Ҳанг

thumb|right|Намоди стандарти НАТО барои ҳанг

**Ҳанг** () — ягоне тактикӣ ва идориву иқтисодӣ дар шохаҳову зершохаҳо ва ягонҳои вижаи нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон аст, ки хурдтар аз гунд буда ва маъмулан аз ду – чаҳор гурдон ташкил мешавад; полк.

## Решашиносӣ

Истилоҳи «***ҳанг***» бо равиши *пасинсозӣ* () аз вожаи «***[[сарҳанг]]***» ( аз  «*сар*» + √*θang*- «*кашидан*; *ҳанҷидан*, *оҳехтан*») сохта шудааст. «*Сарҳанг*» дар дастнавиштаҳои суғдӣ, ки аз садаҳои VIII — X милодӣ боз мондаанд, «*srδ’nk; srδnng; srϑng*» навиштаву [*sarθang*] хонда мешуда ва маънояш «*фармондеҳ, сардор, сарҳанг, сарвар*» будааст. Дар порсии миёна низ «*sarhang*» ‘*сардор*, *фармондеҳ*’ буда ва ин маъниро дар форсии дарӣ низ нигаҳ доштааст. Дар сипоҳи Сомониён ва Ғазнавиён *сарҳанг* сардору фармондеҳи *фавҷ* — бахше аз лашкарро мегуфтанд. Аз ин рӯ, аз дер боз «*сарҳанг*»-ро сохташуда аз ду вожа – «*сар*» (‘*сардор*’) + «*ҳанг*» ( «*сипоҳ*, *лашкар*» >  «*нерӯ*, *зӯр*») шумурдаанд. Чунончи, фарҳанги «*Ғиёсу-л-луғот*», ки дар соли 1826 милодӣ навишта шудааст, ба нақл аз фарҳангу вожаномаҳои куҳантари «*Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ*» (1608), «*Бурҳони Қотеъ*» (1652), «*Фарҳанги Рашидӣ*» (1654), «*Баҳори Аҷам*» (1739), «*сарҳанг*»-ро чунин таъриф кардааст: «*Кӯтвол ва ваҷҳи тасмия он, ки *'сар** ба маънии **сардору амир** ва **ҳанг** ба маънии **сипоҳ***». «''Фарҳанги Онандроҷ''» низ, ки дар соли 1888 дар Ҳинд таълиф шудаву яке аз беҳтарин фарҳангҳои форсӣ аст, дар таърифи «''сарҳанг''» овардааст: «''сардору пешрави лашкару сипоҳ, чи '''ҳанг''' ба маънии '''сипоҳ''' низ омада''». Ҳамин таъриф дар «''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''» низ оварда шудааст.

''Фарҳангистони Эрон'' бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' дар соли 1935 «***ҳанг***» ва «***сарҳанг***»-ро ҷойгузини истилоҳоти арабии «***фавҷ***» ва фаронсавии «''кулунел''» ( > ) ва «''режимон''» ( > ) кард. «'''Ҳанг'''» дар «''[[Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ]]''» низ ба маънои «''сипоҳ, лашкар, полк''» оварда шудааст. Аз ин рӯ, истилоҳоти «''ҳанг''» ва «''сарҳанг''» барои ҷойгузин кардани вомвожаҳои русии «''полк''» ва «''полковник''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд.

== Пешина ==

''Ҳанг'' ҳамчун [[Ягони низомӣ|ягони размӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳ]]и [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо|Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву «''ҳазора''» () номида мешуда ва онро [[Сарҳанг|«''ҳазорабад''»]] () фармондеҳӣ мекард. ''Ҳазора'' аз 10 [[Вашт|сада]] () ташкил мешуд ва 1 000 сарбозро дар бар мегирифт. Ҳар ҳазора ё ҳанг барои худ [[дирафш]] () дошт. Аз ин рӯ, дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд, ''ҳазора'' «***дирафш***» () ном гирифта ва сардори он [[Сарҳанг|«***дирафш-солор**'»]] () хонда мешуд. Дар сипоҳи Сосониён (224 — 651) низ ҳамин радабандӣ ва номгузорӣ ба кор мерафта, вале ҳар *дирафш* аз ду *[[вашт]]* () ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбозро дар бар мегирифт.

Дар паи шикасти шоҳаншоҳии Сосониён аз мусулмонон ва густариши ислом дар Эронзамин, арабҳо бархе аз истилоҳоти низомии эрониро вом гирифтанд ва бархеро низ бо истилоҳоти арабӣ ҷойгузин карданд. Чунончи,  аз ,  аз  ва  аз  (*пиёда*) вом гирифта шудаанд, вале «*дирафш*» ҷояшро ба «*фавҷ*» () додааст.

Бархе аз истилоҳоти низомии порсии миёна дар сипоҳи Сомониён (819 — 999) низ ба кор мерафтанд, ки бузургвор Фирдавсӣ онҳоро дар «Шоҳнома» овардааст. Чунончи, сарфармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳи Сомониён «*[[сипаҳсолор]]*» () ва фармондеҳи фавҷ «*[[сарҳанг]]*» () номида мешуданд. *Сарҳанг* ҳамакнун яке аз дараҷаҳои афсарӣ дар Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон ва баробар бо *полковник* дар Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Артиш