open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҷазоҳои иловагӣ

**Ҷазоҳои иловагӣ** — ҷазоҳое, ки ба таври илова ба ҷазоҳои асосӣ дода мешаванд. Мустақилона таъйин намудани ҷазоҳои иловагӣ мумкин нест. Ба ҷазоҳои асосӣ ва иловагӣ тақсим намудани ҷазо дар м. 48 КҶ ҶТ пешбинӣ шудааст. Мувофиқи моддаи мазкур ду намуда ҷазоҳои иловагиро фарқ кардан мумкин аст:
# Ҷазоҳое, ки танҳо ба сифати ҷазои иловагӣ таъйин мегарданд.
# Ҷазоҳое, ки мумкин аст ҳам ба сифати ҷазои асосӣ ва ҳам ба сифати ҷазои иловагӣ таъйин шаванд. Ба ҷазоҳои гурӯҳи аввал дохил мешаванд: маҳрум кардан аз рутбаи махсус, рутбаи ҳарбӣ, рутбаи дараҷавӣ ва мукофотҳои давлатӣ, инчунин мусодираи амвол.
# 
# Ба ҷазоҳои гурӯҳи дуввум ҷарима, маҳрум кардан аз ҳуқуқи ишғоли мансабҳои муайян ва ё машғул шудан ба фаъолияти муайян дохил мешаванд. 
# 
Ҷазои маҳрум кардан аз рутбаи махсус, ҳарбй, рутбаи дараҷавӣ ва мукофотҳои давлатӣ бо ба ҳисоб гирифтани шахсияти гунаҳгор барои содир намудани ҷинояти вазнин ё махсусан вазнин, ағар суд истифодаи онро мақсаднок шуморад, таъйин гардиданаш мумкин аст. Мусодираи амвол, яъне ба моликияти давлат маҷбуран ва ба таври ройгон гирифтани амволе, ки моликияти маҳкумшуда мебошад, барои ҷиноятҳои вазнин ё махсусан вазнини бо мақсади ғаразнок содиршуда муқаррар гардида, суд танҳо дар ҳолатҳои пешбининамудаи моддаҳои дахлдори Қисми махсуси КҶ ҶТ таъйин карда метавонад. Ҷазои маҳрум кардан аз ҳуқуқи ишғоли мансабҳои муайян ё машғул шудан ба фаъолияти муайян дар ҳолате ба
сифати ҷазои иловагӣ низ таъйин гардида метавонад, ки намуди ҷазо дар моддаи дахлдори Қисми махсуси КҶ
ҶТ пешбинӣ нагардида бошад хам ва агар суд бо назардошти хусусият ва дараҷаи ба ҷинояти содиршуда ва
маълумот дар хусуси шахсияти гунаҳгор имконпазирии нигоҳ доштани ҳуқуқи ӯро барои ишғол намудани мансабҳои муайян ё машғул шудан бо фаъолияти муайян эътироф намояд. Ҷазои иловағӣ бояд аз ҷазои
асосӣ сабуктар бошад. Суд метавонад якҷоя бо ҷазои асосӣ ду ва ё зиёда ҷазоҳои иловағӣ таъйин кунад.
Ҷазоҳои иловагӣ дар санксияи моддаҳои Қисми махсуси КҶ ҶТ мумкин аст дар шакли алтернативӣ (масалан,
«бо маҳрум сохтан аз озодӣ бо мусодираи амвол ё бидуни он» қ.2 м.289 КҶ ҶТ) ё ҳатиӣ («ба маҳрум сохтан
аз озодӣ бо мусодираи амвол» қ. 4 м. 288 КҶ ҶТ) нишон дода шавад. Ҳангоми дар шакли алтернатнвӣ нишон
дода шудани ҷазои иловагӣ суд метавонад онро таъйин кунад ё накунад. Ғайр аз ин, аз мазмуни асосҳои умумии таъйини ҷазо, ки дар м. 60 КҶ ҶТ пешбинӣ шудааст, чунин бармеояд.
ки ҷазои ба таври алтернативӣ пешбинишуда дар ҳолате таъйин мегардад, ки «намуди нисбатан сабуктар
ноил шудан ба мақсади ҷазоро таъмин карда наметавонад». Аз ин ҷо бармеояд, ки суд ҳангоми таъйин намудани ҷазои иловагӣ бояд қарори худро асоснок намояд. Ҳангоми ба таври ҳатиӣ нишон дода шудани ҷазои иловагӣ суд уҳдадор аст, ки онро таъйин кунад. Танҳо дар мавридҳои мавҷуд будани ҳолатҳои мустасной д ар асоси м. 63 КҶ ҶТ (таъйини ҷазои сабуктар нисбат ба ҷазое, ки барои ин ҷиноят пешбинӣ
шудааст) суд метавонад ҷазои иловагии ба таври ҳатмӣ пешбинишударо таъйин накунад. Ҷазоҳои иловагӣ ҳангоми шартан татбиқ накардани ҷазо низ ғайр аз мусодираи амвол, таъйин шуданашск мумкин аст.
## Нигаред низ
* Ҷазо
* Ҷазоҳои асосӣ
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҷамъияти хоҷагидории фаръӣ

**Ҷамъияти хоҷагидории фаръӣ**  — агар дигар ҷамъият ё ширкати хоҷагидорӣ (асосӣ) ба сабаби иштироки афзалиятноки худ дар сармояи оинномавии он ё мутобиқи шартнома байни онҳо ва ё ба тариқи дигар имконияти муайян намудани қарорҳои аз ҷониби чунин ҷамъият қабулшавандаро дошта бошад, ҷамъияти хоҷагидории фаръй дониста мешавад.
## Нигаред низ
* Ҷамъияти фаръӣ
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Гурӯҳ:Намудҳои ташкилотҳо
Андреевка-Печевая (ноҳияи Клинсов)

**Андреевка-Печевая** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Клинсов, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Клинсов
Марминҷон

**Марминҷон**, мармиҷон ()  — буттаест хазонрез, баъзан ҳамешасабз.

## Тавсифоти ботаникӣ
Марминҷон пояю шохи серхор, барги сербаргчаи мураккаб, себарга ё панҷашакли думчааш дароз, гули дуҷинса, баъзан якҷинсаи сафед, сурх, гулобӣ ва «ғуҷуммева» дорад.

## Паҳншавӣ
Дар Тоҷикистон 2 намуди худрӯйи он (Rubus caesius, R. turkestanica) месабзад. Асосан аз доманаи кӯҳ то баландкӯҳҳо, дар соҳили дарё, канал, чашмасор, замини партов, боғу киштзор ва ғайра (дар баландии 600 – 3000 м аз сатҳи баҳр) мерӯяд.

## Хосияти шифоӣ
Марминҷон чун мева ва дорувор ҳанӯз дар садаи I то милод маълум буд. Бо мақсади табобат мева, барг ва решаи марминҷон кор фармуда мешавад. Меваи онро баъди пухта расидан, баргашро дар вақти гулшукуфт ва решаашро тирамоҳ меғундоранд. Аз меваи он нӯшокиҳои гуногун (май, компот ва ғайра), мураббо, ҷем, мармелад ва ғайра тайёр мекунанд; барои тархӯрӣ низ истифода мешавад. Дар тибби халқӣ меваи онро давои иллати узвҳои ҳозима, илтиҳоби шуш ва давои хунбанд медонанд. Барги марминҷонро бихоянд решҳои милки дандон, сустии милк, пухтан ва бадбӯии даҳан ва ҷароҳатҳои нави онро шифо мебахшад. Хоидани меваи пухтаи он низ чунин таъсир дорад. Оби барг ва пояи тару тозаи онро бо андак шилми бодом даромехта биёшоманд, меъдаро қувват мебахшад, қай кардани хунро манъ мекунад, исҳолро мебандад. Решаашро кӯфта чун талқон бо об бихӯранд, санги гурдаро майда карда мерезонад. Бо ин мақсад як қошуқ (10 – 20 г) барги хушк ё решаи майдакардаи онро ба як истакон (200 г) оби гарм андохта, дар оташи паст 15 – 30 дақиқа меҷӯшонанд; рӯзе 3 – 4 маротиба 1 – 2 чумчагӣ пеш аз хӯрок ошомидан лозиМарминҷон Оби меваи марминҷонро дар офтоб ғафс гардонида бимоланд, решҳои тарро хушк мекунад, равон шудани римро бозмедорад. Табибони халқӣ марминҷончойро барои табобати гастрит, реши меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта, энтероколити музмин, бемориҳои ҷигар, холесистит, систит, пиелит, грипп, ангина, пневмония, стоматит, домана ва ғайра тавсия медиҳанд. Истеъмоли он хоса барои кӯдакон нафъи бисёр дорад. Дар тибби муосир меваи хушки марминҷон ҳамчун давои арақрон, тақвиятбахши кори рӯдаҳо ва исҳоловар тавсия мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ковалёва Н. Г., Лечение растениями, М., 1972; 
* Турова А. Д., Лекарственные растения СССР и их применение, марминҷон, 1974; 
* Гаммерман А. Ф., Гром И. И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1976; 
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989; 
* Нуралиев Ю. Лекарственные растения, Д., 1988; 
* Зоҳидов Ҳ., Канзи шифо, Д., 1998.

Гурӯҳ:Меваҳо
Сурхак

**Сурхак** () — ба гурӯҳи бемориҳои хавфноки сироятӣ дохил шуда, сабабгори фавти зиёди кӯдакон ва боиси ташвиши табибони ҷаҳон гардидааст.

Барои пешгирии он бо ибтикори Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дастгирии созмонҳои байналмилалӣ дар саросари кишвар маъракаи Рӯзҳои миллии эмкунӣ бар зидди бемории сурхакон ва гулафшон мегузарад. Барангезандаи ин бемориҳо вирусе мебошад, ки қобилияти тавонои сирояткунӣ дорад. Аз он 90-95 фоизи кӯдакони ба бемор алоқаманд, сироят меёбанд. Зиёда аз 10 фоизи фавти кӯдакони то 5 — сола аз бемории сурхакон аст.

## Нишонаҳои беморӣ
Беморӣ пеш аз ҳама газаки шуш, гӯш ва таъсири ҷиддӣ ба хунро ба амал меоварад. Гулафшон бемории шадиди сирояткунанда буда, дар пӯсти бадани бемор доғҳои сурх пайдо мешаванд. Он бо роҳи нафаскашӣ, атсазанӣ ва сулфа ба одамони дигар мегузарад. Ҳарчанд бачагони хурдсол бемории гулафшонро хеле сабук мегузаронанд, онҳо дар давраи беморӣ манбаи паҳншавӣ, барангезандаҳои он буда метавонанд. Бемории гулафшон хусусан ба занони ҳомила хавфи ҷиддӣ дорад, зеро вируси барангезандаи гулафшон метавонад ба тамоми узвҳои ҷанин зарари калон расонад. Зани ҳомиладори сироятёфта тифли нобино, ношунаво ва нуқсони дил доштаро таваллуд карданаш мумкин аст.

## Роҳҳои пешгирии ин бемориҳо
Пеш аз ҳама бо мақсади паст кардани шиддати паҳншавӣ ва дар ояндаи наздик тамоман нест кардани онҳо вақти эмкунии даврагӣ бар зидди бемории сурхакон дар 12-моҳагӣ ва 6-солагӣ, барои пурра аз байн бурдани ҳар ду беморӣ дар қадами аввал маъракаи оммавии эмгузаронӣ, баъдан, тадбири ба тақвими миллӣ ворид намудани эмкунии доимӣ бар зидди сурхакон ва гулафшон амалӣ мегарданд. Тадбири эмкунӣ имкон медиҳад, ки эҳтимоли сар задани беморӣ, шароити гузаришу паҳншавии он маҳдуд карда шавад. Барои пешгирии сурхакон ва гул тадбире беҳтар аз эмкунӣ нест. Бузургтарин дастоварди тиб бар зидди сурхакон ва гулафшон **эмкунист**.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ
Қаҳва

**Қаҳва** () — донаҳои (тухми) дарахти тропикие, ки онро дар оташ бирён карда, баъд кӯфта орд карда, истеъмол мекунанд; нӯшидание, ки кӯфта ё хокаи қаҳваро дар об ҷӯшонда ё болояш оби ҷӯш рехта, ба он шир ва шакар омехта ва гоҳе бе инҳо мехӯранд.

## Таърих
Аз қадим барои сокинони мамлакати Яман кишти каҳва аҳмияти давлатӣ дошт. Онҳо ҳатто аз мамлакат содир намудани донаҳои хушкнакардаи каҳваро манъ карда буданд, то ки ягон донаи ҳосилхези он ба дасти мамлакати бегона наафтад ва чӣ хеле маълум аст, ҳосили махфии шоҳона рўяд. Дар миёнаҳои садаи XVII рақобаткунандагон 7 дона тухми кабуди каҳваро дуздида ба Ҳиндустон мебаранд. Аз ин тухми дарахти ҳосилхез қаҳваро месабзонанд. Дар соли 1906-ум Ҷорҷ Вашингтон, химики англис таҳшини хокамонанди каҳваро мушоҳида карда, аввалин шуда  истеҳсоли қаҳваи ҳалшавандаро аз санҷиш баровард. 
## Истеъмол
Айни ҳол қаҳваро дар ҳар намуд бо технологияҳои гуногун истеҳсол мекунанд, яъне каҳваи ҳалшаванда, донагӣ ва дигар намудҳо. Қаҳваи кӯфта ва қаҳваи донагӣ аз ҳам чӣ фарқият доранд? Кадомаш барои истеъмол беҳтар аст? Ин аз вазъи нигаҳдошт ва баста кардан вобаста мебошад. Мӯҳлати нигаҳдории  каҳваи донагӣ зиёд аст. Мӯҳлати нигаҳдории каҳваи кӯфта на зиёда аз 6 моҳ муқаррар шудааст. Айни ҳол кариб 60 намуди дарахти каҳва мавҷуд мебошад.
## Манфиат
Ин ҷо тадқиқотеро дастрас намудем, ки қаҳва моро аз вазни изофагӣ халос мекунад.  Ин аз он сабаб, ки қаҳва хусусияти параҳакунии  чарбро дорад. Қаҳваи намуди донагӣ аз тезҳалшаванда манфиатбахштар аст. Аммо қаҳвае, ки бо технологияи дуруст тайёр гардидааст, манфиати зиёд дорад. Дар қаҳваи ҳалшаванда кофеин зиёд аст. Бояд гуфт, ки ягон намуди қаҳваро дар шиками гурусна нӯшидан мумкин нест.

Имрӯзҳо дар бозору мағозаҳо мо имконияти дастрас намудани қаҳваҳои ширкатҳои гуногунро дорем, ба монанди Нескафе, Чибо, Пеле, Маскел Хаус ва ғайра. Ҳангоми харидории қаҳва бодиққат бошед, дар он бояд калимаи «натуральный» яъне «табиӣ» навишта шуда бошад. Ширкатҳои истеҳсолкунандае, ки каҳваи сохтаро истеҳсол мекунанд, ин калимаро наменависанд.

## Инҷоро ҳам бингаред
* Чой
* Матто

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Кашнич

**Кашнич** () — гиёҳи ғизоии хушбӯест, ки хому пухтаи он хӯрда мешавад.

## Эзоҳ
Васма

**Васма**, **вусма**, **ӯсма** () ** **— гиёҳе гулдор аз хонаводаи шаббӯён аст. Ин гиёҳ бештар дар степ рушд мекунад ва хостгоҳ он Қафқоз, Осиёи Миёна то шарқи Сибир ва ғарби Осиё аст ва дар бархе нуқоти ҷануби шарқии Аврупо ёфт мешавад.

Кишти ин гиёҳ тавассути инсон дорои қидмати зиёде аст. Ба далели доштан рангдонаҳои обӣ ва бунафш аз усораи гиёҳии он барои рангрезӣ ва ороиши абрӯвон истифода мекунанд.

Баландии васма то 25-100 см расида, поя ва баргҳояш ранги сабзи нилгун дорад. Соли дуюм аз охирҳои моҳи апрел то июн гул мекунад, ранги гулаш зард.

## Нигаред низ
* Ӯсамакашӣ

## Эзоҳ
Марҳам

**Марҳам**  (арабӣ: **مرهم**) доруе, ки ба рӯи захм ва решҳо гузоранд (барои пазонда кашидани риму фасоди он): **марҳам** молидан (гузоштан, ниҳодан), марҳам тайёр кардан; марҳами ҷон а) боиси роҳату осоиши ҷон, ороми ҷон; б) маҳбуб, азиз (одатан дар муроҷиат ба фарзандон); ба дарди касе марҳам шудан дар айни зарурат ҳоҷати касеро баровардан; айни муддаои касе воқеъ шудани чизе, ба ҷони касе дармон шудан.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Баррӣ Швартс

**Баррӣ Шварс** (, 15 август 1946) — равоншиноси Амрикоӣ ва устоди калиҷи Суортмор аст. Ӯ беш аз чиҳил сол дар калиҷи Суортмор равоншиносӣ тадрис карда аст. Шварц нависандаи чандини китоб аз ҷумла, *Таноқузи Интихоб* ва *Чиро Кор Меканем* мебошад. Ба гуфта Ted, Шварц бо мутолиаи пайванди миёни иқтисод ва равоншиносӣ, дидии шигифтангез аз зиндагии имрӯзии ироа майкунад.

Шварц ҳамчунин дар калиҷи Суортмор ба тадриси назарияи иҷтимоӣ ва куниш иҷтимоӣ мепардозад. Аз ӯ батаври мураттаби мақолаҳоӣ дар Ню Йорк Таймз чоп мешавад.

## Таҳсилот
* Каршиносӣ дар донишгоҳи Ню Йорк, 1968
* Пи-эйч-ди дар донишгоҳи Пенсилвания, 1971

## Осор

### Мақолаҳо
*  шуморӣ аз мақолаҳои пажӯҳишӣ дар вебгоҳи калиҷи Суортмор
* феҳристи мақолаҳои дар маҷаллаии *Slate*
* феҳристи мақолаҳои дар *[[Хаффингтон пост]]*

### Китобҳо
;*Чиро Кор Меканем*, 2015, ISBN 978-1-4767-8486-1
Ӣн китоб тавассути интишороти Simon & Schuster ва TED мунташир шуда аст. Шварц дар ӣн китоб нишон медиҳад ки посух ба пурсиши содаи чиро кор меканем?, метавонад печида ва таъаҷҷубовар бошад. Ӯ нишон медиҳад ки дар назар гирифтани кор ба унвони сирфан манбаӣ барои касби даромад мӯҷиби нохушнӯдӣ ва сардаргумӣ дар ҷомеъа шуда аст. Шварц дар ӣн китоб, роҳи ҳалҳоиро барои тавонмандсозии хонанда дар ёфтани шуғлии муносиб ироа мекунад.
;*Хиради амалӣ*, бо Кеннет Шарп, 2010, ISBN 978-1-59448-783-5
Шварц ва Шарп дар ӣн китоб, қавонӣн ва муқаррароти бисёрро мӯҷиби аз миён рафтани тафаккури озод ва тасмимгӣриҳоии хирадмандона дар муҳӣти кор медонанд. Онҳо ташвиқҳоии молиро омили фасоди афрод медонанд. Як мисоли онҳо дар ӣн замина, пизишкӣ аст, ки барои шумори беморонӣ ки мулоқот мекунад подош мегирад, наи кайфияти хадамоташ. Шварц ва Шарп як роҳи ҳали ӣн вазъиятро коҳиши қавонӣни даст ва по гӣр ва додани басӣрат ба афрод медонанд.
;*Таноқузи интихоб: чирои бештар камтар аст*, 2004, ISBN 0-06-000568-8, ISBN 0-06-000569-6
Шварц дар ӣн китоб ба вазъияти зиндагӣ дар ҷавомеъӣ мепардозад ки шаҳрвандоншон аз озодии амал ва қудрати интихоби болоӣ бархӯрдоранд ва дар айни ҳол афсурдагӣ дар онҳо тақрибан ҳамагир шуда аст. Шварц ӣн вазъиятро фаварони интихоб меномад ки дар он афрод бо интизороти боло худашонро бо дигарон муқоиса карда ва эҳсос нохушнӯдӣ мекунанд. Роҳҳалли Шварц басанда кардан ба як чизи қобили қабӯл аст дар айни ҳол ки медонем чизии беҳтар аз он ҳам вуҷӯд дорад.
;*Ҳазинаи зиндагӣ: чигуна озодии касб ва кор беҳтарин чизҳоии зиндагиро хароб майкунад*, 2001, ISBN 0-7388-5251-1
;*Равоншиносии ёдгирӣ ва рафтор*, бо Эдуард Вассерман ва Степан Робинс
;*Ёдгирӣ ва ҳофиза*, бо Даниил Ройзбирг
;*Ҷанги табиати инсон: ахлоқ, ва зиндагии модерн*
;*Рафторгароии дониш, ва табиати инсон*, бо Хью Лэйси, 1983, ISBN 0-393-01585-8

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «بری شوارتس (روان‌شناس)»، ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد، http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=‎بری_شوارتس_(روان‌شناس)&oldid=17531633 (بازیابی‌شده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۶).
Гаҳворасозӣ

**Гаҳворасозӣ** - ҳунари сохтани гаҳвора. Дар он кӯдак аз ҳафт-даҳрӯзагиаш то 2-3-солагиаш мехобад. Устоҳои гаҳворасоз мавриди сохтани гаҳвора ҳунари худро бо меҳру муҳаббати беандоза ба кӯдакон изҳор медоранд. Ҳунарманд заҳмат харҷ намуда, кӯшиш мекунад, ки гаҳвора роҳатбахшу мунаққаш бошад ва ба тифл аз оғоз эҳсоси зебоипарастиро тақдим намояд. Гаҳвораро аз чӯби дарахтони бед,чинор, чормағз, зардолу ва пояашро бештар аз чӯби тут месозанд. Одатан дарозии гаҳвора аз 92 см то 1-1,5 м, бараш 35- 45 см ва баландиаш 50 - 60 см мешавад. Гаҳвора аз даста ва тахтчӯба иборат буда, поёнтари тахтчӯбаро барои тубак (сиба) сӯрох мекунанд. Даста бо тахтчӯба аз ду тараф бо чанбари нимдоира васл мешавад. Барои муҳофизати сар ва пойи кӯдак ба дохили чанбар ба тарзи амудӣ чӯбакҳо мегузоранд. Чӯби дастбанд ва побанд дар зери гаҳвора дар байни ду поя ё зерчӯби паҳлӯи гаҳвора гузошта мешавад. Даставу чанбарҳо ва қасабаи гаҳвораро наққошиву кандакорӣ мекунанд ва бо кандакориҳо ороиш медиҳанд. Барои бозии кӯдак дар ҷо-ҷои даста бозича, ғилдиракчаҳои кунгурадори чӯбӣ ва ҳар гуна марҷону зангӯлачаҳо меовезанд.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Фалакхонӣ

**Фалакхонӣ** — яке аз шаклҳои ҳунарии иҷрокунандагии мардуми кӯҳистони тоҷик (Кӯлобу Бадахшон), ки бо жанри Фалак иҷро мегардад. Фалакхонӣ бисёрқисма, аз бахшҳои созию овозӣ иборат аст. Фалакхонӣ дар мактаби устод-шогирд асос мегирад.

Сози асосии фалак думбра буда, созҳои бисёри дигаре дар фалакхонӣ маъмуланд мисли (рубоби бадахшонӣ, сетор, ғижжак, тутик, даф, таблак ва ғ.
Бо заҳмату кӯшишҳои як идда донандагону иҷрокунандагони санъати фалаксароӣ, аз ҷумла, Бобохалили Одина, Раҷабмади Валӣ, Мадалии Барот, Карими Шиш, Акашариф Ҷӯраев, Ҳошими Қосим, Одина Ҳошим, Гулчеҳра Содиқова, Абдулло Назрӣ, Иброҳим Кобулиев, Мусаввар Минаков, Мамадато Таваллоев, Наврӯзшоҳ Қурбонҳусейнов, Моҷон Назардодова, Нусайрӣ Одинаев, Ҳаким Маҳмудов, Файзалӣ Ҳасанов, Давлатманди Хол, Сафармуҳаммад Муродов, Дона Баҳромов, Аслия Искандарова, Панҷшанбе Ҷорӯбов ва дигарон дар асри сипаригашта ва замони мо мусиқии «Фалак» ривоҷу равнақ ёфт ва машҳури олам гардид. 20 июли соли 1989 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди театри мусиқӣ-драмавии шаҳри Кӯлоб, таҳти
сарварии ҳунарманди варзида Давлатманди Хол ансамбли «Фалак» таъсис дода шуд, ки дар рушду нумуи ин мусиқии нодири мардуми тоҷик аҳмияти хело муҳим дошт ва нақши бориз гузошт.
Дар замони мо низ Ҳукумати Ҷумҳурӣ ва бахусус Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушду нумӯи жанри мусиқии «Фалак» ғамхории зиёд зоҳир менамояд. Бо ташаббуси ӯ 16 ноябри соли 2001 ба ансамбли «Фалак» мақоми давлатӣ дода шуд. ансамбли давлатии «Фалак»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар рушди фалакхонӣ ниқши бориз дорад. Инчунин бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 августи соли 2007, ҳар сол 10-уми октябр ҳамчун «Рӯзи Фалак» ҷашн гирифта мешавад ва ин чорабинии фарҳангӣ бо тантана ва
шукӯҳу шаҳомати ба худ хос таҷлил мегардад.

## Нигаред низ
* Фалак

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мусиқии анъанавии тоҷикон
Гурӯҳ:Таронаҳои мардумӣ
Гурӯҳ:Ҳунари овозхонӣ
Алешок (ноҳияи Комарич)

**Алешок** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Комарич
Аскиягӯӣ

**АСКИЯ/АСКИЯГӮӢ**- номи яке аз шаклҳои осори шифоҳии тоҷик аст, ки мутоиба ва ҳазлпардозиҳои миёни чанд нафар ё чанд гурӯҳро дар бар мегирад. Аскиягӯӣ маъмулан дар вақти истироҳат аз кор, дар маҳфилҳо, нишастҳои дӯстонаи «оши ҳарифона», ҷашнҳои арӯсӣ ва дигар айёми иду ҷашн дар чойхонаҳо, истироҳатгоҳҳо ва ғ. ба манзури саргармӣ, мусобиқаҳои дӯстона ва истироҳат баргузор мегардид. Муҳимтарин хусусияти аския ҷавоби бетаъхир ва мулзамкунанда, зеҳни тезу гиро, маҳорати гуфтани сухани маҷозӣ ва авҷи хандаи гурӯҳҳои аскиягӯ мебошад. Агар гурӯҳи аскиягӯ дар гуфтани посух лаҳзае таъхир кунад, мағлуб шумурда мешавад. Аз ин ҷиҳат аския ба унсурҳои бадеҳа, байтбарак ва латифа наздик ва монанд аст. Аския дар фарҳанги суннатии тоҷикон таърихи куҳан дошта ва дар минтақаҳои гуногун бо номҳои гуногун ривоҷ ёфтааст. Аз ҷумла, дар Панҷакент, Самарқанд ва Бухоро **аския ё қофия**, дар водии Ҳисор ва минтақаи Кӯлоб  **қофия**, дар водиҳои Рашту Дарвоз **лақича**, дар минтақаи Бадахшон **назир** машҳур аст. Аския дорои ду шакл мебошад: **аскияи мухтасар ва муфассал**. Аскияи мухтасар аз як ё ду муколамаи мутоибаомез (2-3 дақиқа) ва аскияи мукаммал - мураккаб аз силсилаи муколамаҳои ҳазломез перомуни мавзӯи хос (5-20 дақиқа) иборат аст. Аз машҳуртарин аскиягӯён/қофиягӯёни тоҷик дар фарҳанги шифоҳии даҳсолаҳои гузашта Муллоёри Ванҷӣ (Ванҷ), Саидалӣ Вализода (Кӯлоб), Мелибои Киштӯдӣ ва Ҷумъаи Анта (Панҷакент), Нағзибек (Бадахшон) Қодир-ҷӯгӣ (Ёвон) ва дигарон шинохта шудаанд.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон‎
Қошуқтарошӣ

**Қошуқтарошӣ** - аз маъмултарин ва қадимтарин ҳунари мардуми тоҷик аст, ки хусусиятҳои хос дорад. Аз замоне, ки инсоният бо асбобҳои рӯзгор сарукор кардааст, аз қошуқ истифода бурдааст. Қошуқи чӯбӣ аз умқи қарнҳо то замони мо омада расидааст. Мардуми тоҷик аз қадим бо қошуқтарошӣ шуғл дошта, ин ҳунари қадимаи худро то ба имрӯз нигоҳ доштааст. Айни замон, қошуқтарошӣ бештар дар қисмати ҷануби Тоҷикистон бештар маъмул аст. Қошуқ ва дигар намудҳои ба он монанд аз чӯби зардолу, писта, бодом, арча ва чормағз тарошида мешаванд. Барои зебову ороста шудани қошуқ онро ранг мекунанд, ки ҳусни иловагӣ зам мешавад. Қошуқҳо ҳаҷман гуногун шуда, бо мақсадҳои ҳархела истифода мешаванд. Қошуқчаҳои хурдро бештар барои тифлон метарошанд. Бо қошуқҳои миёнаҳаҷм калонсолон хӯрок тановул мекунанд. Қошуқҳои нисбатан калонҳаҷмро барои тайёр намудани хӯрок ва кашидани он истифода мекунанд.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Намадбофӣ

**Намадбофӣ** ё **Намадмолӣ** — аз ҳунарҳои қадимаи мардуми тоҷик буда, он бештар дар қисмати деҳоти Тоҷикистон рушд ёфтааст ва онро *намадмолӣ* низ мегӯянд. 
Намад як навъи гилем ё палоси хона буда, барои истифода дар рӯи фарш тайёр карда мешавад. Намад хеле палоси гарм ва мулоим буда, ба болои он кӯрпача партофтан ҳоҷат надорад. Намад ғафс, сабук ва бисёр гарм аст, ки дар фасли сармои кӯҳистон истифодаи он хеле роҳат дорад. Намадро бештар дар минтақаҳое, ки чорвои хурд парвариш мекунанд, мемоланд. 
## Тарзи истеҳсолот
Намадро аз пашми чорвои хурд (буз, гӯсфанд, бузи ангорӣ ва ғайра) тайёр мекунанд. Пашми аз чорвои хурд тарошидаро мешӯянд, баъди хушк шудан онро ғоз медиҳанд. Сипас, қисми барои гулпартоӣ заруриро ранг мекунанд. Дар болои қанор ё чодар пашмро паҳн карда, вобаста ба тахайюлот бо пашмҳои рангшуда оро медиҳанд. Баъди ородиҳӣ ба болои пашм оби ҷӯш рехта, чодар ё қанорро эҳтиёткорона тоб дода ҷамъ мекунанд. Ҷамъ кардани қанор кори душвор буда, онро асосан мардҳо ба анҷом мерасонанд. Баъди ҳар дафъа тоб додан бо оринҷ онро зер ва ҳамвор мекунанд. Ҳангоми тоб додани қанори пашмдор ҳар дафъа ба болои он оби ҷӯш мерезанд. Дар охир намади ҷамъшударо бо пой зер карда, обашро меравонанд. Рӯзи дигар қанори ҷамъкардашударо ҳамвор мекунанд ва намад тайёр мешавад. Намад бо дастгоҳ низ бофта мешавад. Дар ин ҳолат аз ин матоъ чакман, ҷелак, беостин ва дигар намудҳои либос дӯхта мешавад. Пашми гӯсфанд ресида шуда, ба дукҳои майда ҷудо гардида, барои матоъбофӣ омода мегардад. Дар бофтану ранг кардани матоъ ягон маводи кимиёвӣ ва сунъӣ истифода намешавад.

Ин навъи намадбофӣ дар Бадахшон ва деҳоти Айнӣ (Фалғар) хеле маъмул буд. Бисёр сокинони он афсӯс мехӯранд, ки ин намуди ҳунари мардумӣ қариб ба фаромӯшӣ рафтааст. Новобаста аз ин оилаҳои намадбофе ҳастанд, ки то ҳол ин намуди ҳунармандии гузаштагонро пос медоранд, бинобар бо шуғли намадбофӣ машғуланд. Сокини шаҳри Хоруғ Гулдасти Меҳровар аз ҳунармандоне мебошад, ки бо касби намадбофӣ машғул аст. Дар баъзе минтақаҳои Бадахшон оилаҳое мавҷуданд, ки асбоби намадбофии онҳо таърихи зиёда аз 300-сола дорад. Намадбофии бадахшонӣ асосан дар фасли зимистон амалӣ мегардад. Зеро мардум аз кори саҳро фориғ мешаванд.  Аз матоъи намад дар арафаи тӯй ба домод либосҳои шаҳмард тайёр карда мешавад. Дар замони ҳозира талабот ба либосҳои намадин афзуда истодааст.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Шаҳраки Бӯстон (н. Масчо)

**Ҷамоати шаҳраки Бӯстон**  - ҷамоатест дар ноҳияи Мастчоҳи вилояти Суғди Тоҷикистон.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҷамоати шаҳраки Бӯстон
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Мастчоҳ
Лӯхтаксозӣ

**Лӯхтаксозӣ** - ҳунари бадеии сохтани лӯхтак  аз латтаҳои гуногун, пахта, пашм, чӯб ва ғайра мебошад. Ин лӯхтакҳоро барои бозии кӯдакон месозанд. Инчунин, аз маводи номбурда лӯхтакҳое сохта мешаванд, ки дар саҳнаи Театри лӯхтак истифода бурда мешаванд. Барои бозии кӯдакон лӯхтакҳо бояд гуногун бошанд, чунки онҳо дар ҳини бозӣ ба лӯхтакҳо вазифаву нақшҳои мухталифро медиҳанд. Махсусан, духтарчаҳо ба лӯхтакбозӣ ҳаваси беандоза доранд. Онҳоро ба таври ҳақиқӣ дӯст дошта, нигоҳубин менамоянд. Лӯхтакбозӣ дар кӯдак ҳиссиёти модариро бедор менамояд. Яъне кӯдак нисбати зоча ғамхории модарона зоҳир намуда, рафтор ва муносибатеро, ки модараш  нисбати ӯ менамояд, духтарча нисбати зочаааш такрор менамояд. Маводи истифодашаванда: чӯб, тугма, латтапора, пахта ва ресмонҳои рангин. Лӯхтакҳоро ду намуд месозанд: мулоим ва риштапеч. Ҳар яки он тарзи муайяни тайёр кардани худро дорад.

[thumb|mini|180px|center|[Фаронса, 1836]]

[thumb|180px|center|[Русия, 1841]]

[thumb|180px|center|[Русия, 1871]]

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Дарав ва хирманкӯбӣ

**Дарав ва хирманкӯбӣ** - аз ҷумлаи корҳои мавсимии мардуми тоҷик аст, ки дар айёми дарави тобистонӣ ва ҷамъоварии зироат сурат мегирифтааст. Дарав ва хирманкӯбӣ мавсими авҷи кори кишоварзону ҳашарчиён аст ва онҳо барои сабук кардани ин заҳмат, қиссаҳо нақл мекарданд, чистонгӯӣ ва ҳазлу мутоиба мекарданд, мусобиқаҳои гуногун меоростанд. Яке аз василаҳои сабук кардани кору рафъи хастагии онҳо суруду тарона буд, ки ба сурати танҳо ё гурӯҳӣ иҷро мешуд. Машҳуртарин намунаи сурудҳои айёми дарав, ки чанд гуна дар минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон ривоҷ доштааст, «Ман доғ» мебошад. Хондани суруди мазкур ҳам тавассути як нафар ва ҳам ба сурати гурӯҳӣ мавҷуд будааст. Маъмулан, яке аз даравгарон мисрае аз сурудро иҷро мекардааст ва пас аз ҳар банд, гурӯҳи даравгарон ба ӯ ҳамовоз мешудаанд:
:Як нафар:  Ҳе, алло, ёре, ман доғам ё дӯст!
:Дигарон:	Ҳе, алло, ҳе, алло, ёре, ман доғам ё дӯст!
:Як нафар:	Гандумаки худрӯӣ дарав мекардуме, ман доғам ё дӯст!
:Гурӯҳ: Ҳе, алло, ёре, ман доғам ё дӯст!
:Як нафар:	Ба холи сиёи кас ҳавас мекардуме,  ман доғам ё дӯст!
:Гурӯҳ: Ҳе, алло, ёре, ман доғам ё дӯст! … 
Кори кӯфтани ғалла ё хирманкӯбӣ низ бо хондани сурудҳои хос сурат мегирифт, ки машҳуртарини онҳо бо номи «Майда, майда, ҳӯп» роиҷ буд ва тавассути як нафар иҷро мешуд. Дар сурудҳо ва таронаҳои дараву хирманкӯбӣ мавзӯъҳои ишқиву романтикӣ ва иҷтимоӣ, ки бозтобе аз ҳолати рӯҳии кишоварзон буд, инъикос меёфт.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Шерозбофӣ

**Шероза (шероз, ҷиҳак, ҷияк )**- дар аксари ноҳияҳои ҷумҳурӣ боз як ҷузъи дигари сарулибос - шероза маъмулу машҳур аст, ки бо нақшҳо ва мавриди истифодаи худ дар санъати гулдӯзӣ мавқеи хос дорад. Шероза вобаста ба таъйинот, дарозиву бар ва нақшу нигораш фарқ мекунад. Онро одатан барои ороиши доман, гиребон ва лаби сарулибоси занонаву мардона, тоқӣ, ҷиҳози рӯзгор (чойхалта, оинахалта, шонадон ва ғайра) истифода мебаранд. Замини шерозаро аввал дар дастгоҳи махсус аз риштаи сафед ё сиёҳ мебофанд ё замини онро аз матоъи дурушти мустаҳкам таҳия мекунанд. Сипас, онро бо чангак (сих) ё сӯзан гулдӯзӣ менамоянд. Дар гулдӯзии шероза анъанаҳои қадими нақшҳои мураккаби ҳандасӣ, аз қабили тӯморӣ, шона, ислимӣ ва ғайра нигоҳ дошта шуда, нақшҳо ба мазмун мутобиқанд. 
***Шероза**: ҳошия, зеҳе, ки ба даври тоқӣ, бари ҷома, гирди остин ва ғайра медӯзанд;  ***Тироз** зеҳи зинат, ки дар ҳошияи доман, гиребон ва ғайра дӯхта мешавад; зебу зинат, ороиш.
***Шерозадӯз** - он, ки шероза медӯзад.
***Шерозадӯзӣ** - амали шерозадӯз.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Наълбандӣ

**Наълбандӣ** яке аз шохаҳои ҳунарҳои оҳангарӣ ба ҳисоб рафта, аз замони қадим то ба имрӯз идома дорад. Бояд гуфт, ки барои сохтани наъли асп аввал танӯри оҳангариро бо оташи ангиштсанг сахт тасфонида, сипас, оҳани одиро дар он мегузоранд. Баъд аз сурх шудани оҳани дар оташбуда онро бо асбоби махсуси оташгирӣ аз даруни танӯр ё дастгоҳи наълсозӣ гирифта, бо болғаи вазнин оро медиҳанд ва дар ҳолати сурх шудани оҳан онро дар қолаби наъли пойи асп гузошта, боз ҳам ба болғаи вазнин оро медиҳанд. Баъди омода гардидани наъл усто онро бо мехчаҳои махсуси наълбандӣ дар пойи асп мезанад. Наълро бо мақсади он дар пойи асп мегузоранд, ки асп ҳангоми давидан, ё ин ки дар кӯҳу пуштаҳо ва ё дар вақти ба маъракаҳои бузкашӣ иштирок намудан аз пой наафтад, зеро он ки асп ҳайвони азимҷусса аст ва дар вақти давидан, агар дар пояш наъл набошад, пойҳояш зуд дардманд мегардад ва ҳам зуд-зуд мелағжад. Тибқи иттилои мутахассисон, аввал бояд дар пойҳои пеши асп наълро банданд. Ҳангоми наълбандӣ аспро дар як мех сахт баста, як нафар бо ҳушмуомилагӣ аспро ба худ ҷалб менамояд ва усто наълро ба таври фаврӣ дар ҷойи махсуси таги пойҳои асп мезанад, ки ин ҳолат хеле хатарнок ҳам мебошад. Агар дар ҷойи ноқулайи пойи асп наълро занӣ, пойи асп дарманд мегардад.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Оббурдон

**Оббурдон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Оббурдони ноҳияи Масчо. Аз Оббурдан то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 38735 нафар (2017), тоҷикон.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Масчо
Гурӯҳ:Ҷамоати Оббурдон
Сурмапазӣ

Сурмаро аз замонҳои қадим занҳо истифода мебаранд. Он на танхо зебоии чашмро меафзоёнад, балки равшании онро низ беҳтар мекунад. Аз ин рӯ, сурма хусусияти шифоҳӣ ҳам дорад. Сурма 2 навъ мешавад: сурмаи говӣ ва сурмаи сангӣ.
## Сурмаи говӣ
Ин намуди сурмаро аз равғани гов (на барзагов!) тайёр менамоянд. Асбоби махсуси пухтани сурма вуҷуд дорад. Чароғи дастие, ки дорои пилтаи махсус аст, барои сурмапазӣ истифода мешавад.
***Тарзи омода намудан** 
Дар чароғ равғани говро мерезанд. Он об мешавад. Он сӯхта истода, болояшро бо косаи аллюминӣ то пурра сӯхтани равған мепӯшонанд. Вақте ки равған сӯхта тамом шуд, коса аз болои чароғ гирифта мешавад. Даруни  коса пури дуди аз равған хориҷшуда мегардад. Ин сиёҳиро дар зарфе ҷамъ карда мегиранд. Ин сиёҳӣ сурма мебошад. Барои сурма халтачаҳои махсус дӯхта мешавад. Салафан - клеёнкаи дохилаш матоъи суфӣ ширешшударо мебуранд ва онро аз ду тараф медӯзанд. Тарафи сеюмаш (як қисми бари он) қат карда шудааст, яъне ҷойи дӯхта шудан надорад. Тарафи чаҳорумро (болои он) кушода мемонад. Сурмаро ба халтачаҳои чаҳоргушаи тайёрнамуда пур карда, ба болояш каме пахта мегузоранд. Баъд онро бо сӯзану ришта (мисли ду тарафи он) медӯзанд. Нӯги донаи гӯгирдро сӯзонида, борик мекунанд, ё яке аз донаҳои дандонҳилолро гирифта, ба сурмаи дохили халтача тар намуда, ба чашм мемоланд.
***Фоиданокӣ**
Нури чашмро зиёд мекунад ва газаки чашмро мегирад.

## Сурмаи сангӣ
Сурмаи сангӣ  табиӣ мебошад. Онро аз кӯҳҳои Помир дастрас менамоянд. Он дар кӯҳҳои шаҳри Хоруғ, Поршнёв ва аз ҳама зиёдтар дар кӯҳҳои ноҳияи Ишкошим вомехӯрад.
***Тарзи омода намудани он** 
Санги сурмаро бо оби хунук тоза мешӯянд ва дар як истакон шир (то хушк шудани он) меҷӯшонанд. Ва ё дар зарфе  як пораи  равғанини гӯшти говро гирифта, санги сурмаро  ба он ҳамроҳ намуда, дар оташи паст меҷӯшонанд. Дар ин ҳолат санг равғанро ба худ ҷаббида гирифта, фоиданок мегардад. Барои истифодабарӣ санги сурма тайёр мешавад.  Аз ягон пораи он сангдастро низ тайёр мекунанд. Сангдаст борик буда, вазифаи чӯбчаи сурмакаширо адо мекунад. Нӯги сангдастро аз сангҳои Бадахшон дар дастгоҳи чархзанандаи махсус борик карда, барои молидани сурма омода менамоянд. 
***Фоиданокӣ** 
Ин намуди сурма низ газаки  чашмро гирифта, нури чашмро зиёд менамояд.
***Истифодабарӣ** 
Занон ва мардон барои муолиҷаи чашм, зиёд кардани нури чашм ва ороиш истифода мебаранд. Сурмаро ба чашмону абрӯвони кӯдакони навзод низ мемоланд.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Чакман

**Чакман**  либоси гарми болоии мардона мебошад. Беастар, пешкушоду дароз, гиребонаш мисли гиребони ҷома аст. Маъмулан аз моҳут ё матоъи ғафси пашмин медӯзанд. Пештар дар гиребон, нӯгҳои остин аз риштаҳои гуногуни ранга гул ва дар ҳар ду бараш ҷияк низ медӯхтанд. Одатан аз болои ҷома мепӯшанд.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Қурутсозӣ

**Қурутсозӣ** -  қурут (саққочаҳо) дар шакли гирд бо андозаи гуногун дар  ҳар маҳал сохта мешавад. Чаккаро бо намаку тибқи табъи худ қаламфур (ё бе он) омехта аз он шаклҳои гуногуни қурутро месозанду дар соягӣ хушк мекунанд. Қурутро асосан барои  дар фасли зимистон истеъмол кардан тайёр мекунанд. Бештар барои тайёр кардани хӯроки қурутоб.
## Эзоҳ
 


Гурӯҳ:Ғизоҳо
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Бинокорӣ

**Бинокорӣ ‖ Биносозӣ** ҳунарест, ки дар таърихи тоҷикон ба ҳунари хосае табдил ёфтааст. Дар  натиҷаи ин ҳунари қадима чунин биноҳову хонаҳо пайдо шуданд, ки имрӯз бо унвонҳои хонаи бадахшонӣ, хонаи яғнобӣ, хонаи водинишин, хонаи кӯҳистонӣ маълуманд. Беш аз ин, сохтмоне ба мисли айвон, технологияи молидани деворҳо ва бомҳо - **андова**, гуногунии хишт - хишти пухта, хишти хом, хишти лойин низ мушоҳида мешаванд, ки аз ҳунари волои аҷдодони мо шаҳодат медиҳанд.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Бадеҳагӯӣ

**Бадеҳа**, **бадеҳагӯӣ**, **бадеҳасароӣ **— жанре дар фарҳанги шифоҳии мардуми тоҷик аст, ки аз муколамаи ҳазломез ва зарофатгӯии ду ё гоҳе чанд нафар сарчашма гирифта, ба сурати ашъоре идома пайдо мекунад, ки тарафҳо бо мазмуни ҳазлу шӯхӣ ба ҳамдигар мехонанд. Шарти бадеҳа дар он аст, ки ҷавоб бетаъхир, бо табъи зариф ва маъмулан, бо оҳанги мусиқӣ суруда шавад. Бадеҳасароӣ миёни ҷавонон аксар ба ҳазлу зарофатгӯӣ дар мавзӯи ишқ иртибот меёбад, аз ин рӯ, навъе аз сурудҳои ҳазломези ишқӣ низ дониста мешавад. Бадеҳа дар суннати шифоҳии тоҷикон аз навъҳои куҳани ҳунари сухандониву ҳазлпардозӣ буда, бештар тавассути зан ва мард ва ҳатман дар ҳузури тамошобинон суруда мешавад. Зимни иҷрои бадеҳа аз оҳангҳои мусиқии шодибахш ва ҳаракату ишораҳои маънидору шӯх, либосу ороиши рангин ва гӯёи мавзӯи ҳазл истифода мешавад. Ин ҷиҳат жанри мазкурро ба унвони лаҳза ё лавҳаи намоишӣ (драмавӣ) низ ҷилва медиҳад. Дар қарнҳои гузашта нақши занро мардони ширинкор иҷро мекарданд, ки бо либосу ороиши бонувон, бадоҳатан шеър мегуфтанду месуруданд. Аз ҷумлаи машҳуртарин бадеҳаҳои шифоҳии мардумӣ, ки боқӣ монда ва то ба имрӯз иҷро мешаванд, «Шоҳдухтар», «Гулпарӣ», «Эсунаки бом», «Бобопирак», «Секинак» ва ғ. мебошанд. Бадеҳаи муосир бештар дар маҳфилҳову ҷашнҳои гуногун (айёми Наврӯз, базмҳои арӯсӣ, сайрҳои мардумӣ, мусобиқаҳои деҳот ва ғайра) суруда шуда, мавзӯъҳои ишқӣ ва маишӣ (байни модару фарзанд, падару фарзанд, хоҳару бародар ва ғайра)-ро дар бар мегирад.

## Ҳамчунин нигаред
* Бадеҳа

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фарҳанги мардуми тоҷик
Гурӯҳ:Ҳунарҳои бадеӣ
Муҳрарезӣ

**Муҳрарезӣ** - ҳунари истифода ва нақшбандӣ бо муҳра дар тайёр намудани ороишоти занона мебошад.
***Зеби гардан**
Ороиши занонаест, ки ба номи **муҳраи гардан**, **гулӯбандак** ва ғайра маъмул аст. Дар Кӯлоб, Қаротегин, Дарвоз, Зарафшон -  **хафабанд, гулӯбанд**, Қаротегини Боло, Мастчоҳ - **кенҷак**, Дарвоз - **кашелак** ва дар Бадахшон -  **семак, марҷон, марҷони гардан** меноманд. Дар қадим зеби гардан аз тангаҳои тилоӣ ё нуқра ва муҳраҳои қиматбаҳо сохта шуда, бештар онро занҳои доро истифода менамуданд. Дар Болооби Зарафшон, шимоли Тоҷикистон, Самарқанду Бухоро зеби гардан аз тангаҳои подшоҳӣ сохта шуда аз якчанд қатор иборат аст, ки қатори аввал ба гардан ҷафс буда, боқимонда то қафаси сина овезонанд. Бештар нӯги ин қабил зеби гарданҳо тавқ дошт. Дар водии Кӯлоб низ аз тангаҳои бухороӣ (тило ё нуқра) зеби гардан месохтанд, ки имрӯз дар байни ҷавонзанҳо маъмул аст. Зеби гарданҳои пештараро аз марҷони табиӣ месохтанд, ҳоло онро дар фабрикаҳо на фақат аз марҷон инчунин аз муҳраҳои сунъӣ низ тайёр мекунанд. Зеби гардани муҳрагӣ бештар аз муҳраҳои ранга ва сиёҳу сафед ба 7-10 қатор ресмон тавре чида мешавад, ки шаклан ба шероза ё нақши зебои дигаре монанд мешавад ва чунон ба назар мерасад, ки он тӯрбофӣ шудааст. Дар Кӯлобу Қаротегини Поён, Варзоб ва Қаратоғ зеби гардани нуқрагӣ маъмул аст, ки он бо номи **зира, тавқ ё зареҳ** ёд мешавад.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Гурӯҳ:Ҳунарҳои бадеӣ
Алексеевка (ноҳияи Навлин)

**Алексеевка** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Навлин
Набот

**Набот / Наботпазӣ** як навъ ширинии болаззати миллӣ мебошад. Он зардчатоби шаффоф буда, аз кристалҳои калон иборат аст.
***Тарзи тайёркунии набот** 
Ду ҳисса шакар ва як ҳисса обро (масалан: 10 кг шакар, 5 литр об) ба дег андохта, маҳин-маҳин меҷӯшонанд. Аз он қиём ё шарбат ҳосил мешавад. Шарбатро нағзакак омехта, то пайдо шудани кафк меҷӯшонанду сипас кафкашро мегиранд. Ба шарбат тухм илова менамоянд. Шарбатро боз ҷӯшонида, кафкашро пайваста мегиранд. Баъд дар деги махсус 3-4 қатор ресмони сафедро параллел мекашанд. Нӯгҳои ресмонро дар дег мечаспонанд. Шарбати дар дигар дег ҷӯшидаро ба деги ресмонкашида мерезанд. Баъд аз 1 соат дар рӯи шарбат парда ҳосил мешавад. Дегро бо сарпӯши махсус пӯшонида, 3 шабонарӯз дар ҳамон ҳолат мегузоранд. Дар ин муддат дар атрофи ресмонҳо кристалҳо ба вуҷуд омада, ҳаҷман калон шудан мегиранд. Сипас (баъд аз 3 шабонарӯз) сарпӯши дегро гирифта, шарбати дар дег боқимондаро ба дигар зарф мерезанд ва дар қаннодӣ истифода мебаранд. Наботи ба таги дег часпидаро ҳам истеъмол менамоянд. Шӯшаҳои ба ресмон часпидаро аз дег гирифта, дар рӯи миз мехушконанд ва аз он набот тайёр мешавад. Қувватнокии набот баланд мебошад. Наботро зиёдтар занони таваллудкарда истеъмол менамоянд.  Нафарони зиёд дар моҳи шарифи Рамазон наботчой менӯшанд. Таҷрибаҳо нишон додаанд, ки набот шахсро боқувват нигоҳ медорад.
## Нигаред
*Қаннодӣ
## Адабиёт
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П–Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – М: Советская Энциклопедия, 1969, - c. 609.  
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.

## Эзоҳ
 


Гурӯҳ:Қаннодӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Дуогӯӣ

Дуо / Дуогӯӣ / Дуохонӣ - аз густурдатарин суннатҳои фарҳанги шифоҳии мардуми тоҷик аст, ки ба наср ва назм гуфта мешавад ва таърихи он ба давраи бостон бармегардад. Навъҳои дуо ё муноҷоту ниёиш гуногун буда, ба мурод ва нияту ҳадафи гуфта шудани он иртибот дорад. Аз ҷумла, **дуои фотиҳа** бо нияти оғози ҳар кори нав ва кушоиши кор гуфта мешавад; **дуои сари** дастархон - дуо дар ҳаққи соҳиби таом бо нияти шукргузорӣ аз ғизое, ки хӯрда шуд ва пеш аз ҷамъ кардани дастурхон гуфта мешавад; **дуои сафар** бо нияти сафари бехатару бомуваффақияти касе ё касоне гуфта мешавад, ки азми сафар доранд; **дуои хатми** Қуръон пас аз қироати комили сураҳои он хонда мешавад; **дуои пас аз** намоз дар поёни ҳар намоз дар давоми рӯз тавассути шахси гузорандаи он гуфта шуда, муроди ибодати ӯро баён мекунад; **дуои муборакбодӣ** маҷмӯи ниятҳост, ки аз номи як ё чанд нафар ба муносибати издивоҷ, таваллуди фарзанд, хонаи нав, оғози ҷашн ё ҳар кори хайри дигар барои дигарон гуфта шуда, пойдориву пешрафти он орзу мегардад; **дуо барои арвоҳи гузаштагон** тиловати ояте аз Қуръон ва талаби раҳмату мағфирати Худованд барои арвоҳи шахс ё шахсонест, ки даргузаштаанд; **дуои талаби шифои** бемор бо тиловати оёте аз Қуръон ва калимаҳову таркибҳои хос, дармони дарди бемор ва рафъи хатарро ният кардан (дар фарҳанги шифоҳии тоҷикон ба ин манзур зикр ва талқини ашъоре низ расм аст, ки ғолибан ба шакли рубоист);  **дуои пеш аз** хоб тиловати оёте аз Қуръон, зикри калимаҳо ва таркибҳои хос ва нияту талқин кардани оромиши ҷисму равон дар вақти хоб барои худ ва дигарон. Дар фарҳанги шифоҳии мардуми тоҷик дуову ниёиш ҷойгоҳу мақоми хос ва одоби вижаи иҷро дошта, барои ҳар як аз дуоҳои зикршуда вариантҳои гуногун мавҷуд аст. Ваҷҳи муштараки онҳоро метавон дар ҷиҳатҳои зерин хулоса кард: гӯяндаи дуо аз сидқ ният мекунад; мухотаб офаридгор аст ва гӯяндаи дуо аз ӯ талаби ҳосили мурод мекунад ва ғ.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Маҳсӣ

**Масҳӣ / Масҳидӯзӣ** - ҳунари дӯхтани пойафзори чармии мулоим, ки дарозиаш то зону аст. Масҳӣ попӯшии хоса аст. Яке аз ҷузъиёти сарулибоси занона ва ё пирамардон мебошад.

Масҳӣ дар ду шакл маъмул аст: зимистона (пашмӣ) ва тобистона. Масҳӣ - попӯши мулоиму қолаби пойро мегирифтагӣ мебошад. Дар берун масҳиро бо калӯш ва дар хона - бидуни калӯш мепӯшанд. Онро мӯйсафедон ё занон барои подард низ мепӯшанд. Дар баъзе ноҳияҳо дар рӯзи мотам мепӯшанд. Дар деҳаҳои кишварҳои Осиёи Миёна аз ҷумла Тоҷикистон бисёртар истифода бурда мешавад. Ҳунари масҳидӯзӣ асосан авлодӣ аст.

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Дамлама

**Дамлама** таомест, ки аз гӯшт ё моҳӣ ва сабзавот бо дампартоӣ пухта мешавад. Дамлама хушхӯр ва зудҳазм аст, зеро дар он тамоми моддаҳои фоиданоки таркиби таом (витаминҳо, намакҳои маъданӣ, қанд, инчунин моддаҳои хуштаъму хушбӯйкунанда) боқӣ мемонанд. Дамлама чанд навъ мешавад: **дамламаҳои [[гӯшт]]ӣ,  [[моҳӣ|моҳи]]гӣ,  [[каду]]гӣ,  [[сабзавот]]ӣ ва ғайра.** Дамламаро бо номи **буғлама** низ истифода мебаранд.

**Тарзи тайёр намудани дамлама (буғлама) чунин аст:** дар дег аввал дунбачаҳои  хурд-хурд буридашударо як қабат мечинанд, сипас аз болои он гӯшти гӯсфанд (ё гов)-ро як қабат мечинанд, аз болои он пораҳои пиёз, шалғам, сабзӣ ва картошка, инчунин қаламфури булғорӣ, кашнич, мурч ва зираро меандозанд. Дар охир як пиёла оби гарм андохта, дар оташи хеле паст, дар муддати  40-45 дақиқа буғ мекунанд, бо хоҳиши дил пораҳои карам ва барои хушбӯй шудан занҷабил ё райҳон  илова мекунанд. Гӯшт ва равғани дунбаро лӯнда-лӯнда реза ва устухонҳоро бо гӯшташ 2-3-сантиметрӣ пора карда, бо пиёзи реза, намак ва зиравор  омехта мекунанд. Ба дег аввал равған, баъд устухону гӯшти резашударо қабат-қабат мечинанд. Ба ҳар қабат андохтани барги ғор, мурчи кӯфта, шибит тавсия мешавад. Таом дар деги сарпӯшдор  (барои набаромадани буғ ба атрофаш сачоқ мепечонанд) дар давоми 40 дақиқа бо дам мепазад.

Барои дамлама 2 кг гӯшт, 2 кг пиёз, 100 г равған, 5-6 дона барги ғор, 2 бандча шибит, мувофиқи табъ мурчи кӯфта, намак лозим аст.

**Дамламаи моҳигӣ**  низ мисли дамламаи гӯштӣ пухта мешавад. Фақат ба ҷои 2 кг гӯшт 2 кг моҳӣ (лаққамоҳӣ, зағорамоҳӣ ва ғайра) меандозанд.

## Навъҳои таоми дамлама
* Дамламаи гӯштӣ,
* Дамламаи моҳигӣ,
* Дамламаи биҳигӣ,
* Дамламаи помидорӣ,
* Дамламаи кадугӣ.
## Эзоҳ
 


Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Деҳоти Иван-Тоҷик

**Деҳоти Иван-Тоҷик** — ҷамоатест дар ноҳияи Кӯҳистони Масчои вилояти Суғди Тоҷикистон.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Кӯҳистони Масчо
Ҷанги таҷовузкорона

**Ҷанги таҷовузкорона** — навъи ҷанг ва ҷинояти байналмилалӣ буда, ба гурӯҳи ҷиноятҳо ба муқобили сулҳу амнияти инсоният дохил мешавад. Мувофиқи м. 1 Замима ба қатъномаи Ассамблеяи Генералии СММ аз 14 декабри соли 1974 ҷанг дар ҳолатҳои иетифодаи қувваҳои мусаллаҳи давлат ба муқобили соҳибихтиёрӣ, дахлнопазирии ҳудудӣ ё мустақилияти сиёсии давлати дигар ё бо ягон тарзи дигар халалдор сохтани онҳо, ки бо оинномаи СММ мутобиқат намекунад, таҷовузкорона эътироф мешавад.

Ҷанги таҷовузкорона мувофиқи м.5 банди 2 қатъномаи дар боло номбаршуда ҷиноят ба муқобили сулҳи байналмилалӣ эътироф мешавад. Бинобар ин дар КҶ ҶТ низ он дар қатори ҷиноятҳо ба муқобили сулҳу амнияти инсоният ҷой гирифтааст. КҶ ҶТ ҷавобгарии ҷиноятиро барои ба нақша гирифтан, тайёр кардан, оғоз ё пешбурди ҷанги таҷовузкорона (м.395), инчунин барои даъвати оммавӣ барои сар кардани ҷанги таҷовузкорона (м.396) пешбинй мекунад. Ба нақша гирифтани ҷанги таҷовузкорона, яъне аз тартиб додани нақшаву лоиҳаи сафарбарнамоӣ ва ташкиливу техникӣ, ба ҳисоб гирифтани талабот ба одамон, захираҳои моддиву техникӣ ва захираҳои дигар, ки барои пешбурди ҷанг кофиавд, ба амал баровардани амалиётҳои алоҳидаи ҷангӣ ва ғ. иборат аст.

Тайёр кардани ҷанги таҷовузкорона аз татбиқи чораҳои хусусияти ташкиливу ҳарбӣ ва моддиву техникӣ дошта бо мақсади таъмини тайёрӣ ба оғоз намудани ҷанги таҷовузкорона иборат мебошад. Ба ҳаракатҳои тайёрй
барои бурдани ҷанг дохил мешаваид; ҷойгир намудани воҳидҳои ҳарбй дар ноҳия ё минтақаи гузаронидани амалиётҳои ҳарбӣ, ба истеҳсоли ҳарбии хусусияти ҳуҷумкунанда дошта ҷалб намудани корхонаву ташкилотҳои дахлдор, пурзӯр намудани фаъолияти ҷосусӣ нисбати тарафи муқобил, гузаронидани машқҳои ҳарбии ба шароити ҷангӣ наздик ва ғ.
  
Оғоз кардани ҷанги таҷовузкорона ба таври воқеӣ сар кардани ҷанг аст, ки он мумкин аст дар шаклҳои гуногун зоҳир шавад. Масалан, дар шаклҳои ҳуҷум намудани қувваҳои мусаллаҳи як ё якчанд давлат ба ҳудуди давлати дигар; бомбаборон намудани ҳудуди давлати дигар ва ғ.

Зери мафҳуми *пешбурди ҷанги таҷовузкорона муқобили давлати дигар* бо истифода аз яроқ давом додани амалиёти ҳарбӣ фаҳмида мешавад. Ҷиноят танҳо бо қасди бевосита содир мешавад. Субъекти ҷинояти мазкур шахсони мансаби давлатиро ишғолкунандае шуда метавонанд, ки ваколати ба нақша гирифтан ва ҳал намудани масъалаҳои хусусияти ҳарбӣ доштаро доро мебошанд.
## Нигаред низ
* Мақсади таҷовузкорона 
* Минтақаи амалиётҳои ҳарбӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналмилалӣ
Гурӯҳ:Ҷанг
Клинт Иствуд

**Клинтон (Клинт) Иствуд** (,   (31 май, 1930 Сан-Франсиско, ИМА ) — коргардон ва продюсери синамои ИМА аст. Барандаи 4 каратаи «Ҷоизаи Оскар». ва Медали ИМА дар соҳаи санъат (2009).  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА‎
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»
Морган Фриман

**Мо́рган Фри́ман** (; тав. 1 июни 1937, Мемфис, Теннессӣ, ИМА) — ҳунарпеша, коргардон, садопеша ва продюссери синамои ИМА. Дорандаи ҷоизаи «Оскар» (2005), ҷоизаи «Хирси нуқрагин» ва ду «Глобуси тилоӣ» (1990, 2012).

Ӯ дар филмҳои машҳур ва пурфурӯши бисёре бозӣ карда, ки аз ан ҷумла метавон ба «Растагорӣ дар Шоушенк» (1994), «Ҳафт», «Духтари миллиондолларӣ» (2004), «Нобахшуда», «Бруси қудратманд» (2003) ва серияҳои ҷадиди маҷмӯаи филмҳои «Бэтмен» ишора намуд. Ӯ муҷрии мустанади илмии муваффақи «Гузар аз кирмчола» буд, ки бо истиқболи умумӣ дар саросари ҷаҳон мувоҷеҳ шуд.

## Зиндагинома
Фриман 1 июни соли 1937 дар шаҳри Мемфиси иёлати Теннессӣ дар хонаводаи Мейми Эдна, муаллим, ва Морган Портфилд Фримен, ороишгар ба дунё омадааст. Ӯ 3 хоҳар ва бародари дигар низ дорад. Ҳамчунин тибқи озмоиши КДН аз вай мушаххас шуд аҷдоди вай ба Нигерия бармегардад.
 
Дар синни 9 солагӣ Фриман бо доштани нақшҳои аслии намоиш дар мадрасаи худ тақрибан даврони бозигарии худро низ шурӯъ кард. Вай дар 12 солагӣ дар ҳамин замина дар як мусобиқаи намоишӣ низ баранда шуд ва чанд иҷрои барнома дар радиоро низ бар уҳда дошт. Фриман бурсияи Донишгоҳи иёлатии Ҷексонро, ки дар заминаи бозигарӣ ба вай эъто шуда буд напазируфт ва ба ҷояш шурӯъ ба хидмат дар Нерӯи ҳавоии Амрико ба унвони мутахассиси радарӣ кард

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Барандаи ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»
Раъд

**Тундар –**  ғуррише, ки аз ҳаракати абр шунида мешавад, тундар; раъду барқ тундар ва чароғак дар ҳаво.
## Пайвандҳо
 

Гурӯҳ:Обу ҳаво
Ҷаъфарӣ

**Ҷаъфарӣ** () — номи як гиёҳи хӯрданӣ, ки ба шибит монанд аст.
## Хосияти шифоӣ
Доруи табиӣ барои тарс, изтироб ва афсурдагӣ, муҳофизат аз фарбеҳӣ, тозагии хун ва сарчашмаи ҷавонӣ, фаъолкунандаи қувваи мардон, танзимкунии ҳайзи занон, мустаҳкам намудани системаи масунияти кӯдакон, бо хусусияти антисептикӣ, муҳофизати бадан аз микробҳо, табобати захм ва аз ҳама муҳимаш пешгирӣ аз саратон. Натанҳо баргаш, балки реша ва тухмаш низ шифобахш буда, аз витамин ва минералҳо аст. Ҷаъфарӣ дорои витаминҳои A, B1, B3, C, E, оҳан, калсий, магний, калий, фосфор, манган, натрий, мис, сулфур, хлорофил ва равған мебошад. Ба вуҷуд қувват бахшида, кори пешоб ва талхаро хуб ба роҳ мемонад. Инчунин гузариши ҳайзи занонро осон мегардонад. Аз касалиҳои зуком, шамолхӯрӣ ва табларза ҳифз мекунад; қанди хунро мӯътадил нигоҳ дошта, аз касалии саратон муҳофизат мекунад. Моддаҳои заҳролудро берун карда, аз тарбод ва зардпарвин ҳифз менамояд. Хунро тоза карда, системаи асабро ором мекунад. Инчунин ба бемориҳои санги гурда, фишори хун, фарбеҳӣ ва бемориҳои ҷигар фоидаи зиёд дорад. Барои инкишофи кӯдакони заиф хеле муфид мебошад. Дар дилбеҳузурӣ ва кӯтоҳнафасӣ камтар ҷаъфариро хуб хоида фурӯ бурдан, фоидаи зиёд дорад. Модаронро камшир мекунад. Ба мӯйи сар қувват бахшида, рехтани онро пешгирӣ мекунад. Ҳатто решаи ҷаъфариро пас аз тоза кардан бо хӯроку хӯришҳо истеъмол кардан мумкин аст. Бӯйи нофорами даҳонро низ аз байн бурда, ба нури чашм зиё мебахшад. Тавассути роҳҳои пешобдон намаки ҷамъшуда ва санги гурдаро аз бадан хориҷ мекунад. Ҳар рӯз миқдори муайянро итеъмол кардан лозим мебошад, чунки истеъмоли аз ҳад зиёд зарар дорад. Шахсоне, ки ба сабаби сармохӯрдагӣ варами гурда доранд, истеъмол набояд кунанд. Обашро зиёда аз 60 гр ва худашро танҳо истеъмол набояд кард.

## Эзоҳ