open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ганҷинаи нақди адабӣ

**Ганҷинаи нақди адабии [[Соҳиб Табаров]]** — махзани осори адабӣ-танқидӣ, адабиётшиносӣ, китобҳои китобхонаи шахсии олим ва мунаққиди тоҷик С. Ш. Табаров, ки ба муносибати 80-солагии ӯ дар ноҳияи Муъминободи вилояти Хатлон таъсис ёфтааст.

Маросими ифтитоҳи Ганҷинаи нақди адабӣ 29 октябри 2006 барпо гардид. Ганҷинаи нақди адабӣ аз 3 ҳуҷра – ҳуҷраи китобҳо, дастхатҳо ва асарҳои офаридаи С. Табаров, ҳуҷраи китобхона–қироатхона иборат аст. Дар Ганҷинаи нақди адабӣ дастнависҳо, китобу рисолаҳо, дастурҳо, мақолаҳои танқидиву адабиётшииносии С. Табаров аз оғози фаъолияти эҷодиаш то ба имрӯз ҷамъоварӣ шудаанд. Дар Ганҷинаи нақди адабӣ дар қатори китобҳои чопшудаи С. Табаров мақолаҳои ба табъ расонидаи ӯ дар матбуоти даврӣ аз дастнависи мақолаҳо таҳрирҳо, гранкаҳо ва нусхаи нашрияҳо мавҷуданд. Як бахши Ганҷинаи нақди адабӣ аз мактубҳои С. Табаров, номаҳои табрикӣ, мукофотҳои давлатӣ, грамотаҳо ва дигар ҳуҷҷатҳо иборат мебошад. Гӯшаи дигари Ганҷинаи нақди адабӣ аксҳои С. Табаровро дар бар мегирад, ки дар солҳои гуногун, дар маҷлисҳо, сафарҳо, ҳамроҳи адибону шогирдон ва ғ. гирифтааст. Ҳамаи суратҳо–аксҳои С. Табаров як фототекаро ташкил медиҳанд. Дар бораи С. Табаров шогирдон, муҳаққиқон китобу рисолаҳо ва мақолаҳо таълиф намудаанд. Ин мавод низ дар Ганҷинаи нақди адабӣ ҷамъоварӣ шудаанд. Гӯшаи муҳимми Ганҷинаи нақди адабӣ китобхона-қироатхона мебошад, ки дар он тақр. 5 ҳазор номгӯи китобу маҷалла ва дигар маводди чопшуда вуҷуд дорад. Аз китобҳои Ганҷинаи нақди адабӣ талабагони мактабҳои таҳсилоти умумӣ, донишҷӯёни макотиби олӣ, устодон ва дӯстдорони адабиёт истифода мебаранд. Ганҷинаи нақди адабӣ аҳаммияти умумиҷумҳурӣ дошта, муҳаққиқон аз он баҳравар шуда метавонанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адабиёт
Гурӯҳ:Ноҳияи Муъминобод
Гаприндашвили, Нона Терентевна

**Но́на Тере́нтевна Гаприндашви́ли** (; тав. 3 майи 1941, Зугдиди, Гурҷистон) — шатранҷбози гурҷистонӣ, қаҳрамони шатранҷи ҷаҳон (1962-78); Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1964). Чемпиони панҷкаратаи шатранҷи ИҶШС байни занон (1964, 1974, 1981, 1983, 1985), нахустин барандаи ҷоизаи «Оскари Шоҳмот» (1982).

## Корнома
Солҳои 1980-86 Раиси Комиссияи занони Федератсияи байналмилалии шоҳмот, 1989-96 президенти Кумитаи миллии олимпии Гурҷистон буд. Аз соли 1996 президенти фахрии ҳамин Кумита. Нахустин гроссмейстери байналмилалӣ дар байни занон (1976) ва нахустин занест, ки ба унвони гроссмейстери байналмилалӣ дар байни мардон даст ёфтааст. Аз 5-солагӣ ба шоҳмот шавқ пайдо карда, дар 15-солагӣ чемпиони Тифлис, баъдан чемпиони Гурҷистон шудааст. Дар 19-солагӣ ҳамчун довталаби унвони чемпиони ҷаҳон дар мусобиқаи байналмилалии Югославия (1961) ширкат варзида, бо пирӯзии дурахшон ба дидори ниҳоӣ роҳ ёфт ва пас аз як сол чемпиони он замон — Е. Биковаро бо натиҷаи 9:2 шикаст дода, чемпиони ҷаҳон шуд. Дар тарғибу тарвиҷи шоҳмот дар миёни бонувон саҳми назаррас дорад. 

## Ҷоизаҳо
Барои фаъолияти шоёнаш дар равнақи шоҳмот дар байни занон бо орденҳои Ленин (1966), «Нишони Фахрӣ» (1985) ва медали «Барои меҳнати шоён» (1965) сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шатранҷбозони Гурҷистон
Гарав

**Гарав** — яке аз шаклҳои асосии иҷрои уҳдадориҳо, молу милк ва ё дигар арзише, ки барои таъмини қарз ё дигар намуди кредит пешбарӣ мешавад.

## Дар ҳуқуи маданӣ
Гарав дар ҳуқуқи гражданӣ яке аз воситаҳои асосии таъмини уҳдадориҳост. Ба ҳайси навъҳои асосӣ Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин шаклҳои Гаравро ҷудо мекунад: ипотека, Гарави молу милки мавриди муомилот, Гарави ашё дар гаравхона;

## Дар мурофиаи ҷиноятӣ
Гарав дар мурофиаи ҷиноятӣ чораи пешгирӣ дониста мешавад, ки аз супоридани маблағ ба депозити мақомоти тафтишот ё судӣ аз тарафи гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда ё дигар шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ барои таъмини ҳозир шудани гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда бо даъвати мақомоти таъқиби ҷиноятӣ ва суд иборат аст (моддаи 109 Кодекси мурофиаи ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон);

## Дар иқтисод
Гарав дар иқтисодиёт, яке аз шаклҳои асосии таъмини иҷрои уҳдадориҳои тиҷоратӣ, молиявӣ ва иқтисодӣ. Гаравдиҳанда (мас., қарздиҳанда) ҳуқуқ дорад ба ивази амволи ба ихтиёри гаравгиранда гузоштаи худ, бо молу милк ва ё дигар арзише таъмини иҷрои уҳдадориҳоро талаб намояд (моддаи 364 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Дар сурати аз тарафи гаравгиранда қисман ё тамоман иҷро накардани уҳдадориҳо, гаравдиҳанда метавонад аз ҳисоби амвол ва ё воситаҳои ба гарав гузошташуда ба андозаи иҷро накардани уҳдадориҳои гаравгиранда пардохти арзиши моли гаравгирифташударо таъмин намояд. Дар баробари пардохти арзиши моли ба гаравгиранда додашуда, гаравдиҳанда метавонад, пардохти ҷубронпулӣ барои саривақт барнагардонидани амвол, хароҷоти судӣ ва дигар ҷубронпулиҳоро талаб намояд (моддаи 361 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Дар сурати иҷро нагардидани уҳдадориҳо аз тарафи гаравгиранда амвол ва ё воситаҳои молиявии ба гарав гузошташуда метавонанд ба ихтиёри гаравдиҳанда гузаранд ва ё бидуни ин амал иҷро гарданд (моддаҳои 377—378 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Яке аз шаклҳои Гарав дар муносибатҳои тиҷоратӣ-иқтисодӣ гарави амволи ғайриманқул мебошад (моддаи 362 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон), ки мутобиқи шартҳои он амволи ғайриманқул дар ихтиёри қарзгиранда (қарздор) мемонад, вале дар сурати аз тарафи қарзгиранда иҷро нагардидани уҳдадориҳои худ (мас., саривақт пардохт накардани арзиши амволи ғайриманқул), қарздиҳанда (кредитор) метавонад ҳуқуқи талаб ва ба даст овардани ин амволро пайдо кунад. Нигар низ Гарави воситаҳои ғайриманқул.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қисми II (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1999, № 12; 2002, № 4; қисми 1; 2006, № 4; 2009, № 12; 2010, № 7;
* Ҳуқуқи гражданӣ. Қисми I. Д., 2007;
* Ҳуқуқи гражданӣ. Қисми II. Д., 2007.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳуқуқ
Гурӯҳ:Иқтисод
Исмоил Исмоилов

**Исмоил Исмоилов** (*Исмоилов Исмоил Давлатёрович*; бештар маъруф ба **Master Ismail** ва **M.One**; тав. 8 августи 1985, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — овозхон, рэпсарои маъруфи тоҷик, мудири иҷроияи ширкати «Ҳаматарафа».

## Зиндагинома
Исмоил Исмоилов 15 августи соли 1985 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Аз кӯдакӣ ӯ ба мусиқӣ алоқа дошт, зеро бародарони бузургтараш низ навозанда буданд.

Ӯ ба маҳзи шунидани Bad Balance дар соли 1997, ояндаи худро дар олами мусиқӣ дид ва аз он замон ӯ ба қофиянависӣ ва эҷоди мусиқии рэп шурӯъ кард.

## Рэпсароӣ
Аввалин қадамҳои ҷиддиро дар солҳои дури 1999 бо треки «Парвина» оғоз намуда буд, аммо эҷоди ҳирфаиашро Исмоил маҳз сар аз соли 2004 медонад. Бо мурури замон ӯ маркази продюсерӣ кушод ва лейбли худро тасдиқ намуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рэпсароёни Тоҷикистон
Гаравгонгирӣ

**Гаравгонгирӣ** — ғасби гаравгон, яке аз ҷиноятҳои дорои хислати байналмилалӣ; тасарруф, ғасб ё боздошти ғайриқонунии шахс бо маҳрум намудани ӯ аз озодӣ ба мақсади маҷбур кардани тарафи сеюм (давлат, ашхоси дигар ва ё созмон) ба анҷом додан ё надодани амалҳои муайян.

Гаравгонгирӣ метавонад бо эълон доштани талаботе, аз қабили пешниҳод намудани нақлиёт барои берун баромадан аз ҳудуди давлат, талаби маблағи пулӣ ё имзо накардани ин ё он санад, бо роҳҳои гуногун (пинҳонӣ, ошкоро, зӯрӣ, фиреб ва ғайра) анҷом дода шавад. Г. ба амнияти ҷамъиятӣ, ҳаёт, саломатӣ, озодии шахсӣ ва дахолатнопазирии инсон хатар эҷод менамояд. Гаравгонгирӣ дар Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаи 181), Муоҳидаи Иттиҳоди Аврупо дар бораи мубориза бо терроризм (1977) ва муоҳидаҳои гуманитарӣ, аз қабили Муоҳидаи Женева аз 12 августи 1949 дар бораи ҳимояи аҳолии мулкӣ дар замони ҷанг ва протоколҳои иловагӣ ба он аз 8 июни 1977 ҳамчун ҷиноят дониста шудааст.

## Нигаред низ
* Гаравгон

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 1998;
* Раҷабов С. А. Фарҳанги ҳуқуқи байналмилалӣ. Д., 2012;
* Буше-Сольнье Ф. Практический словарь гуманитарного права/ Перевод с французского Е. Кирпичниковой. М., 2004;
* Pietro Verri. Dictionary of the International Law of Armed Conflict. Geneva, 1992.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гарави вексел

**Гарави вексел** — шакли иҷрои уҳдадориҳо, ки бештар дар фаъолияти бонкҳо истифода мегардад.

Бонкҳо ҳангоми бастани шартномаҳо барои гирифтани қарз аз мизоҷони боэътимод иҷрои талаботи махсусро ба миён намегузоранд. Нисбат ба қарзгирандагони боэътимод, корхонаҳо ва муассисаҳои алоҳида, ки бори аввал қарз мегиранд, тартиби дигари муносибатҳои қарзиро истифода менамоянд. Яке аз навъҳои кафолати баргардонидани қарз гарави вексел мебошад. Вексел (коғази қиматнок) аз дорандаи он ба бонк ба тамом нагузашта, муваққатан ҳамчун воситаи замонати қарз ба ихтиёри бонк мегузарад. Пас аз ба охир расидани муҳлати қарз, қарзгиранда уҳдадор аст, бозгашти онро таъмин намояд ва фоизи онро пардозад. Пас аз баргардонидани маблағҳои қарзӣ векселҳо ба соҳибонашон баргардонида мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Оймаҳмадов М., Раҳимов Ш., Раҳматова Г. Фарҳанги истилоҳоти байналмилалии бонкдорӣ (русӣ-англисӣ-тоҷикӣ). Д., 1999;
* Раҳимзода Ш. Муомилоти пулӣ ва қарз. Д., 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бонкдорӣ
Гарави воситаҳои ғайриманқул

**Гарави воситаҳои ғайриманқул** (Ипотека) — навъи гараваст, ки молу милки ба гарав гузошташуда дар истифодаи гаравдеҳ ва ё шахси сеюм боқӣ мемонад. 

Предмети гарави воситаҳои ғайриманқул корхонаҳо, иморатҳо, бино, иншоот, манзили иқоматӣ (квартираҳо) дар биноҳои бисёрҳуҷра, воситаҳои нақлиёт ва дигар молу милке, ки аз муомилоти гражданӣ гирифта нашудааст, буда метавонад (моддаи 362 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Молу милке, ки таҳти гарави воситаҳои ғайриманқул қарор дорад, ба гаравгир дода намешавад (моддаи 367 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Шартномаи гарави воситаҳои ғайриманқул бояд дар шакли хаттӣ баста ва аз ҷониби идораи нотариалӣ тасдиқ карда шавад (моддаи 368 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). Ҳангоми гарави воситаҳои ғайриманқул, мас., корхона ҳуқуқи гарав ба тамоми молу милки манқул ва ғайриманқули ба он дохилшаванда, мас., ҳуқуқи талаб кардан ва ҳуқуқи истисно, аз ҷумла ҳуқуқе, ки дар давраи гарави воситаҳои ғайриманқул ба даст оварда шудааст, агар дар қонун ва ё шартнома тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад, пайдо мекунад (моддаи 369 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон). гарави воситаҳои ғайриманқул дар фаъолияти бонкҳо васеъ истифода мешавад. Дар аксари кишварҳо мақомоти ҳукуматӣ моликияти шаҳрвандонро ба қайд гирифта, масъалаҳои ба гарав мондани онҳоро назорат ва идора менамоянд. Мас., ҳангоми ба гарав қабул кардани хонаи шаҳрванд ё бинои корхона бонк ба сохтори дахлдори ҳукумати маҳаллӣ муроҷиат мекунад. Агар ин моликият ба гарав гузошта шуда бошад ё онро ҳабс карда бошанд, сохтори ҳукуматӣ барои дубора ба гарав гузоштани он иҷозат намедиҳад. Дар сурати аз тарафи соҳиби воситаҳои ғайриманқул (шахси воқеӣ ва ё ҳуқуқӣ) иҷро накардани уҳдадориҳои ба зимма гирифташуда амволи ғайриманқул дар музояда ба фурӯш бароварда шуда, баргардонидани қарз таъмин карда мешавад.

## Нигаред
* Риелтор
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қисми II (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1999, № 12; 2002, № 4, қисми 1; 2006, № 4; 2009, № 12; 2010, № 7;
* Раҳимзода Ш. Муомилоти пулӣ ва қарз. Д., 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бонкдорӣ
Гарави воситаҳои пулӣ

**Гарави воситаҳои пулӣ** — яке аз шаклҳои маъмули гарав дар фаъолияти тиҷоратӣ ва иқтисодии ҷаҳонӣ.

Моҳияти чунин шакли муносибати иқтисодӣ аз таъмини назорати қарздиҳанда (кредитор) бар фаъолияти тиҷоратӣ ва иқтисодии қарздор (қарзгиранда) мебошад. Дар асоси шартнома қарздиҳанда метавонад аз болои воситаҳои пулии ба суратҳисоби қарздор дохилшаванда назорат карда, бо ин роҳ иҷрои уҳдадориҳои шарики худро таъмин намояд. Маблағи пулие, ки предмети гарав аст, дар ҳисоби депозити бонк ё идораи нотариалӣ нигоҳ дошта мешавад ва фоизе, ки ба ин маблағ зам мегардад, ба қарздеҳ тааллуқ дорад (моддаи 62 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қисми II (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1999, № 12; 2002, № 4, қисми 1; 2006, № 4; 2009, № 12; 2010, № 7.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ицтисод
Гарави интихоботӣ

**Гарави интихоботӣ** — маблағе, ки номзад ба вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пеш аз бақайдгирӣ ва баъди аз тарафи комиссияи ҳавзавии интихобот муайян намудани мувофиқати ӯ ба талаботи Сарқонун ва Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз маблағи шахсии худ ба суратҳисоби Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ мегузаронад.

Ҳаҷми гГарави интихоботӣ ба миқдори 100 (дусад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо муайян карда шудааст. Гарави интихоботии номзад дар сурати интихоб шуданаш ба вакилии Маҷлиси намояндагон ба ӯ баргардонида мешавад. Ҳангоми бекор кардани қарори бақайдгирии номзад ва ё интихоб нашудани номзад ба вакилии Маҷлиси намояндагон гарави интихоботӣ баргардонида нашуда, ба буҷаи ҷумҳурӣ мегузарад.

Ҳизбҳои сиёсие, ки рӯйхати номзадҳоро ба вакилии Маҷлиси намояндагон дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ пешниҳод намудаанд, баъд аз санҷиши мувофиқ будани номзадҳо ба талаботи Сарқонун ва қонуни мазкур аз тарафи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, аз маблағи худ ба суратҳисоби Комиссияи мазкур мутаносибан ба ҳар номзади пешниҳодшуда ба миқдори 200 (дусад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо гарави интихоботӣ мегузаронанд. Гарави интихоботӣ дар сурати аз тарафи ҳизби сиёсӣ гирифтани на камтар аз панҷ дарсади овозҳои интихобкунандагони дар овоздиҳӣ иштироккарда ба ҳизби сиёсӣ баргардонида мешавад. Дар ҳама ҳолатҳои дигар гарави интихоботӣи ҳизби сиёсӣ баргардонида намешавад ва ба буҷаи ҷумҳурӣ мегузарад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гарави қарз

**Гарави қарз** — шакли таъмини уҳдадориҳои қарзӣ дар байни қарздиҳанда ва қарзгиранда.

Муносибатҳои қарзӣ ҳамкории ду тарафро ҳангоми шиносшавии қарздиҳанда бо фаъолияти қарзгиранда, муайян кардани шартҳо ва имзо намудани шартномаи қарз, ба ихтиёри тарафи дигар вогузор намудани маблағҳои пулӣ, назорати истифодаи мақсаднок ва саривақт баргардонидани қарзу иловапулиро дар бар мегирад. «Гарави қарз» дороиҳои қарзгиранда (мас., хонаи он), замонатнома ё кафолатномаи ҳукумат, бонкҳо ё корхонаҳои дигар буда метавонанд, ки қарздиҳанда онҳоро ҳамчун гарав қабул мекунад. Дар баробари ин қарздиҳанда масъалаҳои бозоргирии гарав, арзиши он, имконоти фурӯши он ҳангоми барнагардонидани қарз ва омилҳои дигари ба он вобастаро муайян менамояд. Ба ҳайси гарави баргардонидани қарз, қарздиҳанда метавонад бино, таҷҳизот, воситаҳои нақлиётӣ, коғазҳои амонат, ашёи хом, маҳсулоти нимтайёр ва амволи дигари қарзгирандаро қабул намояд. Мутобиқи шартномаи қарз қисме аз амволи ба гарав гирифташуда метавонад дар дасти қарздиҳанда ва қисми дигараш дар ихтиёри қарзгиранда боқӣ монда, дар раванди истеҳсолӣ ва тиҷоратӣ истифода гардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раҳимзода Ш. Муомилоти пулӣ ва қарз. Д., 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муомилоти пулӣ
Гаравгон

**Гаравгон** — шахсе, ки бо зӯр дастгир шудааст ё ба бадали пулу мол ё гузаштҳои сиёсӣ аз тарафи як нафар ё гурӯҳи одамон дар замони осуда нигоҳ дошта мешавад.

Барои ғасби гаравгон ё нигоҳ доштани шахс ба сифати гаравгон бо таҳдиди куштан ё расонидани зарар ба саломатии ӯ, ё минбаъд нигоҳ доштани ҳамин шахс бо мақсади маҷбур намудани давлат, ташкилотҳои байналмилалӣ, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ ё гурӯҳи шахсон ба иҷро ё худдорӣ намудан аз иҷрои ин ё он ҳаракат ҳамчун шарти озод кардани гаравгон ҷазои маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати аз 5 то 10 сол пешбинӣ шудааст. Ҳамин ҳаракат агар такроран аз ҷониби гурӯҳи шахсон, бо истифодаи зӯроварии барои ҳаёт ё саломатии инсон хавфнок, яроқ ё ашёи ба сифати яроқ истифодашаванда, нисбат ба шахси ноболиғ, зане, ки гунаҳкор ҳомила буданашро медонад, шахсе, ки гунаҳгор аз қарор доштани ӯ дар вазъияти оҷизона огоҳ бошад, бо нияти ғаразнок ё кирояи зархаридон, нисбат ба ду ва ё зиёда шахс анҷом дода шуда бошад, бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати аз 10 то 15 сол ҷазо дода мешавад. Агар гаравгон гирифтан аз ҷониби гурӯҳи муташаккил ё дар ҳолати ретсидиви махсусан хавфнок содир шуда бошад, аз беэҳтиётӣ боиси марги инсон ё дигар оқибатҳои вазнин гашта бошад, бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати аз 12 то 20 сол ҷазо дода мешавад. Шахсе, ки бо ихтиёри худ ё талаби мақомоти ҳокимият гаравгон-ро озод мекунад, агар дар ҳаракати ӯ таркиби ҷинояти дигар мавҷуд набошад, аз ҷавобгарии ҷиноятӣ озод карда мешавад (Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 181).

Гаравгон гирифтан ва одамрабоӣ, ки боиси маҳрумият, мушкилот, азобу кулфат, хавф ба ҳаёт ва тандурустии шахси ба гаравгон гирифташуда мегардад, аз ҷониби мақомоти босалоҳияти байналмилалӣ поймолсозии дағалонаи ҳуқуқи инсон дониста шудааст. гаравгон гирифтан як қатор принсипҳои аз тарафи Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон (1948) муайяншуда, аз ҷумла ҳуқуқ ба ҳаёт, озодӣ ва дахлнопазирии шахсият, озодӣ аз азобу шиканҷа, озодии рафту омад ва ҳимоя аз боздошти ғайриқонуниро халалдор мекунад. гаравгон гирифтан тибқи Конвенсияи байналмилалии зидди гаравгонгирӣ (1979) мамнӯъ аст. Моддаи 3 қ. 1 «b» ҳамаи Муоҳидаҳои Женева аз 12 августи 1949 ҳамеша ва дар ҳама ҷой ин кирдорро нисбат ба ашхоси пуштибонишаванда манъ мекунад.

## Нигаред низ
* Гаравгонгирӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 1998;
* Раҷабов С. А. Фарҳанги ҳуқуқи байналмилалӣ. Д., 2012;
* Буше-Сольнье Ф. Практический словарь гуманитарного права. / Перевод с французского Е.Кирпичниковой. М., 2004. 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муафҳумҳои ҳуқуқ
Гарави мол дар гаравхона

**Гарави мол дар [[гаравхона]]** (Ломбард) — шакли муомилоти пулӣ-молӣ.

Гаравхонаҳои дар асоси иҷозатнома (литсензия) фаъолиятдошта метавонанд аз шаҳрвандон молу мулки манқулеро, ки барои истифодаи шахсӣ, иҷрои уҳдадориҳо аз рӯйи қарзҳои кӯтоҳмуддат таъйин шудаанд, ба гарав гиранд. Шартномаи гарав бо додани чиптаи гарав аз тарафи гаравхона ба расмият дароварда мешавад. Молҳои ба гарав гузошташуда ба гаравхона супорида мешаванд. Гаравхона ҳуқуқ надорад моли ба гарав гузошташударо истифода барад ва ё аз худ намояд. Дар сурати гум шудан ва ё осеб дидани моли ба гарав гузошташуда зери таъсири ҳодисаҳои рафънопазир (ҳодисаҳои фавқулодаи табиӣ), масъулият ба уҳдаи гаравхона вогузор мегардад. Ҳангоми дар муҳлати таъйингардида иҷро нагардидани уҳдадориҳо аз тарафи гаравдеҳ гаравхона дар асоси иҷроварақаи нотариус метавонад пас аз як моҳ молро мутобиқи тартиби фурӯши молу милки ба гарав гузошташуда (бандҳои 3, 4, 6 ва 7 моддаи 379 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон) фурӯшад. Пас аз фурӯши моли ба гарав гузошташуда талаботи гаравхона нисбат ба гаравдеҳ (қарздор), новобаста аз кифоя будан ё набудани маблағи бадастомада барои пурра қонеъ кардани талабот, қонеъгашта ҳисоб мешавад (моддаи 387 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон).
## Нигаред низ
* Талабот
* Гардиши мол
* Гарави моли дар муомилотбуда

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қисми II (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. 1999, № 12; 2002, № 4, қисми 1; 2006, № 4; 2009, № 12; 2010, № 7;
* Райзберг Б. А., Лозовский Л. Ш., Стародубцева Е. Б. Современный экономический словарь. М., 2008.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муомилоти пулӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти иқтисодӣ
Гарави моли дар муомилотбуда

**Гарави моли дар муомилотбуда** — шакли иҷрои уҳдадориҳои тиҷоратӣ-молиявӣ.

Моли дар муомилотбуда ва ба гарав гузошташуда, моле ба ҳисоб меравад, ки дар ихтиёри гаравдеҳ боқӣ монда, ба ӯ ҳуқуқ дода шудааст, ки таркиб ва шакли табиии моли ба гарав гузошташуда (захираҳои мол, ашё, мавод, маҳсулоти нимтайёр, тайёр ва ғайра)-ро тағйир диҳад, ба шарте, ки арзиши умумии онҳо аз арзиши дар шартнома муайянгардидаи моли ба гарав гузошташуда, камтар набошад.

## Нигаред низ
* Гардиши мол
* Гарави мол дар гаравхона
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муомилоти пулӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти иқтисодӣ
Манзура Сайдуллоева

**Манзура Махкамовна Сайдуллоева** – омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, мудири кафедраи математикаи олӣ ва информатикаи Донишкадаи кӯҳию металургии Тоҷикистон, собиқ муовини ректор оид ба тарбия. Соли 2007 рисолаи номзадиро дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров дифоъ кард Бо медали «Хидмати шоиста» қадр ёфтааст. Соли 2020 аз бемории коронавирус даргузашт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Манзура САЙДУЛЛОЕВА. «ЧЕҲРАҲОИ МОНДАГОР» АЗ КУРУШИ КАБИР ТО АЛИИ ҲИморотДОНӢ
* Манзура САЙДУЛЛОЕВА. Муаррифгари мақоми ҷаҳонии миллати тоҷик 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Умедҷон Саъдуллоев

** Умедҷон Қудратуллоевич Саъдуллоев** (4 январи соли 1982, шаҳри Ваҳдат) — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи таърихи забон ва типологияи факултети филологияи  Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Умедҷон Саъдуллоев 4 январи соли 1982 дар  деҳаи Ромити ҷамоати деҳоти  Ромити шаҳри Ваҳдат таваллуд шуда, соли 2000-ум мактаби миёна, соли 2005 факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм кардааст.
Пас аз хатми донишгоҳ ба сифати муҳаққиқи коромӯз дар кафедраи таърихи забон ва типология ба фаъолият шурӯъ кардааст. Рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Хусусиятҳои луғавӣ ва маъноии «Футувватномаи султонӣ»-и Ҳусайн Воизи Кошифӣ» соли 2010 дифоъ намудааст.
Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ: солҳои 2008-2010 Раиси Шӯрои олимони ҷавони факултети филологияи ДМТ; солҳои 2010-2015 Раиси Шӯрои кураторони факултети филологияи ДМТ; аз соли 2015 то ҳол ҷонишини декани факултети филологияи ДМТ оид ба таълим мебошад. 
## Осор
Таҳия ва ба нашр омода намудани матни мукаммали «Футувватномаи султонӣ»-и Ҳусайн Воизи Кошифӣ. (бо ҳаммураттибӣ) – Душанбе, 2010. – 286 с; Вожаҳои муарраби тоҷикӣ дар «Қуръони маҷид». – Душанбе, 2011. – 56 с. (дастури таълимӣ); Муҳовараи тоҷикӣ-англисӣ-русӣ-арабӣ. (бо ҳаммуаллифӣ) -2012. – 183 с. (дастури таълимӣ); Хусусиятҳои луғавӣ ва маъноии «Футувватномаи султонӣ»-и Ҳусайн Воизи Кошифӣ. Душанбе, 2013. – 140 с. (монография).

## Пайвандҳо
* Роҳбарияти факултаи филологияи ДМТ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Муҳаммадёр Ҳайдаров

**Муҳаммадёр Маҳмадумарович Ҳайдаров** (9 июли соли 1980, ноҳияи Шаҳринав) – номзади илми филология, дотсенти  кафедраи забони адабии муосири тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Муҳаммадёр Ҳайдаров 9 июли соли 1980 дар деҳаи Турбақалъа 4 (ҳоло Ваҳдат)-и ноҳияи Шаҳринав таваллуд шуда, соли 1997 мактаби миёна, соли 2001 факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси филолог-ҳуҷҷатнигор  аз рӯйи шакли таҳсили бакалавр ва соли 2003 ихтисоси забон ва адабиёти тоҷикро аз рӯйи шакли таҳсили магистр хатм карда, солҳои 2004-2008 дар шуъбаи ғоибонаи аспирантураи ДМТ таҳсил намудааст. Ӯ рисолаи номзадиашро соли 2015 дар зери роҳбарии профессор Ҳ. Маҷидов бо унвони «Калимаҳои услуби баланд дар забони адабии муосири тоҷик» ҳимоя кардааст.
Соли 2017 барои фаъолияти пурсамар дар соҳаи омӯзгорӣ бо “Ифтихорнома”- и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2019 бо “Ифтихорнома”-и вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст.
Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ: солҳои  2004 – 2007 танзимгари Маркази забони адабии муосири тоҷик (МЗАМТ)-и ДМТ ва баъд вазифаи ҳамоҳангсози Маркази омӯзиши забонҳо ва тарҷума;  соли 2016 раиси Шӯрои кураторони факултети филология; аз соли 2017 муовини декан оид ба тарбияи факултети филолигияи ДМТ мебошад. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Маҳмаддовуд Саломов

**Маҳмаддовуд Қаюмович Саломов**  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи таърихи забон ва типология Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Маҳмаддовуд Саломов Хатмкардаи ДМТ (1992), аспирантураи он (1994). Аз соли 1995 омӯзгори ҳамин донишгоҳ. Аз соли 1995 то соли 2000 ассистенти кафедраи таърихи забон ва типология.  Аз соли 2001 то инҷониб дотсенти ҳамин кафедра. Солҳои 1997-1999 муовини декани факултети филология оид ба тарбия, солҳои 2000-2004 муовини декани факултети филология оид ба таълим, солҳои 2004-2008 мудири кафедраи таърихи забон ва типология. Аз соли 2008 то инҷониб декани факултети филологияи ДМТ мебошад. Дар симпозиумҳои байналмилалӣ дар шаҳрҳои Теҳрон (2011) ва Боку (2012) иштирок кардааст.

## Осор
Ифодаи маҷоз дар ғазалиёти Ҳофизи Шерозӣ.-Душанбе, 2001.-138 с. (монография); Машқи хатти арабиасоси тоҷикӣ.-Душанбе: Пойтахт, 2012.-35 с. (дастури таълимӣ); Орифаи дарёдил (Маҷмӯаи мақолаҳо).-Душанбе:Пойтахт, 2013.-136 с. (мураттиб). 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Хуршед Камолов

**Камолзода Хуршед Маҳмадисоқ (Камолов Хуршед Маҳмадисоқович) **  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи таърихи забон ва типологияи факултети филологияи  Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
13-уми июни соли 1976 дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд ба дунё омадааст. Соли 1993 мактаби миёна, соли 1998 шуъбаи рўзонаи факултети филологияи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) ва соли 2007 шуъбаи рўзонаи аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм намудааст. Соли 2007 дар мавзуи “Ибораҳои изофӣ дар “Таърихи Табарӣ”-и Балъамӣ” рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. 

Камолзода Хуршед Маҳмадисоқ аз соли 1999 то имрӯз омӯзгори донишгоҳи мазкур аст. Аз соли 1999  ассистенти кафедраи таърихи забон ва типология, аз соли 2002 муаллими калон ва аз соли 2010 дотсени кафедраи мазкури ДМТ.   

Барои хизматҳои бенуқсон дар соҳаи маориф бо “Ифтихорнома”-и ДМТ, “Ифтихорномаи”-и Вазорати маориф ва илми ҶТ, нишони "Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон" қадрдонӣ гардидааст. 

Мавсуф ҳунари хушнависӣ дорад ва китоби дарсии “Алифбои арабии тоҷикӣ ва имлои он” (муаллиф Қосимова М. Н., 2002)-ро хаттотӣ намудааст. 

Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ: танзимгари Маркази омўзиши забонҳои ДМТ (2002-2009), мудири Маркази омўзиши забонҳои ДМТ (2009-2010), муовини декани факултети филологияи ДМТ дар самти масоили тарбиявӣ (2010-2015), раиси Кумитаи иттифоқи касабаи факултети филологияи ДМТ (2014-2022). Аз моҳи феврали соли 2022 то имрӯз мудири кафедраи таърихи забон ва типологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аст. 

## Осор
“Ибораҳои изофӣ” - монография (2011), Барномаи таълимии забони тоҷикӣ (барои забономӯзони хориҷӣ (2011), «Маҷмуаи саволномаҳои тестӣ барои дохилшавандагони макотиби олӣ» (бо ҳаммуаллифӣ) (2012), “Омўзиши хат ва имлои форсии классикӣ” (2015; 2021), "Машқи хатти арабиасос" (2015), "Муҳовараи тоҷикӣ-англисӣ-чехӣ" (бо ҳаммуаллифӣ (2017), "Машқи хатти настаълиқ" (2018), “Забони давлатӣ”. Китоби дарсӣ барои синфи 4-уми МТМУ таълимашон ба забони русӣ (бо ҳаммуаллифӣ (2018)), «Забони давлатӣ». Барои хонандагони синфи 4 таълимашон бо забони қирғизӣ (бо ҳаммуаллифӣ 2019)), «Забони давлатӣ». Барои хонандагони синфи 4 таълимашон бо забони туркманӣ (бо ҳаммуаллифӣ 2019)), “Забони давлатӣ”. Китоби дарсӣ барои синфи 4-уми МТМУ таълимашон ба забони ӯзбекӣ (бо ҳаммуаллифӣ (2019)), барномаҳои таълимӣ, бештар аз 40 мақолаи илмӣ. (дастури методӣ). 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гараж

**Гара́ж** () — утоқ ё ҷоест барои нигоҳ доштан ва баъзан таъмир кардани худрав, мотосикл ва дигар воситаҳои нақлиёт. Онро баъзан дар дохили манзил (ба ҷойи таҳхона, ошёнаи якум), паҳлуи он ё алоҳида берун аз хона ё ҳавлӣ (ба хусус дар наздикии хонаҳои бисёрошёна) месозанд. Гараж аксар вақт аз хишт, чӯб, блокҳои сементӣ, филиз сохта мешавад. Ҳоло барои сарфа кардани истифодаи замин гаражҳои умумии бисёрқабата месозанд ва қароргоҳи алоҳидаи воситаҳои нақлиётро ба иҷора медиҳанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гаражҳо
Гаравхона

**Гаравхона** (ломбард) — муассисаи кредитӣ, ки дар шакли пул бо мондани гарави амволи манқул қарз медиҳад.

Нишонаҳои пайдошавии муассисаҳои ломбардӣ ба садаи XI рост меоянд. Дар садаи XV муассисаҳои кредитии башардӯстона бо мақсади ба шахсони камбизоат додани қарзҳои бефоиз ва камфоиз, вале бо гарави амвол ташкил ёфтанд. Баъди чанд муддат дар шаҳрҳои Итолиё муассисаҳои ломбардӣ (ломбард аз номи вилояте дар Итолиё — Ломбардия гирифта шудааст) ба фаъолият оғоз намуданд. Дар Олмон аввалин ташкилоти ломбардӣ соли 1498 дар ш. Нюрнберг таъсис дода шудааст.

Барои нигаҳдошт дар гаравхона аз шаҳрвандон ашёи манқули дорои таъйиноти истифодаи шахсӣ қабул карда мешавад. Шартномаи нигаҳдошти ашё дар гаравхона бо додани расиди расмии нигаҳдошт аз ҷониби гаравхона ба расмият дароварда мешавад. Ашёи барои нигаҳдошт ба гаравхона супурдашаванда мувофиқи нархи чунин навъ ва сифати ашё, ки маъмулан дар савдо дар лаҳзаи супурдан ва қабули он дар маҳалли нигаҳдошт муқаррар шудааст, нархгузорӣ мешавад. Қонунгузорӣ гаравхона-ро вазифадор кардааст, ки ашёи барои нигаҳдошт қабулкардаашро ба маблағи умумии арзиши он суғурта намояд. Ҳангоми ашёро аз гаравхона нагирифтани соҳибаш гаравхона вазифадор аст онро се моҳ нигоҳ дорад, сипас метавонад ба фурӯш гузорад. Маблағи аз фурӯши ашё бадастомада барои нигаҳдошт ва дигар хароҷоти марбут ба гаравхона пардохт шуда, маблағи боқимонда ба соҳиби мол баргардонида мешавад. (Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон моддаҳои 378 ва 379).

Дар Тоҷикистон аввалин муассисаи ломбардӣ соли 2005 таъсис дода шуда, ҳоло зиёда аз 20 муассисаи ломбардӣ фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳуқуқи гражданӣ. Қисми II. Д., 2007;
* Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қисми II. Д., 2010;
* Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ. Д., 2012. Ҳ. Саидов.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муомилоти пулӣ
Шаҳристони Башрӯё

**Шаҳристони Башрӯё **( ) — номи шаҳристон дар устони Хуросони ҷанӯбӣ, воқеъ дар Эрон аст. Маркази ин шаҳристон, шаҳри Башрӯё аст. Аҳолии шаҳристони Бошрӯё дар соли 2016 26,064 нафар будааст.
## Нигаред
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Атласи Гиташенаси Устонҳои Эрон] ( *[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Атласи]*  *[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Гиташенаси Устонҳои Эрон]*)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Башрӯё
Гурӯҳ:Шаҳристонҳои Устони Хуросони ҷанӯбӣ
Дилмурод Ҳомидов

** Дилмурод Раҷабович Ҳомидов**  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи таърихи забон ва типология Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Узви Иттиҳодияи рӯзноманигорони Тоҷикистон, мудири Маркази омӯзиши забонҳои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Дилмурод Ҳомидов соли 1987 шомили факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон гардида, онро соли 1992 бо дипломи аъло (сурх) хатм намуд. Аз 1-уми сентябри соли 1992 то моҳи ноябри соли 1993 ба сифати муҳаққиқи коромӯзи кафедраи забони тоҷикӣ ифои вазифа намуда, солҳои 1993-1997 нахуст дар шуъбаи рӯзона ва сипас дар шуъбаи ғоибонаи аспирантура таҳсил кардааст. Соли 1999 дар мавзӯи «Таҳқиқи лингвистии топонимҳои водии Кешруд» рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст (Роҳбари илмӣ-узви вобастаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, доктори илмҳои филология, профессор М. Н. Қосимова). Аз соли 1995 омӯзгор ва аз соли 2001 дотсенти кафедраи таърихи забон ва типологияи факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Нигоштаҳои илмиву иҷтимоиаш дар саҳифаҳои матбуоти даврии Тоҷикистону Ӯзбекистон, Эрон ва берун аз ин кишварҳо ба забонҳои тоҷикӣ, форсӣ, русӣ ва ӯзбекӣ (бо алифбоҳои русӣ, англисӣ ва форсӣ) дарҷ гардидаанд. Ӯ аз соли 1997 узви Иттиҳодияи рӯзноманигорони Тоҷикистон буда, ба қалами ӯ беш аз 250 номгӯйи гузоришу лавҳа ва мақолаҳои оммавӣ мутааллиқанд. Ҳамчунин ӯ бунёдгузори саҳифаи тоҷикии ҳафтаномаи «Ғалаба» – и ноҳияи Китоби вилояти Қашқадарё (ҳоло «Китоб тонги», яъне «Субҳи Китоб») мебошад, ки дар солҳои 1991-1992 беш аз 100 шумораи ин рӯзнома маводи тоҷикӣ барои тоҷикони ноҳияи мазкур интишор намудааст.

## Осор
Топонимияи водии Кешруд.- Душанбе, 2002.-104 с. (монография) Дастури методӣ доир ба таълифи корҳои илмӣ аз забони тоҷикӣ.– Душанбе, 2004. – 86 с. (дастури методӣ); Шевашиносии тоҷик.– Душанбе, 2006. – 164 с. (дастури таълимӣ); Сарнавишти вожаҳо. – Душанбе, 2008. – 144 с. (Маҷмӯамақолот); Роҳнамо барои таълифи корҳои илмии донишҷӯён. – Душанбе, 2008.– 64 с. (дастури методӣ); Лафзи хуш дар ҷилва орад маънии гуфторро.–Душанбе, 2010.–144 с. Роҳнамо барои таҷрибаи шевашиносӣ.–Душанбе, 2010.–24 с. (дастури методӣ). Варгонза. – Душанбе, 2012. – 96 с. (очерки таърихӣ ва ҷуғрофӣ); Топонимика. – Душанбе, 2012.– 21 с. (барномаи таълимӣ);  Шевашиносӣ. – Душанбе, 2007, 2012. – 24 с. (барномаи таълимӣ). 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Грета Гарбо

**Грета Га́рбо** (, , Стокҳолм, Суэд — , Ню-Йорк, ИМА), дар хурдӣ **Грета Ловиса Густафссон** () — ҳунарпешаи амрикоии шведитабор.

## Зиндагинома
Солҳои 1922-24 дар Омӯзишгоҳи салтанатии театри драмаи Стокҳолм таҳсил кард. Соли 1922 дар кино қувва озмуд. Нахустин нақшҳои чашмрасро дар филмҳои «Достони Йеста Берлинг» (1924, Шветсия), «Паскӯчаи ғамзада» (1925, Олмон) офарид. Соли 1925 ба Ҳолливуд омад. Г. дар филмҳо тимсоли драматикии занони идеалиеро офарид, ки пур аз шӯру илмҳом ва ё дурафтодаву маҳзунанд (филмҳои «Селоб», 1926; «Ҷисм ва шайтон», 1927; «Муҳаббат», 1927; «Бонуи илоҳӣ», 1928). Бо зуҳури кинои овоздор, пас аз аввалин бозии муваффақиятомез дар филми «Анна Кристи» (1930), Г., ки садои дурушту ҷаззобе дошт, ночор дар мелодрамаҳо нақшҳои васвасаангез бозид («Илҳом»; «Барору нобарориҳои Сюзанна Ленокс»; «Мата Хари», ҳама — соли 1931; «Ту маро чӣ гуна мехоҳӣ», 1932). Ӯ эҳсоси печидаю ноаёни қаҳрамонони хешро дар филмҳои сабки классикӣ бо зарофату самимият бозӣ кардааст («Шоҳбону Христина», 1933; «Анна Каренина», 1935; «Хонуме бо дастагули камола», 1937). Соли 1941 аз саҳнаи кино рафт.

## Ҷоизаҳо
Барои саҳми шоистааш дар ҳунари кино бо ҷоизаи «Оскар» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Г. Гарбо // Киноведические записки. 1991. № 9;
* Дмитриева В. Г. Гарбо // Великие и неповторимые. М., 1993;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (2). М., 2008..

## Сарчашма
*
Гордо

**Гордо** (**Логу-ди-Гордо**, , *қад.* кӯли Бенокус ) — кӯл дар қисми шимолии Итолиё, дар доманаи кӯҳҳои Алп. 

Масоҳаташ 370 км², умқаш то 346 м, умқи миёнааш 136 м, баландиаш аз с. б. 65 м. Масоҳати ҳавзааш 2350 км². Гордо дар натиҷаи заминҷунбӣ ба вуҷуд омада, манбааш обҳои барфу пирях мебошад. Ба кӯл д.-и Сарка рехта, аз он д.-и Минчо (шохоби чапи д.-и По) ҷорӣ мешавад. Ҳавзаи баромадаш яхбандии тектоникӣ. Гордо калонтарин кӯли Итолиё, яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ба ҳисоб меравад. Киштигард аст ва дар он моҳидорӣ рушд кардааст. Аз Гордо равғанмоҳӣ, гулмоҳии итолиёӣ, шӯртан, налим, шӯрмоҳӣ шикор мекунанд. Дар соҳили кӯл осоишгоҳҳои Бардолино, Гарда, Сирмионе, Малчезине, Рива, Пескйера-дел-Гарда, Гарняно, Лимоне-сул-Гарда воқеанд. Дар канори Гордо боғи истироҳатии кӯдаконаи Гардаленди Итолиё, аквапарки (боғи обии) Canevaworld, чаҳорбоғи дилхушии Мувиленд ҷойгиранд. Аз сабаби дар байни марказҳои бузурги сайёҳӣ — Милан ва Венетсия воқеъ будани Гордо дар соҳилҳои он зуд-зуд шоубарномаҳо ва намоишгоҳҳои мӯди тарроҳони номдор баргузор мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Асадия

**Асадия** ( , ҳамчунин ба забони румӣ бо номи **Asadīyeh ** навишта шудааст)  - шаҳрест дар Шаҳристони Дармиёни, Устони Хуросони Ҷанубӣ, воқеъ дар Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 4612 нафар, дар 969 оила буд.  

## Сарчашмаҳо
* Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Башрӯё

**Башрӯё** ( , ҳамчунин ба забони румӣ бо номи **Boshrūyeh**  навишта шудааст) - шаҳр  ва маркази Шаҳристони Башрӯё дар ғарби Устони Хуросони Ҷанубӣ воқеъ дар Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи он 13,778 нафар, дар 3,638 оила буд.    

Башрӯё дар байни шаҳрҳои Фирдавс ва Табас дар сарҳади Дашт-и Кавир ҷойгир аст. Дар наздикии ин шаҳр, деҳаҳои кӯҳнае мавҷуданд, ки номашон Арекс, Раккеҳ, Коронд, Нейгенан ва Ғаниобод мебошанд. 

## Сарчашмаҳо
* Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Ниҳбандон

**Ниҳбандон** (   ҳамчунин ба забони румӣ бо номи  **Nehbandān ва Nahbandan;** ва **Neh** навишта шудааст)  - шаҳр ва маркази  Шаҳристони Ниҳбандон, устони Хуросони ҷанубӣ, воқеъ дар Эрон . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 15998 нафар, дар 3,817 оила буд.  Аксарияти мардум,  бо забони форсӣ бо гӯйиши форсии Неҳӣ сухан мегӯянд. 

## Сарчашмаҳо
* Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Муродилло Нуруллоев

**Муродилло Нуруллоев** (15 ноябри 1953, деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ, ҶШС Тоҷикистон — 23 сентябри 2018, Тоҷикистон) — и тоҷик, доктори илмҳои физикаю математика, профессор.

## Зиндагинома
Нуруллоев Муродилло 15 ноябри соли 1953 дар деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ дар оилаи деҳқон таваллуд шуда, мактаби миёнаро дар зодгоҳаш хатм намудааст. Баъди хатми мактаби миёна дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ адои хидмати Ватан намуда, сипас соли 1975 ба факултети физикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дохил шуда, ин боргоҳи илму маърифатро соли 1980 бо ихтисоси физика хатм намудааст.

## Фаъолияти корӣ
Фаъолияти кориашро соли 1980 ба ҳайси лаборанти калони кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ оғоз намудааст. Аз соли 1980 то соли 1997 дар вазифаҳои лаборанти калон (1980—1981), мудири лабораторияи таълимии факултети физикаи ДМТ (1981—1983), аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ (1983—1986), ходими илмӣ ва ходими калони илмӣ (1986—1990), муаллими калон, сипас иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ (1990—1993), докторанти кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ (1993—1996), муовини ректори ДМТ оид ба илм (1996—1997), сардори шуъбаи илм ва таъбу нашри Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997—2003), ҳамзамон дотсенти кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ (2000—2003), сардори шуъбаи аттестатсия, аккредитатсия ва иҷозатномадиҳии Хадамоти давлатии аттестатсионии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Аз соли 2003 то лаҳзаҳои охири ҳаёт дар вазифаи профессори кафедраи оптика ва спектроскопияи факултети физикаи ДМТ кор кардааст.

## Фаъолияти илмӣ
Баъд аз хатми шуъбаи аспирантура зери унвони «Межмолекулярные взаимодействия в жидком морфолине и его растворах по данным инфракрасной спектроскопи» соли 1987 рисолаи номзадӣ ва соли 2002 дар мавзӯи «Влияние замещения на спектроскопические и донорно-акцепторные свойства органических соединений различного класса» рисолаи докториашро ҳимоя намуда, муаллифи зиёда аз 150 мақолаю фишурдаи илмӣ, китоби дарсӣ ва васоиту дастурҳои таълимию методӣ мебошад, ки онҳо дар маҷаллаҳои ватанию хориҷӣ ба нашр расидаанд.

## Ҷоизаҳо
Муродилло Нуруллоев барои хидматҳои бисёрсола дар соҳаи илму маориф ва тарбияи ҷавонон бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» қадршиносӣ шудааст.

## Даргузашт
Муродилло Нуруллоев 23 сентябри соли 2018 аз олам даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Сароён

**Сароён** ( , ҳамчунин ба забони румӣ бо номи  **Sarāyān**, **Sarā’īān** ва **Sīryān  навишта шудааст)**  - шаҳр  ва маркази  Шаҳристони Сароён, Устони Хуросони Ҷанубӣ воқеъ дар Эрон аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 11,098 нафар, дар 2,933 оила буд.  

## Сарчашмаҳо
* Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Табас

**Табас** (  , инчунин ба забони румӣ чун**Ṭabas тарҷума шудааст** ; қаблан **Golshan**,  - шаҳр  ва маркази  Шаҳристони Табас,  Устони Хуросони Ҷанубӣ, воқеъ дар Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2011, шумораи аҳолии он 35,150 нафар   дар 9,903 оила буд.  

## Сарчашмаҳо
* Шумораи аҳолии шаҳрҳои Эрон

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Шаҳринисо Раҳимова

**Раҳимова Шаҳринисо Содиқовна **(8 октябри 1960 — 30 июли 2021)  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Раҳимова Шаҳринисо Содиқовна  факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченкоро соли 1981 бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1981-84 ассистенти кафедраи МТИ филиали Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко дар ш. Қӯрғонтеппа (ҳоло Бохтар), солҳои 1984-87 аспиранти кафедраи забони тоҷикии ИДПД ба номи Т. Г. Шевченко ва то соли 1992 муаллимаи калони факултети филологияи Донишгоҳи давлатии шаҳри Қӯрғонтеппа ба номи Носири Хусрав. Аз соли 1993 то соли 2003 дар кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият намудааст. Аз соли 2003 инҷониб дар кафедраи забони тоҷикии ДМТ ба сифати дотсент  фаъолият дорад.

Соли 1992 дар мавзӯи «Диалектизмҳо ва хусусиятҳои услубии истифодаи онҳо дар адабиёти бадеӣ» рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Муаллифи 1 монография, 2 дастури таълимӣ ва 20 мақолаи илмӣ мебошад.

## Осор
Забони тоҷикӣ (дастури таълимӣ барои донишҷӯёни факултети геология). –Душанбе, 2009; 
Забони тоҷикӣ (дастури таълимӣ барои донишҷӯёни шуъбаи ғоибонаи факултетҳои ғайрифилологӣ). –Душанбе, 2012; 
Диалектизмҳо ва хусусиятҳои услубии истифодаи онҳо дар адабиёти бадеӣ (монография). – Душанбе, 2013.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Ҳуснигул Талбакова

**Ҳуснигул Талбакова  **  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. 
## Зиндагинома
Талбакова Ҳуснигул аз соли 1966 то соли 1967 – лаборанти кафедраи забони тоҷикӣ. Солҳои 1967-1972 ассистенти кафедра. Солҳои 1973-1976  аспиранти кафедраи забони тоҷикӣ.
Соли 1978 Ҳимояи рисолаи номзадӣ дар мавзӯи «Хусусиятҳои лексикӣ ва фразеологии  «Маъвои дил»-и Р. Ҷалил». Аз соли 1983 то ҳол дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикӣ. Дар давоми фаъолияти  илмии омӯзгорӣ зиёда аз 70 мақола ва барои донишҷӯён маводи илмию методии худро дар саҳифаҳои маҷаллаву рӯзномаҳо ва маҷмӯаҳои илмӣ ва илмиву оммавӣ ба табъ расонидааст.  Дорандаи нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», медалҳои «Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон»,  «Шарафи модарӣ» ва инчунин чандин ифтихорномаҳои  ҷумҳуриявӣ ва донишгоҳӣ мебошад.

## Осор
* Лексикаи забони адабии тоҷик.- Душанбе, 1977, бо ҳаммуалифӣ.  
* Вожашиносии забони адабии тоҷик.- Душанбе: 1999.- 101 с. (бо ҳаммуалифӣ).  
* Луғати антонимҳои забони  адабии тоҷик.- Душанбе, 2000, 101 с.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Подшоҳии Муттаҳидаи Британияи Кабир ва Ирландия

**Подшоҳии Муттаҳидаи Британияи Кабир ва Ирландия** — 

## Эзоҳ

Q174193
Маъбуд Муслимов

**Маъбуд Умедхоҷаевич Муслимов** —  забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1979), дотсенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Муслимов Маъбуд  хатмкардаи шуъбаи арабии факултети шарқшиносии ДМТ (1995), аспирантураи ДМТ (2000). Аз соли 1996 омӯзгори ҳамин донишгоҳ. Соли 2006 таҳти унвони «Воҳидҳои фразеологии забони адабии муосири тоҷик бо унсурҳои луғавии арабӣ» рисолаи номзадиашро дифоъ намудааст.
Соли 2007 муаллими калони  кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологӣ ва аз соли 2011 то ҳол дотсенти кафедраи мазкур. Муаллифи 1 монография, 3 дастури таълимӣ ва зиёда аз 20 асару мақолаи илмӣ-методӣ ва оммавӣ мебошад.

## Осори илмӣ
Воҳидҳои фразеологии забони адабии муосири тоҷик бо унсурҳои луғавии арабӣ.– Душанбе, 2009; 
Забони тоҷикӣ  (Замимаи китоби дарсӣ барои донишҷӯёни факултетҳои геология ва кимиё). – Душанбе: «ЭР-граф», 2009 (ҳаммуаллиф); 
Маҷмӯаи саволҳои тестӣ аз фанни забони тоҷикӣ. –Душанбе, 2009 (ҳаммуаллиф); Забони тоҷикӣ (китоби дарсӣ барои донишҷӯёни факултети кимиё).–Душанбе, 2012 (ҳаммуаллиф).
  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Содиқ Қурбонов

**Содиқ Қурбонов** – забоншинос, доктори илмҳои филологӣ (2024), профессори кафедраи забони тоҷикӣ ва усули таълими забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2025).

## Зиндагинома
Содиқ Қурбонов хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1996). Соли 1998 муҳаққиқ-коромӯзи кафедраи таърихи забон ва типологияи ДДТ. Хатмкардаи аспирантураи ДМТ (2003). Соли 2001-2003 ассистенти кафедраи хат ва матни форсии тоҷикии ДМТ, соли 2004 муаллими калон ва соли 2007 дотсенти кафедраи забони тоҷикӣ барои ихтисосҳои ғайрифилологӣ. Аълочии маорифи Тоҷикистон (2016). Соли 2004 таҳти унвони «Ибораҳои исмӣ дар лаҳҷаҳои Бойсун» рисолаи илмиашро дифоъ намудааст. Муаллифи 2 монография, 18 дастури таълимӣ ва беш аз 100 асару мақолаҳои илмӣ-методӣ ва оммавӣ мебошад. Дар мавзуи «Таҳқиқи муқоисавии калимаҳои хоси шева дар лаҳҷаҳои тоҷикони Сурхондарё ва шеваи ҷанубии забони тоҷикӣ» соли 2024 рисолаи докториашро дифоъ кардааст.

## Осори илмӣ
* Лаҳҷа-нумуи дигари забони куҳан. – Душанбе: «Оила», 2008.– 189 с.  (монография);
* Калимаҳои ташдиддор – Душанбе: Нашриёти «ЭР-граф», 2009. –60 с.
* Ҳафт муъҷизаи олам. – Душанбе: Нашриёти «ЭР-граф», 2009.– 42 с.
* Маҷмуаи саволҳои тестӣ аз фанни забони тоҷикӣ. –Душанбе: Нашриёти «ЭР-граф», 2009.– 127 с.
* Луғатномаи  ҳарфи «ӯ» – Душанбе: Нашриёти ЭР-Граф, 2009.– 49 с.
* Забони тоҷикӣ (дастури таълимӣ барои факултетҳои физика ва риёзӣ). –Душанбе: «ЭР-граф», 2010. – 210 с. (ҳаммуаллиф);  
* Таълими қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ. – Душанбе: «Баҳманруд», 2012. – 133 с. (ҳаммуаллиф).
* Афсонаҳои беҳтарин.–Душанбе: «ЭР-граф», 2017. – 102 с.
* Забони тоҷикӣ (китоби дарсӣ барои гурӯҳҳои русӣ). – Душанбе: «ЭР-граф», 2016. – 322 с.(ҳаммуаллиф);
* Номҳои тоҷикӣ.–Душанбе: «ЭР-граф», 2017. – 86 с.
* Забони давлатӣ (китоби дарсӣ барои хонандагони синфи 3).– Душанбе: "Маориф", 2018.–185 с.
* Табрикнома. – Душанбе: Нашриёти «Эр-Граф», 2017.– 92 с. 
* Эссе (раҳнамо барои дохилшавандагони макотиби олӣ). – Душанбе: Нашриёти Баҳманруд, 2018.– 73 с. 
* Луғати мунтахаби калимаҳои хоси шева. – Душанбе: «Эр-Граф», 2018.–130 с.
* Сухани бузургон.– Душанбе, 2019.–84 с.
* Ҳуҷҷатнигорӣ. – Душанбе: «ЭР-граф», 2019.– 123 с. (ҳаммуаллиф);
* Луғати мухтасари умумиистеъмолии русӣ–тоҷикӣ ва чинӣ.–Душанбе, 2020.– 40 с.
* Калимаҳои хоси шева ва роҳҳои ташаккули он.–Душанбе, 2022.– 432 с.
* Забони тоҷикӣ (китоби дарсӣ барои донишҷӯёни соҳаи сайёҳӣ).–Душанбе, 2025.– 224 с.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Сафаргул Ҳалимова

**Сафаргул Ҳалимова **  — номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи таърихи забон ва типология Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. 
## Зиндагинома
Сафаргул Ҳалимова хатмкардаи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) (1990) ва аспирантураи он (1997). Аз соли 1997 то имрӯз дотсенти кафедраи таърихи забон ва типология Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Аз соли 1998  ассистенти кафедра, аз соли 2002 муаллими калон ва аз соли 2004 дотсенти кафедраи таърихи забон ва типологияи ДМТ.  Дар давоми фаъолияти илмию омӯзгорӣ осори илмию методиаш дар саҳифаҳои рӯзнома, маҷмӯаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ нашр гардидаанд.

## Осор
* Шеваи корбурди як вожа дар ғазалиёти Сайидо//Адаб, 1997, №1-3, саҳ. 7-13. 
* Лексикаи меъморӣ ва бинокорӣ дар осори Сайидо//Забон – рукни тоат, Д. 2002, саҳ. 136-144.  
* Барномаҳои таълимӣ аз фанҳои Таърихи забони адабӣ (2012), Забоншиносии равонӣ (2012).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо