open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бист боб дар маърифати тақвим

«**Бист боб дар маърифати тақвим**» — рисолаи риёзидон ва мунаҷҷими форс-тоҷик Низомуддин Абдул­алӣ ибни Муҳаммад ибни Ҳусайни Бирҷандӣ дар солшу­морӣ, тақвим ва аҳкоми нуҷум.

«Бист боб дар маърифати тақвим»-ро муаллиф с. 883 ҳ. қ. (1478) навиштааст; бо номҳои «Мухтасар дар маърифати тақвим» ва «Рисола дар маърифати тақвим» низ ёд мешавад.

## Бобҳо
«Бист боб дар маърифати тақвим» аз чунин бобҳо иборат аст: 
# «Дар маърифати ҳисоби ҷуммал»
# «Дар маърифати айёми асо­беъ ва таърихи машҳур»
# «Дар маърифати буруҷ, кавокиб ва тақовими эшон»
# «Дар маърифати сайри кавокиб, раҷъат ва истиқомати эшон»
# «Дар маъри­фати майли Офтоб, арӯзи кавокиб ва ҷувзаҳароти эшон»
# «Дар маърифати соот, ғоити ирти­фоъ, залл ва нисф-ун-наҳор»
# «Дар маърифати назар, танозир, муҷосада, интикос, таҳ­вил ва акс»
# «Дар маъри­фати шараф,  ҳу­бути кавокиб, авҷот ва ҳазизоти эшон»
# «Дар маъри­фати толеи иҷти­моъ,  истиқбол ва ҷузъи эшон»
# «Дар маъри­фати нутоқот, зуҳур, хафои мутаҳаййира ва руъяти аҳла»
# «Дар маърифати интиқолоти Қа­мар, мумо­заҷот ва ҳолоти ӯ»
# «Дар маърифати манозили Қамар ва сооти буст»
# «Дар маърифати авқоти салот ва иртифои самти қиб­ла»
# «Дар маърифати таъ­рихи хи­то­иён»
# «Дар маъ­­ри­фати завоиде, ки дар тақвим оранд»
# «Дар маъри­фати аҳволи буруҷ, арбоби мусалласот, аҳволи кавокиб ва арбоби соот»
# «Дар маъри­фати хутути кавокиб»
# «Дар маърифати буюти ду­воздаҳ­гона, мадлулоти кавокиб ва мансуботи эшон»
# «Дар маъ­рифати аҳволи анзор ва он чи бад-он монад»
# «Дар маърифати усуле, ки дар ихтиёрот ба кор ояд»

Дар бобҳои рисола маъ­лумот оид ба тақвимҳо, бурҷ­­ҳо, бурҷҳои дувоздаҳгона, арз ва баландии ситораву сай­ёрагон, ҳодиса ва истилоҳоти нуҷумӣ (сайр, раҷъат, исти­қомат, истиқбол, шараф, ҳубут, авҷ, майл, иртифоъ, таҳ­вил, муҷосада, назар, танозир ва ғайра) оварда шудаанд. Яке аз шарҳҳои машҳур ба ин рисоларо Музаффар ибни Му­ҳаммадқосими Гунободӣ (ваф. пас аз с. 1615) дар с. 1596 навишта ба шоҳ Аббоси I Сафавӣ (1571–1629) тақ­дим кардааст. Нусхаҳои зиёде аз ин рисола дар китоб­хонаҳои Эрон ва кишварҳои дигар мавҷуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Матвиевская Г. П., Розенфельд Б. А. Математики и астрономы мусульманского средневековья и их труды (VIII–XVII вв.). М., 1983;
* دانشنامۀ جهان اسلام. ج۵.تهران، ۱۳۷۸

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Бистрая почта

**Бистрая по́чта** (почтаи зудрас) — шабакаи интиқоли маблағ.

Шабакаи байналмилалии Бистрая почта интиқоли маблағҳоро дар байни давлатҳои Россия, Озарбойҷон, Арманистон, Белоруссия, Гурҷистон, Қирғизистон, Молдова, Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Украина анҷом медиҳад. Нуқтаҳои интиқоли маблағи Бистрая почта зиёда аз 8 ҳазор аст. Шабакаи Бистрая почта бесуроға буда, онро метавон дар ҳама гуна нуқтаҳои бонкӣ дарёфт кард. Мизони (тарофаи) институтиқоли маблағи Бистрая почта аз ҳама пасттарин буда, ҳамагӣ 2 дарсадро ташкил медиҳад. Асъори интиқолӣ: рубли русӣ, доллари ИМА ва дар бархе аз кишварҳо евро. Пардохти маблағи комиссионӣ аз ҷониби фиристанда сурат мегирад. Амалиёти инти­қол дар муддати ҳамагӣ 10 дақ. анҷом меёбад. Барои фиристанда донистани танҳо ном ва номи падари гиранда кофист. Дар минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон шабакаи Бистрая почта ба таври васеъ фаъолият дорад. 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои почта
Битиқчашма

**Битиқчашма́** — чоҳест дар доманаи ҷанубу ғарбии қкӯҳи Боботоғ, ки дар қарибиҳояш тасвирҳои рӯйи санг ёфт шудаанд.

Нақшҳои рӯйи оҳаксанг бо рангҳои сиёҳу зарду сурх кашида шуда, онҳоро аввал (1948) Г. В. Пар­фёнов, баъдан акад. А. П. Окладников (1953) таҳқиқ намудаанд. Дар байни суратҳо тасвири ҳайвонот, тиру камон, шамшери каҷ, корд ва ғ. ба назар мерасанд. Дар чанд расм манзараи шикор ва бодиягардӣ акс ёфтааст. Аломатҳои бисёри гуногуне ҳастанд, ки Г. В. Парфёнов онҳоро рамзи офтобу моҳ тафсир додааст. Дар атрофи чоҳ порчаҳои оташбарг, белчаҳо, нуклеусҳо (сангҳои ба шакл­ҳои гуногун тарошидашуда, ки барои шикор, кандани пӯсти ҳайвони шикоршуда ва амсоли инҳо истифода мегардиданд) дучор мешаванд, ки тақр. ба давраи мезолит тааллуқ доранд. 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Чоҳҳо
Битовнит

**Битовни́т** — (Ca,Na)[Al(Al,Si)Si2O8], плагиоклази нисбатан тоза, ки каме ғаши зарраҳои албитӣ ва кислотаҳои кремнийгӣ (45 — 49 %) дорад; дар кислотаҳо ҳал мешавад, таркиб ва хосият­ҳояш ба лабрадор хеле монанд аст. Дар таркиби габбро, андезит ва ғайра вомехӯрад. Узви қатори изоморфии NaAlSi3O8 (албит) — CaAl2Si2O8 (анортит) буда, 70 — 90 % молекулаи анортит дорад.

Соли 1835 ба муносибати мавзеи бозёфт — шаҳраки Байтаун (ҳоз. Оттава) номгузорӣ шудааст. Одатан, намуди агрегатҳои сафед ва зарди донагиро дорад, баъзан дар шакли булӯрҳои нимшаффоф ва шаффофи зардча бо тобиши тилоӣ вомехӯрад. Беҳтарин намунаҳои битовнит коркард (суфтагарӣ) карда мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Минералҳои калсий
Гурӯҳ:Минералы натрий
Гурӯҳ:Силикатҳо (минералҳо)
Гурӯҳ:Санги қиматбаҳо
Битум

thumb|250px|Битуми моеъ, баргирифта аз нафт
**Би́тум** (аз  — зифти кӯҳӣ, нафт), **қир** — маҳсулоти сахт ё қатронмонанд, ки аз омехтаи карбогидридҳо ва маҳсули нитрогенӣ, оксигенӣ, сулфурӣ ва филизздор иборат мебошад.

## Хосият
Битум дар об ҳал намешавад, дар бензол, хлороформ, карбонати сулфур ва дигар ҳалкунандаҳои органикӣ пурра ё қисман ҳал мешавад; зичиаш 950—1500 кг/м³. Битум табиӣ ва сунъӣ мешавад. Битуми табиӣ маъдани муфиди органикӣ буда, асосаш карбогидрид мебошад. Ба ин навъи Битум маҳсулоти табиии нафт дохил мешавад, ки дар сурати вайрон шудани қоидаҳои нигоҳдории конҳои он ва дар натиҷаи оксидшавии кимиёӣ ё биокимиёӣ ба вуҷуд меояд. Аз рӯйи таркиб, ки асосаш нафт мебошад ва аз ҷиҳати табдилот ба якчанд синф: малтаҳо, асфалтҳо, киритҳо ва антраксолитҳо тақсим мешавад. Одатан, аз кони кушод ё пӯшида истихроҷ мекунанд. Битуми сунъӣ (техникӣ) боқимондаи маҳсулоти коркарди нафт, ангиштсанг ва абрақ мебошад. Битумҳои табиӣ худ чун нафт ё газ маҳсулоти молӣ нестанд. Барои аз онҳо ҳосил кардани маҳсулоти молӣ равандҳои технологии иловагӣ заруранд. Ба сифати маҳсулоти молии коркарди Битумҳои табиӣ «нафти синтетикӣ» — навъи ашёи хомеро муоина кардан мумкин аст, ки нафти табииро иваз мекунад. Ғайр аз ин, Битмҳои табиӣ чун маъдани муфиди бисёртаркиба ба замми карбогидридҳо дар таркибашон бисёр вақт кислотаҳои нафтдор, кислотаҳои сулфат, эфирҳои сода ва мураккаб, сулфур, филиззоти рангаи нодир (ванадий, никел, рений) доранд. Дар Битумҳои табиӣ, ки истихроҷи саноатии онҳо муфид мебошад, миқдори камтарини ванадий 120 г/ т ва никел 50 г/т-ро ташкил медиҳад. Битумро дар роҳсозӣ, тайёр кардани масолеҳи изолятсионӣ, компаундҳо, пластмассаҳо, локҳо ва ғ. истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Каустобиолитҳо
Гурӯҳ:Битумҳо
Бифазилати Хуҷандӣ

**Бифазилати Хуҷандӣ** (1862, Хуҷанд— тақр. 1929) — шоира ва ҳунарманди тоҷик.

## Зиндагинома
Дар оилаи зиёӣ таваллуд ёфтааст. Модараш — Хайруннисо шоира буд. Дар айёми хурдсол буданаш падару модараш даргузаштанд. Аз ҳунари кашидадӯзӣ касби маош мекард. Сӯзаниҳои дӯхтааш дар Хуҷанд машҳур буданд ва ӯро «Бибиотуни қаламкаш» мегуфтанд. Ба шеъргӯӣ аз хурдсолӣ шурӯъ кард. Аз ӯ дафтари ашъор боқӣ мондааст, ки онро муҳаққиқи зиндагию эҷодиёти шоираҳои Хуҷанд Эргашалӣ Шодиев дастрас кардааст. Ба ғайр аз ин, Бифазилати Хуҷандӣ шеърҳои модарашро дар се дафтар ҷамъ оварда будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Худжанд (Энциклопедия). Д., 1999.
Бифидобактерияҳо

**Бифидобактерияҳо** () — микробҳое, ки флораи асосии кӯдакони ширмак ва ҷавонаҳои ҳайвонот дар давраи ширхорӣ мебошанд.

Бифидобактеияҳо микробҳои чӯбчашакл (дарозиашон 2-5 мкм) буда, спора ҳосил намекунанд. Бифидобактеряҳои рӯда аҳаммияти бузург доранд, зеро онҳо афзоиш ва инкишофи микробҳои гуногуни бемориоварро боздошта, барои ҳазми карбогидратҳо мусоидат менамоянд. Рушди Бифидобактеряҳои ба мавҷудияти кислотаҳои парааминобензоат ва пантотенат вобаста аст. Бифидобактеряҳои витамини гурӯҳи В (В1, В2 ва ғайра) ва К ҳосил мекунанд. Баъди ба анҷом расидани давраи синамаконӣ бифидофлора ба микрофлораи муқаррарӣ иваз мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Bifidobacteriales
Бист боб дар маърифтти устурлєб

«**БИСТ БОБ ДАР МАЪРИФТТИ УСТУРЛЄБ**», рисолаи Хоҷа Насируддини Тусӣ (1201–74) ба забони форсӣ дар бораи сохти устурлоб.

Ин рисола бо номҳои ихтисории «Бист боб» ва «Бист боб дар устурлоб» низ ёд мешавад. Рисолаҳои гуногун бо ҳамин ном мавҷуданд, вале рисолаи Тусӣ аз ҳамаи онҳо машҳур аст. Ин шуҳрат то он дараҷа будааст, ки дар ҳошияи дигар рисолаҳои ҳамном ёдоварӣ мешудааст, ки рисолаи Тусӣ нест. Соли таълифи рисола маълум нест. Рисола аз 20 боб иборат аст: «Дар алқоби олот ва хутут ва давоири устурлоб», «Дар маърифати иртифоъ гирифтан аз Офтоб ва ситора», «Дар маърифати толеъ аз иртифоъ», «Дар маърифати иртифоъ аз толеъ», «Дар маърифати доир ва сооти муставия ва муавиҷа ва аҷзои соот», «Дар маърифати майли Офтоб ва ғояти иртифоъи ӯ ва буъди кавкаб аз муаддилуннаҳор ва иртифоъаш», «Дар маърифати матолеи буруҷ ба хатти истиво ва балад ва дараҷоти мамар ва тулӯъ ва ғуруб ва таъдилуннаҳор», «Дар маърифати хонаҳои дувоздаҳгона», «Дар маърифати сооти субҳ ва шафақ», «Дар маърифати залл аз иртифоъ ва иртифоъ аз залл», «Дар маърифати толеи соли мустақбал аз толеи соли мозӣ», «Дар маърифати арзи балад ва таҳқиқи он», «Дар маърифати толеи вақт дар шаҳре, ки онро сафиҳа набошад», «Дар маърифати иртифои қутби фалакулбуруҷ», «Дар маърифати самт аз иртифоъ ва иртифоъ аз самт», «Дар маърифати тақвими Офтоб», «Дар маърифати болои ашхоси муртафеъ аз замин ва паҳнои рӯдҳо», «Дар маърифати амал кардан ба сафиҳаи офоқӣ», «Дар маърифати ростӣ ва каҷии устурлоб», «Дар маърифати ситораҳое чанд, ки бар устурлобҳо нақш кунанд».

Нусхаҳои бисёри Бист боб маърифатти устурлеб дар китобхонаҳои ҷаҳон мавҷуданд. Аз Бист боб маърифатти устурлеб мунтахабҳое бо номҳои «Гузидаи бист боб» ва «Фасл дар устурлоб» мавҷуд буда, олимон шарҳу ҳошияҳо навиштаанд. Ин рисоларо шахси номаълуме соли 1104 ҳ. дар Исфаҳон ба назм кашидааст. Дар Ганҷинаи дастхатҳои шарқии Институтизабон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон дастхатҳои «Мухтасари «Бист боб дар маърифати устурлоб» (№471/II), «Шарҳи «Бист боб дар маърифати устурлоб» (№ 362, 471/I), «Шарҳи мухтасари «Бист боб» (№382) мавҷуданд.
## Адабиёт
Матвиевская Г. П., Розенфельд Б. А. Математики и астро­номы мусульманского средневековья и их труды (VIII–XVII вв.). М., 1983;

 دانشنامۀ جهان اسلام. ج۵.تهران،۱۳۷۸

* 	М. Холов.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Адабиёт
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Бихевиоризм

**Бихевиоризм** (англ. behavior — рафтор) — яке аз равияҳои равоншиносӣ, ки шуур ва равонро ҳамчун мавзӯи таҳқиқоти равоншиносӣ инкор намуда, рафторро ҳамчун мавзӯи омӯзиш қарор додааст.

## Таърих
Бихевиоризм дар садаи XX дар ИМА ба вуҷуд омадааст (Э. Торндайк, Ҷ. Ватсон ва диг.). Бихевиоризм дар асоси муносибати механикӣ ба одам пайдо шудааст. Бихевиористон ҳамаи амалҳои ҷавобии организм ба водоркунандаҳои беруниро ба рафтор мансуб медонистанд, ки аз берун мушоҳида мешаванд. Ҳамин тариқ, бузургии таҳлили рафтор алоқаи мушаххаси водоркунанда (S) ва амали ҷавобӣ (R) мебошад. Бихевиоризм аз ҳама гуна шаклҳои усули интроспексия даст кашида, усули эксперимент ва мушоҳидаи воқеиро пешниҳод менамояд, ки дар он алоқаи S — R бо мақсади пешгӯии рафтори фард (суб­ъект) ва «идоракунӣ»-и он таҳқиқ карда мешавад. Ҷ. Ватсон ва шогирдонаш равандҳои равониро маҳз дар доираи ин чорчӯбе баррасӣ карданд.

Ватсон ҳамаи аксуламалҳоро ба ирсӣ (баъзе рефлексҳо, аксуламалҳои ҷисмӣ ва эҳсосоти сода) ва бадастовардашуда (одатҳо, тафаккур, нутқ, эҳсосоти мураккаб, рафторҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон имоӣ ва ғайра) ҷудо мекунад. Инкишофёбии рафтор дар бадастоварии аксуламалҳои нав, ки аз аксуламалҳои ирсӣ сарчашма мегиранд, ифода меёбад. Аксуламалҳои ирсӣ, ки дар муносибат бо водоркунандаҳои ғайришартӣ ба вуҷуд меоянд, аксуламалҳои навро меофаранд, ки дар натиҷа фард онҳоро бо дигар водоркунандаҳои шартӣ мепайвандад ва ҳамин тариқ, аксуламали мувофиқ пайдо мешавад. Масалан эҳсоси тарсро ду водоркунандаи ғайришартӣ ба вуҷуд меоварад: овози тезутунд ва гум кардани такягоҳ. Агар ин водоркунандаро бо дигар водоркунандаҳо мувофиқ кунонем (Масалан нишон додани харгӯши сафед), мебинем, ки аксуламали тарсро метавонад танҳо нишон додани харгӯши сафед ба вуҷуд оварад (раванди шартикунонӣ ба амал омад). Дар таҷриба эҳсосоти сода ба ҳамдигар алоқаманд шуда, силсилаи мураккаби аксуламалҳоро (одат, хотир) ба вуҷуд меоварад.

Меъёри дигари таснифоти аксуламалҳоро дараҷаи «ноаёнӣ»-и онҳо ташкил мекунад. Яъне, аксуламалҳои беру­нӣ, ки барои мушоҳидаи одӣ дастрасанд (нутқ, эҳсосот, рефлексҳо) ва ё аксуламалҳои ботинӣ, ки бо истифода аз дастгоҳҳои махсус мушоҳида карда мешаванд.

Бихевиоризм аз лаҳзаи пайдоишаш барои муносибати содаи механикӣ ба рафтори одам, инкор кардани хусусиятҳои функсияҳои олии равонии инсон мавриди танқид қарор гирифт. Дар нимаи 2-юми садаи 20 Бихевиоризм тадриҷан таъсири ҳукмфармо ба равоншиносии ҷаҳонро гум кард. Вале вай дар инкишофи усулҳои эмпирикӣ ва математикии омӯзиши рафтор, инчунин дар масъалаи шаклҳои нави рафторро касб кардани организм саҳми бузург гузошт. Бисёр таҳқиқоти илмию амалие, ки дар ҷараёни Бихевиоризм анҷом пазируфтанд, дар соҳаи идоракунӣ, реклама (таблиғот), маориф, психотерапия (равоншифоӣ) ва ғ. самараи хуб доданд, агарчи даъвои равоншиносон — бихевиористон дар идоракунии рафтори инсон пурмуҳобот баромаданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Краткий психологический словарь. М., 1984;
* Луғати тафсирии истилоҳоти педагогика. Д., 1988;
* Қодиров Қ. Б., Давлатов М. Т., Расулов С. Х. Вожаномаи тафсирии истилоҳоти психологӣ ва педагогӣ. Д., 2008.

## Сарчашма
*
Биҳии самарқандӣ

thumb|right|250px|Биҳӣ
**Биҳии самарқандӣ** — навъе аз биҳӣ. Дарахташ косашакли баланд, дар 10—12-солагӣ 4,5-4,6 м қад мекашад.

Ғафсии танаш 40-45 см. Шохаҳояш паҳну парешон, дарозии шохаҳояш 3,3-3,5 м, баргаш байзашакл. Муғҷаҳои боровараш асосан дар навдаҳои яксола ҷой гирифтаанд. Аз ох апр. то авв. май гул мекунад; даври гулшукуфташ 10-12 рӯз. Мевааш калони нокмонанд, вазнаш 500—600 г (баъзан 800—850 г), сабзи зардтоб, мағзаш гулобӣ, хушбӯй, болаззат, таъмаш нордон; авв. окт. мепазад. Барои тар­хӯрӣ нобоб аст. Аз биҳии самарқандӣ консерв, шарбат, мураббо, меваоб тайёр мекунанд; барои ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ аст. Онро дар яхдон то моҳи март нигоҳ доштан мумкин. Ҳангоми пухтан мевааш 11,5-14,8 % қанд, 0,70-1,2 % туршӣ, 1,8 % моддаҳои пектинӣ, 32 % кислотаи аскорбинат, 45 % моддаҳои даббоғӣ ва рангдеҳ, 62 мг% катехин дорад. Ниҳоли Биҳии самарқанро дар заминҳои обҳои зеризаминиаш амиқ аз рӯйи тартиби 5 х 6 ё 6×4 м ба ҳар 4-5 м яктоӣ мешинонанд. Барои хуб гардолуд шудан онро якҷо бо навъҳои Серҳосил ва Совхозӣ бояд шинонд. Ниҳолаш пас аз 5 соли шинондан самар медиҳад. Давраи нашваш 240—245 рӯз. Навдаҳои зиёдатии биҳиро мебуранд. Каллак кардани дарахти 18-20-солааш барои серҳосил гаш­тани он таъсири хуб мерасонад. Ба сармо каму беш тобовар аст. Дар Тоҷикистон ва Ӯзбекистон парвариш мекунанд. Аз касалии меватосак зарар мебинад.

## Нигаред низ
* Биҳӣ

## Адабиёт
* Частное плодоводство. М., 1972;
* Гулов С. М. Мевапарварӣ. Д., 2007.

## Сарчашма
* 

*
Гурӯҳ:Дарахтони мева
Белгӣ

**Белгӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъанаки ноҳияи Рашт. Аз Белгӣ то маркази ноҳия 12 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 962 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, нуқтаи савдои хусусӣ, ошхона ва чойхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз оби чашма ва дарёи Сиёҳоб обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт
Гурӯҳ:Ҷамоати Қалъанак
Паёмномаи фарҳанг

**«Паёмномаи фарҳанг»** — нашрияи Муассисаи давлатии Пажӯҳишгоҳи илмӣ тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот, ки бар асоси иҷозатномаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2012 фаъолият мекунад.
* Сармуҳаррир — Абдулфаттоҳ Аминзода, номзади илмҳои филология.
* Муҳаррири масъул — Мурод Муродӣ, доктори илмҳои филология.
* Шумора — 4 маротиба дар як сол.

Мақолаҳои маҷалла аз рӯи тадқиқоти комплексии пажуҳишгоҳ «Фарҳанг, санъат, туризм, маориф, идоракунӣ ва иқтисоди соҳаи фарҳанг, ҳунарҳои мардумӣ, фарҳанги ғайримоддӣ ва фароғат» нашр карда мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҷаллаҳо
Гурӯҳ:Маҷаллаҳо ба забони тоҷикӣ
Бистгонӣ

**Бистгонӣ** — истилоҳи молиявию идории асримиёнагӣ.

## Таърих
Аз садаи X дар манбаъҳои форсӣ истифода шуда, маоши сипоҳиёнро ифода мекард, ки охири ҳар бист рӯз як маротиба пардохта мешуд. Дар боби асли баромади он ақидаҳо гуногун буда, баъзе олимон, монанди Хоразмӣ ва Ибни Ҳавқал, иддао доранд, ки қаблан дар байни араб­ҳо бо номи «ишрин» маъруф буда, баъдан ба форсӣ тарҷума шудааст. Гурӯҳи дигари олимон даъво доранд, ки Бистгонӣ. аслан калимаи форсӣ буда, «ишрин» муодил ва тарҷимаи арабии он мебошад. Дар тарҷумаи «Тафсири Табарӣ», ки қабл аз осори Хоразмӣ ва Ибни Ҳавқал таълиф ёфтааст, вожаи Бистгонӣ. истифода шудааст. Бистгонӣро ба тарзи дигар ҳам шарҳу тафсир дода, дастаҳои бистнафараи сипоҳиён ҳам донистаанд. Ба ҳар ҳол, Бистгонӣ ҳамчун маош ба сарбозону сипоҳиён дар ҳар 20 рӯз пардохта мешудааст. Аз ҷумла, дар даврони Саффориён ин маросим ташрифоти хосса дошта, маош аввал ба амири саффорӣ, сипас ба дигар мақомот, аз ҷумла, лашкариён ва сипоҳиён дода мешуд. Бистгонӣро сипоҳиёне мегирифтанд, ки ҳамаи абзору адавоту лавозимоти мавриди ниёзи як низомиро дошта бошанд. Дар аҳди Сомониён пардохти Бистгонӣ нисбат ба ҳамаи давлатҳои шарқӣ муназзамтар будааст. Дар давраи ҳукмронии Ғазнавиён, бино бар маълумоти Байҳақӣ ва Низомулмулк, Бистгониро ҳам лашкариёну ҳам сарбозону ҳам ғуломон мегирифтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* نظامالملک. سیفالملک (سیاستنامه). تهران،۱۳۵۵هـ. ق.؛
* بیهقیابوالفضل. تاریخبیهقی. مشهد،۱۳۵۶هـ. ق.؛
* ابنحوقل. صورةالارض. لیدن،۱۹۳۹

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Молия
Афзал (хушнавис)

**Афзал **(افضل) (соли таваллуд ва вафот номаълум), хушнависи давраи Муҳаммадшоҳи Ҳиндӣ. Ба қавли муаллифи «Сафинаи ҳиндӣ» шеър мегуфт ва дар шеър «Хуштар» тахал­лус мекард. Қитъае ба қалами вай дар Осор­хонаи бостоншиносии Деҳлӣ маҳфуз аст (соли китобаташ 1725/26), ки бо хатти зебо навишта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Афелинус

**Афели́нус** () — як навъ ҳашарот. Афелинус дар ҷисми ширинчаҳои хунин зиндагӣ мекунад. Дарозии баданаш 1,2 мм; рангаш сиёҳ, шикам, нӯги пойҳои пеш ва пойҳои қафояш зард. Кирминааш гирдаи чиндор ва зард. Одатан бо роҳи ҷинсӣ афзоиш мекунад. Модинааш 50–100 тухм мегузорад. Афелинусро аз Амрикои Шимолӣ ба дигар мамлакатҳои ҷаҳон овардаанд. Афелинусро дар Тоҷикистон ба муқобили ширинчаи хунин аз соли 1948 истифода мебаранд. Кирминаҳои болиғи Афелинус зимистонро дар бадани ширинча мегузаронанд. Афелинус баҳорон паррон мешавад. Модинааш ба шиками кирмина ва ширинчаи болиғ якто тухм мегузорад. Дар натиҷа ширинча тадриҷан аз ғизогирӣ мемонад ва нобуд мешавад. Афелинусҳои болиғ бадани ширинчаро сӯрох карда, баромада, парида мераванд. Афелинус ҳангоми 15–25°С будани ҳарорати ҳаво дар 18–26 шаборӯз инкишоф меёбад ва дар давоми тобистон 6–9 маротиба насл медиҳад. Афелинус ҳашароти хеле фоиданок буда, ширинчаи хунинро қариб тамоман нобуд мекунад ва зарари онро бартараф менамояд. Солҳои охир дар натиҷаи истифодаи баъзе пестисидҳо Афелинус дар бисёр минтақаҳои боғдории ҷумҳурӣ саросар нобуд шуд, ки боиси авҷ гирифтани афзоиши ширинчаи хунин гардид. Азбаски Афелинус қобилияти ба дур парвоз кардан надорад, ӯро бо роҳи сунъӣ паҳн мекунанд. Бо ин мақсад тирамоҳ шохчаҳои себи ширинчадорро, ки дар бадани ширинчаҳои хунинашон тухми афелинус мавҷуд аст, то моҳи апрел дар биноҳои хунук нигоҳ медоранд, сипас аз ҳисоби 1000 фард ба 1 га ба дарахтони мева меовезанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Бей-Биенко Г. Я. Общая энтомология. М., 1998.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зоология
Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Борис Биховский

**Борис Евсеевич Биховский** (*Борис Евсеевич Быховский*; 14 (27) августи 1908 Петербург — 26 январи 1974, ҳамон ҷо) — паразитолог, акад. АИ ИҶШС (1964; узви вобаста, 1960).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Унти давлатии Ленинград (1930). Корманди Институтихоҷагии моҳипарварии Ленинград (1929-35), Институтизоологияи АИ ИҶШС (1935-40), ҷонишини раиси Президиуми филиали тоҷикистонии АИ ИҶШС (1940-44), директори Институти зоологияи АИ ИҶШС (1942-74). Саҳми Биховский дар омӯзиш ва ҳалли масъалаҳои умумии паразитология назаррас аст. Ӯ доир ба таҳқиқи паҳнкирмҳо ва кирмҳои маканда асару мақолаи зиёд таълиф намудааст. Оид ба паҳншавии ҷуғрофиёӣ ва омилҳои экологии ташаккули фаунаи паразитии бисёр ҳавзаҳои оби ИҶШС низ корҳои зиёдеро анҷом дода буд. Ӯ кирмҳои моногенетикиро ба тасниф даровард, таносуби филогенезии ин гурӯҳ ва паҳнкирмҳои дигарро муайян намуда, онҳоро ба синфи мустақил ҷудо кард. Корҳои доир ба экологияи кирмҳои маканда анҷом­додаи Биховский асоси як қатор тадбирҳои пешгирии мубориза бо касалиҳои моҳӣ гардиданд. Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осори асосӣ
* 
* Онтогенез и филогенетические взаимоотношения плоских паразитических червей // Известия АН СССР. Серия биологическая. 1937, № 4.
* 

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Афзали Кирмонӣ

**Афзали Кирмонӣ** () **Афзалуддин Маҳмуд ибни Зиёуддин Муҳаммад** (? — 1504) — , , давлатмард ва сиёсатмадори форс-тоҷик, вазири Ҳусайни Бойқаро.

## Зиндагинома
Аз хонадони вазирони авлодӣ 15 сол мулозим ва вазири Султон Ҳусайни Бойқаро (ҳукмронӣ 1469—1506) буд. Дар сарчашмаҳои адабӣ, масалан, тарҷумаи «Маҷолису-н-нафоис»-и Алишери Навоӣ, ки Ҳаким Муҳаммадшоҳи Қазвинӣ анҷом додааст, аз ин шахс чун донандаи илми молия, дафтардорӣ ва ҳисоб ёд шудааст. Афзали Кирмонӣ чун шахсият соҳиби ахлоқи ҳамида, кариму адолатпарвар буд. Ба макри ҳасудон тарки вазифа кард ва ба Ироқ, баъдан (1489) ба Маккаву Мадина сафар карда, дар бозгашт дар Қум монд ва эҳтимол дар ҳамон ҷо вафот кард. Афзали Кирмонӣ соҳибдевон будааст ва бештар ба ғазал таваҷҷуҳ доштааст. Девонаш дастрас нагардидааст. Аз осораш намунаҳо ба воситаи тазкираҳову баёзҳо боқӣ мондаанд.

## Намунае аз абёт

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Давлатшоҳи Самарқандӣ. Тазкирату-ш-шуаро. — Д.,1991.

Гурӯҳ:Шоирони асри ХV
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Адабиёти форсу тоҷик
Афзалии Самарқандӣ

**Афзалии Самарқандӣ** (; асри XVI) — шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти «Тазкирату-ш-шуаро»-и Мутрибӣ Афзалии Самарқандӣ аз шоирони Самарқанд, муосири Мушфиқӣ будааст. Аксари рисолаҳои оид ба шеър ва арӯзу қофияро хуб медонист. Дар бадоҳатан гуфтани шеър маҳорат дошт ва дар маҳфилу мушоираҳо дастболо буд. Охири умраш бо хорию зорӣ гузаштааст. Шоири соҳибдевон будааст. Аз осораш ғазалҳо ва абёти пароканда боқист.

## Намунае аз абёт
::::: Каъбаи васл, дило, ҷуз сари он кӯям нест,
::::: Қиблае хуштар аз он тоқи ду абрӯям нест.
::::: Хубии лоларухон гарчи зи ҳад берун аст,
::::: Хубрӯе, ки ба хубии ту меҷӯям, нест.
::::: Афзалӣ, бар сари он кӯй зи по афтодам,
::::: Чора ҷуз хок шудан бар сари он кӯям нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Хоҷа Муҳаммади Афзалӣ

**Хоҷа Муҳаммади Афзалӣ** (; қарни XVI) — шоир, ахтаршинос ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бухоро. Тазкиранигор Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар «Музаккиру-л-аҳбоб» Афзалиро чун шоир ва донишманди машҳури давр тавсиф кардааст. Ҳукмрони замон Убайдуллоҳхони Шайбонӣ (ҳукмронӣ 1533-39) ӯро ба мансаби садр таъйин карда буд. Афзалӣ аз илми ҳайат огоҳӣ дошта, дар ин ҷода пайрави Алии Қушчӣ ва Муҳаммад Мазид будааст. Дар охири умр барои саркашию густохӣ аз мансаб ронда шуд ва гӯшанишиниро ихтиёр намуд. Аз эҷодиёташ намунаҳо ба тавассути тазкираҳо расидаанд:
 

## Аз эҷодиёт

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Нисорий Ҳасанхожа. Музаккири аҳбоб. Тошканд, 1993.

Гурӯҳ:Шоирони асри XVI
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Адабиёти форсу тоҷик
Беленитский Александр

**Беленитский Александр Маркович** - (24.03.1904, деҳаи Любинои ноҳияи Усвятскийи вилояти Смоленск – 1993, Санкт-Петербург), муаррих-шарқшинос, бостоншинос, доктори илмҳои таърих (1967). Ходими хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1975), Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино 1977. 
## Зиндагинома
Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёнаро хатм кардааст (1930). Дар ҶБВ (1941–1945) иштирок кардааст. Пас аз хатми донишгоҳ барои кор ба Тоҷикистон омад ва фаъолияташ чун донишманди илми таърих, омӯзгор дар ҳамин ҷо ҷараён гирифтааст. Дар аспирантураи Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург таҳсил карда, бо унвони «Сарбадорони Эрон» рисолаи номзадӣ дифоъ намуд. Аз соли 1936 ходими илмҳои Шуъбаи Ленинградии Институти бостоншиносии АИ ИҶШС. Солҳои 1946–1978 Беленетский ҳар сол дар таҳқиқоти бостоншиносӣ дар ҳудуди Тоҷикистон иштирок мекард. 
## Фаъолияти илмӣ
Рисолаи «Очерки таърихӣ-ҷуғрофии Хуталон дар заминаи маводди бостоншиносӣ» таълиф гардидааст. Мақолаи бунёдии «Топографияи таърихии Ҳирот дар асри XV» (1946) низ дар асоси маводди бостоншиносӣ навишта шудааст. Соли 1947 Александр Маркович Беленитский бо роҳбарии Александр Юрьевич Якубовский ба омӯзиши мавзеи шаҳраки Панҷакенти қадим шурӯъ намуд ва аз соли 1954 сарварии корҳои бостоншиносии Панҷакентро ба уҳда гирифт. Осори ҳунари наққошӣ ва рассомӣ, нақшҳо дар чӯб, муҷассамаҳо аз гил ва ғайра, ки дар ҳафриёти экспедитсияи Панҷакент дастрас гардиданд, намоёнгари ғановати тамаддуни Суғд мебошанд, ки дар силки офаридаҳои санъати ҳунарии умумибашарӣ ҷой гирифтанд ва намунаҳояшон ба табъ расиданд. Дар мавзӯи Панҷакенти қадим чун шаҳр Беленитский рисолаи докторӣ дифоъ кард. Ба ғайр аз ин Беленитский ба омӯзишу тарҷумаи осори Абурайҳони Берунӣ, махсусан осори ӯ дар бораи маъданшиносӣ, машғул шудааст. Беленитский дар конгрессҳои 23 (Кембриҷ, 1954), 24 (Мюнхен, 1957), 25 (Москва, 1960) шарқшиносон, Конгресси байналмилалӣ оид ба ҳунар ва бостоншиносии Эрон (Теҳрон, 1968) иштирок ва суханронӣ кардааст. Барои маҷмӯи асарҳо оид ба таърих ва маданияти Панҷакенти Қадим, ки солҳои 1950–1970 чоп шудаанд, Беленитский соҳиби Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино 1977 гардид.

## Осор
# Собрание сведений для познания драгоценностей (Минералогия) // Перевод А. М. Беленицкого. Статьи и комментарии А. М. Беленицкого и Г. Г. Леммлейн. М., 1963 (нашри диг. 2011);
# Средневековый город Средней Азии. Ленинград, 1973 (ҳамроҳи О. Г. Большаков ва И. Б. Бентович);
# Central Asia || Archeoloqia Mudi. Geneva; Paris; Munich, 1968; 
# Mittelasien Kunst Ler Sagden. Leipziq? 1980.

## Сарчашма
*  
* Грязнев М. П. К 60-летию Александра Марковича Беленицкого. // «Советская археология», Москва, 1964, №3;
* Массон В. М. Культурогенез Древней Центральной Азии. - С-П., 2006;
* Милибанд С. Д. Востоковеды России. - М., 2008.

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино
Белемнитҳо

**Белемнитҳо** ё **белемнитидҳо** () — як гурӯҳи ҳайвоноти бемуҳраи мунқариз.

Мансуби синфи нармбаданҳои сарпой мебошанд. Аз давраи ангиштсанг то палеоген зиндагӣ кардаанд. Зоҳиран ба калмарҳо монанд буда, садафи дохилӣ доштанд (он аз се қисм — фрагмокон, проостракум ва ростр иборат буд). Фрагмокон махрутшакл буда, ба воситаи девора ба ҳуҷраҳо тақсим мешуд. Проостракум дар тахтапушти Белеминтҳо пеш аз фрагмокон ҷой гирифта буд. Ростр (дарозиаш то 40 см) дарозрӯяи сигормонанд ё нештаршакл буда, чун ғилоф фрагмоконро мепӯшид. Белеминтҳо дар баҳрҳо мезистанд. Ғизои онҳо ҷонварони обӣ буданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Биҳориҳо

thumbnail|right
**Биҳориҳо** — гурӯҳи халқиятҳои ҳиндуориёӣ дар шимоли Ҳиндустон (аксаран дар иёлоти Биҳор, Уттар Прадеш, Ҷаркҳанд) ва навоҳии наздисарҳаддии Бангладеш, Бутан ва Непал.

Аҳолии асосии биҳориҳо дар Ибтидои садаи XXI бҳоҷпурҳо (24,3 млн нафар), магаҳҳо (13 млн нафар) ва майтхилҳо (22 млн нафар) мебошанд, ки байни худ умумиятҳои этникӣ доранд. Ба забонҳои хеши гурӯҳи мансуби оилаи ҳиндуаврупоӣ (минҷумла бҳоҷпурӣ, магаҳӣ ва майтхилӣ) такаллум мекунанд. Аксари Биҳориҳо эътиқодманди ҳиндуиянд, ҳамчунин мусулмонҳо (аҳли тасаннун), аҳли насоро, сикхҳо, ҷайнҳо ва бутпарастҳо ҳам ҳастанд. Бо вуҷуди биҳорӣ будани ин се халқият, боз ҳам дар байнашон аз нигоҳи урфу одат ва анъанаву русумот тафовутҳо вуҷуд доранд. Асоси хоҷагидорӣ кишоварзӣ (шолию ғаллакорӣ, парвариши найшакару тамоку, нахӯду ҷав ва ғайра), чорводорӣ (бузу гӯсфандпарварӣ, гову хукпарварӣ-(ба нудрат дар баъзе табақаҳо) ва парандапарварист. Ҳоло аксари Биҳориҳо дар шаҳрҳои бузург зиндагӣ карда, дар саноат фаъолият доранд. Мусулмонҳо бештар дар шаҳрҳо ба тиҷорат машғуланд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Народы Южной Азии. — М., 1963.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Халқҳо
Ғайбулло Афзалов

**Афзалов Ғайбулло** (10 декабри соли 1948, ҷамоати деҳоти Сарихосори ноҳияи Балҷувон) — ходими давлатӣ, сиёсатмадор, номзади илмҳои кишоварзӣ (2000). Корманди шоистаи ҶТ (1998).
 
Факултети байтории Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло ДАТ, 1969) ва Институти сиёсатшиносӣ ва роҳ­барии шаҳри Тошканд (1991)-ро хатм кардааст. Фаъолияти кориашро соли 1969 аз вазифаи сардухтури байтории ноҳияи Темурмалик оғоз карда, солҳои 1970–73 сарбайтори хоҷагии зотпарварии «Ҳисор»-и ноҳияи Фархор, 1973–1975 сардори Идораи байтории ноҳояи Фархор, 1975–1977 сардухтури байтории вилояти Кӯлоб, 1977–86 сардори Раёсати хоҷагии қишлоқи вилояти Кӯлоб буд. Минбаъд то соли 1991 дар вазифаи роҳбарии ҳизбию давлатии ноҳияҳои Восеъ ва Кӯлоб кор кардааст. Солҳои 1991–1992 директори генералии Иттиҳодияи хоҷагии қишлоқи вилояти Кӯлоб, 1992–93 раиси колхози ба номи Ғайрат Сафарзодаи ноҳияи Восеъ, 1993–1995 ҷонишини раиси Комиҷроияи вилояти Хатлон, 1995–2000 директори генералии Иттиҳодияи истеҳсолии хоҷагии ҷангали ҶТ, 2000–2002 раиси ноҳияи Ҷилликӯли вилояти Хатлон буд. Ду даъват вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст. Солҳои 2002–05 узви Кумита оид ба сохтори давлатӣ ва худидораи маҳаллӣ ва 2005–06 муовини раиси Кумита оид ба масъалаҳои аграрӣ ва шуғли аҳолии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Аз декабри 2006 аввал иҷрокунанда, аз 27 феврали 2007 раиси вилояти Хатлон мебошад. Дар таҳия ва қабули Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳои соҳавӣ ва дигар санадҳои меъёрҳои ҳуқуқӣ иштирок кардааст.

Бо медалҳои «Барои меҳнати шоён» (1980), «10-солагии Иҷлосияи 16 Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2002), нишони «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2010) сарфароз гардидааст.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ходимони сиёсӣ
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Балҷувон
Бичаи Мунаҷҷима

**Бичаи Мунаҷҷима** () —  ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш шаҳри Кирмони Эрон. Дар тазкираҳои «Маҷолис-ун-нафоис» ва тарҷумаҳои он, «Ҷавоҳиру-л-аҷоиб» ва ғайра аз ӯ чун зани фозила, донандаи илми нуҷум, моҳира дар тақвимсозӣ ва ғайра ёд шудааст. Бо Алишери Навоӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ ошноӣ доштааст. Дар тазкираҳо абёти мутоибаомези Бичаи Мунаҷҷима ва Абдурраҳмони Ҷомӣ, ки нисбат ба ҳамдигар гуфтаанд, оварда шудаанд. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳо расидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бичахонум

**Бичахонум** — персонажи театри лухтакбозии тоҷик. 

Асосан то Инқилоби Октябр (1917) вуҷуд дошт (ниг. Зочабозӣ). Биҷахонум персонажи якчанд пйеса буда, дар ҳар асар симои ӯ тағйир меёбад. Дар як пйеса зани Полвонкачал, дар пйесаи дигар чун маъшуқаи ӯ амал мекунад. Биҷахонум гоҳ зани таннозу инҷиқ ва гоҳе раққосаи моҳиру хандон аст. Дар Хуҷанд бо номи Бибии Баргигул машҳур буд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*  

Гурӯҳ:Персонажҳои театр
Белэтаж

**БЕЛЭТАЖ** (фаронсавӣ **Bel** – зебо ва **etago** – қабат), 1) қабати дуюми иморат, қаср иқоматгоҳи шахсӣ. Дар Белэтаж, одатан, толор ва хонаҳои боҳашам, ки аз иморати қабатҳои дигар бо баландӣ ва ороишот фарқ мекунад, ҷойгир мешаванд. Дар меъмории замонавӣ Белэтаж қариб истифода намешавад; 2) дар театр қабати толори тамошо, ки болои амфитеатр ва бенуар сохта шудааст.

## Адабиёт
*  
*

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Истилоҳот
Бичхарв

**Бичхарв** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ванҷи ноҳияи Ванҷи ВМКБ. Дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии «Меҳнат» ҷойгир аст. Аҳо­лиаш 313 нафар (2012), тоҷикон. Аз Бичхарв то маркази ноҳия 3 км; роҳ автомобилгард. 

## Иқтисод
Бичхарв нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ, боғдорӣ ва зиро­аткорӣ. Заминҳо аз дарёчаи Бичхарв обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ванҷ
Гурӯҳ:Ҷамоати Ванҷ
Биҷур

**Биҷур** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Роштқалъаи ноҳияи Роштқалъаи ВМКБ. Аз Биҷур то маркази ноҳия 2 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 215 нафар (2012), тоҷикон.

## Иқтисод
Биҷур нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Деҳа мактаб надорад, кӯдакон дар мактаби ноҳия таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёчаи Шоҳдара обё­рӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Роштқалъа
Гурӯҳ:Ҷамоати Роштқалъа
Ҷон Майкл Бишоп

**Ҷон Майкл Бишоп ** (; тав. 22 феврали 1936, Йорк, Пенсилвания, ИМА) — иммунолог ва микробиологи амрикоӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Ҳарвард. Баъди хатми до­нишгоҳи мазкур ду сол духтури Госпитали умумии Массачусет буд. Баъдан дар докторантураи Институтимиллии тандурустии Бетезд таҳсил карда, оид ба репликатсияи полиовирус пажӯҳиш анҷом додааст. Феълан дар Донишгоҳи Калифорния кор мекунад. Яке аз ҷанбаҳои таҳқиқоти Бишоп вирусҳои омософар мебошанд. Ӯ муқаррар кард, ки геноми ҳуҷайраҳои солим аз генҳо иборат буда, онҳо дар сурати таъсири моддаҳои саратонофар боиси рушду инкишофи беназорати ҳуҷай­раҳо мегарданд. Аз ин метавон ба хулоса омад, ки омоси саратонӣ бидуни иштироки вирусҳои омософар низ инкишоф меёфтааст. Бишоп соли 1989 барои кашфиёти мазкур ҳамроҳи Х. Вармус сазовори Мукофоти нобелӣ гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бишри Ҳофӣ

**Абунаср Бишр ибни Ҳориси Марвазӣ** (; ) — муҳаддис, ориф, сӯфӣ ва яке аз машоихи тасаввуфи эронии аҳди аввали ислом.

## Зиндагинома
Дар қарияи Марв дар хонаводаи яке аз сарони дастгоҳи ҳукумати Марв ба дунё омад. Бишр дар навҷавонӣ аз Марв ба Бағдод рафт ва ба гурӯҳ аёрон) пайваст ва аз сарҳангони онҳо шуд.

Яке аз суханони машҳураш дар тасаввуф ин буда, ки «*касе ҳақро намешиносад, гирифтори мусибати ваҳшатнок хоҳад шуд*». Дар баъзе маъхазҳо омадааст, ки ӯ қабл аз ба ирфон гароидан шахси айёше будааст, вале баъд аз вохӯрӣ бо Мусо ибни Ҷаъфар айёширо канор гузошта, ба радифи обидону зоҳидон ва авлиё даромадааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Эллий Благовешенский

**Благовешенский Эллий Николаевич** (18.4.1912, Красноярск — 5.5.1968, шаҳри Душанбе) — геоботаник, хокшинос, доктори илмҳои ҷуғрофиё (1943).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Университети давлатии Ленинград (1935). Ходими илмии Озмоишгоҳи биёбонии Репетеки Туркманистон (1935-49), директори мамнӯъгоҳи Репетек, мудири шуъбаи хокшиносии Институти биёбони ҶШС Қазоқистон (1949-53), ходими калони илмӣ (1954-61), мудири шуъбаи гидрология ва мелиоратсияи заминҳои лалмии Институти таҳқиқоти илмии хокшиносии Тоҷикистон (1962-68) буд. Бо даъвати ЮНЕСКО дар Институти марказии ноҳияҳои иқлимашон хушки Ҳиндустон (Ҷодпур) ба ҳайси нозир ифои вазифа намудааст (1962-63). Муаллифи зиёда аз 70 асару мақолаи илмист. Благовешенский оид ба масъалаҳои ташаккули набототи Туркманистон, Тоҷикистон, Ҳиндустон, бешазоркунии Қароқум, низоми об ва намаки хокҳои назди Балхашу Қароқум, Тоҷикистони Ҷанубӣ, мувозанати оби заминҳои лалмии Тоҷикистон ва ғ. пажӯҳишҳои назаррас анҷом додааст.

## Осор
* Водный режим почвогрунтов в пустынях Средней Азии. Сталинабад, 1958;
* Режим почвенной влажности в предгорях Гиссарского хребта//Тр. Ин-та почвоведения АН Таджикской ССР. Т. 9, 1960;
* Продольные золовые формы рельефа в Таджикистане// Докл. АН Таджикской ССР. Т. 4, 1961, № 2;
* Сухие саванны Северо-Западной Индии//Проблемы освоения пустынь, 1967, № 1;
* Внутрипочвенный влагооборот в сероземах и коричневых почвах//Тр. Института почвоведения. Т. 13, в. 1, Д., 1969.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Димитр Благоев

**Дими́тр Благо́ев Николов-Дядото** (; 14 июни 1856, Загоричане — 7 майи 1924, София) — ходими машҳури сиёсии Булғория.

## Зиндагинома
Аз оилаи деҳқони камбағал. Аз с. 1878 дар Россия зиндагӣ мекард. Соли 1881 ба Университети Петербург дохил шуд. Соли 1883 яке аз аввалинҳо шуда ташкилоти марксистӣ дар Россия (гурӯҳи Благоев)-ро ташкил кард. Соли 1884 он 15 маҳфили марксистиро дар худ муттаҳид намуда, ба худ номи Ҳизби русии сотсиал-демократҳоро гирифт. Ба фикри онҳо давлати буржуазӣ зери таъсири ҳаракати пролетариат метавонад ба давлати «халқӣ» (сотсиалистӣ) табдил ёбад. Дар байни коргарон чандин маҳфил ташкил карданд, чопи рӯзно­маи «Коргар»-ро ба роҳ монданд (то типографияро хароб намудани политсия ду шумора баромад) ва солҳои 1885-50 бо гурӯҳи «Озодии меҳнат», ки Г. В. Плеханов созмон дода буд, иртибот пайдо намуданд. Ҳамон сол Благоев дастгир ва ба Булғория фиристода шуд ва гурӯҳи ӯро с. 1887 тамоман нест намуданд. Соли 1891 Блогоев ташаббускори асосии ташкил намудани Ҳизби сотсиалдемократӣ дар Булғория шуд. Аз с. 1897 органи ин Ҳизб — маҷ. «Ново вре­мя»-ро роҳбарӣ мекард. Солҳои Ҷанги якуми ҷаҳонӣ дар Маҷлиси халқӣ муқобили додани қарзи ҳарбӣ овоз дод ва зидди ҷалб намудани Булғория ба ин ҷанг баромад. Ҳизбе, ки Блогоев сарварӣ мекард, алоқаашро аз Интернатсионали II канд. Соли 1919 ҳизби ӯ Ҳизби коммунистии Булғория (ҲКБ) номгузорӣ шуд ва дар бунёнгузории Интернатсионали (коммунистии) сеюм саҳм гузошт. Блогоев дар бораи назарияи марксистӣ, иқтисодиёти сиёсӣ, таърихи сотсиализм ва эстетика асарҳо таълиф кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Лихачева Л. Димитр Благоев (1856—1924).
* Библиографиче­ский указатель. М., 1956.

## Сарчашма
*
Анатолий Благонравов

**Анато́лий Арка́девич Благонра́вов** (20 май (1 июн)и 1894, деҳаи Анковои губ. Владимир — 4 феврали 1975, Маскав) — механики шӯравӣ (дар соҳаи баллистика), академики АИ ИҶШС (1943), генераллейтенанти артиллерия, ду карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1964, 1974), Ходими хизматнишондодаи Илм ва Техникаи РСФСР (1940).

## Зиндагинома
Институтиполитехникии Петроград (1916), худи ҳамон сол Омӯзишгоҳи артиллериявии Михайлов, Мактаби олии артиллерия (1929) ва Академияи ҳар­бии техникиро (1929) хатм кардааст. Президенти АИ артиллерӣ (1946-50), директори Институтимошиншиносӣ (1953), акад. котиби шуъбаи илмҳои техникаи АИ ИҶШС (1957-63), узви ҳақиқии Академияи байналхалқии астронавтика. Благонравов асосан дар масъалаҳои механика, аслиҳаи оташфишон, аслиҳаи авиатсионӣ ва кайҳонӣ таҳқиқоти илмӣ кардааст. Узви Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Бузурги Советӣ (нашри 2 ва 3), раиси Комиссияи АИ ИҶШС оид ба таҳқиқ ва истифодаи фазои Кайҳон, ноиби Президенти Кумитаи бай­налхалқии таҳ­қиқоти кайҳонӣ (КОСПАР) буд. Дорандаи Мукофоти сталинӣ (1941) ва Мукофоти ленинӣ (1960). Бо 5 ордени Ленин, орденҳои Револютсияи Октябр, «Ситораи Сурх», 3 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гар­дидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Хайрулло Афзалов

**Хайрулло Афзалов** (тав. 12.10.1945, деҳаи Пуштаи Зардолуҳои ноҳияи Мирсаййид Алии Ҳамадонӣ – 10.02.2011, Душанбе) - олим, доктори илмҳои педагогӣ (1992). 
## Зиндагинома
Хатмкардаи шуъбаи форсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1968). Муаллими мактаби миёна дар шаҳри Душанбе (1968–71), аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогикаи умумии Академияи илмҳои педагогии ИҶШС (1971–73), мутарҷим-мушовири шӯравӣ дар Эрон (1973–76), муаллим, мудири кафедра, муовини ректори Донишгоҳи давлатии Кӯлоб (1977–98), корманди шуъбаи фарҳанги Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998–2005), директори Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон (2005–2009). 
## Фаъолияти илмӣ
Афзалов оид ба масъалаҳои мактаб, маориф ва афкори педагогии бузургони форс-тоҷик таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 50 асару мақолаи илмист.

## Осор
# Школа и педагогическая мысль в Иране в конце XII–XX вв. Д., 1992; 
# Таърихи педагогикаи халқи тоҷик (китоби дарсӣ). Д., 1994;
# Системаи маорифи халқ дар мамлакатҳои мутараққӣ ва рӯ ба та­раққӣ ниҳода. Д., 1998; 
# Таърихи педагогикаи тоҷик. Д., 2002; Школа Ирана в 60–70-х годах XX века. Д., 2002.
## Мукофоту ҷоизаҳо
Бо медали «Хидмати шоиста» сарфароз гардидааст. 
## Манбаъ
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Бласто-

**Блàсто…** (лот. blastos — ҷанин) — қисми таркибии ка­лимаҳои мураккаб, ки дар тиб ва биология мансубият ба ҳуҷайраи ҷанин, ҷанинпарда, давраҳои аввали инкишофи ҷанинро дорад, Масалан бластомикоз, бластомерҳо, бластосиста, бластула ва ғ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Пешвандҳо
Бластомерҳо

thumbnail|right
**Бластомерҳо** (аз бласто… ва юн. meros — ҷузъ) — ҳуҷайраҳое, ки дар раванди тақсимшавии тухми ҳайвонҳои серҳуҷайра ба вуҷуд меоянд. Бластомерҳо нумӯ намеёбанд, бинобар ин ҳангоми ҳар бор тақсим гаштан (то ҳосил шудани бластула) онҳо ду баробар хурд мешаванд. Дар мавриди тақсим шудани тухмҳои голобластӣ, ки модда­ҳои ғизоӣ нобаробар паҳн мегарданд, Бластомерҳои калон (макро­мерҳо) ва хурд (микромерҳо) ташаккул меёбанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Бластомикозҳо

**Бластомикозҳо** (юн. blastos — шохча ва mykes — занбӯруғ) — бемориҳои музмине, ки дар пӯст, устухон ва узвҳои дарун пайдо мешаванд.

Бластомикозҳоро асосан занбӯруғҳои хамирмоя ба вуҷуд меоранд. Маҳалли сукунати онҳо хок аст. Ба бластомикозҳо саг, баъзан одамон гирифтор мешаванд. Бластомикозҳои одамро бори аввал охири садаи 19 дар ИМА ошкор кардаанд. Бластомикозҳо ду хел (Бластомикозҳои пӯст ва Бластомикозҳои узвҳои дарунӣ) мешавад. Ҳангоми Бластомикозҳои пӯст дар бадан уқдаву доначаҳо падид меоянд; аломатҳои Бластомикозҳои узвҳои дохилӣ танг шудани нафас, лоғар гаштан, пайдоиши думбал, нобиноӣ ва ғ. мебошанд. Яке аз шаклҳои Бластомикозҳо — криптококкоз (Бластомикозҳои аврупоӣ) ба бемориҳои шабеҳи СПИД мансуб аст. Сироят, одатан, дар мавриди бо гарду чанг нафас гирифтани спораҳои занбӯруғ сар мезанад. Ба Бластомикозҳо асосан кормандони соҳаи кишоварзӣ гирифтор мешаванд. Бластомикозҳо дуру дароз давом мекунанд ва ташхисашон душвор аст. Бластомикозҳоро бо доруҳои зидди занбӯруғҳо, инчунин витаминҳо, марҳамҳои гуногун, маҳлули рангҳои анилинӣ муолиҷа мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бластосиста

thumb|250px|Бластосистаи одам пас аз 5 рӯзи бордоркунӣ
 
**Бластоси́ста** (аз  (blaste) — «ҷанин» ва  (kystis) — «пуфак, ҳубоб») — давраи инкишофи ҷанини ҳайвоноти ширхӯр ва одам, ки дар натиҷаи тақсимшавии тухми бордор ба вуҷуд меояд. Бластотсиста ҳубобчаи холӣ аст. Дар як тарафи он маҷ­мӯи ҳуҷайраҳо — уқдаи шабеҳ ба бластулаи ҷонварони дигар воқеъ аст. Девораи беруни Бластотсиста трофобласт (ҳуҷайраи қабати берунии ҷанини ҳайвоноти ширхӯр) ҳосил мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷаниншиносӣ
Бластула

**Бла́стула ** (юн. blastos — ҷанин) — давраи инкишофи ҷанини ҳайвоноти серҳуҷайра (ғайр аз ширхӯрҳо ва одам), ки бо ҳамин тақсимшавии тухми бордор ба итмом мерасад.

Сохти ҷанин дар давраи Бластула ба сохти тухм ва тарзи тақсимшавӣ вобаста аст. Ҳангоми тақсимшавии пурра (дар сӯзанпӯстҳо, лансетник, обхокиҳо, тосмоҳиҳо ва ғайра) селобластула (ҷанини куррашакл, ки ҷавфи он пур аз моеъ аст — бластотсел) ба вуҷуд меояд. Бластула аксар дар қисми болои ҷанин, вале баъзан дар маркази он ҷой мегирад. Девораи бластула. (бластодерма) аз як ё чанд қатор ҳуҷайра иборат аст. Дар ҳайвоноте, ки тақсимшавии ҷанин ба таври морпеч мегузарад (дар аксари нармбаданҳо, баъзе кирмҳо ва ғайра), Бластулаи беҷавф (стерробластула) ҳосил мешавад. Ҳангоми тақсимшавии пурра (Масалан дар моҳиҳои устухондор, наҳангҳо, хазандаҳо, парандаҳо ва ғайра) дискобластула ба вуҷуд меояд. Дар вақти тақсимшавии ҷузъии сатҳӣ (дар баъзе бандпойҳо) перибластула, ки ҷавфи он пур аз зардӣ аст, ташаккул меёбад. Дар ширхӯрҳо ва одам дар вақти тақсимшавии тухм блас­тотсис­та ба вуҷуд меояд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷаниншиносӣ
Луи Блерио

**Луи́ Блерио́** (; , Камбре — , Порис) — ихтироъкор, авиатор ва соҳибкори фаронсавӣ.

## Зиндагинома
Соли 1895 маълумоти муҳандисӣ гирифта, ҳамчун соҳибкор истеҳсоли фонусҳоро ба роҳ монд. Соли 1907 нахустин аэро­планро сохт. Блерео аввалин ҳавонавардест, ки гул. Ла-Манш­ро 25 июли 1909 парвоз карда гузаштааст ва нахустин фаронсавиест, ки шаҳодат­номаи ҳавонавардиро гирифтааст. Мо­ноплани Блерео бар хилофи биплани амрикоиҳо ва англисҳо мукаммалтар буд. Блерео аэроплани худро сол аз сол такмил медод. Соли 1914 бо ширкати худ «Blériot Aéro­nautique» дороиҳои ширкати калонтарини авиатсиониии SPAD-ро, ки дар солҳои Ҷанги якуми ҷаҳонӣ зиёда аз 10000 мошини авиатсиониро сохта буд, харид. Баъди ҷанг Блерео истеҳсоли мототсиклҳоро ба роҳ монд, вале кораш омад накард. Истеҳсоли мототсикли намунаи ягонаи муҳаррикаш 500 см3 соли 1923 қатъ гардид. Ширкати Блерео сохтани тайёраҳоро дар давраи байниҷангӣ низ давом дод. Аз ҷумла солҳои 1923-26 тайёраҳ, мои мусофирбари Blériot-115, 135, 155, 165, соли 1926 бомбаандози ду­муҳаррикаи Blériot-127, соли 1931 тайёраи мусофирбари дуфюзеляжии думуҳарри­каи Blériot-125, киштии парвозкунандаи трансатлантикии таҷрибавии Blériot-5190 низ дар ширкати Блерео. сохта шуданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мошинсозон
Блефарит

**Блефари́т** ( от  — «пилк») — газаки канораи пилки чашм.

Блефарит аз ғизои пастсифат, камхунӣ, амрози меъдаву рӯда, бемориҳои дандон ва бинӣ, ангезиши доимии чашм бо гарду чанг, боду ғубор, ислоҳ нашудани нуқси оптикии чашм (Масалан дурбинӣ, наздикбинӣ) сар мезанад. Канори пилк сурх гашта, атрофи мижа варам мекунад, хилмаки сафед ё зард пайдо мешавад, мижа мерезад ва чаппа (ба тарафи чашм) месабзад.

Блефарит фалсӣ ва захмӣ мешавад. Ҳангоми блефарити фалсӣ канораи пилк каме варам карда, карахш мебандад. Чашм хоришу сӯзиш мекунад, нисбат ба шамол, гарду чанг ва рӯшноӣ ҳассос мешавад. Дар мавриди блефарити захмӣ халтачаҳои мӯй илтиҳоб пайдо карда, захмҳои хурд мебароянд ва хушкида, карахш мебанданд. Барои пешгирӣ ва табобати блефарит риояи қоидаҳои беҳдошт, хӯроки серғизо, гирифта гаштани айнак лозим аст. Блефаритро бо доруҳои тавсиякардаи духтур худи бемор ё хешовандони ӯ табобат мекунанд. Барои ин бо сарангушт ва ангушти ишорати дасти чап пилки чашмро андаке поён кашида, бо дасти рост ба воситаи каламчаи шишагин ба канори пилк марҳам мемоланд. Дар баъзе мавридҳо ҳангоми Блефарит масҳи пилк, ки онро бояд духтур таъйин ва иҷро кунад, натиҷаи хуб медиҳад. Табобати блефарит басо давомдор буда, аз бемор сабру таҳаммул мехоҳад. Барои пешгирии блефарит сари вақт табобат кардани бемориҳое, ки боиси он мегарданд, ҳамчунин риояи қоидаҳои беҳдошт (дар хона ва ҷойҳои ҷамъиятӣ, хусусан дар сартарошхона, ҳаммом, машшотахона ва ғайра) аҳаммияти зиёд дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Парадоксов Л. Ф. Мероприятия по борьбе с глазной заболеваемостью в Таджикской ССР // Здравоохранение Таджикис­тана, 1939,№ 3;
* Парадоксов Л. Ф. Краткий справочник по глазным болезням. Сталинабад, 1943;
* Страгунский Л. С., Козлов С. Н. Инфекции глаз. М., 2002.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои чашм
Блефароспазм

**Блефароспа́зм** (аз  — пилк ва  — спазм) — қабз, ташаннуҷ) — ташаннуҷи мушакҳои даврагии пилки чашм.

Блефароспазм тонусӣ ва клонусӣ мешавад. Блефароспазми тонусӣ бинобар ташаннуҷи мушакҳои даврагии чашм ба таври устувор пӯшида шудани пилк аст; ба тариқи рефлексӣ ҳангоми бемориҳои чашм, иллати асаби рухсора, амрози рӯҳӣ ва ғ. ба вуҷуд меояд. Он мумкин аст дар натиҷаи ба мултаҳимаи пилки боло ё қарния афтодани ҷисми бегона низ пайдо шавад. Блефароспазми клонусӣ кам ба мушоҳида мерасад. Сабаби пайдоиши он ғайриихтиёр ва тезтез мижа задан аст. Блефароспазми клонусӣ яке аз тарзҳои мушакпарӣ (тик) мебошад. Бо мақсади муолиҷаи Блефароспазм сабаби онро бартараф сохтан лозим аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои чашм
Афзал Махдуми Пирмастӣ

**АФЗÁЛ МАХДУМИ ПИРМАСТӢ** (أفضل مخدوم  ییرمستی) (соли таваллуд номаълум – вафот 1915, Бухоро) — шоир ва тазкиранависи тоҷик. Дар мадрасаҳои Бухоро таҳсил кардааст. Дар баробари улуми мутадовилаи мадраса ба омӯзиши нуҷум, тиб ва рамл машғул шудааст. Афзал Махдуми Пирмастӣ тақрибан соли 1900 ба хидмати дарбор даромад ва бо супориши амир Абду­лаҳад (ҳукмр. 1885–1910) ба тартиб додани тазкира сар кард. Соли 1904 таълифи тазкираашро ба анҷом расонд ва онро «Афзалу-т-тазкор фӣ зикри-ш-шуаро ва-л-ашъор» ном кард (мухтасар «Афзалу-т-тазкор»). То замони мо аз Афзал Махдуми Пирмастӣ ҳамин тазкира ва намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо боқӣ мондаанд. Садриддин Айнӣ дар «Намунаи адабиёти тоҷик» байте чанд аз ашъори Афзал Махдуми Пирмастӣ, инчунин намунаеро аз «Афзалу-т-тазкор» (маълумот дар бораи Тошхоҷа Асирӣ) ҷой додааст.

## Намунае аз ашъор
На бар ин аст дили ман, на бар он аст дили ман,

Ҳар чӣ марзои ту бошад, ба ҳамон аст дили ман.

Чӣ бигӯям ба ту аз ҳоли дили зори ҳазинам?

Ки чунин аст дилам, ё ки чунон аст дили ман…

Зи нигоҳи бути таннози ситампешаам, Афзал,

Шуда хуну зи раҳи дида чакон аст дили ман.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Адабиёти форсу тоҷик
Блиндаж

thumbnail|right|Блиндаж дар замони Ҷанги дуюми ҷаҳон
**Блинда́ж** (, аз  — паноҳгоҳ, сарпаноҳ) — иншооти мудофиавӣ барои ҳимояи ҳайати шахсӣ аз оташи пулемёт, артиллерия, миномёт ва ғ.

Блиндаж аз оҳану бетон, чӯбу тахта, санг ва ғ. сохта мешавад. Блиндаж бори аввал дар мудофиаи Севастопол (1854—1855), баъд дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914—1918) ва Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939—1945) васеъ истифода шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Маъмории мардумӣ