open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хонигарии Ҷағатой

**Чағатой**, **Ҷағатой** (**Улуси Чағатой**, **Урдаи Чағатой**, **Давлати Чағатой**) — як давлати туркӣ-муғулӣ аст, ки дар соли 1224 дар Осиёи Миёна пас аз он ки Чингизхон давлати худро ба чаҳор улус тақсим кард, ташкил шудааст. Номи улус ба номи писари Чингизхон — Ҷағатой гузошта шудааст. Аз соли 1326 ислом дини расмии қабилаи  Чағатой гардид.  арсолҳои 1340 давлат ба Муғулистон ва Мовароуннаҳр тақсим шуд.

## Таърих
рост|мини|250x250пкс|хонигарии Ҷағатой дар асри XIII
Соли 1224 асосгузори империяи Муғул Чингизхон давлати худро аз рӯи шумораи писаронаш ба чор улус тақсим кард. Писари дуюм Чағатой Мовароуннаҳр ва сарзаминҳои атрофи онро мерос гирифт. Улуси Чағатой пеш аз ҳама ҳокимияти пештараи Қарахитой ва Кучлуки Наймон (кишвари Хомил дар ёдгорихои муғул) ва умуман Мовароуннахрро бо ҷануби Хоразм, қисми зиёди Семиречиё ва Туркистони Шарқӣ қариб то Турфон (аз ҷумла Қошғария) фаро гирифтааст.

### Вазъият баъди марги Чағатой
Чағатой дар ҳамон соли 1241 (тибқи маъхазҳои дигар — соли 1242) хамчун Угедей вафот кард, вале каме дертар тахтро ба набераи худ Хара-Хулагу писари Мутуген васият кард.

## Ҳамчунин нигаред

* Ордаи тиллоӣ
* Темур
* Хонигарии Уктой

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Бартольд В.В.Очерк дар бораи таърихи Семиречье, Фрунзе, 1943.
* Бартолд В.В. Таърихи ҳаёти фарҳангии Туркистон, Л., 1927.
* Шох Махмуд ибни Мирзо Фозил Чурас . Хроника. М. Илм. 1976
* Муҳаммад Ҳайдар Дуғлат . Таърихи Рашиди .
* Тӯлибоева Ҷ. М. Ҳукмрони улуси Чағатой (Иқтибосҳо аз “Тарих-и арбаъ улус”-и Мирзо Улуғбек) // Ахбори Маркази миллии бостоншиносӣ ва сарчашмашиносӣ. — Остона: 2011, №1-3; 2012, № 1.
* 
* 
* Пачкалов, Александр. Сарчашмаҳои бостоншиносӣ: Хонагии Чағадайд. Дар таърихи Кембриҷ империяи Муғулистон. Таҳрири Михал Биран, Донишгоҳи Ибронии Ерусалим, Ҳодонг Ким, Донишгоҳи Миллии Сеул. Матбуоти Донишгоҳи Кембриҷ, 2023. Ҷилди. II. 464-473 с.

## Пайвандҳо
* Таърихи улуси Чагатой ва давлати Хайду
* Атласи Империяи Муғулистон онлайн

Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул
Ғори Ҳиро

**Ғори Ҳиро** () — ғорест дар кӯҳи Ҳиро, дар 4 км ши­молу шарқи шаҳри Макка.
Дар маъхазҳои қадимӣ фосилаи байни Ғори Ҳиро то Макка як фарсанг ё се мил зикр шудааст. Алҳол ба сабаби васеъшавии ш. Макка кӯҳи Ҳиро до­хили шаҳр қарор гирифта, масофаи байни он ва Мас­ҷи­дулҳаром ҳудуди 4–6 км-ро ташкил медиҳад.

## Тавсифи ҷуғрофӣ
Кӯҳи Ҳи­ро дар фосилаи 1,5 км самти рости шоҳроҳи Мино – Арафот, дар баландии 560 м аз с. б. воқеъ гардида, аз Ғори Ҳиро то қуллаи кӯҳ тақр. 50 м аст. Баландии ғор 2 м, бараш 1,2 м ва дарозиаш низ тақр. 2 м. Ғори Ҳиро гунҷоиши 5 нафари нишас­таро дошта, дар гӯшае аз он танҳо як нафар мегунҷад. Да­ҳони ғор ба самти шимол буда, аз он танҳо як нафари ми­ёнақад гузашта метавонад. Дохили ғор аз ҳангоми тулӯъ то ғуруби офтоб равшан аст, аммо гармои сӯзон ба он нуфуз намекунад. Барои баромадан ба кӯҳ, зимнан ба Ғори Ҳиро фақат як пайроҳа вуҷуд дорад.

## Ҷойгоҳи таърихӣ ва динӣ
Паёмбар (с), ки муддатҳо қабл аз рисолати худ ба хил­ват­нишинӣ майлу рағбат пайдо карда буд, аз манзилаш дар Макка ҷониби кӯҳи Ҳиро раҳсипор мешуд ва чандин шабонарӯз, алалхусус дар моҳи рамазон, дар Ғори Ҳиро дар тан­ҳоӣ ба тафаккуру ибодат мепардохт. Дар яке аз чунин лаҳ­заҳо фириштаи ваҳй Ҷабраил нозил шуда, 5 ояти нахус­тини сураи Алақро ба вай расонд; ба ин хотир он кӯҳ­ро Ҷа­балуннур (Кӯҳи нур) ва Ҷабалурраҳма (Кӯҳи раҳ­мат) ҳам меноманд. Ғори Ҳиро яке аз маконҳои муътабару мутабаррики Макка ва аз осори боқимондаи асри биъсат (рисолат) ба шумор рафта, зиёрати он аз ҷумлаи амалҳои мустаҳаб (пи­сандида) аст.

Ҳамасола дар мавсими ҳаҷ ва умра, хусусан баъди анҷом додани маносики ҳаҷ, шумори зиёди ҳо­ҷиё­ну умрагузорон ин макони муқаддасро зиё­рат мекунанд.

## Эзоҳ

## Нигаред низ
Ҳаҷ

Ислом

Гурӯҳ:Макка
Гурӯҳ:Зиндагии Муҳаммад
Гурӯҳ: Кӯҳҳои муқаддас
Муҳаммедназар Гапуров

**Муҳаммедназар Гапурович Гапуров** (; 15 феврали 1922, д.Октябр, ҶХШС Бухоро - 13 июли 1999, ш. Берзенги, Этрапи Копетдоғ, Туркманистон) — як ходими давлатии туркман ва ҳизбии шӯравӣ. Аз 26 марти соли 1963 то 25 декабри соли 1969 Раиси Шӯрои Вазирон, вазири корҳои хориҷии ССР Туркманистон. Котиби якуми КМ ҲК Туркманистон (1969-1985).

## Нигаред низ
* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркманистон
* Сарвазири Туркманистон
## Манбаъ
* Хокимони ҷумҳуриҳои шӯравӣ
* Turkmenistan World Statesmen] 
* https://books.google.com/books?id=NI1G_9j1AhcEastern Europe, Russia and Central Asia 2004 

Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Абду Анналиев

**Абду Анналиёвич Анналиев** (тав. 20 феврали 1920 , авули Курруклӣ, хозир Вилояти Ахал, Туркманистон —  2007, Туркманистон ) — ходими давлатии туркман ва ҳизбии шӯравӣ, Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон. Дар солҳои 1960—1963 аъзои Бюрои ҲК Ҳизби Коммунистии Туркманистон. Номзад ба аъзогии КМ КПСС дар солхои 1961—1966. Депутати Шӯрои Олии ҶШС Туркманистон даъватхои 4—5, 7—9. Депутати Шӯрои Олии СССР даъватхои 5—6. 

## Нигаред низ
* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркманистон
* Сарвазири Туркманистон
## Манбаъ
* Хокимони ҷумҳуриҳои шӯравӣ
* Turkmenistan World Statesmen] 
* https://books.google.com/books?id=NI1G_9j1AhcEastern Europe, Russia and Central Asia 2004 

Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Ораз Оразмуҳаммедов

**Ораз Назарович Оразмуҳаммедов** — ходими шӯравӣ хоҷагидор, давлатӣ ва сиёсатмадор.

## Зиндагинома
Соли 1928 дар деҳаи Қародамак таваллуд шудааст, (ҳоло дар дохили шаҳр Ашқобод) (аз рӯи маълумоти дигар дар шаҳр Мари). Узви ҲКИШ аз соли 1948.

Аз соли 1943  дар кори хоҷагидорӣ, ҷамъиятӣ ва сиёсӣ. Дар 1943—1976 гг. киномеханики кинотеатр, котиб-ҳисобгири бозори колхозӣ, курсанти мактаби техникии роҳ, ёвари машинист, машинисти депои локомотивии ст. Мари, инструктори бахши сиесӣ ва муовини. сардори масофаи роҳ, машинист-инструктори депои локомотивии роҳи оҳани Ашқобод., муовини сардори бахшҳои  роҳи оҳани Красноводск, Мари бахши Ашқободи роҳи оҳани Осиеи Миена, мудири бахши саноатӣ-нақлиётии Кумитаи Вилоятии Мари ҲК Туркманистон, муовини раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон, котиби КМ ҲК Туркманистон, раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон, сардори бахши локомотивии бахши Ашқободи роҳи оҳани Осиеи Миена.

Депутати Шӯрои Олии ҶШС Туркманистон даъвати 7, Шӯрои Олии СССР даъвати 8 ва 9 интихоб шуд. Номзад ба узвият КМ ҲКИШ дар соли 1971-1976 

## Эзоҳ

## Манбаъ

* Оразмуҳаммедов
Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1928
Гурӯҳ:Зодагони 15 май
Сухан Бабаев

**Сухан Бабаевич Бабаев**  (27 ноябри 1910 &#x2013; 28 ноябри 1995) - сиёсатмадори курд, шӯравӣ ва туркман буд. Вай аз октябри соли 1951 то декабри соли 1958 Котиби 1-уми Ҳизби Коммунистии Туркманистон буд. 

Бабаев ва чанде аз ҳампаймонҳои сиёсӣ пас аз он ки онҳо дар Ҳукумати шӯравӣ намояндагии бештари этникии курдҳоро ҷонибдорӣ мекарданд, аз кор ронда шуданд. 

## Нигаред низ
* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркманистон
* Сарвазири Туркманистон
## Манбаъ
* Хокимони ҷумҳуриҳои шӯравӣ
* Turkmenistan World Statesmen] 
* https://books.google.com/books?id=NI1G_9j1AhcEastern Europe, Russia and Central Asia 2004 

Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ситораи Сурх
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ даъвати 3
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ даъвати 2
Гурӯҳ:Котибони якуми Ҳизби коммунистии ҶШС Туркманистон
Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Туркманистон
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1995
Гурӯҳ:Зодагони соли 1910
Хоқон

**Хоқон** ё **хогон** (ниг. — Муғ. , *Qaɣan*; муосир-муғулӣ *ҳан;* турки.  қадим. &#x200F; &#x200E; , pinyin *Kèhán*) — баландтарин унвони подшоҳӣ дар иерархияи бодиянишинони асримиёнагӣ , **[[Хон|хони]] хонҳо**.  омехта шудааст. Бештар дар давлатдории муғул ин унвон истифода мешуд.

## Тавсиф
рост|мини|Чингизхон ва хоқонҳои баъд аз ӯ
Бори аввал дар маъхазҳои чинӣ нисбат ба қабилаи сианбиёниОсиёи Миёна (асри III) тасдиқ шудааст.

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 

Гурӯҳ:Унвонҳои муғул
Гурӯҳ:Императории муғул
Арчалӣ (ноҳияи Аломудин)

**Арчалӣ** () — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Бойтики ноҳияи Аломудини вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 2871 нафар дар соли 2023.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Аломудин
Ҷумъадурдӣ Гараев

**Ҷумъадурдӣ Гараев**  (10 январи 1910 – 4 майи 1960) — сиёсатмадори шӯравӣ, ки аз 14 декабри соли 1958 то 4 майи соли 1960 котиби якуми Ҳизби коммунисти Туркманистон буд.
## Нигаред низ
* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркманистон
* Сарвазири Туркманистон
## Манбаъ
* Хокимони ҷумҳуриҳои шӯравӣ

Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ даъвати 3
Гурӯҳ:Котибони якуми Ҳизби коммунистии ҶШС Туркманистон
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1960
Гурӯҳ:Зодагони соли 1910
Чари Қарриев

**Чари Суюнович Қарриев** (таваллуд. 1932) - ходими давлатии туркман ва ҳизбии шӯравӣ. Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон (1978-1985). Аъзои Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ аз соли 1958; котиби якуми кумитаи Вилоятии Ашқободи ҲК Туркманистон (1974-1976), узви КМТ ҲКИШ (1981-1990), узви Бюрои КМ ҲК Туркманистон. Вакили Шӯрои Миллатҳои Шӯрои олии Иттиҳоди Шӯравӣ 9-11 даъвати (1974-1989) аз ҶШС Туркманистон. Вакили Шӯрои Олии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркманистон (1966-1974).

## Зиндагинома
17 октябр Соли 1932 дар Ашқобод дар оилаи деҳқон таваллуд шудааст  Дар Соли 1955  Институти нафти Москва ба номи И. М. Губкинро хатм кардааст.

Аз соли 1950 донишҷӯи Донишгоҳи давлатии нафту гази Русия дар Маскав.

Аз соли 1955 дар заводи Коркарди нафт Красноводск: оператор, муҳандис, сардори насбкунӣ, сардори цех.

Аз соли 1965 мудири бахши саноати нафту кимиёи КМ Ҳизби Коммунистии Туркманистон.

Аз соли 1974 Котиби якуми кумитаи вилоятии Ашқобод.

Аз соли 1976 Котиби КМ Ҳизби Коммунистии Туркманистон.

Моҳи декабри соли 1978 — феврали соли 1985-Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон.

Моҳи феврали соли 1985 "бо сабаби вазъи саломатӣ" Аз вазифаи Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон озод карда шуд ва Раиси Кумитаи давлатии нархҳо таъин шуд.

Муаллифи 11 кори илмӣ.

## Мукофотҳо

* Медали "Барои ҷасорати меҳнатӣ" (4 ноябри соли 1964) — *барои бомуваффақият ба итмом расонидани сохтмон ва азхудкунии ду дастгоҳи технологӣ дар заводи Коркарди нафт Красноводск, лӯлаи гази Котур Тепе Белек Красноводск ва Заводи Сажевии Челекенск*
* Ордени Инқилоби Октябр
* Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
* Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
* Ордени"Нишони Фахрӣ"
* Медали "Ба ифтихори 100-солагии зодрӯзи Владимир Ильич Ленин"

## Манбаъ
* Зиндагинома  дар сомонаи ЦентрАзия 
* Зиндагинома  дар сомонаи РГУ Нафту Газ.
## Нигаред низ
* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркманистон
* Сарвазири Туркманистон
## Сарчашма
* Хокимони ҷумҳуриҳои шӯравӣ
* Turkmenistan World Statesmen] 
* https://books.google.com/books?id=NI1G_9j1AhcEastern Europe, Russia and Central Asia 2004 

Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Инқилоби Октябр
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Ишқобод
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Соли 1932 таваллудшудагон
Гурӯҳ:Зодагони 17 октябр
Балли Язкулиев

**Балли Язқулиев** (таваллуд. 2 январи соли 1930, Деҳаи Омор-Пякизе, Ноҳияи илелин, Эӣрапи Ташауз, ҶШС Туркманистон) хоҷагидори шӯравӣ, давлатӣ ва сиесатмадор. Узви ҲКИШ аз соли 1953.

## Зиндагинома
Дар деҳаи Омор-Пякизе (ҳоло Тезе — Ел)   дар оилаи деҳқон таваллуд шудааст.

Соли 1949 Институти омӯзгории Ташаузро , соли 1952 Институти омӯзгории Чорҷӯй (таҳсили ғобона), соли 1962 МОҲ  назди КМ ҲКИШ хатм кардааст.

Солҳои 1949-52 ҳамчун омӯзгор кор кардааст.

Аз соли 1952 дар кори комсомолӣ.

Солҳои 1957-1960 котиби 1-уми кумитаи Вилоятии Ташаузи косомоли Туркманистон. Дар солҳои 1962-64 раиси Кумитаҳои иҷроияи ноҳияи Илялин ва Ленини ҶШС Туркманистон.

Дар солҳои 1965-73 котиби 1-уми кумитаи ноҳияи Илялини ҲК Туркманистон., раиси Кумитаи иҷроияи вилояти Ташауз.

Солҳои 1973-75 раиси Шӯрои ҷумҳуриявии иттифоқҳои касабаи Туркманистон.

Аз соли 1975 раиси Шӯрои Вазирон ва вазири корҳои хориҷии ҶШС Туркманистон.

Узви комиссияи марказии тафтишотии ҲКИШ,  аз соли 1976.

Бо 4 орден, инчунин медалҳо мукофотонида шудааст.

Мукофотҳо

* Ордени Инқилоби Октябр (29.12.1979)
* Се ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
* Ордени"Нишони Фахрӣ"

## Эзоҳ

## Манбаъ

* Язқулиев
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Инқилоби Октябр
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1930
Гурӯҳ:Зодагони 2 январ
Тешиктош

**Тешиктош**, **Ғори Тешиктош**, бошишгоҳи аҳди мусте дар дараи кӯҳии Заутолушсойи ноҳияи Бойсуни вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон. 

## Тавсифи умумӣ
Ғори Тешиктош аз ҷониби бостоншинос А. П. Ок­ладников таҳқиқ гардида (1938–39), панҷ қабати мас­ку­нӣ дорад. Қабатҳои мас­кунии Ғори Тешиктош ба ҳазораҳои 50–40 то м. мансубанд. Ма­со­ҳати умумии ҳафриёти Ғори Тешиктош 147 м2. Зимни ҳафриёти Ғори Тешиктош 2859 ашё бозёфт гардид, ки аз ин теъдод 339-то олати кории чахмоқсангӣ ва боқимонда ус­тухони ҳай­во­нот (архар, гавазн, хирс, бабр, аспи ёбоӣ ва ғ.) буданд. Кордҳои белчамонанди Ғори Тешиктош аз сангпо­ра­ҳои нисбатан калон ва кордҳои тарошанда аз сангҳои нисбатан хурд тайёр шудаанд. Истифодаи сангпораҳои те­ғадор ҳамчун корд дар Ғори Тешиктош маъмул буд. 

## Хусусиятҳои бостоншиносӣ
Ба ақидаи А. П. Ок­лад­ников, усули коркарди олати сангии Ғори Тешиктош ба на­мунаҳои олати сангии ёдго­риҳои аҳди мустеи соҳил­ҳои шарқии баҳри Миёназамин шабоҳат дошт. Сайди асосии бошандагони Ғори Тешиктош архар буд, ки дар ноҳияҳои кӯҳистонӣ бисёр ду­чор меомад. Аз қа­бати якуми маскунии Ғори Тешиктош боқи­мон­да­ҳои ҷасади писар­бачаи 9-со­лаи неандерталии аҳди мусте ёфт шуд, ки барои омӯ­зиши пайдоиши инсоният дар Осиёи Марказӣ аҳам­мия­ти ҷаҳонӣ дошт. 

## Таҳқиқи антропологӣ
По­раҳои бо­қимондаи косахонаи сари писарбачаи неан­дер­та­лӣ аз ҷониби антрополог М. М. Ге­расимов бар­қарор карда шуд. Омӯзиши хусусият­ҳои антропологии ко­сахонаи са­ри ҷасади Ғори Тешиктош нишон дод, ки неандер­тал­ҳои аҳди мус­теи Осиёи Марказӣ як гу­рӯ­ҳи вижаи одамони неандерталиро ташкил дода, зоҳи­ран бо бошандагони ғорҳои Амуд ва Шонидори Шарқи Наз­дик шабоҳат доштанд. Дар атрофи ҷасади писарбачаи не­андерталӣ шохҳои нах­чир ба шакли ҳалқа гузошта шуда буданд, ки аз пайдоиши маросими дафн ва боварҳои қа­ди­мӣ дар Осиёи Марказӣ шаҳодат медиҳад.

## Эзоҳ
2025 Ҳамлаи Нҷамена

Рӯзи 8 январи соли 2025 ба қасри президентӣ дар Нҷамена, пойтахти Чад, аз ҷониби афроди мусаллаҳи ношинос ҳамла карда шуд. 

Дар ин ҳамла дастикам 20 нафар, аз ҷумла 18 нафари мусаллаҳ ва ду сарбоз кушта шуданд.
Сарзамини Мод

[мини|Релефи сангии марди миёна. [Тахти Ҷамшед]]
рост|мини| Савора дар «Либоси модҳо». Санъати Ҳахоманишиҳо, асрҳои VI-IV. то милод. Осорхонаи Британия
[рост|мини| [Ганҷнома (*адабиёт.:* Паёми хазина) дар Ҳагматона. Навиштаҳоро Дориюши I ва писараш Хашоёршои I сохтаанд]]
рост|мини|Ритони тиллоӣ, ки ҳангоми ҳафриёти Экбатана ёфт шудааст
рост|мини|Толори Ападана, асри V то милод, кандакориҳои камонварони форсӣ ва сарбозони миёна бо либоси анъанавӣ (Миёиён кулоҳҳо ва мӯзаҳои мудаввар доранд)
**Сарзамини Мод** ё Мидия (, ,  армании қадим.&nbsp;Մարք (Марк') , армании қадим.&nbsp;Մարաստան (Марастон)  ) — давлати бостонии эронизабон  дар Ховари Миёна, инчунин як минтақаи қадимии этноҷуғрофӣ дар ғарби Эрони муосир, аз соҳили ҷанубии дарёи Аракс  ва кӯҳҳои Элбрусдар шимол то марзҳои Форс.

Подшоҳии Мидия дар соли 670 пеш аз милод. — 550 пеш аз милод вуҷуд дошт. Дар замони шукуфоии худ он аз марзҳои этникӣ хеле васеътар буд: ба он қисми зиёди Эрон, шимоли Ашшур ва як қисми Арманистон  (ба як қисми муҳими Курдистони муосири Шарқӣ рост меояд  ва инчунин, тибқи тахминҳои И. М. Дяконов, ҳудуди Озарбойҷони муосир  ).

## Таърих
мини

## Нигаред низ
* Каёниён
* Ҳокимони Эрон

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Алиев И. Г. Таърихи ВАО. Б. , 1960.
* Вильчевский О.Л. М., 1961.
* Таърихи чахон дар 10 чилд, чилди. 1.2, М., 1956.
* Геродот. Таърих дар 9 китоб. М. 1972.
* Дьяконов И.М., Таърихи ВАО. М.-Л. , 1956.
* Страбон. География дар 17 китоб. М., 1994.
* Кайлер Янг Ҷр. Таърихи аввали мидияҳо ва форсҳо ва империяи Ҳахоманишиҳо пеш аз марги Камбис // Форс, Юнон ва Баҳри Миёназамини Ғарбӣ с. 525-479 аз милод д. М., 2011. 13-71. (Силсила: Таърихи Кембриҷ дар ҷаҳони қадим. Ҷилди IV) - ISBN 978-5-86218-496-9
* Медведская И.Н., Дандамаев М.А. Таърихи мидияҳо дар адабиёти муосири Ғарб. — Дар Либераи Геродоти нав
* Рагозина З.А.Таърихи Медиа, салтанати дуюми Бобул ва пайдоиши давлати Форс. - Петербург, 1903.

Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Эрон
Гурӯҳ:Модҳо
Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Эрон
Томас ва дӯстон

«**Томас ва дӯстон**» () — як силсилаи пӯёнамои кӯдаконаи бритониёӣ ё франшиза дар асоси силсилаи китоби  нависандагони англис Вилберт Авдри ва писари ӯ Кристофер Авдри.➤ Мултфилм дар бораи саргузашти паровозҳо нақл мекунад, ки хислатҳои инсонӣ доранд. Силсила аз ҷониби таҳиякунандаи телевизионӣ Бритт Оллкрофт офарида шуда  бори аввал дар *[[ITV]]* 4 сентябри соли 1984 намоиш дода шуд.

## Тавсиф

## Қаҳрамон

## Феҳристи қисмҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Вебсайти расмӣ 
* Саҳифаи расмии Instagram
* Томас ва дӯстон дар вебсайти телевизиони Карусел .
* Томас ва дӯстони ӯ дар шабакаи телевизионии JimJam

Гурӯҳ:Томас ва Дӯстон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Замон дар Ӯзбекистон

**Дар [[Ӯзбекистон|Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] вақт** ба UTC+5 рост меояд, вақти тобистон татбиқ намегардад. Ҳудуди Ӯзбекистон дарозии назарраси — тақрибан 17 ° тӯлӣ дорад, ки ба 68 дақиқаи вақт мувофиқат мекунад. Солҳои 1924—1990 дар ҳудуди ҶШС Ӯзбекистон ду замони минтақавӣ амал мекард.

## Таърих

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Замон аз рӯи кишвар
От-Бошӣ (ноҳияи Аломудин)

**От-Бошӣ** () — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Грозди ноҳияи Аломудини вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 256 нафар дар соли 2023.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Аломудин
Занон дар Тоҷикистон

Нақши зан — модари тоҷик дар ҳифзи музаффариятҳои даврони соҳибистиқлолӣ ва таҳкими пояҳои навини давлатдории миллӣ бузургу беназир арзёбӣ гардидааст. Давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз солҳои нахустини соҳибистиқлолӣ рисолати инсонофариву ҳаётбахшии занонро ҳамеша қадр намуда, ба сиришти поку номи нек ва заҳмату фидокориҳои онҳо дар ҳама соҳаҳои ҳаёти ҷомеа ҳамеша арҷ мегузорад.

## Зан дар фарҳанги Тоҷикистон
чап|мини| Зани ҷавони тоҷик
чап|мини| Занони тоҷик дар бозори маҳаллӣ нон мефурӯшанд
чап|мини| Занону духтарони тоҷик
Тоҷикистон — дар Осиёи Марказӣ кишварест, ки асосан тоҷикон (84,3%), ӯзбекҳо (13,8%), инчунин қирғизҳо, русҳо, туркманҳо, тоторҳо ва арабҳо иборатанд. То соли 2015 танҳо 26,8% аҳолӣ дар шаҳрҳо зиндагӣ мекарданд. Дар солҳои 90-ум, пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ, ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992-97 ба иқтисодиёт зарари ҷиддӣ расонд. Аксарияти аҳолии Тоҷикистонро (тақрибан 90%) мусулмонони суннӣ ташкил медиҳанд .

Дар Тоҷикистон занон, сарфи назар аз ҷомеаи патриархалӣ, сатҳи саводнокии баланд — 99,7% (то соли 2015) доранд. Бо вуҷуди ин, дар баробари ин, истифодаи усулҳои муосири пешгирии ҳомиладорӣ дар кишвар паст аст — танҳо 27,9% занон аз он истифода мекунанд (дар соли 2012)  . Дар маҷмӯъ, сатҳи таваллуд дар Тоҷикистон паст буда, ба як зан 2,71 кӯдак рост меояд (ба ҳисоби тахминии 2015) .

## Таърих
Дар солҳои ҷанги дуюми ҷаҳон кори занон берун аз хона хеле афзуд. Азбаски бештари мардон ба фронт даъват шуда буданд, норасоии қувваи кориро занон ҷуброн мекарданд. Аммо баъд аз ҷанг дар саноат шуғли занон торафт зиёд мешуд.

Дар авоили солҳои 80-ум занон 51 дарсади ҷамъияти Тоҷикистонро ташкил медоданд. Онҳо инчунин 52%-и коргаронро ташкил доданд  қувваи коргарӣ дар колхозҳо, 38 %-и қувваи коргарии саноат, 16 %-и коркунони нақлиёт, 14 %-и коркунони алоқа ва 28 % хизматчиёни давлатӣ. Аммо равшан кардан лозим аст, ки ин маълумотҳо занони рус ва дигар миллатҳои ба халқҳои Осиёи Миёна алоқаманд нестанд.

Дар миёнаҳои солҳои 1980 тақрибан нисфи занон дар деҳоти Тоҷикистон танҳо дар хона кор мекарданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Занҳо аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Ҷамъияти Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занон дар Тоҷикистон
Зуҷоҷия

**Зуҷоҷия** — моддаи шаффофи яхнимонанде, ки дар фазои байни гавҳарак ва шабакияи чашм ҷой гирифтааст.

Зуҷоҷия тақрибан 2/3 ҳиссаи ғӯзаи чашмро ташкил медиҳад. Он 99 дарсад аз оби пайваст бо протеогликанҳо ва гликозаминогликанҳо иборат аст. Сатҳи пеши зуҷоҷия, ки дар он чуқурича (fossa patellaris) мавҷуд аст, ба сатҳи ақиби гавҳарак пайваст мебошад; дар қисматҳои боқимонда зуҷоҷия бо мембранаи дохилии шабакия (тӯрпарда) алоқа дорад. Аз қурси асаби биноӣ дар шабакия ба сӯи гавҳарак ба воситаи зуҷоҷия маҷрои гиалоид мегузарад. Танаи зуҷоҷия (stroma vitreum)-ро шабакаи нафиси печдарпечи нахҳои сафедаи коллагенӣ ташкил мекунад. Фосилаи байни нахҳо бо моеъ (humor vitreus) пур аст. Чунин сохтор зуҷоҷия ро ба массаи яхнимонанд табдил медиҳад. Дар зуҷоҷия ҳуҷайраҳо — гиалотситҳо мавҷуданд. Онҳо бештар дар канорҳои зуҷоҷия қарор дошта, барои ҳосил кардани кислотаи гиалуронат, коллагенҳо ва сафедаҳои ҳалшаванда муҳимманд. Чунин ҳуҷайраҳо ҳемидосмосомаҳоро ба вуҷуд меоранд, ки зуҷоҷия ро бо пардаи густурдаи шабакия мепайвандад. Аз ҷиҳати пайдоиш бисёр гиалотситҳо макрофаг мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Чашм
Аннамурод Хоҷамуродов

**Аннамурод Хоҷамуродов** (11 июл 1935, Байрам-Алӣ, Вилояти Мари, ҶШС туркманистон, ИҶШС) як фаъоли ҳизбӣ ва давлатии шӯравӣ, туркман, вазири мелиорасия ва хоҷагии оби ҶШС Туркманистон (1979—1985), муовини раиси Шӯрои вазирони ҶШС Туркманистон (1985—1986), раиси Шӯрои вазирони ҶШС Туркманистон (1986—1989).

## Зиндагинома
Соли 1959 хатм кардааст Институти муҳандисони хоҷагии обии Москва.

Аз соли 1959 сармуҳандис-гидротехники совхоз.

Аз соли 1960 дар Дирексияи сохтмони канали Қароқум: муҳандис-инспектор, муҳандиси калон, муҳандиси асосӣ, директор.

Аз соли 1969 муовин, сипас муовини якум.

аз соли 1979 вазири мелиорасия ва хоҷагии оби ҶШС Туркманистон.

Аз соли 1985 муовини Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон.

Аз январи соли 1986 Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон..

Аз октябри соли 1989 ваколатдори вазорати робитаҳои иқтисодии хориҷии СССР дар Назди Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон. Туркманистон.

Вакили Шӯрои олии ИҶШС даъвати 11. Вакили халқии ИҶШС. Аъзои Комиссияи марказии тафтишотӣ ҲКИШ Дар с. 1986-1990 Узви КПСС Аз соли 1961 то 1991 буд.

Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ду ордени "Нишони Фахрӣ"мукофотонида шудааст. Лауреати ҷоизаи давлатии ҶШС Туркманистон. "Ирригатори шоистаи ҶШС Туркманистон".
Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Олии ИҶШС аз Туркманистон
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1935
Гурӯҳ:Зодагони 11 июл
Хан Аҳмадов

**Хан Аҳмадович Аҳмадов** (туркм. Han Ahmedowiç Ahmedow) (16 июн 1936, Парау, Вилояти Красноводск, ҶШС Туркманистон, ИҶШС — 6 декабр 2006, Сардор, Вилояти Балқон, Туркманистон) — шӯравӣ ва туркманӣ ҳизбӣ, ходими давлатӣ. Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон (1989-1990), сарвазири 1-уми ҶШС Туркманистон/Туркманистон (1990-1991).

## Зиндагинома
Соли 1959 онро хатм кард Институти муҳандисони нақлиети роҳи оҳани Тошканд.

Аз соли 1959 дар истгоҳи Ишқобод кор кардааст, Роҳи оҳани Ишқобод: муҳандиси навбатӣ, муовини сардори диспетчери маневрӣ, диспетчери маневрӣ,

аз соли 1962 муовини сардори истгоҳ, сардори истгоҳ. Сипас ӯ муовини сардори шӯъбаи Ишқобод, сардори шӯъбаи Чороҷӯй роҳи оҳани Осиеи Миёна буд.

Аз соли 1980 мудири бахши нақлиет ва алоқаи КМ Ҳизби Коммунистии ҶШС Туркманистон

Аз соли 1985 котиби якуми кумитаи шӯъбаи шаҳрии Ишқобод.

Аз декабри соли 1989 раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон.

Аз соли 1988 муовини аввали раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Туркманистон.

Аз ноябри соли 1990 сарвазири ҶШС Туркманистон.

Моҳи ноябри соли 1991 сардори роҳи оҳани Туркманистон.

Аз декабри соли 1991 муовини Раиси Ҳукумати Туркманистон.

Аз августи соли 1992 сафири Фавқулодда ва Ваколатдори Туркманистон дар Туркия. Вай ин вазифаро то соли 1994 ба уҳда дошт

Вакили халқии ҶШС Туркманистон. Аъзои Комиссияи марказии назоратии ҲКИШ 1990-1991 Узви ҲКИШ Аз соли 1963 то 1991.

Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ордени "Нишони Фахрӣ" мукофотонида шудааст.

## Мукофотҳо ва унвонҳо
Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ордени "Нишони Фахрӣ"мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ


## Манбаъ

* Аҳмадов Хон. *Дастур оид ба таърихи ҳизби Коммунистӣ ва Иттиҳоди Шӯравӣ 18981991.*
Гурӯҳ:Сарвазирони Туркманистон
Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2006
Гурӯҳ:Даргузаштагони 6 декабр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1936
Гурӯҳ:Зодагони 16 июн
Эркеч-Там

**Эркеч-Там** (Эркеш-Там, Иркештам , ) — деҳаи баландкӯҳ воқеъ дар шарқи водии Олой дар вилояти Ӯши Қирғизистон, дар ағбаи ҳамном, дар сарҳади давлатӣ бо Чин. Дар соҳили рости дарёи Кошғар (Қизил-Суу, ҳавзаи Тарим), дар якҷошавии шохоби Мултабар, 50 километр шарқтар аз Саритош, тақрибан 250 километр ғарбтар Кошғар ва 238 километр аз Ӯш ҷойгир аст.

## Номшиносӣ
Топоними «Эркеч-Там» дар достони «Манас» зикр шудааст.

## Таърих
Баҳори соли 1878 волии умуми (генерал-губернатори) Туркистон Константин Петрович фон Кауфман як отряди хурди ҳарбии русро таҳти фармондеҳии генерал-майор Абрамов ба ағбаи Эркеч-Там фиристод, ки ин боиси душвории муносибатхои Русияву Чин гардид. Ин отряд мебоист разведка ва гузаргоҳҳои наздиктарини Эркеч-Тамро, ки сарҳади Русияву Чин пешбинӣ шуда буд, меомухт. Абрамов шахсони расмии Чинро даъват кард, ки дар аломатгузории сарҳад иштирок кунанд. 29 июн Амбан Дарин бо як лашкар ба ағбаи Эркеч-Там расид ва онҳо эълон карданд, ки Иркештом ба империяи Чин тааллуқ дорад. Бо фармони Кауфман дар Эркеч-Там як истеҳкоми хурде сохта шуд, ки моликияти империяи Русияро нишон медиҳад. Абрамов постгоҳи худро дар Эркеч-Там тарк карда, ба вилояти Фарғона баргашт .

Истеҳкоми Эркеч-Там соли 1885 сохта шудааст. Роҳи чархдор Эркеч-Тамро бо истеҳкоми Гулча пайваст. Пеш аз инқилоби соли 1917 дар Русия савдои фаъол бо Хотан тавассути постгоҳи сарҳадии Эркеч-Там сурат мегирифт. Аз хориҷ чарм, гилхок, пашм, гилем ва дигар молҳо ворид карда шуда, матоъҳои пахтагин, ранг, оҳан ва дигар молҳо содир карда мешуданд.

22 октябри 1919 дар деҳаи Эркеш-Там анҷумани қурбошиён (раҳбарони басмачиҳои маҳаллӣ) сурат гирифт, ки дар он Ҳукумати муваққатии Фарғона таъсис дода шуд.

## Гузаргоҳи сарҳади давлатӣ
Соли 2002 гузаргоҳи сарҳади давлатии «Иркештам-автодорожный» кушода шуд, ки яке аз ду гузаргоҳ аз сарҳади Қирғизистону Чин буд (дуюм «Торугарт-автодорожный», воқеъ дар ағбаи Торугарт, 165 км ба шимолу-шарқ). Яке аз ду шохаи асосии Роҳи бузурги Абрешим, ки Ғарбу Шарқро мепайвандад, аз Эркеч-Там мегузарад: Ӯш – Сари-Тош – Эркеч-Там – Кошғар (дигаре: Ӯш – Ӯзган – Мирзо-Ака – Қаро-Кулҷа – Олойкуҳ — минбаъд қад-қади роҳи деҳа ба сӯи Қошғар). Роҳи автомобилгарди Ош—Сари-Тош—Эркеч-Там дар оянда тамоми Осиёи Марказиро бо Чин ва нимҷазираи Ҳиндустон мепайвандад. Моҳи сентябри соли 2018 корхонаи муштараки Ӯзбекистону Чин «Silk Road International» (SRI) тавассути коридори нақлиётии Тошканд – Андиҷон – Ӯш – Эркеч-Там – Қашғар ҳамлу нақли борро ба роҳ монд  .

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Ӯш
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Боймурод Аллабердиев

**Боймурод Аллабердиев** (номи аслиаш **Оймаҳмад Сайфуллоевич Аллабердиев**, маъруф ба **Ҷиммии Тоҷик**; ) — овозхон ва ҳунарпеша, иҷрокунандаи суруди «Jimmy Jimmy Jimmy Aaja» аз филми «Рақсанда диско» дар навори ҳавсакорона дар YouTube, ки ғолиби Озмуни интернетии «РОТОР−2009» дар бахши «Видео сол» шуд.

## Зиндагинома
Боймурод соли 1971 дар колхози «Правда»-и ноҳияи Қурғонтеппаи ҶШС Тоҷикистон (ҳоло ноҳияи Панҷи вилояти Хатлони Тоҷикистон) дар хонаводаи узбек ба дунё омадааст. Ба гуфтаи худаш, дар мактаби мусиқӣ таҳсил карда, дар кӯдакӣ дар озмуне дар Тошканд иштирок карда ҷои аввалро гирифтааст .

Ӯ мисли дигар муҳоҷирони корӣ барои дарёфти пул ба Русия рафтааст. Вай дар Коломна ба ҳайси боркаш кор мекард, моҳи апрели соли 2009 дар Санкт-Петербург пеш аз консерти гурӯҳи «Asian Dub Foundation» ҳунарнамоӣ кард ва баъд аз он бо ширкати промоутерӣ «Светлая музыка» шартнома баст.

Дар соли 2010 Боймурод дар рок-фестивали солонаи «Сотаорение Мира» бо гурӯҳи Markscheider Kunst ширкат варзида, дар филми Тимур Бекмамбетов «Ёлки» нақш бозидааст.

Матбуоти Русия ва хориҷӣ маъруфияти Боймурод дар Рунетро бо муваффақияти Сюзан Бойли шотландӣ муқоиса мекунад.

19 октябри соли 2013 ӯ бо сокини Санкт-Петербург Людмила Минко, корманди ширкати «Водоканал» издивоҷ кард, ки ӯ низ ба иҷрои вазифаҳои истеҳсолӣ шурӯъ кард.

## Филмнома
* 2010 — Ёлки — *Юсуф, посбони хонаи кӯдакони Калининград*
* 2012 — Хмуров — *Илмаз*
* 2013—2015 — Охирин Магикиён — *Боймурод, механики мошин*
* 2013 — Ёлки 3 — *Юсуф*
* 2013 — Тариф на прошлое — *Карим*
* 2014 — Скорый «Москва — Россия» — *шахси интиқоли ғизо дар қатора*
* 2016 — Ёлки 5 — *Юсуф*
* 2018 — Шавҳари нав — *Боймурод, коргари мағозаи хӯрокворӣ*

## Иштирок дар барномаҳо
* Минута славы
* Большая разница
* Пусть говорят
* Десять миллионов

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* НТВ, «Профессия&amp;nbsp;— репортёр»: «Недорогие гости»
* Первый канал: «Гастарбайтер Баймурат с помощью Интернета превратился в популярного певца Джимми»
* Barry, Ellen. On Web, Storeroom Crooner From Tajikistan Is a Star (англ.) // The New York Times : газета. — Нью-Йорк, 11 сентября 2009. — P. A8. — ISSN 0362-4331.
* Баймурат аКа Джимми: «Хочу петь как Николай Басков» (недоступная ссылка) 8 Октября 2010 г.

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо
Академик

[мини|252x252пкс| Академики меъморӣ Алексей Бекетов дар тан либоси академикӣ. [Иттиҳоди Шуравӣ|СССР, 1930]]
**Академик** — аъзо ва ё бо якчанд зинаҳои аъзо, узви зинаи олии созмони олимон – Академияи илмҳо мебошад .

Синоними калимаи «академик» ибораи «узви комилҳуқуқи академия» мебошад.

## Ҳамчунин нигаред

* Академия

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Унвон ва дараҷаи илмӣ
Мир (унвон)

**Мир** (  унвонест, ки дар кишварҳои исломӣ маъмул аст, ки одатан сарвари қабиларо ифода мекунад. Аз калимаи арабии «амир» () гирифта шудааст.

Дар Имперотурии Усмонӣ унвони *мир-и-мирон* дар баробари *амири араб ал-умаро* («амири амирон») ҳамчун аналоги бейлербейи туркӣ маъмул буд.

Дар нимҷазираи Ҳинд пас аз ба қудрат расидани муғулҳо унвони «мир» дар якҷоягӣ бо калимаҳои забони урду барои таъини маршал (мир-тузак), фармондеҳон ва сардорон (мир-дах), сардор (мир-саман), сардори посбон (мир-шикар), коменданти артиллерия (мир-и-атош), раисони маҷлис (мир-и маҷлис), раиси маҳалла  (мир-маҳалла) ва саркотиб (мир-муншӣ) истифода мешуданд. Дар подшоҳии Непали ҳиндустонӣ унвони Мир Мунширо сардори котиби вазорати корҳои хориҷӣ ва унвони Мир Умарао (аз Ар. Эмир ал-Умара) роҳбари баландпояи поёнтар аз рутбаи сардорро ишғол мекарданд. Яке аз ҳокимони Балуҷистон дар асри XV Мир Чакар ном дошт.

Дар Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ «мир» ба мисли калимаи «хон» аксар вақт ҷузъи номи шахс аст (масалан, Мир Муртазо Бҳутто, Мирмуҳаммад Амини Бухорӣ). Ин вожа дар номи чанд шаҳрҳои Покистон низ омадааст: Мирпур дар Озод-Кашмир ва Мирпур Хос дар Синд .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Унвонҳо
Константиновка (вилояти Чуй)

**Константиновка** () — деҳа (айыл) дар ҳайати деҳистони Ленинскоеи ноҳияи Аломудини вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 1339 нафар дар соли 2023.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Аломудин
Хотун

**Хотун** ( — Khātūn, , , , , ,  аз  — «*бону»* ё «*зани ҳоким»*)  — унвони зане, ки ба унвони мард «хон» шабеҳи дорад, ки дар Хоқони туркҳо, Императории Муғулистон ва Императории Усмонӣ васеъ истифода мешавад. Тақрибан ба унвонҳои ғарбии «завҷаи император», «малика»  мувофиқат мекунад.

Мисли бисёре аз унвонҳои дигаре, ки дар ҷаҳони турку муғул паҳн шудааст, унвони «хотун» аз гурӯҳи дигари забонҳо (ҳинду аврупоӣ) буда, аз забони суғдӣ аст.

Пеш аз ворид шудани ислом ба Осиёи Миёна унвони «хотун»-ро маликаи Бухоро дошт. Тибқи Энсиклопедияи Ислом: 

Пас аз таъсиси унвони Волида (модари Султон) дар Империяи Усмонӣ ин ном ба канизаҳо дода мешуд.

## Ҳамчунин нигаред
* Хонум

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Унвонҳои Суғдӣ
Гурӯҳ:Унвонҳои муғул
Пешво (унвон)

мини| Пешво хамрохи хизматгорон
**Пешво** ( аз форсӣ پیشوا pēshwā, ба маънои «пеш аз ҳама, лидер» ) — унвони давлати маратҳо ҳаммаънои сарвазири муосир аст. Вожаи *Пешво* аз забони форсӣ буда, аз соли 1152 маълум аст. Он аз ҷониби император Шиваҷӣ дар асри XVII таъсис ёфтааст ва аз асри XVIII, бо ҳукмронии пешво Балаҷи Висванат, мавқеъ меросӣ шуд ва воқеан маънои ҳокими олиро дошт. Аввалин Пешво Бараҳман Тримпак Пингле буд. Дар соли 1818 ин унвон бо забт кардани Маратҳо аз ҷониби бритониёиҳо бекор карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Унвонҳо
Гурӯҳ:Пешвоён
Раис (унвон)

**Раис** ( [] — «сар», «раис», «сардор», аз решаи ر ء س  — «сар») — унвони арабӣ .

*Раис* аксар вақт аз арабӣ ҳамчун «президент» ва аз форсӣ «сардор, пешво» тарҷума мешавад. Суаҳилиён инчунин метавонанд онро барои ишора ба президент истифода баранд. Шакли усмонӣ-туркӣ унвон , маънои капитан («капитан» — истилоҳ бо этимологияи якхела аст, ки аз лотинии , «сар» гирифта шудааст). Истилоҳ пайдоиши пеш аз ислом аст. Он метавонад ҳамчун лақаб, унвони фахрӣ ҳамчун ҷузъи номи арабӣ истифода шавад. Дар манотиқи марказии ҷаҳони араб ин истилоҳ дар ибтидо маънои раиси деҳаро дошт .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Cарварони кишварҳо
Гурӯҳ:Рӯҳоният дар ислом
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Унвонҳо
Мавлоно (унвон)

**Мавлоно** ( — *соҳиб, хоҷа, устод*) — унвони динии исломӣ аст, ки дар Осиёи Марказӣ ва ҷанубӣ маъмул аст. Онро пеш аз ном мегӯянд.

## Решашиносӣ
Калимаи *Мавлоно* маъноҳои гуногун дорад. Маънои рафиқ, устод, ёвар, ҳимоятгар; касе, ки кори хайр мекунад, касе, ки коре мекунад; ҳамсоя, мусофир; авлод, тағо, писари тағо, писари хоҳар ва ғ.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Ализаде А. А. Маула // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — . (CC BY-SA 3.0)
* Маулана // Словарь AskImam.ru
* Wensinck, A. J. *[http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-1/mawla-SIM_4616 «Mawlā»] Encyclopaedia of Islam, First Edition (1913—1936)*

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Рӯҳоният дар ислом
Хешфармоӣ

**Хешфармоӣ** ё худиштиғолӣ ( ба англисӣ: **Self - Employment** ); иқдоми шахс ба касби даромади мустақим аз тариқи кор ба муштариён ё дигари созмонҳост ва дар баробари ин ӯ метавонад, ки корманди як касбу кори дигаре бошад. Хешфармоӣ ин ҳолати кориест ки фард  барои худ кор карданро нисбат ба корфармо бартар мешуморад. Мақомоти андоз одатан шахсро ҳамчун шахси мустақил мешуморанд, агар шахс эътироф карда шавад ё шахс даромаде ба даст оварда бошад, ки барои он эъломияи андоз бояд пешниҳод карда шавад. Дар ҷаҳони воқеӣ масъалаи муҳим барои мақомоти андоз на он аст, ки шахс ба фаъолияти соҳибкорӣ машғул аст ё на он аст, ки оё шахс ба фаъолияти соҳибкорӣ машғул аст (ҳатто ҳангоми истинод ба пешниҳоди хидмат *савдо(трейдинг)* номида мешавад), балки оё ин фаъолият судовар аст ва аз ин рӯ эҳтимол молиёт бандишаванда аст. Ба ибораи дигар, савдо эҳтимол нодида гирифта мешавад, агар фоида ба даст наояд, аз ин рӯ, фаъолияти гоҳ-гоҳ ё фаъолияти иқтисодие, ки ба маҳфилҳо ё манфиатҳо асос ёфтааст, одатан аз ҷониби мақомоти андоз ба назар гирифта намешаванд. Одамони хешфармо одатан ҳамчун як соҳибкори инфиродӣ (ё тоҷири инфиродӣ), паймонкори мустақил ё аъзои шарикӣ тасниф карда мешаванд.

Одамони хешфармо ба ҷои он ки аз ҷониби корфармо бо кор таъмин карда шаванд, умуман кори худро пайдо мекунанд ва ба ҷои он аз як касб, трейд ё тиҷорате, ки онҳо фаъолият мекунанд, даромад ба даст меоранд. Дар баъзе кишварҳо, аз қабили Иёлоти Муттаҳида ва Британияи Кабир, мақомот ба муайян кардани он, ки шахс мустақилона машғули кор аст ё воқеан ба кори пинҳоне машғул аст таваҷҷуҳ доранд, ба ибораи дигар, вонамуд кардани муносибатҳои шартномавии байни корхонаҳо, барои пинхон доштани муносибатхои хакикии корфармо ва коргар диққати бештар медиҳанд. 

## Тафовут байни хешфармоӣ, соҳибкорӣ ва ширкати навпо
Хешфармоӣ амрест, ки пеш аз ҳама муассиси тиҷорат ё шуғлро ба кор таъмин мекунад. Истилоҳи "соҳибкорӣ" ба ҳама бизнесҳои нав, аз ҷумла хешфармоӣ ва тиҷорате дахл дорад, ки ҳеч гоҳ бузург шудан ё ширкат карданро ба нақша нагирифтаст. Ҳамзамон, истилоҳи "ширкати навпо" ба корхонаҳои наве дахл дорад, ки мехоҳанд на танҳо ба муассисон, балки дигар кормандонро бо мақсади ҷалби коргарон ва рушд минбаъда  ба кор ва даромад таъмин кунанд,.

Хулоса:

* хешфармоӣ: созмоне, ки бо нияти аввалиндараҷаи таъмини кор ба муассисаш таъсис дода шудааст.
* соҳибкорӣ: ҳама гуна созмонӣ нав.
* ширкати навпо: як созмони нави муваққатие, ки бо нияти калон шудан ё ҳадди аққал корманд доштан сохта шудааст.

## Ҳамчунин нигаред

## Иқтибосҳо

Гурӯҳ:Пуркорӣ
Гурӯҳ:Таснифоти шуғли аҳолӣ
Шайх

[мини|Шайхҳои [Курдҳо|курд, соли 1895]]
**Шайх** ( — пир, солхӯрда, муршид, пешвои рӯҳонӣ, эшон; лақаби табақаи обид, зоҳид) — унвони фахрие аст, ки ба илоҳиётшиноси барҷастаи ислом дода мешавад. Истилоҳ маъноҳои зиёд дорад, ки ҷанбаҳои динӣ, иҷтимоӣ-фарҳангӣ ва сиёсиро дар бар мегирад.

## Илоҳиёт
Шайх бояд дониши мукаммали илоҳиётшиносӣ дошта бошад ва аксар вақт вазифаи омӯзгорро ишғол мекунад, ки метавонад ҷомеаро роҳнамоӣ кунад. Дар тасаввуф, шохаи ирфонии ислом, шайх пешвои ҷамъияти тасаввуф буда, пайравони худро дар роҳи шариат ва тариқат пеш мебарад.

## Дар фарҳанги араб
Истилоҳи «шайх» метавонад ба сардори қабилаи арабҳо дар нимҷазираи Араб ишора кунад. Илова бар ин, ҳар шахсе, ки вазифаи амирро ишғол мекунад, инчунин метавонад шайх номида шавад. Дар баъзе кишварҳои мусулмонии Шарқ ва Африқо унвони «шайх» метавонад на танҳо унвони ҳоким ё шоҳзода, балки шахсе, ки ин унвонро ҳамчун пешвои мусулмонон дорад, ифода кунад.

## Адабиёт
* 
* Ализаде А. А. Шейх // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 586. — . (CC BY-SA 3.0) 

Гурӯҳ:Рӯҳоният дар ислом
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Лангар (дарёи Вахондарё)

**Лангар** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон ҷойгир аст. 283 км дуртар аз маркази вилоят, шаҳри Файзобод ҷойгир аст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Ҳизби халқии демократии Ӯзбекистон

мини| Қабулгоҳи дохилии дастгоҳи Шӯрои марказии Ҳизби халқии демократии Ӯзбекистон
**Ҳизби халқии демократии Ӯзбекистон** ( **ҲХДӮ** ) – яке аз ҳизбҳои сиёсии Ӯзбекистон аст. 15 ноябри соли 1991 аз ҷониби Вазорати адлияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба қайд гирифта шудааст. Моҳи июли соли 2005 дастури нави ҳизб тасдиқ карда шуд ва моҳи ноябри соли 2004 Оиннома дар таҳрири нав тасдиқ карда шуд. ҲХДӮ вазифадор аст, ки барои ҳар як оила ва меҳнаткаш, сарфи назар аз миллат, дин, эътиқод, вазъи иҷтимоӣ ва нажод ба зиндагии фаровони моддӣ ва маънавӣ имкониятҳои баробар фароҳам оварад, ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии онҳоро кафолат диҳад, шаъну шараф ва сулху суботи онҳоро таъмин намояд. Ҳизб манфиатҳои табақаҳои аз ҷиҳати иҷтимоӣ муҳофизатшудаи аҳолии кишварамонро намояндагӣ ва ҳимоя мекунад. Мақоми олии ҲХД-и Ӯзбекистон анҷуман аст, ки дар 5 сол 1 маротиба даъват карда мешавад. Дар он Шӯрои Марказии ҳизб ва Комиссияи марказии тафтишотӣ интихоб карда мешаванд. Дар пленуми Шӯрои марказӣ, котиби якум ва котибони КМ (мувофиқи Оинномаи нав таҳриршуда — раис ва ҷонишини раиси КМ) ва Комитети ичроияи сиёсиро интихоб карда мешаванд. Котиби Шӯрои марказии ҲХД Ӯзбекистон: М. Расулов (1991-1994), Абдулҳафиз Ҷалолов (1994-2004); Раиси Шӯрои марказӣ: Аслиддин Рустамов (2004-2005), Л. Ғуломов  (аз июли 2005). Ба ҳайати ҲХД Ӯзбекистон шӯроҳои Ҷумҳурии Қароқалпоқистон, 12 вилоят, шаҳри Тошканд, 171 ноҳия ва 29 шаҳр, 13 730 ташкилоти ибтидоӣ дохил мешаванд. Ҳизб 704 183 аъзо дорад (соли 2024). Самти асосии фаъолияти ҲХДӮ – кори парлумонӣ мебошад. Дар Маҷлиси Олӣ  Палатаи ҷамоатҳо,  фраксияе дорад, ки 27 вакилро муттаҳид мекунад. Дар ҷаласаи худ 14 феврали соли 2005, фраксия эълон кард, ки фаъолияти худро дар палатаи поёнии парлумон ҳамчун ақаллияти мухолифи парлумонӣ дар робита ба ташкили "Блоки демократӣ" дар Палатаи ҷамоатҳо, ки аксариятро дар байни се фраксияи ҳизбҳои сиёсиро ташкил медиҳад, амалӣ хоҳад кард. Нашрияи марказии ҲХДӮ рӯзномаи "Овози Ӯзбекистон" мебошад.

## Натиҷаҳои интихобот

## Интихоботи президент

[1]

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Ӯзбекистон
Хатиб

мини|Хатиб дар намози ҷумъа дар Доруссалом.
**Хатиб** ( — «воиз», «нотиқ») — рӯҳонии мусулмон, ки намози ҷумъаро адо мекунад.

## Адабиёт
* 
* Encyclopaedia of Islam, том IV, стр. 1141—1142

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Рӯҳоният дар ислом
Республикаи Молоссия

**Ҷумҳурии Молоссия** ё **Молоссия** () — микромиллатест, ки дар наздикии шаҳри Дейтон таъсис ёфтааст, иёлати Невада, ИМА, соли 1977 Аз ҷониби Ҷеймс Спилман (Короли Ҷеймс I) ва Кевин Бо (нахуствазир). Микромиллатро ягонтои 193 кишвари узви Созмони Милали Муттаҳид эътироф намекунанд. Ӯ пардохти андози амволро дар замин ба Стори Каунти, ҳукумати маҳаллии эътирофшуда идома медиҳад, гарчанде ки вай онро "кӯмаки хориҷӣ" меномад. Вай изҳор дошт, "Ҳамаи мо мехоҳем фикр кунем, ки мо кишвари худро дорем, аммо шумо медонед, ки Иёлоти Муттаҳида хеле бузургтар аст."
чап|мини|250x250пкс| Кевин Бау, президенти Ҷумҳурии Молоссия.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Микромиллат
Малиновка (ноҳияи Аломудин)

**Малиновка** () — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Тош-Теппаи ноҳияи Аломудини вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 421 нафар дар соли 2024.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Аломудин
Шаҳид

**Шаҳид** (; аз , ) — мафҳуми исломист, ки ҳам дар робита ба шоҳидӣ дар додгоҳ, ҳам дар маросими арӯсӣ ва дигар чорабиниҳои расмӣ ва ҳам нисбат ба мусулмононе, ки дар ҷанги зидди кофирон  шаҳодатро пазируфтаанд, ба номи Аллоҳ, ҳифзи имон, ватан, номус, оила ба ҳисоб меравад. Ба маънои «шаҳиди имон» истифода шудааст.

Шаҳид барои имон ин ё он хусусияти ҳама динҳои Иброҳимӣ аст. Ҳам ислом ва ҳам масеҳият онҳоеро, ки барои имони худ мемиранд, эҳтиром мекунанд.

## Решашиносӣ
Ан-Нававӣ дар китоби «Китобул-маҷмуъ» сабабҳои шаҳид (шоҳид) номида шудани кушташудагонро нишон додааст :

* Худи Аллоҳ гувоҳӣ медиҳад, ки онҳо дар биҳиштанд;
* Фариштагон ба шаҳодати онҳо шаҳодат медиҳанд, ки ҷонашонро мегиранд ха;
* Марги онҳо дар майдони ҷанг далели равшани имон аст;
* Хуни рехтани онҳо далели имони самимии онҳо ба Аллоҳ астнҳо аз касоне ҳастанд, ки бар умматҳо шоҳидӣ медиҳанд.
* Нафси онҳо ба биҳишт шаҳодат медиҳад (яъне биҳиштро бубин).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Марги ширин Филм дар бораи шахидон.
* Шаҳид... дар ин калима бисёр ҳаст // islam.ru  
* Шаҳид кист ва чӣ гуна дафн карда мешавад? // AskImam.ru  (пайванди дастнорас)

Гурӯҳ:Ислом ва сиёсат
Гурӯҳ:Терроризми исломӣ
Гурӯҳ:Муноқишаҳои динӣ
Абусаҳл Зуҷоҷӣ

**Абусаҳли Зуҷоҷӣ** (; ? — 952, Нишопур) — фақеҳи ҳанафимазҳаб.

## Зиндагинома
Илми фиқҳро дар Бағдод назди имом Абулҳасани Кархӣ (фавт 952) омӯхтааст. Бино ба ривояти маъхазҳо, фақеҳони ҳанафии Нишопур ҳамагӣ дар фиқҳ аз пайравон ва таълимгирифтагони Зуҷоҷӣ ва Абулҳусайни Нишопурӣ (фавт 962) будаанд. Зуҷоҷӣ дар илми калом ва мунозара низ тавоно буд. Қозӣ Саймарӣ дар «Ахбору Абиҳанифа ва асҳобиҳи» овардааст: "Ман аз Соҳиб ибни Аббод шунидам, ки мегуфт: «Абусаҳли Зуҷоҷӣ чун вориди маҷлиси мунозара мешуд, аз ҳайбату тавоноии ҳусни мунозараи ӯ ранги рӯи мухолифон дигаргун мегашт». Абубакри Розии Ҷассос (фавт 980/81) — соҳиби тафсири «Аҳкому-л-Қуръон» аз шогирдони номдори Зуҷоҷӣ дар фиқҳ мебошад. Зуҷоҷӣ муаллифи «Китобу-р-риёз» дар баёни илми кимиё аст. Ҳоҷӣ Халифа дар «Кашфу-з-зунун» навишта, ки ба ҷуз ин китоб боз «Китобу-л-камол» ва «Риёзу-с-сағир»-ро низ тасниф кардааст. Дар китобҳои муътабари фақеҳони ҳанафӣ, хусусан дар «Мабсут»-и имом Сарахсӣ ва «Муҳити бурҳонӣ» якчанд бор аз Зуҷоҷӣ ва ақидаҳои фиқҳии ӯ ёд шудааст. Дар «Мабсут» Зуҷоҷӣ бо нисбаҳои «ал-Ғаззолӣ» ва «ал-Фаразӣ» зикр гардидааст. Соҳиби китоби «ал-Ҷавоҳиру-л-музиа» мегӯяд, ки ба ақидаи баъзе шайхҳои ҳанафӣ мурод аз нисбаҳои мазкур Зуҷоҷӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абубакр Муҳаммади Зушӣ

**Зушӣ** (), **Абубакр Муҳаммад ибни Абдуссаййид ибни Юсуф ибни Ҳасан ибни Муҳаммади Ҷаллоби Сурмории Нурӣ** — муҳаддис.

## Зиндагинома
Замони таваллуд ва вафоташ маълум нест. Дар Зушӣ — яке аз деҳаҳои бостонии Бухоро таваллуд ёфтааст. Дар Самарқанд аз Абуаҳмад Абдурраҳмон ибни Исҳоқи Реғзамунӣ ҳадис шунидааст. Абуҳафс Умар ибни Муҳаммади Насафӣ аз ӯ ҳадис ривоят кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зӯбин

мини|

**Зӯбин**, **жӯбин**, **жӯпин** — найзаи кӯтоҳ, як навъ силоҳи дурзани ҷангӣ ва шикории эрониёни қадим.

Зӯбинро ҳам савора ва ҳам пиёда ба кор мебурданд. Зӯбинро, маъмулан, дар оғози набард ба сӯйи душман меандохтанд ва агар кор намеомад, он гоҳ бо шамшер меҷангиданд. Дар гузашта зӯбинро аз найу чӯб месохтанд ва нӯгашро тез мекарданд ё филиззи нӯгтезеро ба сараш мебастанд. Сари баъзе зӯбинҳоро душоха ё бо пайкони зиреҳшикоф (аз оҳани обдида) месохтанд.

Чирадастӣ ва маҳорати дайламиён дар корбурди ин силоҳ дар адабиёти пешин ба вузӯҳ инъикос ёфтааст. *«Ва дайламиён ҳарб бо сипар ва зӯбин кунанд»* (Ҳудуду-л-олам). Дар баъзе манбаъҳои хаттӣ онро мизроқ ва шил (найзаи шил) низ гуфтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Вагабова С. Г. Холодное оружие Азербайджана в XVIII — нач. XIX вв. // Актуальные проблемы гуманитарных и естественных наук. 2009. № 11;
* Khorasani M. M. Arms and Armor from Iran. The Bronze Age to the end of the Qajar Period. Tübingen, 2006;
* .فخر مدبر مبارکشاه. آداب الحرب و الشجاعة. تهران، ۱۳۴۶ ش؛ دهخدا علی اکبر. لغتنامه. جلد ٩. تهران،۱۳۷۷ ش.؛ دانشنامه دانش گستر. جلد ۹. تهرن، ۱۳۸۹ ش

Гурӯҳ:Ҷангафзорҳо
Ҳизби демократии "Миллий тикланиш"

**Ҳизби демократии Ӯзбекистон "Миллий тикланиш"  ("Эҳёи миллӣ") (OʻzDP)**  –  яке аз ҳизбҳои сиёсии Ӯзбакистон аст. Он дар анҷумани муассисон  3 июни соли 1995 таъсис ёфтааст. ҲДӮМТ ақидаҳо ва манфиатҳои шаҳрвандонро бо рӯҳияи миллӣ ва ҷаҳонбинӣ, ғояҳои рӯҳонӣ ва ватандӯстӣ, хоҳиши сиесӣ барои худмуайянкунӣ, худдорӣ, ифодаи худшиносӣ, ваҳдати миллӣ ва эҳёи миллӣ ҳамчун ҳадафҳои муҳими ҳаёт муттаҳид мекунад. Ҳизб ба зиёиен, млкдорон ва соҳибкорони дар роҳи рушди миллӣ қарордошта, намояндагони соҳаи меҳнати зеҳнӣ, ки бо фаъолияти эҷодӣ машғуланд, ҷавонони ба ғояи истиқлолият содиқ, шаҳрвандоне, ки манфиатҳои худро дар ҳамоҳангӣ бо манфиатҳои миллӣ мебинанд, инчунин дигар табақаҳои иҷтимоӣ, ки ба барномаи ҳизб муносибати нек доранд, такя мекунанд. мақсад гузоштан ва манфиатҳои худро ҳимоя кардан. Мақоми олии ҳизб Курултой (Анҷуман)  аст, ки онро Шӯрои марказии ҳизб на камтар аз як маротиба дар 5 сол даъват мекунад . Дар давраи байни анҷуманҳо мақоми роҳбарикунандаи доимии ҳизб Шӯрои марказӣ (ҳайат) мебошад. Шӯроҳои ҳизбии Ҷумҳурии Қароқалпоқистон, шаҳрҳои Тошканд ва вилоятҳо ташкилотҳои минтақавии ҳизб мебошанд. Дар шаҳру ноҳияҳо шӯроҳои шаҳрӣ ва ноҳиявии ҳизб фаъолият мекунанд. Ҳизб зиеда аз 50 000 аъзоро дар атрофи худ муттаҳид кард (2005). ҲДӮМТ бори аввал дар интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Ӯзбекистон 8 декабри соли 1999 иштирок кард ва дар парлумон фраксияи худро аз 12 вакил ташкил дод. Аъзои фраксия фаъолияти қонунсозиро дар ҳайати кумитаҳо ва комиссияҳои парлумонӣ амалӣ мекарданд, дар фаъолияти идеолужӣ дар тамоми самтҳои кори Маҷлиси Олӣ, дар раванди назоратӣ-қонунгузорӣ иштирок мекарданд. Дар интихоботи парлумони дупалатагӣ, ки 26 декабри соли 2004 баргузор шуд, 11 узви ҳизб вакили Палатаи қонунгузории Маҷлисӣ Олӣ интихоб шуданд. Фраксияи ҳизбро дар Палатаи қонунгузорӣ раиси Шӯрои марказии ҳизб роҳбарӣ мекунад. Нашрияи ҲДӮМТ  рӯзномаи "Миллий тикланиш" мебошад. [1]

## Рӯзномаи ҳизб

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Ӯзбекистон
Зӯзании Хуҷандӣ

**Имодуддин Зӯзании Хуҷандӣ** (; 1175 — ?) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зӯзании Хуҷандӣ шахси фозилу донишманд ва дар шеъру шоирӣ шогирди Сайидҳасани Ғазнавӣ будааст. Дар ашъораш аз нобаробариҳои зиндагӣ ва танҳоиву бекасии худ шикоят карда, оқибат гӯшанишиниро ихтиёр кардааст. Дар осораш ишқу маҳаббат, гулу сунбул, манзараҳои табиат васф шудаанд. Аз Зӯзании Хуҷандӣ як девони мухтасар мондааст, ки таҳти рақами 159 дар Ганҷинаи дастхатҳои Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Узбекистон маҳфуз аст. Намунае аз ашъори ӯ:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Ҳавзаи деҳоти Хоҷатуғай

**Ҳавзаи деҳоти Хоҷатуғай** (, ) — воҳиди маъмурӣ дар ҳайати ҳукумати шаҳри Ориси вилояти Туркистони Қазоқистон. Маркази маъмурӣ — деҳаи Хоҷатуғай.

Аҳолӣ — 8006 нафар (2009; 7860 нафар дар соли 1999).

Соли 2023 деҳаи Сирдарё ба ҳайати шаҳри Орис ворид карда шуд.

## Деҳаҳо
Ба ҳавза маҳалҳои зерин дохил мешаванд:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳавзаҳои деҳоти маъмурияти шаҳри Орис