open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мулло Муҳаммад Умар

**Муҳаммад Умар**, ки бо номи **Мулло Муҳаммад Умар** (пушту ملا محمد عمر)  соли 1962 е соли 1959 — 23 апрели соли 2013)низ маъруф аст.  — асосгузори ҷунбиши Толибон, амир (раиси) Иморати Исломии Афғонистон.
## Зиндагинома
Санаи дақиқи таваллуд номаълум аст. Аз рӯи миллат паштун, ба хонадони Хотаки тааллуқ дошт  гурӯҳи қабилаҳои гилзай. Дар миенаи солҳои 1970 Муҳаммад Умар бо сафари дуҳафтаина ба Покистон ташриф овард, ки дар он ҷо дар мадрасаи Ҳаккания дар наздикии Пешовар курси таълими теологияи исломиро тай кард(аз рӯи манбаъҳои дигар, дар мактаби динии шаҳри Кветта). Аз соли 1979 дар ҷанги оғозефта бар зидди нерӯҳои шӯравӣ ва режими Кобул фаъолона иштирок кард: ба  муҷоҳидон ҳамроҳ шуд.
Пас аз хуруҷи нерӯҳои шӯравӣ дар соли 1989, мулло Умар имоми масҷиди деҳаи Сангсар дар ноҳияи Майванд дар ғарби Қандаҳор шуд.

Сарвари Афғонистон (дар давраи аввалини Иморати Исломии Афғонистон) аз соли 1996 то 2001. Дар давраи ҳукмронии хеш Муҳаммад Умар қароргоҳро дар Қандаҳор, ки дар ин солҳо пойтахти ғайрирасмии Афғонистон гардид, қариб тарк намекард; Дар Кобул ӯ танҳо чор маротиба пайдо шуд.

Пас аз ҳодисаҳои 11 сентябри соли 2001, ҳукумати Толибон дар натиҷаи тавсеаи низомии НАТО дар Афғонистон сарнагун карда шуд ва мулло Умар фирор кард. Толибон дар Вазиристони Покистон аз нав қувват гирифтанд. Соли 2006 онҳо Аморати мустақили Исломии Вазиристонро эълон карданд. Мулло Умар амир ва Раиси Шӯрои Олии Вазиристон шуд.

Моҳи июли соли 2015 марги Муҳаммад Умар бори аввал аз ҷониби хадамоти махсуси Афғонистон тасдиқ карда шуд ва хабар дод, Ки ӯ соли 2013 вафот кардааст. узви баландпояи номаълум аз ҷунбиши Толибон ба рӯзномаи Покистон хабар дод, ки Муҳаммад Умар аз сил вафот кардааст.. 30 июли Соли 2015 Толибон марги раҳбари худро тасдиқ карданд..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Абдул Кабир

**Муҳаммад Абдул Кабир** (пушту عبدالکبیر‎) — узви Толибон. Иҷрокунандаи вазифаи муовини сеюми сарвазири Афғонистон оид ба масъалаҳои сиесӣ аз 4 октябри Соли 2021 қаблан ӯ иҷрокунандаи Вазифаи сарвазири Нахустин Аморати Исломии Афғонистон аз 16 апрели Соли 2001 то 13 ноябри Соли 2001 ва аз 17 май то 17 июли Соли 2023 буд.
Абдулқодир вазифаи иҷрокунандаи вазифаи сарвазирро аз 17 май то 17 июли соли 2023 иҷро мекард, Дар ҳоле Ки Ҳасан Ахунд аз беморӣ шифо меефт. .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Муҳаммад Раббонӣ

**Мулло Муҳаммад Раббонӣ** (пушту محمد رباني‎; 1955 е 1956, Пашмол, Шоҳигарии Афғонистон 21 апрели 2001, Равалпинди, Покистон) — фармондеҳи саҳроии афғон, яке аз асосгузорон ва пешвоени асосии ҷунбиши Толибон. Вай пас аз Мулло Муҳаммад Умар дуюмин шахс дар иерархияи "Толибон" буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Литр

**Литр** (, , аз  — ченаки зарфият; ишорати тоҷикӣ — **л** ; байналмилалӣ — **L** ё **l** ) — воҳиди метрии ғайрисистемаи андозагирии ҳаҷм ва иқтидор, баробар ба 1 десиметри мукааб (дм³) .

Литр воҳиди Системаи Байналмилалии Воҳидҳо (SI) нест, балки дар якҷоягӣ бо воҳидҳо ба монанди соат ё рӯз, он ба қатори воҳидҳои ғайрисистемае дохил мешавад.

## Ҳаҷми литр
**Як литр** ба ҳаҷми як куб, ки ҳар як тарафаш  аст, баробар аст. 1 литр об тақрибан  масса дорад (дар  ). 1 литр аз рӯи таърифи ҷорӣ маҳз ба 1 десиметри мукааб баробар аст:  (ҳамин тавр  (м³), воҳиди расмии SI барои ҳаҷм, маҳз ба  баробар аст).

Ин таъриф соли 1964 дар Конфронси 12 - уми генералӣ оид ба вазнҳо ва андозаҳо қабул шудааст  .

## Эзоҳ

## Адабиёт

Гурӯҳ:Воҳидҳои ҳаҷм
Тоҷикистон дар соли 2023

## [[феврал]]и [[соли 2023]]
* Дар даҳаи дуюми моҳи феврали соли 2023 — маҷрои Амударё 722 млн метри мукаабро ташкил дод, ки нисбат ба пешгӯишуда 50 млн метри мукааб камтар аст. Маҷрои (вуруди) об ба обанбори Норак назар ба пешбинишуда 24 метри мукааб кам шуда, мутаносибан партоб аз обанбор низ коҳиш ёфт. Ҳаҷми обанбори Норак дар ин муддат 7,1 млрд метри мукаабро ташкил дода, ин назар ба ҳаҷме, ки ин обанбор ғунҷонда метавонад, беш аз 3 млрд метри мукааб камтар аст.

## [[ноябр]]и [[соли 2023]]
* 15 ноябри соли 2023 — "Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Фаровон", (ҶДММ “Фаровон” (Хуҷанд))) —  дар Хуҷанд мавриди баҳрабардорӣ қарор гардид.

## [[декабр]]и [[соли 2023]]
23 декабри соли 2023 — байни Тоҷикистону Қирғизистон 90%-и хатти сарҳад мувофиқа шудааст. Пас аз барқарор шудани фаъолияти комиссияҳои корӣ дар моҳи октябр муяссар шуд, ки 120 километри сарҳад муайян карда шавад. Масофаи умумии сарҳади байни Тоҷикистону Қирғизистон 980 км-ро ташкил медиҳад. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XXI
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 2020-ум
Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2023
Муҷибахон Ҷавҳарӣ

**Ҷавҳарӣ Муҷибахон Одил** (30 январи 1971, деҳаи Чоркӯҳ, шаҳри Исфара, Ҷумҳурии Тоҷикистон) — ходими давлатӣ, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI ва VII, олим,номзади илмҳои филологӣнависанда, рӯзноманигор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2021), узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2019).

## Зиндагинома
Ҷавҳарӣ Муҷибахон Одил 30 январи соли 1971 дар деҳаи Чоркӯҳи шаҳри Исфара, вилояти Суғд, дар оилаи омӯзгор таваллуд ёфтааст. Соли 1993 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон)-ро бо ихтисоси рӯзноманигор хатм намудааст. Фаъолияти меҳнатиашро аз соли 1993 ба ҳайси омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик дар мактаби миёнаи умумии рақами 27-и деҳаи Чоркӯҳ оғоз намуда, соли 2005 сарвари таълимгоҳи мазкур ва соли 2010 сардори раёсати маорифи шаҳри Исфара таъйин гардидаст. Соли 2014 ба ҳайси сармутахассиси шуъбаи кадрҳои дастгоҳи раиси шаҳри Исфара, соли 2016 муовини директори филиали Донишгоҳи технологии Тоҷикистон дар шаҳри Исфара, соли 2018 директори ҳамин муассисаи олии касбӣ ва аз соли 2020 то соли 2021 мудири бахши фарҳанги шаҳри Исфара фаъолият намудааст. Аз 22 декабри соли 2021 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидааст.

## Фаъолияти илмӣ ва адабӣ
Муҷибахон Ҷавҳарӣ соли 2020 диссертатсияи илмиашро барои дарёфти номзади илмҳои филологӣ дар мавзуи «Юсуф ва Зулайхо»-и Ховарии Шерозӣ ва муқоисаи он бо достони ҳамноми Абдураҳмони Ҷомӣ" дар Шӯрои диссертатасионии 6D КОА-28 назди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ҳимоя намудааст. Ҳамчунин, муаллифи як монография ва зиёда аз чил мақолаҳои илмӣ буда, мақолаҳои публисистиаш пайваста дар рӯзномаву маҷаллаҳои ҷумҳуриявӣ интишор мешаванд. Асарҳои бадеии ӯ бо номи “Зани даруни чашма" ва "Дарди фироқ” дар нашриёти «Адиб» ба чоп расидаанд. Инчунин ӯ муаллифи дарстурҳои тарбиявӣ барои сарпарастони гуруҳҳои академикӣ бо унвони «Раҳнамои тарбият» ва «Ислом — зидди ифрот» мебошад. Бо забонҳои русӣ ва англисӣ озодона сухан мекунад.
## Фаъолияти сиёсӣ ва ҷамъиятӣ
Муҷибахон Ҷавҳарӣ аз 22 декабри соли 2021 то 1 марти соли 2025 чун вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI фаъолият намудааст.
2 марти соли 2025 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII интихоб гардидааст. Аз 19 марти соли 2025 Раиси Кумита оид ба масъалаҳои иҷтимоӣ, оила ва ҳифзи саломатии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад..

## Ҷоиза ва мукофотҳо
* «Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон», 2017;
* «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон», 2008;
* «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон», 2021;
* Медали «Хидмати шоиста», 2022.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII
Гурӯҳ:Занҳо-сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занони Тоҷикистон дар сиёсат
Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
SOS

[рост|мини| Интиқоли сигнали SOS аз киштии [Титаник]]
**SOS** (**СОС**) — як сигнали байналмилалии офатҳо ё балоҳо дар алоқаи радиотелеграфӣ (бо истифода аз рамзи Морзе) мебошад. Интиқол як пайдарпаии «се нуқта — се тире— се нуқта» мебошад, ки бидуни ягон фосилаи байниҳарфӣ интиқол дода мешавад ().

Ҳамин тариқ, ин маҷмӯи нӯҳ аломат як ҳарфи ягонаи морзеро ифода мекунад. Чунин ҳарфҳо, агар дар шакли хаттӣ тасвир шуда бошанд, бо сатри болои ҳарфҳо навишта мешаванд: .

## Таърих
Ҳатто пеш аз ихтирои радио дар аввали солҳои 1890, киштиҳо аллакай сигналҳои гуногуни визуалӣ ва аудиоиро истифода мебурданд. Бо ин мақсад аз воситаҳои алоқа ба монанди парчамҳои семафорӣ, чароғҳои сигналӣ ва зангула истифода мешуданд. Радио (он вақтҳо "телеграфи бесим" номида мешуд) бори аввал коди Морзеро истифода бурд, системае, ки дар ибтидо барои телеграфи сими заминӣ таҳия шудааст.

## Истифодаи аввал
Тасаввуроти ғалате вуҷуд дорад, ки барои аввалин бор дар таърих шаби 15 апрели соли 1912, соати 00:45 аз киштии Титаник дар ҳолати фалокатбор сигнали SOS фиристода шудааст. Дар асл, ин парванда ҳадди ақал ҳаштум бор буд .

Бисёре аз манбаъҳо мегӯянд, ки бори аввал сигнали SOS аз тарафи киштии «Славония» истифода шуда буд, ки 10 июни соли 1909 ба харсангҳои соҳили Азор зарба зад. Аммо рӯзномаҳои он вақт гузориш доданд, ки аз киштии Славония CQD интиқол дода шудааст  .

## Эзоҳ


## Ҳамчунин нигаред

* Mayday
* Sécurité
* Сигналҳои офатангез

## Пайвандҳо

* *Виктор Пестриков* Сигнали радиои SOS дар асри 20 боқӣ монд . // Ахбори он - 2005 - № 8. — Сах. 26.
* 
* popmech.ru // Таърихи сигналҳои изтирории баҳрӣ 
* *Ольга Матвеева* Ҷаҳон бо сигнали SOS видоъ кард // Шамоли озод https://web.archive.org/web/20030810104022/http://www.turizm.ru/veter/ ) - 2001. - № 47 - саҳ. 8
* Мақолаи Алексей Куприянов дар polit.ru
* Маҷаллаи Telegraph Office Ҷилди II, Шумораи 1 "'SOS,' 'CQD' ва таърихи зангҳои изтирории баҳрӣ" аз ҷониби Нил МакЭвен, K5RW  .

Гурӯҳ:Наҷот
Зурвон (эзад)

**Зурвон**, **Зрвана акарена** — худои яке аз оинҳои аҳди қадими ориёиҳо; дар забони паҳлавӣ «замон» номида, ҳамчун фириштаи «замони бекарон» муаррифӣ шудааст.

Дар «Минуи хирад» ва «Позанд» бо номи «Зурвони дрангхудой» омадааст. Бинобар ба унвони падари ду «гавҳари ҳамзод» — Ҳурмузд ва Аҳриман шинохта шудани Зурвон таъсири зурвония ҳам дар дини маздоиву меҳрпарастӣ ва ҳам дар таълимоти зардуштияву монавия мушоҳида мешавад. Номи Зурвон дар навиштаҳои муаррихон ва мубаллиғони масеҳии арманӣ, сурёнӣ, дар «ал-Милал ва-н-ниҳал», «Уламои ислом» ва баъзе матнҳои зардуштӣ, ба монанди «Готҳо» (Ясно, ҳоти 30/3) омадааст. Донишманди юнонӣ Беросус (асри 4) ва яке аз олимони ҳавзаи Искандария Мусои Хуранӣ (асри 4) дар таҳқиқоташон аз Зурвон ном бурдаанд. Зурвон-ро дар эзадкадаи худоёни Ҳинду Эрону Рум бо Браҳма, Кронос ва Сатурн яке медонанд.

Теодос де Попсуест роҷеъ ба Зурвон асаре навишта, Плутарх низ дар ривоятҳояш аз Зурвон ёд кардааст. Эзник де Котд, муаррихон Адамуси Родосӣ, Дамаскиус, Теодори Борхунӣ низ дар таҳқиқоташон ба Зурвон ишора кардаанд. Достони ривоятии Зурвон-ро Эзник де Котд чунин оварда: "Пеш аз он ки олам офарида шавад, қабл аз Осмону Замин ва махлуқи дигар, вуҷуди басити ҳақиқӣ мавҷуд буд. Вай муддати ҳазор сол ибодат ва қурбонӣ кард, то аз ӯ фарзанде бо номи Ҳурмузд таваллуд шавад, ки Замину Осмон ва Оламро биофаринад. Чун ҳафтсад сол аз он ҳазор сол гузашт, дар дилаш шак пайдо шуд, ки оё ин қурбониву ибодати ӯ ба самар хоҳанд расид? Зурвон аз ибодату қурбонӣ Ҳурмуздро ва аз шакки овардааш Аҳриманро обистан шуд ва чун аз ин ҳолаш огоҳӣ ёфт, қарор дод, ки кадоме аз онҳо зудтар ба дунё ояд, зимоми ҳукумати шоҳиро ба ӯ хоҳад дод. Ҳурмузд, ки дар батни падар аз зиракӣ бархӯрдор буд, аз ин андешаи падар огоҳ шуд ва дар ин бора ба бародараш Аҳриман хабар дод. Аҳриман, чун майл ба корҳои зишт дошт, бо шунидани тасмими падар, шиками падарро «бидарид» ва қабл аз Ҳурмузд дар назди ӯ ҳозир шуд. Дар ин ҳангом Ҳурмузд низ бо роҳи табиӣ таваллуд шуд. Зурвон Ҳурмуздро ҷавони нуронӣ дарёфт ва хост, ки зимоми ҳукумати ҷаҳон (фарри каёнӣ)-ро ба ӯ супорад, вале Аҳриман боисрор аз падар талаб кард, ки дар тасмими қаблан гирифтааш вафодор бимонад ва зимоми ҳукуматро ба ӯ супорад. Зурвон ба Аҳриман гуфт: «Эй мавҷуди палид, нуҳ ҳазор сол аз фармонравоӣ бар ҷаҳонро ба ту медиҳам, аммо пас аз он фармонравоӣ бар олам аз они Ҳурмузд хоҳад буд ва фармону иродаи ӯ иҷро хоҳанд шуд».

Он гоҳ офариниш дар ҷаҳон шурӯъ шуд; он чӣ Ҳурмузд меофарид, хубу судманд ва он чӣ Аҳриман меофарид, зишту бадҳайбат ва зарарнок буд. Қисмати муҳимми устураи Зурвон ҳамон боварӣ ва шакки ӯ дар мавриди ба вуҷуд омадани ду «гавҳари ҳамзод» мебошад. Дар ин бора фикру мулоҳизаҳои муҳаққиқон гуногунанд, вале он чӣ дар ин ривоят мусаллам аст, гузариш аз марзи устура ба афкори фалсафӣ аст, зеро дар он аввалин нишонаҳои офариниши олам матраҳ гардидааст. Гавҳарҳои ҳамзод дар ин сурат мусаввирону омилони офаринишанд, ки оламро аз вазъияти мутлақ ба ҳолати муқайяд дармеоваранд ва боиси пайдо шудани олам мегарданд.

## Нигаред низ
* Зурвония
* Даҳрия
* Замон

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Устурашиносии эронӣ
Гурӯҳ:Зардуштия
Рӯихати заминларзаҳо дар Тоҷикистон

thumb|260px|Дар ҷои пештараи Ҳоит асар аз лағжиши замин дар кӯҳи Чуқурак боқӣ мондааст.

Ин аст **рӯихати заминларзаҳо дар Тоҷикистон** — ки заминларзаҳои назаррасеро, ки дар ҳудуди Тоҷикистон ба амал омадаанд, дар бар мегирад.

## Заминларзаҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Заминларзаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Феҳрист: Тоҷикистон
Бернарду Гимарайнш

**Бернарду Жуакин да Силва Гимарайнш** (; 15 августи 1825, Ору Прету, иёлоти Минас Жерайс — 10 марти 1884, ҳамонҷо) — нависанда ва шоири бразилии ақидаҳои либералӣ (аболитсионизм). Ӯ муаллифи достони машҳури «Изаура ғуломдухтар» мебошад.

## Зиндагинома
Бернардо Жуакин да Силва Гимарайнш дар шаҳри Ору Претуи Минас Жерайс, дар оилаи Жуан Жуакин да Силва Гимарайнш (шоир) ва Констанса Беатрис де Оливейра Гимарайнш таваллуд шудааст.

Вай соли 1847 факултети ҳуқуқшиносии донишгоҳи Сан-Паулуро хатм карда, дар он ҷо бо шоирон Алварис ди Азеведу ва Аурелиано Лесса дӯстӣ дошт. Бо инҳо ва дигарон, ӯ дар ҳамон сол "Sociedade Epicureia" ("Ҷамъияти Эпикуриён") таъсис дод ва инчунин бо онҳо як маҷмӯаи нокоми ашъориро бо номи As Três Liras ба нақша гирифт.

Дар соли 1852 вай дар шаҳри Каталони Гояс суд шуд, то соли 1854 дар ин вазифа буд. Дар соли 1858 ба Рио-де-Жанейро кучид ва дар соли оянда дар газетаи «Atualidade» хамчун адабиётшинос кор кард.  Вай соли 1861 ба вазифаи судяи Каталон баргашт, аммо соли 1864 бори дигар ба Рио-де-Жанейро баргашт. Соли 1866 дар Ору Прету муаллими риторика ва поэтика шуд.  Вай соли 1867 оиладор шуд. Соли 1873 дар шаҳри Квелуз (ҳоло бо номи Конселейру Лафаетӣ маъруф аст), дар Минас-Жерайс муаллими забонҳои лотинӣ ва фаронсавӣ шуд. Ӯро монархи Бразилия Педро II дар соли 1881 қадрдонӣ кардааст. Бернарду дар соли 1884 дар Ору Прету фақирона вафот кардааст.

Баъзе аз авлоди машҳури ӯ Хосе Арлим Бернардо Гимарайнш ва Алфонс де Гимарайнс буданд.

## Осори адабӣ
* *Cantos da Solidão* (*Сурудҳои танҳоӣ* — 1852)
* *O Ermitão de Muquém* (*Зоҳиди Мукуем* — 1868)
* *Lendas e Romances* (*Афсонаҳо ва достонҳо* — 1871)
* *[[O Garimpeiro]]* (1872)
* *Histórias da Província de Minas Gerais* (*Ҳикояҳо аз музофоти Минас Жерайс* — 1872)
* *[[O Seminarista]]* (1872)
* *O Índio Afonso* (*Афонсои ҳинду* — 1873)
* *A Morte de Gonçalves Dias* (*Марги Гонсалвес Диас* — 1873)
* *A Escrava Isaura* (*Изаура ғуломдухтар* — 1875)
* *Novas Poesias* (*Шеърҳли нав* — 1876)
* *Maurício, ou; Os Paulistas em São João Del-Rei* (*Маурисио, ё;  *Паулистаҳо* дар Сан Жуао Дел-Рей* — 1877)
* *A Ilha Maldita* (*Ҷазираи лаънатшуда* — 1879)
* *O Pão de Ouro* (*Брэди тиллоӣ* — 1879)
* *Rosaura, a Enjeitada* (*Розаураи беэътиношуда* — 1883)
* *Folhas de Outono* (*Баргҳои тирамоҳӣ* — 1883)
* *O Bandido do Rio das Mortes* (*Роҳзани дарёи марг* — 1904)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони асри XIX
Гурӯҳ:Нависандагони Бразилия
Гурӯҳ:Драматургони Бразилия
Гурӯҳ:Драматургони асри XIX
Гурӯҳ:Драматургони Бразилия
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони асри XIX
Гурӯҳ:Шоирони Бразилия
Худойдод Орифӣ

**Худойдод Орифӣ** (зод. 3 ноябри 1953, ноҳияи Вахш) — ҳунарпеша ва коргардони театру синамо.

## Зиндагинома
Худойдод Орифӣ 3 ноябри соли 1953 дар ноҳияи Вахши вилояти Қурғонтеппа ба дунё омадааст. Соли 1970 мактаби № 13 шаҳри Қурғонтеппаро хатм кардааст. Солҳои 1972—1976 шуъбаи актёрии Донишкадаи санъати Тоҷикистонро хатм кардааст.

## Корнома
Фаъолияти эҷодиашро баъди хатми донишкада тавассусти роҳхати Вазорати фарҳанг ба ҳайси ҳунарпеша дар Театри Пушкини шаҳри Ленинобод оғоз карда то соли 1982 онҷо кор кардааст. Баъдан дар Театри Қурғонтеппа то соли 1987 ҳунарнамоӣ кардааст.

## Эзоҳ
Рубенс ди Фалку

**Рубенс ди Фалку да Коста** (, 19 октябри соли 1931, Сан-Паулу — 22 феврали соли 2008, ҳамон ҷо) — ҳунарпешаи театр, синамо ва телевизиони бразилӣ.

## Зиндагинома
Ди Фалку 19 октябри соли 1931 дар Сан-Паулуи Бразилия ба дунё омадааст. Вай фаъолияти ҳунарии худро дар театри маҳаллӣ оғоз кардааст. Соли 1955 ба гурӯҳи "Os Jograis"-и Сан-Паулу ҳамроҳ шуда, дар баробари ҳунарпешаҳо ба мисли Руй Афонсо, Итало Россӣ ва Фелипе Вагнер ҳунарнамоӣ кардааст.
## Фаъолият
Дар телевизион ӯ нақшҳои барҷаста дар теленовеллаҳо дошт, ба монанди O Rei dos Ciganos (1967), A Rainha Louca (1967), O Passo dos Ventos (1968), Gabriela (1975), O Grito (1975), Escrava Isaura (1976), Dona Xepa (1977), A Sucessora (1978) ва Sinhá Moça (1986).

Эҳтимол, кори маъруфи ӯ соли 1976 буд, вақте ки ӯ дар теленовеллаи «Изаура ғуломдухтар» золими бераҳм Леонсио Алмейда, соҳиби фазенда ва соҳиби ғуломонро тасвир кард.  Қаҳрамони Ди Фалку Леонсио Алмейда ба яке аз ғуломдухтарони худ, ки ҳунарпешаи бразилӣ Луселия Сантус мебозад, ошиқ шуд.

«Изаура ғуломдухтар» дар саросари ҷаҳон хеле хуб пазируфта шуд ва дар Африқо, Аврупои Шарқӣ, ИҶШС ва Амрикои Лотинӣ ба хит табдил ёфт. «Изаура ғуломдухтар» аввалин операи собунӣ буд, ки дар Лаҳистон ва Иттиҳоди Шӯравӣ пахш шуд ва аввалин силсилафилми телевизионӣ шуд, ки дар Чин бо иштироки ҳунармандони хориҷӣ дар нақши асосӣ пахш шуд. Рубенс ди Фалку, ки Леонсио Алмейдаро ҳамчун яке аз золимро бозӣ мекард, аз ҷониби Луселия Сантус "бузургтарин золими  драмаи телевизионии Бразилия" номида шуд.

Вай бори дигар соҳиби фазенда ва соҳиби ғуломони зиёд, золими бераҳм Барон де Арарунаро дар теленовеллаи соли 1986, "Sinhá Moça" дар баробари Луселия Сантус, нақш бозидааст, тасвир кардааст.

Нақши охирини телевизионии Ди Фалку ҳамчун Алмейда дар соли 2004 дар ремейки Rede Record, «Изаура ғуломдухтар» буд.

## Даргузашт
Рубенс ди Фалку 22 феврали соли 2008 дар хонаи пиронсолон дар Сан-Паулуи Бразилия аз норасоии қалб даргузашт. Вай оиладор набуд ва насл нагузоштааст.
## Филмнома

### Телевизион

### Синамо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Бразилия
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Бразилия
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Бразилия
Ӯскемен

**Ӯскемен** () — бузургтарин шаҳр дар Қазоқистони шарқӣ, маркази маъмурии вилояти Қазоқистони Шарқӣ аз соли 1939.

## Таърих

## Аҳолӣ

Акс:DKM_uka.jpg|пайванд=Акс:DKM_uka.jpg|алт=Дворец культуры металлургов| Қасри маданияти металлургҳо
Акс:Ust1.jpg|пайванд=Акс:Ust1.jpg|алт=Типовой микрорайон города|Ноҳияи маъмулии шаҳр


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмии раиси шаҳри Уст-Каменогорск 
*
Корхонаи «Сайри Суғд»

**Корхонаи «Сайри Суғд»** — дар Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд» дар мавзеи саноатии ҷанубу ғарбии шаҳри Хуҷанд вилояти Суғд 19 ноябри соли 2024 мавриди истифода қарор дода шудааст.
## Таърихи ифтитоҳи коргоҳ
Корҳои сохтмонии иншооти мазкур моҳи январи соли ҷорӣ оғоз ёфта, дар он 15 нафар бинокорони маҳаллӣ ҷалб шуда буданд.

Дар корхонаи «Сайри Суғд» бозичаҳои кӯдакона ва мотороллерҳои барқӣ истеҳсол карда мешаванд. Ҳаҷми истеҳсолот дар як моҳ 250 мотороллери барқӣ ва 20000 бозичаҳои кӯдаконаро ташкил медиҳад. Айни замон дар корхона 14 тамғаи мотороллерҳои барқӣ истеҳсол мешаванд, ки тамғаҳои мазкур бо иқтидори борбардорӣ ва дигар мушахассоти техникӣ фарқкунандаанд. Дар ҳолати кунунӣ 60 нафар дар ду басти корӣ фаъолият доранд ва тибқи нақша дар ояндаи наздик шумораи коргарон то ба 150 нафар расонида хоҳад шуд.

Дар корхона технологияи зарурӣ аз Ҷумҳурии Мардумии Чин насб шудааст. Ду дастгоҳи он, ки барои буридану насби қисмҳо истифода мешаванд, ба таври автоматикӣ ва ё тариқи робот идора мешаванд. Як қисмати ашёи хом чун моддаҳои пластикӣ аз хориҷи кишвар дастрас мегарданд. Ашёи хоми асосӣ, яъне фулузоти оҳан ватанӣ аст. Мотороллерҳои барқии «Сайри Суғд» ба хориҷи кишвар ҳам содирот мешавад ва тибқи иттилои роҳбари корхона самтҳои содирот ояндаи наздик бештар хоҳад шуд.

## Нигаред низ
* Саноати Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Вилояти Суғд
Гурӯҳ:Хуҷанд
Корхонаи ҶДММ «Вахш Саноат»

Корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни ҶДММ «Вахш Саноат» —  дар ноҳияи Кӯшониёни вилояти Хатлон вокеъ аст.
## Таърихи ифтитоҳи коргоҳ
Корхонаи истеҳсоли воситаҳои нақлиёти барқӣ ҶДММ «Вахш Саноат», ноябри соли 2024, дар масоҳати 15 ҳазору 325 метри мураббаъ дар Ноҳияи Кӯшониёни вилояти Хатлон бунёд шудааст.

Корхонаи истеҳсолӣ аз сехи истеҳсоли қисмҳои оҳанини воситаҳои нақлиёт, қитъаи башаклдарории маҳсулоти фулузӣ, қитъаи кафшергарию сайқалдиҳии фулузот, сехи рангубордиҳии қисмҳои оҳанин, қитъаи рангдиҳию хушккунии ҷузъҳои калонҳаҷм ва хурдҳаҷми филизӣ, инчунин сехи васлу насби ниҳоии воситаи нақлиёт иборат мебошад. Дар корхона истеҳсоли зиёда аз 30 намуди чунин воситаи нақлиёт, аз ҷумла 5 намуд мотосикл, 6 навъ мотороллер, 15 хел скутерҳои дучарха ва 5 гуна сечарха ба роҳ монда шудааст.

Иқтидори истеҳсолии корхона вобаста ба талаботи бозори дохилӣ дар як моҳ то 800 воситаи нақлиёт ва дар як сол 9 ҳазору 800 ададро ташкил медиҳад.
## Нигаред низ
* Саноати Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Хатлон
Гурӯҳ:Ноҳияи Кӯшониён
Капитан таги таг: Аввалин филми эпикӣ

**«Капитан таги таг: Аввалин филми эпикӣ»** () — филми тасвирии компютерии пурраметражи студияи «».

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Captain Underpants: The First Epic Movie Release Date

Гурӯҳ:Филмҳои соли 2017
Гурӯҳ:Филмҳои пӯёнамоӣ
Гурӯҳ:Филмҳои ИМА
Гурӯҳ:Филмҳои DreamWorks Animation
Гурӯҳ:Филмҳои 20th Century Fox
Вилояти Қазоқистони Шимолӣ

**Вилояти Қазоқистони Шимолӣ** () — вилоят дар шимоли Қазоқистон. Маркази маъмурӣ — шаҳри Петропавловск.

## Тақсимоти маъмурӣ
мини|450x450пкс| Харитаи маъмурии вилоят
Вилоят ба 13 ноҳия ва 1 шаҳри дорои аҳамияти вилоятӣ — шаҳри Петропавловск тақсим мешавад:

# Ноҳияи Ойиртау — деҳаи Саумалкӯл
# ноҳияи Акжар — деҳаи Талшик
# Округи Аккаиин — деҳаи РС-и Смирново
# ноҳияи Есильский — деҳаи РС-и Явленка
# ноҳияи Жамбул — посёлкаи Пресновка
# ноҳияи Магжан Ҷумъабоев — шаҳри Булаево
# ноҳияи Кизилжар — деҳаи Бишкул
# ноҳияи Мамлютский — шаҳри Мамлюткаи РСС
# ноҳияи ба номи Габита Мусрепова — деҳаи РСС Новоишимское
# ноҳияи Тайиншин — шаҳри Тайинша
# ноҳияи Тимирязево — деҳаи Тимирязево
# ноҳияи Уалихонов — деҳаи Кишкенекол
# ноҳияи Шал Акина — шаҳри Сергеевка
# шаҳри Петропавловск

Шумораи шаҳрҳо - 5. Шумораи ноҳияҳои деҳот ба 190 мерасад. Шумораи деҳаҳо 689  аст.

## Аҳолӣ
мини|450x450пкс| Миллатҳои калонтарин аз рӯи ноҳияҳои минтақа, тавре ки дар аввали соли 2023 ҳисоб карда мешаванд
Дар вилояти Казокистони Шимолӣ шумораи аҳолӣ мунтазам кам шуда, аҳолии он аз соли 1989 қариб 40 фоиз кам шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Кизилжар ели - Перали Шимол / Bass.ed. Б. Г. Аяган. -Алматӣ «Энсиклопедияҳои қазоқӣ», Ҷамъияти манзил, 2007. -496 с.
* Солтустик Казокистон облысы ете тәуелсиздиғи zhyldarynda: кузаттар мен материалдар жинага - Вилояти Қазоқистони Шимолӣ дар давраи истиқлолияти кишвар: маҷмӯаи ҳуҷҷатҳо ва материалҳо / Раёсати архив ва ҳуҷҷатгузории вилояти Қазоқистони Шимолӣ. Архиви давлатии Қазоқистони Шимолӣ. - Петропавл, 2011. -533 с.
* Жанару уакити. Солтустик Казокистон облысы Тауелсиздик жылкыда - Замони эҳё. Вилояти Казокистони Шимолй дар солхои истиклолият/ Курастиргон К.Мусирман. -Петропавл, 2011. -296 б. (казақша-орысша)
* Абылаидин ак ййй: хуччаттор мін материали ба кадри кифоя колдан карда шудани публицистика сыгарма. Аз ҷониби Ҷ.Самрат. - Остона, 2009. — 170 б.
* Кохи Сафеди Абилай: дар асоси ҳуҷҷатҳо ва маводи таърихӣ нашр. махсулот. Аз ҷониби Ҷ.Самрат. - Остона, 2009. −170 с.
* Ба он солхои бузург таъзим кунем...Хроникаи телевизионии «Казокистони Шимолй дар Чанги Бузурги Ватанй» / Р. Бикмухаметова Г. -Петропавловск, 2010. -104 с.

## Пайвандҳо

* Вебсайти расмии вилояти Қазоқистони Шимолӣ 
* Роххои вилояти Петропавловск 

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Коргоҳи ҶДММ «Адл»

**Коргоҳи ҶДММ «Адл»** —  дар шаҳри Истаравшани вилояти Суғд вокеъ аст.
## Таърихи ифтитоҳи коргоҳ
Марҳилаи дуюми коргоҳи истеҳсоли дучарха ва бозичаҳои гуногуни ҶДММ «Адл» 17 ноябри соли 2024 мавриди истифода қарор дода шудааст.
Масоҳати умумии замини коргоҳи истеҳсолӣ зиёда аз 3 ҳазору 300 метри мураббаъ буда, бо истифода аз ашёи хоми баландсифат, дар он 5 намуд дучарха барои калонсолон ва кӯдакон истеҳсол карда мешавад.
Дар коргоҳи мазкур мутахассисону коргарон ҳамарӯза фаъолият намуда, солона беш аз 10 ҳазор дучарха истеҳсол менамоянд. Бо назардошти ин таъмини бозори дохилӣ бо чунин маҳсулот ҳадафи аслии роҳбарияти ҷамъият ба шумор рафта, содироти он ба хориҷи кишвар низ ба роҳ монда шудааст. Ҳоло намудҳои гуногуни маҳсулоти корхона бо тамғаи «Адл» ба бозорҳои шаҳри Душанбе, вилоятҳои Суғду Хатлон ва Бадахшон интиқол меёбад.

Бо таъсиси коргоҳи нави истеҳсолӣ 20 ҷойи нави корӣ фароҳам оварда шуда, шумораи умумии кормандони корхонаи ҶДММ «Адл» ба зиёда аз 120 нафар расид.
## Нигаред низ
* Саноати Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Суғд
Гурӯҳ:Истаравшан
ҶСП "Фридом Бонк Тоҷикистон"

ҶСП "Фридом Бонк Тоҷикистон" — Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи "Фридом Бонк Тоҷикистон" соли 2024 дар ш. Душанбе ба фаъолият шурӯъ намудааст.

Бонки миллии Тоҷикистон ба ҶСП “Фридом Бонк Тоҷикистон” барои анҷом додани амалиёти бонкӣ бо пули миллӣ ва асъори хориҷӣ иҷозатнома додааст. Фирдавс Толибзода, раиси Бонки миллии Тоҷикистон бо Нисинбаев Даурен Ертаевич, иҷрокунандаи вазифаи раиси Раёсати ҶСП “Фридом Бонк Тоҷикистон“ мулоқот карда, ба ӯ дастуру тавсияҳо додааст.
“Дар маросими супоридани иҷозатнома ҷиҳати васеъ намудани шабакаи фаъолияти бонк, ҷалби амонат ва пасандозҳо, додани қарзҳо, кушодани воҳидҳои сохторӣ дар тамоми минтақаҳои ҷумҳурӣ, зиёд намудани хизматрасониҳои бонкӣ, аз ҷумла хизматрасониҳои рақамӣ дастуру тавсияҳо дода шуд” 

ҶСП “Фридом Бонк Тоҷикистон” бонки фаръии “Фридом Бонк Қазоқистон” мебошад. Бино ба маълумоти Бонки миллии Ҷумҳурии Қазоқистон, то 1 декабри соли 2023, “Фридом Бонк Қазоқистон”  аз рӯи дороиҳо дар бозори миёнаравии молиявии Қазоқистон мақоми 8-умро ишғол мекард.

Моҳи августи соли ҷорӣ, узви Шӯрои директорони ҶСК “Фридом Бонк Қазоқистон” гуфта буд, дар назар аст, ки дар бонки мазкур дар Тоҷикистон як маркази IT-хаб таъсис дода шавад.
## Пайвандҳо
* freedombank.tj 
* Бонкҳо
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон
Шоири халқии ҶШС Тоҷикистон

«**Шоири халқии ҶШС Тоҷикистон**» («Шоири халқии РСС Тоҷикистон») — унвони фахриест, ки Ҳукумати ҶШС Тоҷикистон соли 1961 таъсис кардааст.

Шоироне соҳиби ин унвон мешаванд, ки эҷодиёташон дар ташаккули назми шӯравии тоҷик нашқи муайян гузошта бошад. 

## Шоирон ва нависандагони халқӣ
Ба ин унвони фахрӣ аввалин бор Мирзо Турсунзода дар соли 1961 сазовор шуда буд. Баъд ба ин ном Мирсаид Миршакар (1962), Боқӣ Раҳимзода (1974) ва Гулчеҳра Сулаймонӣ (1988) мушарраф гардидаанд.

Ин унвон дар шакли «Нависандаи халқии РСС Тоҷикистон» ба нависандагони маъруф низ дода мешавад. Ҷалол Икромӣ (1979), Раҳим Ҷалил (1979), Фотеҳ Ниёзӣ (1986), Фазлиддин Муҳаммадиев (1986) ва Сотим Улуғзода (1990) ба ин унвон сазовор гардиданд.

## Нигаред низ
* Шоири халқии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 


Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
ҶДММ «Артел Авесто Электроникс»

**Корхонаи мушатраки «Артел Авесто Электроникс»** ё ** СП ООО «Artel Avesto Electronics»** — корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон дар шакли Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуд. 
Корхонаи истеҳсоли таҷҳизоти маишии «Артел Авесто Электроникс» феврали соли 2019 дар шаҳри Душанбе барои истифода қарор гирифтааст. Коргоҳҳои истеҳсолии корхонаи муштараки нав дар кӯчаи Ҳувайдуллоев, дар соҳили дарёи Душанбе, наздикии Маркази савдои “Ёвар” шаҳри Душанбе бунёд шудаанд.

## Таърихи ифтитоҳи корхона
Ширкат моҳи феврали соли 2019 бо иштироки баробари ҳиссаи ҶДММ «Avesto Group» (Тоҷикистон) ва ҶДММ «Artelggineering And Management» (Ӯзбекистон) дар асоси созишномаи Сармоягузорӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҶДММ «Avesto Group» ва ҶДММ «Artelggineering And Management» дар бораи сохтмон ва истифодаи корхона оид ба истеҳсоли техникаи маишӣ «Артели Авесто Электроникс» дар шаҳри Душанбе таъсис дода шудааст.
Қобили зикр аст, ки маҳсулоти Artel дар бозори Тоҷикистон аллакай муаррифӣ шуда, ба аҳолии кишвар писанд омад. Корхонаи “Artel” соли 2011 таъсис ёфта, барои эҳтиёҷоти хоҷагии халқи Ӯзбекистон таҷҳизоти маишии барқӣ истеҳсол мекунад. Номгӯйи маҳсулоти корхона 500 адад, иқтидори солонаи истеҳсолот – беш аз 5 млн. адад таҷҳизоти маишӣ ва 10 млн. адад чароғҳои каммасрафи барқиро ташкил медиҳад.

Дар ҷаласаи шӯрои Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Тоҷикистон таҳти роҳбарии раиси палатаи поёнии парлумон Шукурҷон Зуҳуров Созишномаи сармоягузорӣ байни ҳукумати Тоҷикистон, ҶДММ «Авесто Гурӯҳ» ва ҶДММ «Artelggineering And Management»-и Ӯзбекистон оид ба сохтмон ва истифодабарии корхонаи истеҳсоли таҷҳизоти маишии «Артел Авесто Электроникс» дар шаҳри Душанбе баррасӣ шуд.

Корхонаи муштараки нав ба сармоягузории умумии 10 млн. доллари ИМА сохта шуда, барои бунёд ва муҷаҳҳаз гардонидани он ҳар кадоме аз тарафҳо 5 млн. долларӣ ҷудо кардаанд. 
Нахуст дар остонаи ҷашни Наврӯз корхона ба истеҳсоли чангкашак ва обгармкунак, сипас то охири сол ба истеҳсоли телевизор ва мошини либосшӯйӣ  оғоз мекунад.
“Ориён Инвест” ва “Узагротехсаноатхолдинг” трактор истеҳсол мекунанд. 

## Нигаред низ
* Саноати Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Фирдавс Назримад Толибзода

**Фирдавс Назримад Толибзода** — бонкдори тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Тоҷикистон таваллуд шудааст, аз рӯи миллат тоҷик.

Донишгоҳи Баҳри Миёназамини Шарқии Ҷумҳурии Туркияи Қибри Шимолиро бо ихтисоси бонкдорӣ ва молия хатм намуда, дараҷаи магистрро дар Донишкадаи Миллии олии сиёсатшиносӣ (Ҷопон) бо ихтисоси идоракунии давлатӣ гирифтааст.

## Фаъолияти меҳнатӣ
2003-2009  - иқтисодчии категорияи II, иқтисодчии пешбари Раёсати назорати бонкӣ ва иҷозатномадиҳии Бонки миллии Тоҷикистон;

2009-2010  - магистратура дар Донишкадаи миллии олии сиёсатшиносӣ, Токио, Ҷопон;

2010-2015  - сариқтисодчӣ, сармутахассис, муовини сардор дар шӯъбаҳои назорати ташкилотҳои молиявии ғайрибонкӣ ва бозрасии дуюми Раёсати назорати бонкии Бонки миллии Тоҷикистон;

2015-2020  – муовини сардор, сардори шуъбаи таҳлил ва иҷозатномаи Раёсати назорати бонкии Бонки миллии Тоҷикистон;

2020-2021  — муовини директори Раёсати назорати бонкии Бонки миллии Тоҷикистон;

Аз 18 январи соли 2021 (№ 120) то 17 августи соли 2022 муовини раиси Бонки миллии Тоҷикистон;

17 августи соли 2022 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон No424 муовини якуми Раиси Бонки миллии Тоҷикистон таъин гардид;

аз 16 январи соли 2024 - Раиси Бонки миллии Тоҷикистон.

Забонҳо: бо забонҳои русӣ, англисӣ ва туркӣ озодона.

Оиладор, соҳиби 4 фарзанд.

## Эзоҳ

* https://centrasia.org/person2.php?st=1610983933
Яҳё Алӣ ал-Рай

**Яҳё Алӣ Аҳмад ал-Рай**  (Lang-ar| يحيى عيحيى علي أحمد الراعيلي                          ) 1 январи соли 1953 таваллуд шудааст сиёсатмадори Яман, аз соли 2008 то 2019 Раиси Палатаи намояндагони Яман буд. 

Вай узви Конгресси умумиҷаҳонии халқӣ аст ва моҳи феврали соли 2008 ба ҷои Абдуллоҳ ибни Ҳусейн Ал-Аҳмар, ки дар мақомаш даргузашт, Раиси Палатаи намояндагони Яман интихоб шуд.

Пас аз ҷанги шаҳрвандии Яман, ки аз соли 2015 идома дорад, Дар Санъо танҳо ҷаласаҳои ниммукаррарии мақомоти қонунгузорӣ баргузор шуданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Яман
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]
Алӣ Носир Муҳаммад

**Алӣ Носир Муҳаммад ал-Ҳасанӣ** ( ; тав.   31 декабри соли 1939) - сиёсатмадор ва ходими давлатии Ямани Ҷанубӣ, сарвазир (1971-1985) ва ҳамзамон ду маротиба дар Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман ҳамчун Раиси Шӯрои Президентӣ (1978) ва Раиси Президиуми Шӯрои Олии Халқӣ (1980-1986) роҳбарӣ кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Яман
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Абдулфаттоҳ Исмоил Алӣ

**Абдулфаттоҳ Исмоил Алӣ Ал-Ҷуфӣ** (; 28 июли соли 1939  — 13 январи соли 1986) — сиёсатмадор ва ходими давлатии Ямани Ҷанубӣ, Раиси Президиуми Шӯрои Олии Халқӣ, роҳбари Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман, муассис, идеологи асосӣ ва роҳбари аввали Ҳизби Сотсиалистии Яман аз 21 декабри соли 1978 то 20 апрели соли 1980.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Яман
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Амиралӣ Саидбеков

**Амиралӣ Саидбеков** (1920, деҳаи Қалъаи Поён, ноҳияи Риштон, вилояти Фарғона —1945, шаҳри Прухнаи Чехословакия) — лейтенанти калони гвардия, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1945, баъди вафот).

## Зиндагинома
Аз оилаи деҳқони камбағал. Аъзои ҲКИШ аз соли 1942.

Пеш аз хидмат дар артиш муаллим ва директори мактаб буд. Соли 1939 ӯро ба хизмати армияи советӣ даъват намуданд. Аз 23 нюни 1941 ба ҷанги зидди фашистон cap карда, дар фронтҳои Ҷанубӣ, Шимолии Кавказ, фронтҳои 1-ум ва 4-уми Украина ҷангид. Амиралӣ Саидбеков командири ротаи тирандозии собиқ полки 325-уми тирандозии гвардиягии дивизияи 129-ум буд; 23 декабри 1944 дар деҳаи, Собранетс (Чехословакия) Соли якумин шуда ротаи худро ба пой хезонда, ба деҳа зада даромад. Ротаи Саидбеков 50 нафар гитлерчиёнро нобуд карда, 4 фашистро асир ва 5 туп, 25 милтиқу автоматро ғанимат гирифт. 8 марти 1945 душман дар деҳаи Дрогомисли Чехословакия ҳамаи биноҳои сангинро ба нуқтаҳои оташкушоии пулемёт табдил дода, ба аскарони мо таҳдид мекард. Амиралӣ Саидбеков қувваҳои ротаашро моҳирона ҷо ба ҷо гузошта, нуқтаҳои оташкушоии пулемётро муҳосира намуд ва ду биноро ба даст даровард. Дертар ротаи ӯ боз чанд деҳаро аз фашистон озод намуд.

8 апрели соли 1945 гурӯҳи Амиралӣ Саидбеков аз чанд ҳамлаи ҷавобии олмониҳо дар манотиқи аҳолинишини Рогув ва Домбров ҷилавгирӣ карданд. Дар ин набард Саидбеков кушта шуд.

## Ордену ҷоизаҳо
Амиралӣ Саидбеков бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурх ва дигар ордену медалҳо мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Салим Рубаи Алӣ

**Салим Рубаи Алӣ** (; тав.1934, Абян (муҳофаза) - 26 июн   1978,  Аден) — ходими давлатӣ ва сиёсии Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман, президенти Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман дар солҳои 1969-1978.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Яман
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Қаҳтан Муҳаммад аш-Шаъбӣ

**Каҳтон Муҳаммад аш-Шаъбӣ** (  Qahtan Muhammad al-Shaabi; тав. соли 1923, деҳаи Шаъаб, султонии Лахжд, протекторати Бритониёи Кабир, Аден — 7 июли 1981, Аден, Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман) — ходими сиёсии Яман, аввалин президенти Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман дар солҳои 1967 -1969.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Яман
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Муҳаммад ал-Бадр

**Муҳаммад ал-Бадр бин Аҳмад Ҳамидаддин** (  15 феврали 1926, Санъо  — 6 августи 1996, Лондон) имом — подшоҳи Шоҳигарии Мутаваккилии Яман дар моҳи сентябри соли 1962.

Номи пурраи ӯ: Ал-Мансур Биллоҳ Муҳаммад ал-Бадр бин Ал-Носиридинуллоҳ Аҳмад, имом ва пешвои мӯъминон ва подшоҳи Салтанати Мутаваккилии Яман. Муҳаммад ал-Бадр аз сайидҳо буд ва аз ин рӯ, насли мустақими Паёмбар  Муҳаммад, тавассути духтараш Фотима буд.

Дар давраҳои гуногун ӯ муовини Ходейда,  Санъо, вазири корҳои дохилӣ ва вазири корҳои хориҷӣ буд.
26 сентябри соли 1962 дар натиҷаи табаддулоти низомӣ таҳти роҳбарии Абдулло Ас-Салял, ки худи ал-Бадр сардори гвардияи подшоҳӣ таъин карда буд, сарнагун карда шуд. Имоми сарнагуншуда ба шимол гурехт ва эътилофи қабилаҳои зайдиро ҷамъ овард, то мухолифати мусаллаҳонаи ҷумҳуриро ташкил кунад. Имом ал-Бадр аз ҷониби Арабистони Саудӣ дастгирӣ ёфт, ки дар натиҷа ҷанги шаҳрвандии байни тарафдорони шоҳ ва ҷумҳурихоҳон то соли 1970 идома ефт.

## Эзоҳ

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]
Яҳё ибни Муҳаммад Ҳамидаддин

**Яҳё ибни Муҳаммад Ҳамидаддин** (; 18 июни соли 1869, Сана  —17 феврали соли 1948, дар наздикии Сана) — ходими давлатии Яман, имоми мазҳаби шиаи зайдиҳо аз соли 1904, ҳокими шоҳигарии мустақили Яман (қисми шимолии Яман) аз соли 1918.

Яҳё қудрати худро бо заиф шудани Имперотурии Усмонӣ дар охири Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ мустаҳкам кард ва дар қаламравҳои таҳти назорат режими авторитарӣ таъсис дод. Ғалаба бар усмониҳо, аз ҷумла дар муҳорибаи Шаҳр дар соли 1905, мавқеи имомро ҳамчун яке аз пешвоени муқовимати ҳокимияти усмонӣ мустаҳкам кард. Яҳё тавонист давлати ҷавони Ямани Шимолиро мӯътадил созад ва онро ҳамчун давлати комилан мустақил эътироф кунад. 
Соли 1926 ӯ аз ҷониби Италия дастгирӣ ефт, ки соҳибихтиерии ӯро кафолат дод. Бо болоравии давлати Саудӣ рӯ ба рӯ шуда, дар соли 1934 шоҳ Яҳё бар зидди шоҳи саудӣ Ибни Сауд ҷанги кӯтоҳе анҷом дод. Имом Яҳё аз даъво ба минтақаҳои баҳсбарангези сарҳадӣ — Асир, Ҷизон ва қисми Неҷрон даст кашид ва Ибни Сауд қаламравҳои Яманро, ки дар ҷанг ишғол карда шуда буданд, баргардонд.

Шоҳ Яҳё 17 феврали соли 1948 кушта шуд, аммо шӯриши1н аз ҷониби писари ӯ Аҳмад ибни Яҳё Ҳамидаддин, ки подшоҳи нави Яман шуд, шикаст хӯрданд.

## Эзоҳ

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]
Павлодар

**Павлодар** () — шаҳр дар Ҷумҳурии Қазоқистон, маркази маъмурии вилояти Павлодар.

Дар соҳили дарёи Иртиш воқеъ буда, дарозтарин дарё дар мамлакат аст. Иқлими шаҳр мӯътадил, якбора континенталӣ мебошад. Масоҳаташ 633 км², шумораи аҳолӣ ба 1 августи соли 2024 369,7 ҳазор нафарро ташкил медиҳад. Ба ҳудуди шаҳр ноҳияи деҳоти Кенжекӯл, деҳаи Отамекен, деҳаҳои Павлодар, Мойилди, Жетекши дохил мешаванд.
чап|мини|181x181пкс|<center> Рамзҳои расмӣ</center>

## Таърих

## Аҳолӣ
Башуморгирии аҳолии шаҳр 1 августи соли 2024 дар ҳудуди ҳукумати шаҳр 369,7 ҳазор нафар. Таркиби этникии ҳудуди ҳукумати шаҳр (аввали соли 2024):

* қазоқҳо — 190.090 нафар. (51,60%)
* русҳо — 126.889 нафар. (34,44%)
* украинҳо — 19809 нафар. (5,39%)
* немисҳо — 10235 нафар. (2,79%)
* тоторҳо — 7576 нафар. (2,06%)
* белорусҳо — 2666 нафар. (0,73%)
* Ингуш — 1265 нафар. (0,34%)
* Озарбойҷон — 999 нафар. (0,27%)
* Молдоваҳо — 945 нафар. (0,26%)
* Чеченҳо — 792 нафар. (0,22%)
* карисҳо — 612 нафар. (0,17%)
* Ӯзбекҳо — 554 нафар. (0,15%)
* Полякҳо - 545 нафар. (0,15%)
* Булғорҳоо — 507 нафар. (0,14%)
* бошқирҳо — 477 нафар. (0,13%)
* Чувашҳо — 381 нафар. (0,10%)
* дигарон — 4295 нафар. (1,17%)
* Ҳамагӣ - 367254 нафар. (100.00%)

## Шаҳрҳои бародарӣ

*  Қайсари, Туркия
*  Бидгошч, Лаҳистон.
*  Омск, Русия.
*  Новосибирск, Русия.
* Бургас, Булғористон.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Хокимияти вилояти Павлодар
* Акимияти шахри Павлодар
* Павлодар онлайн
* Ахбори Павлодар
* Шахри электронии Павлодар
* Ширкати телевизионии "Ирбис ТВ"
* Харитаи Павлодар 
* Маркази славянии Павлодар
Президенти Черногория

мини|200x200пкс| Стандарти Президенти Черногория дар баҳр
мини|200x200пкс| "Қасри кабуд"&nbsp;— қароргоҳи расмии президенти Черногория
**Президенти Черногория** ( чорн. Предшедник Крне Гор / Президенти Крне Гор )&nbsp;— сарвари ҳокимияти иҷроия дар Черногория   . Президенти феълӣ Яков Милатович аз 20 майи соли 2023 мебошад.

## Таърих
Аввалин бор вазифаи президент дар Черногория дар моҳи декабри соли 1990 ҳамчун сардори ҷумҳурии иттифоқӣ дар ҳайати Ҷумҳурии Сотсиалисти Федеративии Югославия  пайдо шуд. Дар соли 1992 қариб ҳамаи ҷумҳуриҳои иттифоқӣ аз ҶСФЮ баромаданд, дар ҳайати он танҳо Сербия ва Черногория боқӣ монданд.  Черногория ба яке аз ду ҷумҳуриҳое, ки Ҷумҳурии Федеративии Югославияро (ҶФЮ) ташкил медоданд, сарварӣ мекард. Дар соли 2003, ҶФЮ ба Иттиҳоди давлатии конфедералии Сербия ва Черногория табдил ёфт. Пас аз раъйпурсии 21 майи соли 2006 Ҷумҳурии Черногория мустақил шуд.

## Феҳристи  президентҳо

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

## Пайвандҳо

* Вебсайти расмии Президенти Черногория 
* Montenegro // Арбобони давлатҳои ҷаҳон.

Гурӯҳ:Президентҳои Черногория
Аҳмад ибни Яҳё Ҳамидаддин

**Аҳмад ибни Яҳё Ҳамиддин** (; ) — шоҳи Ямани Шимолӣ (1948—1962). Писари Шоҳ Яҳё ибни Муҳаммад Ҳамидаддин, аз сулолаи Рассада.

Номи пурраи ӯ ва унвони ӯ Ҷаноби олӣ Насиридинуллоҳ Аҳмад ибни Мутаваккилуллоҳ Яхё, имом ва роҳбари мӯъминон ва подшоҳи салтанати Мутаваккилии Яман.
Имом Аҳмад бо усулҳои деспотикӣ ҳукмронӣ карда, дар кишвар ҳама гуна зуҳуроти ҳаракати демократӣро саркӯб мекард. Диққати асосии он ба навсозии қувваҳои мусаллаҳи подшоҳӣ равона карда шуд.

Дар айни замон, шоҳ Аҳмад дар байни фуқарои худ, алахусус дар байни ақвоми тобеъони шимолии худ, лақаби «Саллаи Калон»-ро гирифтааст, хеле маъмул буд.
Шоҳ Аҳмад аз сӯиқасдҳои зиёд канорагирӣ карда, бо номи «ал-Ҷинн» низ маъруф буд.
Мисли падараш, шоҳ Яҳё ибни Муҳаммад Ҳамидаддин, Аҳмад ҳокими амиқи кӯҳнапараст буд, аммо бо вуҷуди ин, ӯ бо Иттиҳоди Шӯравӣ, Ҷумҳурии Халқии Хитой (Чин) ва Ҷумҳурии Миср созишномаҳо баст, ки ба шоҳигарии Яман кумаки иқтисодӣ ва низомӣ мерасонданд. Ин созишномаҳо асосан барои ихроҷи бритониёиҳо аз Ямани Ҷанубӣ ва барқарор кардани тобеияти Аден ҳамчун як қисми "Ямани Бузург"ба вуҷуд омадаанд.

Дар ниҳоят, Шоҳ Аҳмад бар зидди Ҷумҳурии Миср баромад, ки пас аз марги ӯ он табаддулоти ҷумҳуриявиро бар зидди писар ва вориси ӯ Муҳаммад ал-Бадр дастгирӣ кард.

## Эзоҳ
Филип Вуянович

**Филип Вуянович** ( ) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Черногория аст. Президенти Черногория аз 22 майи соли 2003 то 20 майи соли 2018.

## Зиндагинома
Соли 1978 курси факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Белградро хатм кардааст.

Аз марти соли 1978 то ноябри соли 1980 — корманди прокуратурам шаҳрӣ ва ноҳиявии шаҳри Белград.

Аз ноябри соли 1980 то январи соли 1981 — котиби суди суди ноҳиявии Титоград .

Солҳои 1982-1993 ба адвокатура машғул буд.

Аз марти соли 1993 то майи соли 1995 - вазири адлияи Черногория.

Солҳои 1995-1998 - вазири корҳои дохилии Черногория.

Аз 5 феврали соли 1998 то 5 ноябри соли 2002 - Раиси Ҳукумати Черногория дар ҳайати Югославия.

Аз 5 ноябри соли 2002 - раиси Ассамблеяи Ҷумҳурии иттифоқии Черногория . 25 ноябри соли 2002, пас аз истеъфои Мило Ҷуканович, иҷрокунандаи вазифаи президентро ба ӯҳда гирифт..

11 майи соли 2003 президенти Черногория интихоб шуд; маросими савгандёдкунӣ 22 май баргузор шуд.

3 июни соли 2006 истиқлолияти Черногория аз Иттиҳоди Сербистон ва Черногория эълон шуд.

7 апрели соли 2013 - дар интихоботи навбатӣ 51,2% овозҳоро ба даст оварда, дубора ба мӯҳлати нав президент интихоб шуд.

Вай ҷонибдори вуруди Черногория ба НАТО буд. Пас аз он ки парлумон 28 апрели соли 2017 созишномаи шомил шудан ба ин паймонро ба тасвиб расонд, Вуянович изҳор дошт  :Бо қарори таърихии имрӯза дар Четине, Черногория имкониятҳои сершумори нав ба даст меорад, аммо пеш аз ҳама шароит барои мавҷудияти абадии он20 майи соли 2018 мӯҳлати ваколати Вуянович ба поён расид ва М.Ҷуканович дубора президенти Черногория шуд.

## Мукофотҳо

* Лауреати мукофоти Хазинаи байналхалқии ягонагии халқҳои православӣ «Барои фаъолияти барҷаста дар мустаҳкам намудани ягонагии халқҳои православӣ. Барои тасдиқ ва тарғиби арзишҳои насронӣ дар ҳаёти ҷомеа» ба номи Патриарх Алексий II барои соли 2008 ( Русия, 2009)  .
* Ордени Подшоҳи муқаддас Константин ( Калисои Православии Серб, 2013)  .
* Ордени Стара Планина бо лента ( Булғористон, 2016)  .

## Оила
Оиладор, се фарзанд. Зан - Светлана, писар - Данило, духтарон - Татяна ва Нина  .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Тарҷумаи ҳол дар вебсайти президенти Черногория

Гурӯҳ:Президентҳои Черногория
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1954
Гурӯҳ:Зодагони 1 сентябр
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Драган Куйович

**Драган Куйович** ( 1948, Коласин - , Подгорица ) — Президенти муваққати Черногория аз 19 то 22 майи соли 2003.

## Зиндагинома
Соли 1972 Донишгоҳи Сараеворо хатм кардааст. Аз декабри соли 1996 то июли соли 2001 вазири маориф ва илми Черногория, як қисми Ҷумҳурии Федеративии Югославия буд. Вай узви Ҳизби демократи сотсиалистии Черногория буд. Аз июли соли 2005 - раиси Кумитаи амният ва дифоъи Парлумони Черногория  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вазирони Черногория
Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби Демократии Сотсиалистҳои Черногория
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2010
Гурӯҳ:Даргузаштагони 30 апрел
Гурӯҳ:Зодагони соли 1948
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Вилояти Қустанай

**Вилояти Қустанай** (, то соли 1997 — в*илояти Қустанай*) — вилоят дар шимоли Қазоқистон. Маркази маъмурӣ шаҳри Қустанай.

## Таърих

## Тақсимоти маъмурӣ
мини|443x443пкс| Харитаи маъмурии вилоят
Вилоят 16 ноҳия ва 4 шаҳри тобеи вилоятро дар бар мегирад :

# ноҳияи Олтинсарин — деҳаи Убаганск
# ноҳияи Амангел — деҳаи Амангел
# Ноҳияи Аулиекол — деҳаи Аулиекол
# ноҳияи Денисов — деҳаи Денисовка
# ноҳияи Ҷангелдин — деҳаиТургай
# Ноҳияи Житикора — шахраки Житикара
# Ноҳияитын — кишлокдеҳаи й
# ноҳияи Қинрабалии — деҳаи Қраабалик
# Ноҳияи Карасу — деҳаи Карасу
# ноҳияи Кустанай — шаҳри Тобил
# Ноҳияи Мендикарин — деҳаиБоровской
# Ноҳияи Наурзум — деҳаи Карамендӣ
# Ноҳияи Сарикол — деҳаи Сарикол
# ноҳияи Беймбет Майлина — деҳаи Айет
# Ноҳияи Узункол — деҳаи Узункол
# Ноҳияи Федоровский — деҳаи Федоровка
# Аркалик
# Қустанай
# Лисаковск
# Рудни

То соли 2023 сохтори маъмурию ҳудудии вилоят 501 маҳаллаи аҳолинишинро дар бар мегирифт. Дар байни солҳои 2004 ва 2023, 274 шаҳрак барҳам дода шуд .

## Аҳолӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт

*  
* 
* 
*  
* 

## Пайвандҳо

* Сомонаи таърихӣ ва маҳаллӣ дар бораи Қӯстанай ва вилояти Қӯстанай
* Портали информационии хонахои маданияти вилояти Кустанай
* Харитаи вилояти Кустанай 
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Тараз

**Тараз** (; дар давраи шӯравӣ*, Аули-Ато, Мирзоён, Ҷамбул*) — шаҳр, маркази маъмурии вилояти Ҷамбули Қазоқистон.

Аҳолӣ 431,160 нафар (то феврали соли 2024) . Дар шаҳр Фурудгоҳи байналмиллалӣ, вокзали роҳи оҳан, вокзалҳо, марказҳои савдо, маҷмааҳои фароғатӣ, бисёр боғҳо ва боғҳои ҷамъиятӣ мавҷуданд.

## Таърих
рост|мини|300x300пкс| Аули-ато. Харобахои калъа. Сурат аз «Албоми Туркистон»-и солхои 1871—1872.
чап|мини| Маркаи почта "Герби шаҳри Тараз"

## Шаҳрҳои бародарӣ

*  Фресну, Калифорния, ИМА
*  Сиэтл, Вашингтон, ИМА
*  Шион, Чин
*  Тревизо, Италия
*  Кобдо, Муғулистон
*  Кечкемет, Маҷористон
*  Челябинск, Русия
*  Самарқанд, Ӯзбекистон
*  Талас, Қирғизистон
*  Ош, Қирғизистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
*  — аннотированные спутниковые снимки
* 
* *Гумилев Л. Н.*  // gumilevica.kulichki.com

Гурӯҳ:Пойтахтҳои пешина
Вилояти Манғистау

**Вилояти Манғистау** () — вилоят дар ҷанубу ғарби Қазоқистон. Маркази маъмурӣ: шаҳри Оқтов.

## Таърих

## Тақсимоти маъмурӣ
400x400px|thumb|Харитаи воҳидҳои маъмурӣи вилояти Манғистау
Вилоят ба 5 ноҳия ва 2 шаҳри тобеи вилоят тақсим мешавад:

# Ноҳияи Бейнеу — Бейнеу
# ноҳияи Каракиян — Курик
# ноҳияи Мангистау — Шетпе
# ноҳияи Мунайлин - Манғитав
# ноҳияи Тупкараган — Форт-Шевченко
# шаҳри Оқтов
# Шаҳри Жанаозен

## Аҳолӣ

## Ҳамчунин нигаред

* нимҷазираи Бузачӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* 
* Региональный центр государственно-частного партнёрства Мангистауской области)
* Карта Мангистауской области 

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон