open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алочабофӣ

**Алочабофӣ** ()  – истеҳсоли алоча дар бисёр шаҳрҳои тоҷикнишини Осиёи Марказӣ маъмул буд. Аз ҷумла, дар Хуҷанд, Самарқанд, Бухоро, Ҳисор (Қаратоғ), Кӯлоб ва дигар шаҳрҳо анвои гуногуни алоча мебофтанд. 
Дар ҷараёни кори алочабофӣ ҳам занону ҳам мардон иштирок мекарданд. Кори асосиро мардҳо иҷро карда, занҳо ба онҳо дар ресмон ресидан, пилла кушодан ва нахро ба найча печонидан ёрӣ мерасониданд. 
Алочаи ҳисорӣ аввалҳо тангбар бофта мешудааст. Дар охири садаи 19 бари он аз «чор ангушту чоряк» (26-27 см) то 56-58 см васеъ карда шуд, ки онро мардуми маҳаллӣ «олчинбар» («оршинбар») меномиданд. Дарозии ин гуна алочаро 12,5 оршин (8,8 м) чен карда мебуриданд, ки он «як лўла» ном дошт. Аз он як ҷомаи мардона ва ё як куртаи занона дўхтан мумкин буд. 
Баъзан нақши алочаро бо ду рахи барашон якхелаи гуногунранг зинат медоданд. Масалан, як рахро сурх, дигарашро сафед, зард ё ягон ранги дигар мекарданд. Аз  ин навъ алоча маъмулан ҷомаҳои занонаву мардона медўхтанд. Алочае, ки аз ресмонҳои дуруштнах бофта шуда буд, пуди он дар байни асоси матоъ намоён мешуд ва ба матоъ тобишу ҷилои махсус медод. Устоҳо инро усулро моҳирона истифода бурда, матоъро ҷилодору хушнамуд месохтанд. Чунки бо роҳи рангкунӣ чунин тобиш ба вуҷуд намеомад. Чунончӣ, дар матоъи асосаш бунафшранг пуди кабуди осмониро мегузоштанд, ки дар натиҷа алочаи кабуднамо истеҳсол мешуд. 
Дар алочабофӣ аз усули абрбандӣ низ истифода мешуд.

Бофандагони Қаратоғ усули абрбандии худро доштанд, ки он бо нақшҳои калону равшан ва ихчам аз матоъҳои абрбандишудаи алочабофони дигар шаҳрҳо тафовут дошт. Дар алочаҳои қаратоғӣ нақшу нигори бодомчаҳои печида, давра, росткунҷа, хатти шикаста ва барги дарахти хурмо (палметта) ва ғайра ба назар мерасанд, ки бо ҳамнишинии махсус тасвир шудаанд. 
Аз ҳама кори заҳматталаб дар истеҳсоли алочаи абрбандӣ таҳияи торҳои он барои рангуборкунӣ мебошад. Дар гузашта ин корро устоҳои гулдаст, ки маҳорати баланди рассомӣ доштанд, иҷро мекарданд.

Дар солҳои 1930-юм дар Ҷумҳурии Шўравии Тоҷикистон соҳаи бофандагӣ рушд ёфт ва алочабофӣ низ ҳамчун як бахши он беш аз пеш тараққӣ кард. Дар шаҳраки Шаҳринав артели бофандагӣ ба кор оғоз намуд. Баъдтар як қисми кормандони он ба Душанбе омада, ба муассисаҳои абрешимбофӣ ба кор даромаданд. Қисми дигари коргарон дар Қаратоғ алочабофиро идома медоданд. Соли 1972 дар Қаратоғ коргоҳи бофандагии «Дилором» кушода шуд. Дар он ҷо алочаи пахтагин истеҳсол шуда, барои фурўш ба мағозаҳои кишвар интиқол дода мешуд. Дар фабрикаҳои абрешимбофии Душанбе ва Ленинобод (Хуҷанд) минбаъд ба таври васеъ истеҳсоли атласи абрешимӣ бо нақши абр ба роҳ монда шуд.
## Адабиёт
* Ершов Н.Н. Гиссарская алача // Памяти А.А. Семёнова. Сб. статей. – Душанбе, 1980; 
* Ершов Н.Н. Домашныие промыслы и ремесла // Таджики Каратегина и Дарваза. – Душанбе,  Вып. 1, 1966; 
* Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. – Душанбе, 1984.
* Раҳимов Д. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 9 - 10.
## Нигаред низ
* Атласбофӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Алоча

**Алоча** () — матоъи рахдори рангоранг ва дорои нақшу нигори мураккабу реза мебошад. Дар Осиёи Марказӣ алоча бо номҳои *зебак, фарангӣ ва абрешимӣ* маълуманд.

Алочае, ки тору пудаш аз ресмони маҳаллӣ таҳия мешуд, *зебак* ном дошт. Он алочае, ки аз ресмони аврупоӣ бофта мешуд — *фарангӣ* ва оне, ки аз абрешиму ресмон буд — *абрешимӣ* номида мешуданд.

Нақши алоча аз рахҳои ҳаррангаи кабуд, сабз, сиёҳ, сурх ва зард таркиб меёбад. Нақшҳои он «миттӣ», «мушку заъфар» ва «байрақ» ном доранд. Тори алочаи дубанда 400 нах дошта, бараш тақрибан 40 см мебошад. Пудашро аз ресмони кабуд, сиёҳ ва баъзан сабз тайёр мекунанд. Ду навъи алоча маъмул буд. **Сиёҳалоча**, ки пуди онро аз нахҳои сиёҳ мекарданд ва сурхалоча бо нахҳои сурх. Сиёҳалоча матоъи нисбатан оммиёна ва торикранг буд, ки бештар барои ҷомаҳои мардона истифода мешуд. **Сурхалоча** як андоза равшан буда, аз он либосҳои занона таҳия мегашт.

## Адабиёт
* Ершов Н. Н. Гиссарская алача // Памяти А. А. Семёнова. Сб. статей. — Душанбе, 1980;
* Ершов Н. Н. Домашныие промыслы и ремесла // Таджики Каратегина и Дарваза. — Душанбе, Вып. 1, 1966;
* Ершов Н. Н. Каратаг и его ремесла. — Душанбе, 1984.

## Нигаред низ
* Адрас
* Матоъҳои абрии Хуҷанд

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Матоъҳо
Беқасаббофӣ

**Беқасаббофӣ** ()  –  Беқасаб матоъи нимабрешимии якранг ё рах-рахи ранга мебошад.

Тори беқасаби рахдорро, маъмулан, ба 5-6 қисм ҷудо карда, ҳар якеро алоҳида ранг медиҳанд. Ҳар як калобаро кушода, нахҳои кандашударо мепайванданд ва якҷо ба як чӯб чилла мекунанд, ки ин амалро дар гузашта «четма» меномиданд. Сипас  устои нақшандоз мувофиқи нақши матлуб рахи матоъро ҷо ба ҷо мекунад. Тори беқасаби гулдор, ба мисли алочабофӣ, бо роҳи бастану кушодани калобаҳо ҳангоми рангдиҳӣ, нақшпардозӣ мешавад.

Ҳунармандони моҳир миқдори банди беқасабро ба 30 мерасонанд. Тори беқасаби рахдорро, одатан, ба панҷ-шаш қисм тақсим карда, ҳар якеро алоҳида ранг медиҳанд. Ҳар як калобаро кушода, нахҳои кандашударо мепайванданд ва як ҷо ба як чӯб чилла мекунанд. Баъд устои нақшандоз мувофиқи нақши дилхоҳ расми матоъро ҷо ба ҷо мекунад. Тори беқасаби гулдор бо роҳи баста ва кушодаи рангдиҳӣ нақш дода мешавад. Беқасаби гулдор ба адрас ё подшоҳӣ шабоҳат дорад. Вале нахи тори беқасаб нафису пудаш риштаи ғафс, тори адрас ғафсу пудаш нафис аст. Аз ҳар чашми теғи дастгоҳ 6-8 нахи тори беқасаб, 4 нахи тори адрасро мегузаронанд. Беқасабро якранг, рахдор ва гулдор мебофанд, аммо адрас танҳо гулдор мешавад.
Аз беқасаб ҷомаҳо ва ҳар гуна либос медӯзанд. Нафосат, латофат ва асолати ин навъи матоъ ба дизайнерони муосир имкон медиҳад, ки онро барои дар услуби шарқӣ оро додани деворҳои хонаҳо, пардаҳои тирезаҳо, болишту болинҳо ва ҷиҳати рӯкаш намудани мебел истифода намоянд.
Беқасаб навъҳои зерин дорад: бодомча (бо нақши бодом ва рангҳои гулобӣ, сабз, қаҳваӣ ва бунафш), зирагӣ (бо рахҳои сабзи торик ва сиёҳ), самарқандча ё самарқандӣ (бо рахҳои бунафшранг ва сафед), алобайроқ (дорои рахҳои васеъи зард, сабз, бунафш, сабзи торик ва сафед бо пуди сиёҳ ё сафед). Дар Хуҷанд навъи беқасаби Шамси Қодирӣ низ маъмул буд, ки ба шарафи устори эҷодгари он номгузорӣ шуда, аз матоъи рахдор иборат буд ва баъзан абрбандӣ низ мешуд. Ҳунармандони хуҷандӣ чун ихтироъкорони беқасаби абр эътироф шуда буданд ва ин навъ матоъи онҳо дар Эрону Афғонистон ва Ҳинд бо номи «хуҷанда» машҳур буд.

## Нигаред низ
* Беқасаб
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Усмон Билолӣ

**Усмон Билолӣ** (*Тӯйчиев Исмоналӣ Билолович*; тав.18 ноябри 1957, деҳаи Фидокор, ноҳияи Вахш) — и тоҷик, рӯзноманигор, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1987), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2008)

## Зиндагинома
Усмон Билолӣ 18 ноябри соли 1957 дар деҳаи Фидокори ҷамоати деҳоти Тоҷикободи ноҳияи Вахши вилояти Хатлон ба ҷаҳон омадааст. Соли 1975 донишҷӯи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шуда, соли 1980 соҳиби диплом гаштааст. Аз соли 1981 корро дар рӯзномаи «Вахш»-и ноҳияи Вахш шурӯъ карда, то марти соли 1982 фаъолият бурдааст. Аз моҳи майи соли 1989 то августи 1989 мудири шуъбаи эҷодиёти халқи Маркази эҷодиёти халқи вилояти Қӯрғонтеппа, аз августи 1989 то майи 1990 муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби миёнаи № 16 ноҳияи Вахш, аз майи 1990 то сентябри 1992 мудири шуъбаи ахбори радиои вилояти Хатлон будааст. Моҳи октябри соли 1997 котиби масъули рӯзномаи «Бохтар»-и ноҳияи Бохтар таъйин шуда, аз январи соли 1998 то феврали 2002 сармуҳарририи онро бар уҳда доштааст. Сипас, аз моҳи марти 2002 то августи 2006, ба ҳайси муҳаррири калони Кумитаи телевизиони вилояти Хатлон ифои вазифа намудааст. Аз августи 2006 то июни 2009 мудири шуъбаи фарҳанги рӯзномаи вилоятии «Хатлон» будааст. Моҳи июли соли 2009 ба сифати котиби матбуоти раиси шаҳри Қӯрғонтеппа ба кор пардохта, моҳи июли соли 2011 сармуҳаррири рӯзномаи шаҳрии «Набзи Қӯрғонтеппа» таъйин гардидааст.

## Эҷодиёт
Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Бистари хор» (2003), «Ширинтарин таронаи оғоз» (2005), «Сад шукри Рӯдакӣ» (2008), «Замини сабзи ҳавасҳо» (2011)-ст. Барои маҷмӯаи ашъори «Сад шукри Рӯдакӣ» сазовори Ҷоизаи ба номи Шамсиддини Шоҳин (2009) гардидааст. Аз соли 2008 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, аз соли 1987 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи ба номи Шамсиддини Шоҳин (2009)

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Зулфия Бобоева

**Зулфия Бобоева** — , шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2005)  
## Зиндагинома
**Зулфия Бобоева** 1 январи соли 1954 дар деҳаи Муҷуни ноҳияи Ғончии вилояти Суғд таваллуд ёфтааст. Соли 1960 ба мактаби зодгоҳаш рафта, дар 13-солагӣ гирифтори беморие гашта, мактаби миёнаро ғоибона фарҷом бахшидааст.
## Эҷодиёт
Ба фаъолияти эҷодӣ ҷиддан машғул буда, шеърҳои нахустинаш дар рӯзномаву маҷаллаҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон чоп шудаанд. Мақолаҳои публитсистии ӯ дар матбуоти даврӣ ва маҷмӯаҳои алоҳида ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои «Бӯрон қизӣ», «Илтиҷо», «Бир кам дунё», «Қуёшдан қарз», «Тоғлар нидоси», «Ойсиз оқшомлар», «Эртага кеч бӯлади», «Кафимдаги капалак», «Сабрим саодати» мебошад, ки дар Душанбеву Тошканду Хуҷанду Истаравшан ба табъ расидаанд. Соли 2005 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

## Сарчашма


Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ғончӣ
Беқасаб

**Беқасаб** () — матоъи нимабрешимии якранг, рах-рахи гулдори мавҷнок.

Нахи тори беқасаб борику нахи пудаш ғафс мешуд, ки он баръакси тори адрас мебошад. Тори онро аз абрешими нафиси сабз, кабуд, зард, сурх, гулобӣ, қаҳваранг тайёр мекунанд. Тори беқасаб аз 12 то 18 банд иборат аст. Баъзе беқасаббофон миқдори бандҳоро то ба 30 расонидаанд. Одатан сифтаи матоъҳои нимабрешимин (тораш абрешиму пудаш аз ресмон), абрешим (тору пудаш аз абрешим) ғайр аз тарзи бофт, рангу бор пеш аз ҳама ба миқдори банди тор (як банд баробари 200 нахи абрешим) вобаста мебошад. Ҳар қадар миқдори банд зиёд бошад, ҳамон қадар сифати матоъ баланд, яъне сахту обногузар ва пурдошт ҳисоб меёфт.

Ҳунармандони моҳир миқдори банди беқасабро ба 30 мерасонанд. Тори беқасаби рахдорро, одатан, ба панҷ-шаш қисм тақсим карда, ҳар якеро алоҳида ранг медиҳанд. Ҳар як калобаро кушода, нахҳои кандашударо мепайванданд ва як ҷо ба як чӯб чилла мекунанд. Баъд устои нақшандоз мувофиқи нақши дилхоҳ расми матоъро ҷо ба ҷо мекунад. Тори беқасаби гулдор бо роҳи баста ва кушодаи рангдиҳӣ нақш дода мешавад. Беқасаби гулдор ба адрас ё подшоҳӣ шабоҳат дорад. Вале нахи тори беқасаб нафису пудаш риштаи ғафс, тори адрас ғафсу пудаш нафис аст. Аз ҳар чашми теғи дастгоҳ 6-8 нахи тори беқасаб, 4 нахи тори адрасро мегузаронанд. Беқасабро якранг, рахдор ва гулдор мебофанд, аммо адрас танҳо гулдор мешавад. Беқасабро дар Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Фарғона мебофанд. Дар ин ҷо навъҳои зерини Б.-и якранг:
«Сидами сабз», «Сидами зангор», "Сидами симобӣ "; Беқасаби рахдор: «Байрақ», «Пудсафед», «Фирӯза», «Тасма», беқасаби гулдор, «Бодомча» мебофанд. Аз Беқасаб ҷомаҳо ва ҳар гуна либос медӯзанд. Нафосат, латофат ва асолати ин навъи матоъ имкон медиҳад, ки дизайнерон онро барои дар услуби шарқӣ оро додани деворҳои хонаҳо, пардаҳои тирезаҳо, болишту болинҳо ва ҷиҳати рӯкаш намудани мебел истифода намоянд.

## Нигаред низ
* Беқасаббофӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Матоъҳо
Неъмат Бобоҷон

**Неъмат Бобоҷон** — , нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1996)  
## Зиндагинома
**Неъмат Бобоҷон** (тав. 20 марти 1942, деҳаи Қалъачаи Калони ноҳияи Истаравшани вилояти Суғд) Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Душанбе, сипас дар Мактаби олии ҳизбии Тошканд таҳсил кардааст. Фаъолияти рӯзноманигориро соли 1968 дар идораи рӯзномаи «Роҳи коммунизм»-и шаҳри Ӯротеппа сар карда, сипас (солҳои 1977-1982) ҷонишини муҳаррири рӯзномаи вилоятии «Ҳақиқати Ленинобод», солҳои 1982-1995 ташкилкунанда ва сармуҳаррири рӯзномаи байниноҳиявии «Заҳматкаш» будааст. Сипас, то охири соли 2002, сармуҳаррири рӯзномаи «Паёми Истаравшан», буда, раиси бахши Истаравшани Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

## Эҷодиёт
Ба кори эҷодӣ бармаҳал сар карда, муаллифи маҷмӯаи ҳикояву қиссаҳои «Бозор зинда бошад», «Кӯчахандонак», «Кори тоҷикон кушода нашуд», «Гӯр мансаб шавад», «Зиндаятим», «Зани аскар», «Сталинобод», «Хонаи умед», «Тақдирсӯз», «Хайрхоҳ», «Бахосият», «Оинаи Парвардгор» ва ғ. мебошад. Барои маҷмӯаи ҳикояҳои «Зиндаятим» сазовори Мукофоти ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ гардидааст. Аз соли 1996 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
## Ҷоизаҳо
*Мукофоти ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Маъруф Бобоҷон

**Маъруф Бобоҷон** — нависанда ва  тарҷумони тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1975)

## Зиндагинома
**Маъруф Бобоҷон** 3 ноябри соли 1945 дар деҳаи Рӯмони ҷамоати деҳоти Унҷии ноҳияи Хуҷанд (ҳозира ба номи Ҳайдар Усмонови ноҳияи Бобоҷон Fафуров) ба ҷаҳон омадааст. Соли 1962 вориди факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шуда, соли 1967 онро бо дипломи аъло фарҷом бахшидааст. Солҳои 1968—1986 фаъолияташро дар Кумитаи садо ва симои тоҷик идома додааст. Баъдан (1986—1990) сардори Маркази тарғиби адабиёти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, сардори Идораи ҳифзи ҳуқуқи муаллифони назди Шӯрои вазирони ҷумҳурӣ (то 1995) будааст. Ҳоло муовини котиби масъули шуъбаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон дар вилояти Суғд, раиси нашриёти «Анис» ва сармуҳаррири маҷаллаи «Аниси Ватан» мебошад.

## Эҷодиёт
Ҳикояву очеркҳои Маъруф Бобоҷон ҳанӯз аз солҳои донишҷӯй буданаш дар рӯзномаю маҷаллаҳои ҷумҳуриявӣ, аз ҷумла, дар маҷаллаи «Садои Шарқ», чоп шудаанд. Муаллифи маҷмӯаи қиссаву ҳикояҳои «Хишти аввал» (1971), «Шаби охирин» (1978), «Ҷуфти кабӯтар» (1981), «Асири ҳафтум» (1985), «Бист дақиқаи интизорӣ» (1987), «Боғи умед» (1989), «Муҳаммад» (1991), «Бандии ихтиёрӣ» (2002), «Тавба» (2010), романи «Умеди вопасин» (2012), маҷмӯаи очеркҳои «Ҳодӣ Кенҷаев» (1970), «Фарзанди замин» (1974), «Имрӯзу фардои деҳот» (1980), «Зиёрати Байтулмуқаддас» ва ғ. мебошад. Нашриёти «Светакан грох»-и Ҷумҳурии Арманистон қиссаҳои «Шаби охирин» ва «Ҷуфти кабӯтар»-и ӯро (1987) дар як ҷилд дастраси хонандагони арманизабон гардондааст. Қиссаи «Тавба» ба забони ӯзбекӣ дар нашриёти «Анис» (2011) интишор ёфтааст. Асарҳои ҷудогонаи А. П. Чехов, К.Чапек, Э.Ҳемингуэй, қиссаи П.Лукнитский «Босмачиҳо дар Осиё» (1976), романи нависандаи кубоӣ К.Ловейра «Генералҳо ва духтурҳо» (1988), маҷмӯаи ҳикоёти адиби туркман Н.Сарихонов «Шукур-бахшӣ», К.Солиҳов «Аз пайи ҷи-ай» ва ғ.-ро аз русӣ ба тоҷикӣ гардондааст. Аз соли 1975 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1980);
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (2004);
* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.
* Нависандаи халқии Тоҷикистон (2021).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон
Ҷиноятҳои байналмилалӣ

**Ҷиноятҳои вазнини байналмилалӣ** - ҷиноятҳо ба муқобили сулҳ, бехатарӣ ва инсоният дохил мешаванд.

Субъектҳои ҷавобгарӣ барои ҳуқуқвайронкуниҳои байналмилалӣ давлатҳо, ташкилотҳои байналмилалӣ, шахсони воқеӣ мебошанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи байналмилалӣ
* Ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Карбосбофӣ

**Карбосбофӣ** () — ҳунари бофтани карбос.

Карбос яке аз маъмултарин матоъҳо дар Осиёи Миёна ба шумор мерафт. Онро қариб дар ҳамаи шаҳру деҳот мебофтанд. Карбос матоъи сафеди ҳамвор буд, ки аз он либоси занона, куртаву шалвори мардона медўхтанд. Карбосро инчунин барои миёнбанд, дастор, пайтоба ва ғайра низ истифода мебурданд.

Карбосро аз нахи пахтагин бофта, ба тарзи махсус онро дар об ҷўшонида, оҳар медоданд. Ғафсии тору пуди карбос баробар буданд. Нойчаи пуди онро низ дар об тар мекарданд.

То охирҳои асри XIX карбосҳои иборат аз 5 банд, яъне 1000 нах бофта мешудаанд, ки номи он панҷӣ буд. Аммо карбосҳои маъмулӣ дорои ду банд (200 нах) буданд. Карбосе, ки аз 200 нах иборат бошад, онро дубанда ва карбосҳои дорои 250 нахро дурбанда меномиданд. Дар гузашта аз сўрохии ҳар як шона дуто нах мегузарониданд, ки ҷафсии матоъ чандон хуб намешуд. Матоъи тайёршударо бо болғаи суфтакунанда мекўфтанд. Ин корро худи бофанда иҷро мекард.

Карбос навъҳои сафед ва малла дошт. Нахи карбоси малларо аз пахтаи зардчаранг тайёр мекарданд, ки барои тору пули матоъ ба кор мерафт. Дар Хуҷанд бо роҳи рангдиҳӣ карбосҳои сурху кабуд низ истеҳсол менамуданд. Ранги онҳоро рангрезон бо супориши бофандаҳо анҷом медоданд.
 
Дар Ғарм карбоси бо рахҳои сафеди барҷастаро «къртачӣ» меномиданд, ки он барои куртаҳои занона ба кор мерафт. Карбоси маллагиро бофандаҳои ғармӣ бо рахҳои хурд ва панҷара ороиш медоданд, ки аз он бештар либосҳои мардона ва курапаворӣ дўхта мешуданд.

Барои ранг кардани матоъҳо, аз ҷумла карбос, пештар рангҳоро аз рустаниҳо тайёр мекарданд, аз охири садаи XIX рангҳои анилинӣ пайдо шуданд. Карбосбофӣ дар шаҳру вилоятҳои тоҷикнишин то ба ҳамроҳшавии Осиёи Миёна ба ҳайати Русияи подшоҳӣ хеле густариш ёфта буд. Махсусан, пас сохтани роҳи оҳан навъҳои зиёди матоъ аз Русия оварда шуда, ба ҳамаи нуқтаву канори Бухорои Шарқӣ паҳн гашт. Ин ҳодиса сабаб шуд, ки касби бофандагӣ дар ин сарзамин тадриҷан таназзул ёфта, матоъҳои маҳаллӣ мавқеи худро ба газворҳои дар фабрикаҳо бофташудаи содиротӣ диҳанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Сангвор

**Сангвор** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Сангвор. Аз Сангвор то маркази ҷамоат 20 км, то маркази ноҳия 100 км. Аҳолиаш 206 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Сангвор
Гурӯҳ:Ҷамоати Ваҳдат
Абрбандӣ

**Абрбандӣ** () — як навъ санъати гулпартоӣ дар матоъҳо мебошад, ки бо танидани абрешим ва ресмон дар нахҳои тор сурат мегирад. Дастгоҳи абрбандӣ аз ду чӯбчаи дарозиаш 1-метрӣ ва ду ҷуфт мехи чӯбини дарозиаш 1-1,2 м, ки дар фосилаи 3-3,5 м аз ҳам ба фарш кӯфта шудаанд, иборат мебошад.

Дар гузашта абрбандиро устоҳои гулдаст, ки маҳорати баланди рассомӣ доштанд, иҷро мекарданд. Онҳо тасвирҳоро худашон мегузоштанд ва рангҳоро интихоб менамуданд. Устои абрбанд дар коғаз тарҳи як нақши матоъро кашида, хатҳои онро бо ёрии мӯқалам, ё баъзан бо чӯбчаи одӣ ва ранги дар об шусташаванда ба торҳои матоъи дар замин тунукшуда мегузаронид. Ин амалро нусхапартоӣ меномиданд. Сипас усто ва ё ёвари ӯ ҳамаи ҷойҳои ишорашударо, ки ранг кардан даркор набуд, дар торҳои матоъ бо ресмони ғафси обногузар сахт мепечониданд ва боқимондаи торҳоро ранг мекарданд. Баъди ранги аввал ресмони рӯйкашро кушода, торҳоро мехушкониданд ва боз ҳамон тарз рӯйкашро мепечониданд. Танҳо он ҷойҳое, ки бояд ранги дигарро мегирифт, печонида намешуд. Ҳамин тариқ, то ба даст омадани ранги дилхоҳи торҳо ин амал чанд бор такрор мешуд. Ин амал низ хеле нозуку мураккаб буда, маҳорати баландро тақозо мекард. Ҳар як торро бояд эҳтиёткорона аз байни нахҳо ва шона чунон гузаронидан лозим буд, ки тасвир халал наёбад. Торҳои бо ин роҳ ба дастгоҳ устуворшударо бо чӯтка оҳар мекарданд ва сипас ба бофтани матоъ шурӯъ менамуданд, ки кори он як андоза сабуктар ба ҳисоб мерафт. Баъди абрбандӣ ва рангдиҳӣ торҳои танидаро дар ба байни мехҳои чӯбин таранг мекашиданд. Торҳоро хушконида, сипас ба дастгоҳи бофандагӣ мебастанд ва аз он матоъи матлубро мебофтанд.

## Нигаред низ

* Бофандагӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гулпартоӣ
Абдулмаҷид Достиев

**Абдулмаҷид Достиев** (*Достиев Абдулмаҷид Салимович*; ) — сиёсатмадор, сиёсатшинос, , , доктори илмҳои сиёсатшиносӣ. Арбоби хидматнишондодаи илму техникаи Тоҷикистон (1994), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012).

## Зиндагинома
Абдулмаҷиди Бохтарӣ 10 майи соли 1946 дар шаҳри Қӯрғонтеппаи вилояти Хатлон таваллуд ёфта, соли 1965 мактаб-интернати № 4 ноҳия, соли 1974 Донишгоҳи кишоварзии Тоҷикистон, соли 1987 Мактаби олии ҳизбии Тошкандро ба итмом расондааст. Аз декабри соли 1965 то декабри 1968 дар Округи ҳарбии «Приволжск» хидмати аскариро ба ҷой овардааст. Аз январи соли 1969 то майи ҳамон сол корманди колхози ба номи Ленини ноҳияи Қӯрғонтеппа, аз май то то август шунавандаи курси тайёрӣ, аз сентябр то марти соли 1974 донишҷӯи Донишгоҳи кишоварзии Тоҷикистон, аз апрели 1974 то апрели 1976 корманди колхози номбурда, солҳои 1976—1977 сарагрономи раёсати кишоварзии Кумиҷроияи Шӯрои депутатҳои халқи Қӯрғонтеппа, солҳои 1977—1980 инструктори Кумитаи ҳизби коммунисти Қӯрғонтеппа, аз март то августи 1980 муовини раис ва котиби озоди кумитаи ҳизбии колхози ба номи Ленин, аз августи ҳамон сол мудири шуъбаи кишоварзии Кумитаи ҳизбии шаҳр, солҳои 1980—1986 мудири шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизбии ноҳияи Коммунистӣ (Бохтари ҳозира), солҳои 1987—1988 раиси Кумитаи назорати халқи ноҳия солҳои 1988—1992 раиси Кумиҷрояи Шӯрои вакилони халқи ноҳия, солҳои 1992—1995 муовини аввали Раиси Шӯрои Олӣ, солҳои 1995—2000 муовини якуми Раиси Маҷлиси Олӣ, солҳои 2000—2007 муовин ва муовини аввали Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ, солҳои 1990—1995 вакили мардум дар Шӯрои Олӣ (даъвати 12), солҳои 1995—2000 вакили Маҷлиси Олӣ (даъвати якум), солҳои 2000—2005 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ (даъвати дувум) ва солҳои 2005—2007 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати савум) аз соли 2007 то 2014 Сафири Фавқулъода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия будааст.

## Таълифот
Дар баробари пешбурди фаъолияти сиёсиву иҷтимоӣ, осори манзуму мансуру публитсистӣ бо исми Абдулмаҷиди Бохтарӣ эҷод кардааст. Муаллифи китобҳои «Конститутсияи нав оинаи таҳаввулот дар Тоҷикистон» (Маскав, 1977), «Мавқеъ» (1999), «Ашки хома» (1999), «Конститутция Республики Таджикистан 1999 года. История разработки, принятия, внесение изменений и основные положения» (2001), «Ҳизби зодаи масъулият» (2000), «Аз худ натавон гурехтан» (2001), «Тоҷикистон — шикастанҳо ва бастанҳо» (2003), «Истиқлоли Тоҷикистон ва сабақҳои таърихии он» (2005), «Ваколати инсонӣ» (2005), «Ситораи ғолиб» (2006), «Раҳоварди зиндагӣ» (2007), «Таджикистан после распада СССР» (2007) ва ғ. мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Ордени Исмоили Сомонӣ;
* Ордени Дӯстӣ;
* Медалу ифтихорномаҳои Русия, Афғонистон ва Қирғизистон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Нозирҷон Боҳирӣ

**Нозирҷон Боҳирӣ** — шоир, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1990)  
## Зиндагинома
**Нозирҷон Боҳирӣ** 12 августи соли 1940 дар деҳаи Пӯлодони ноҳияи Конибодом зода шудааст. Соли 1965 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Баъдан ходими адабии рӯзномаҳои «Комсомоли Тоҷикистон», «Пионери Тоҷикистон», моҳномаҳои «Машъал» ва «Истиқбол» будааст. Муддате дар Афғонистон тарҷумонӣ кардааст.

## Эҷодиёт
Шеърҳояш аз соли 1958 чоп мешаванд. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Андеша» (1975), «Дониш талабу бузургӣ омӯз» (1988), «Талош» (1990), «Оташи обдор»(2010) ва ғ. мебошад. Қиссаи сегонаи Х.Тӯхтабоевро аз ӯзбекӣ ба тоҷикӣ гардондааст (1976). Аз соли 1990 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
## Ҷоизаҳо
*Барандаи Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (1979);
*Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон (1985); 
*Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1991).
## Сарчашма


Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Конибодом
Корхонаи худравсозии Чкаловск

thumb|250x250px|Автобуси Родник-3230 дар Кузьмолово
«**Корхонаи худравсозии Чкаловск**» (**ЧАЗ**) — корхонаи истеҳсоли автобусҳои дараҷааш хурди тамғаи «Тоҷикистон» дар шаҳри Чкаловски Тоҷикистон.

Дар шаҳри Чкаловски (номи махфиаш — «Ленинабад-30») ҶШС Тоҷикистон аз соли 1953 корхонаи таъмири худравҳо барои эҳтиёҷоти Вазорати мошинсозии миёнаҳаҷми ИҶШС (Минсредмаш СССР), ки инчунин бо истеҳсоли неруи атом, аз ҷумлаи нахустин коргоҳи кишвар доир ба истеҳсоли кони маъдани уран дар «Комбинати № 6» вилояти Ленинобод ш. Чкаловск (ҳоло Гулистон (шаҳр)) фаъолият мекард.

Дар соли 1960 дар ин корхона, ба истеҳсоли маҳсулоти худ — автобусҳо шурӯъ намуданд ва он минбаъд ба корхонаи автобуссозӣ табдил ёфта буд. Автобусҳои истеҳсолнамудаи корхона ҳамчун нақлиёти мусофирбари боэътимод ва камхарҷ, барои иҷрои корҳои гуногун дар дигар корхонаҳои вазорати Минсредмаш, аз ҷумла дар тақозои шаҳри махфии «Красноярск-26», ҳоло ш. Железногорск, дар корхонаҳои дигар соҳаҳо истифода бурда мешуданд. Ба ғайр аз автобус, дар коргоҳ аз соли 1961, инчунин систернаҳо истеҳсол карда мешуданд.

Автобусҳои ЧАЗ дар асоси шассии корхонаи ГАЗ намуди вагонмонанд буданд. Аввалин модели коргоҳ «Тоҷикистон-1» бо басти чўбӣ таъсис ефта, дар асоси шассии худравҳои ГАЗ — 51 ва дар заминаи коргоҳи автобусҳои Каунас (KAG) то соли 1976 истеҳсол мегардид. Аз соли 1970 ҳамзамон автобуси «Тоҷикистон-2» дар асоси шассии худравҳои ГАЗ-53 А низ истеҳсол карда мешуд.

Дар охири солҳои 1970 чанд намуд автобусҳои озмошии «Тоҷикистон — 3» ва «Тоҷикистон — 4» дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 низ бароварда шудаанд. Баъди онҳо модели нави «Тоҷикистон — 5» бо кузови нав дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 баромад. Дар автобус 25 ҷойи нишаст, миқдори умумии ҷойҳо — 42-то буд. Баъди модернизасия, автобусҳо зери тамғаи ЧАЗ-3205 ва ЧАЗ-3223 бароварда мешуданд.

Дар байни солҳои 1980-ум ва 1990-ум дар нақша истеҳсоли автобусҳои модели 4209 ва 42091 дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ-4331 ва ЗИЛ-4333, таҳияи ВКЭИавтобуспроми Лвов дар назар буд. Вале, азхуд намудани истеҳсоли автобусҳо то пошхӯрии ИҶШС амалӣ нашуд.

Баъди пош хӯрдани ИҶШС дар коргоҳ ҶДММ ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ» таъсис дода шуда буд. Коргоҳ ба миқдори хурд барориши автобусҳоро таҳти унвони ЧАЗ-3223 ба роҳ монда буд. Дар соли 1995-ум истеҳсоли намудҳои гуногуни автобусҳо (таҳти номи Родние-3230) месохт. Истеҳсоли чунин автобусҳо минбаъд, дар натиҷаи дуздида шудани ҳуҷҷатҳо, дар Русия, дар шаҳри Родникии вилояти Иваново, ба роҳ монда шуда буд.

## Эзоҳ

* «Грузовик Пресс» № 12/2006
* ООО ҶДММ "Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»
* Худжант-ЗИЛ  Дар портали рушди Тоҷикистон
* «Мошини Пресс» № 12/2006
* ҶДММ "Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»
* Таҷҳизоти суратгирӣ дар автобуси ЧАЗ http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=793, http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=4060, http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=2107, http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=4061
* Худжант-ЗИЛ  Дар портали рушди Тоҷикистон
* «Хуҷанд — ЗИЛ» (акс ва таърихӣ, соли 1991)

Гурӯҳ:Вилояти Суғд
Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Худрав
Дуредгарӣ

thumb|300px|Дуредгарӣ, касби суннатии тоҷикон

**Дуредгарӣ**  ()  –  (наҷҷорӣ, чӯбтарошӣ)  яке аз касбҳои маъруфи суннатии тоҷикон мебошад, ки ба коркард ва сохтани маҳсулоти чӯбӣ марбут аст. Дуредгарӣ ба ҳунарҳои дару тирезасозӣ, сандуқсозӣ, кандакорӣ, табақтарошӣ, гаҳворасозӣ, созтарошӣ, шонагарӣ, кафшсозӣ ва чанде дигар, ки бо чӯб бевосита сару кор доранд, иртибот дорад. Шахсе, ки ба ин касб шуғл дорад, ӯро дуредгар, наҷҷор, устои чӯбкор ё чӯбтарош меноманд. Аз замонҳои қадим қариб дар ҳар як деҳа устоҳои чӯбкор зиндагӣ ва ба мардум хидмат мекарданд.
Асбобҳои дуредгарӣ табар, арра, теша, пойтеша, тешаи новак, тешаи чапновак, леса, ранда, искана, хоиск, парма ва чанде дигар мебошанд. Пойтеша дорои дастаи дароз буда, барои тарошидани тахтаву сутунҳои айвон, болор ва амсоли инҳо ба кор мерафт. Тешаҳои хурд – новак ва чапновак барои тарошидани табақу қошуқ, кафш, асбоби рӯзгор, созҳои мусиқӣ ва ғайра мувофиқ буд. 
Барои тарошидани  чӯбу тахтаҳо аз ранда, досранда ва леса – асбобои дудастаи миёнаш теғи оҳаниндор истифода мебурданд. Бо парма (обпарма) ва камончаи он чӯбҳоро сӯрох мекарданд. Барои корҳои хурди дуредгарӣ ҳатман кундаи дуктарошӣ, ки ба болои он чӯбро монда метарошиданд, лозим мешуд.
thumb|Дари кандакорӣ
Дуредгарон, асосан, аз чӯби дарахтони маҳаллӣ: бед, сафедор, чинор, чормағз, тут, зардолу ва ғайра ҳамчун ашёи хом ба кор мебурданд. Устоҳои хонасоз аз маҳсулоти сохтаи дуредгарон: вассаву болор, дастак, сутун, дару тиреза, тахтаҳои фаршу сақф, пешайвон ва болохонаро истифода мекарданд. Олоти кишоварзию корҳои рӯзгор: чигина, юғу сипор, занбар, шоха, курчаки гандумбоддиҳӣ,  чархчӯб ва чахники дӯғкашӣ, куппӣ, табақу қошуқи чӯбӣ, оштахта бо тиракаш, ҷува (чӯбак), нонпар, сандалӣ, мизу курсӣ, ҷевон, ҳаллоҷӣ, дӯк ва чархаи ресмонресӣ, дастгоҳи бофандагӣ, қисмҳои гуногуни дастгоҳи осиёб, ҷувози равғанкашӣ ва чандин олоти дигар ҳама ба заҳмати дуредгар тааллуқ доштанд.

## Адабиёт

## Манбаъ

## Пайвандҳо

## Адабиёт
* Ершов Н.Н. Домашныие промыслы и ремесла // Таджики Каратегина и Дарваза. – Душанбе, Вып. 1, 1966;  
* Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. – Душанбе, 1984. 
*  
## Нигаред низ
* Бофандагӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Касбу ҳунарҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Бурё

**Бурё** ()  – дар гузашта яке аз ашёи муҳими рӯзгор буд, ки онро ба фарши хона барои нам накашидани гилем, қолину палос аз таги онҳо паҳн мекарданд. Ҳангоми бомпӯшӣ дар хонаҳои анъанавии деҳот низ бурёро истифода мебаранд. Бурёро ба болои васса тунук хобонида, аз болояш андова мекунанд, ё хок мерезанд. Дар гузашта бурёро ҳамчун гилем низ истифода мебурданд.  Дар деҳаҳо ҳоло ҳам бурёро дар хонаҳои суннатӣ истифода мебаранд. 

## Адабиёт
* Ершов Н.Н. Домашныие промыслы и ремесла // Таджики Каратегина и Дарваза. – Душанбе, Вып. 1, 1966; 
* Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. – Душанбе, 1984.
* Турсунов Н. Из истории городского ремесла северного Таджикистана (Ткацкие промысли Ходжента и его пригородов в конце XIX – начале XX вв.). – Душанбе, 1974
* 
## Нигаред низ
* Бурёбофӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ашёи рӯзгор
Сарсӯзан

**Сарсӯзан**  ()  –   ороиш барои рӯймоли сари арӯсону занҳо ба шумор меравад.  Он аз сӯзани калони нуқрагин иборат буда, бо занҷираҳои зебо оро дода шуда, бо пончаҳо ё сангҳои гуногун, ки дар охири занҷираҳо пайваст аст, сохта мешудааст. Сарсӯзанро то ибтидои садаи XX ҳамаи занон ва арӯсон истифода мебурданд.  
## Адабиёт
* Умарова З. История исследований ювелирного искусства таджиков // Очерки истории и теории культуры таджикского народа. – Душанбе: 2006. – С. 277-302.
## Нигаред низ
* Заргарӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Зебу зиннати ороишӣ
Дастпона

мини|Дастпонаи нуқрагин бо ороиши тоҷикӣ

**Дастпона** () — ороиш барои даст буда, шаклҳои гуногун дорад. Даспонаи донадор ё гандумак як намуди онро мегӯяд, ки то охирҳои садаи XIX арӯсон ва занони ҳисорӣ истифода бурданд. Ин дастпона ҷои маҳкам намудан дошт. Сӯзане, ки маҳкам мекунад, бо занҷир ба дастпона пайваст буда, бо марҷон оро дода мешуд. Дастпонаҳоро аз нуқра месохтанд ва бо сангҳои фирӯза дастаашон ба монанди сари мор ороиш медоданд. Барои духтарони хурдсол ва барои арӯсон дастпонаҳо аз пончаҳо ва муҳраҳои чашмӣ месохтанд. Ин пончаҳо аз фулузи нуқра курашакл сохта шуда, дастаи риштагузаронӣ дошт.

## Адабиёт
Умарова З. История исследований ювелирного искусства таджиков // Очерки истории и теории культуры таджикского народа. — Душанбе: 2006. — С. 277—302.

## Нигаред низ
* Гӯшвор
* Ангуштарин

## Манбаъ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Зебу зиннати ороишӣ
Муҳра

**Муҳра** () - яке аз зебу зиннати ороишии занон.

Муҳраро дар Бухоро *гаварса* ва ё *зағирак* меномиданд. Барои сохтани муҳраҳо тиллову нуқраи дорои иёри баланд истифода мешуд. Муҳраҳоро дар кириё ба воситаи симкашӣ сӯрох мекарданд ва пасон дар ороиши гӯшвору зеби гардан ба кор мерафт. Барои истеҳсоли муҳраи навъи аъло ҳар кадом муҳраро дар алоҳидагӣ месохтанд. Дар пораи ангишти аз чӯби дарахт тайёршуда, чуқурчае кофта, ба он сим мегузоштанд ва ангиштро ба рӯйи лахчаи оташ ниҳода, бо даҳандам – лӯлачаи махсуси мисӣ онро пуф карда, ҳаво медоданд, то ки оташи он аланга гирад. Вақте ки сим об мешуд, бо анбӯр ангиштро гирифта, ба зарфи обаш хунук меандохтанд. Дар як лаҳза қатраи хӯла сард ва сахт шуда, ба муҳра табдил меёфт. 
Барои истеҳсоли миқдори зиёди муҳраҳо сими хӯларо дар зарфи ба оташ тобовар (маъмулан дар бӯта) об карда, сипас ба оби хунук қатра-қатра мечакониданд. Қатраҳо шаклҳои муҳраҳои гирдачаи нуқрагӣ ё тилоиро мегирифтанд.  
## Адабиёт
* Умарова З. История исследований ювелирного искусства таджиков // Очерки истории и теории культуры таджикского народа. – Душанбе: 2006. – С. 277-302.
## Нигаред низ
* Дастпона
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Зебу зиннати ороишӣ
Пешовез

**Пешовез** ()   - яке аз зебу зиннати ороишии занон.

Зевари пеши барро барои арӯсон аз нуқра бо қубаҳои кандакоришуда тайёр менамуданд, ки ин қубаҳо аз ду тараф сӯрохии сӯзангузар доштанд. Пешовезро аз матоъи сиёҳ ба шакли шероз то 1 м дарозӣ, ва барашро 20 см бурида, аз ду тарафи ин матоъ кубаҳоро мечаспониданд ва бо тугмаҳои садаф қатор-қатор пешовезро оро медоданд.  
## Адабиёт
* Умарова З. История исследований ювелирного искусства таджиков // Очерки истории и теории культуры таджикского народа. – Душанбе: 2006. – С. 277-302.
## Нигаред низ
* Ангуштарин
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Зебу зиннати ороишӣ
Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон

**
**Вазорáти саноáт ва технологияҳóи нави Ҷумҳури́и Тоҷикистóн''' — мақомоти марказии ҳокимияти иҷ­роияи Ҷумҳурии Тоҷики­стон дар соҳаи саноат ва технологияҳои нав. Фаъолияти Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон аз татбиқи сиёсати ягонаи давлатӣ ва ба низоми муайян даровардани санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар соҳаи саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аст. Вазорат фаъолияти худро дар асоси Конститутсия (Сарқонун)-и Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонун­ҳои кон­сти­тут­сионӣ, қонунҳои Ҷумҳурии То­ҷи­кистон, санадҳои Маҷ­лиси миллӣ ва Маҷ­лиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармонҳои Президенти Ҷумҳу­рии Тоҷикистон, қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳу­рии Тоҷики­стон ва асноди ҳуқуқии байналмилалии эътирофшуда аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон созмон медиҳад.

## Таъсис
Дар асоси банди 5-и Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 19 ноябри соли 2013 № 12 «Дар бораи такмили сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода, муқаррар карда шуд, ки вазифаҳои марбут ба саноат аз доираи ваколатҳои Вазорати энергетика ва саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон бароварда шуда, ба Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон вогузор мегарданд.
Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон дар заминаи собиқ 16 вазорату идораҳои соҳавӣ таъсис дода шудааст. Номгӯи мухтасари ин вазорату идораҳо аз он шаҳодат медиҳад, ки сохтори идоракунии саноат, тайи 10-12 соли охир то кадом андоза такмил ёфтааст:
* Вазорати саноати сабук;
* Вазорат оид ба корҳои саноат ва захираҳои ашёӣ;
* Вазорати саноати маводи сохтмон;
* Вазорати саноати маҳаллӣ;
* Вазорати хидмати маишӣ;
* Кумитаи саноати хӯрокворӣ ва коркард;
* Кумитаи саноати гӯшту шир;
* Кумитаи сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ;
* Кумитаи металлҳои қиматбаҳо;
* Кумитаи саноати мудофиа;
* Кумитаи давлатӣ оид ба корҳои саноат;
* Ширкати давлатӣ оид ба молҳои ниёзи мардум ва хидматрасонӣ.
Ваколатҳо ва вазифаҳои 12 вазорату идораҳои собиқ дар самти пешбурди сиёсати саноат имрӯз ба Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон вогузор карда шудааст.

## Сохтор
* Раёсати саноати хурокворӣ
* Раёсати саноати маъданҳои кӯҳӣ ва металлҳои қиматбаҳо
* Раёсати масолеҳи сохтмон
* Раёсати саноати сабук ва пилла
* Раёсати саноати ангишт
* Раёсати мошинсозӣ, саноати мудофиа ва химия
* Раёсати иҷозатномадиҳӣ
* Раёсати иқтисод ва дурнамо
* Раёсати муҳосиба ва корҳо
* Раёсати технологияҳои нав
* Шуъбаи муносибатҳои байналмилалӣ
* Шуъбаи муассисаҳои илмию таълимӣ

## Роҳбарият
* Вазир-Шералӣ Кабир
* Муовини якум-Қурбонзода Исоҷон Ятим
* Муовини вазир-Сафарзода Бахтиёр
* Муовини вазир-Назар Азиз

## Бознигаред
* Саноати Тоҷикистон

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон 

## Адабиёт
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазоратҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Кафшдӯзӣ

**Кафшдӯзӣ** ()  –  яке аз ҳунарҳои суннатии тоҷикон мебошад, ки ба истеҳсоли пойафзор вобаста аст. Кафшдӯзӣ ҳамчун касби анъанавӣ дар шаҳру ноҳияҳои Самарқанду Бухоро, Хуҷанд, Ҳисор, Панҷакант, Ӯротеппа (Истаравшан), Кӯлобу Балҷувон, Қаротегину Дарвоз ва ғайра маъмул буда, дар баъзе ҷойҳо деҳаву гузарҳои «Кафшдӯзон» вуҷуд доштанд.
 
Дар Ҳисор барои дӯхтани кафш қолабҳои гуногунандоза, анбӯр, газан, даравш, чӯбтарош, чӯби бахия, чӯби рахш, чӯби пойкашӣ, куванд, кунда, фона, андоза ва дигар олот истифода мешуданд. 
Чарми ҳамворро устои кафшдӯз андоза карда, бо газан мебурид. Қолаб аз чарм ё коғази сахт бурида мешуд. Усто чарми андозашударо тавассути ришта ва даравш медӯхт. Сипас онро дар об тар карда тавассути анбӯр кашида, ба рӯи қолаб ҷойгир менамуд ва онро мехчакорӣ мекард. Баъди иҷрои ин ду амал чарми дар қолаб бударо хушк мекард, мехҳои куфта ва тасмаро аз қолаб мегирифт. Дар натиҷа чарми дар қолаб буда шакли пойафзоли нимтайёрро мегирифт. Бо воситаи чӯби найкашӣ ҷойи даркориро най кашида, бо даравшу ришта медӯхтанд. Ва ба он аз чӯб пошна тарошида, дар рӯи кунда монда мечаспониданд. Дар рӯи пошна муми сиёҳ, ки онро аз Самарқанд меоварданд, мемолиданд ва пошна ҷило пайдо мекард. Агар муми сиёҳ ёфт намешуд, аз муми сафед истифода мебурданд. Муми сафедро аз қуттии оруи асал ё аз хонаи занбӯр мегирифтанд. Баъди пошнаро сайқал додан, усто бо ду сӯзан бо риштаҳои ранга бахиядӯзӣ мекард. Гулпартоии болои кафшро «бахиядӯзӣ»  мегуфтанд. Боз тавассути рахтчӯб дар болои кафш гул мекашиданд.
Кафшдӯзон мувофиқи дархости харидорон барои арӯсон кафшҳои шинам медӯхтанд, ки баъзеи онҳо ғижжос зада, садои махсус мебаровард. Дар пошнаи ин гуна кафшҳо пӯстлохи даруни писта гузошта мешуд. Кафшҳо бо пошнаҳои баланд ва паст тайёр карда мешуданд.
Кафшро аз чӯб низ тайёр мекарданд, ки он, асосан, дар фасли зимистон дар рӯйи замини пурбарф пӯшида мешуд. 
Дар гузашта устоҳои кафшдӯзу мӯзадуз иттиҳодия, рисолаи касб ва пиру пешвои худро доштанд. Пас аз Инқилоби Октябр устоҳо ба артелу корхонаҳои давлатӣ ҷалб карда шуданд. 
 
## Адабиёт
Ершов Н.Н. Домашние промыслы и ремесла // Таджики Каратегина и Дарваза. – Душанбе, Вып. 1, 1966; 
Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. – Душанбе, 1984.
Турсунов Н. Из истории городского ремесла северного Таджикистана (Ткацкие промысли Ходжента и его пригородов в конце XIX – начале XX вв.). – Душанбе, 1974

## Нигаред низ
Бофандагӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Карнай

**Карнай** — сози мусиқии нафасиест, ки асосан, аз фулузи биринҷ ва баъзан аз мис сохта мешавад. Карнай аз қисмҳои зерин иборат аст: даҳана, торсак, нил, миёнаҷо, каба, қубба ва ҷияки ороишӣ. Дарозии карнай 190-210 см, қутри лӯлаи он 3,3 см ва вазнаш тақрибан 1 кг мебошад. Дар даҳсолаҳои охир истифодаи карнай дар ҷашнҳои арӯсӣ ва хатнасур маъракаҳои дигари хурсандии тоҷикон маъмул шудааст. 
 
## Нигаред низ
* Най
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии нафасӣ
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Кордсозӣ

**Кордсозӣ** ()  –  навъе аз ҳунари анъанавии мардуми тоҷик аст, ки ба бахши оҳангарӣ марбут мебошад. Корд ҳамчун асбоби рӯзгор, асосан, аз пӯлод сохта мешавад. Корд аз қисмҳои зерин иборат аст: теғ, гулӯбанд, даста, сарбанд. Барои теғи корд, имрӯзҳо, баъзе қисмҳои пӯлодии мошину тракторҳои азкорбаромада истифода мешаванд. Дар гузашта пӯлодро дар шаҳрҳои калон мегудохтанд, ё аз кишварҳои дигар меоварданд. Кордсозон ду навъи пӯлод: пӯлоди сафедро барои кордҳои армуғонию рӯзгорӣ ва пӯлоди сиёҳро, ки сахту буротар аст, барои кордҳои шикорӣ ба кор мебаранд. Гулӯбанди кордро аз 3-4 хел  маъдан тайёр мекунанд. Он бештар аз мис, сурб, қалъагӣ, нуқра сохта мешавад. Дастаи кордро аз шоху устухонҳои ҳайвонот (бузи кӯҳӣ, оҳу, гов), чӯб, баъзан аз фулуз, шиша ва маъданҳои дигар низ месозанд. Аз ҳама корди гаронбаҳо дастааш аз шохи каркадан ва оҷи фил ба шумор меравад. Сарбанди корд низ ба монанди гулӯбанди он аз мису сурб ва ё нуқра сохта мешавад.
Ҷараён ва усули сохтани корд чунин аст: тахтапӯлодро дар оташи қура сурх карда, болға кӯфта, ба шакли теғ медароранд. Ҳамин тавр, пӯлодро 3-4 бор дар оташ сурх намуда, бо болға кӯфта, дар об меандозанд, ки ин амалро «обутобдиҳӣ» меноманд. Тавассути обутобдиҳӣ зичии пӯлод сахт мешавад. Теғи ҳосилшударо нахуст дар чархи сангаш дағал, сипас дар санги маҳинтар, баъдан дар санги резинӣ (чармӣ) ва намадӣ (мӯйина) дошта, тунуктару ҳамвор мекунанд. Дастаи кордро аз устухон ва ё шохи ҳайвонот бурида, дар чарх ҷойҳои дағали онро ҳамвор намуда, мобайнашро барои гузаронидани дастаи теға мувофиқ  мегардонанд. Дастаҳо ду хел мешаванд: яклухт (сухма), ки аз миёнаш сӯрох мекунанд ва дукафон (ёрма) – аздутарафи даста ду устухонро бо мехи мисин пайванд менамоянд. Дар қисми болои даста қолаберо омода карда, ба он нуқра, биринҷ, сурб ё маъдани дигареро гудохта, мерезанд. Онро бо сӯҳон соида, ба шакли гулӯбанд табдил медиҳанд. Сарбанди корд низ дар қолаб аз нуқра, сурб, биринҷ ва ғайра рехта мешавад. Баъзе сарбандҳо каҷ буда, барои аз даст наафтидани корд мувофиқ кунонда мешаванд. Гулӯбанду сарбанд аз дутарафи даста ҷой гирифта, дастаро аз ҷудошавӣ нигоҳ медоранд. 
Дар кордсозӣ нақшҳои ислимӣ, ҳандасавӣ, занҷира, тасвири офтобу моҳу ситора ва ғайра ба кор меравад. Нақшҳоро дар теғу даста ва гулӯбанду сарбанд ба тарзи ҳаккокӣ, насбнамоӣ ва рангубор додан анҷом медиҳанд. 
Ғилофи кордҳо аз чарм, чарми сунъӣ, чӯб, шохҳои оҳу ва буз сохта мешаванд. Дар даруни ғилофҳо чарми сахт ё картонро ба шакли хонаи теға ба девораҳои ғилоф пайванд мекунанд. Аз берун ғилофҳо бо нақшҳо, рангҳои гуногун ва чармпораҳо ороиш дода мешаванд. Ғилофи кордҳои армуғониро аз чӯби чормағз, устухон, шохҳои оҳу ва бузҳои хонагию кӯҳӣ сохта, бо нуқраву қалъагӣ, сурб ва рангҳо дар он нақшҳо тасвир мекунанд. Санъати кордсозӣ дар Истаравшан, Исфара, Ҳисор, Хистеварз маъмул аст.  
## Адабиёт
* Турсунов Н. Из истории городского ремесла северного Таджикистана (Ткацкие промысли Ходжента и его пригородов в конце XIX – начале XX вв.). – Душанбе, 1974
* 
## Нигаред низ
* Кордбозӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Миранда-ду-Корву

**Миранда-ду-Корву** () — яке аз шаҳри вилояти Коимбраи Португалия мебошад. Маркази вилояти ва субрегионӣ Пиниал-Интериори Шимолӣ. Шумурӣ мардум 13 098 кас.
Лоузан

**Лоузан** () — яке аз шаҳрҳои вилояти Коимбраи давлати Португалия мебошад. Маркази вилоятӣ ва зерминтақавии Пиниал-Интериории Шимолӣ аст. Шумораи аҳолии шаҳр 17 000 нафар одамро ташкил мекунад.

## Ҷуғрофия

## Таърих

## Иқтисод

## Сарчашма

Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Коимбра
Аломати зада

**Алома́ти зада́**  — аломате, ки ба ҳиҷои заданок ишора мекунад. Дар болои ҳарфҳои садонок (А́, а́, Е́, е́, И́, и́, О́, о́, У́, у́, Ы́, ы́, Э́, э́, Ю́, ю́, Я́, я́), вобаста бо оҳанги зада гузошта мешавад.

## Бознигаред
* Зада

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Рустами Ваҳҳоб

**Рустами Ваҳҳоб** (*Рустам Ваҳҳобзода*; тав. 5 майи 1960, деҳаи Капалӣ, Тоҷикобод, ҶШС Тоҷикистон) — , шоири халқии Тоҷикистон (2020), олим, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2008)

## Зиндагинома
Рустами Ваҳҳоб 5 майи соли 1960 дар деҳаи Капалии ноҳияи Тоҷикобод ба дунё омадааст. Соли 1983 бахши филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.

Баъди хатми донишгоҳ дар соли 1984 ба аспирантураи ДДТ дохил шудааст. Аз ҳамин сол дар донишгоҳ ба унвони муаллим ва ҳамчунин, дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (мухбир) ба кор шурӯъ кард.

Солҳои 1991—1992 котиби масъул ва муҳаррири маҷаллаи «Фарҳанг» буд. Аз соли 1994 то 2006 дар Донишгоҳи улуми инсонии Бишкек устоди забон ва адабиёти форсӣ буд.

Баъди бозгашт ба Ватан соли 2007 ба Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба кор даромада, аз он вақт то кунун дар кафедраи назария ва адабиёти навини форсии тоҷикии Донишгоҳи милии Тоҷикистон фаъолият мекунад.

Ҳамчунин, Рустами Ваҳҳоб сардабири маҷаллаи миллии адабии «Садои Шарқ» мебошад.

## Фаъолияти илмӣ
Соли 2008 дар мавзӯи «Таҳаввули поэтикаи вазн ва ритми шеъри муосири тоҷик» рисолаи номзадӣ дифоъ намуда ва ин рисоларо бо такмил ба сурати дастури таълимӣ ба чоп расондааст.

## Эҷодиёт
Рустами Ваҳҳоб муаллифи се китоби шеър — «Калимаҳо» (1990), «Шаҳри Хуршед» (2008) ва «Салом» (2015) аст. Соли 2012 маҷмӯаи мақолаҳояш «Адабиёт ва фарҳанги миллӣ» ба табъ расидааст. Мунтахаби аҳодиси Паёмбари акрам(с)-ро таҳия ва ба забони русӣ тарҷума кардааст.

Тазкираи шеъри муосири Тоҷикистон «Бӯи ҷӯи Мӯлиён» (Теҳрон, 2014) ва таҳияи китоби М.Ёҳақӣ «Фарҳанги асотир ва достонвораҳо дар адабиёти форсӣ» (бо тавзеҳот ва таълиқот) аз ҷумлаи тозатарин таълифоти ӯст. Шумораи зиёди мақолаҳои илмию адабӣ ва иҷтимоии ӯ дар нашрияҳои ватанию хориҷӣ мунташир гардидааст.

Аз соли 2008 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Рустами Ваҳҳоб 28 августи соли 2020 бо унвони шоири халқии Тоҷикистон қадрдонӣ гардид.

## Ҷоизаҳо
* Барои маҷмӯаи «Шаҳри Хуршед» Барандаи Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода гардидааст.
* Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абӯабдулло Рӯдакӣ дар соҳаи адабиёт, санъат, меъморӣ ва журналистика (2024)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

## Сарчашма
* Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ). / Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с.64-65 — ISBN 978-99947-2-379-9

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Муқим Воҳид

**Муқим Воҳид** — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1994)

## Зиндагинома
**Муқим Воҳид** 9 апрели соли 1950 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Баъди хатми мактаби миёна, соли 1967, вориди факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии педагогии Хуҷанд гашта, соли 1971 ба итмом расондааст. Фаъолияти омӯзгориро моҳи августи соли 1971 дар мактаби миёнаи №1 шаҳраки Табошар (ҳозира Истиқлол) оғоз намудааст. Аз моҳи ноябри соли 1972 то даъват шуданаш ба хидмати ҳарбӣ дар рӯзномаи вилоятии «Ҳақиқати Ленинобод» мусаҳҳеҳӣ кардааст. Аз соли 1992 дар Литсейи физикӣ- математикии №1 ба номи академик Осимии шаҳри Хуҷанд омӯзгорӣ ва маҳфили «Адибони ҷавон»-ро роҳбарӣ мекунад. Ҳамзамон, солҳои зиёдест, ки масъули филиали Хуҷанди Академияи хурди илмҳои Тоҷикистон мебошад. Соли 1994 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

## Эҷодиёт
Фаъолияти адабиаш аз ҳамон сол оғоз ёфта, ҳикояҳояш муттасил дар рӯзномаҳои «Ҳақиқати Ленинобод», «Ленинабадская правда», «Бо роҳи Ленинӣ», «Маориф ва маданият» ва «Газетаи муаллимон» ба дасти чоп расидаанд. Соли 1991 қиссаи нахустини ӯ «Оби зулол» аз ҷониби нашриёти «Адиб» интишор ёфтааст. Соли 2003 китоби дувуми худ «Ашки ишқ», соли 2008 маҷмӯаи қиссаву ҳикояҳои «Дунёи бевафо»-ро манзури хонандагон гардондааст.
## Ҷоизаҳо
*Аълочии маорифи Тоҷикистон;
*Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ (2013).
## Сарчашма


Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Айниддин Гадозода

**Ҳоҷӣ Айниддин Гадозода** (*Айниддин Қурбонов*; 19 июли 1946, деҳаи Ҳасанбегӣ, ноҳияи Совет — 23 июни 2022, Тоҷикистон) — , нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1976), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012)

## Зиндагинома
Айниддин Гадозода 19 июли соли 1946 дар деҳаи Ҳасанбеки ноҳияи Совет (таваллуд шудааст. Баъди мактаби миёна факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1976) ва Техникуми кишоварзии ноҳияи Коммунистӣ (ҳозира ноҳияи Бохтар)-ро хатм кардааст (1987). Фаъолияти меҳнатиро дар рӯзномаи «Навобод»-и ноҳияи Данғара (1963—1966) оғоз намуда, дар мактаби миёнаи № 4 ноҳияи Совет(1968—1970), газетаи «Барои Коммунизм» (1970—1976), радиои маҳаллии Комиҷроияи Шӯрои депутатҳои меҳнаткашони ноҳияи Совет (1976—1980) рӯзномаи «Барои коммунизм»-и ноҳияи Совет (1980—1982), Кумитаи иттифоқҳои касабаи совхози «50-солагии Тоҷикистон»-и ноҳияи Совет (1982—1994) адои хидмат кардааст. Вакили даъвати 9 Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи Совет, ҷамоати деҳоти Ватану Танобчӣ интихоб шудааст. Аз соли 1994 то январи 2011 мудири шуъбаи фонди нафақа (ҳозира Агентии давлатии суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақа) будааст. Аз соли 1976 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 2012 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

## Эҷодиёт
Пайваста машғули эҷоди бадеӣ буда, офаридаҳояш дар авроқи китобҳои таърихӣ-публитсистӣ ва бадеии «Дар соҳили Сурхоб» (1990), «Ворисони Оли Сомон, аз Хатлонем» (1999), «Сипеҳри ҳафтод» (2000), «Ангораҳои таърихи тоҷик ва даҳ соли ду аср» (2001), «Дар дилу дидаи мардум» (2003), «Сипари гунбади сипеҳр» (2004), «Сафою санои Шариф-қаҳрамон» (2005), «Ориён — рӯшангари Шарқ» (2006), «Ҳабиби Худо» (2010), «Қомусномаи Айн» (2011), «Фаррухбол- иҷлосияи тақдирсози тоҷикон» (2012), «Шамими модар» (2014), «Ман аз Ҷарибкӯлам» (2016) ва ғ. ба чоп расидаанд.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (2012);
* Ҷоизаи ба номи Носири Хусрав (2013);
* Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1976)
* Нишони фахрии «Аълочии матбуот» (2004);
* Медали «10-солагии Фонди ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ» (2006);
* Нишони «Аълочии фарҳанг» (2007);
* Нишони «Аълочии ҳифзи меҳнат ва аҳолӣ» (2009).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон