open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bild

«**Билд**» (, , калима ба калима — «тасвир, акс») — яке аз бонуфузтарин рӯзномаҳои умумимиллии Олмон. Соли 1952 дар шаҳри Гамбург таъсис ёфтааст. Ба ширкати табъу нашри «Шпрингер» тааллуқ дорад. «Б.» дар қитъаи Аврупо бузургтарин рӯзнома мебошад. Адади нашри ҳаррӯзааш 6 млн нусха. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Жорж Бизе

**Алекса́ндр Сеза́р Леополд Бизе́** (, баъди ғусли таъмид **Жорж** номида шуд, ; 25 октябри 1838, Порис — 3 июни 1875, Буживал) — оҳангсози фаронсавӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи консерваторияи Париж (1857). Шогирди А. Ф. Мармонтел, П. Симмерман, Ж. Ф. Э. Галеви ва Ш. Гуно. Дар консерватория чандин маротиба мукофот гирифт. Соли 1857 барои кантатаи «Кловис ва Клотилда» сазовори мукофоти калони Рум гардид ва ин ба Бизе имконият дод, ки се сол дар Итолиё зиндагӣ кунад. Аз соли 1860 дар Париж зиндагӣ кард. Аз сабаби вазнин будани вазъияти моддӣ дарсҳои хусусӣ медод, асарҳои дигар муаллифонро таҳрир менамуд. Бизе аслан драматург буда, ба театри мусиқӣ низ таваҷҷуҳи калон дошт. Муаллифи 20 опера ва бисёр романсу увертюраҳо. Бизе дар операҳои «Дон Прокопило» (1858-59), «Ҷӯяндагони марворид» (1863), «Соҳибҷамоли Перт» (1866) «Ҷамила» (1872) ва опереттаҳояш анъанаҳои операи лирикии фаронсавиро инкишоф додааст.

Бизе аксари асарҳои худ, аз ҷумла операи «Иван Грозний»-ро ба охир нарасондааст. Асари Бизе операи «Кармен» (аз рӯйи новеллаи П. Мериме, 1874) қуллаи баланди реализми операвии садаи XIX буда, аз рӯйи хушоҳангӣ, зебоии гармония ва шакл ба яке аз операҳои машҳуртарини ҷаҳон табдил ёфтааст. Ин опера дар репертуари Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик ба номи С. Айнӣ низ яке аз асарҳои асосӣ аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XIX
Гурӯҳ:Оҳангсозони Фаронса
Бимбулат Ватаев

**Бимбулат Заурбекович Ватаев** () — ҳунарпешаи кино, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ (1972).

## Зиндагинома
Соли 1964  Омӯзишгоҳи театрии ба номи Шукини шаҳри Маскавро ба поин оварда, дар Театри давлатии драмаи Осетияи Шимолӣ кор кардааст, солҳои 1994-1998 вазири  фарҳанги Ҷумҳурии худмухтори Осетияи Шимолӣ - Алания буд, аз соли 1990 боз  ба театри номрафта баргаштааст. Соли 1946 ҳамроҳи модараш (падараш дар ҶБВ ҳалок шудааст) ба Тоҷикистон омад ва то соли 1954 дар шаҳри Кӯлоб зистааст. Забони тоҷикӣ, урфу одат ва анъанаҳои  мардумамонро хуб медонист, аз ин рӯ бо Тоҷикистон ҳамеша робитаи қавӣ дошт. 
## Эҷодиёт
Образҳои хотирмонро дар «Ҳасани аробакаш», «Бо амри  дил», «Достон дар бораи Рустам» (ду қисм), «Рустам ва Суҳроб», «Достони Сиёвуш», «Панҷто дар пайраҳа», «Дастгиркунӣ», «Як умр кам аст», «Саргузашти Мунаки хурдакак», «Истило» барин филмҳои "Тоҷикфилм" офаридааст. Б. Ватаев ҳамчун ҳунарпешаи синамо дар филмҳои истеҳсоли Ӯзбекистон, Озарбойҷон, Гурҷистон, киностудияҳои Одесса ва Ленингради Русия нақшҳои ҷолиб офаридааст.
Бо Ифтихорномаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони ИҶШС
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Билирубин

**Билируби́н** (аз  — талха ва  — сурх) — пигменти асосии талха; маҳсули ниҳоии таҷзияи гемоглобин ва дигар ҳосилаҳои порфиринҳо.

Тақрибан 70%-и билирубин дар натиҷаи таҷзияи физиологии эритроситҳо ҳосил мешавад; дар 100 мл зардоби хун 0,5-1,2 мг (8,5-21 мкмол/л) билирубин мавҷуд аст. Таносуби мазкур дар мавриди гемолизи барзиёд, ихтилоли нуфузпазирии пардаи ҳуҷайраҳои ҷигар ва илтиҳобу заҳролудии онҳо, ихтилоли ҷараёни муътадили талха ва ғ. халал меёбад. Билирубин ҳангоми бемории гемолизии навзодон дар узву бофта ва ҳуҷайраҳо ғун шуда, миқдори он дар хун ва пешоб меафзояд. Ҳангоми зардпарвин консентратсияи билирубини умумӣ дар зардоби хун метавонад ба 20 мг/100 мл расад (342 мкмол/л). Дар беморони гемолизии навзодон миқдори билирубини хун аз ин ҳам бештар аст.


Акс:Biliverdin.svg|Биливердин
Акс:Bilirubin1.svg|Билирубин
Акс:Bilirubin-bis-alpha-D-glucuronosid.svg|Глюкурониди билирубин
Акс:D-Urobilinogen.svg|Уробилиноген
Акс:Stercobilinogen1.svg|Стеркобилиноген
Акс:Stercobilin1.svg|Стеркобилин


## Эзоҳ
Том ва Ҷеррӣ

**«Том ва Ҷеррӣ»** () — маҷмуъаи филми тасвирии амрикоӣ, ки тавассути Вилём Ҳоно ва Ҷузеф Борбро соли 1940 сохта шудааст. Ин тамаркуз рӯйи рақобати байни Том — як гурба ва Ҷеррӣ — муш аст.

## Филмҳо

## Эзоҳ
Билқис ва Сулаймон

«**Билқис ва Сулаймон**» — қиссаи ишқию романтикист, ки дар байни чандин халқҳои ҷаҳон (яҳудиён, мисриёни қадим, юнониҳо, эрониён, тоҷикон, румиён, арабҳо, туркҳо, ҳиндуён, ҳабашҳо ва ғайра) машҳур будааст ва дар Тавроту Қуръон (ба навъе диг.) низ зикр ёфтааст.

Донишмандони асримиёнагии Шарқ саргузашти Билқис ва Сулаймонро чун воқеаи таърихӣ ба қалам додаанд. Сулаймон писари Довуд подшоҳи мамлакати Исроилу Яҳудия буда, солҳои 965–928 то м. ҳукмронӣ кардааст. Дар замони ӯ кишвари Исроилу Яҳудия ва махсусан пойтахти он Байтулмуқаддас (Иерусалим) хеле инкишоф ёфт. Аз ин ҷиҳат Сулаймон дар тасаввури халқ чун шоҳи ботадбири одилу хирадманд ба чеҳраи ормонӣ табдил ёфт. Мувофиқи ривоятҳо Билқис маликаи Яман буда, чандин кишвари ҳамсояро ба итоати худ медарорад. Сулаймон (дар Таврот – подшоҳ, дар Қуръон – пайғамбар) Яманро, ки аҳли он оташпараст буданд, ба дини ростини илоҳӣ даъват карда, ошиқи Билқис мешавад: ниҳоят ӯро ба никоҳи худ дароварда, ҳафт сол зиндагӣ мекунад. Билқис аз дунё мегузарад. Сулаймон ба хотири Билқис дигар зан намегирад. Дар адабиёти форс-тоҷик аз ибтидо Сулаймон чун рамзи подшоҳи хирадманди одил ва Билқис чун тимсоли зани зебо ворид гардида, дар фолклори тоҷик Билқис ва Сулаймон бисёр нусхаҳо дошта, дар асоси он зарбулмасалу мақолҳо, тамсилу латифаҳо ва ҳикоятҳои пандомӯзи зиёде ба вуҷуд омадааст. Дар адабиёти хаттии форс-тоҷик бисёр қиссаву достонҳои мансур ва манзуми Билқис ва Сулаймон мавҷуданд, ки Билқис ва Сулаймон-и Низомуддин Муаммоии Астарободӣ (ваф. 1515), Файзии Даканӣ (1547–95), Аҳмадхони Суфӣ (асрҳои 17–18). «Сулаймоннома»-и Зулолии Хонсорӣ (ваф. 1616), «Қиссаи Сулаймон»-и Шарофуддин Абуяъқуби Табрезӣ (асри 16), «Достони Сулаймон»-и муаллифи номаълум, достони ривоятии «Қиссаи Сулаймон ибни Довуд» аз он қабиланд. Достону қиссаҳо ва маснавиҳои Билқис ва Сулаймон, бо вуҷуди фарқҳои ҷузъӣ дар сужа ва тарзи фардии нигориши ҳар муаллиф, ҷиҳатҳои умумии бисёр низ доранд. Аввалан дар ҳамаи онҳо мубоҳиса, радду бадали ақидаҳо, андешаронӣ, муҳокимаҳои ҳакимона, саволу ҷавобҳо ҷой доранд. Дуввум, дар ҳамаи қиссаву достонҳои Билқис ва Сулаймон лаҳзаҳои таваллуди Сулаймон аз батни Батшо, ӯро валиаҳд таъйин кардани Довуд, аз хурдӣ осори донишу ҳикмат зоҳир намудани вай, ба тахти шоҳӣ нишастани ӯ, тобеияти кулли махлуқот ба вай ва ғ. муштараканд. Мулоқоти Сулаймон бо мӯрча, ҳангоми ҷудоии Сулаймон аз Билқис нигини ӯро дуздидани девон, подшоҳии мулки Сулаймонро соҳиб шуда, мамлакатро ба харобӣ табдил додани онҳо аз лаҳзаҳои драмавии достону қиссаҳо мебошад. Ашхоси адабии Билқис ва Сулаймон одамони таърихӣ, чеҳраҳои адабӣ, ҳайвонот ва махлуқоти ҳаётӣ буда, ҳама барои ифодаи ғояҳои инсонӣ хидмат мекунанд. Дар достони «Вомиқ ва Узро», ки Вомиқ чун бародарзодаи Билқис қаламдод мешавад, қиссаи муфассали Билқис ва Сулаймон низ нақл мегардад. Аз мавзӯъи Билқис ва Сулаймон адибони дигар низ истифода кардаанд. Хоқонӣ мегӯяд: 

Саъдии Шерозӣ мефармояд: 

Ин қисса бо номи «Қазо ва қадар» ҳам машҳур аст. 
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Қиссаҳо
Билли Блэнкс

**Билли Блэнкс** (, тав. 1 сентябри 1955, шаҳри Эр, Панселвания) — варзишгар ва ҳунарпешаи амрикоӣ, мураббии дараҷаи байналмилалӣ, дорандаи камарбанди сиёҳи дараҷаи ҳафтум дар таэквондо, ҳафт карат чемпиони ҷаҳон оид ба карате, дорандаи камарбандҳои сиёҳ дар панҷ намуди ҳунарҳои размӣ.

Нахустин касест, ки ба гирифтани унвони Amateur Athletic Union Champion (1975) муваффақ гаштааст. Дар чемпионати Иттиҳоди варзишӣ миёни ғайрикасбиён панҷ маротиба пирӯз шуд. Солҳои 80 садаи XX капитани дастаи Олимпии каратеи ИМА буд ва ин даста дар мусобиқаҳои мухталифи ҷаҳонӣ 36 медали тило ба даст овард. Аз соли 1986 ба кино ҷалб шуда, дар 40 филми бадеӣ нақш офаридааст; ӯ меҳвари аслии саҳнаҳои размӣ буд. Дар филмҳои «Шердил» (1990), «Чанголи уқоб» (1992), «Пулиси соли дуҳазорум» (1993), «Сангдил ва кушанда» (1995), «Тавозуни қувва» (1996), «Мелроуз Плэйс» (силсилафилм, 1992–99), «Бузургустоди амрикоӣ» (2008) ва ғ. нақши асосиро бозидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Билол ибни Рабоҳ

**Билоли Ҳабашӣ** (, **Билол ибни Рабоҳи Ҳабашӣ** (; , Макка— , Димишқ) — яке аз аввалин гаравандагон ба дини ислом, аввалин муаззин ва саҳобаи пайғамбар Муҳаммад (с), муаззин ва хазонадори расули Худо (с) ва аз собиқини дар ислом.

## Зиндагинома
Роҷеъ ба зиндагии Билоли Ҳабашӣ то дини исломро пазируфтанаш маълумоти қазоие дар даст нест. Маъхазҳо ӯро аз қабилаи Банӣ Ҷумак ва исми модарашро Ҳамома номидаанд. Манбаъҳо ӯро Билол ибни Абурабоҳ ва падарашро аз ҷумлаи асирони ҳабашӣ хондаанд. Дар баъзе адабиёти динӣ Билоли Ҳабашӣ-ро бо номи модараш Билол ибни Ҳамома ба қалам додаанд. Роҷеъ ба кунияаш низ ихтилоф дида мешавад. Дар баъзе манбаъҳо Абуабдулло, дар баъзеи дигараш Абуабдулкарим омадааст.

Ибни Саъд дар «Табақот» аз Муҷоҳид ривоят карда, ки аввалин одамоне, ки исломро кабул ва ошкор карданд, ҳафт кас: расули Худо (с), Абубакр, Билол, Хаббоб, Суҳайб, Аммор ва модараш Сумайя буданд. Расули Худо (с)-ро амакаш (Абутолиб) ва Абубакрро қавмаш ҳимоя карданд, аммо дигарон аз сӯи мушрикон дастгир ва ба онҳо зиреҳҳои оҳанин пӯшонида шуд ва дар офтоби сӯзон гудохта шуданд. Абуҷаҳл Сумайя – модари Амморро бо зарби найза ба шаҳодат расонд ва ӯ аввалин шаҳид дар ислом буд.

Билоли Ҳабашӣ, вақте ки ба дини ислом рӯ овард, ба озору шиканҷаҳои зиёд гирифтор шуд, вале ӯро Абубакр ибни Абиқафоҳа харида аз ғуломӣ озод кард. Қабл аз ӯ Зайд ибни Ҳориса низ аз бардагоне буд, ки дини исломро пазируфта буд. Билоли Ҳабашӣ пас аз озодӣ ба пайғамбар пайваст ва ходиму хозини (корпардози) ӯ шуд. Ӯ нахустин муаззини ислом ба шумор мерафт. Муҳаммад (с) ба ӯ алоқаи хосса дошт ва Билоли Ҳабаширо сайиду сарвари ҳабашиён мешуморид. Дар тамоми ғазавот ҳамроҳи пайғамбар буд. Дар рӯзи фатҳи Макка ӯ ҳамроҳи Муҳаммад (с) вориди ин шаҳр шуд ва дар ин ҷо низ ӯ нахустин касе буд, ки азон гуфт.

Билоли Ҳабашӣ пас аз вафоти пайғамбар аз муаззинӣ даст кашид ва танҳо бо исрори дӯстон ҳангоми ба ҷиҳод рафтан ва ё дигар иқдомҳои муҳим азон мегуфт, дар чандин муҳорибаҳо, аз ҷумла футӯҳоти Шом ширкат карда буд. Дар Мадина Билоли Ҳабашӣ бо Абурувайҳи Хасмо аҳди бародарӣ барқарор карда буд. Ӯ ҳамчун коргузори Муҳаммад (с) ақида дошт, ки ғаниматҳои дар ҷанг бадастомада танҳо пас аз ҷудо кардани хумси он миёни ҷанговарон тақсим карда шавад. Маъхазҳо таъкид намудаанд, ки Билоли Ҳабашӣ дар байни шиаён низ мақоми баланд дошт ва Имом Алӣ ӯро аз ҷумлаи баргузидагони асҳоби пайғамбар медонад. Зиндагии ӯ дар замони хулафои рошидин маълум нест.

Билоли Ҳабашӣ дар тамоми ғазавот бо расули Худо (с) ширкат дошт ва пас аз даргузашти паёмбар (с) гуфтани азон дар масҷиди набавиро тарк ва дигар барои касе пас аз расули Худо (с) азон нагуфт ва дар замони Абубакр (р) ҳамроҳи сипоҳи ислом ба Шом рафт. Бухорӣ ва Муслим 44 ҳадис аз вай ривоят кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* А. Боқизода. Имоми Аъзам, бузургмарде дар таърихи башарият. – Д., 2009;

* ابن جوزی. تلبیس ابلیس. تهران، ۱۳۷۹؛
* دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. ج ۳. تهران ۱۳۸۳. 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Саҳоба
Бингина

**Бингина**, **бангина** — як навъи бозии кӯдакон ва наврасон.

Дар бингина 5-6 нафар ва гоҳе бештар кӯдакон ва наврасон иштирок мекунанд. Бозӣ дар ҳамворӣ, боғ, кӯча ва ё рӯйи ҳавлӣ баргузор мешавад. Тарзи гузаронидани бозӣ чунин аст. Кӯдакон ва наврасон дар шакли доира истод мешаванд. Яке аз онҳо таронае ё калимаи қофиядореро мехонад ва ҳангоми талаффузи ҳар калима дасти худро ба синаи яке аз бозигарон мерасонад. Мас., «атола, битола, нони ман гитола, қоқ!». Агар калимаи «қоқ» ба касе тамом шавад, он шахс ду-се қадам ба қафо меравад. Ҳамин тавр касе, ки дар охир танҳо мемонад, чашмони ӯро бо рӯймол маҳкам мебанданд. Дигарон мисли занбӯр «бинг-г-г!» «бинг-г-г!» «бинг-г-г!» ва ё «винг-г-г!» «винг-г-г!» «винг-г-г!» гӯён бадани ӯро мепучанд. Шахси чашмбаста ҳар касеро, ки ӯро «бинг-г-г!» гӯён мепучад, аз дунболаш мешавад, то ӯро даст гирад. Агар касеро даст гирад, чашмашро мекушояд ва ин дафъа чашми шахси дастгиршуда баста мешавад. Ҳамин тавр бозӣ то муддате давом меёбад. Бачаҳо дар охири бозӣ ҳисоб мекунанд, ки кӣ зиёд бингина шуд ва ё ки нашуд. Агар касе бингина нашуда бошад, бо ифтихор мегӯяд, ки ман бингина нашудам.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бозиҳои кӯдакона
Гурӯҳ:Бозиҳои бачагона
Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Биметалл

**Биметалл** (аз лот. bis – ду карат ва металл) — маводди филиззӣ иборат аз ду қабати филиззҳои гуногун ё хӯлаҳои гуногунҷинса (мас., пӯлод – алюминий, пӯлод – ниобий, алюминий – титан, титан – молибден ва ғайра).

Биметаллро асосан бо роҳи якҷоя сахт фишурдани ду хел масолеҳи филиззӣ ё хӯлаҳои гуногун, дар рӯйи филиззи душворгудоз давондани филиззи осонгудоз, ба маҳлули филиззии осонгудоз ғӯтондани филиззи душворгудоз, андудани галваникӣ ва ғ. ҳосил мекунанд. Биметалл барои зиёд кардани мустаҳкамиву гармибардории конструксияҳо, кам кардани массаи онҳо (ба мақсади сарфаи филиззоти қиматбаҳо ва нодир), тайёр кардани пояи таҷҳизот, чун зарфи нигоҳдории маводди кимиёии нафтӣ, энергетикаи атомӣ (биметалли ба занг тобовар), тайёр кардани подшипникҳои лағзиш (биметалли зиддифриксионӣ) ва ҷузъҳои техникаи кайҳонӣ, ноқилҳои электрикӣ, асбобу анҷоми рӯзгор, сикка задани тангаҳо  ва ғ. истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Филиззот
Ҷаниншиносӣ

thumb|240px|Эмбрион дар марҳалаи ҳашт ҳуҷайраӣ
[thumb|240px|right|'''1''' — морула, '''2''' — [бластула]]

**Ҷаниншиносӣ**, **эмбриоло́гия** (аз  — эмбрион, ҷанин +  аз  — омӯзиш) — илм дар бораи рушди ҷанин. 

Мавзӯи омӯзиши он инкишофи ҷанин ё эмбрион аз лаҳзаи бордоршавӣ, яъне ҳангоми омезиши ҳуҷайраи ҷинсии мардона (нутфа) бо ҳуҷайраи ҷинсии занона (тухмҳуҷайра) то ба охир расидани ташаккули узвҳо (органогенез) мебошад. Дар илми акушерӣ аз ҳафтаи 9-уми инкишоф эмбрион номи ҳамилро мегирад ва давраи аз ҳафтаи 9-уми инкишофи дохилибатнӣ то таваллуд давраи «ҳамилият» номида мешавад.

Омезиши ҳуҷайраҳои ҷинсии мардо­наю занона дар нои бачадон (тухмгузар) сурат мегирад. Тухмҳуҷайраи бордор бо тухмгузар ҳаракат карда, тақрибан рӯзи 6-ум ба бачадон мерасад, ки луобпардаҳои он барои қабули эмбрион тайёранд. Эм­брион дар девораи бачадон, ки минбаъд ҷои рушди он қарор мегирад, ҷойгир мешавад. Рушди эмбрион аз чанд дав­ра иборат аст: тақсимшавии тухм, пай­доиши баргакҳои эмбрионӣ, ҷудошавии мабдаъҳои асосии узву бофтаҳо ва инки­шофи онҳо. Эмбриология ҳамаи давраҳои инкишофи дохилибатниро меомӯзад, тағйири сохти бофтаҳо, ташаккули вазоиф ва аз меъёр дур шудани рушди эмбрионро тадқиқ ме­кунад. Муваффақиятҳои эмбриология имкон дод, ки пайдоиши айбҳо ва нуқсҳои инкишофи модарзодӣ шарҳ ёбанд. Муқаррар карда шудааст, ки дар натиҷаи ба таъсироти за­раровар ҳассосияти баланд доштани эм­брион дар ташаккули узвҳо ва қисмҳои ба­дан ихтилоли устуворе ба амал меояд. Дар тараққиёти эмбрион давраҳои ҳалкунанда (бӯҳрони)-еро ҷудо мекунанд, ки дар ин давраҳо эмбрион ба ҳар гуна таъсирот ҳассос аст; ҳар як узв давраҳои бӯҳронии худ, яъне лаҳзаҳои пуршиддати мубодала­ро дорад. Давраҳои бӯҳронии инкишофи узвҳои асосии инсон ба ҳафтаҳои 3 – 7-уми инкишофи дохилибатнӣ рост меоянд (ниг. *[[Ҳомилагӣ]]*). Таъсироти гуногун сабаби пай­доиши ҳамон як нуқси инкишоф – эмбрио­патия мегарданд. Ташаккули навъи нуқс ба замон ва давомати таъсироти омили зараровар вобаста аст. Барои аз эмбрио­патия эмин доштан, зани ҳомиларо аз таъсири номусоид ҳифз бояд кард. Аз ин ҷиҳат ба маркази мушовараи тиббӣ ҳар чӣ барвақттар муроҷиат кардани вай басо муҳим аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энсиклопедияи мухтасари тиб. Ҷилди V. ТРИХОФОБИЯ — ЯРМА. — Душанбе: СИЭМТ, 2012. С. 422. — 488 с. — ISBN 978-99947-33-47-7
Истиқлол (деҳа, н. Левакант)

**Истиқлол** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Левакант. Аз Истиқлол то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 642 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Левакант
Гурӯҳ:Ҷамоати Ваҳдат (н. Левакант)
Хуррамдеҳ (Левакант)

**Хуррамдеҳ** (то 2024 — *Оқгаза-1*)— деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулистони ноҳияи Левакант. Аз деҳа то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 6068 нафар (2017), тоҷикон.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Левакант
Гурӯҳ:Ҷамоати Гулистон (н. Левакант)
Сергей Лебедев

**Серге́й Алексе́евич Ле́бедев** () — яке аз бунёнгузорони бахши роёниши шӯравӣ, директори ИТМиВТ, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ, барандаи ҷоизаи Ленин.

## Зиндагинома
Дар шаҳри Нижний Новгород дар оилаи омӯзгор ва адиб Алексей Иванович Лебедев ва муаллимаи бой Анастасия Петровна (в девичестве Мавриной) ба дунё омадааст. Ӯ фарзанди сеюм буд дар оилаи худ. Хоҳари калонӣ — рассом Маврина Татьяна. Соли 1920 оилааш ба шаҳри Маскав омаданд..

Ӯ соли 1921 барои курси мактаби миёна имтиҳон дод ва ба Коллеҷи техникии олии Маскави ба номи Бауман дохил шуд, ки апрели соли 1928 бо ихтисоси «муҳандис-электрик (барқчӣ)» хатм намуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*
Роёниш

**Роёниш** () — ба корбарӣ ё тавсеаи фановарии роёна, сахтафзор ё нармафзори роёна мегӯяанд. Роёниш шомили тахассусҳои фановарии иттилоот аст, ки ба роёнаҳо ,сахтафзорҳо ё нармафзорҳо ва дигар донишҳои тахассусӣ марбут мешавад. Улуми роёна дониши пояҳои назарии иттилооту муҳосибот ва корбурди онҳо дар сомонаҳои роёнаӣ аст. Роёниш иборате аст, ки ба ҳар навъ истифода аз роёна дар анҷоми умур ба сурати ом итлоқ мешавад, масалан иборати роёниши зистӣ истифода аз роёна дар мабоҳиси марбут ба риштаи зистшиносӣ аст.

## Нигаред низ
* улуми роёна 
* назарияи муҳосибот 
* роёниши илмӣ 
* роёниши худмухтор 
* фиророёниш (metacomputing) 
* роёниши абрӣ 
* роёниши мувозӣ 
* роёниши шабакаӣ 
* роёниши тавзеъшуда 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* http://www.acm.org/education/curric_vols/cc2005-march06final.pdf  
* http://cs.gmu.edu/cne/pjd/gp/compdisc.pdf  

 
Гурӯҳ:Роёниш
Гурӯҳ:Муҳандисии компютерӣ
Нақшхонӣ

**Нақш**, Нақшхонӣ – суруди тӯёнаи арӯсиву домодист (яке аз намуди сурудҳои халқӣ), ки гуруҳи мардон бо ҳамроҳии сарнақшхон иҷро менамоянд. Нақшхонӣ, асосан, дар баъзе навоҳии вилояти Суғд, аз ҷумла Исфара, Конибодом, Хуҷанд, Истаравшан, Мастчоҳ дида мешавад, ки аз 3 қисми паиҳам ва ба ҳамдигар мухолиф иборат аст: Нақши калон, Нақши миёна ва Нақши хурд. Нақшро бештар дар мавсими баҳору Наврӯз ва Сайри гули лола иҷро мекунанд. Дар байни мардуми кӯҳистони шимоли Тоҷикистон ду намуди Нақш ва нақшхонӣ мавҷуд аст, ки хусусиятҳои хоси фарқкунанда дошта, асосан дар тӯйҳо иҷро карда мешавад:

1. Нақши «Шамъ» оҳанги ба худ хоси тӯёна дошта, аз ҷониби яккахон ва гуруҳи мардон бо мад кашидани овоз иҷро мегардад. Матнаш асосан аз дубайтиву рубоиёти мардумӣ иборат буда, зарбаш се чоряк аст ва аз ин рӯ валсмонанд суруда мешавад.
Масалан:
;Сарнақшгӯй:Рафтем раҳи дуродур-е,
;Ҳама: Ҳай, ёр-ёр, ёра.
;Сарнақшгӯй: Овардем ниҳоли гул-е,
;Ҳама: Ҳай, ёр-ёр, ёра.
;Сарнақшгӯй: Ин гула куҷо монем-е?
;Ҳама: Ҳай, ёр-ёр, ёра.
;Сарнақшгӯй: Дар ҳавлеки Мирзогуле-е,
;Ҳама: Ҳай, ёр-ёр, ёра.…

2. Нақши «Мулло», ки оҳангаш нисбатан шӯх буда, зарби шикастаи шашҳаштякӣ дорад, бо як руҳияи баланди тӯёна ва муфарраҳ иҷро мегардад:

Истилоҳи **«Нақш»** дар рисолаҳои мусиқии мусиқишиносони тоҷик Абдулқодири Мароғаӣ (Гӯянда – асри XIV) ва Кавкабии Бухороӣ (асри XVI) оварда шудааст. Инчунин дар Осиёи Марказӣ як шакли қадимаи сурудро «Нақш» меномиданд, ки ба тарона шабоҳат дошта, матнаш танҳо аз рубоӣ иборат буд. Дар ҷашнҳои арӯсӣ ҷӯраҳои домод аз қафои қофилаи арӯсбарон ва гоҳҳо дар рӯйи ҳавлӣ соатҳо нақшхонӣ мекунанд. 
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сурудҳои халқӣ
Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таронаҳои мардумӣ
Гурӯҳ:Мусиқии анъанавии тоҷикон
Худрез

thumb|Mercedes-Benz Actros
**Худрез** () — худрав ё ядаке боркаш, ки бори он бо сарозер кардани бахши борбарӣ бо созаҳои ҳидравликӣ бар замин рехта мешавад.

Худрезҳо бештар барои кашондани борҳое чун санг, сангреза, сангвора, рег ва дигар масолеҳу пасмондаҳои сохтмонӣ ва маҳсулоти кишоварзӣ чун ғалла ва ҳубубот ба кор мераванд. Ин худравҳо дорои созаҳои ҳидравликие ҳастанд, ки бордонро бар афрошта ва борро мерезанд. 

## Эзоҳ
Алфред Бине

**Алфре́д Бине́** (; 11 июли 1857 — 18 октябри 1911, Порис) — равоншиноси фаронсавӣ, асосгузори равоншиносии эксперименталӣ дар Фаронса, бунёдгузори аввалин озмоишгоҳи равоншиносӣ дар Сорбонна (1889).

Алфред Бине яке аз муҳаққиқони асосии таълимот доир ба коркарди тестҳо ба шумор меравад. Ӯ масъалаҳои зеринро тадқиқ намудааст: патологияи шуур ва шахс, усулҳои озмоишӣ, тафаккур ва функсияҳои олии маърифатӣ, талқин, гипнотизм, хотир ба мусиқӣ ва шоҳмот, эҳсос ва ҳиссиёти кӯдакон, ҳалли масъалаҳо, графология, психологияи мактаб ва дефектология, психологияи гурӯҳҳои хурд, хастагии ақлӣ, рафтори ҳашарот ва ғ. Алфред Бине дар асарҳои худ «Равоншинос-ии хулосабарорӣ» (1886), «Муқаддимаи равоншиносии эксперименталӣ» (1894), «Хастагии ақлӣ» (1898), «Методикаи озмоиши тараққиёти ақлӣ» (1922) кӯшиш намудааст, ки усули объективии таҳқиқотро дар равоншиносӣ татбиқ намояд.

## Осор
* Психология умозаключения на основании экспериментальных исследованый посредством гипнотизма. М., 1889;
* Умственное утомление. М., 1899;
* Душа и тело. М., 1910;
* Современные идеи о детях. М., 1910;
* Ненормальные дети. М., 1911.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бинидарӣ

**Бинидарӣ** — ҷузъи санъати меъморӣ, қисми дар. 

Бинидарӣ тахтаи чортарошест, ки 5–10 см бар ва ба андозаи баландии дар, дарвоза ё дарича дарозӣ дошта, аксаран ба зеҳи табақаи чап насб мешавад. Дарҳои яктабақа низ дар қисми мобайн Бинидарӣ доранд. Бинидарӣ аз замони қадим аҳаммияти амалӣ (тарқиши дар ё дарвозаро мепӯшонад) ва ороишӣ (ҳамчун қисми ороишӣ ин тахтаи чортарош гулбурӣ ва кандакорӣ мешавад) дорад. Дар меъмории Осиёи Миёна ва хусусан дар шаҳрҳои косибнишини Бухоро, Самарқанд, Марв, Хуҷанд, Ӯротеппа ва ғ. ҳангоми сохтани дару дарвозаҳои мадрасаву масҷиду мазорҳо ва қисман хонаҳои истиқоматӣ Бинидарӣ маъмул буд. Бинидарӣ нақша ва андозаву шакли гуногун дорад; гоҳо ба тариқи сарсутун – боша, баъзан дар шакли сутунҳои мунаққаш (ансамбли меъмории Шайх Муслиҳиддин дар Хуҷанд) ва аксаран ба намуди чорчӯбаи музайян сохта мешавад. Ин ҷузъи санъати меъморӣ имрӯз ҳам маъмул аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Биниши Кашмирӣ

**Биниши Кашмирӣ** (, ? — 1689-92) — и форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар Кашмир касби камол ва зиндагиву эҷод кардааст. Тазкиранависон ашъори ӯро сутудаанд. Аз ӯ куллиёти ашъор (беш аз 7 ҳазор байт) ва маснавиҳо дар ҷавоби «Хамса»-и Низомӣ ба ёдгор мондаанд. Маснавии якуми ӯ «Биниши абсор» дар ҷавоби «Махзан-ул-асрор»-и Низомӣ мебошад. Дар ин маснавӣ сухан ва суханварон, табиати Ҳиндустон, махсусан шаҳри Деҳлӣ ва ободиҳои он, рӯди Ҷамна ва кӯҳсори афсонавии Кашмир тасвир шудаанд. Биниши Кашмирӣ дар ин асар аз Хусрави Деҳлавӣ низ ёд кардааст ва худро аз пайравони тариқати Чиштия медонад. «Ганҷи равон»-и Биниши Кашмирӣ дар ҷавоби «Искандарнома», «Гулдаста» бар вазни «Лайлӣ ва Маҷнун», «Шӯри хаёл» дар назираи «Хусрав ва Ширин» (тасвири ишқи ду дилдода аз Банорас), «Риштаи гавҳар» дар ҷавоби «Ҳафт пайкар» суруда шудаанд. Ба замми ин Биниши Кашмирӣ маснавие бо номи «Ҷавоҳирхона» дорад. Абёти зерин намунае аз шеъри Биниши Кашмирӣ мебошанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Алиев Г. Ю. Темы и сюжеты Низами в литературах народов Востока. М., 1986;
* دانشنامۀ أدب فارسی. أدب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلدش) ج.۴، بخش ۱، تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش؛
* صفا ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. ج ۵، کتاب ۲، تهران، ۱۳۸۳ هـ. ش

## Сарчашма
*
Биннинг, Герд Карл

**Герд Карл Би́нниг** (; тав. 20 июли 1947, Франкфурти лаби Майн) — физикдони олмонӣ, дорандаи ҷоизаи Нобел дар бахши физик (1986). 

## Зиндагинома
Хатмкардаи мактаби Рудолф Кох дар Оффенбахи лаби Майн (1966) ва Университет ба номи И. В. Ҳёте дар Франкфурт (1978). Пас аз хатми донишгоҳ Биннинг корманди Лабараторияи таҳқиқотии ширкати «Интернэшнл бизнес мэшинз» (IBM) дар шаҳри Сюрих (Швейтсария) шуд. Дар ин ҷо Биннинг ба таҳқиқот оид ба сатҳи филиззот шуғл варзид, чунки то ин вақт таҳлили пурраи сатҳи мавод мавҷуд набуд. Душворӣ дар он буд, ки ҷойгиршавии атомҳо дар сатҳи ҷисми сахт аз ҷойгиршавии атомҳои дохили он ба куллӣ фарқ карда, усулҳои мавҷуда онро пурра таҳқиқ карда наметавонистанд. Аз дигар тараф, аксари таъсири мутақобили ҷисмҳо махсусан дар сатҳи модда мегузарад. Барои таҳқиқи сатҳи мавод Биннинг якҷоя бо Г. Рорер яке аз роҳҳои падидаи квантию механикиро, ки бо номи «падидаи туннелӣ» маълум аст, истифода намуданд. Ин таҳқиқот ба ихтирои асбоби нав – микроскопи сканерии туннелӣ оварда расонд (1981), ки бо ёрии он сатҳи моддаро дар сатҳи атомӣ таҳқиқ кардан мумкин аст. 

## Ҷоизаҳо
Биннинг инчунин бо Мукофоти Хюлетт–Паккард (1984), мукофоти илмии байналмилалии шоҳи Арабистони Саудӣ – Файсал ва  мукофоти Ҷамъияти физикадонҳои Олмон (1982) сарфароз гардидааст.	

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Тоба (пухтафзор)

thumb|Тоба
**Тоба** () ё **това** () — пухтафзорест филиззӣ, паҳн, лабадор ва камжарф, ки дар он гӯшт, моҳӣ, тухм, сабзавот ва дигар хӯрданиҳоро бирён ё гарм мекунанд ва ё мепазанд.

## Манобеъ

Гурӯҳ:Пухтафзорҳо
Ҳақназар Кабуд

**Ҳақназар Кабуд** (*Кабудов Ҳақназар*, 4 сентябри 1917, деҳаи Зувайни ноҳияи Восеъ — 1987, ноҳияи Вахш, вилояти Хатлон) — гӯрғулисарои тоҷик. Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Ҳақназар Кабуд соли 1917 дар деҳаи Зувайри Сари Хосор дар оилаи деҳқон таваллуд шуда, баъд аз фавти волидон дар зери тарбияи амакаш - Шералӣбузург шудааст. Ӯ пас аз хатми мактаби ибтидоӣ ба курси муаллимтайёркунии ноҳияи Балҷувон шомил мешавад ва соли 1952 бо фармони Вазорати маорифи вақт аз он ҷо ба собиқ ноҳияи Октябр ва ҳоло Бохтар меравад. Гурӯғлисароиро аз Мулоазими Сари Хосорӣ ва Боюнуси Худойдодзодаи Балҷувонӣ омӯхта, 10 достонро бо 300 ҳазор мисраъ хондааст ва муалифи китобе ба номи "Гурӯғлӣ" ҳам мебошад.

Ҳақназари Кабуд яке аз шахсиятҳое буд, ки аксар достонҳои безаволи ин эпоси машҳури халқиро аз ёд медонист ва бо як санъату ҳунари хос онҳоро месароид. Аз ин рӯ, аксари достонҳои қаҳрамонии аз ҷониби ӯ пешниҳодшуда писанди дӯстдорони фарҳангу ҳунар мегардиданд. Ӯ солҳои зиёд дар шаҳраки имрӯзаи ба номи Исмоили Сомонии маркази ноҳияи Бохтар кору зиндагӣ ва эҷод намудааст. Ҳоло яке аз кӯчаҳои марказии шаҳраки Исмоили Сомонӣ номи ӯро дорад.

## Эзоҳ
Биринҷпаз

thumb|right|Биринҷпаз
**Биринҷпаз** () ё **Палавпаз** () — пухтафзоре барқӣ, газӣ ё хуршедӣ аст, ки дар он аз биринҷ ва дигар ғалладонаҳо хӯрок мепазанд.

Гурӯҳ:Пухтафзорҳо
Пухтафзор

thumb|350px|Пухтафзорҳо дар ошпазхона
**Пухтафзор** () — ҳаргуна афзоре барои пухтупаз чун дег, диз, тоба, биринҷпаз, зудпаз, тундпаз, чойҷӯш ва монандашон, ки бо ҳезум, барқ, газ ё нурҳои хуршед ва ё мавҷҳои кӯтоҳ кор мекунанд.

Гурӯҳ:Пухтафзорҳо
Калтакбозӣ (рақс)

**Калктакбозӣ** — як навъи рақси мардонаи ҷанговоронаи тоҷикӣ мебошад. 
## Тавсифи мухтасар
Рақсро ду нафар мард ё гурӯҳи мардон таҳти навозиши созҳои мусиқӣ иҷро мекунанд. Онҳо дар ин рақс хусусиятҳои мардонагӣ, чустию чолокиро ҳам дар вақти шикор, ҳам дар вақти
ҷанг ва ҳам дар рафти мусобиқа таҷассум мекунанд. Чӯбҳои одии дарозиашон 60 см ва ғафсиашон 3 см ҳамчун сози мусиқӣ низ хидмат намуда, бо зарбу усул ҳамсадо мешаванд. Иҷрокунандаҳо дутогӣ калтакҳои чӯби дар даст гирифта, қатор истода мерақсанд ва чӯбҳоро мутобиқи зарби мусиқӣ моҳирона ба
бозӣ медароранд. Раққосон дар ҳар дасташон
яктогӣ чӯби ҳамвор дошта, онҳоро гоҳ бо ҳам
ва гоҳ ба замин зада, садо мебароранд. Ҳамин
тавр, дар рақс ҳаракатҳои чарх задан ба тара-
фи рост ва чап иҷро мегардад, раққосҳо гоҳе
нишаставу гоҳе рост истода, дудаста чӯбҳоро
ба якдигар мезананд.Рақси мазкур, умуман,
пур аз ҳаракат буда, чустиву чолокӣ ва нотарсии мардонро ифода менамояд.
## Нигаред
* Чӯббозӣ
* «Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала» (рақс)
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала

«Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала» – рақси анъанавии мардонаи тоҷикон аст. 
## Тавсифи мухтасар
Рақси мардона аз тарафи як гурӯҳи раққосон таҳти навозиши усули дашнободии доира ва овози худи раққосҳову навозандагон – *«Оҳ, ҷаҳе»- «ҷум ҷаҳала», «ҷаҳ ҷаҳе»- «ҷум ҷаҳала»,
«ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала»* иҷро мегардад. Ин рақс дар байни мардумии вилояти Суғд, ҳавзаи дарёи Зарафшон, шаҳру ноҳияҳои водии Ҳисор, Шаҳринав, Турсунзода, Рудакӣ, Ваҳдат, маъмул аст. Он таҳти навозиши доира оғоз меёбад, сипас доира хомӯш мешавад ва раққосон бозиро бо хониш ва қарсакзаниҳои шӯх идома медиҳанд. Навозиши доира бо зарби мусиқии 6/8 иҷро мешавад.
Дар асрҳои миёна ин рақс хусусияти эътиқодӣ доштааст ва аз тарафи дарвешон иҷро мегардидааст. Аз асри ХХ инҷониб ин рақс дар иҷрои як нафар ва ё гурӯҳи раққосон
дар ҷашнҳои халқӣ, тӯйҳо, маъракаҳои мардона рақсида мешавад. Мардҳо дар давра истода, ба як нафар «О ҷаҳе» (маънои даъвати ҷаҳидан) мегуфтаанд ва якҷоя қарсак зада,
қоматашонро пеш хам мекардаанд. Дар ин ҳолат ҳамаи мардҳо пойи росташонро пеш мегузоштанд. Сипас пайкарашонро рост карда, «Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷакала» дар як ҷо бо пойи чап меҷаҳиданд ва дастҳоро ба ду тараф кушода, китфҳоро ҷунбонда бо ҳамовозӣ якҷоя «ҷум ҷаҳала» ё «ҷум ҷакала» (маънои ҷунбонидани калла) мегуфтанд.
Раққос таҳти садои қарсакзанӣ рақсида, баъди талаффузи «ҷум ҷаҳе», якҷоя бо мардҳо «ҷум ҷаҳала» мегуфт. Ӯ дастонашро боло бардошта, китфҳояшро меҷунбонид.
Ҳамаи ин ҳаракатҳои возеҳу мавзун ва пурҷӯшу хурӯши дастҳо бо имову ишора, ҷунбиши абрӯҳо, пӯшидан ва кушодани чашмҳо ҳамроҳ мебошанд. Онҳо дастонашонро боло бардошта, китфҳоро мувофиқи онҳо ба ҳаракат медароранд. Зарбу усул ва суръати он инкишоф ёфта, торафт тезтар мегардад ва суръати ҳамовозии «Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала» низ меафзояд. Пеш аз ҳаракатҳо як бор қарсак зада мешавад. Дар афзудани суръати рақс қарсакҳо низ тезтар зада мешаванд. Дар нимаи дуюми асри ХХ рақси «Ҷум ҷаҳе, ҷум ҷаҳала» дар санъати саҳнавӣ роҳ ёфт. Дастаҳои ҳаваскорони санъати касбӣ то ба имрӯз ин рақсро дар барномаҳои консертӣ иҷро мекунанд.
## Нигаред
* Чӯббозӣ
* Калтакбозӣ (рақс)
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Юрмонбозӣ

**Юрмонбозӣ** – рақси тақлидӣ, тасвиркунандаи ҳаракатҳои ҷонвари хоянда юрмон мебошад ва ҳамчун рақси анъанавии мардона маъмул аст. 
## Тавсифи мухтасар
Он ҳамчун рақси анъанавии мардона маъмул буда, дар рӯзҳои ид, тӯю сур ва маҳфилҳои мардумии кӯҳистон таҳти навозиши доира иҷро мегардад. Рақси юрмонбозӣ аз ҷиҳати мавзӯъ, мазмун, табиату шаклу сохт рақси шӯх мебошад. Раққос дар вақти бозӣ бо ҳаракатҳои худ ҳолатҳои гуногуни юрмонро инъикос менамояд. Ӯ бо нӯги ангуштон ва банди дастҳо, ҳаракатҳои китфҳо, ларзидани манаҳ, ҷунбиши пайкар, пойҳо ва ҳаракатҳои дигар рафтори юрмонро тақлид мекунад. Рақс таҳти навозиши доира бо зарбу усули мусиқии 6/8 бо суръати тез иҷро мегардад.
Дар рақси юрмонбозӣ иҷрокунанда шабеҳи юрмон усулу бозии гуногуни пойро истифода мекунад: дар як ҷой истода мерақсад; ба тарафи рост ва чап, ба самти пеш ва қафо ҳаракат
мекунад; чарх мезанад; бо ду зону нишаста ҳаракатҳои гуногуни китфҳову дастон ва сару пайкарро иҷро менамояд. Ӯ аввал бо пойи рост қадамро пешмегузорад, нӯги пои чапро аз қафо нимқат карда, боз бо пои рост ба пеш қадам мегузорад. Баъдан бо пои чап ин амалро такрор мекунад. Бо ин ҳаракат раққос дар як ҷо давр мезанад ва бо дастҳои кушод ба кунҷи саҳна меояд. Андак пайкарро пеш хам мекунад, ду дастро дар пеши худ ба як дигар наздик рост карда, кафи онҳоро мебардорад ва бо зарби доира дастону китфҳоро якҷоя меҷунбонад ва дар охир як бор чарх мезанад. Дар ин вақт сар ва манаҳи ӯ якҷоя ҳаракат мекунанд, сарро бо гардан рост гирифта, даҳонро кушода, манаҳро ин тараф он тараф меҷунбонад ва ин ҳаракат чанд
бор такрор мешавад. Ду дастро пеши худ дошта, ба тарафи рост давр мезанад ва ба ҷои худ бар мегардад. Кафи дастонро мушт карда ба миёнаш мегузорад ва боз андак ба пеш қадам мегузорад. Агарчанде ки баъзе пантомима ва рақсҳои инъикоскунандаи ҳаракатҳои ҷонварон дар шароити имрӯза аз байн рафта бошанд ҳам, хушбахтона рақси юрмонбозӣ то кунун дар баъзе минтақаҳои кишвар вуҷуд дорад. 
## Нигаред
* Калтакбозӣ
* Чӯббозӣ
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Чӯббозӣ

**Чӯббозӣ** — рақси ҷанговаронаи мардона буда, онро як ё ду нафар иҷро менамоянд. 
## Тавсифи мухтасар
Рақс лаҳзаҳои ҷанги сарбоз, шикор, мусобиқаи паҳлавониро таҷассум мекунад. Ба ин рақс ҳаракатҳои дасту бозу, гардишҳои ҷасурона, чархидани босуръат ва таваққуфҳои
ногаҳонӣ хос мебошанд. Иҷрокунанда дар дасташ якто чӯби сахти тарошидашударо дошта, онро пушти камар моҳирона тоб медиҳад. Ӯ чӯбро дар дастонаш ба тарзи уфуқӣ
дошта, бо пойҳояш пасу пеш қадам
ниҳода, андаке ба самти чап ва сипас
ба тарафи рост меравад. Чӯбро дар
сари китф гузошта, дастонашро ба ду
тараф кушода, чӯбро аз ду канорааш
медорад ва дар ҳамин ҳолат чарх
мезанад. Сипас чӯбро ба тарзи амудӣ
ба замин ниҳода, бо як даст онро
дошта, гирди чӯб ба тарафи рост давр
мезанад. Боз дастҳоро иваз карда,
ба тарафи чап гирди чӯб мегардад.
Чӯбро баъдан ба дастонаш бардошта,
чор маротиба ба тарафи чап ва боз
чор маротиба ба тарафи рост чарх
мезанад.
Чӯббозӣ хоси мардуми кӯҳистон аст, зеро дар гузашта марди кӯҳистонӣ вақте ки аз хона мебаромад, ҳатман бо худ чӯб ё таёқ мегирифт. Чӯбдастро ӯ ҳангоми дар пайраҳаи кӯҳӣ роҳ
гаштан, гову гӯсфандонро рондан ва ҳамчун силоҳи одӣ барои муҳофизат аз ҷонварони ваҳшӣ истифода мекард.

## Нигаред
* Калтакбозӣ (рақс)
* Юрмонбозӣ
## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Мошини ҳисоби Паскал

thumb|350px 
**Мошини ҳисоби Паскал** («Паскали́на») — дувумин мошини ҳисоби механикӣ аст, ки тавассути Блез Паскал дар соли 1645 ихтироъ шуд. 
 
Ӯ ин василаро барои кумаки падараш дар ҷамъоварии молиётҳо эҷод намуд. Ӯ дар фосилаи солҳои 1642 то 1645 ба муддат се сол рӯи ин тарҳ ибтикори кор кард. Дастгоҳи вай, ки Паскалин номида шудааст, шабоҳати зиёде ба мошинҳои муҳосибаи механикии даҳаи 1940 дорад. Албатта наметавон Паскалро нахустин мухтареъи мошинҳои муҳосиба донист. Зеро пеш аз ӯ дар соли 1623 шахсе ба номи Вилҳелм Шикард дастгоҳи дигареро сохта буд. Мушкили аслии Паскал ёфтани роҳи ҳал барои анҷоми муҳосибот дар сомонаи пули роиҷи Фаронса дар он замон буд. Дар ин сомона ҳар лир муодили 20 сол ва ҳар сол муодили 12 данер маҳсуб мешуд. То соли 1799 ин воҳидҳои пулӣ дар Фаронса роиҷ буданд.

Дар Бритониё низ то соли 1971 сомонае бо равишҳои тазоюди чандгона ривоҷ дошт. Муҳосиба бо ин равишҳо нисбат ба дастгоҳи даҳаи даҳ марсум душвориҳои фаннии фаровонеро ба вуҷуд меовард. Бо ин ҳол Паскал бар масоили мутааддид ғалаба кард ва тавлиди дастгоҳҳои ҳисобгар дар соли 1642 оғоз шуд. Таърихнигори ба номи Адамсон, навишта: «Дар соли 1652, панҷоҳу ду пеш намуна (аз мошини ҳисобҳои Паскал) сохта шуда буд вале танҳо теъдоди андаке аз онҳо ба фурӯш рафт. Дар натиҷа дар ҳамон соли тавлид онҳо мутаваққиф гардид.» 
 
Ин мошини ҳисоб танҳо қодир ба анҷоми ҷамъу тарҳ буд ва дар мабнои 10 кор мекард. 
 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*  
* How computers work 9th edition

 
 
Гурӯҳ:Навъҳои роёна 
Гурӯҳ:Блез Паскал 
Гурӯҳ:Мошинҳисобҳои механикӣ
Роёнаи рӯмизӣ

thumb|230px|Намои куллии роёнаи рӯмизи. 
**Роёнаи рӯмизи** () — мошини электрониест, ки додаҳои хомро ба иттилооти қобили фаҳм табдил мекунад ва барои истифодаи рӯйи миз дар манзил ё маҳалли кор сохта шудааст ва бо роёнаҳои қобили ҳамл мисли лептопҳо ва PDA-ҳо фарқ мекунад. Ба роёнаи рӯмизӣ микрокомпютер ҳам мегӯянд. Чаҳор навъи роёнаи рӯмизӣ вуҷуд дорад: роёнаи хонагӣ, ё роёнаи шахсӣ, воҳидҳои корӣ (work station), серверҳои интернетӣ ва роёнаҳои хосси мухобиротӣ. 
 
Роёнаҳои рӯмизӣ аз назари қимат маъқултарин ва қобили таҳиятарин ҳастанд ва ҳам дар кор, ҳам дар манзил ва ҳам дар мактабҳо ҳузур доранд ва барои анҷоми вазифаҳои идорӣ, созмондиҳии тасовири диҷитол, тадвини видеоӣ ва дастраси ба интернет истифода мешаванд. Тақрибан тамоми роёнаҳои рӯмизӣ аз бахшҳое ташкил шудаанд, ки метавон ба роҳати ҷойгузин ё барӯзшон кард. 
 
Роёнаҳои рӯмизӣ навъҳои гуногуни ҷаъбаи роёна доранд аз навъҳои бузурги амудӣ то моделҳои хурд, ки метавон пушти намоишгари LCD пинҳоншон кард. 

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Навъҳои роёна 
Гурӯҳ:Роёниш шахсӣ 
Гурӯҳ:Роёнаҳои шахсӣ 
Гурӯҳ:Радаҳои роёна
BIOS

thumb

thumb

**BIOS ё БИОС** (, аз  системаи пойгоҳи вурудӣ / хуруҷӣ) мебошад.

## Маълумотнома
**BIOS ё БИОС** (basic input / system системаи базавии дохилкунӣ-хориҷкунӣ) — таъминоти барномавии ба компютер насбшуда мебошад, ки барои истифода намудани он компютер ба диск муроҷиат намекунад. BIOS кодҳои барои идоракуни клавиатура, видеокарта, дискҳо, бандарҳо, ва дигар таҷҳизот зарурбударо дар бар мегирад.
BIOS-е, ки технологияи Plug-and-Play-ро дастгирӣ менамояд PnP BIOS номида мешавад.

## Адабиёт
* 
* 
* 

## Ҳамчунин нигаред
* Open Firmware
* corebot

## Эзоҳ

## Сарчашмаҳо
* 

* Донишномаи русӣ
Иртибот (паём)

**Иртибот (алоқа)** (аз лот. communication – хабаррасонӣ, таҳвил) – шакли алоқа; амали муошират, табодули иттилоот байни инсонҳо. Нуқтаҳо, шабакаҳо, самти ҳаракатҳои иттилоотие, ки одамонро ба ҳамдигар мепайвандад. Ҷараёни табодули иттилоот тавассути шабакаҳои пахши ахбор ва таъсирҳои муайян миёни истеҳсолкунанда ва истеъмолгар. Намудҳои гуногун дорад. Аз байни онҳо иртиботи маркетингиро махсус ҷудо мекунанд, ки реклама навъи маъмули он аст. Дар ҷараёни иртибот на танҳо забон, балки аз имову ишора низ истифода мебаранд.
## Нигаред
* Иртиботи оммавӣ  
* Иртиботи маркетингӣ  
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Иртиботгарӣ

**Иртиботгарӣ**  – қобилияти муошират кардан, майлу рағбат ба иртибот, барқарор намудани алоқа ва ҳамкорӣ. Иртиботгарӣ барои муошират аҳамиятнок аст.
## Нигаред
* Иртибот  
* Иртибот (паём)  
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Иртиботи алтернативӣ

**Иртиботи алтернативӣ** (аз англ. alternative communication) – иртиботи аз рўйи ғоя ва тарзи пахш гуногун, иттилооти гуногунсатҳ ва фароғатӣ. Консертҳои маъруф, намоишҳои театрӣ, карнавалҳо, фестивалҳо, ярмаркаҳо, намоишномаҳои алтернативии ВАО мебошанд. 
## Нигаред
* Иртиботи оммавӣ  
* Иртиботи маркетингӣ  
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Иртиботи иттилоот

**Иртиботи иттилоот** – навъи нисбатан рушдёфтаи муошират, ки иттилооти нави барои иттилоотдиҳанда ва истеъмолгар аҳамиятнокро фаро мегирад. Амалӣ гардидани чунин иртибот бидуни воситаҳо маъно надорад. Зери «воситаҳо) маҷмӯи омилҳои моддӣ, техникӣ, ташкилӣ ва эҷодие фаҳмида мешавад, ки барои муоширати инсонҳо бо роҳи чопи маводи нашриявӣ, пахши барномаҳои радиоиву телевизионӣ, гардиши кинофилмҳо,ташкили фаъолиятҳои театрӣ, мусиқавӣ, эстрадӣ, лексияхонӣ ва ғайра имкон медиҳанд. Вақте ки се аломат (навъи муошират, доманаи аудитория, усул ва ё воситаи муошират) ба ҳам алоқаманд мешаванд, мафҳуми маҷмӯавии «воситаҳои иртиботи омма» ва ё «воситаҳои ахбори омма» ба вуҷуд меояд.
## Нигаред
* Иртиботи алтернативӣ  
* Иртиботи маркетингӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика
Гурӯҳ:Иртибот
Иртиботи маркетингӣ

**Иртиботи маркетингӣ** – фурӯши бевоситаи реклама, аз ҷумла иртибот бо ҷомеа (аз англ. Public relations), ки ба таъмини маҳсулот дар бозор мусоидат мекунад.
## Нигаред
* «Робита бо ҷомеа» (PR)  
* Реклама

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Иртиботи оммавӣ

**Иртиботи оммавӣ** (аз анг. mass communication) – тавсифот:

1) ҷараёни пахши иттилооти иҷтимоӣ тавассути воситаҳои техникӣ (матбуот, радио, ТВ, кино, Интернет, сабтҳои овозӣ ва наворӣ) ба аудитория, ки мақсадаш расонидани таъсири ғоявӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ, равонӣ ва ташкилӣ ба фаҳмиш, фикр ва ахлоқи одамон аст; 

2) ҷараёни иттилоотии дуҷонибаи интерактивӣ байни субъектҳои иртибот, ки бо мақсади пахши иттилооти аҳамияти ҷамъиятӣ дошта (доир ба факт, ҳодиса, арзишҳои иҷтимоӣ, фарҳангӣ) тавассути воситаҳои гуногуни техникӣ ба аудиторияи оммавӣ равона мешавад. Иртиботи оммавии доираи нисбатан маҳдуд метавонад дар намоишҳо, гирдиҳамоиҳо, чорабиниҳо, конференсияҳои матбуотӣ сурат гирад.

Ин раванд дорои 5 нишонаи асосӣ мебошад: 
# оммавияти аудитория; 
# гуногунтаркибии аудитория; 
# истифодаи воситаҳои алоқаву иттилооти баландсуръат ва зудпаҳншаванда; 
# паҳни босуръати иттилоот; 
# арзиши истеъмолии нисбатан пасти иттилоот.

Шарти асосии ҷараёнгирии иртиботи оммавӣ имконоти харидорӣ, вақту соати фароғат, талаботи истеъмолӣ ва фаъолмандии мардум мебошад. Бо инкишофи матбуот, радио, кино, телевизион, интернет ва системаи алоқаи моҳвораӣ иртибот комилан хусусияти оммавӣ пайдо кард. 
## Нигаред
* «Робита бо ҷомеа» (PR)   
* Иртиботи маркетингӣ 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Иртиботи сиёсӣ

**Иртиботи сиёсӣ** – мафҳуми ифодакунандаи ҷараёни таъсири байниҳамии субъектҳои сиёсӣ дар заминаи табодули иттилоот ва муоширати бевосита, ҳамчунин восита ва тарзу тариқаҳои ин таъсири байниҳамӣ. Дар илми сиёсатшиносӣ назарияи иртибот дар асоси назарияи кибернетикии иттилоот, назарияи шабакаҳои иртиботӣ ва ҳамчунин якчанд ҳолатҳои назарияи умумии ташкил ва қабули қарор ба вуҷуд омадааст. Дар соҳаи сиёсат ба навъи умумӣ назарияи иртибот чунин баррасӣ мешавад:

# Махсусияти ташкилӣ ва вазифавии воситаҳои техникии иттилооти сиёсӣ. Ин ҷо занҷираи «фиристонанда - коркардкунанда - нишонии иттилоот» дар ҳамроҳи бо проблемаҳои ихроҷ, таҳрими иттилоот, таъсири байниҳамии нутқ ва шабакаҳои иттилоотии расмиву ғайрирасмӣ, коркарди омилҳои назорати воситаҳои ахбори омма ва ғайра таҳқиқ мешавад;
# Коркарди системаи аломатӣ, рамзӣ ва маъноӣ барои рамзҳои ҷониби иртибот. Дар нақшаи мазкур махсусияти шаклгирии образҳои символӣ, ҳаракат ва пахши утопия ва устураҳо омӯхта мешавад;
# Амали иҷтимоии дохил намудани иттилооти нав ба низоми сиёсӣ. Инҷо таъсири иттилооти маълумотӣ ба дигаргуншавии мавқеи сиёсии субъектҳо, интихоби намоянда, ташаккули афкори омма, таъсири ғояҳо ба муътадилӣ ва номуътдилии ҷараёнҳои сиёсӣ, алоқаи мардум бо ҳокимият, ҷараёни коркард ва қабули қарор омӯхта мешавад.
## Нигаред
* Иртиботи оммавӣ  
* Иртиботи алтернативӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика
Гурӯҳ:Иртибот
Иртиботи ҷаҳонӣ

**Иртиботи ҷаҳонӣ**  – иртиботе, ки қисми азими инсонҳоро аз рўӣ ҳудуди пахши иттилоот фаро мегирад. Дар шароити имрўз Интернет ба сифати ингуна иртибот маъмул шудааст.
## Нигаред
* Иртиботи сиёсӣ  
* Иртибот (паём)  
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Ҷавод Хиёбонӣ

**Ҷавод Хиёбонӣ** (форсӣ: **جواد خیابانی**) — барандаи телевизиони Эрон, шореҳи футбол ва варзиш.

17 ноябри соли 1966 дар шаҳри Караҷ (дар паҳлӯи Теҳрон) таваллуд шудааст. Падару модараш зодагони шаҳри Табрез ҳаст. Донишгоҳи муаллимони ба номи Шаҳид Роҷаӣ дар Теҳрон тамом кардааст. Дар телевизиони Эрон (Садо ва симои Ҷумҳурии Исломии Эрон) аз солҳои 1990 фаъолият мекунад. Асосан дар шабакаҳои IRIB Varzesh и IRIB TV3 фаъолият мекунад.

## Нигаред низ
* Одил Фирдавсипур

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ходимони телевизион
Иртиботшиносӣ

**Иртиботшиносӣ** – илме, ки ҷанбаҳои гуманитарии инкишофи низоми иттилоотӣ, воситаҳо, хислат, шакл ва натиҷаҳои таъсири онҳоро ба ҳаёти иҷтимоӣ меомўзад. Дар фазои байниихтисосӣ (журналистика, сотсиология, сиёсат, этнография, филология ва ғайра) коркард мешавад.
## Нигаред
* Иртибот (паём)  
* Иртиботгарӣ 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Ислоҳи идораи нашрия

**Ислоҳи идораи нашрия** – қисми таркибии таҳрир, ки аз ҷониби муҳаррир ва ё бо эроди ӯ муаллиф ва ё ҳарду дар якҷоягӣ иҷро мешавад.

Талаботи асосии ислоҳи идораи нашрияро методикаи он муайян мекунад, ки чунин аст: 1) то он даме, ки бо матн пурра шинос нашавӣ, бартарияти умумӣ, махсусият ва камбудиҳои онро маълум насозӣ, вазифаҳои асосии таҳрирро муайян накунӣ ба ислоҳ шурӯъ макун; 2) танҳо баъд аз аниқ ба шакл даровардани сабабҳои ғайриқаноатбхшии матн ва фикр кардани роҳҳои бартараф кардани он ба ислоҳ даст зан; 3) аз доираи дахолати дастрасии муҳарририи матн бояд берун нашуд, яъне танҳо ба матн тағйиротеро бояд ворид кард, ки ба мақсади муаллиф ҷавобгӯянд; 4) то ҳадди имкон ислоҳро бояд маҳдуд кард ва кӯшид, ки аз матни муаллиф дур нашуда, ҳангоми таҳрир воситаҳои услуби баёни муаллифро истифода намуд; 5) ҳар як ислоҳро амиқан бояд санҷид, ки оё калимаву ибораҳои ҳангоми ислоҳ ба матн воридшуда, музмун ва маънои дар назардоштаи муаллифро ифода мекунанд; 6) бо муаллифи асар мувофиқ кунонидани тамоми ислоҳот.

Аз рӯйи методика ислоҳро аз дуруст кардани композитсияи асар шурӯъ менамоянд, зеро ҳангоми бозсозии услубии матн метавонад, ислоҳоти пешина нолозим шаванд. Агар матн ихтисори ҳаҷми муайянро талаб кунад, беҳтар мешавад, ки таҳрирро аз ихтисоркунӣ шурӯъ кунем. Дар ин ҳолат барои порчаи ихтисоршуда вақт ва қувва сарф намекунем. Техникаи ислоҳи нашрия ба якчанд қоидаҳо такя мекунад: 1) калима ва ҳарфҳои ислоҳшавандаро бояд хат зад ва калима ва ҳарфҳои навро на дар болои матн, балки дар миёни сатр навишт; 2) ислоҳотро хоно бояд навишт, хати нохоно кори ҳуруфчинро душвор мегардонад; 3) иловаҳои калонро дар ҳошияҳои саҳифа ва ё дар саҳифаи алоҳида навишта, онро ба саҳифаи асосӣ ширеш бояд кард; 4) ҳангоми хат задани матн калимаи пеш аз онро ба калимаи аввали пас аз он омада бохат (штирх) пайваст бояд кард; 5) дар ислоҳ ҳангоми нишон додани хатоиҳо аломатҳои таҳририро васеъ истифода мебаранд. 
## Нигаред
* Нашрия  
 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ  
Гурӯҳ:Нашрия
Иртиботи фосилавӣ

**Иртиботи фосилавӣ** (аз англ. tele communication) – маълумоте, ки тавассути воситаҳои нави электронии суръати баланд ва доманаи васеи пахши иттилоотдошта, амалӣ мегардад.
## Нигаред
* Телевизион  
* Интернет  
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика  
Гурӯҳ:Иртибот
Мошини ҳисоби механикӣ

**Мошини ҳисоби механикӣ** () — дастгоҳи механикӣ аст, ки амалҳои аслии ҳисобро ба сурати худкор анҷом медиҳад. Бештари мошинҳои ҳисоби механики аз назари андоза бо роёнаҳои рӯмизӣ қобили муқоисаанд ва бо зуҳури мошинҳои ҳисоби электронӣ мансух шуданд. 
 
Навиштаҳои боқимонда аз Вилҳелм Шикард дар  соли 1623 нишон медиҳад, ки талоши ӯ қадимитарин ва модернтарин талош барои тарроҳӣ ва сохти ин мошинҳост.
 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Абзори идорӣ
Гурӯҳ:Абзорҳои риёзиётӣ
Биноми Хайём-Нютон

**Биноми Хайём-Нютон** — формулаест барои ба ҷамъшавандаҳои алоҳида паҳн намудани дараҷаи суммаи ду тағйирёбанда:

: (a+b)^n = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} a^{n - k} b^k = {n\choose 0}a^n + {n\choose 1}a^{n - 1}b + \dots + {n\choose k}a^{n - k}b^k + \dots + {n\choose n}b^n, (1)
ки ин ҷо {n\choose k}=\frac{n!}{k!(n - k)!}= C_n^k — зариби биномалӣ, n — адади бутуни ғайриманфӣ мебошанд..

Ҷадвале, ки рафти ҳисоб кардани зарибҳои биномалиро барои дараҷаҳои натуралӣ осон менамояд, шакли секунҷа дошта, секунҷаи Паскал номида мешавад.
Соли 1676 Нютон формулаи биномро барои дараҷаи дилхоҳи ратсионалӣ (мусбат ё манфӣ) исбот намуд (онро танҳо соли 1826 Н. Абел исботи дақиқ кард). Дар ҳолати ғайринатуралӣ будани  зарибҳои биномалӣ аз рӯйи формулаи
: {n \choose k}={1 \over k!}\prod_{n=0}^{k-1}(r-n)=\frac{n(n-1)(n-2)\cdots(n-(k-1))}{k!}

ҳисоб карда шуда, тарафи рости формулаи (1) ба қатори беохир мубаддал мегардад.

Формулаи биноми Хайём-Нютонро барои дараҷаи бутуни мусбат ҳанӯз дар садаи XI олими тоҷик Умари Хайём медонист. Хайём бори аввал аз таҳти решаи дараҷаи n-ум баровардани қимати тақрибии ададро нишон додааст, ки он ба ҳисоб кардани ифодаи (1) вобастагӣ дошт:

Хайём дар «Рисола фӣ-л-бароҳин ало-масоил-ил-ҷабр ва-л-муқобала» хотиррасон мекунад, ки ифодаҳои (1) ва (2)-ро таҳлил кардааст ва исботи онро дар «Мушкилоту-л-ҳисоб» метавон пайдо кард. Мутаассифона, ин асари Хайём то ҳол дастрас нагардидааст, вале усул ва тарзи татбиқи формулаи Хайём дар асарҳои пайравони ӯ Насируддини Тӯсӣ, Ҷамшеди Кошонӣ, Алоуддини Қушчӣ ва Наҷмуддин Алихон пурра баён ёфтаанд. Онҳо қоидаи Хайёмро тақвият дода, тарзи ёфтани зарибҳои мобайниро низ нишон доданд.

Формулаи биноми Хайём-Нютон дар фаслҳои гуногуни математика (алгебра, назарияи ададҳо ва ғайра) васеъ татбиқ мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бисёраъзогиҳо
Гурӯҳ:Риёзиёт
Био-

**[[Био-]]** (аз  — ҳаёт) — пешванд, қисми калимаҳои мураккаб, ки маънои ба ҳаёт ва аз ҷиҳати аҳаммият бо биология, алоқаманд буданро ифода мекунад, мас., биокимиё, биофизика, биофабрика ва ғ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пешвандҳо
Бином

**Бином** ( — ду,  — ном), **дуаъзогӣ** — ҳолати хусусии полином (бисёраъзогӣ), ки намуди ҷамъи ду мономҳо (якаъзогиҳо)-ро дорад. Масалан: 
:a + b, \ a - b, \ a^2 + b^2, \ 3b - 4b^3.

Дараҷаи биномҳо бо ёрии формулае ҳисоб карда мешавад, ки биноми Хайём-Нютон ном дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бисёраъзогиҳо
Гурӯҳ:Тобеъи риёзӣ