open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баҳоуллоҳ

**Мирзо Ҳусайн Алии Нурӣ** (), мулаққаб ба **Баҳоуллоҳ** (; Теҳрон, 12 ноябри 1817 – 29 майи 1892, Аккои Фаластин) — поягузори ҷараёни баҳоия.

## Зиндагинома
Ӯ аз ҳамон ибтидо даъвати Бобро қабул кард ва дере нагузашта яке аз тавонотарин ривоҷдиҳандагони он шинохта шуд. Соли 1852 баъд аз эъдоми Боб, Содиқ ном ҷавоне аз бобиён ба хотири хунбаҳо аз мавлои худ ба шоҳ сӯиқасд намуд. Шоҳ осеби сатҳие бардошт, вале он ҷавон дар маҳалли сӯиқасд ба қатл расонда шуд. Ба дунболи ин сӯиқасди нофарҷом шоҳ дастури куштор ва ҳабси бобиёнро содир кард, ки бар асоси он шуморе аз бобиён кушта ва теъдоде зиндонӣ гардиданд. Ӯ бо иддае аз бобиён муддати чаҳор моҳ дар зиндони Сиёҳчоли Теҳрон ба сар бурд. Россияи подшоҳӣ ба ин масъала дахолат намуда, аз тариқи сафираш дар Теҳрон ба бегуноҳӣ ва даст надоштани ӯ дар тарҳи сӯиқасд шаҳодат дод ва маротиби нигаронии мақомоти Россияро дар сарнавишти Б. ва диг. баҳоиён ба ҷониби эронӣ расонд. Ҳукумати Эрон, ки таҳти фишори Россия қарор гирифта буд, ноилоҷ ҳукми қатлро ба табъиди ӯ ба Бағдод иваз намуд. Иқдомҳои дигаре низ аз тарафи сафорати Россия анҷом дода шуданд, вале Б. ба муддати даҳ сол дар Ироқ, ки дар он рӯзгор ҷузъе аз қаламрави империяи Усмонӣ ба шумор мерафт, ба интишори ақоиди худ машғул шуд. Вақте хатари ӯ нисбат ба дини ислом дар мавзеъгириҳои Б. ба мушоҳида расид ва хатароти сиёсӣ нисбат ба низоми ҳоким афзоиш ёфт, Эрон аз давлати Усмонӣ хост, ки ба ин масъала расидагӣ намоянд. Усмониҳо низ бо эҳсоси хатар аз ақоиди мунҳадимсозанда ва хатарофарини ин ҷараён Б.-ро бо пайравонаш ба Истанбул фаро хонд. Б. бо ҳаммаслаконаш ҷиҳати омодагӣ ба сафар дар хориҷи Бағдод дар боғи Наҷибпошшо хайма зад.
 
Охири апр. – авв. майи 1863, яъне нуздаҳ сол баъд аз даъвои Боб (ба пайғамбарӣ), Б. дар миёни ҷамъи ҳамроҳонаш даъвои пайғамбарӣ намуда, ба пайравонаш башорат дод, ки мавъуди мунтазаре, ки Боб қаблан аз омаданаш хабар дода буд, ман юзҳируҳуллоҳ ва мавъуди тамоми пайғамбарон он кас мебошад. Ҳоло он боғ дар назди баҳоиён ба номи Боғи Ризвон маъруф аст ва он дувоздаҳ рӯз ҳамчун оғози нузули ваҳй ба Б. ҳар сол ба номи иди Ризвон тавассути баҳоиён ҷашн гирифта мешавад. Пас аз ба Истанбул расидан Б. бо ҳамроҳонаш ба шаҳри Адерна бадарға шуд. Онҳо наздик ба панҷ сол дар он шаҳр низ ба таблиғи ақоиди худ идома доданд. Баъд Б. ба шаҳри Аккои Фаластин табъид шуд ва дар ҳамон ҷо вафот кард. Оромгоҳи Б. бо фосилаи чанд километрӣ аз қабри Боб дар ҳамон кӯҳи Кармал воқеъ ва ба равзаи муборакаи Б. шуҳрат дорад. Дар охирин асараш – «Аҳд» васият карда, ки писари бузургаш Абдулбаҳо сарварии баҳоиёнро ба уҳда гирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*  
* Аълохон Афсаҳзод. Баҳоиён ва ақоиди онон. Д., 1996;
* دائرةالمعارف اسلامی. ج ۳. القاهرة، ۱۹۳۳؛
* الموسوعة العربية العالميةالنسخة الالکترونية، الریاض، ۲۰۰۴؛
* دانشنامۀ جهان اسلام. ج ۳. تهران، ۲۰۰۴؛
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، ۲۰۰۶.
Баҳр (илми арӯз)

Омад бахору хушдилам аз рангу буи гул
Он бех ки майкашам Ду се Рузе ба Руи гул

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Баҳром Сирус. Арӯзи тоҷикӣ. Д., 1963;
* Тоиров У. Фарҳанги истилоҳоти арӯзи Аҷам. Д., 1991;
* Тоиров У. Офтобе дар миёни сояе. Қисмҳои 1 ва 2. Д., 1999;
* فرهنگنامۀ أدبئ فارسی، دانشنامۀ أدب فارسی، ج. ۲، تهران، ۱۳۷۶ هـ. ش.

Гурӯҳ:Илми арӯз
Баҳра

**Баҳра** () — ба маънии бахш, ҳисса, қисмат, насиб, суд фоида аст. 2. Ба маънии бел. Аммо истилоҳи Б. дар мутуни таърихӣ ба маънии навъе аз хироҷи қуруни вустои Осиёи Марказӣ ва Эрон омадааст. Б. ғолибан навъи «муқосса»-е аст. Дар асри муғул ва темуриён Б. саҳм аз маҳсулест, ки ба суди девони марказӣ ситонида мешуд. Дар манобеи таърихӣ истилоҳоте чун баҳраи моликона низ ба чашм мехӯрад, ки он ба маънии саҳми маҳсул ва  бар асоси ақди тарафайн ба молик (заминдор) мерасад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Бойматов Л. Д. Социально-экономическое положение Центральной Азии в XIII –XIV вв. Д., 2009. 

Гурӯҳ:Таърих
Бедод (оҳанг)

**Бедод** () — суруд, оҳанги қадимии мавсимию маросимӣ, ки дар аҳди Сосониён (222—651) эҷод шудааст. Аз сурудҳои ҳамосавии Борбади Марвазӣ буда, ба силсилаи дуюми «Хусравонӣ» мансуб аст. Бедод дар мусиқии анъанавию касбии садаҳои 12-13 чун қисми махсуси мақоми «Ҳиҷозӣ» камол дошта, дар садаҳои 14-17 баъзан ба сифати гӯшаи овозӣ дар мақоми «Бузург» мавриди истифода будааст; 2) гӯшае дар таркиби дастгоҳи «Ҳумоюн» (Эрон), ки байни шуъбаҳои «Лайлию Маҷнун» ва «Нағмаи Баёти Исфаҳон» воқеъ шудааст. Бедод дар мусиқии анъанавии тоҷик низ роиҷ будааст.

## Адабиёт
* Раджабов А. Борбад: эпоха, традиция и новаторства. Д., 2010;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V-V11. Д., 2011;
* نصرت الله حدادی. فرهنگ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ ه. ش؛ مهدئ ستایشگر. فرهنگنامۀ
موسیقئ ایران زمین. تهران، ۱۳۷۸ ه. ش؛ رضاقلی خان هدایت. فرهنگ انجمن آرای
ناصری. تهران، ۱۳۰۴ ه.ش؛ فرهنگ رشیدی. تهران، ۱۹۶۳ ؛ فرهنگ فارسی. تهران،
۱۹۶۳ ؛ فرهنگ عمید. تهران، ۱۹۶۶.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Бедоди Истаравшанӣ

**Бедоди Истаравшанӣ** (; қарни XIX) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш Истаравшан ба таҳсили ибтидоӣ шурӯъ кард ва хатту савод баровард. Барои идомаи таҳсил ба Бухоро рафт. Дар назди шоирон ва донишмандони маъруф Саййидолимхоҷаи Ҳотифӣ, Лисонии Хуҷандӣ ва дигарон илм омӯхтааст. Аз Комилхоҷаи Накҳат доир ба шеъру шоирӣ ва улуми адабӣ сабақ мегирифт. Тазкиранигор Ҳашмат дар «Тазкират-уш-шуаро» (тазкираи дуюмаш) аз Бедоди Истаравшанӣ чун шоири баркамол ва беҳтарини замон ёд мекунад. Тибқи иттилои ин манбаъ вай дафтари ашъор доштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XIX
Исмоили Ҷурҷонӣ

**Исмоили Ҷурҷонӣ** (; ) — пизишк, файласуф,  ва динпажӯҳи форс-тоҷик, муаллифи «Захираи Хоразмшоҳӣ» ва «Китоб фӣ ҳифзу-л-ҳаёт».

## Зиндагинома
Аслан аз Исфаҳон буда, дар дарбори султонҳои Хоразм ҳамчун табиб ва мутахассиси илми тиб хидмат мекард.

## Осор
Исмоили Ҷурҷонӣ доир ба бахшҳои мухталифи тиб бисёр асарҳои муфид навиштааст. Асари машҳури ӯ «Захираи Хоразмшоҳӣ» як навъ қомуси тиббӣ буда, ба забони форсӣ-тоҷикӣ таълиф ёфтааст. Исмоили Ҷурҷонӣ ғайр аз китоби мазкур ба забони форсӣ-тоҷикӣ асарҳои дигар низ дорад, чунончи «Ағрози тиббия», «Ал-Мабоҳис-ал-Алоия» ва ғ. Ба забони арабӣ низ асарҳо эҷод менамуд. Худи муаллиф «Захираи Хоразмшоҳӣ»-ро ба забони арабӣ бо иловаи як боб тарҷума кардааст. Аз сарчашмаҳо бармеояд, ки Исмоили Ҷурҷонӣ ин асари машҳури худро маҳз барои беҳтар кардани аҳволи мардуми вилояти Хоразм (ва умуман Осиёи Марказӣ) таълиф карда, ба хотири манфиати умум онро ба забони ба халқ дастраси тоҷикӣ навиштааст. ӯ инчунин дар паи эҷоди асари бештар мукаммали тиббӣ буд, ки эҳтиёҷ ба рисолаю китобҳои дигари тиб набошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳикмати асрҳо, Д., 1975;
* Ю. Исҳоқӣ, Я. Тоҷиев, Таърихи мухтасари тибби тоҷик, Д., 1993.
Беинтизомӣ

**Беинтизомӣ** — яке аз сифатҳои манфии иродавӣ. Беинтизомӣ дар риоя накардани қоидаҳои мавҷуда зоҳир мешавад.

Беинтизомӣ аз сабаби риоя накардани қоидаҳои мавҷуда, нагирифтани тарбияи дурусти ахлоқӣ, таъсири атрофиён, ҳамроҳ шудан бо шахсони бадахлоқ ва ғ. сар мезанад. Кӯдак ё навраси беинтизом барои рафторҳои ношоистааш дар хона, кӯча, мактаб ва диг. ҷойҳои ҷамъиятӣ аз ҷониби дигарон сарзаниш карда мешавад. Агар Беинтизомӣ дар вақташ пешгирӣ карда нашавад, ба оқибатҳои фоҷиаовар расонданаш мумкин аст, зеро шахси беинтизом ба тамоми амалҳои баду нораво қодир аст. Кӯдакон ё наврасони беинтизомро бо роҳи тарбия ва азнавтарбиякунӣ ислоҳ кардан мумкин аст. Яке аз роҳҳои ислоҳ кардани наврасони беинтизом ба корҳои фоиданоки ҷамъиятӣ ва маҳфилҳо (дар мактаб) ҷалб намудани онҳо мебошад. Наврасони беинтизом бояд таҳти назорати доимии волидайну мактаб, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ қарор гиранд.
 
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Баҳрайниҳо

**Баҳрайниҳо**, **арабҳои Баҳрайн** — халқият, аҳолии асосии Баҳрайн.

Асосан ба лаҳҷаи баҳрайнии забони арабӣ такаллум мекунанд, ки он низ ба лаҳҷаи қадимии баҳарна — лаҳҷаи сокинони бумӣ ва лаҳҷаи навбаҳрайниҳо — муҳоҷирин ҷудо мешавад. Забони форсӣ низ маъмул аст. Б. ҳамчунин ба қабилаҳои гуногуни мутааддид тақсим шудаанд, ки қабилаҳои калонтаринашон ал-бу-кувараҳ, ал-мусаллам, ал-муовада, ал-ҷамоат, ас-салота, Банӣ Атбон, Банӣ Холид мебошанд. Бо хатти арабӣ менависанд. Шумораи умумии Б. дар ибт. садаи 21-ум 320 ҳазор нафарро ташкил медиҳад. Эътиқодмандон пайравони аҳли тасаннун ва ташайуъи дини исломанд. Қисми ками аҳолӣ муътақидони дини масеҳӣ ва дигар дину боварҳоянд.

Қабилаҳои араб дар ҷаз-ҳои Баҳрайн ибт. ҳазорсолаи 1 пайдо шудаанд, ки алҳол 60%-и аҳолии умумиро ташкил медиҳанд. Дар баробари Б. ҳиндуҳо, покистониҳо, филиппиниҳо, бангладешиҳо ва эрониён низ зиндагӣ доранд. Маскуншавии аҳолӣ дар Баҳрайн аз ҳазораи 3 пеш аз м. маълум шуда, аз садаи 4 то садаи 6 то м. ба Империяи Форсҳову Сосониҳо дохил буд. Аз садаи 7 ба дасти Хилофати Араб гузашт. Баъдҳо онро португалиҳо забт карда, аз садаи 17 дар ихтиёрдории Сафавиён қарор гирифт. Аз ҳамин давра омезиши этникии аҳолии Баҳрайн оғоз гардид.
Асоси хоҷагидории Б. кишоварзӣ (нахли хурмо, мавз (банан), анҷир, меваҳои ситрусӣ, манчо, сабзавоткорӣ), моҳидорӣ (ҳамчунин дарёфти гавҳар аз баҳр) ва тиҷорат аст. Чорводорӣ кам тараққӣ кардааст. Аз ҳунармандии маъмулӣ кулолӣ, бофандагӣ ва киштисозӣ маъмуланд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Страны и народы. Том: Зарубежная Азия. М., 1979.

Гурӯҳ:Арабҳо
Гурӯҳ:Баҳрайн
Баҳри Араб

**Арави́йское мо́ре** (, , , , , ) — баҳри нимкушод дар қисми шим. ғарбии Уқёнуси Ҳинд, байни нимҷаз-ҳои Ҳиндустон, Арабистон ва Сомали, яке аз бузургтарин баҳрҳои рӯйи олам, масоҳ. 4221 ҳазор км², ҳаҷми обаш 14005 ҳазор км3 (ба ғайр аз халиҷҳои Форс, Адан ва Уммон).

Умқи миёнааш 3006 м, ҷойи амиқтаринаш аз 5803 то 5875 м. Ба баҳр д-ҳои Ҳинд ва Тапти мерезанд. Соҳилҳояш баланду шахдор. Ҷаз-ҳои калонтаринаш Сокотра ва Молдив. Ба воситаи халиҷи Адан ва гул. Бобилмандаб бо Баҳри Сурх мепайвандад. Дар қисми шим. ғарбии баҳр дар резишгоҳи халиҷи Уммон силсилакӯҳи зериобии Меррея (баландиаш 300—400 м) ҷой гирифтааст. Иқлими баҳр муссонӣ. Фаслҳои баҳор, тобистон ва тирамоҳ зуд-зуд тӯфонҳо ба амал меоянд. Ҳарор. миёнаи об дар с. б. зимистон 22°-26°С, тобистон 26°-30°С. Ҳамасола аз қабати болоии Б. А. 1500 то 2000 мм об бухор мешавад. Боришоти хеле кам (дар Шим. Ғ. аз 100 мм ва дар Ҷ. Ш. то 2000 м) ва воридоти ночизи дарёҳо ба баҳр боиси камчинии оби ширин гаштааст. Шӯрии об тобистон 35,5-36,5 %, зимистон дар соҳилҳои Ҳиндустон то 34,5-35 дарсад кам мешавад. Мадди баҳр номураттаби нимшабонарӯзӣ буда, баландии об аз 2,5 (Адан), то ба 5,7 м (Мумбай) мерасад. Дар Б. А. зиёда аз 1000 навъи моҳӣ ва буғумпойҳо мавҷуданд. Барои истеъмол ду навъи гулмоҳӣ, караси ҷопонӣ, аломоҳии баҳрӣ, лаққамоҳӣ, самаки зардпар ва чашмкалон, моҳии паррон, шамшермоҳӣ ва чанд навъи наҳанг шикор карда мешаванд. Минтақаи шим. Б. А. аз партовҳои маҳсули нафт ва кишоварзӣ ифлос шуда, боиси вайроншавии экология (муҳит) гаштааст. Бандарҳои калонаш: Адан (Яман), Қарочӣ (Покистон), Мумбай (Ҳиндустон).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Беиродагӣ

**Беиродагӣ** — заъфи сифатҳои иродавии шахс, ки дар натиҷаи тарбияи нодуруст ба вуҷуд омада, дар тамоман ё қисман мавҷуд набудани хоҳишу иштиёқ, ташаббусу ибтикор, қатъият ва қобилияти амалӣ намудани қарори қабулшуда зоҳир мегардад. Одами беирода ҳангоми иҷрои амалиёти зарурӣ, бо вуҷуди дарк намудани он, қобилияти қабул кардани қарори заруриро надорад.

## Нигаред низ
* Абулия

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои педагогика
Гурӯҳ:Педагогика
Франс Беккенбауэр

**Франс Анто́н Беккенба́уэр** (; ) — футболбоз ва мураббии олмонӣ. Муҳофизатгари тимҳои «Бавария» (Мюнхен, 1958-77), «Космос» (Ню-Йорк, 1977-80). «Ҳамбург» (1980-82), Чемпиони Олмон (1969, 1972-74, 1982) ва Лигаи футболи Амрикои Шимолӣ, барандаи Ҷоми чемпионҳои Аврупо (1974, 1975, 1976), Ҷоми барандагони ҷомҳо ва Ҷоми байниқитъавӣ (1967).

Дар ҳайати тими мунтахаби Олмон (1965-77) чемпиони ҷаҳон (1974) ва Аврупо (1972) шудааст; дар 103 дидор ширкат намуда, 1 гол задааст. Солҳои 1972 ва 1976 беҳтарин футболбози Аврупо эътироф шуд. Солҳои 1984-90 Беккенбауэр мураббии тими мунтахаби Олмон буд ва онро ба мақоми ноиб-чемпионӣ (1986) ва чемпиони ҷаҳон (1990) расонд. Аз миёнаи солҳои 90 садаи XX то соли 2006 Беккенбауэр президенти тими «Бавария» буд. Франс Беккенбауэр дар радифи 20 футболбози беҳтарини садаи XX сабт шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Футболбозони Олмон
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Бавария»
Гурӯҳ:Барандагони «Тӯби тило»
Ҳаролд Уолтер Бейли

**Ҳаролд Уолтер Бейли** (, 16 декабри 1899 — 11 январи 1996) — шарқшиноси англис, мутахассиси забонҳои хутанӣ, санскрит. Донандаи беш аз 50 забони қадимию зиндаи Шарқ ва Аврупо. Узви Академияи илмҳои Британия (1944).

## Зиндагинома
То соли 1927 дар Австралия зиндагӣ кардааст. Ба худомӯзӣ машғул буд. Бо ёрии китобҳои аз китобхона дастраскардааш забонҳои итолиёӣ, испанӣ, лотинӣ, юнонӣ, русӣ ва ғ-ро омӯхт. Библияро ба забонҳои тамилӣ, арабӣ, ҷопонӣ мехонд. Бо роҳи худомӯзӣ забони авестоиро низ аз худ кард. Пас аз хатми Донишгоҳи Оксфорд дар Мактаби пажӯҳишҳои шарқшиносии Лондон аз соли 1928 то 1936 кор кард. Проф. санскрит дар Донишгоҳи Кембриҷ (1936-67). Соли 1967 ба истеъфо баромад. Доираи фаъолияти илмии Бейли хеле васеъ буд. Ӯ ба омӯзиши "Бундаҳиш " ва диг. осори паҳлавӣ ба забони форсии миёна машғул шудааст. Осори адабии хутаниро омӯхтааст [«Пажӯҳишҳои ҳиндускифӣ. Матнҳои хутанӣ», ҷ-ҳои 1-6, 1945-67; «Адабиёти хутанӣ», дар кит. «Таърихи кембриҷии Эрон», ҷ. 3 (2), 1983].

Ҳаролд Уолтер Бейли оид ба Авесто низ китоб навиштааст: «Авесто-китоби форсҳо» (1934), «Масъалаҳои зардуштия дар осори қарни IX» (1943) ва ғ. Ҳ.У. Бейли соҳибунвони 4 донишгоҳ (аз ҷумла Оксфорд), узви Ҷамъияти шоҳии осиёӣ, Ҷамъияти афғоншиносӣ, Ҷамъияти пажӯҳишҳо оид ба митраизм ва ғ. буд. Барои хидматҳояш дар шарқшиносӣ унвони ритсариро гирифт (1960).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бек Атка

**Бек Атка** — дар аҳди Амир Темур, салтанати Темуриён ва Аморати Бухоро шахси мансабдор, ки ба амирзодагон илму дониш, одобу ахлоқ ва санъати ҳарбӣ (чобуксаворӣ, шамшерзанӣ ва ғайра) меомӯхт.
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Луғати таърихӣ
Меҳралии Бекас

**Меҳралӣ Бекас ** (; ? — 1725/36) — и форсизабони Ҳиндустон.

Гузаштагонаш дар Акбарободи Ҳиндустон қозӣ буданд. Дар шеъру шоирӣ ба Мирзо Абдулқодири Бедил пайравӣ мекард. Муаллифи тазкираи «Сафинаи Хушгӯ» — Биндробан Доси Хушгӯ, ки бо Бекас ҳамсуҳбат шудааст, вайро чун шоири моҳир ва фозилу донишманд муаррифӣ намудааст. То имрӯз аз осораш намунаҳо ба тавассути тазкираҳо расидаанд.

Абёти зерин аз ӯянд:
: Бекас, зи фироқ доғ дар дил мондӣ,
: Бе васли нигор пой дар гил мондӣ.
: Ҳарчанд талоши васли дарё кардӣ,
: Лекин чун мавҷ сар ба соҳил мондӣ.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Бекасии Саҷовандӣ

**Бекасии Саҷовандӣ** (; ? — 1566) — шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш — шаҳри Ғазнаи Афғонистон улуми мутадовили даврро омӯхт ва ба камол расид. Пас аз сафари ҳаҷ ба Ҳиндустон рафт ва омӯзиши илмро, махсусан илми ҳадисро идома дод. Ҳангоми бозгашт ба ватан дар шаҳри Пешовар аз олам даргузашт. Дар манбаъҳои адабӣ, мас. тазкираи «Шамъи анҷуман» чун шоири тавоно, шахси фозилу комил тавсиф шудааст. Девон доштааст. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо, радоифулашъорҳо (мас., «Туҳфату-л-ҳабиб»-и Фахрии Ҳиравӣ) ва ғ. оварда шудаанд.

Абёти зерин аз ӯст:
: То чу гул хайма ба дашт он гули раъно задааст,
: Ҷонам аз кишвари тан хайма ба саҳро задааст.
: Гар ба ту зулфи дилам дасти таманно задааст,
: Аҷабе нест, ки девонаву савдозадааст.
: Домани шоҳиди гул баҳри чӣ шуд хунолуд,
: Магараш хори таманнои ту дар по задааст?!
: Ҳар насиме, ки гузар кард аз он ҳалқаи зулф,
: Дам зи мушки Хутану анбари соро задааст.
: Нест дар анҷумани чархи барин машъали меҳр,
: Оҳи ман шуъла бар ин торами хазро задааст.
: Кӯҳкан аз мижа ҳар донаи ашке, ки фишонд,
: Хори ҳасрат шуда, сар аз дили хоро задааст.
: Бекасӣ, дода фалак соғари ишрат ҳамаро,
: Санги бедод ҳамин бар қадаҳи мо задааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Ҷорҷ фон Бекешӣ

**Ҷорҷ фон Бекешӣ** (Дёрд) (; ; 3 июни 1899, Будапешт — 13 июни 1972, Гонолулу, Ҳавайӣ, ИМА) — физикдон, зистфизикдон ва физиологи амрикоӣ, профессор.

## Зиндагинома
Соли 1923 Донишгоҳи Будапештро хатм карда, то соли 1946 дар лаб. шабакаи телефонии Венгрия кор кард ва ҳамзамон аз соли 1932 то соли 1946 дар Донишгоҳи Венгрия дарс медод (аз соли 1939 профессор). Солҳои 1946-49 дар Пажӯҳишгоҳи технологии шоҳии Стокголм ва баъди муҳоҷират ба Амрико (1947) с-ҳои 1949-66 дар Донишгоҳи Гарвард дарс додааст, с-ҳои 1966-72 профессор Донишгоҳи Гонолулу буд. Таҳқиқоташ асосан ба соҳаи акустика ва назарияи шунавоӣ бахшида шудаанд. Барои узви шунавоӣ якчанд асбоб ихтироъ кардааст. Соли 1961 барои кашфи механизми физикавии барангезандаи илтивои гӯш ба Мукофоти нобелӣ дар соҳаи физиология ва тиб сазовор гаштааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони ИМА
Антуан Анри Беккерел

**Антуа́н Анри́ Беккере́л** (; 15 декабрӣ 1852 — 25 августи 1908) — намояндаи сулолаи физикадонҳои фаронсавӣ, яке аз кашшофони радиоактивият. Узви АИ Париж (1889) ва Президенти он (1908), узви якчанд академияи илмҳои кишварҳои дунё буд.

## Зиндагинома
Антуан Анри Беккерел писари А. Э. Беккерел ва набераи А. С. Беккерел. Соли 1874 мактаби политехникии Парижро хатм намуда, аз соли 1876 муаллим ва аз соли 1895 профессор он буд. Аз соли 1892 мудири кафедраи физикаи Осорхонаи миллии таърихи табиат. Самтҳои асосии таҳқиқоташ ба оптика (магнитооптика, фосфорессенсия) ва ҳодисаи радиоактивият бахшида шудаанд. Б. соли 1896 ҳодисаи радиоактивияти табиии қабатҳои уранро ҳангоми таҳқиқоти фосфорессенсия дар намакҳои уран тасодуфан кашф карда, барои ин кашфиёт соли 1903 Антуан Анри Беккерелякҷо бо П. Кюри ва М. Кюри ба гирифтани Ҷоизаи Нобел мушарраф гардид. Соли 1900 заряди хосси бета-зарраҳоро муайян кард (баъд маълум гардид, ки ин зарраҳо электронҳо будаанд). Соли 1901 (новобаста ба П. Кюри) таъсири физиологии афканишоти радиоактивиро муайян намуд. Ба шарафи ӯ воҳиди радиоактивият беккерел (Бк), танӯраи Моҳ, танӯраи Миррих номгузорӣ шудаанд. Номи Антуан Анри Беккерел дар рӯйхатти бузургтарин олимони Фаронса дар ошёнаи якуми Манораи Эйфел сабт карда шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Капустинская К. А. Анри Беккерел. М., 1965.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Фаронса
Гурӯҳ:Олимони асри XIX
Сэмюэл Беккет

**Сэ́мюэл Бáркли Бе́ккет** (, 13 апрели 1906 — 22 декабри 1989) — нависанда ва драматурги ирландӣ; ба забонҳои англисӣ ва фаронсавӣ менавишт.

## Зиндагинома
Пас аз хатми коллеҷи шаҳри Дублин ба Париж омад ва забони англисиро дарс медод. Манзумааш «Блудоскоп» (1930) ва маҷмӯаи ҳикояҳову ашъораш, романаш бо номи «Мёрфи» (1938) дар Париж ба забони англисӣ ба табъ расиданд. Дар с-ҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939-1945) ба Ҳаракати муқобилат ба муқобили фашистони олмонӣ пайваст. Аз соли 1951 то 1961 ба забони фаронсавӣ романи сегона, инчунин ду романи ҷудогона ба табъ расонд, ки ҷаҳон — замонеро, ки дар он зиндагӣ мекард, замони беҳудагӯӣ, музахрафот номидааст ва ҷойи хирадмандон набудани онро таъкид кардааст. Хусусияти асосии осори Беккет истеҳзову тамасхури фоҷиаомез, тафаккури ғайриодӣ, мутаноқиз мебошад. Аз маҷоз истифода намудааст. Масалан, роҳро тасвир намуда, онро роҳи зиндагӣ, роҳ ба охират, роҳ ба худшиносии беохир медонад. Асарҳои драмавии ба забони фаронсавӣ навиштаи Беккет ифодагари афкори фалсафии ӯ мебошанд. Драмаи «Дар интизори Год» (1952) ӯро дар ҷаҳон машҳур гардонд. Ин асар яке аз дастовардҳои бузург дар театри музахрафот, беҳудагӯӣ (абсурд)- и Аврупо ба шумор меравад. Дар драмаҳои то с-ҳои 70 садаи 20 навиштааш ҳамин анъана идома ёфтааст. Дар маҷмӯаҳои баъд аз ин нигоштааш ба лирика рӯй овард. Дар асарҳои оид ба Данте, Бруно, Вико, Ҷойс навиштааш (1929) ва маҷмӯаи мақолаҳои «Порчаҳо» (1977) ақидаҳои фалсафӣ ва зебоишинохтии Беккет ифода ёфтаанд. Соли 1969 ба гирифтани Ҷоизаи Нобел мушарраф гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони Фаронса
Гурӯҳ:Нависандагони Британияи Кабир
Бектош

**Бектош** (тахал. ному насабаш Нарзуллоҳ Ҳайдарӣ; 10.9.1900, деҳаи Боғи Майдони Самарқанд – 1938, Сталинобод) — адабиётшинос, забоншинос, тарҷумон ва мунаққиди тоҷик. Яке аз асосгузорони филологияи муосири тоҷик. 
## Зиндагинома
Хатмкардаи омӯзишгоҳи таълиму тарбияи шаҳри Самарқанд ва Институти омӯзгории Боку (1922). Дар шаҳрҳои Самарқанд ва Тошканд (дар Дорулмуаллимини тоҷикӣ ва шуъбаи шарқшиносии Донишгоҳи Осиёи Миёна) ба тадрис ва корҳои адабӣ машғул шудааст. Узви Шӯрои илмии назди Комиссариати маорифи Тоҷикистон (1928), ҳайати таҳририяи маҷ. «Раҳбари дониш» ва узви ҳайати Кумитаи ташкилии даъвати Анҷумани илмии забоншиносони Тоҷикистон (1930) интихоб шудааст. Соли 1930 ба Сталинобод (ҳоз. Душанбе) омада, дар Институти таҳқиқоти илмии назди Комиссариати маорифи Тоҷикистон бахши тоҷикшиносӣ (кишваршиносӣ)-ро сарварӣ намудааст. Баъдтар мудири сектори (шуъбаи) таърихи адабиёти
Базаи тоҷикистонии АИ ИҶШС таъйин гардид. Ҳамзамон дар Институти давлатии педагогии Душанбе (ҳозира ДДОТ ба номи С. Айнӣ) аз фанҳои таърих ва адабиёт, дарс додааст. То замони бегуноҳ ба ҳабс гирифта шудан (1937) устоди донишгоҳи мазкур буд. 
## Эҷодиёт
Фаъолияти илмӣ ва адабии Бектош серпаҳлу мебошад. Ӯ солҳои 20 садаи XX дар бахши забоншиносӣ ба масъалаҳои алифбо, хусусияти овоии забон ва забони адабии тоҷикӣ, истилоҳгузинӣ, имло ва ғ. таваҷҷуҳ зоҳир карда, дар ин самт мақолаҳои «Аз куҳна ба нав. Тезис барои ташвиқотчиёни алифбои нави тоҷикӣ», (1928), «Дар атрофи забони адабии тоҷик»-ро (1930) навиштааст. Дар таълиф ва таснифи «Луғати тоҷикӣ-русӣ» (1932, ки ба сабаби айбмониҳои сиёсӣ ба табъ нарасид) иштирок кардааст. Фаъолияти Бектош дар бахши адабиётшиносӣ дар ду самт: таҳқиқи таърих, назарияи адабиёт ва нақди адабӣ ҷараён гирифтааст. Мақолаи «Абулқосим Фирдавсӣ» (1932), рисолаи «Садриддин Айнӣ ва эҷодиёти ӯ» (1933) аз нахустин пажӯҳишҳои мукаммал дар бораи устод С. Айнӣ ва Фирдавсию «Шоҳнома»-и ӯ мебошанд. Дар китоби «Вазни манзумаи тоҷикӣ» (1935) оид ба таҳаввули вазнҳои шеъри тоҷикӣ – ҳиҷоӣ ва арӯзӣ баҳс ороста, онҳоро шарҳу тавзеҳ додааст.

Бектош муаллифи аввалин дастурамали гирдоварии фолклор (1930), ташкилкунандаи «Слёти ашӯлачиён ва ҳофизони тоҷикзабон » (1931), мақолаи «Дар атрофи мусиқии классикии тоҷик» (1932), Дар бораи В. Маяковский, П. Сулаймонӣ, Б. Азизӣ, Ҷ. Икромӣ ва дигар адибони замони шӯравии тоҷику рус мақолаҳо дорад. Бектош муаллифи китобҳои дарсӣ-тарбиявӣ: «Дар бораи Офтоб, Замин, Моҳ ва ситорагон» (1928), «Меҳнат ва дониш» (1930, ҳамроҳ бо Лубенсов), «Хрестоматияи адабиёт. Китоби қироати адабиёт барои синфҳои ҳафтум ва техникумҳо » (1932) ва ғ. мебошад.

## Сарчашма
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Амо Бекназаров

**Бекназаров Амо Иванович ** (номи хонаводагии ҳақиқӣ — *Бекназарян*; ; 1891—1965) — ҳунарпеша ва коргардони синамо, филмноманависи арманӣ, Ҳунарпешаи мардумии Арманистон (1935).

## Эҷодиёт
Чун ҳунарпеша Бекназаров солҳои 1914—1921 дар филмҳои коргардонҳои рус асосан нақши аъёну ашроф ва «ошиқи салонӣ»-ро бозида, барои ташкил ва инкишофи кино дар Гурҷистон, Арманистон ва Озарбойҷон саҳми калон гузоштааст. Коргардони аввалин филмҳои бадеӣ дар киностудияи навтаъсиси Арманистон, Гурҷистон ва Озарбойҷон. Солҳои 1932—1935 дар киностудияи «Востоккино»-и Русия фаъолият намуда, аз ҳаёти мардуми Шарқи Дур филмҳо мебардорад. Беҳтарин филмҳои таҳиякардаи Бекназаров: «Падаркуш», «Ганҷи гумшуда», «Севил», «Игденбу», «Пэпо», «Зангизанбӯр», «Давидбек» ва ғайра.

Муаллифи биёр сенарияҳост, ки худ филмбардорӣ кардааст ё дигар коргардонҳо ба навор бардоштаанд. Дар филмҳояш асосан аз рӯзгори пешин ва ҳаёти муосири халқҳои Қафқоз образҳои барҷастаи инсонӣ таҷассум сохтааст. Бекназаров бо «Тоҷикфилм» ҳамкорӣ намуда, филми ҳуҷҷатии «Субтропикҳои Осиёи Миёна» (1953) ва филми бадеии «Насриддин дар Хуҷанд»-ро (1959, бо ҳамроҳии реж. Э. Карамян) таҳия кардааст.

Киностудияи «Арманфилм» соли 1966 ба номи Бекназарян гузошта шудааст.

## Ҷоизаву орденҳо
Дорандаи Мукофоти давлатии СССР (1941). Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ», «Ситораи Сурх» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Арманистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои Арманистон
Basshunter

**Ю́нас Э́рик О́лтберг** (; 22 декабри соли 1984, Halmstad) — овозхон, продюсери мусиқӣ ва DJ-и шведӣ.

## Дискография

### Альбомҳои студиявӣ
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Синглҳо
* «The Big Show» (2004)
* «Welcome to Rainbow» (2006)
* «Boten Anna» (2006)
* «Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA» (2006)
* «Jingle Bells» (2006)
* «Vifta med händerna» (2006)
* «Now You're Gone» (2007)
* «Please Don't Go» (2008)
* «All I Ever Wanted» (2008)
* «Angel in the Night» (2008)
* «Russia Privjet (Hardlanger Remix)» (2008)
* «I Miss You» (2008)
* «Walk on Water» (2009)
* «Al final» (2009)
* «Every Morning» (2009)
* «I Promised Myself» (2009)
* «Saturday» (2010)
* «Fest i hela huset» (2011)
* «Northern Light» (2012)
* «Dream on the Dancefloor» (2012)
* «Crash & Burn» (2013)
* «Calling Time» (2013)
* «Elinor» (2013)
* «Masterpiece» (2018)
* «Home» (2019)
* «Angels Ain’t Listening» (2020)
* «Life Speaks to Me» (2021)
* «End the Lies» (& Alien Cut) (2022)
* «Ingen kan slå (Boten Anna)»  (2023)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарояндаҳои Шветсия
Нуриддин Шарипов

**Нуриддин Шарипов** (1 декабри 1955, деҳаи Зериҳисор, ноҳияи Панҷакент — 30 июли 2024, Душанбе) — омӯзгор ва донишноманависи тоҷик, Аълочии маорифи Тоҷикистон (2000), Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи филологияи тоҷики УДТ ба номи В. И. Ленин (1978, ҳоло ДМТ). Муҳаррири хурди редаксияи Луғатнома, фонди илмӣ ва истилоҳот (1978—1979), муҳаррир (1979—1980), муҳаррири калон (1980—1983), муҳаррири илмӣ (1983—1984), муҳаррири калони илмии (1984-85) редаксияи Иқтисодиёти сиёсӣ ва хоҷагии халқи СИЭСТ. Солҳои 1985-87 дар ҳайати гурӯҳҳои Қувваҳои Мусаллаҳи СССР дар Ҷумҳурии Афғонистон хидмат кардааст. Баъдан муҳаррири калони илмии редаксияи Хоҷагии кишлоқ (1987—1990) ва аз соли 1990 мудири редаксияи Назорати илмӣ ва таҳрири адабии СИЭСТ ва СИЭМТ мебошад.

## Донишноманигорӣ
Нуриддин Шарипов тӯли фаъолият дар СИЭСТ ва СИЭМТ дар таҳриру тадвин, таҳия ва ба чоп омода намудани 8 ҷилди «Энсиклопедияи советии тоҷик», 2 ҷилди «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» саҳми калон дорад.

Бо саъю кӯшиш ва таҳрири махсуси ӯ 3 ҷилди энсиклопедияи «Ҳазору як корнома», китобҳои «Хотира» ва «Памят» ба табъ расидаанд. Ӯ мураттиби китобҳои хотираи ноҳияҳои Айнӣ, Балҷувон, Зафаробод, Муъминобод, Нуробод, Тавилдара, Файзобод, шаҳри Роғун (соли 2010) буда, аз силсилаи Энсиклопедияи насри форс-тоҷик «Латоиф-ут-тавоиф»-и Алии Сафӣ, «Дастуру-ул-мулук»-и Самандари Тирмизӣ ва насру назми Убайди Зокониро (соли 2010) таҳия намудааст. Мураттиб, муҳаррир ва яке аз муаллифони 3 ҷилди «Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик». Ҳамчун мудири редаксияи Назорати илмӣ ва таҳрири адабии СИЭМТ мақолаҳои «Энсиклопедияи рӯзғордорӣ», ҷилди 3-юми «Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик», «Энсиклопедияи Душанбе» (нашри 1 ва 2), «Энсиклопедияи Кӯлоб» ва ҷилдҳои 1 ва 6-и «Энсиклопедияи миллии тоҷик»-ро аз лиҳози илмӣ ва адабӣ таҳрир кардааст. Муаллифи бисёр мақолаҳои илмӣ (беш аз 300 адад) дар нашрияҳои энсиклопедии «Энсиклопедияи советии тоҷик», «Энсиклопедияи миллии тоҷик» (ҷилдҳои 1 ва 6) ва «Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик» (ҷилдҳои 1-4). Нуриддин Шарипов яке аз энсиклопедистони варзида ба шумор рафта, дар иҷрои вазифаҳои худ масъулияти ҷиддӣ дорад ва мураббии хуби мутахассисони ҷавони СИЭМТ мебошад.

## Ҷоизаву орденҳо
Бо орденҳои «Ситораи Сурх» (1986), «Шараф» (дараҷаи 2, 2015), медалҳои «70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР» (1988), «Аз халқи сипосгузори афғон» (1988), Грамотаи Президиуми Совети Олии СССР (1988) сарфароз гардидааст.

## Даргузашт
Нуриддин Шарипов шаби 30 июли соли 2024 дар синни 68-солагӣ бар асари беморӣ даргузашт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гэри Беккер

**Гэ́ри Стэнлӣ Бе́ккер** (; 2 декабри 1930, Поттсвилл, иёлати Пенсилвания — 3 майи 2014, Чикаго) — иқтисоддони амрикоӣ, Президенти Ассотсиатсияи иқтисодии Амрико (1987), Президенти Созмони иқтисодиёти меҳнат (1997).

## Зиндагинома
Донишгоҳҳои Чикаго ва Принстонро хатм карда, ба ҳайси профессори ҳамин донишгоҳ (1970) ва Донишгоҳи Колумбия кор кардааст. Назарияпардози асосии империализми иқтисодӣ мебошад. Дар асарҳояш — «Сармояи инсонӣ — таҳқиқоти назариявӣ ва эмпирикӣ» (1964) ва рисола дар бораи хонавода (оила) назарияи интихоби оқилонаи иқтисодиро пешниҳод намуд, ки он бар манофеи шахсии фард асос ёфтааст ва қисмати бештари фаъолияти инсонро, ҳатто комилан ғайрииқтисодӣ, ба монанди бунёди оила муайян менамояд. Усулҳои назарияи иқтисодиро барои тавсифи ҷанбаҳои рафтору муносибати инсон истифода намуд, ки қаблан онро соҳаи ҳукмфармои ҷомеашиносӣ ва оморшиносӣ медонистанд. Ин таҳқиқоти Беккер «назарияи нави истеъмол» ном гирифт. Барои вусъати соҳаи таҳлили микроиқтисодӣ дар як силсила ҷанбаҳои рафтори инсонӣ ва ҳамкорӣ, аз ҷумла ғайрибозорӣ Беккер с. 1992 сазовори Мукофоти нобелӣ гаштааст.

## Китобшиносӣ
* Беккер Г. С. Преступление и наказание. Экономический подход//Essays in the economics of crime and punishment / Ed. by G.S. Becker, W.M. Landes. — N.Y., 1974
* Беккер Г. С. Экономический анализ и человеческое поведение// THESIS. — 1993. Т.1, вып.1. С.38 (англ. Economic Analysis and Human Behavior, 1987)
* Беккер Г. С. Выбор партнера на брачных рынках // THESIS: теория и история экономических и социальных институтов и систем. — 1994. — № 6 — С.12-36 (англ. Assortative Mating in Marriage Markets, 1991)
* Беккер Г. С. Теория распределения времени //Вехи экономического мысли. Том 3. Рынки факторов производства/Под ред. В. М. Гальперина — : Экономическая школа, 2000 — С.82—121 — 489 с. — ISBN 5-900428-50-8 (англ. A theory of the allocation of time, 1965)
* Беккер Г. С. Человеческое поведение: экономический подход. М.:ГУ ВШЭ, 2003. — 672с. ISBN 5-7598-0173-2
* Беккер Г. С. Семья //Экономическая теория/ Под ред. Дж. Итуэлла, ,  — М.:Инфра—М, 2004. — С. 308—321 — 931с. — ISBN 5-16-001750-X
* Becker G.S. The Economics of Discrimination, 1957
* Becker G.S. Investment in Human Capital: A Theoretical Analysis //Journal of Political Economy, Vol.70, No.5, Part 2, 1962, pp.&nbsp;9–49 — DOI 10.1086/258724
* Becker G.S. A Theory of the Allocation of Time, 1965
* Becker G.S. Economic Theory, 1971
* Becker G.S. A Theory of Social Interactions, NBER, WP42, 1974
* Becker G.S. A Treatise on the Family. Cambridge, 1981.
* Becker G.S., Kominers S.D., Murphy K.M., Spenkuch J.L. A Theory of Intergenerational Mobility, MPRA Paper No. 66334, August 2015

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Коржев Е. П. Гари Беккер — лауреат Нобелевской ҷоизаҳо 1992 г. в области экономики. М., 1992;
* Новая российская энциклопедия. Т.III (1), М., 2007;
* Britanica. Настольная энциклопедия. Т. 1.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони ИМА
Баҳри мурда

**Баҳри мурда**, **баҳри майит** (;  *Ям ха-мэлах)* — кӯли шӯри баста дар байни Исроил ва Урдун.

Дарозиаш 67 км, бараш то 18 км, масоҳ. бештар аз 1050 км². Умқаш то 378 м. Сатҳи Б. М. аз сатҳи Баҳри Миёназамин 423 м пасттар (2010) аст. Яке аз шӯртарин баҳрҳои рӯйи Замин буда, шӯрии об 260—300 дарсад аст. Ба Б. М. якчанд дарёчаҳо ва дарёи Урдун мерезанд. Иқлими гарми хушк (50-100 мм бориш дар як сол) сабаби зуд бухоршавии оби баҳр ва ҷамъшавии намакҳои минералӣ дар он гардидааст. Дар таркиби намакҳои Б. М. 50,8 дарсад хлориди магний (MgCl), 30,4 дарсад хлориди натрий (NaCl), 4,4 дарсад хлориди калий (KCl) ва ба миқдори зиёд бромиди магний (MgBr) мавҷуданд. Ин сабаби чун осоишгоҳи табобатӣ эътироф гаштани Б. М. шуда, аз тамоми олам сайёҳонро ҷалб мекунад. Таркиби минералии намаки Б. М. аз намаки баҳрҳои дигар фарқ мекунад, дар он сулфат камтар ва бромид бештар аст. Б. М. инчунин лойқаи шифобахш, бром, йод ва моддаҳои гормонӣ дорад. Аз сабаби дар таркиби обаш зиёд будани намакҳо, дар он ҳаёти органикӣ (ба ғайр аз якчанд навъи бактерияҳо) вуҷуд надорад, аз ин рӯ Б. М. ном гирифтааст. Истифодаи беҳадди оби дарёҳои хурди ба он резанда (баъзеашон то баҳр намерасанд) боиси паст шудани сатҳи оби Б. М., ба ду қисм ҷудо шудани он, коста шудани обҳои зеризаминӣ гардидааст. Дар ҳудуди Исроил ва Урдун ҳодисаҳои фурӯравии замин (тақр. умқи он дар 1200 ҷой то 25 м) торафт бештар мегардад. Истихроҷи босуръати бром, карбонати калий ва минералҳои дигар низ ба вазъи экологии Б. М. таъсир расондааст. Дар соҳили Б. М. маҷмааҳои сайёҳии Эйн-Геди, Калия, Алмог, Митспе-Шалем ва меҳмонсаройҳо ҷойгиранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо

* Monitoring of the Dead Sea.  *Israel Marine Data Center (ISRAMAR)*
* Ямы на Мёртвом море
* ''В. М. Дорошевич.'' «В земле обетованной. Мёртвое море»
Баҳри Мармар

**Баҳри Мармар** ( аз номи ҷазираи Мармара, ки аз он мармари сафед истихроҷ мекарданд;  — «Пропонтида»; аз  — «пеш» +  — «баҳр») — баҳри дохили хушкии Уқёнуси Атлантик дар байни Аврупо ва Осиёи Хурд.

## Ҷуғрофиё
Дар Шим. Ш. ба воситаи гулулгоҳи Босфор бо Баҳри Сиёҳ дар Ҷ. Ғ. ба воситаи гулулгоҳи Дарданелла бо Баҳри Эгей пайваст мешавад. Масоҳат  11472 км 2. Дарозиаш 280 км, бараш то 80 км, ҷойи амиқтаринаш 1355 м. Ҳаҷми миёнаи об 4 ҳаор км 3. Б. М. дар натиҷаи кафидани қишри Замин ва аз ҳамдигар ҷудо шудани қитъаҳои Аврупо, Осиё ва Африқо пайдо шудааст. Бори нахуст дар маъхазҳо онро с-ҳои 1845-1848 капитан-лейтенанти флоти баҳрӣ М. П. Манганари зикр кардааст. Аҳамияти гидрологӣ ва биологии баҳрро с-ҳои 1890-1891 олимони рус С. О. Макаров ва И. Б. Шпиндлер таҳқиқ кардаанд. Ба баҳр дарёҳои Граник ва Сусурлук мерезанд. Соҳилҳояш асосан кӯҳӣ буда, соҳилҳои шимолӣ сахраҳои (рифҳои) зиёди зериобӣ доранд. Ҷаз-ҳои бузургтаринаш Мармара ва Шаҳзода. Оби баҳр ях намебандад, ҳарорати об зимистон 9 С, тобистон то 29 С, шӯрии об то 26 %. Набототу ҳайвоноти Баҳри Мармар мисли Баҳри Миёназамин буда, аз он асосан моҳӣ (скумбрия) мегиранд. Муҳимтарин самтҳои ҳаракати киштиҳои боркаши Баҳри Сиёҳ ва Баҳри Миёназамин ба воситаи Баҳри Мармар сурат мегиранд. Дар соҳили шим. шарқии Баҳри Мармар шаҳри Истанбул ва истироҳатгоҳҳои машҳури Эдену Мудания ҷойгиранд.

Декабри соли 1999 дар натиҷаи тӯфони баҳрӣ дар Баҳри Мармар киштии боркаши Россия — «Волгонефт 248» ғарқ шуда, маҳсулоти зиёди нафтӣ бо оби баҳр омехта гардид. 
## Адабиёт
* 
* *[[Макаров, Степан Осипович|Макаров С. О.]]* Об обмене вод Чёрного и Средиземного морей —  1885 г.
* 
* *[[Шпиндлер, Иосиф Бернардович|Шпиндлер И. Б.]]* Материалы по гидрологии Мраморного моря, собранные в экспедиции 1894 на турецком пароходе «Селяник» — Санкт-Петербург, 1896 г.
## Эзоҳ
Баҳри миёназамини Австралияву Осиё

**Баҳри миёназамини Австралияву Осиё** — номи умумии баҳрҳои байниҷазиравии қисми ғарбӣ ва тропикии Уқёнуси Ором, дар байни қитъаҳои Осиё ва Австралия. Масоҳ. тақр. 8 млн км2. Баҳрҳои бузургтаринаш: Ҷануби Хитой, Ява, Сулавеси, Сулу, Банда.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Баҳрҳо
Баҳри нозук

«**Баҳри нозук**» () — тарона, оҳанги мусиқии қадимии форс-тоҷик, ки Борбад барои Хусрави Парвиз эҷод кардааст. «Б. Н.» ба силсилаи «Хусравонӣ» мансуб аст, дар санъати мусиқии садаҳои 11-13 («Мақолид-ул-улум»-и Ҷурҷонӣ) ба сифати таронаҳои машҳури халқӣ амал доштааст; 2) гӯшаи дуюми шуъбаи «Мубарқаъ», ки ба мақоми «Рост» («Дувоздаҳмақом») мансуб аст. Дар таркиби мусиқии халқӣ ва классикии тоҷикӣ амал надорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Раджабов А. Борбад, эпоха, традиция и новаторства. Д., 2010;
* Раджабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V -V11. Д., 2011.
* نصرت الله حدادی. فرهنگ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش؛
* مهدئ ستایشگر. فرهنگنامۀ موسیقئ ایران زمین. تهران، ۱۳۷۸ هـ. ش؛
* رضاقلی خان هدایت. فرهنگ انجمن آرای ناصری. تهران، ۱۳۰۴ هـ.ش؛
* فرهنگ رشیدی. تهران، ۱۹۶۳؛
* فرهنگ فارسی. تهران، ۱۹۶۳؛ فرهنگ عمید. تهران، ۱۹۶۶

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Баҳри нур

«**Баҳри нур**» () — суруд, аз оҳангҳои ҳамосии аҳди Сосониён, ки ба шарафи ҷашн эҷод шудааст;

*гӯша, шуъбаи тараннумӣ дар мақоми «Ироқ» (садаҳои 13–14); 3), шуъбаи дуюм аз қисми дуюми мақоми «Ушшоқ» (садаҳои 15–16); 4) шуъба ва гӯшаи мусиқӣ дар дастгоҳ (мақом)-и «Рости панҷгоҳ» (эронӣ), ки байни гӯшаҳои «Баёти Аҷам» ва «Қарча» воқеъ аст. «Б. Н.» дар таркиби мақомҳои эронӣ, махсусан овози «Моя» низ амал менамояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Раджабов А. Борбад, эпоха, традиция и новаторства. Д., 2010; 
* Раджабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V –V11. Д., 2011
* نصرت الله حدادی. فرهنگ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش؛
* مهدئ ستایشگر. فرهنگنامۀ موسیقئ ایران زمین. تهران، ۱۳۷۸ هـ. ش؛
* رضاقلی خان هدایت. فرهنگ
* انجمن آرای ناصری. تهران، ۱۳۰۴  هـ.ش؛
* فرهنگ رشیدی. تهران، ۱۹۶۳؛
* فرهنگ فارسی. تهران، ۱۹۶۳؛ فرهنگ عمید. تهران، ۱۹۶۶

Гурӯҳ:Мусиқиии тоҷикӣ
Баҳри Сибири Шарқӣ

**Баҳри Сибири Шарқӣ** () — баҳри канории Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ, дар байни ҷазираҳои Новосибир ва ҷазираи Врангел.

## Ҷуғрофиё
Дар қисми Ғ. ба воситаи гул-ҳои Дмитрий Лаптев, Санников ва Этерикан бо Баҳри Лаптев, дар Ш. ба воситаи гул. Лонг бо Баҳри Чукотка пайваст мешавад. Масоҳ. 913 ҳазор км². Умқи миёнааш 54 м, ҷойи амиқтаринаш 915 м. Ҷаз-ҳои бузургтаринаш: Новосибир, Айон, Медвежий; халиҷҳояш: Чаун, Колима, Омулях. Ба Б. С. Ш. д-ҳои Индигирка, Хрома, Алазея ва Колима мерезанд. Соҳилҳои баҳр аз яхҳои куҳнашуда ва бисёрсола иборат буда, обшавии бошиддати онҳо боиси вайрон ва дигаргуншавии шакли хатти соҳил мегардад. Иқлимаш арктикист. Тобистон ҳарор. об дар қисмати кушоди баҳр то 2-3°С, дар халиҷу гул-ҳо — 7-8°С, зимистон дар наздикии резишгоҳи дарёҳо 0,2-0,6°С, дар соҳилҳои шимолӣ аз 1,7 то −1,8°С мерасад. Шӯрии об аз Ҷ. Ғ. ба Шим. Ш. зиёд гашта, тобистон дар назди резишгоҳи Колима ва Индигирка ба 4-5 дарсад, зимистон дар қисми ғарбию шарқии баҳр ба 31-32 дарсад мерасад. Дар як сол даҳ моҳ яхбандӣ буда, тобистон танҳо минтақаи наздисоҳилиаш об мешавад. Ҳаҷми яхҳои соҳил дар минтақаҳои ғарбии баҳр то ба 400—500 км мерасад. Мадди баҳр мураттаби нимшабонарӯзист, баландии он асосан аз 0,25 м зиёд намешавад. Аз баҳр сафедмоҳӣ, аломоҳӣ, симмоҳӣ, голес, озодмоҳӣ, гулмоҳича, морж ва тюлен шикор мекунанд. Бандари асосиаш — Певек (халиҷи Чоун).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* *Шамраев Ю. И., Шишкина Л. А.* Океанология. Л.: Гидрометеоиздат, 1979—1980
* Восточно-Сибирское море: энциклопедия / Моск. ун-т им. С. Ю. Витте; авт. и сост. И. С. Зонн, А. Г. Костяной, А. В. Семенов; под ред. акад. РАН Г. Г. Матишова. — М.: Междунар. отношения, 2014. — 173, [1] с.: ил., портр., карты. — Библиогр.: соли 171—172 (35 назв.). — 1000 экз.

## Пайвандҳо
* Восточно-Сибирское море в книге: *А. Д. Добровольский, Б. С. Залогин.* Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982.


Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ
Гурӯҳ:Баҳрҳои Русия
Баҳри тавил

**Баҳри тавил** ( аз  — *баҳри дароз*) — яке аз санъатҳои бадеии лафзист, ки баъзе шоирон дар ашъорашон аз он истифода кардаанд.

Одатан, дар шеъри муқаррарӣ як мисраъ аз 4 рукни ягон баҳр иборат аст, вале дар баҳри тавил як мисраъ метавонад аз 6 то 94 рукн таркиб ёбад. Миқдори рукнҳои мисраъҳо дар шеъри дар баҳри тавил навишташуда метавонад ба ҳам баробар набошад. Мас., дар шеъри Фавқӣ ном шоири а. 17, ки аз чаҳор мисраъ иборат аст, мисраи якум 22, дуюм 24, сеюм 19, чаҳорум 36 рукн дорад. Яке аз шартҳо дар баҳри тавил он аст, ки хонанда бояд як мисраъро дар як нафас хонад. Мисол барои баҳри тавил, ду мисраъ аз шеъри Фавқӣ.
Мисраи якум:

Мисраи дуюм:

Шеърҳои дар баҳри тавил навишташуда дар осори шоирони тоҷик, масалан, Боқӣ Раҳимзода ба назар мерасанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Зеҳнӣ Т.. Санъати сухан. Д., 1992;
* Тоиров У. Қомуси қофия ва арӯзи шеъри Аҷам. Ҷ. 1. Д., 1994;
* Ҳусайн Воизи Кошифӣ. Бадоеъ-ул-афкор. Д., 2006.

Гурӯҳ:Илми арӯз
Гурӯҳ:Вазнҳои арӯз
Гурӯҳ:Баҳри арӯз
Хайриддин Усмонзода

**Усмонзода Хайриддин Усмон** (*Идиев Хайриддин Усмонович*; зод. 15 сентябри 1967, Душанбе) — файласуф, доктори илмҳои фалсафа (2005), профессор (2011), узви вобастаи АМИТ вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI. 

## Зиндагинома
Хайриддин Усмонзода соли 1993 Донишгоҳи давлатии Латвияро хатм кардааст. Дар вазифаҳои ассистенти кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон (1993—1994), аспиранти Институти фалсафаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994—1997), омӯзгори калони кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон (1996—2000), дотсенти кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон (2000—2005), мудири кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон (солҳои 2005—2015), ҷонишини директори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015—2017) ифои вазифа намудааст. Аз моҳи марти соли 2017 то январи 2020 дар вазифаи ректори Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода кор карда, ҳамзамон сармуҳаррири маҷалаи илмии «Фарҳанг ва санъат» буд.

Хайриддин Усмонзода бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022 директори Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шудааст.

## Фаъолияти илмӣ
Хайриддин Усмонзода дар самти тағйирёбиҳои иҷтимоӣ, ки яке аз бахшҳои муҳимми фалсафаи иҷтимоӣ мебошад, таҳқиқоти илмӣ мебарад. Дар мавзӯъҳои «Техника ҳамчун падидаи фарҳангӣ» рисолаи номзадӣ (1999) ва «Ҷанбаъҳои иҷтимоию фарҳангии равандҳои трансформатсионӣ дар ҷомеаи муосири тоҷик» рисолаи докторӣ (2005) ҳимоя кардааст. 

## Таълифот
Муаллифи беш аз 10 китобу рисола ва зиёда аз 65 мақолаи илмӣ оид ба ҷомеашиносӣ, фарҳангшиносӣ, таърихи фалсафа ва фалсафаи иҷтимоӣ буда, ба омӯзиши падидаҳои иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеаи муосири Тоҷикистон, таърихи фалсафаи тоҷик ва афкори иҷтимоӣ-сиёсии мутафаккирони Шарқ машғул аст. 

Таҳти роҳбарии Хайриддин Усмонзода 4 нафар рисолаи докторӣ, 15 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ кардаанд. Ӯ дар конференсияву симпозиумҳои ватанию байналмилалӣ ширкат ва маърӯзаҳои илмӣ кардааст.

## Вакилӣ дар порлумон
Хайриддин Усмонзода 1 марти соли 2020 аз ҳавзаи якмандатии интихоботии Рӯдакӣ ба вакилии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд.

## Осор
* Некоторые философские аспекты техники. Д., 1996;
* Культурология. Д., 2000;
* Трансформирующаяся таджикское общество. Д., 2004;
* Традиция и новация в контексте изменения общественной жизни Таджикистана. Д., 2007;
* Фалсафаи иҷтимоӣ. Д., 2013;
* Тоҷикистон дар масири тағйироти иҷтимоӣ. Д., 2016.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Докторони улуми фалсафа
Жанри фиристонидашуда

**Жанри фиристонидашуда** ( — мактуб, пайғом) — маҷмӯи асарҳои дар шакли муоширати хаттӣ (мактуб) ба нафари дигар фиристонидашаванда. Дар журналистика барои ба вуҷуд овардани таассурот муносибати бовариноки рӯзноманигор ва аудтория истифода мешавад.
## Нигаред
* Жанрҳои фотожурналистика  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои журналистика
Гурӯҳ:Журналистика
Жанрҳои таҳлилии журналистика

**Жанрҳои таҳлилии журналистика** – жанрҳои публитсистие, ки ҳангоми баррасии воқеаҳои инъикосшавандамуаллиф муносибати худро муайян мекунад, моҳият, ҳолат, вазъият, мушкилот ва дурнамои онро нишон медиҳад.

Дар журналистикаи анъанавӣ ба жанрҳои таҳлилӣ, асосан мухбирнома, мақола, хулосаи матбуот, нигориш, тақриз ва мактуб шомил буданд. Дар журналистикаи муосир табсира, суҳбат, таҳқиқи журналистӣ ва ғайраро низ ба жанрҳои таҳлилӣ мансуб медонанд. Махсусияти ин гурӯҳи жанрҳоро тарзи муносибат ба предмети инъикос ва таҳлилу баррасии масъалаҳои гуногун ташкил медиҳад. Маҳз муносибати субъективии муаллиф ба воқеаву рӯйдод, проблемаву зиддият таҳлилро ба вуҷуд меорад. Дар омӯзишу баррасӣ ва таҳлили ин ҷиҳатҳо эҳсосу дарк ва ҷаҳонбинии муаллиф нақши муҳим мебозад.

Жанрҳои таҳлилиро аз рӯйи муносибати муаллиф, ҳамчунин вазифа ва хислат ба ду зергурӯҳ ҷудо намудан мумкин аст:

а) жанрҳои таҳқиқию ташреҳӣ;

б) жанрҳои таҳқиқию таҳлилӣ;

Ба зергурӯҳи аввал мухбирнома, табсира, тақриз, суҳбат ва хулосаи матбуотро дохил кардан мумкин аст.

Ба зергурӯҳи дуюм мақола, нигориш, мактуб ва таҳқиқи журналистиро метавон шомил намуд.

Дар жанрҳои гурӯҳи аввал, аз як тараф, моҳияти навгонии иттилоот нигоҳ дошта мешавад, аз ҷониби дигар, бо вуҷуди ҳукмрон будани усули таҳқиқи ақлӣ (ратсионалӣ), таҳлил то андозае дар асоси эҳсос шакл мегирад. Дар ин гурӯҳи жанрҳо факту далоиле метавонанд мавриди истифода қарор гиранд, ки кайҳо ба аудитория маълуманд. Аз ин рӯ, вазифаи муаллиф, пеш аз ҳама, тавассути шарҳу тавзеҳи тоза моҳияти фактҳоро ошкор намудан аст.

Дар жанрҳои зергурӯҳи дуюм таҳлили мантиқӣ – ратсионалӣ ва музокираву баҳс хос аст. Дар таҳияи ин жанрҳо муаллиф метавонад, аз як тараф, сарчашмаҳои гуногунро мавриди истифода қарор диҳад, аз сӯйи дигар, нигоштаашро бо услуби илмию оммавӣ ба шакл дарорад. Дар ин гурӯҳ фикр, эътимоднокии фактҳо, далелнокии хулосаҳо ва мавқеи аниқи муаллиф талаботи асосӣ ба ҳисоб меравад. Ҳамчунин дар ташкили ин гуна жанрҳо муаллиф кӯшиш менамояд, ки як навъ дурнамои масъалаи барасишавандаро пешгӯйӣ намояд.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои журналистика
Гурӯҳ:Журналистика
Жанрҳои фотожурналистика

**Жанрҳои фотожурналистика** – навъи инъикоси олами атроф тавассути ороишгарӣ. 

Аз рӯйи вазифаҳои мушаххас фарқ мекунад. Масалан, асоси акси хабар – факти воҳид, фоторепортаж – воқеа ва очерк – зуҳурот аст. Аломати дигар характери инъикос аст. Дар акси хабарӣ факт аксар дар шакли маҳдуд бо ҷудо кардани ҷузъи асосӣ пешниҳод мешавад, ки боиси ҷалби хонанда ба тамоми факт мегардад. Репортёри суратгир фактро ташреҳ медиҳад. Дар акси очерк лаҳзаи шахсӣ нисбатан пурра баён шуда, воқеият дар навъи ташреҳӣ нишон дода мешавад. Аломати сеюмро рангорангии композитсионии асари фотожурналистӣ ташкил медиҳад. Сохти композитсионии репортаж тарзи баргузории ҳодисаро нишон медиҳад, воқеияти онро собит месозад, аммо дар очерк акс ҳамчун аломати бавуҷудорандаи дараматизми сужа хидмат мекунад.
Дар фотожурналистика ду навъи жанрҳо – ахборӣ ва публитсистиро ҷудо намудан мумкин аст. Ба навъи аввал акси хабарӣ, акси репортажӣ ва ба навъи дуюм – акси мухбирномаӣ, акси очеркӣ, фотомонтаж дохил мешаванд. 
## Нигаред
* Жанри фиристонидашуда 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои журналистика 
Гурӯҳ:Журналистика
Журналистикаи буржуазӣ

**Журналистикаи буржуазӣ** – намуди таърихии журналистика, ки дар ҷамъияти феодалӣ ҳамчун қувваи мухолиф ба вуҷуд омада буд. Журналистикаи буржуазӣ зери шиорҳои озодии матбуот, озодии андеша, баробарӣ ва бародарӣ барои муборизаҳои зидди подшоҳӣ заминаҳои маънавиро фароҳам месохт.
## Нигаред низ
* Журналистикаи диниву клерикалӣ   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Навъи журналистика
Журналистикаи таҳлилӣ

**Журналистикаи таҳлилӣ** – ибораи журналистикаи таҳлилӣ аз журналистикаи Ғарб ворид шуда, навъи маҳсули фаъолияти журналистие мебошад, ки бо муносибати таҳлилӣ, бартарии ҷузъиёт, услуби илмӣ, маънидоди масъалаҳо ва ё ҷараёни воқеаҳо, шарҳу тавзеҳи фактҳо фарқ мекунад. Предмети онро на воқеаҳои ҷорӣ, балки шарҳу маънидод ва баррасии онҳо ташкил медиҳанд ва ба ин навъи журналистика фаврият дахл надорад. Аломати муҳими журналистикаи таҳлилӣ дар мавод ҷой додани унсурҳои пешгӯйикунанда, муайян кардани роҳу усулҳои баррасии проблема ва амсоли ин мебошад. Дар саҳифаҳои нашрияҳои имрӯза ба маводи зиёде дучор меоем, ки дар онҳо баррасии воқеаҳо дар такя ба мавод ва адабиёти мавҷуда сурат гирифтааст. Чунин маводро журналистикаи таҳлилӣ номидаанд. Дар таърихи журналистикаи ватанӣ истилоҳи журналистикаи таҳлилӣ истифода нашудааст. Журналистикаи таҳлилӣ ҳамоно жанрҳои таҳлилии публитсистика мебошад, ки хусусияти худро доранд.
## Нигаред
* Журналистикаи илмӣ    
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои журналистика
Гурӯҳ:Журналистика
Даҳаи 2260 (мелодӣ)

**Даҳаи 2260 (мелодӣ)** - даҳаи 226-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 2260 (мелодӣ)
Кӯлҳои Тоҷикистон

thumb|Ҳафткӯл
Дар Тоҷикистон ҳудудӣ 1800 кӯл вуҷуд дорад. Масоҳати умуми кӯлҳои Тоҷикистон 1005 км² буда. Ва онҳо 1 % аз ҳудудӣ Тоҷикистонро ташкил медиҳанд.

## Номгӯи баъзе аз кӯлҳо
* Қарокӯл 
* Сарез 
* Искандаркӯл
* Баҳри тоҷик
* Зоркӯл 
* Рангкӯл
* Алауддин
* Анкатад
* Аллои калон
* Аллои хурд
* Душаха
* Замин-Мулла
* Кӯлисиёх
* Чукурак
* Зиёрат
* Пушнават
* Бибиҷонат 
* Мутные
* Пуштикӯл
* Ҳазорчашма
* Марғузор
* Хурдак
* Миҷгон
* Соя
* Хушёр

## Аксҳо аз кӯлҳои Тоҷикистон

Iskandarkul lake 2.jpg|Искандаркӯл
Lakes of Tajikistan 6.JPG|Алоуддин 
Usoi.jpg|Сарез
Tajikistan Fan-Mountains - landscape 08.JPG|Алоуддин 

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Феҳристи кӯлҳо