open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уқёнуси Ҷанубӣ

right
**Уқёнуси Ҷанубӣ** (ё **уқёнуси Антарктика**) — аз рӯи масоҳат чорумин уқёнуси замин мебошад, ки Антарктидаро иҳота кардааст. Масоҳаташ 20 327 км. кв. (агар сарҳади шимолии уқёнусро аз 60-ум градуси арзи ҷанубӣ ҳисоб кунем) аст. Чуқурии калонтарин дар чуқурии Сандвичеви ҷанубӣ — 7235 м. мебошад.

## Эзоҳ

Ҷанубӣ
Кӯҳ

**Кӯҳ** — барҷастагии хушкие ки баландиаш аз 200 метр зиёд буда дорои қулла, нишебӣ, ва доманаҳо аст.

Маъмулан кӯҳ нисбат ба тепа дорои сарошебии бештаре аст. Кӯҳҳо бар асари заминсохти сафҳаӣ ё оташфишонхезӣ ташкил мешаванд. Ин нируҳо метавонанд ба сурати мавзеъе сабаби боло омадани сатҳи замин шаванд. Кӯҳҳо ба оҳистагӣ ва ба далели асари рӯдхонаҳо, шароит обуҳавоӣ ва яхчолҳои табиӣ дучори фарсоиш мешаванд. Андак кӯҳҳои ба шакли қуллаҳои мунфарид дида мешаванд ва бештар онҳо дар қолаби риштакуҳ вуҷуд доранд.

## Кӯҳҳо
[thumb|300px||[Mount McKinley (Denali) in Alaska (USA).]]
[thumb|300px|A satellite view of the [Alps, a mountain range in Europe.]]
[thumb|300px|The Olympic Mountains, [Washington state, USA]]

# Кӯҳҳои Алп
# Кӯҳҳои Анд
# Кӯҳҳои баландӣ Тоҷикистон
# Кӯҳҳои Карпат
# Кӯҳҳои Кавказ
# Кӯҳи Казбек
# Ҳимолой
# Кӯҳҳои Пиреней
# Кӯҳҳои Серхарсанг
# Кӯҳҳои Урал
# Кӯҳҳои Помир
# Кӯҳҳои Рила
# Кӯҳҳои Атлас
# Кӯҳҳои Аҳаггар
# Кӯҳҳои Алтай
# Кӯҳҳои Джугджур
# Кӯҳи Элбрус
# Кӯҳҳои Мая
# Аппалачи

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*
Сафарбек Солеҳ

**Сафарбек Солиев** (15 сентябри 1959, Душанбе — 19 июли 2021, Душанбе) — коргардон, филмсоз, шоир ва филмноманависи шинохтаи тоҷик.

## Зиндагинома
Сафарбек Солеҳ 15 сентябри соли 1959 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 1980 факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо баҳои аъло хатм кардааст. Соли 1993 Курсҳои олии сенариянависон ва коргардонҳо дар ш. Москва, семинари Г. И. Полока (дипломи директори филмҳои бадеӣ ва бадеӣ). Соли 2004 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии миллии Қирғизистон, Бишкек хатм кардааст. Аз соли 1980 ӯ ба ҳайси коргардон ва филмноманавис, муаллиф ва коргардони зиёда аз 20 филми мустанад ва 2 филми бадеӣ мебошад. Иштирокчӣ ва ғолиби кинофестивалҳои байналмилалӣ дар Алма-Ато, Теҳрон, Рим, Берлин, Нант, Париж, Москва, Санкт-Петербург, Истанбул, Деҳлӣ ва ғ.

## Филмҳо
Нахустин филми ӯ бо номи «Жакон» аз рӯзгори гуруғлихони маъруф Ҳикмат Ризо соли 1988 ҷоизаи Ҷашнвораи филмҳои мустанади Порисро гирифт. Дар филмҳои баъдии «Ашагулон» ва «Ба номи Ҳурмузд» эҷодиёти ӯ оҳанги қавии иҷтимоӣ гирифт ва бо тасвири чеҳраҳои маъруфи фарҳангу сиёсат ба сарнавишти таърихии тоҷикон гиреҳ хӯрд.
Дар чанд ҷашнвора филми ӯ «Комил», ки ба нахустин филмсози тоҷик ва Осиёи Марказӣ Комил Ёрматов бахшида шудааст, аз дастовардҳои муҳимаш шумурда шуд. Ҷашнвораи «Дидор» дар Душанбе соли 2014 бо ин филм оғоз ёфт. Сипас «Комил» дар даҳҳо кишвар ба намоиш даромад.
Худи ӯ он вақт дар бораи намоиши ин филм ба Радиои Озодӣ гуфт: "Ин филм ба русӣ буд ва баъди ҷашнвораи «Дидор» нахустнамоиши он дар Маскав доир мешавад. Он ҷо 3 намоиши мушаххас мешавад. Баъдан дар Алмаато, Тошканд ва Ню-Йорк намоиш дода мешавад.
Филми охирини Сафарбек Солеҳов «Нисор» ба корномаи Нисор Муҳаммад, нахустин вазири маорифи Тоҷикистон бахшида шуд, ки дар таъқиботи сталинӣ, дар соли 1937 бо айбномаи сохта кушта шуд.
Муаллифи зиёда аз 20 филми ҳуҷҷатӣ, Сафарбек Солеҳов дар оғози солҳоио 2000 филми ҳунарии пурраметражи «Тақвими интизорӣ»-ро ба навор гирифт, ки аз мушкилоти пасоҷангии тоҷикон ва фурупошии Иттиҳоди Шӯравӣ ҳикоят меккунад. Дар ин филм Сафарбек нақши корчаллонеро бозидааст, ки бо тақсим кардани пулу калуш дар интихобот пирӯз ва узви порлумон мешавад.
Сафарбек Солеҳов масъули бахши робита бо ҷомеаи Барномаи Рушди Созмони Миллали Муттаҳид дар Тоҷикистон буд.

## Даргузашт
Сафарбек Солеҳ 19 июли 2021 пас аз чанд рӯзи гирифторӣ ба бемории вириуси куроно, дар синни 62-солагӣ даргузашт.

## Филмҳо
* 1988 — «Жакон», «Kобус», «Ашаглон», «Дар ватани қаҳрамони халқӣ»
* 2005 — «Тақвими интизорӣ»
* 2007 — «Нусур»

## Пайвандҳо
* IMDB: Safarbek Soliev (бо забони англисӣ)

## Эзоҳ

Солиев
Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Миррих

**Миррих** (ё Баҳром)— чорум аз рӯи дуршавӣ аз Офтоб ва ҳафтум аз рӯи андоза сайёраи системаи офтоб мебошад. Аломати астрономиаш ё худ .

## Ареография

## Радифҳои Миррих

Радифҳои табиии Миррих инҳоянд:

* Фобос
* Деймос

Ҳар дуи онҳо аз тарафи астрономи амрикоӣ Асаф Холл соли 1877 кашф шудаанд.

## Омӯзиши Миррих

## Пайвандҳо
* Харитаи Google Mars (бо нишондоди кӯҳҳо, кратерҳо, ва ҷойҳои фаромадани аппаратҳои кайҳонӣ)
* Маълумотҳо дар бораи Миррих

*
Гурӯҳ:Сайёраҳо
Манзумаи офтобӣ

**Манзумаи офтобӣ** — манзумае шомили Хуршед ва нуҳ сайёраи шинохташуда, аз ҷумла Замин ва қамарҳои онҳо ва ҳазорон сайёрак ва думболадор, ки ҳама ба даври Хуршед мегарданд

* Офтоб
* Уторид
* Зуҳра
* Замин
* Моҳ
* Миррих
* Муштарӣ
* Зуҳал
* Уран
* Нептун

* Серера
* Плутон
* 2003 UB313

## Эзоҳ

*
Уторид

**Уторид** (ё Тир) нахустин сайёраи Манзумаи офтобӣ аст. Аломати астрономиаш ё худ .

## Манбаъ

Гурӯҳ:Уторид
Гурӯҳ:Системаи офтобӣ
Гурӯҳ:Сайёраҳо
Муштарӣ (сайёра)

**Муштарӣ** (Ҳурмуз, Юпитер) – панҷумин сайёра аз Офтоб буда яке аз сайёраҳои системаи офтобӣ. Он сайёраи газӣ буда массааш аз Офтоб тақрибан ҳазор дафъа камтар, вале дувуним баробари массаи тамоми сайёраҳои дигари системаи офтобиро ташкил мекунад. Муштарӣ аз қадимулайём ба астрономҳо маълум буд ва таи даврҳо бо ҳар гуна мифу асотирҳо пайваста ба ном бурда мешуд. Римиҳо онро ба худои Рум нисбат дода Юпитер ном бурдаанд, ки то ба ҳол дар бисьёрии кишварҳои ҷаҳон бо ин ном тасниф карда мешавад.
Аломати астрономиаш ё худ .

## Нигаред низ
* Радифҳои Муштарӣ

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Системаи офтобӣ
Гурӯҳ:Сайёраҳо
Уран (сайёра)

**Уран** сайёраи системаи офтобӣ буда, аз Офтоб дар ҷои ҳафтум ҷойгир шудааст. Вай дар байни дигар сайёраҳои системаи офтобӣ аз рӯи қутр ҷои сеюмро ва аз рӯи масса ҷои чорумро ишғол мекунад. Уран соли 1781 аз тарафи астрономи англис Уилям Гершел ошкор карда шудааст. Атмосфераи сайёраи Уран сардтарин аз атмосфераҳои сайёравии системаи офтобӣ буда ҳарорат то дараҷаи 49 К (-224&nbsp;°C) мерасад. Аломати астрономиаш ё худ .

Гурӯҳ:Уран
Гурӯҳ:Системаи офтобӣ
Гурӯҳ:Сайёраҳо
Нептун

**Нептун** — сайёраи ҳаштум (аз рӯи масофа то Офтоб) ва нисбатан кало­ни системаи Офтоб; аломати астрономиаш ё худ . Ба чашми одӣ намоён нест. Аз Офтоб ба ҳисоби миёна дар масофаи 30,06 в. а. (4500 млн км) воқеъ аст. Экстсентриситети мадори Нептун 0,0086 буда, ҳамвории мадораш ба ҳамвории эклиптика ба андозаи 1°46,4′ моил аст. Нептун бо суръати миёнаи 5,4 км/сон ҳаракат кар­да, дар давоми 164,79 сол як маротиба атрофи Офтобро пурра давр ме- занад. Диаметри Нептун ба 49500 км (аз диаметри Замин 3,88 маротиба калон), массааш ба 1,03 1028 кг (17,28 массаи Замин) ва зичии миёнааш ба 1,84 г/см3 баробар аст. Суръати дуюми кайҳонӣ (ниг. Суръатҳои кайҳонӣ) дар сатҳи сайёра ба 23 км/сон баробар аст.

Даври гардиши Нептун дар атрофи меҳвари худ 15,8 соат буда, ҳамвории экватори он бо ҳамвори мадораш кунҷи 29°-ро ташкил ме- диҳад. Нептун ду радиф дорад: Тритон (соли 1846 астрономи англис У. Лассел кашф кардааст, диаметраш 4000 км) ва Нереида (соли 1949 астрономи америкоӣ П. Койпер кашф кардааст, ди­аметраш 300 км). Дар атмосфераи Нептун мавҷудияти гидрогени молекулавӣ (Н2) ва метан (СН4) аниқ шудааст, аммо тахмин мекунанд, ки қисми зиёди атмосфера ва қишри сайёраро гелий (Не) ташкил медиҳад. Ҳарорати миёнаи сатҳи Нептун ба —220° С баробар аст. Нептунро аввалин бор аст­рономи немис И. Галле (дар асоси пешгӯии назаршиявии астрономи анг­лис Ҷ. Адамс ва астрономи франсавӣ У. Левере) 23 сентябри 1846 мушоҳида кардааст. Мавқеи сайёра аз ҳисобу китоби пешакӣ ҳамагӣ 52′ фарқ мекард.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нептун
Гурӯҳ:Системаи офтобӣ
Гурӯҳ:Сайёраҳо
Плутон

**Плутон** (аломатҳо:  ва ) — сайёраи нуҳуми (аз рӯи масофааш) системаи Офтоб.

Аз Офтоб ба ҳисоби миёна дар масофаи 5929 млн км (39,75 в. а.) воқеъ аст. Эксцептриситети мадори Плутон 0,253 буда, ҳамвории мадораш ба ҳамвории эклиптика ба андозаи 17°8 моил аст. Плутон аз рӯи мадори гелиочентрӣ бо суръати андаряк 4,7 км/сон ҳаракат карда, атрофи Офтобро дар давоми 250,6 сол як маротиба пурра давр мезанад. Аз соли 1979 то охири садаи XX Плутон ба Офтоб назар ба Нептун наздиктар воқеъ мегардад. Плутон дар осмон ҳамчун ситораи зардтоби қадри ситоравиаш 14—15 намудор мешавад. Ҳарорати дар сатҳи Плутон аз —230°С пасттар аст. Аз рӯи тахминҳо диаметрӣ Плутон ба 6000 км (тақрибан баробари диаметри Замин) ва массааш ба 5,7 • •Ю23 — 1,1 -2024 кг (0,11—0,18 ҳиссаи массаи Замин) баробар аст. Даври гардиши сайёра дар атрофи меҳвари худ 6 шаборӯзу 9 соату 17 дақиқа мебошад. Радиф доштан ё падоштани Плутонро соли 1930 астрономи ҳаваскори америкоӣ К. Тамбо дар асоси элементҳои мадор, ки П. Ловелл соли 1915 пешакӣ ҳисоб карда буд, кашф кардааст (ба шарафи Персивал Ловелл дар аломати астрономии сайёра сарҳарфи ном ва фамилияи ӯ акс ёфтаанд).

## Нигаред низ
* Сайёраҳо

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Плутон
Гурӯҳ:Сайёраҳо
Ҳидроген

Онро инунин гидроген низ меноманд.

Рақами тартибии ҳидроген ба 1 баробар буда, конфигуратсияи электронии 1s1 –ро дорад. Массаи атомиаш 1,00794 мебошад.
Ҳидрогени инфиродӣ (Н) соли 1766 аз тарафи олими англис Генри Кавендиш муайян карда шуд. Номи ҳидроген аз калимаи юнонии «hydro genes» гирифта шуда, маънояш тавлидкунандаи об мебошад. Ба ин элемент номи ҳидрогенро соли 1779 олими фаронсавӣ А.Л.Лавуазйе дод. Нишонаи «Н» аз ҷониби Берселиус соли 1814 пешниҳод гардид.
Ҳидроген аз ҳама элементи паҳншудатарини Олам маҳсуб гардида, аз се ду ҳиссаи массаи онро ташкил медиҳад. 73% массаи Офтоб аз ҳидрогени атомӣ иборат аст. Дар бадани одам ба 100 атоми ҳидроген ҳамагӣ 58 атоми дигар элементҳо рост меояд. Дар шакли озод дар газҳои чоҳҳои нафт, қабатҳои болоии атмосфера вомехўрад. Ҳидроген инчунин ба таркиби об ва узвиёти зинда, маъданҳо ва ғайра шомил мебошад.
Гази беранг, бебўй. Зичиаш нисбат ба ҳамаи газҳо камтар аст (ρ=0,089 г/л). Ҳангоми сахт хунук кардан ба моеи беранг табдил меёбад. Зимни хунуккунии минбаъда ба шакли моддаи сахт мегузарад. Дар об ниҳоят кам ҳал мешавад.

## Инҷоро ҳам бингаред
* Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ
Ҳелий

**Ҳелий** (He) 

Ин унсур дар адабиёти таълимӣ бо номи ҳелий маълум аст.
Ҳелий аз калимаи юнонии «hеlios» гирифта шуда, маънояш «Офтоб» аст. 
Гази ҳелий ҳанўз дар соли 1868 дар спектри Офтоб кашф карда шуд
дар байни ҳамаи газҳои ба илми муосир маълум ҳелий дорои ҳарорати ҷўшиши аз ҳама паст мебошад.
Ҳелий барои бунёди муҳити коҳил зимни кафшеркунии автогении филизот, инчунин дар энергетикаи атом мавриди истифода қарор дорад. Ҳелий дар озмоишгоҳҳои физикӣ барои кор дар температураҳои паст, инчунин ба сифати маводи термометр дар ҳудудҳои 1-80К истифода мешавад.
Гарчанде ҳелий нисбат ба ҳидроген ду маротиба вазнин аст, вале он ба монанди ҳидроген хавфнок нест, бинобар ин ҳелийро барои пур кардани аэростатҳо ва чатрҳои метерологӣ истифода мебаранд. Омехтае, ки аз 80% Не ва 20% О2 иборат аст ба сифати атмосфераи сунъӣ барои нафаскашии ғаввосон истифода бурда мешавад. Ин омехта нисбат ба омехтаи оксиген бо нитроген бартарӣ дорад, чунки ҳелий нисбат ба нитроген дар хун камтар ҳал мешавад ва ин имкон медиҳад, ки ҷараёни ҷўшиши хун, ки аз сабаби нитрогени дар он ҳалшуда ҳангоми босуръат аз ҷойҳои чуқуртарини баҳру уқёнусҳо ба боло баромадан ба вуҷуд меояд, пешгирӣ карда шавад.

* Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ

## Сарчашма
Сафиев Ҳ.С. ва диг. Химия, дар қоидаҳо, таомулҳо, аксҳо ва нақшаҳо. Д. 2004

Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Бор (унсур)

**Бор** (аломати кимиёӣ — **B**, аз ) — унсури кимиёии гурӯҳи III ҷадвали даврии Менделеев; рақами тартибиаш 5, массаи атоомиаш 10,811. Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Бор дар блоки p ва дар 13-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.

## Хосиятҳо

### Физикӣ
Бори табиӣ аз ду изотоп — 10В (19 %) ва 11В (81 %) иборат аст. Бор 3·10-4 дарсади массаи қишри заминро ташкил медиҳад. Моддаи беранги кристаллии сахт буда, хосияти нимноқилӣ дорад. Ҳарорати гудозишаш 2075°С, ҳарорати ҷӯшишаш 3700°С, зичиаш 2,31-2,35 г/см³. бор тақрибан дар таркиби 80 минерал, масалан, бура, кернит, боратсит, улексит, колеманит ва ғ. мавҷуд аст.

### Химиявӣ
Бор дар аксари пайвастҳояш севалента буда, таҳти ҳарорат бо нитроген, оксиген, хлор, бром, сулфур ва дигар унсурҳо пайваст мешавад. Оксиди бор — В2О3 моддаи намкаш буда, бо об кислотаи сусти ортоборат ҳосил мекунад. Дар натиҷаи гудозиши бор бо филиззот боридҳо ба вуҷуд меоянд. Бориди филиззот дар ҳарорати 2000-3000°С устувор аст. Ин имкон медиҳад, ки онҳоро ҳангоми сохтани қисмҳои турбинаҳои газӣ, муҳаррики самолёт, асбобҳои электронӣ истифода баранд. Аз реаксияи кислотаҳо бо бориди филиззот пайвастҳои гидрогении бор, яъне, боранҳо ҳосил мешаванд. Боранҳо моддаҳои бадбӯй ва заҳрнок буда, аз ҷиҳати сахтӣ ба алмос наздиканд. Дар саноат барои дар муқобили соиш ва ҳарорат устувор намудани хӯлаҳои филиззоти ранга ва сиёҳ ба таркиби онҳо бор илова менамоянд. Кислотаи ортофосфат дар тиб, саноати консерв, рангу эмалҳо истифода мешавад. Бор дар саноати шиша, чармгарӣ, истеҳсоли матоъ ба кор меравад. Бор ҳамчун микроунсур барои рушди рустаниҳо аҳаммияти бузург дорад. Дар хоке, ки миқдори бор кам аст, ҳосил паст мешавад. Аз ин сабаб ҳангоми норасоии бор ба хок кислотаи ортоборат, суперфосфати бордошта ва ғайра илова мекунанд. Дар таркиби хок аз меъёр зиёд будани бор (беш аз 1·10-3 %) боиси бемориҳои ҳайвонот мегардад; меъёри ҷоизи бор дар таркиби рустаниҳо то 1·10-4 % аст.

### Атомӣ

### Изотопҳо

### Мавҷудият дар табиат
Ҷойгиршавии бор дар замин бо ҳисоби миёна 4г/т ташкил медиҳад. Новобаста аз ин 100 маъдани бор мавҷуд аст. Конҳои маъдани бор дар Русия, Қазоқистон, ИМА, Перу, Аргентина ва Туркия воқеанд. Дар ҳолати кристаллӣ ва аморфӣ дучор меояд.

## Таърих

### Кашф
Нахустин маротиба дар соли 1808 аз тарафи кимиёгарони франсуз Ж. Гей-Люссак ва Л. Тенар тавассути гармкунии ангидриди B2O3 бо калии металлӣ ҳосил карда шуд. Чанде пас Х. Дэви борро тавассути усули электролизи гудохтаи B2O3 ҳосил намуд. Номи ин элемент аз калимаи арабии бурақ (арабор بورق‎‎) ё форсии бураҳ (форс. بوره‎) пайдо шудааст, ки барои ифодаи бура истифода мешуд.

### Номгузорӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бор (элемент)
Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Карбон

**Карбон** (C) 
КАРБОН (лот. Carboneum, аз carbo – ангишт), С, элементи химиявии гурӯҳи IV системаи даврии Менделеев, рақами ат. 6, массаи ат. 12,011. Дар табиат ду изотопи собит 12С (98,892%), 13С (1,108%) ва як радиоактиви К 14С(Т1/2 = 5,6 • 103 сол) маълуманд. Дар асоси изотопи 12С ҷадвали ҳозиразамони массаҳои атомӣ тартиб дода шудааст. Моддаи зинда 18%, чӯб 50%, ангиштсанг 80%, нефт 85% ва антрасит 96% К. доранд. К. дар пайвастҳояш бештар чорвалента аст; дар шароити муқаррарӣ нофаъол буда, ҳангоми гарм кардан сӯхта оксиди карбон (II ва IV) ҳосил мекунад. Дар ҳарор. баланд К. барқароркунандаи қавӣ мебошад; бо металлҳо – карбид, бо сулфур – сулфиди карбон, бо нитроген – сиан ҳосил мекунад. 
К. элементи муҳими организм буда, асоси ҳаётро ташкил медиҳад. Ҳамаи он пайвастҳои органикӣ, ки дар таъмини қобилияти ҳаётии организмҳо иштирок мекунанд, асосан аз К. иборатанд. Қисми зиёди энергияи ба организм зарур бинобар дар ҳуҷайраҳо оксид гаштани К. ҳосил мешавад. Изотопи радиоактиви К. (14С) дар биология ва тиб истифода мегардад.

## Инҷоро ҳам бингаред
* Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ
Оксиген

**Оксиген** () — унсури химиявӣ,  рақами атомиаш 8 буда бо рамзи **O** ишора карда мешавад.

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Оксиген дар блоки p ва дар 16-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир аст.

## Хосиятҳо

### Физикӣ

### Химиявӣ

### Атомӣ

### Изотопҳо

### Мавҷудият дар табиат

## Таърих

### Кашф

### Номгузорӣ

## Пайвандҳо
* Ҷадвали даврии унсурҳои кимёӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Ҳаволаҳои беруна

Гурӯҳ:Оксиген
Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Нитроген

**Нитроген** (N)  Дар забони тоҷикӣ бештар номи нитроген дар истифода аст.

Нитроген аз калимаҳои «nitrum» ва «gеnnao» гирифта шуда, маънояш «тавлидкунандаи селитра» мебошад.

## Ҳосилкунӣ

* Дар саноат: ҳаворо ба ҳолати моеъ гузаронида, баъдан бо усули буғкунӣ нитрогенро аз оксиген ҷудо мекунанд.

* Дар озмоишгоҳ бо усули таҷзияи ҳароратии нитрити аммоний нитрогенро ҳосил менамоянд.
			
## Хосиятҳои физикӣ
Нитроген гази беранг, бебўй, бетаъм буда, каме аз ҳаво сабук ва дар об камҳалшаванда аст.

## Хосиятҳои кимиёӣ
N≡N. Молекулаи нитроген дорои робитаи сечандаи устувор буда, қобилияти таомулиаш паст мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Сафиев Ҳ.С. ва диг. Химия, дар қоидаҳо, таомулҳо, аксҳо ва нақшаҳо. Д. 2004

Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ 

_Кисми асосии нитроген  дар  табиат дар намуди озод  вомехурад.
   __Шукронаи Н
Калсий

**Калсий** (Ca) 
Калсий аз калимаи лотинии «калкс» (саlх) гирифта шуда, маънояш оҳак мебошад. Он соли 1808 аз тарафи олим Г.Дэви кашф карда шудааст.
## Инҷоро ҳам бингаред
* Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ
Оҳан

**Оҳан** (Fe) 

ОҲАН (лот. Ferrum), Fe, элементи химиявии гурӯҳи VIII ҷадвали Менделеев; рақами ат. 26, массаи ат. 55,847. О. ба инсоният аз қадимулайём маълум аст. О. қариб 300 минерали оксидӣ, сулфидӣ, силикатӣ, карбонатӣ, фосфатӣ ҳосил менамояд. 
О. дар организми одаму ҳайвонот дар раванди пайвастану ба бофтаҳо интиқол додани оксиген иштирок мекунад. О. фаъолияти узвҳои хунофарро меангезад, ҳамчун дору ҳангоми муолиҷаи камхунии оҳаннорасо, диатезҳои хунрез, лейкоз ва ғ. истифода мегардад. Изотопи радиоактиви он 59Fe ҳангоми тадқиқоти клиникӣ кор фармуда мешавад. 
Дар организми одам 4 – 5 г О. мавҷуд аст: 70%-и ин миқдор дар таркиби гемоглобин, 5 – 10% дар таркиби пигменти нафаскашии мушакҳо (миоглобин) ва 0,1% дар таркиби плазмаи хун дохил мешавад; 20 – 25%-и О. дар организм дар шакли захира вуҷуд дорад. Миқдори О. дар зардоби хуни марди калонсол 120 мкг/100 мл, дар занҳо – 80 мкг/100 мл аст. Дар як шаборӯз бо пешоб 60 – 100 мкг О. хориҷ мешавад. Ҳангоми гемосидерози пӯст, гемохроматоз, баъзе шаклҳои камхунӣ, бемориҳои сироятӣ, сиррози ҷигар, уремия, омосҳои бадфарҷом ва ғ. дар таркиби зардоби хун миқдори О. якбора меафзояд (гиперсидеремия). Сиёҳолуи хушк, лӯбиё, ҷигари гов, нахӯд, марҷумак ва диг. ғизоҳо О.-и фаровон доранд. 
Мубодилаи О. дар организм ба фаъолияти ҷигар вобаста аст. Бинобар ин аз рӯи миқдори О. дар таркиби зардоби хун метавон оид ба ҳолати ҷигар баҳо дод.
## Инҷоро ҳам бингаред
Сарчашма:Энциклопедия-Каталог статей - ТГМУ им. Абуали ибни Сино 
http://www.tajmedun.tj/publ/ehnciklopedija/o/18
* Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ
Кобалт

**Кобалт** (Co) 
КОБАЛТ (Cobaltum), Co, элементи химиявии гурӯҳи VIII системаи даврии Менделеев, рақами ат. 27, массаи ат. 58,933. К. дар табиат як изотопи собит 59Co дорад. К.-и металлиро соли 1735 химики швед Г. Брандт кашф кардааст. 
К. металли вазнини нуқраранг буда, каме тобиши сурх дорад. t гуд. 1493°С, t ҷӯш. 3100°С, зичиаш 8900 кг/м3. Дар ҳарорати муқаррарӣ ба таъсири обу ҳаво устувор мебошад. 
Пайвастҳои К. дар Мисри Қадим, Чин барои истеҳсоли ранги кабуд, шишаҳои рангин, сир (эмал) истифода мешуданд. Ҳоло К.-ро дар саноат асосан дар шакли хӯлаҳо барои истеҳсоли масолеҳи ба оташ тобовар, магнитҳои доимӣ, асбобҳои буранда, шиша, рангубор ва ғ. истифода мебаранд. 
Изотопи радиоактиви сунъии 60Co-ро барои муолиҷаи варам, тамйизи дорувор, нест кардани ҳашароти ғалладона, сабзавот ва дер нигоҳ доштани хӯрокворӣ ва ғ. истифода мебаранд. 
К. дар организми одам, ҳайвонот ва рустанӣ микроэлементи зарурӣ мебошад. К. фаъолияти ферментҳоро метезонад; дар мубодилаи сафеда, карбогидрат ва чарбу, синтези кислотаҳои нуклеат, реаксияҳои оксиду барқароршавӣ ва тавлиди хун дар организм роли калон мебозад. Организм К.-ро аз таркиби хӯрокворӣ мегирад. Баъзе доруҳои дар асоси К. тайёркарда барои муолиҷаи анемия (камхунӣ) истифода мешаванд. 
Аз хӯроквориҳо нахӯд, лаблабу, панир ва ҷигари гов К.-и бисёр дорад. К. яке аз микроэлементҳои муҳим мебошад. Вай дар организм бо сафедаҳо ва аминокислотаҳо пайваст аст; дар таркиби витамини В12 дохил мешавад. К. ферментҳоро фаъол сохта, ба ҳосилшавии сафедаҳои мушак, хун ва ассимилятсияи нитроген тақвият мебахшад, фаъолияти гемолизии хунро баланд мебардорад. Ҳангоми дар организм нарасидани К. гипо- ё авитаминози В12 рух менамояд. 
Дар аснои ба организм таъсир расондани пайвастҳои К. мумкин аст заҳролудии шадид ё музмин ба вуҷуд ояд. Хусусан пайвастҳои ҳалшавандаи К. заҳрнок мебошанд. Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ аз К. ба қоидаҳои ҳифзи саломатӣ дар истеҳсолот қатъӣ риоя кардан лозим аст (бояд бо либоси махсус, аз ҷумла одамоне, ки бо пайвастҳои К. сарукор доранд, бояд мудом аз назорати тиббӣ гузаранд.
## Хосиятҳо

### Физикӣ

### Химиявӣ

### Атомӣ

### Изотопҳо

### Мавҷудият дар табиат

## Таърих

### Кашф

### Номгузорӣ

## Пайвандҳо
* Ҷадвали даврии унсурҳои кимёӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Ҳаволаҳои беруна

Гурӯҳ:Кобалт
Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Волфрам

**Волфра́м** (лот. Wolframium, аз олм. wolf – гург ва ramm – гӯсфанд), **W**, — унсури кимиёӣ аз гурӯҳи VI ҷадвали даврии Менделеев; рақами тартибиаш 74, массаи ат. 183,85.  

Филиззи сафеди нуқрагуни хеле душворгудоз (34000С); t ҷӯшишаш 59000С, зичиаш 19,3 г/см3 волфрам 5,5 ∙ 10-4%-и массаи қишри заминро ташкил медиҳад. Муҳимтарин минералҳои волфрам волфрамит (Mn, Fe)WO4, шеелит CaWO4, тунгсит WO3nH2O, ферберит FeWO4, гюбнерит MnWO4 ва штолсит PbWO4 мебошанд. Соли 1781 олими швед Шееле волфрамро дар шакли оксиди WO3 аз минерали шеелит ҷудо намуд. волфрам-и холисро соли 1783 олимони испаниягӣ бародарон Ф. ва Х. Д-Элюар аз оксиди WO3 ҳосил карданд. 

Маъданҳои асосии волфрам дар Хитой, Кореяи Шимолӣ, ИМА, Боливия ва Аргентина мавҷуданд. волфрам-и табиӣ аз 5 изотопи собит иборат аст. В аз нигоҳи кимиёӣ нофаъол мебошад. Дар пайвастҳояш дараҷаҳои оксидшавии +2, +3, +4, +5 ва +6 дорад (собиттарини онҳо +6 аст). Дар шароити муқаррарӣ танҳо бо фтор ва дар ҳарорати баланд бо оксиген, хлор, йод, бром, нитроген, селен, теллур, бор ва карбон ба реаксия медарояд. Бо ҳидроген пайваст ва дар кислотаҳои HCl, HNO3, H2SO4 ва шаҳшароб ҳал намешавад. Ишқорҳо низ ба волфрам таъсир намерасонанд. Танҳо омехтаи кислотаи нитрат HNO3 ва гидрогенфторид HF метавонад волфрамро ҳал намояд. Волфрами филиззии холисро дар натиҷаи таҷзияи ҳароратии хлориди волфрам WCl6 (дар 16000С) дар шакли хока ба даст меоранд. Карбиди волфрам – WC моддаи ниҳоят сахт (наздик ба алмос) ва душворгудоз аст. Ҳангоми пухтан бо кобалт хӯлаи ниҳоят устувори «победит» ҳосил мекунад (барои истеҳсоли асбобҳои харротӣ ва тори рӯшноидеҳи фурӯзонакҳо истифода мешавад). Волфрами холис дар соҳаи электротехника, радиоэлектроника, барои истеҳсоли пӯлодҳои махсуси устувор ба кор меравад. Волфрам бо Cr, Mo, Nb ва Ta хӯлаҳои сахти ба таъсири кимиёӣ пурбардошт ҳосил мекунад. Намакҳои кислотаи волфрамат H2WO4 – волфрамати натрий Na2WO4 дар истеҳсоли пигментҳо, CaWO4, BaWO4 ва MgWO4 барои истеҳсоли моддаҳои нурафкан (люминофорҳо) истифода мегарданд. Волфраматҳои скандий, индий, лантан ва дигар унсурҳои нодир ба таркиби моддаҳои лазерӣ дохил мешаванд. Олимони Институти кимиёи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон синтез ва пайвастҳои хлордори волфрам-ро таҳқиқ мекунанд. Волфрам ва пайвастҳои он заҳрнок мебошанд. Волфрам бо номи «тунгстен» низ маъмул аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Идрисов Т. Кимиёи аносир (элементҳо). Д., 2004;
* Популярная библиотека химических элементов. М., 1983;
* Шретер В.. в Химия. М., 1989.

## Сарчашма
* 

 
Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Йод

thumb|Йод
**Йод** (I)
**Й** — (Iodum), I., элементи химиявии гурӯҳи VII системаи даврии Менделеев, рақами атом 53,  массаи атоми 126, 904, мансуби галогенҳо. Соли 1811 химики франсавӣ Б. Куртуа кашф кардааст. Миқдори Йод дар қишри Замин 4 · 10 нишондиҳандааш -5 % аст. Дар ҳарорати муқаррарӣ Йод кристалли сиёҳтоби ҷилояш металлӣ аст; t гуд. 113,5&nbsp;°C, t ҷӯш. 184,35&nbsp;°C, зичиаш 4930 кг/м³. Ҳангоми гармкунӣ бухор шуда, буғи заҳрноки бунафш ҳосил мекунад.

## Инҷоро ҳам бингаред
* Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ

## Адабиёт
* Википедиаи русӣ
* *
Вилояти Ан Гианг

**Вилояти Ан Гианг** () — яке аз билоятҳои Виетнам аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Арсен

**Арсен** (аз , **As**), **маргимуш** — унсури химиявии гурӯҳи V ҷадвали Менделеев; рақами атомиаш 33, массаи атомиаш 74,921. Кристалли хокистарранги фӯлодгун.

## Изотопҳо
Изотопи собити арсени табиӣ 75As аст. Дар қишри Замин массаи арсен 1,7·10-4 %, бештар дар намуди минералҳои сулфурӣ (мас., арсенопирит, аурипигмент ва ғ.) дучор мешавад. Пайвастҳои арсенро дар истеҳсоли шиша ва чинӣ, ҳангоми коркарди пӯст ва мӯина, дар соҳаи кишоварзӣ (чун заҳри химиявӣ) кор мефармоянд. Пайвастҳои арсен дар тиб низ чун дору истифода мешаванд. Бо мақсади табобат пайвастҳои органикӣ ва ноорганикии арсенро кор мефармоянд. Ба пайвастҳои ноорганикии арсен ангидриди арсен, маҳлули арсенити калий, арсенати натрий ва ғ. мансубанд. Ангидриди арсенро дар амалияи стоматологӣ кор мефармоянд. Арсенити калий ва арсенати натрий якҷоя бо стрихнин ба таркиби доруи «Дуплекс» дохил карда мешавад (онро ҳангоми камхунии сабук таъйин менамоянд). Пайвастҳои органикии арсен ба спирохетҳо, лейшманияҳо, амёбаи исҳоли хунин, трипаносомҳо, плазмодияи вараҷа, трихомонадҳо, баъзе гелминтҳо таъсир мерасонанд.

## Корбурдҳо
Истифодаи доруҳои арсен барои одамони аз 50-сола боло, инчунин ҳангоми бемориҳои шадиди сироятӣ (зуком, ангина), бемориҳои шадиди меъдаю рӯда, решмарази меъда, амрози дилу рагҳо, гепатитҳо, нефритҳо, омоси гурда, диабети қанд, бемориҳои ҷоғар, диатезҳои хунрез, камхунии вазнин, сил, бемориҳои илтиҳобии пӯст, амрози чашм ва силсилаи асабҳои марказӣ ҷоиз нест. Ҳамаи пайвастҳои ҳалшавандаи арсен заҳри қотил мебошанд. Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ дар корхонаҳои саноатӣ бояд қоидаҳои беҳдошт ва муҳофизати меҳнат риоя гарданд. Пӯшидани либоси махсус, ҳаво додани ҷои кор, истифодаи респиратор, дастпӯшак, айнаки муҳофизатӣ, баъди кор оббозӣ бо оби ширгарм (бе собун) аз ҷумлаи тадбирҳои пешгирии заҳролудӣ аз арсен мебошанд. Хусусан мунтазам аз назорати духтур гузаштан аҳамияти калон дорад. Чунин коргарон бояд ҳар рӯз шир истеъмол намоянд. .

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 


Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Вилоятҳои Вйетнам

#Ан Гианг
#Бак Гианг
#Бак Кан
#Бак Лию
#Бак Нин
#Ба Риа-Вунг Тау
#Бен Тре
#Бин Дин
#Бин Дуонг
#Бин Фуок
#Бин Туан
#Ка Мау
#Кау Банг
#Дак Лак
#Дак Нонг
#Диен Биен
#Донг Най
#Донг Фап
#Гиа Лай
#Ха Гианг
#Хай Дуонг
#Ха Нам
#Ха Тау
#Ха Тин
#Хоа Бин
#Хау Гианг
#Хунг Ен
#Кан Хоа
#Киен Гианг
#Кон Тум
#Лай Чау
#Лам Донг
#Ланг Сон
#Лао Каи
#Лонг Ан
#Нам Дин
#Нге Ан
#Нин Бин
#Нин Фуан
#Фу То
#Фу Ен
#Куанг Бин
#Куанг Нам
#Куанг Нгай
#Куанг Нин
#Куанг Трий
#Сок Транг
#Сон Ла
#Тей Нни
#Тай Бин
#Тай Нгуен
#Тан Ноа
#Туа Тиен-Ху
#Тиен Гианг
#Тра Вин
#Туен Куанг
#Вин Лонг
#Вин Фук
#Ен Бай

Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии Вйетнам
Платина

**Платина** () — унсури химиявӣ,  рақами атомиаш 78 буда бо рамзи **Pt** ишора карда мешавад.

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Платина дар блоки d ва дар 10-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.

## Хосиятҳо

### Физикӣ

### Химиявӣ

### Атомӣ

### Изотопҳо

### Мавҷудият дар табиат

## Таърих

### Кашф

### Номгузорӣ

## Пайвандҳо
* Ҷадвали даврии унсурҳои кимёӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Ҳаволаҳои беруна

Гурӯҳ:Платина
Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Вилояти Киен Гианг

**Вилояти Киен Гианг** () — яке аз билоятҳои Виетнам аст.

## Ҷуғрофия
### Умумӣ

### Иқлим

## Таърих

## Тақсимоти маъмурӣ

## Инҷоро ҳам бингаред

## Манбаъ
Совхоз

**Совхоз** (аз ), шакли пурраи калимаи Совхоз - Хоҷагии советӣ - яке аз намудҳои хоҷагидории кишоварзӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ аст. Фарқи он аз колхоз, ки иттоҳодияи кооперативии деҳқонон асту дар асоси воситаҳои истеҳсолии хеш таъсис ёфтааст, совхоз - хоҷагидории кишоварзии давлатӣ мебошад. Кормандони совхоз коргарони кироя буданд, ки ба ивази меҳнаташон  маоши муайянгардида мегирифтанд. 
 
## Боз нигаред
* Колхоз

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Мафҳумҳои кишоварзӣ
4 сентябр

## Ҷашнҳо
* Рӯзи гиромидошти Абурайҳони Берунӣ.

### Миллӣ
*  — Рӯзи китоб

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 4 сентябр]]*
* 476 — Сарвари варварон Одоакр императори Рум Августулро аз тахт берун кард, ва дар як вақт давраи Имперотурии Руми Ғарбӣ ба охир расид
* 1870 — Дар Фаранса император Наполеон III аз тахт берун карда шуд ва Ҷумҳурии Сеюм эълон карда шуд.
* 1888 — Ҷорҷ Истман аломати тиҷоратии Kodak номнавис кард ва патент ба аксбардораке, ки катушкаи плёнкаро истифода мебурд гирифт.
* 1975 — Дар оинаи нилгун якум бозии «Чӣ? Дар куҷо? Кай?» пахш карда шуд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 4 сентябр]]*
* 1928 — Акобир Адҳамов, доктори илмҳои физика ва математика, профессор, академики АИ Тоҷикистон, Ходими шоистаи илми ҷумҳурӣ.
* 1968 — Бахтиёр Саидкаримов, муаррих.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 4 сентябр]]*

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0904.html 
* http://www.calend.ru/day/9-04/
Нишони Душанбе

**Нишони Душанбе** — намоди расмии пойтахти Тоҷикистон шаҳри Душанбе.

Муаллифони нишон С. Қурбонов ва А. Н. Заневский мебошанд. Нишонро соли 1997 Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе тасдиқ кардааст.

## Тавсифот
Композитсияи асосии нишонро равоқҳо ташкил медиҳанд, ки дарвозаҳои шаҳр ва ҷумҳуриро таҷҷасум менамоянд.

Дар маркази равоқҳо кӯҳҳо ва тоҷ бо нимҳалқа аз 7 ситора дар шуълаҳои офтоби тулӯъкунанда ҷойгир шудаанд. Ин ҷузъиёти нишон ва парчами давлатӣ хусусияти шаҳрро ҳамчун пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон баён менамоянд. Аз тарафи рост ва чап равоқҳо бо қанотҳо иҳота карда шудаанд, аз поён бошад, бо ҷузъиёти нақшу нигори қадимаи тоҷикӣ оро дода шудаанд. Дар қисмати болоии нишон, дар болои равоқ «Душанбе» навишта шудааст.

Аз ҷониби пеш, калиди рамзии шаҳр ҷой карда шудааст, дар манзари китоби кушода — рамзи дониш, илм ва маърифат.

Композитсияи рамзӣ ба куллӣ дар чаҳоркунҷаи бо ҳадди нӯгтези поинӣ дар манзари се ранг — сурх, сафед ва сабз — тасвири рамзии парчами Тоҷикистон, ҷойгир шудааст.

Акси азими нишон аз оҳан дар намои иморати Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе, болои баромадгоҳи асосӣ гузошта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Душанбе
Амфитеатр дар Душанбе

thumb|right|300px|Амфитеатр дар Душанбе

**Амфитеатр дар [[Душанбе]]**

Гурӯҳ:Душанбе
Кабкрез

**Кабкрез** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дӯстмурод Алиеви ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 1467 нафар (2010), тоҷикон. Аз 187 хоҷагӣ иборат аст. Дар деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, хонаи саломатӣ, мағозаи хусусии молҳои ниёзи мардум, китобхона, чойхонаи ҷамъиятӣ, 13 хоҷагии деҳқонӣ фаъолият доранд. Мардуми деҳа ба сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, боғу токдорӣ ва чорводорӣ машғуланд. Заминҳо аз дарёи Элок ва оби чашмаҳо обёрӣ мешаванд.

## Мардум
Мардуми муқимии деҳа аслан  дигар мавзеъҳои аҳолинишин қисмҳои  болатари деҳа кучонида шудаанд. Деҳа ба ду қисм ҷудо мешавад. Кабкрези боло ва поён.

## Таърих ва ё устура
Ҳар сол охирҳои  моҳи сентябр ва аввали  моҳи октябр аз болои  ин мавзеъ селаи кабкҳо парвоз мекунанд. Аз рӯи нақли аҳолии маҳаллӣ дар Кабкрез ба кабкҳо дуои ким кадом  як пайғамбаре  рафтаасту аз ин сабаб онҳо ба ин маҳалла  омада, дигар  парвоз карда наметавониста бошанд. Аммо шарҳи аниқи ин чунин аст: Азбаски ду тарафи ин маҳалларо кӯҳҳо иҳота кардаанд ва сатҳи он ҳамвории калон аст, барои кабкҳо, ки аз роҳи  ниҳоят дур парвоз карда меоянд ва гузаштан аз он душвор мебошад, нишаста дам гирифтан қулай меафтад. Аз ҳамин сабаб деҳа номи Кабкрезро гирифтааст.

## Нигористон

Dustmurod.jpg|Нимпайкараии ҳофизи шинохта Дӯстмурод Алӣ дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Дӯстмурод Алиев
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Локомотив Маскав

**«Локомоти́в»** — бошгоҳи ҳирфаии русӣ аз шаҳри Маскав, ки дар Лигаи бартари Русия баромад мекунад. Бошгоҳ 23-юми июли соли 1922 таъсис ёфтааст.

Бошгоҳи «Локомотив» соли 1922 ташкил шуда номи револютсияи октябрро дошт ва аз соли 1931 номи бошгоҳ бо Казанка ивазкарда шуда буд, аммо соли 1936 бо хоҳиши мухлисон номи ин бошгоҳ боз «Локомотив» гардид. Соли 1986 тарбиятгари «Локомотив» Юрий Сёмин гардид. Бо ёрии Юрий Сёмин бошгоҳи «Локомотив» соли 1997 дар чемпионати Русия ҷои дуюмро ба даст овардварданд. Баъд аз ин бозӣ Валерий Филатов, ки сарвари яке аз корхонаи роҳи оҳан мебошад, маблағгузори бошгоҳи Локомотив гардид. Соли 1998 бошгоҳи Локомотив дар Чемпионати Аврупо барои гирифтани Ҷоми АБФ бозид, аммо ҷои 5-ҷумро ба даст овард. Соли 2005 Юрий Сёмин тарбиятгари бошгоҳи Локомотив иваз карда шуд ва аз декабри соли 2005 бошгоҳи Локомотивро мураббии дастаи яккачини Эрон Славолюб Муслин ба ӯҳдаи худ гирифт.

## Таърих

## Намодҳои бошгоҳ

## Ҷоизаҳо

## Ҳайати ҳозира

## Гузаришҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Русия
Вилояти Бобил

thumb|250px

**Вилояти Бобил** яке аз вилоятҳои Ироқ аст. Шаҳри Ҳилла Маркази ен вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ироқ
Вилояти Салоҳаддин

**Вилояти Салоҳаддин** яке аз вилоятҳои Ироқ аст.  Шаҳри Сомарро Маркази ин вилоят аст. Масоҳат ин вилоят 24,751 km2 мебошад.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ироқ
Вилояти Наҷаф

**Вилояти Наҷаф** яке аз вилоятҳои Ироқ аст.  Шаҳри Наҷаф Маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ироқ
Дӯстмурод Алӣ

**Дӯстмурод Алиев** (19 апрели 1950, деҳаи Кабкрез, ноҳияи Файзобод, ҶШС Тоҷикистон — 18 апрели 1989, ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1979).

## Зиндагинома
Дӯстмурод Алиев 19 апрели соли 1950 дар деҳаи Кабкрези ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултети маданию маърифатии Институти давлатии санъати Тоҷикистон (1974). Солҳои 1974—1975 дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст.

### Фаъолият
Аз соли 1975 то охири умр роҳбари бадеии дастаи ҳунарии Хонаи маданияти ноҳияи Файзобод буд.

### Даргузашт
Дӯстмурод Алиев дар айни камолоти ҳунарӣ 19 апрели соли 1989 бар асари беморӣ даргузашт.

## Эҷод
Овози Дӯстмурод Алиев тенори лирикӣ буда, ӯ мусаннифи зиёда аз 60 суруду тарона аст. Аммо аз Дӯстмурод дар фонди тилои радиои тоҷик танҳо 25 суруд боқӣ мондааст. Асоси репертуари ӯро мавзӯъҳои мухталифи замони мо доир ба васфи Ватану меҳнат, диёри хушманзар, фидокориҳои мардуми шуҷоатманди мо, тараннуми муҳаббати поки инсонӣ ва ғайра ташкил медиҳанд.

### Сурудҳо
Сурудҳои зер аз оҳангҳои ӯ буда, басо дилнишинанд:

* *«Баҳор омад»* (шеъри халқӣ),
* *«Махзани дурдона»* (шеъри А. Баҳорӣ),
* *«Моҳи рухсорат»* (шеъри Сайидо),
* *«Моҳи Файзобод»* (шеъри Усмон Шарифзода),
* *«Ноз», «Мастона ба ноз омадаӣ»* (шеъри Кошиф),
* *«Садқаи чашмони ту»* (шеъри Ш. Ҳайрат),
* *«Савсани ҳусн»* (шеъри А. Воситзода)
* *«Туро ман дӯст медорам»* (шеъри Лоиқ)

### Нақш дар театр
Дӯстмурод Алиев чун ҳунарпеша низ дар чандин пйесаҳои якпардагӣ як қатор нақшҳо офаридааст, ки беҳтаринашон Зиёпонсад («Оилаи аскар»-и Т. Аҳмадхонов), Ориф («Бародарон»-и С. Саидмуродов), Эшони Иллоанта («Иллоанта»-и А. Атобоев) мебошанд. Ба Ҷумҳурии Демократии Афғонистон (1984) сафари ҳунарӣ кардааст.

## Сабки овозхонӣ
Дӯстмурод Алиев чун устодон Зафар Нозимов, Нигина Рауфова ҳофизи нотакрор буда мактаби сарояндагии хешро пайдо кард ва шогирдону пайравонаш бисёриҳо бо услуби ӯ месароянд. Соли 1990, баъди як соли фавти Дӯстмурод дар Файзобод нахустин «Дӯстмуродхонӣ» ташкил шуд, ки пайравонаш аз Қубодиёну Қумсангиру Колхозобод, аз Кӯлобу Вахшу Нораку Ёвон ва дигар гӯшаҳои Тоҷикистон дар ин маҳфил иштирок намуданд.

## Некдошт
[thumb|Лавҳаи ёдгорӣ дар деҳаи [Кабкрези ноҳияи Файзобод.]]
Дар ноҳияи Файзобод мактаби санъати ноҳия ва як ҷамоати деҳот (пешина ҷамоати деҳоти Файзобод) номи Дӯстмурод Алиевро доранд. Дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, наздик ба роҳи Ваҳдат—Файзобод нимпайкараи овозхон гузошта шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст // Озодӣ — 17 июни 2010.
* Ёде аз марҳум Дӯстмуроди Алӣ, овозхони маъруфи кишвар  // Рӯзгор. ТҶ — 24 апрели 2013.

## АДабиёт
* 
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

Гурӯҳ:Ҷамоати Дӯстмурод Алиев
Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон
Сиклопҳо

[thumb|[Одиссей ва сиклоп Полифем]]
**Сиклопҳо**, *Киклопҳо* («доирачашмҳо», аз , «доира» ва , «чашм») — се азимҷуссаи якчашма, писарони Гея ва Уран: **Арг** (, «дурахшон»), **Бронт** (, «раъду барқ») ва **Стероп** (, «ҷилодор»).

Гурӯҳ:Ривоятҳои Юнони Қадим
Вилояти Восит

**Вилояти Восит** — яке аз вилоятҳои Ироқ аст. Шаҳри Кут Маркази ин вилоят аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ироқ
Гекатонхейрҳо

**Гекатонхе́йрҳо** (юн.-қад. Ἑκατογχείρες ← ἑκατόν «сад» + χείρ «даст»), ва Сентиманҳо (лат. Centimanus) дар афсонаҳои юнониёни қадим — азимҷуссаҳои саддастдор ва панҷоҳ сардор; аз рӯи Гесиод — писарони Урана (Худои осмон) ва Гея (замин): Бриарей (Эгеон), Котт ва Гиес. Тибқи Евмел — писарони калонии Уран ва Гея.
Вилояти Анбор

**Вилояти Анбор** яке аз вилоятҳои Ироқ аст.  Шаҳри Рамодӣ маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ироқ
Аждаҳо

**Аждаҳо** (), аждар, аждарҳо — мори солхурдаи калони афсонавӣ, ки пар баровардааст ва аз даҳонаш оташ берун меояд.

## Аждаҳо дар асотири қадим
Аждаҳо, махлуқе ба сурати мори калони сесар, ҳафтсар, ки дар устураҳо, афсонаҳо, достонҳо, қиссаву ривоятҳо, адабиёти даҳанакӣ ва хаттии тоҷикӣ амал менамояд. Сарманшаи ин тимсол Ажи Даҳакаи Авесто мебошад. Дар адабиёти форс-тоҷик, масалан дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ба Заҳҳок табдил ёфтааст. Дар афсонаҳои халқи тоҷик, қиссаҳои адабиёти омиёна аждаҳо ба мардум зарар, ваҳшату даҳшат меоварад. Бо оташе, ки аз пӯзаҳояш мебарорад, ҳама ҷою макон, одамонро месӯзонад. Қаҳрамонони накӯкори қиссаҳову ривоятҳо, афсонаҳо ба ҷанг бо аждаҳо рафта пирӯзӣ ба даст меоваранд. Дар адабиёти даҳанакӣ ва хаттии тоҷикӣ аждаҳо киноя аз шамшер, теғ, занҷири пои зиндониён ва ғайра мебошад. Вожаҳои зиёде бо калимаи аждаҳо – аждарфикан, аждарандоз, аждаҳобора, аждаҳодӯш, аждаҳокеш, аждаҳопайкар, аждаҳошикор, аждаҳочашм, аждаҳодил ва ғайра дар осори адабӣ корбаст шудаанд. Аждаҳо дар адабиёти даҳанакӣ ва хаттии Япония, Корея, Чин, Вйетнам ва дигар кишварҳои Шарқи Дур тимсоли мусбат аст.

## Инчунин нигаред
* Аждар
* Калтакалос

## Адабиёт
* Раҳмонӣ Р., Афсона ва жанрҳои дигари насри шифоҳӣ, Душанбе, 1999.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зоология
Гурӯҳ:Морҳо
Вилояти Мусанно

thumb|250px

**Вилояти Мусанно** яке аз вилоятҳои Ироқ аст. Шаҳри Самова Маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ироқ
Ситора

alt=ситора|thumb|Ситора|204x204px
**Ситораҳо** — як навъ ҷирмҳои осмонӣ мебошанд, ки аз газҳои тафсон иборатанду табиатан ба Офтоб монанданд. Чунки Офтоб ҳам ситора буда, аз сабаби ба Замин андаке наздик буданаш, ба назари мо калону нурафшон менамояд. Агар рушноӣ аз Офтоб то сатҳи замин дар муддати 8,33 дақиқа ояд, онгоҳ ҳамин хел нур аз ситораи наздиктарин баъди 4 солу 3 моҳ омада мерасад. Аксарияти ситораҳоеро, ки шабона бо чашми одӣ дидан мумкин аст, рӯзона намебинем. Чунки онҳо дар масофаҳои хеле дур ҷойгиранд, ки танҳо бо телескоп дидан мумкин аст. Аслан бо телескопҳои дақиқ олимон муайян карданд, ки равшании ин ё он ситора нисбат ба равшании Офтоб даҳҳо ҳазор маротиба зиёдтар аст. Лекин аз сабаби хеле дур буданаш ба мо равшанию гармиаш намеояд. Ситораҳо аз якдигар бо хаҷму вазну гармию равшанӣ ва ранг фарқ мекунанд. Масалан: ситораҳо кабуд, зард ё сурх мешаванд. Аз ҷумла, Офтоб ҳам ситораест, ки ранги зарду сурхи омехта дораду аз ҷиҳати ҳаҷм миёна аст. Хати миёнбанди (диаметри) Офтоб ба 69 ҳазору 600 км баробар аст. Дар байни ситораҳои калону миёна ва хурд резаситораҳои сафед ошкор шуданд, ки диаметрашон аз 10 то 20 км аст.

## Эзоҳ
Марко Поло

**Марко Поло** (15 Сентябр, 1254 — 8 Январ, 1324) тоҷир ва кашфиётчии Италиявӣ буд. Вай ба саёҳати 25 сола ҳамроҳи оилааш ҳангоми Династи Мугул ба Хитой рафт ва дар бораи он китобе навишт. Вай машҳур шуд барои он ки Европагиҳо ҳикояҳои уро хеле шавқовар ва ношинос ёфтанд.

Одамони дар гарббуда он рӯзҳо дар бораи дунёи шарқ намедонистанд. Баъзе олимон мегуянд, ки Марко Поло ба Хитой рафтааст вале ба он ҷойҳое, ки дар китобаш навиштааст нарафта буд.

## Адабиёт
* Книга Марко Поло, пер. со старофранц. текста, вступ. ст. И. П. Магидович, М.: Географгиз, 1955/1956 (имеется лит.).
* То же. Алма-Ата, 1990.
* *Харт Г.* Венецианец Марко Поло, пер. с англ., М.: Нашриёти адабиёти хориҷӣ, 1956;
* The book of sir Marco Polo, the Venetian…, 3 ed., v. 1—2, L., 1921.
* *Магидович И. П., Магидович В. И.* Очерки по истории географических открытий. М., 1982. Т. 1. С. 231—235.
* *Дубровская Д. В.* Марко Поло: презумпция невиновности // Вокруг Света. 2007. № 3.
## Сарчашма
*  Вадим Полонский. Марко Поло  
* В. Дубовицкий Венецианцы. В стране рубинов, или что писал Марко Поло о Бадахшане 

Гурӯҳ:Кашфиётчиён
Асирак

**Асирак**, гули асирак, асираки боғи, асираки бӯё (Reseda odorata), як навъи гули хушбӯйест. Асирак аслан рустании бисёрсола аст, аммо дар шароити зироат ва гиёҳи яксола табдил ёфтааст. Пояш рост (15-50см қад мекашад), ҳам ё дар рӯйи замин мехобад; сершоху барг мешавад.

* 

Гурӯҳ:Гулҳо
Асалришқа

**Асалришқа**, **зарбеда**, **говришқа**, **хархӯр** () — як навъ гиёҳи ришқамонанди як ё дусола.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Аз 30 то 200 см қад мекашад. Пояи рости сершохча, барги сешохаи дарозрӯя ё байзашакл, гули зард, тухми гирда ё мудаввари дорчинӣ ё зарди сабзтоб дорад. Май – июн гул карда, июл – август тухм мебандад. Дар гулзорҳо, соҳили дарёҳо, канори ҷӯйҳо, киштзори ришқа, гандум, ҷав, пахтазор ва боғҳо мерӯяд.

## Густариш
Дар мавзеъҳои қаторкӯҳҳои Қурама, Туркистон, Зарафшон, Ҳисору Дарвоз, мавзеъҳои Сирдарё, Тоҷикистони Ҷанубию Шарқӣ ва Помири Ғарбӣ (дар баландии 550 – 2600 м аз сатҳи баҳр) дучор меояд. Асалришқаро дар давраи гулшукуфт меғундоранд.

## Хосиятҳои шифоӣ
Шифобахшии асалришқаро Дисқуридус (Диоскорид), Теофраст, Ҷолинус, Закариёи Розӣ, Абӯрайҳони Берунӣ, Абӯалии Сино ва дигарон қайд кардаанд. Мувофиқи маълумоти Дисқуридус беҳтарин асалришқа ҳамон аст, ки ранги заъфаронӣ ва бӯйи нисбатан тез дорад. Абӯалии Сино бо ҷӯшоби появу барги асалришқа бемориҳои занонаро табобат менамуд. Марҳами асалришқаро ба сар мебанданд (сардардро таскин мебахшад).

Дар тибби халқӣ ҷӯшоби баргу пояи асалришқаро ҳангоми бемории роҳҳои нафас ва шуш (чун давои балғамовар) истеъмол мекунанд. Онро ҳангоми сардард ва чун давои таскинбахшу хобовар, бодрон (якчумчагӣ 2 – 3 маротиба дар як рӯз), пешоброн тавсия медиҳанд; марҳамашро ба захм, ниқрис ва тарбод мебанданд. Нақеъи «алафи» асалришқа ҳангоми табларза, иллатҳои меъдаву рӯда, бодхӯра нафъ дорад. Чойи гули асалришқаро бо маска ё равғани зард омехта барои табобати ҷароҳатҳо истеъмол менамоянд, ҳангоми шамол хӯрдан ба бадан мемоланд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.

## Сарчашма
*
Аробакаш (навъи харбуза)

**Аробакаш** — навъе аз харбузаҳои миёнсолӣ.

Бештар дар вилояти Суғд, водии Вахш, инчунин вилоятҳои Сирдарё ва Тошканди Узбакистон мепарваранд. Баъди 95 — 100 рӯзи кишт мепазад. Ҳосилаш байзашакл, дарозиаш 40 — 50 см, вазнаш 8 — 27 кг, пӯсташ камтӯри зард, мағзаш сафеди сершира, хуштаъм, то 10 % қанд дорад. Аз ҳар га 350—500 сентнер ҳосил медиҳад. Барои нигоҳ доштану хушконидан ва ба ҷойҳои дур бурдан мувофиқ аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Арзан

**Арзан**, **говарс**, **говарса**, **духн** () — рустаниест ғалладона.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш (2 — 10 буғум дорад) рости шохаронда, то 1,5м қад мекашад (буттааш аз 1 — 5 поя иборат аст). Баргаш дарози нӯгтез (дарозиаш 18 — 65 см, бараш 4,5 — 4см), паИМАкдор. Хӯшагулаш туғшакл, парешон ё ғунча, дарозиаш 10 — 60 см; аз 10 то 40 шохача дорад, ки дар нӯги ҳар кадоме яктогӣ хӯшача мавҷуд аст. Хӯшачааш тухмшакл, нӯгтез, дарозиаш 3,5 — 4 мм, 2-то гул дорад (фақат гули болоӣ инкишоф меёбад). Донаш хурд (дарозиаш 2 — 3 мм, вазни 1000-тоаш 5 — 8г), тухмшакл ё лӯнда, рангаш сафед, зард, норанҷӣ, сурх, хокистарранг ё сиёҳ. Хӯшагули инкишофаш мӯътадил 600—1200 дон мебандад. Моҳҳои июн — август гул мекунад. 

## Парвариш
Арзан аз зироатҳои қадимист; онро ҳанӯз 4 — 5 ҳазор сол пеш аз м. кишт мекарданд. Ватани арзани мазрӯъро Хитой ва Муғулистон тахмин мекунанд. Арзан зироати писандидаи қабилаҳои скифу сармат ва суғду бохтариҳо маҳсуб мешуд. Дар хоҷагиҳои ҷумҳурӣ навъҳои серҳосили «Саратовии 853», «Весело-Подолянскийи 198» ва ғайраро кишт мекунанд. Навъи «Саратовии 853» ягона навъи ба шароити Тоҷикистон мувофиқкарда аст. Арзан растании гармидӯст буда, ба камобӣ тобовар аст. Давраи нашваш 60 — 120 рӯз. Арзанро баъди зироати полизӣ, лӯбиёиҳо, картошка ва лаблабуи қанд, инчунин дар заминҳои навкорам кишт мекунанд. Онро баъди ҷуворимакка коштан мумкин нест, зеро зараррасонҳои ҳардуяшон як аст. Тухмиро 3 — 4 рӯз қабл аз кишт дар ҳавои кушод шамол дода, дору мезананд; 2 — 3 шаборӯз пеш аз кишт дар оби хунук (12 — 24 соат) тар кардани тухмӣ низ натиҷаи хуб медиҳад. Ҳангоми кишти арзан хок дар чуқурии то 10 см бояд 10 — 14°С гарм бошад. Тухмиро дар чуқурии 3 — 7 см (ба ҳар га 8 — 30 кг) мекоранд. Баъди 2 — 4 рӯзи кишт тухмӣ неш мезанад. Арзан ба нурӣ эҳтиёҷ дорад. Ба ҳар га киштзори арзан андохтани 30 — 40 кг N, 45 — 60 кг P2O5 ва 45 кг К2О ҳосилро 5 — 10 сентнер/га зиёд мекунад. Нуриҳои фосфордор ва калийдорро қабл аз шудгори тирамоҳӣ ва нуриҳои нитрогендорро ҳангоми култиватсияи пеш аз кишт меандозанд.

Дони арзан баробар пухта намерасад, бинобар ин дуруст аниқ кардани мӯҳлати дарав аҳамияти калон дорад. Арзанро баробари расидани донҳои болоии хӯша ва нимдумбул шудани донҳои миёна даравидан лозим аст. Баъди 3 — 4 рӯзи дарав баргу пояи арзанро, ки хушкидааст кӯфта, донашро ҷудо мекунанд. Донро то 13 — 14 % шудани намиаш хушконда, баъд ба анбор мерезанд. Барои ҳосили баланд сифати тухмӣ низ аҳамияти калон дорад. Арзан яке аз муҳимтарин зироати ғалладона мебошад. Дар таркиби сӯкаш 63 % ангиштоб, 12 % сафеда, 3 — 4 % равған, 1 % клетчатка, 2 — 2,5 % хокистар, моддаҳои минералӣ, витамини В1 ва намакҳои калий, натрий, калсий, магний, фосфор ва ғ. мавҷуд аст. Аз орди арзан таомҳои хушлаззат, нон тайёр мекунанд. Шавлаи сӯк серғизо ва зудҳазм буда, барои беморони дарди дил, меъда ва ғайра парҳезонаи хуб аст. Донаш барои парандаҳо (хусусан мурғ, бедона), пахол, коҳ, баргу пояи сабз ва сабӯсаш (воҳиди хӯрокиаш 0,41) барои чорво хӯроки хуби серғизост. Касалии нисбатан хавфноки арзан сӯлак аст. Ба киштзори арзан бештар пашшаи арзан, парвонаи танахӯрак, магасаки арзан, визвизаки арзан зарар мерасонанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҷеймс Кук

**Ҷеймс Кук ** (; , Мартон, Йоркшир, Англия — , ҷазираи Ҳавайи) — тадқиқотчии Бритонӣ буд navigator and cartographer. Вай се бор ба уқёнуси Ором кардааст, ба харитаи Европа бисёр заминҳои нав ва укёнусҳоро ба қайд даровардааст. Кори машҳури аз тарафи ӯ карда, ин кашфи Британия ва талаби Австралиягиҳо, тадқиқоти заминҳои нави Европа ба монанди ҷазираҳои Гаваӣ мебошанд.

Дар доираи ҳаёташ вай кариб тамоми гирдиоламро давр задааст. Укёнуси оромро гузашта, заминҳои нав ва манзараҳои нотакрори Шимоли ИМА-ро тадқиқ кардааст / Укёнуси Ором, медид ки гуфтаҳои олимони Европой доири он ҳама дуруганд, чунки тамоми саёхати ӯ дар ин укёнуси ором мегузаштанд. Дар саёхатҳои худ ба гирди олам, ӯ ба тадқиқотҳои илмй машгул шуда, бисёр заинҳои навро ба харита ворид сохта якчанд китоб навиштааст. Имрӯзҳо ӯ яке аз олимони шинохта ва дониши муккамал дошта (дар бораи замин) ва намунае ба ҳама ба ҳисоб мерафт.

Гук дар солҳои 1728—1779 зиндагонй кардааст. У 27 октябри соли 1728 ҳамчун фарзанди Фермери Шатландй, дар Мартон таваллуд шудааст. Ва аз ҳамон давраи хурдсолй, Ҷеймс орзуи фармондехи киштй будан ва гирди оламро давр задан дошт. Баъди 18-солагй Гук дарк мекард ки кореки ӯ холо карда истодааст танҳо ба ӯ монанди истироҳат буд чунки ӯ танҳо фермерӣ секард, хост ки ба дигар кор машгул шавад то ки орзуи худро амалӣ созад. Шӯҳрати ӯ ҳамчун баҳрнавард дар флоти шохй огоз гардид. Лекин Гук монанди дигар баҳрнавардон ором набуд, вай мехост ба зинаи баланд бароя. Ва аз ҳамин сабаб кушиш мекарду бисёр дониш ба худ гун мекард. Ва аз сабаби кобилияти хуб доштанаш, уро ба тадқиқоти гирди олам бо киштии *Endeavor* фиристониданд.

Мақсади ӯ дар ин сафар заминҳои навро омухта замаи онҳоро ба харита дохил карда, Тамоми чойҳои хушманзари гирди оламро расм карда ба шоҳи Бритониё Шоҳ Георг III нишон додан буд. Дар саршавӣ ин кори фахрӣ ба ӯ ба шумор мерафт, лекин дере нагузашта, маблаг масъалаи муҳиме баои ба сомон расонидани ин кори ӯ ба шумор мерафт. Баъди марги ӯ завчааш 70.000 тангаи тило ба мерос гирифт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кашфиётчиён
Вафлии бехамирмоя

**Вафли бехамирмоя**. Зардии тухм, намак ва содаро лат зада кафк мекунонанд ва ним зарф об меандозанд, сипас ба он орд рехта  хуб  меомезонанд ва оби бокимондаро тадричан мерезанд. Барои ширин шудани вафли як қошуқ шакар омехта мекунанд. Барои хафт дона вафли як зарф орд, як дона тухм, чоряк литр об ва дар нуги қошуқча камтар намак ва сода лозим аст.

Гурӯҳ:Ошпазӣ
Лошахурхо

**Лошахурҳо** Оилаи гамбусакхо. Дарозии танаашон аз 6 то 40мм, кирминаи онҳо пахни серхаракат буда ба хараки хоки монанданд. Зиёда аз 500 намудашон дар хамаи китъахо, асосан дар мамлакатҳои иклимашон муътадил пахн шудаанд. Бисёрии лошахурхо лоша мехуранд. Масалан: гурковакхо ва рустанихурхо. Лошахурҳои рустанихур зараррасони сабзавотанд.

Гурӯҳ:Ҳашарот