open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сатторхон Субҳонов

**Саттор Субҳонов** (*Субҳонов Сатторхон Соҳибович*; ) — ҷарроҳи ҷоғу рӯй, номзади илмҳои тиб (1987), дотсент (1994), ҷарроҳи тахассуси дараҷаи олӣ, Аълочии тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2005). Профессори фахрии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон (2019).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи стоматологияи Донишкадаи тиббии ба номи Н. И. Пирогови шаҳри Одесса (1975). Ординатор ва мудири шӯъбаи стоматологияи Беморхонаи клиникии шаҳрии № 5 (1975—1978), ординатори клиникӣ (1979—1980) ва ассистенти кафедраи ҷарроҳии стоматологии ДДТТ (1980—1983), аспиранти Пажӯҳишгоҳи марказии стоматологии шаҳри Маскав (1983—1986), ассистенти кафедраи ҷарроҳии стоматологӣ (1986—1989), ассистент ва дотсенти кафедраи стоматологияи кӯдакон (1989—1998), мудири кафедраи ҷарроҳии ҷоғу рӯй ва стоматологияи кӯдакон (аз соли 1998), ҳамчунин декани факултаи стоматологии ДДТТ (2000—2003), сардори идораи захираҳои кадрӣ ва илми дастгоҳи марказии Вазорати тандурустии ҶТ (2003—2005), декани факултаи стоматологияи ДДТТ (2005—2009), сардори Маркази бозомӯзӣ ва такмили ихтисос (2009).

Дар ташкил намудани Маркази ҷумҳуриявии табобати нақси модарзодӣ ва ғайримодарзодии ҷоғу рӯи кӯдакон ва наврасон, ки минбаъд ба шӯъбаи ҷарроҳии ҷоғу рӯи кӯдакон ва наврасони Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии № 3 (ҳоло Маркази миллии тиббии ҶТ) табдил дода шуд, саҳми арзанда гузоштааст. Бо ташаббуси Сатторхон Субҳонов ҳамчунин дар беморхонаи мазкур Маркази ҷарроҳии ҷоғу рӯи калонсолон таъсис ёфт. Иштирокчии анҷуману конфронсҳои байналмилалӣ оид ба таҳсилоти олии тиббӣ дар шаҳрҳои Москва, Санкт-Петербург, Каунас, Остона, Бишкек. Солҳои 1976 ва 1978 дар шаҳрҳои Ленинград ва Москва такмили ихтисос кардааст. Узви раёсат ва Шӯрои олимони ДДТТ, узви ҳайати мушовараи Вазорати тандурустии ҶТ буд. Муовини раиси Ассотсиатсияи стоматологҳои ҶТ (аз 2006) ва раиси Шӯрои олимони факултаҳои стоматологӣ, фармасевтӣ ва ҳифзи тандурустии ҷамъиятии ДДТТ (аз 2008).

## Хонавода
Сатторхон Субҳонов соҳиби як духтар — Гулнора (зод. 1980) ва як писар — Мубориз (зод. 1990) мебошад.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 90 таълифоти илмӣ, 6 тавсияи методӣ ва 22 пешниҳоди навоварӣ. Таҳти роҳбарии ӯ 3 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон. Энсиклопедия. — : СИЭМТ, 2009. — С. 484. — 575 с. — ISBN 978-99947-33-22-4.

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Феҳристи президентҳои Итолиё

## Пайвандҳо
* http://www.quirinale.it/    &nbsp;- вебсайти расмии Президенти Италия

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Италия
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Ҳизби демократи ИМА

**Ҳизби демократи ИМА** () — дар баробари ҷумҳурихоҳон, яке аз ду ҳизби сиёсии муосир дар Иёлоти Муттаҳида. Ин қадимтарин ҳизб дар ИМА аст. Рамзи ғайрирасмии ин ҳизб хар аст (рамзи якрав бартараф кардани монеаҳо ва истодагарӣ), ранги ғайрирасмии вай кабуд аст. Ба идеолужиҳои марказгаро ва марказгарои чап мувофиқат мекунад. 

Аз солҳои 1930 инҷониб ҳизб мавқеъҳои сотсиал-либералӣ, ислоҳотталаб ва пешқадамро (прогрессивизмро) ишғол намуда,    дар сафҳои худ ислоҳотчиён, прогрессивӣ, либералҳои муосир (ба маънои Амрико) ва сентристҳоро муттаҳид мекунад.  Дар натиҷаи гузариши Ҳизби Демократӣ ба сӯи некӯаҳволӣ, ислоҳотпарастӣ ва прогрессивизм, ки дар солҳои 1930 ва 1960 ба вуқӯъ пайваст, ҷуғрофияи пуштибонӣ аз демократҳо низ тағйир ёфт. Агар дар нимаи дуюми асри 19 – нимаи аввали асри 20 ин ҳизб дар ҷанубу шарқи Иёлоти Муттаҳида нуфузи бештар дошта бошад, дар айни замон вай дар шимолу шарқ (иёлатҳои Миёна-Атлантик ва Англияи нав), дарМинтақаи кӯлҳои бузург ва дар соҳили Уқёнуси Ором (аз ҷумла Ҳавайӣ), инчунин дар шаҳрҳои калон новобаста аз минтақа қудрат дорад 

Президенти 46-уми Иёлоти Муттаҳида Ҷо Байден шонздаҳумин демократ аст, ки ин мақомро ишғол мекунад. Дар натиҷаи интихоботи соли 2020 Ҳизби Демократ ҳам дар Сенат (51 курсӣ, аз ҷумла ноиби президент) ва ҳам дар Палатаи Намояндагон аксарияти курсиҳо ба даст овард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии ИМА
Ҳизби конститутсионии ИМА

**Ҳизби конститутсионӣ** () — як ҳизби сиёсии ИМА мебошад. Он аз ҷониби Ҳовард Филлипс соли 1991 таъсис ёфта, то соли 1999 ҳамчун **Ҳизби андозсупорандагони ИМА** маъруф буд. Аз 2 майи соли 2020, раҳбари ҳизб Ҷим Клаймер мебошад, ки пеш аз ӯ Фрэнк Флукиер буд.

Тибқи гузориши "Ballot Access News", Ҳизби конститутсионӣ дар байни тамоми ҳизбҳои сиёсии миллии Иёлоти Муттаҳида муддати тӯлонӣ дар ҷои сеюм қарор дорад, аммо дар ҳашт соли охир узвияти он ба таври назаррас коҳиш ёфтааст. Дар моҳи феврали соли 2012, 77,916 интихобкунанда (0,08% интихобкунандагони ба қайд гирифташуда)  ҳамчун тарафдорони ӯ сабти ном шудаанд, дар ҳоле ки дар моҳи октябри соли 2008, 438,222 амрикоиҳо (0,44%)  ҳамчун тарафдорони ӯ ба қайд гирифта шуданд. Дар аёлати Невада, ки дар он 56 ҳазор нафар ба ҳайси тарафдорони он номбар шудаанд, асосан ҳизби конститутсиониро дастгирӣ мекунанд. Конститутсиячиён бузургтарин муваффақияти интихоботии худро дар интихоботи президентии соли 2008 ба даст оварданд, вақте номзади онҳо Чак Болдуин 199,750 овоз (0,15%) ҷамъоварӣ кард.

## Идеолужӣ
Ба ақидаҳои ростгаро, ки ба идеологияи «палеоконсерватизм» — ақидаҳои консервативии (куҳнанааронаи) асосгузорони Америка, меъёрҳои Конститутсия ва принсипҳои динии Инҷил асос ёфтааст, риоя мекунад  . Дар масъалаҳои иқтисодӣ, онҳо ба ҷумҳурихоҳон ва либертарианҳо наздиканд, дар ҳоле ки як қатор маҳдудиятҳои ҳуқуқи шаҳрвандонро ҷонибдорӣ мекунанд:

* зидди исқоти ҳамл ва эвтаназия;
* зидди қонунигардонии ҳама намуди маводи мухаддир
* бар зидди таблиғи ЛГБТ ба ноболиғон
* зидди издивоҷи якҷинсӣ;
* барои мораторий ба муҳоҷирати қонунӣ ва ҷорӣ намудани чораҳои сахт бар зидди ғайриқонунӣ;
* барои дур кардани Конгресси ИМА аз масъалаҳои маориф ва тандурустӣ;
* барои бемамоният бурдани силоҳи оташфишон;
* барои бунбасти иқтисодӣ ва сиёсии Иёлоти Муттаҳида, баромадан аз шартномаҳои байналмилалӣ, аз ҷумла созишномаҳои созмонҳои NAFTA, GATT ва СҶТ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии ИМА
Ҳизби сабзи ИМА

**Ҳизби сабз** — ҳизби сиёсии ИМА. Вақти расмии таъсис пас аз муттаҳидшавии ҳизбҳо ва созмонҳои ихтиёрии сабз дар Иёлоти Муттаҳида соли 2001 гирифта шудааст. Аммо азбаски номзадҳои ин аҳзоб қаблан дар интихоботи президентии солҳои 1996 ва 2000 ширкат карда буданд, таъсиси ғайрирасмии ҳизб ба солҳои 1984 ё 1991 рост меояд.

## Таърих
Аввалин Ҳизби Сабз дар Иёлоти Муттаҳида дар соли 1980 таъсис ёфт. Сабзҳо бузургтарин муваффақияти худро дар интихоботи президентии соли 2000 ба даст оварданд, вақте ки Ралф Надер, ҳуқуқшинос ва фаъоли маъруф дар кишвар, ки аз ҷониби ҳизбҳои Сабз дар иёлатҳои алоҳида пешбарӣ шуда буд, 2,883,105 овоз (тақрибан 2,7%) ба даст овард. Дар соли 2001 ҷонибдорони Нодер аз аъзои ҳизбу созмонҳои мухталифи «сабз»-и Иёлоти Муттаҳида барои таъсиси **Ҳизби Сабзҳои** Иёлоти Муттаҳидаи Амрико муттаҳид шуданд, ки ҳоло ҳизби асосии миллии сабз дар кишвар аст.

Тибқи гузориши Ballot Access News, Сабзҳо дуввумин ҳизби " ҳизбҳои сеюм"-и калонтарин дар Иёлоти Муттаҳида мебошанд. То моҳи октябри соли 2012, 250 682 нафар интихобкунандагон ба сифати тарафдорони онҳо ба қайд гирифта шудаанд (0,24% интихобкунандагони ба қайд гирифташуда). , то феврали соли 2016 шумораи тарафдорони сабтиномшуда каме коҳиш ёфта, ба 242,023 нафар (0,24%) расид.  То соли 2016, зиёда аз 130 Сабзҳо дар саросари ИМА мансабҳои интихобӣ доранд, аммо асосан дар сатҳи маҳаллӣ ва аксарияти онҳо ҳамчун ғайриҳизбӣ дар овоздиҳӣ ғолиб омадаанд. Аз оғози таъсиси худ, зиёда аз 1000 аъзо дар интихобот ба муваффақият ноил гардиданд 

## Барномаи сиёсӣ
Онҳо ақидаҳои маркази чапро дар асоси "сиёсати сабз", демократияи иҷтимоӣ, популизм ва прогрессивизм доранд. Ба ҳамаи зиддиятҳои байни фраксионӣ нигоҳ накарда, ҳизб  :

* Тарафдори ҳифзи муҳити зист;
* Тарафдорони адолати иҷтимоӣ ;
* Тарафдорони сиёсати берунии осоишта;
* Тарафдорони демократияи иштироки ғайрииерархӣ;
* Тарафдорони қонунигардонии исқоти ҳамл дар ҳаҷми пурра;
* Тарафдорони издивоҷи якҷинсӣ;
* Тарафдорони назорати давлатӣ ба яроқи шахсии оташфишони шаҳрвандон;
* Бар зидди зӯроварӣ;
* Тарафдорони ғайримарказизатсияи ҳукумат;
* Тарафдорони хоҷагии халқ;
* Тарафдорони ҳуқуқи занон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии ИМА
Ҳизби сотсиал-демократии Олмон

**Ҳизби сотсиал-демократии Олмон** (**SPD** , ) — яке аз ду ҳизби бузургтарини Олмони муосир (ҶФО) мебошад, ки 23 майи 1863 аз ҷониби Фердинанд Лассал ҳамчун Иттиҳодияи умумии коргарони Олмон (AGRS) дар Империяи Олмон таъсис ёфтааст.

Дар соли 1875, VGRS бо Ҳизби меҳнатии сотсиал-демократӣ (SDLP), ки соли 1869 аз ҷониби Вилҳелм Либкнехт ва Август Бебел таъсис дода шудааст, муттаҳид шуд. Солҳои 1878-1890 (Империяи Олмон) ва 1933-1945 (Олмони фошистӣ) дар вилоятҳо ҳизби сотсиал-демократӣ ғайриқонунӣ амал мекард. Он номи муосири худро дар соли 1890 пас аз лағви қонуни истисноии Олмон алайҳи сотсиалистҳо гирифт.

* Шумораи аъзои ҳизб: 404,305 (2020)
* Маблағгузории давлатии ҳизб:  (аз 31 декабри соли 2014).
* Суроғаи почта: Вилҳелмштрассе, хонаи рақами 141 (Willi-Brandt-Haus), Берлин, 10963 ( ).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Олмон
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Иттиҳодияи масеҳӣ-демократии Олмон

**Иттиҳодияи масеҳӣ-демократии Олмон** (**CDU** ) — ҳизби сиёсӣ дар Олмон аст, ки 26 июни 1945 дар кишваре, ки Иёлоти Муттаҳида, Бритониё ва Фаронса ишғол кардааст, таъсис ёфтааст.

## Таърих
Соли 1870 ҳизби Марказӣ ташкил карда шуд, ки иттифоқчии он дар Бавария аз соли 1919 Ҳизби Халқии Бавария буд. Дар соли 1933 Ҳизби марказӣ худро пароканда кард. Дар соли 1945 4 Ҳизби марказӣ барқарор карда шуд, ки дар ҳар як минтақаи ишғолӣ яктоӣ буд, вале аксарияти роҳбарияти ҳизби марказӣ бо баъзе аъзоёни Ҳизби миллии халқии Олмон 4 иттифоқи христианҳои демократ ташкил карданд. ИХД-и федералӣ соли 1949 бо роҳи муттаҳид намудани се ИХД минтақавӣ таъсис ёфта буд. Ба ғайр аз онҳо **Ҳизби Халқии масеҳиёни сотсиалии Баден** ба ИХД дохил шуд.

Дар ибтидо CDU як ҷунбиши шаҳрвандӣ буд, ки бояд як «ватани сиёсӣ» барои намояндагони католикҳо ва протестантҳо гардад. Мафҳуми «иттифоқ» дар номи ҳизб мебоист принсип ва характери интегратсионии ин ҳизби халқиро ба атрофиён возеҳ гардонад. Ҳанӯз соли 1945 ИХД дар Берлини Ғарбӣ ва Келн лоиҳаҳои барномавии худро иҷро мекард. Вай дар таҳти роҳбарии аввалин раиси он Конрад Аденауэр (1950—1966) давраи тараққиёти босуръатро аз cap гузаронд. Соли 1957 иттифоки ИХС/ИХД — дар Бундестаг аксарияти мутлақро ба даст овард ва ин дар таърихи баъд аз ҷанги Олмон ягона маврид аст. Дар айни замон, CDU бар хилофи SPD — ҳизби маъмулӣ дар асоси узвияти инфиродӣ набуд, аммо ба шарофати сиёсати муваффақи Конрад Аденауэр, CDU аз дастгирии васеи интихобкунандагон бархурдор буд.

30 июни соли 1989 кариб 668 ҳазор нафар буд. Раисони ҳизб пас аз Конрад Аденауэр (1950—1966) Людвиг Эрхард (1966—1967), Курт Георг Кизингер (1967—1971), Райнер Барзел (1971—1973), Хелмут Кол (1973—1998), Вулфанг Шойбле (1998—2000) буданд. Аз апрели соли 2000 то декабри соли 2018 Ангела Меркел вазифаи раиси ИХД-ро бар ӯҳда дошт. Аз 7 декабри соли 2018 то 22 январи соли 2021 Аннегрет Крамп-Карренбауэр дар вазифаи раиси CDU буд.

Намояндагони ИХД шаш маротиба президента Ҷумҳурии Федеративии Олмон шуданд: Ҳенрих Любке, Карл Карстенс, Рихард фон Вайтсзккер, Роман Ҳерсог, Ҳорст Кёлер ва Кристиан Вулф ва панҷ маротиба — канслерҳои федералӣ: Конрад Аденауэр, Людвиг Эрҳард, Курт Георг Кизингер, Ҳелмут Кол ва Ангела Меркел.

## Эзоҳ
Бойирқум

**Бойирқум** () — деҳа (*ауыл*) дар ҷануби Қазоқистон, дар вилояти Туркистон. Тобеи маъмурияти шаҳри Орис мебошад. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 2622 нафар аҳолӣ дошт. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини маъмурияти шаҳри Орис
Ҳизби либертарии ИМА

**Ҳизби либертарии ИМА** () — як ҳизби сиёсии ИМА аст. 11 декабри соли 1971 бо ташаббуси Дэвид Нолан таъсис ёфтааст. Бузургтарин аз "ҳизбҳои сеюми ИМА"  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Ҳизби ҷумҳурихоҳи ИМА

**Ҳизби ҷумҳурихоҳи ИМА** () — дар баробари Ҳизби демократ, яке аз ду ҳизби асосии сиёсӣ дар Иёлоти Муттаҳида . Номи дуюм *Ҳизби Бузурги Куҳан* (, *GOP*) аст. Ба ақидаҳои муҳофизакори рост ва марказгарои рост пайравӣ мекунад.

Рамзи ғайрирасмии ҳизб фил (иқтидорро ифода мекунад), ранги ғайрирасмӣ сурх аст.

## Таърих
Ин ҳизб 28 феврали соли 1854 дар Рипон, Висконсин тавассути муттаҳид шудани Ҳизби Замини Озод ва фраксияи "Виҷдон"-и Ҳизби Вигҳо таъсис дода шудааст. Он ҳамчун иттиҳодияи мухолифони бардадорӣ ва ҷонибдорони густариши салоҳияти ҳокимияти марказӣ  таъсис ёфта, манфиатҳои саноатчиёни Шимол (янкиҳо)-ро дар муқобили ҳизби ҳукмрони демократӣ, ки, ба бардадорони Ҷануб такя мекард, буд.

Ҳизби ҷумҳурихоҳ тарафдори манъи бардадорӣ дар иёлатҳои шимолии параллели 36 (ки соли 1854 бо қонуни Канзас-Небраска лағв шуда буд), ба ҳама ройгон тақсим кардани замини ройгон ва инчунин муқаррар кардани боҷҳои баланд ба маҳсулоти саноатӣ буд, ки аз Аврупо ворид карда мешавад. Пас аз пирӯзии шимолиён ва пешвои онҳо Авраам Линколн дар ҷанги шаҳрвандӣ, ҷумҳурихоҳон тақрибан 50 сол дар интихобот бартарӣ доштанд: ҳам дар президентӣ, ҳам дар Сенат ва ҳам дар Палатаи Намояндагони ИМА.

Тасаллути ҳизби Ҷумҳурихоҳ аз ҷониби Вудро Вилсон дар соли 1912 дар пайи тақсими худи ҷумҳурихоҳон ва таъсиси Ҳизби тараққихоҳи Теодор Рузвелт қатъ шуд. Аз соли 1912 то соли 1968, демократҳо сиёсати ИМА-ро назорат мекарданд ва баъзан мавқеъро ба ҷумҳурихоҳон аз даст доданд (Калвин Кӯлиҷ, Ҳерберт Ҳувер, Дуайт Эйзенхауэр). Пасрафти воқеии ҳизбро метавон давраи "Муомилаи нав"-и демократ Франклин Рузвелт номид.

Вақте ки ҷунбиши ҳуқуқи мадании африқоӣ дар солҳои 1940 ва 1960 ба вуҷуд омад, ҷумҳурихоҳон бепарво вокуниш нишон дода, Роҳбурди ҷанубиро оғоз карданд. Маҳз дар ҳамин вақт буд, ки ҷумҳурихоҳон ва демократҳо ниҳоят ҷой иваз карданд (дар тайфи идеӯлӯжӣ мутаносибан ҳамчун ҳизби муҳофизакор ва либерол)

Дар давраи ҷанги сард, ҳизби ҷумҳурихоҳ дар сиёсати дохилӣ дар масъалаҳои зиддикоммунизм ва таъқиби чап (Маккартизм) хашинтар буд ва номзадҳои он умуман дар сиёсати хориҷӣ "шоҳин" ҳисобида мешуданд (хусусан Бэррӣ Голдвотер). Ба гуфтаи муҳаққиқ Рас Беллант, Кумитаи Миллии таҳти раёсати Никсон ва баъдан бо миллигароён аз кишварҳои Аврупои Шарқӣ, ки пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ба Иёлоти Муттаҳида кӯчида буданд, иртибот дошт ва дар давоми он онҳо бо фашистон ҳамкорӣ мекарданд  .

Дар миёнаҳои солҳои 1970-ум Ҳизби ҷумҳурихоҳ дар остонаи бӯҳрони шадиде қарор дошт, ки бо истеъфои ноиби аввали раисҷумҳур Спиро Агню сар шуд, ки ба саркашӣ аз андоз ва ришваситонӣ муттаҳам шуда буд, ва сипас президент Ричард Никсон буд.

Дар охири солҳои 1970-ум, пас аз он ки ҳунарманди собиқи Ҳолливуд Роналд Рейган раҳбари он шуд, ки соли 1980 ба раёсатҷумҳурии Иёлоти Муттаҳида интихоб шуд ва дар соли 1984 дубора интихоб шуд, ҳизб боз муваффақият гирифт. Аъзои алоҳидаи тими Рейган то соли 2009 дар муассисаи ИМА монданд  . Ба туфайли Рейган дар байни ҷумҳурихоҳон мавқеъҳои тарафдорони либерализми иқтисодӣ ва муҳофизакорӣ мустаҳкам гардиданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии ИМА
Сӯхтори ҷангалзор дар Сибир (2022)

**Сӯхтори ҷангалзор дар Сибир дар соли 2022** — сӯхторҳои густурдаи ҷангалҳо мебошанд, ки дар аввали моҳи май дар Сибир шурӯъ шуда буданд. Сӯхтор дар вилоятҳои Красноярск ва Олтой, Иркутск, Кемерово, Омск, Қӯрғон ва Хакасия бештар шудааст. Майдони умумии сӯхторзор (ба ҳолати 15 май) тақрибан 20 ҳазор гектар  ва аз аввали соли 2022 беш аз 100 ҳазор гектарро ташкил медиҳад  .

Сабабҳои эҳтимолии сар задани сӯхтор муносибати беэҳтиётӣ ба оташ  ҳангоми сайру гашт дар рӯзҳои идҳои май , расиши кӯтоҳи ноқилҳои барқ ва зеристгоҳҳо  ё сӯхтори алафи хушк  мебошанд.

То 11 май 1298 бино дар 72 маҳаллаи аҳолинишин (аз ҷумла 730 бинои истиқоматӣ)  сӯхта, камаш 17 нафар, аз ҷумла як кӯдак ҳалок шуданд. Тақрибан 2000 нафар бесарпаноҳ монданд  .

Рӯзи 7 май губернатори кишвари Красноярск Александр Усс вазъияти изтирорӣ эълон кард  . Раисиҷумҳури Русия Владимир Путин пас аз шунидани гузоришҳои губернатор Александр Ус ба ӯ дастур дод, ки кӯмак расонад. Барои мубориза бо сӯхтор вазорати ҳолатҳои фавқулодда, маҳбусон ва кормандони колонияи маҳаллӣ сафарбар карда шуданд  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Майи соли 2022
Гурӯҳ:Сӯхторҳои соли 2022
Гурӯҳ:Сӯхтори ҷангалзор дар Сибир
Абдуғафур Самадов

**Абдуғафур Самадов** () — пахтакор, ду карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1957, 1979). Устоди пахтаи РСС Тоҷикистон (1947). Аъзои КПСС аз соли 1940.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* warheroes.ru

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Флорентино Перес

**Флоренти́но Пéрес** (; 8 марти 1947, Мадрид, Испониё) – бозаргони испониёӣ, президенти бошгоҳи «Реал Мадрид». Соли 2017, маҷаллаи «Forbes España» ӯро беҳтарин мудири аршади иҷроии Испониё эътироф карда буд.

## Зиндагинома
Флорентино Перес 8-уми марти соли 1947 дар шаҳри Мадрид ба дунё омадааст. Ӯ дар оилаи Эдуардо Перес, соҳиби мағозаи атторӣ ва ҳамсараш Соледад ба воя расидааст. Флорентино фарзанди сеюм аз миёни панҷ писари оила мебошад. Ӯ мактаби нухбагонро хатм намуда, баъдан таҳсилро дар Донишгоҳи политехникии Мадрид идома дод ва ихтисоси муҳандиси роҳсозӣ, сохтмони каналҳо ва бандарҳоро гирифт.

## Раёсати «Реал Мадрид»
Талоши аввалини Перес барои ба даст овардани курсии президенти «Реал Мадрид» дар интихоботи рӯзи 19-уми феврали соли 1995 сурат гирифт. Дар он замон бошгоҳ дучори бӯҳрони шадиди молиявӣ буд. Перес бо ваъдаи рафъи ин мушкилот ба сабқат ворид шуд, аммо дар ниҳоят бо фарқи 700 раъй аз Рамон Мендоса шикаст хӯрд.

## Суперлига

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Бӯстон

«**Бӯстони Саъдӣ**» ё «**Саъдинома**» — нахустин асари Саъдӣ, ки ба сурати назм таълиф шудааст. Ӯ ин асарро замоне, ки дар сафар буд, суруда ва ҳангоми бозгашт ба Шероз онро ба дӯстонаш арза кардааст. Ин асар дар қолаби маснавӣ ва дар баҳри мутақориб суруда шуда ва аз назари қолаб ва вазни шеърӣ ҳамосӣ аст, ҳарчанд ки аз назар муҳтаво ба ахлоқу тарбият ва сиёсату иҷтимоъиёт пардохтааст. Ин китоб дар соли шашсаду панҷоҳу панҷ суруда шудааст:

«Бӯстон» даҳ боб дорад, ҳар боб ба мавзӯъе рабт дорад.
 
Ин китоб ба интихоби нашрияи «The Guardian» ҷузви 100 китоби бартари таърихи башарият баргузида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳои форсӣ
Пеналтӣ (футбол)

**Пеналтӣ (инчунин, зарбаи ҷаримавии ёздаҳметра**) —  зарбае аст, ки дар сурати хатои ҳариф дар ҷаримагоҳ тавассути тими муқобил аз рӯйи нуқтаи пеналтӣ (фосилаи 11-метрии дарвоза) зада мешавад. Албатта, ҷарима бархе аз хатоҳо дар ҷаримагоҳ зарбаи ғайримустақим мебошад. Дар интиҳои бархе аз бозиҳои ҳазфӣ низ барои таъйини баранда пеналтӣ зада мешавад. Дар баъзе рақобатҳо агар бозӣ мусовӣ шавад ва дар вақти изофа ҳам ду тим натиҷае ҷуз тасовӣ нагиранд, заработи пеналтӣ барои ду тим дар назар гирифта мешавад, ки теъдоди ин зарбот 5 то аст (ҳадди ақал).

## Таърих
марказ|мини|250x250пкс| Бозигари рақами 27 бо пироҳани сафед барои задани пеналтӣ омодагӣ мегирад. Дарвозабон ҳанӯз дар хатти дарвоза дар мавқеъи дуруст нест
[марказ|мини|250x250пкс| [Хуан Роман Рикелме (Аргентина) дар даври ниманиҳоии мусобиқаи футболи олимпӣ (Пекин-2008) ба дарвозаи Бразилия аз пеналтӣ гол зад]]
Вилиам Маккрами ирландӣ созанда (кашшоф)-и зарбаи пеналтӣ мебошад. Назариёти ӯ дар бораи пеналтӣ *death penalty (ҳукми қатл) ном дошт.*.

## Хатоҳо
хатоҳои зерро, ки ба тариқе ба ташхиси довар анҷом гирад ва як зарба озоди мустақим гирифта мешавад, иборатанд аз:  

1. лагад задан ё иқдом ба он; 

2. пушти по задан ё иқдом ба он; 

3. паридан рӯйи бозикуни ҳариф; 

4. тана задан ба ҳариф; 

5. задани ҳариф ё иқдом ба он; 

6. бағал кардани ҳариф бо мақсади монеъ шудан дар ҷаримагоҳ;

7. оби даҳон андохтан ба ҳариф; 

8. гирифтани ҳариф; 

9. даст задани амдӣ (барқасдона) ба тӯп (ба ҷуз дарвозабон) дар дохили ҷаримагоҳи худ.

## Инчунин

* Ҷаримаҳои баъди бозӣ
* зарбаи услуби Паненка
* Буллит

## Қайдҳо

## Пайвандҳо

* Омӯзиши самаранокии ҷазокарда шудааст //, 2009
Аҳолии Маскав

**[[Маскав]]** аз ҳама шаҳри сераҳолӣ дар Русия аст; маркази агломератсияи шаҳрии Маскав, бузургтарин агломератсияи шаҳрӣ дар Русия ва Аврупо бо аҳолии доимии тақрибан 17 миллион нафар. Ҳамчун як шаҳри дорои аҳамияти федералӣ, он субъекти Федератсияи Русия бо шумораи зиёди аҳолӣ мебошад.

Аҳолии шаҳр тибқи Росстат **12 635 466**  нафар аст (2022). Аз ин 12.455.682 нафар аҳолии шаҳрҳо, 199.368 нафарашон деҳотӣ мебошанд. Зичии аҳолӣ — 4933,80 нафар/км² (2022).

Тамоми аҳолии деҳот дар ҳудуди ноҳияҳои Новомосковский ва Троитский ҷойгир буда, аҳолии шаҳрҳо посёлкаҳои шаҳрии дохили Москва: шаҳрҳои Зеленоград, Московский, Троитс ва Шербинка, шаҳракҳои Киев ва Кокошкиноро дар бар мегирад. Бе назардошти онҳо аҳолии шаҳри Москва 11.999.054 нафарро ташкил медиҳад.

Гурӯҳ:Москва
Анна Кошмал

**Анна Сергеевна Кошмал** (, тав. 22 октябри 1994; Киев, Укроин) — овозхон, ҳунарпешаи театр ва синамои укроинӣ.

## Зиндагинома

## Фаъолият

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома
 
## Нигаред низ
Феҳристи ҳунарпешазанҳои Укроин 

## Эзоҳ

## Иқтибосҳо

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Укроин
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Укроин
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Укроин
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Овозхонҳои Укроин
Гулмакҳо

**Гулмакҳо** (Nectarinidae) — як оилаи парандаҳо, ки ғизояшон бештар шаҳди гул аст. Вобаста ба таснифоти биологӣ мансуби қатори гунҷишкшаклҳо мебошанд. 

Дарозии баданашон 9-25 см, вазнашон — 6-20 гулмакҳо Нӯли борики каҷ (баъзан дандонадор) доранд. Ранги наринаашон равшани филизтоб, ранги модинаашон хокистарии сабзча аст; ҳар ду ҷинс ҳамранг низ мешаванд. Дар дунё беш аз 116 намуди гулмакҳо маълум аст. Парандаи хеле чолок буда, асосан дар Африқо, Осиёи Ҷанубӣ ва Австралия зиндагӣ мекунанд. Баъзе намудҳои онҳо дар навоҳии шимолу шарқии Австралия низ дучор меоянд. Дар бешазор, боғот ва буттазор, кӯҳсор (то баландиҳои 4200 м) маскан доранд. Дар нӯги шохаи дарахт, баъзан дар буттаҳо лона гузошта, 2-3 адад тухм мемонанд. Тухми гулмакҳо холдор ва ранги он гуногун аст. Баъди 17-19 рӯз аз тухм чӯҷаҳо мебароянд. Ғизои гулмакҳо асосан шираи гул мебошад. Онҳо ғизоро аз гул дар ҳолати парвоз (болзанон рӯ ба рӯи гул муаллақ истода) ё дар шохча нишаста мегиранд. Ҳашарот низ мехӯранд. Вобаста ба давраи гулшукуфт аз як ҷо ба ҷои дигар мекӯчанд. Аксари гулмакҳо мурғакони хушовоз мебошанд. Онҳо рустаниҳоро гардолуд намуда, ба табиат манфиат меоранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Брем А. Жизнь животных. М., 1958;
* Алфимова Н. Наши друзья — птицы. М., 1993;
* Зауэр Ф. Птицы обитатели лугов, полей и лесов. М., 2002.
Донишгоҳи Дуррес

мини| Собиқ бинои асосӣ чанде пас аз кушода шудан. Ҳоло дар ин ҷой бинои нав сохта шудааст.
**Донишгоҳи Дуррес** (номи пурраи **Донишгоҳи Александр Моисю Дуррес**; ) — як донишгоҳи давлатӣ дар шаҳри бандарии Дурреси Албания мебошад. Он соли 2006 ба фаъолият оғоз кардааст. Донишгоҳ ба номи актёри австриягии албанӣ Александр Моиссӣ номгузорӣ шудааст, ки давраи кӯдакии худро дар Дуррес дар байни дигар ҷойҳо гузаронидааст. 

## Факултетҳо

* Факултети бизнес
* Факултети илмҳои маориф
* Факультети омузиши касбй-техникй
* Факултети сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқ
* Факултети технологияҳои иттилоотӣ
* Факултет барои таҳсил бо ҳамгироии амалӣ

## Истинодҳо

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Александр Моисиу Дуррес (албанӣ, англисӣ)

## Эзоҳ
Бонгбонг Маркос

**Фердинанд Ромуалдес Маркоси хурдӣ (**, тав. 13 сентябри 1957), инчунин бо номи **Бонгбонг Маркос** маъруф аст, —арбоби давлатӣ ва сиёсатмадори Филиппин аст. Дар интихоботи моҳи майи соли 2022 президенти Филиппин интихоб шуд. Вай 30 июни соли 2022 ба кор шурӯъ мекунад. Писари президенти собиқ Фердинанд Маркос  ва занаш Имелда.

## Зиндагинома
Соли 1980, дар замони диктатураи падараш, Маркоси хурдии 23-сола лейтенанти губернатори Илокоси Шимолӣ ва баъд аз се сол губернатори музофот шуд. Вай дар ин мақом то соли 1986, замоне ки падараш дар ҷараёни "Инқилоби зард" сарнагун шуд ва оилаи президент ба Ҳавайӣ фирор кард  .

Пас аз марги Маркоси калонӣ (падараш) дар соли 1989, президенти нав Коразон Акино ба аъзои оилаи Маркос иҷозат дод, ки ба Филиппин баргарданд. Бонгбонг Маркос ва модараш дар ҳоли ҳозир дар Иёлоти Муттаҳида барои нақзи қарори додгоҳ дар бораи пардохти 353 миллион доллар ҷуброн ба қурбониёни нақзи ҳуқуқи башар дар замони режими ҷаноби Маркос  ҳабс мешаванд.

Маркос ба ватан баргашта, фаъолияти сиёсиашро идома дод. Дар соли 1991 ӯ ба Маҷлиси намояндагон интихоб шуд ва пас аз ҳафт сол ӯ боз мақоми губернатори музофоти Илокос Нортеро ба муддати се сол гирифт ва баъдан ду маротиба дубора интихоб шуд. Сенатори Филиппин дар солҳои 2010-2016.

Бонгбонг Маркос яке аз номзадҳои асосӣ дар интихоботи президентии соли 2022 мебошад. Шарики ӯ ҳамчун ноиби президенти эҳтимолӣ духтари сарвари хориҷшаванда Родриго Дутерте Сара буд  . Маркос дар тӯли якчанд моҳ мунтазам бартарии назарсанҷиҳои интихоботӣ буд    . Президенти 17-уми Филиппин интихоб шуд. 30 июни соли 2022 ба кор шурӯъ мекунад  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Соли 1957 таваллудшудагон
Гурӯҳ:Зодагони 13 сентябр
Гурӯҳ:Фарзандони президентҳо
Донишгоҳи Экрем Чабеҷ

**Донишгоҳи Экрем Чабеҷ** як донишгоҳи давлатӣ дар шаҳри Ҷирокастраи Албания аст. Он соли 1968 ҳамчун мактаби тиҷорати берунии Донишгоҳи Тирана таъсис ёфтааст. Соли 1969 омӯзишгоҳи хоҷагии қишлоқ ва институти педагогӣ ба кор даромад. Соли 1991 донишкада мустақил шуд ва ба донишгоҳ табдил ёфт. Дар факултети табиатшиносӣ математика, информатика, физика, биология ва химия таълим дода шуда, курси дояҳо пешниҳод карда мешавад. Дар факултети маориф ва забоншиносӣ фанҳои таърих, ҷуғрофиё, иқтисод ва забонҳои гуногун, инчунин тайёрии омӯзгорӣ пешниҳод карда мешавад. Шӯъбаи забон, адабиёт ва фарҳанги юнонӣ махсусан ба ақаллиятҳои юнонӣ нигаронида шудааст.

Донишгоҳ ба номи Экрем Чабеҷ (* 7. августи 1908; † 13 августи 1980), забоншиноси маҳаллӣ гузошта шудааст. 

Донишгоҳ узви шабакаи донишгоҳҳои Балкан мебошад . 

## Пайвандҳо

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Гирокастра (албанӣ, англисӣ, итолиёӣ)

## Эзоҳ



Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Донишгоҳи Корча

мини| бинои донишгоҳ
**Донишгоҳи Корча "Фан С. Ноли"** як донишгоҳи давлатӣ дар шаҳри Корсаи Албания мебошад. Мувофиқи маълумоти ташкилоти мустақили давлатии *Agjencia e Sigurimit të Cilësisë në Arsimin e Lartë* *(Агентии кафолати сифати таҳсилоти олӣ)*, он беҳтарин донишгоҳи давлатӣ дар Албания дар соли 2017 — дар якҷоягӣ бо Донишгоҳи тиббии Тирана ҳисобида шуд. 

Донишгоҳ аз *Донишкадаи кишоварзии Корча*, ки соли 1971 таъсис ёфтааст, ба вуҷуд омадааст. Соли 1974 он бо филиали маҳаллии омӯзишгоҳи педагогӣ, дар аввал танҳо мактаби шабона муттаҳид карда шуд. Дар соли 1994 номи Фан С.Ноли ба вай часпида шуд. 

Донишгоҳ дорои факултетҳои табиатшиносӣ ва гуманитарӣ, педагогика ва филология, кишоварзӣ ва иқтисод мебошад; мактаби тиббӣ  низ вобаста карда шудааст. 

Донишгоҳ узви шабакаи донишгоҳҳои Балкан мебошад . 

## Пайвандҳо

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Корча  (албанӣ, англисӣ)

## Эзоҳ



Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Донишгоҳи Шкодра

**Донишгоҳи Шкодра  ба номи Луиҷ Гуракукӣ** як донишгоҳи давлатӣ дар шаҳри Шкодраи Албания буда, дорои 11,500 донишҷӯ ва 710 корманди илмӣ мебошад. Он соли 1957 ҳамчун дуюмин донишгоҳи омӯзгории Албания таъсис ёфтааст. Дар соли 1991 он мақоми донишгоҳи мукаммалро гирифт ва ба номи нависанда Луиҷ Гуракукӣ, ки дар сиёсати забон ва маориф саҳми арзанда гузоштааст, номгузорӣ шуд. Дар солҳои минбаъда факултетҳои зерин ташкил карда шуданд:

* Факултети илмҳои ҷамъиятӣ
* Факултети илм
* Факултети илмҳои маориф
* Факултети иқтисод
* Факултети ҳуқуқшиносӣ
* Факултети забонҳои хориҷӣ

## Ҳамкорӣ
Донишгоҳ узви шабакаи донишгоҳҳои Балкан мебошад . 

Илова ба созишномаҳои мухталифи ҳамкорӣ бо донишгоҳҳои Аврупо ва Иёлоти Муттаҳида, аз соли 2005 бо Донишгоҳи илмҳои амалии шимолу ғарбии Швейтсария ҳамкории зич вуҷуд дорад. 

## Истинодҳои веб

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Шкодра (албанӣ, англисӣ)

## Эзоҳ
Донишгоҳи кишоварзии Тирана

**Донишгоҳи кишоварзии Тирана** (, *UBT*) — як донишгоҳи давлатӣ дар канори Камза воқеъ дар наздикии пойтахти Албания Тирана аст. Он 1 ноябри соли 1951 таъсис ёфтааст.

## Факултетҳо
чап|мини| Бинои асосӣ

* Факултети кишоварзӣ ва муҳити зист
* Факултети иқтисод ва агробизнес
* Факултети илмҳои ҷангал
* Факултети тибби ветеринарӣ
* Факултети биотехнология

## Истинодҳои веб

* Вебсайти расмии Донишгоҳи кишоварзии Тирана  (албанӣ)
Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Донишгоҳи политехникии Тирана

**Донишгоҳи политехникии Тирана** (албанӣ: *Universiteti Politeknik i Tiranes*) — як донишгоҳи техникӣ дар Тирана, Албания аст. Донишгоҳ ба Донишкадаи политехникии Тирана бармегардад, ки соли 1951 таъсис ёфтааст, ки соли 1957 ба Донишгоҳи Тирана табдил ёфтааст. Соли 1991 ин ниҳод дубора мустақил шуд ва ДП-и мустақили давлатиро ташкил медиҳад.
## Ҳамчунин нигаред

* Рӯйхати донишгоҳҳо дар Албания

## Истинодҳои веб

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Политехникии Тирана  (албанӣ, англисӣ)

## Эзоҳ



Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Роҳзанон дар дунё ҳукумат намекунанд (силсилафилм)

**Роҳзанон дар дунё ҳукумат намекунанд** () — як маҷмуаи телевизионии туркиест, ки аз соли 2015 то 2021 аз шабакаи ATV пахш шудааст. Ин филми дром аз 6 фасл ва 199 қисмати ҳудудан дусоата иборат аст.

## Сужа

## Бозигарон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ Туркия

## Пайвандҳои беруна
Донишгоҳи Элбасан

**Донишгоҳи Элбасан ба номи Александр Ҷуванӣ** () — як муассисаи давлатии таҳсилоти олӣ аст, ки дар шаҳри Элбасани Албания ҷойгир аст.

## Таърих
Вай дар базаи Омӯзишгоҳи олии педагоги ташкил карда шудааст, ки аз соли 1909 инҷониб амал мекунад. Соли 1971 мактаб ба Донишкадаи омӯзгорӣ () тағйири ном кард. Соли 1991 дар заминаи он донишгоҳ таъсис ёфт. Номи Александр Ҷуванӣ, забоншинос, нависандаи албанӣ, куҳантарин шахсияти маорифи халқи Албания мебошад.

## Сохтор
Донишгоҳ аз шаш факулта ва як коллеҷ иборат аст.

* Факултети табиатшиносӣ
* Факултети илмҳои иқтисодӣ
* Факултети гуманитарӣ
* Факултети забонҳои хориҷӣ
* Факултети педагогика
* Факултети илмҳои ҷамъиятӣ
* Коллеҷи тиббӣ

Дар дохили донишгоҳ инчунин Маркази омӯзиши Албания ва Балкан (Qendra e Kërkimeve Albanologjike dhe Ballkanike) мавҷуд аст.

Дар донишгоҳ 3500 нафар донишҷӯёни рӯзона ва 4500 нафар донишҷӯёни ғоибона таҳсил мекунанд.

Ҳайати омӯзгорон 245 нафар буда, 8 нафари онҳо унвони профессорӣ доранд. Инчунин 44 нафар лекторони даъватшудаи хоричй лексия мехонанд.

## Pектор

* Dr. Vasil Kamami
* Dr. Hysen Shabanaj
* Prof.Dr. Agron Tato
* Prof.Dr. Mehmet Çeliku
* Prof.Dr. Teuta Dilo
* Prof.Dr. Jani Dode
* Prof.Dr. Liman Varoshi

## Пайвандҳо

* Вебсайти донишгоҳ  (Алб. )

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Донишгоҳи варзишии Тирана

**Донишгоҳи варзишии Тирана** () — як донишгоҳи давлатии варзишӣ дар пойтахти Албания Тирана аст. Он соли 1960 ҳамчун донишкада таъсис ёфта, аз соли 2010 донишгоҳи мустақил мебошад.  Донишгоҳи варзишии Тирана ягона донишгоҳ дар кишварест, ки ин навъи таҳсилро пешниҳод мекунад.

## Таърих
Таълими варзиш дар Албания дар соли 1948, вақте ки дар Тирана *Мактаби тарбияи ҷисмонӣ* таъсис ёфт, оғоз ёфт. Соли 1958 дар факултети таъриху филологияи Донишгоҳи Тирана, ки дар он вақт нав кушода шуда буд, кафедраи тарбияи ҷисмонӣ таъсис дода шуд. 

Соли 1960 институти мустакили ба номи Вохо Куши, партизани албан ва Югославия таъсис ёфт, ки маълумоти сесоларо пешкаш мекунад. Аз соли 1971 *донишкада Институти Ларте ва Тарбияи ҷисмонии «Воҷо Куши» номида* шуд. Омӯзиш аз соли 1993 чор сол давом мекунад.  

Соли 2010 донишгоҳ ба *Академияи Донишкадаи Тарбияи ҷисмонӣ ва Варзиши "Воҷо Куши"* табдил дода шуд. Дар соли 2010 он ба донишгоҳ бо барномаи таълимии пурраи донишгоҳ пешбарӣ карда шуд. 

## Факултетҳо

* Факултети илмҳои ҳаракат
* Факултети илмҳои таълимӣ

## Истинодҳо

* Вебсайти расмии Донишгоҳи варзишии Тирана (Албания)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Донишгоҳи Тирана

мини| Бинои факултети таърих, география ва филология
**Донишгоҳи Тирана** () — як донишгоҳи давлатӣ дар пойтахти Албания аст ва бо зиёда аз 26,500 донишҷӯ ва тақрибан 600 корманди илмӣ, он бузургтарин донишгоҳ дар Албания мебошад. Бинои асосӣ, ки аслан аз ҷониби итолиёиҳо ҳамчун *Casa di Fascio* дар аввали солҳои 1940 сохта шудааст,  дар майдони Модар Тереза дар ҷануби маркази шаҳр ҷойгир аст.

## Таърих
Донишгоҳи Тирана соли 1957 ҳамчун аввалин донишгоҳ дар Албания бо шаш факулта бо номи *Донишгоҳи давлатии Тирана таъсис* ёфтааст.  Дар соли 1968 сохтмони кампус дар ҷанубу шарқи Тирана, ба истилоҳ *Қитети Студенти* *(шаҳри донишҷӯён)* оғоз ёфт.  Дар соли 1977 шумораи донишҷӯён тақрибан ба 8,880 нафар расид, ки тақрибан нисфи онҳо занон буданд.

Дар ибтидои солҳои 1990-ум Донишгоҳи Тирана яке аз марказҳои муҳими ҳаракати демократӣ дар Албанияи коммунистии он замон буд. Дар нахустин эътирози донишҷӯён дар моҳи ноябри соли 1990 донишҷӯён ҷорӣ кардани демократия ва интихоботи гуногунандеширо талаб карданд. Дар моҳи декабри ҳамон сол донишҷӯёни Сали Бериша дар *Қитети Студенти* донишгоҳ Ҳизби демократии Албанияро таъсис доданд, ки аввалин ҳизби ғайрикоммунистӣ буд.

Дар соли 1991 *Донишкадаи политехникӣ* ҳамчун Донишгоҳи политехникии Тирана, ки дар бинои асосии таърихии ҷойгир шудааст, мустақил шуд. Дар 2013, факултаи тиббӣ ба донишгоҳи худ, Донишгоҳи тиббии Тирана дода шуд.

Донишгоҳ узви шабакаи донишгоҳҳои Балкан мебошад . 

## Факултетҳо
Донишгоҳи Тирана ба ҳашт факулта тақсим шудааст, ки ба 50 кафедра ва як институт тақсим шудаанд: 

* Факултети иқтисод
* Факултети ҳуқуқшиносӣ
* Факултети таъриху филология
* Факултети илм
* Факултети забонҳои хориҷӣ
* Факултети илмҳои ҷамъиятӣ
* Институти тадқиқоти аврупоӣ 
* Институти физикаи амалии ядроӣ 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Донишгоҳи санъати Тирана

таъсис 1966 сарпарастӣ давлат ҷойгиршавӣ кишвар ректор Петрит Малай студентон тақрибан 1000  сайт


мини| Бинои асосӣ дар расм аз соли 2008
**Донишгоҳи санъат** () дар пойтахти Албания Тирана як донишгоҳи давлатии санъат аст .   Ҳамчун муҳимтарин мактаби санъати кишвар, дар он қариб ҳама рассомони омӯзонидашудаи албанӣ иштирок карданд, ба шарте ки онҳо дар хориҷа таҳсил накунанд. То апрели соли 2011 он **Академияи санъат** () номида мешуд.

## Ташкил ва иншоот
Донишгоҳи санъат дорои се факулта : *мусиқӣ*, *санъати тасвирӣ* ва *театр* мебошад .   Холо дар он қариб 1000 нафар донишҷӯён ва на 400 нафар лекторон дарс мегӯянд. 

Шаҳраки донишгоҳ дорои толори театрӣ ва аудиторияҳои гуногун мебошад.

*Китобхонаи академии фаръии Донишгоҳи санъат* *(Biblioteka Shkencore e Universitetit të Arteve)*, ки соли 1966 таъсис ёфтааст, бузургтарин ва муҳимтарин китобхонаи донишгоҳии санъат дар Албания мебошад. Он на танҳо адабиёти махсус аз санъат, балки адабиёти умумиро пешниҳод мекунад. Захираи кунунӣ тақрибан 35 000 китоб (аз ҷумла адабиёти рақамӣ), ҳуҷҷатҳо, каталогҳо, маҷаллаҳо, маводи аудиовизуалӣ ва ғайра, аз ҷумла бисёр ашёҳои нодирро ташкил медиҳад. 

## Таърих
Муассиса соли 1966 ҳамчун *Донишкадаи олии санъат* *(Institut i Lartë i Arteve)*, *Консерваторияи давлатии Тирана* *(*Konservatori Shtetëror i Tiranës), *Мактаби санъати тасвирӣ* *(Shkolla e Arteve të Bukura)* ва *Мактаби драмавии Александр Моисиу таъсис* ёфта,  муттаҳид карда шуданд.

Тавассути ислоҳоти соҳаи маориф дар соли 1990, коллеҷ ҳамчун донишгоҳ эътироф карда шуд ва дар моҳи апрели соли 2011 аввал *Академияи санъат* ва баъдан *Донишгоҳи санъат номида* шуд.  

## Эзоҳ
Донишгоҳи Влора

**Донишгоҳи Влора** (номи пурраи **Донишгоҳи Исмоил Камоли Влора**, ) — як донишгоҳи давлатӣ дар шаҳри Влора дар ҷануби Албания мебошад. Он соли 1994 ҳамчун *Донишгоҳи технологии Влора* таъсис ёфта, баъдтар тағйири ном кард. Донишгоҳ ба номи сиёсатмадор Исмоил Камолӣ, ки соли 1912 дар Влора истиқлолияти Ҷумҳурии Албанияро эълон кард, номгузорӣ шудааст.

## Факултетҳо

* Факултети илм ва муҳандисӣ
* Факултети илмҳои ҷамъиятию педагогӣ
* Факултети иқтисод ва ҳуқуқ
* Факултети тиб

## Пайвандҳои беруна

* Вебсайти расмии Донишгоҳи Исмоил Кемали Влора (албанӣ, англисӣ)

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Албания
Ташкилот (силсилафилм)

**Ташкилот** () — маҷмуаи телевизионии туркиест, ки шурӯъ аз соли 2021 тариқи шабакаи TRT 1 пахш мешавад.

## Сужа

## Бозигарон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ Туркия

## Пайвандҳои беруна
Қобилсой

**Қобилсой** () — деҳа (*ауыл*) дар ҷануби Қазоқистон, дар вилояти Туркистон. Тобеи маъмурияти шаҳри Орис мебошад. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 486 нафар аҳолӣ дошт. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини маъмурияти шаҳри Орис
Гарет Бейл

**Га́рет Френк Бейл** (; 16 июли 1989, Кардифф, Вэлс, Бритониёи Кабир) — собиқ футболбози вэлсии бошгоҳҳои «Саутҳемптон», «Тоттенҳем Ҳотспур», «Реал Мадрид», «Лос-Анҷелес» ва сарвони тими миллии Вэлс.

## Зиндагинома

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
__FORCETOC__

Гурӯҳ:Футболбозони Вэлс
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Вэлс
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Кардифф Сивил Сервис»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Саутҳемптон»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Тоттенҳем Ҳотспур»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Серҷиу Матарелла

**Серҷиу Матарелла** (  ;  , Палермо, Сицилия )&nbsp;- ҳуқуқшинос ва сиёсатмадори итолиёвӣ . 3 феврали соли 2015 вай президенти Италия интихоб шуд.

## Зиндагинома
**Матарелла** факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Ла Сапиенза дар Румро хатм карда, баъдтар дар Донишгоҳи Палермо аз фанни ҳуқуқ дарс додааст. Вай фаъолияти сиёсии худро дар Ҳизби Христианҳои демократ  оғоз кардааст. Соли 1983 бори нахуст ба вакилони Маҷлиси намояндагон интихоб шуд.

Аз соли 1987 то соли 1989 дар ҳукуматҳои Ҷованни Гориа ва Чириако Де Мита вазири робита бо парлумон буд. Дар давоми як сол  дар ҳукумати Ҷулиу Андреоттӣ Вазорати маорифро сарварӣ кард. Аз соли 1990 то соли 1992 муовини котиби Шӯрои миллии Ҳизби Христианҳои демократ ва баъдан дар соли 1994 роҳбарии маҷаллаи ҳизбии « *Ил Пополо* »-ро ба ӯҳда дошт.

Баъди пароканда шудани Ҳизби Христианҳои демократ ба сафи Ҳизби халқӣ дохил шуд. Дар моҳи октябри соли 1998 ӯ ба Шӯрои вазирон (бо роҳбарии Массиму Д'Алема ) ба ҳайси муовини сарвазир баргашт. Моҳи декабри соли 1999 дар ҳамин ҳукумат вазири дифоъ шуд. Матарелла низ дар ҳукумати Ҷулиану Амату (то июни соли 2001) ин вазифаро ишғол мекард.

Вай ба ҳизби "Маргаритка: Демократия — озодӣ аст" ва соли 2007 ба Ҳизби демократӣ пайваст. 5 октябри соли 2011 парлумон ӯро судяи Суди конститутсионӣ таъин кард.

## Мукофотҳо
* Дорандаи занҷири тиллоии ордени Пийи IX ( Шаҳри Ватикан, 11 апрели 2015) 
## Пайвандҳо
* Матарелла дар вебсайти парлумон   бойгонӣ шудааст 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Президентҳои Италия
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ҳайдар Алиев
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1941
Гурӯҳ:Зодагони 23 июл

Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Ҷорҷиу Нопулитану

**Ҷорҷиу Нопулитану** (; 29 июни 1925, Неапол - 22 сентябр 2023 ,Рум) - 11-умин президенти Ҷумҳурии Итолиё (2006-2015). Собиқ фаъоли Ҳизби коммунистии Итолиё (баъдтар демократҳои чап), аъзои ҳаракати муқовимат. Сенатори якумрӣ. 10 майи соли 2006 дар даври 4-уми овоздиҳӣ интихоб шуда, 15 май ба кор шурӯъ кард. Вай бо қабул накардани истеъфои Романо Проди ва пароканда кардани порлумон дар замони бӯҳрони порлумонии  Итолиё дар соли 2008, вақте ки порлумон ба ҳукумат изҳори нобоварӣ карда буд, маъруф аст.

20 апрели 2013 Нопулитануи 87-сола бори дуввум интихоб шуд, ки ин дар таърихи Итолиё бесобиқа аст, зеро як нафар қаблан дар ин мақом беш аз як давраро ишғол намекард. Нопулитану дар даври 6-ум баъд аз 5 кӯшиши бенатиҷаи қаблӣ интихоб шуд ва аз 1007 интихобкунанда 738 овоз гирифт.

14 январи 2015, президент Нопулитану истеъфо дод . Истеъфои пеш аз мӯҳлат шарти дубора интихоб шудани ӯ дар моҳи апрели соли 2013 буд. Сиёсати Итолиё он вақт дар бӯҳрони амиқ буд ва ҳизбҳои сиёсие, ки дар парлумон намоянда доштанд, дар бораи номзади президент ба созиш нарасиданд.

Ӯ бо лақаби "Ре Умберто" (Подшоҳ Умберто) номгузорӣ шудааст, зеро ӯ ба шоҳ Умбертои II шабоҳат дорад ва рафтори аристократӣ ба ӯ хос аст.

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Президентҳои Италия
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1925
Гурӯҳ:Зодагони 29 июн
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Ферлан Менди

**Ферлан Менди** (; 8 июни 1995, Мёлан-ан-Ивелин, Фаронса) — футболбози фаронсавӣ, муҳофизи канори чапи бошгоҳи «Реал Мадрид» ва тими миллии Фаронса.

## Зиндагинома

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

__FORCETOC__

Гурӯҳ:Зодагони 8 июн
Гурӯҳ:Зодагони соли 1995
Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Фаронса
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Экевийи»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Пари Сен-Жермен»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Мантуа 78»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Гавр»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Олимпик Лион»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Сантияго Бернабеу (варзишгоҳ)

**Варзишгоҳи «Сантия́го Бернабе́у»** () — майдони футбол, воқеъ дар пойтахти Испониё — шаҳри Мадрид. Варзишгоҳи хонагии бошгоҳи футболи «Реал Мадрид», баъзан дар он тими миллии футболи Испониё ҳам бозиҳояшро мегузаронад.

## Таърих

## Меъморӣ

## Мусобиқаҳои варзишӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Варзишгоҳҳои футбол дар Испониё
Ойнатос

**Ойнатос ** () — деҳа (*ауыл*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Қозиғурт ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 1449 (қазоқҳо — 92%) нафар аҳолӣ дошт. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Қозиғурт
Кадусиён

**Кадусиён** — қабилаи бостонии эроние, ки дар кӯҳҳои ҷануби ғарбии баҳри Ҳазар, дар сарҳади Атропатена (дар минтақаи Озарбойҷон ва Гилони Эрони имрӯза) сукунат дошт.

## Пайдоиши
Дар замонҳои қадим дар шимолу ғарби Эрони ҳозира ва як қисми сарзаминҳои Озарбойҷон халқе зиндагӣ мекард, ки онҳоро кадусӣ меномиданд. Муҳаққиқон то ҳол дар мавриди тааллуқ доштани ин қабилаҳо ба эрониён ё гурӯҳҳои дигари қабилаҳо ба як тавофуқ расида наметавонанд. Бо вуҷуди ин, дар бораи худи кадусия маълумоти зиёде мавҷуд нест. Ба гуфтаи муаррихон, кадусиҳо ҷамъияти асосии Гилон, яке аз минтақаҳои Эрон буда, дар Озарбойҷони Эрон низ зиндагӣ мекарданд. Аксари таърихшиносон аз қабили: Пигулевская Н. В., Бернштам А. Н., Маркварт Й., Фрай Р. Н., Харматта Я., Кляшторный С. Г., Еремян С. Т., Минорский В. Ф., кадусиёнро (кадисенҳоро) ба эфталитҳо нисбат медиҳанд, ки муаррихони аврупоӣонҳоро Ҳунҳои Сафед номидаанд. Дар навбати худ, эфталитҳо, ки кадусиҳо бо онҳо шинос мешаванд, яке аз қабилаҳои массагетҳо буданд. Массагетхо бошад, танхо як кабилаи скифхо буданд. Струве В.В. Массагетхоро сакхо меномиданд. Ва Афросиёб ҳокими Туронҳо – сакҳои бодиянишин ва  эронизабон буд. Эрнст Гертсфелд ӯро бо подшоҳи кадусиҳо Парсонд муайян карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Эрон
Гурӯҳ:Таърих
Аҳолии Албания

Аҳолии Албания 2,8  миллион нафар аст. Тақрибан 57% аҳолӣ мусулмонанд, 6,75% православҳо, 10,03% католикҳо ва ғайра мебошанд. 

То як миллион нафар албаниҳо дар хориҷа кор мекунанд ва пуле, ки онҳо интиқол медиҳанд, манбаи муҳими даромади аҳолӣ мебошад.

Аҳолии Албания аз сабаби паст будани сатҳи таваллуд (ба мисли кишварҳои ҳамсоя) ва муҳоҷирати хеле баланд аз ин кишвар аз сабаби қафомонии қавии иқтисодӣ аз кишварҳои ҳамсоя мунтазам коҳиш меёбад.

## Аҳолии Албания

### Сохтори синну соли аҳолӣ (2008)
мини|300x300пкс| Пирамидаи синну сол ва ҷинсии аҳолии Албания барои соли 2020

* 0-14 сола - 23,6%
* 15-64 сола - 66,9%
* аз 65 сола боло - 9,5%

Синну соли миёна 29,5 сол. Мардон — 28,9 сол, занон — 30,2 сол.

### Афзоиши аҳолӣ (2008)
+ 0,538% дар соли 2008.

* Коэффисиенти таваллуд – 15,22 ба 1000 нафар;
* Фавт - 5,44 ба 1000 нафар;
* 2,02 кӯдак ба як зан.

### Марги кӯдакон (2008)

* 9,8 ба 1000 нафар таваллуд (2022);
* писарон - 19,74 ба 1000 нафар таваллуд;
* духтарон - 18,83 ба 1000 таваллуд;

### Давомнокии умр (2008)

* Ҳамагӣ - 77,78 сол
* Мардон — 75,12 сол
* Занон — 80,71 сол

### Гурӯҳҳои этникӣ (2008)

* албаниҳо - 95%;
* юнониҳо - 3%;

Дар кишвар лӯлиҳо, сербҳо, мақдуниҳо, булғорҳо низ зиндагӣ мекунанд.

Моҳи апрели соли 1990 диаспораи яҳудиён дар кишвар аз фаъолият бозмонд: 11 яҳудиёни охирин ба Исроил рафтанд  .

### Саводнокии аҳолӣ (2001)

* умумӣ - 98,7%
* мардон - 99,1%
* занон - 98,3%

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* https://web.archive.org/web/20080906010756/http://www.census.gov/ipc/www/idb/ranks.html
* https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html#People  шудааст
Юнониҳо

**Юнониҳо** ( — Эллинҳо  ) — қавме, ки дар ҳазораи якуми пеш аз милод дар шадиди ҷанубу шарқи Аврупо ба вуҷуд омадаанд, айни замон аҳолии асосии Юнон ва Қибрисро ташкил медиҳад.

Онҳо бо забони юнонӣ ҳарф мезананд, ки як қисми зергурӯҳи юнонии забонҳои палео-балкании оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ мебошад.

## Ном
Онҳо худро — эллинҳо (ҳэллинҳо) ном мебаранд. (Έλληνας эллинас)
рост|мини| Алифбои аввали юнонӣ, тақрибан дар асри 8 пеш аз милод.

## Забон
Бо забони юнонӣ гап мезананд.
* Шохаи ғарбӣ
** Лаҳҷаи Дорианӣ (Мессения, Лаконика, Дорида, Доридаи Осиёи Хурд)
** Лаҳҳаи шимолу ғарбӣ (Элис)
** лаҳҷаи Ахай (Ачая)
* Шохаи марказӣ
** Лаҳҷаи эолӣ (Фессалия, Боэотия, Аеолия)
** Лаҳҳаи Аркадия (Arcadia)
* Шохаи шарқӣ
** Лаҳҳаи болохонавӣ (Atica)
*** Лаҳҳаи Искандария
**** Забони византӣ
**** лаҳҷаи яҳудӣ-юнонӣ
** лаҳҷаи ионӣ (Ionia)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Халқҳои қадим
Гурӯҳ:Халқҳои Аврупо
Гурӯҳ:Халқҳои ҳиндуаврупоӣ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Юнон
Антонио Рӯдигер

**Анто́нио Рӯдигер** (; 3 марти 1993, Берлин, Олмон) — футболбози олмонӣ, муҳофизи марказии бошгоҳи «Реал Мадрид» ва тими миллии Олмон.

## Зиндагинома

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

Берлин
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Берлин
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Берлин

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Зодагони 3 март
Гурӯҳ:Зодагони соли 1993
Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Олмон
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Олмон
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Шпербер (Нойкёлн)»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Тасмания (Берлин)»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Нойкёлне 1907»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ҳерта (Тселендорф)»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Боруссия Дортмунд»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Штуттгарт»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Рома»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Челси»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Боймирзо Гулмирзоев

**Боймирзо Гулмирзоев** (1910, деҳаи Тошгузар, ноҳияи Регар — 1965, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1947).

## Зиндагинома
Солҳои 1931-11949 колхозчӣ, котиби кумитаи комсомолии колхоз, сардори бригадаи пахтакорӣ (1943—1945), раиси (1945—1947) колхози «Коммунизм», 1950—1954 раиси ҷамоати деҳоти Ӯзбеконтеппа, 1954—1964 агроном, сардори бригадаи пахтакорӣ ва колхозчии ҳамин колхоз буд. Звенои Боймирзо Гулмирзоев соли 1947 ҳосили фаровони пахта рӯёнд.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени Ленин ва медалҳо қадрдонӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС