд нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани баландсуръати Ӯзбекистон аст.

Tashkent Railway Station.jpg |Истгоҳи «Тошканд-Шимолӣ»
Ташкент - Южный Вокзал.jpg|Истгоҳи «Тошканд-Ҷанубӣ»
Hi-speed trains Afrosiyab (Uzbekistan).JPG|Қатори барқии «Afrosiyob»


### Нақлиёти шаҳрии заминӣ
[мини|Автобуси [MAN дар Тошканд |альт=]]
Қисми асосии нақлиёти шаҳрро ширкати "Тошшаҳартрансхизмат" хидмат мерасонад.

Тошканд дорои шабакаи васеи автобусҳо, автобусҳои барқӣ ва микроавтобусҳо мебошад. Автобусҳои асосии истифодашаванда MAN A22, Mercedes-Benz Conecto LF , SAZ LE60 ва автобусҳои хурди Isuzu мебошанд, ки дар корхонаи муштараки Самарқанд «SamAvto» сохта шудаанд; инчунин автобусхо ва автобусхои барқии истеҳсоли Чин мавҷуданд ва ба сокинони шаҳр ва мусофирон хидмат мерасонад.

Хидматрасонии таксӣ васеъ паҳн шудааст, аз ҷумла Яндекс Такси..

Нақлиёти Троллейбус дар Тошканд аз 5 ноябри соли 1947 то 1 майи соли 2010 амал мекард..

Хадамоти трамвай аз 29 декабри соли 1912 то 2 майи соли 2016 вуҷуд дошт.. Трамвайные пути были демонтированы, вагоны перевезены и запущены в Самарканде. Роҳҳои трамвай аз байн бурда шуданд, вагонҳо интиқол дода шуда, роҳҳои нақлиёт кашонда дар Самарқанд ба истифода дода шуданд.

Моҳи августи соли 2016 илова ба ду ҳалқаи мавҷуда – роҳи ҳалқаи Тошканд (TRR) ва Роҳи хурд ҳалқаи (TMKAD) сеюмин ҳалқаи кушода шуд.

### Метрои Тошканд
150px|left

Аз соли 1977 инҷониб дар шаҳри Тошканд аввалин метро дар Осиёи Марказӣ фаъолият мекунад, ки аз се хатти ба ҳам пайваст - Чилонзор ,, Ӯзбекистон, Юнусобод [2] ва хатти 30-солагии Истиқлолияти Ӯзбекистон  иборат буда, дар маҷмӯъ 50 истгоҳ дорад. Дар соли 2022 мусофиркашонии метро 125,9 миллион нафарро ташкил дод.. Аз рӯи дарозии роҳ метрои Тошканд дар миёни кишварҳои пасошӯравӣ пас аз метрои Санкт-Петербург ва Маскав дар ҷои 3-юм аст.

Соли 2017 сохтмони хатти эстакада бахшида ба 30-солагии истиқлолияти Ӯзбекистон оғоз гардид , хатти аввал 30 августи соли 2020 ба истифода дода шуд.


Metro train 81-718.0-719.0 (cropped).jpg|"81-718/719" барои метрои Тошканд дар истгоҳи Чкаловская (ҳоло Дӯстлик), 2004
Tashkent metro drushbanarod.jpg|"81-717/714" дар истгоҳи Дӯстии халқҳо, 2007
81-765-766 for Tashkent Metro.jpg|"81-765/766/767" барои метрои  Тошканд дар ҳудуди заводи "Метровагонмаш", ш  Митиши, 2019
Станция метро Шахристан.jpg|Истгоҳи «Шахристанская», 2020
Станция Yunusobod.jpg|Истгоҳи «Юнусобод», 2020
Станция Дустлик-2 Кольцевой линии.jpg|Қатораи «Москва» 81-765/766/767 дар истгоҳи Дӯстлик-2, 2020

## Ҷомеа
### Дин

Акс:Madrasah_Kukaldash_(Tashkent)_12-07.JPG|пайванд=Файл:Madrasah_Kukaldash_(Tashkent)_12-07.JPG|алт=Медресе Кукельдаш| Мадрасаи Кӯкалтош (Тошканд)
Акс:Medrese_Barakhan_13-21.JPG|пайванд=Файл:Medrese_Barakhan_13-21.JPG|алт=Медресе Баракхана| Мадрасаи Бароқхон
Акс:Mavzoley_Kaffal_Shashi_13-36.JPG|пайванд=Файл:Mavzoley_Kaffal_Shashi_13-36.JPG|алт=Мавзолей Каффаля Шаши| Мақбараи Каффол Шоши

Акс:Ensemble_Sheikhantaur.JPG|пайванд=Файл:Ensemble_Sheikhantaur.JPG|алт=Ансамбль Шейхантаур| Маҷмааи Шайхонтавр
Акс:Mausoleum_Zangiata_15-12.JPG|пайванд=Файл:Mausoleum_Zangiata_15-12.JPG|алт=Мавзолей Зангиата| Мақбараи Зангиота
Акс:Mosque_Khoja_Akhrar_12-13.JPG|пайванд=Файл:Mosque_Khoja_Akhrar_12-13.JPG|алт=Мечеть Ходжа Ахрар Вали| Масҷиди Хоҷа Ахрори Валӣ
Аксарияти ахолии диндор — мусалмонони суннист  .

#### Маъбадҳои динҳои дигар

Акс:Church_of_St._Felipe_in_Tashkent_5351.JPG|пайванд=Файл:Church_of_St._Felipe_in_Tashkent_5351.JPG|алт=Армянская церковь Святого Филиппа| Калисои армании Филиппус
Акс:Евангелическо-лютеранская_церковь_(Ташкент).jpg|пайванд=Файл:Евангелическо-лютеранская_церковь_(Ташкент).jpg|алт=Евангелическо-лютеранская церковь| Калисои евангелӣ лютеранӣ
Акс:Cathedral_of_the_Sacred_Heart_of_Jesus_Christ.jpg|пайванд=Файл:Cathedral_of_the_Sacred_Heart_of_Jesus_Christ.jpg|алт=Католический Собор Святейшего Сердца Иисуса| Калисои католикии қалби муқаддаси Исо


Дар шаҳр якчанд муассисаҳои калисои православии рус амал мекунанд:

* Шаҳри руҳониён дар ҳавзаи Митрополити Осиёи Марказӣ ;
* Семинарияи теологӣ  .

Соли 2012 шӯъбаи махсус кушода шуд, ки дар он роҳбарони хори калисо тайёр карда мешаванд.

## Фарҳанг ва санъат
Дар Тошканд марказҳои илмӣ-таълимӣ ва фарҳангӣ, 12 театр ва 22 осорхона мавҷуд аст. Дар шаҳр ёдгориҳои таъриху фарҳангӣ, ёдгориҳои меъморӣ, аз қабили мақбараи Шайхонтавур (асри XV) ва Каффол Шошӣ, мадрасаҳои Бароқхон ва Кӯкалтош (ҳарду асри XVI) мавҷуданд.

Театри «Илҳом», ки бо намоишномаҳои таҷрибавӣ ва мутобиқ гардонидашудаи ғайримуқаррарии осори классикӣ маъруф аст, як ҷузъи барҷастаи ҳаёти фарҳангии Тошканд мебошад..

### Театрҳо
* Театри бузурги ба номи Алишер Навоӣ
* Театри миллии академии драмавии ӯзбекӣ (Ўзбек Миллий академик драма театри)
* Театри драмавии русии Ӯзбекистон (собиқ театри Горький)
* Театри Илхом
* Театри драмавии ӯзбекӣ ба номи Аброр Ҳидоятов
* Театри драмавии мусиқӣ ва мазҳакаи ӯзбекӣ ба номи Муқимӣ
* Театри давлатии мазҳакаи мусиқии Тошканд (театри Оперетта)
* Маркази фарҳангию эҷодии Аладдин
* Театри рақси ба номи Офарин
* Театри ҷавонони Ӯзбекистон
* Театри ҷумҳуриявии тамошобинони ҷавони Ӯзбекистон
* Театри давлатии ҷумҳуриявии лӯхтак
* Театри давлатии сатираи Ӯзбекистон

### Муассисаҳои фарҳанг
* Национальный симфонический оркестр Узбекистана
* Ансамбль Хазрати Имам: здесь хранится одна из древнейших сохранившихся рукописей Корана, датируемой VII веком[1].
* Арт-центр «Ташкент Плаза» (национальное декоративно-прикладное искусство Узбекистана)
* Галерея изобразительного искусства Узбекистана[2]
* Геологический музей
* Государственный литературно-мемориальный дом-музей Сергея Бородина
* Государственный музей искусств Узбекистана — основан в 1918 году как Музей народного университета, позднее Центральный художественный музей, с 1924 года — Ташкентский музей искусств, с 1935 года — Государственный музей искусств Узбекистана
* Государственный музей истории Тимуридов
* Государственный музей истории Узбекистана
* Государственный музей литературы имени Алишера Навои: в июне 1870 года в Ташкенте создана Туркестанская библиотека[3], впоследствии ставшая Национальной библиотекой Узбекистана им. Алишера Навои.
* Государственный музей прикладного искусства Узбекистана
* Государственный музей природы Узбекистана
* Дворец творчества молодёжи
* Дом-музей Айбека Муса Ташмухамедова
* Дом-музей Гафура Гуляма
* Дом-музей Мухтара Ашрафи
* Дом-музей Сулеймана Юдакова
* Дом-музей Юнуса Раджаби
* Клуб-музей Анны Ахматовой «Мангалочий дворик»
* Мемориальный музей Тамары Ханум
* Мемориальный дом-музей Урала Тансыкбаева
* Мемориальный дом-музей Юлдаша Ахунбабаева
* Музей астрономии
* Музей вооружённых сил
* Музей здравоохранения имени К.С. Заирова
* Музей истории связи
* Музей киноискусства Узбекистана
* Музей олимпийской славы
* Музей памяти жертв репрессий
* Музей Сергея Есенина
* Ташкентский дом фотографии
* Ташкентский зоопарк
* Ташкентский музей железнодорожной техники
* Ташкентский планетарий
* Центральный выставочный зал
Паровоз П36 в Ташкентском музее.jpg|Паровози Р36 дар Осорхонаи таҷҳизоти роҳи оҳани Тошканд
1973 CPA 4267.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС, 1973 
Ташкентский зоопарк - panoramio (1).jpg|Боғи ҳайвоноти Тошканд
Chorsu Bazaar in Tashkent.jpg|Гумбазт бозори Чорсу 
Mausoleum of Sheikh Zaynudin 12-44.JPG|Мақбараи Шайх Зайнудин 


### Қасрҳои фарҳанг
* Қасри фарҳанг ва техникам ҳавопаймонсозони ба номи В. Сивтса
* Қасри фарҳанги ТТЗ
* Қасри ҷумҳупиявии мактаббачагон
* Касри фарҳанги коргарони роҳи оҳан

### Қасрҳои консертӣ
* Қаср дӯстии халқҳо
* Толори санъат «Туркистон»
* Толори кино-консертии «Зарафшон»
## Варзиш
мини|Варзишгоҳи Миллӣ (2012)
мини|Қасри ях "Хумо Арена" (2019)
Футбол яке аз намудҳои дӯстдошати варзиш дар Тошканд аст. Дар ин шаҳр се бошгоҳи  футболи маъруфи Ӯзбекистон — "Пахтакор", "Бунёдкор" ва "Локомотив" ҷойгир аст, ки ғолиби феълии Суперлигаи Ӯзбекистон аст.

Аз мавсими соли 2002 танҳо бошгоҳҳои Тошканд ғолиби Суперлигаи Ӯзбекистон шудаанд. Ба далели мавқеъҳои пешсафи худ дар футболи Ӯзбекистон ҳар сол ҳадди ақал ду бошгоҳи  футболи пойтахт дар Лигаи қаҳрамонҳои AFC ширкат мекунанд.

Ҳар моҳи сентябр дар Тошканд чемпионати кушоди тенниси Тошканд баргузор мешавад.

Шаҳр дорои  иншооти сершумори бузурги варзишӣ, аз ҷумла клуби тенниси Юнусобод, варзишгоҳҳои «Пахтакор» ва «Миллий», қасри яхбандии бисёрфунксионалии «Ҳумо Арена» мебошад.

Тошканд аксар вақт мизбони чорабиниҳои бузурги варзишӣ, ҳам ҷаҳонӣ ва ҳам қитъавӣ мебошад. Ҳамин тариқ, шаҳр се маротиба (солҳои 1995, 1999 ва 2017) Чемпионати Осиё оид ба муштзанӣро баргузор кардааст.

Чемпионати Осиё оид ба футбол ду маротиба ( солҳои 2008 ва 2010 ) баргузор шудааст. Соли 2019 Чемпионати Осиё оид ба варзиши дучархасаворӣ дар шоҳроҳҳои Тошканд ва вилояти Тошканд баргузор шуд  .

Ҳар сол дар Тошканд марҳилаи Ҷоми ҷаҳон оид ба гимнастикаи бадеӣ баргузор мешавад . Тошканд Чемпионати ҷаҳон оид ба гӯштии соли 2014, Чемпионати Осиё оид ба гуштӣ ду бор (солҳои 1999 ва 2011 ), 3 маротиба Чемпионати Осиё оид ба дзюдо ( солҳои 2005, 2012 ва 2016 ), соли 2011 Чемпионати ҷаҳон оид ба гуштӣи тай ва бисёр мусобиқаҳои дигарро мизбонӣ кардааст.

## Ташканд:[[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]

File:Seoul Mun, г. Ташкент (1).jpg|пайванд=Файл:Church_of_St._Felipe_in_Tashkent_5351.JPG|алт=Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun| Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun
File:Seoul Mun, г. Ташкент (3).jpg  |пайванд=Файл:Евангелическо-лютеранская_церковь_(Ташкент).jpg|алт=Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun| Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun
File:Seoul Mun, г. Ташкент (2).jpg|пайванд=Файл:Cathedral_of_the_Sacred_Heart_of_Jesus_Christ.jpg|алт=Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun| Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun


## Пайвандҳо
* Тошканд пойтахти сулҳи фарҳанги Исломӣ дар соли 2007 эълон шуд 
* Сомонаи расмии шаҳри Тошканд 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Тошканд
Гурӯҳ:Солномаи шаҳрҳо
Гурӯҳ:Таърихи Тошканд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ