Корхонаи худравсозии Горкий

**Заводи автомобилсозии Горкий** (*Го́рьковский автомоби́льный заво́д; *мухтасар **ГАЗ**) — корхонаи истеҳсолкунандаи автомобилҳои сабукрав, боркаш ва автобусҳои хурд. Соли 1932 таъсис ёфта, дар шаҳри Нижний Новгород (аз солҳои 1932–1990 – Горкий) воқеъ гардидааст.

## Таърих

### Сохтмон ва солҳои тоҷангӣ
Моҳи майи соли 1929 Шӯрои умумииттифоқии хоҷагии халқи ИҶШС бо ширкати амрикоии *Ford Motor Company* дар бораи расонидани ёрии техникӣ оид ба ташкил ва истеҳсоли оммавии автомобилҳои сабукрав ва боркаш қарордод ба имзо расонда буд.

Корхонаи истеҳсоли автомобилҳо 1 январи 1932 ба истеҳсоли мошини боркаши 1,5-тоннагии НАЗ–АА (аз соли 1933 ГАЗ – АА) шурӯъ намуд. Тибқи қарордод ширкати амрикоӣ дар давоми панҷ соли дигар (1931–36) бо корхонаи ГАЗ дар тарҳрезӣ, такмили техникӣ ва истеҳсоли мошинҳо ҳамкорӣ дошт. Моҳи майи 1936 корхона истеҳсоли мошини сабукрави ГАЗ–М–1-ро, ки бештар бо номи «Эмка» машҳур буд, оғоз кард. Минбаъд дар солҳои 1937–41 дар корхона истеҳсоли чанд намуд худрави сабукрав ба роҳ монда шуд.

### Солҳои 1941—1945
Дар солҳои ҶБВ (1941–45) дар корхона истеҳсоли автомобилҳои пуриқтидори низомӣ ва танкҳо ба роҳ монда шуд, аз ҷумла корхона худрави низомии ГАЗ–64, танки сабуки Т–60, танки Т–70, худрави зиреҳпӯши БА–64 ва анвои гуногуни тӯпҳои худгард истеҳсол менамуд. Дар маҷмӯъ солҳои ҶБВ дар корхона 176,2 ҳазор адад автомобил, 12 ҳазор танк, бештар аз 9 ҳазор тӯпи худгард, 24 ҳазор миномёт ва 30 ҳазор гулӯла барои дастгоҳи реактивии «Катюша» истеҳсол гардид.

### Солҳои 1946—1960
Пас аз ҶБВ дар корхона навсозии техникӣ гузаронида шуда, автомобилҳои сабукрави М–20 «Победа», мошин­ҳои боркаши ГАЗ–47, ГАЗ–51, ГАЗ–63, автомошинаи ГАЗ–69 (аз 1949) истеҳсол мегардиданд. Дар солҳои 50-ум корхона истеҳсоли мошини сабукрави ГАЗ–21 «Волга», ГАЗ–13 «Чайка» ва мо­шинҳои боркаши ГАЗ–52 (2,5 т), ГАЗ–53 (3,5 т) ва ГАЗ–66-ро ба роҳ монда, дар рушди хоҷагии халқи мамлакат саҳми калон гузошт.

### Солҳои 1961—1990
thumb|250x250px|ГАЗ-21Р «Волга» (1962—1970)Дар давоми солҳои 60–90 садаи XX корхона ба истеҳсоли оммавии мошинҳои сабукрави ГАЗ–24, ГАЗ–24-10, ГАЗ–3105 ва мошинҳои боркаши ГАЗ–52, ГАЗ–53 ва ГАЗ–66 машғул буд.

### Солҳои 1992—2000
Пас аз пош хӯрдани ИҶШС дар давоми солҳои 90 садаи XX саноати автомобилсозии Русия давраи буҳронро аз сар гузаронд. Аз нимаи дуввуми солҳои 90 корхона асосан ба истеҳсоли мошинҳои боркаши камҳаҷми ГАЗ–3302 («Газел»), автобусҳои ГАЗ–3221 («Газел») ва ГАЗ–22171 («Собол») машғул буд. Солҳои 2011–13 корхона бо ширкатҳои бузурги истеҳсолкунандаи автомобилҳо – Mercedes-Benz, Volkswagen Croup, Chevrolet Aveo ва ғайра созишнома баста, дар коргоҳҳои истеҳсолии худ ба истеҳсоли автомобилҳои ин ширкатҳо оғоз намуд. Ҳоло (2014) корхона асосан ба истеҳсоли мошинҳои боркаши камҳаҷм ва автобусҳои хурди тамғаи «ГАЗ», мошинҳои зиреҳпӯши низомии БТР ва БРДМ машғул мебошад.

### Солҳои 2011—2013
Соли 2013 дар корхона 25 ҳазор коргар, хидматчӣ, муҳандис ва менеҷер фаъолият доштанд.thumb|250x250px|ГАЗ-13 (1959—1981)
  
thumb|240x240px|ГАЗ-14 "Чайка" (1977-1989)
thumb|240x240px|Мошини ГАЗ-66 (1964-1999) дар почта навъи (1971)

## Ҷоизаҳо
* Ду ордена Ленин;
* ордени Байрақи Сурх;
* орден Ҷанги Ватанӣ.
Дар давраи аз соли 1935 то соли 1957 завод номи **ЗИМ**, яъне «Завод имени Молотова»-ро дошт.

## Қатори моделҳо

### Автомобилҳои сабукрав
thumb|250x250px|ГАЗ-31105 «Волга» (2004—2009)

### Силсилаи (заминавии) автомобилҳои боркаши ГАЗ

### Автомобили повышенной проходимости
[thumb|250x250px|ГАЗ-60 (модель), Государственный Политехнический музей (г. [Маскав|Москва)]]
thumb|250x250px|ГАЗ-69

### Автобусҳои ГАЗ
thumb|250x250px|«Газель» — маъмултарин навъи нақлиёти мусофиркаши микроавтобус ГАЗ-322132, ки корхонаи худравсозии Горкий истеҳсол мекунад

### Техники ҳарбӣ
thumb|250x250px|БТР-40
thumb|250x250px|БТР-80
* БАИ-М
* БА-6
* БА-10
* БА-20
* БА-64, БА-64Б
* БТР-40
* БТР-60
* БТР-70
* БТР-80
* БТР-90 "Росток"
* БРДМ-1
* БРДМ-2

### Таҷрибавӣ
thumb|250x250px|ГАЗ-3106 "Атаман-2", прототипи соли 2005
* 1934 — ГАЗ-А-Аэро
* 1936 — ГАЗ-ВМ
* 1936 — ГАЗ-АААА, 6х4
* 1937 — ГАЗ-21, ГАЗ-22, 6х4
* 1938 — ГАЗ-25, 6х4
* 1938 — ГАЗ-62, ГАЗ-63, 4х4
* 1938 — ГАЗ-33, ГАЗ-34, 6х6
* 1943 — БА-64 § , лыжно-гусеничный
* 1944 — ГАЗ-68 (КСП-76), 4х4
* 1938 — ГАЗ-ГЛ-1
* 1948 — Win-МО
* 1952-1956 — ГАЗ-62, аввалин силсила
* 1954 — ГАЗ-М73
* 1955-1957 — ГАЗ-18
* 1958 — ГАЗ-56, аввалин силсила
* 1961 — ГАЗ-56, дуюм силсила
* 1995 — ГАЗ-2308 Атаман
* 1998 — ГАЗ-3103 "Волга" (4×2)
* 1998 — ГАЗ-3104 "Волга" (4×4)
* 1999 — ГАЗ-23081 "Атаман Ермак"
* 1999 — ГАЗ-3106 "Атаман-2", аввалин силсила
* 2003 — ГАЗ-3115
* *лоиҳа* — ГАЗ-3902 "Вепрь"
* 2004 — ГАЗ-3106 "Атаман-2", силсилаи дуюм
* 2006 — ГАЗ-2332 CityVan
* 2006 — ГАЗ-3121 "Тигр-2"

### Транспортёрҳои тасмачарх
* ГАЗ-47
* ГАЗ-73
* ГАЗ-34039
* ГАЗ-34039K «Ирбис»
* ГАЗ-3409 «Бобр»
* ГАЗ-3344 (двухзвенный)
* ГАЗ-3351 (двухзвенный)

## Роҳбарияти корхона
* 01.01.1932—28.09.1932 — Семён Семёнович Дыбец
* 1932—1938 — Сергей Сергеевич Дьяконов
* 1938—1942 — Иван Кузьмич Лоскутов
* 1942—1943 — Александр Маркович Лившиц
* 1943—1948 — И. К. Лоскутов
* 1948—1950 — Григорий Сергеевич Хламов
* 1950—1952 — Георгий Александрович Веденяпин
* 1952—1954 — Павел Яковлевич Лисняк
* 1954—1955 — Николай Иванович Строкин
* 1955—1958 — Николай Васильевич Сазанов
* 19.03.1958—27.07.1983 — Иван Иванович Киселёв
* 1983—1986 — Николай Андреевич Пугин
* 1986—1994 — Борис Павлович Видяев
* 1994—2001 — Н. А. Пугин
* 01.2001—11.2001 — Виктор Николаевич Беляев
* 2001—2002 — Дмитрий Степанович Стрежнев
* 2002—2005 — Алексей Георгиевич Баранцев

## Ҳамчунин нигаред
* Арзамасский машиностроительный завод
* Осорхонаи таърихи ҶСК ГАЗ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Официальный веб-сайт предприятия 
* Сайт истории «ОАО-ГАЗ» 
* ГАЗ  в Энциклопедии грузовых автомобилей.- 2-е изд., перераб. и доп. — М.: ООО «Книжное издательство „За рулём“», 2008.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ширкатҳои худравсозии Русия
Гурӯҳ:Худрав