Рангпарда (анатомия)

**Рангпарда** ё **пардаи инабия** () як сохтори тунуки ҳалқашакли чашми аксари ширхӯрон ва паррандагон аст, ки барои назорат кардани диаметр ва андозаи мардумак ва аз ин рӯ миқдори равшание, ки ба тӯрпарда мерасад, масъул аст. Аз нигоҳи оптикӣ, мардумак сӯрохии чашм ва инаб диафрагма аст. Ранги чашм аз ҷониби маҳз ҳамин сохтор муайян карда мешавад.
## Сохтор
Рангпарда аз ду қабат иборат аст: қабати пешии пигментдори , ки ҳамчун строма маълум аст ва дар паси он ҳуҷайраҳои эпителиалии пигментдор ҷойгиранд.

Строма бо мушаки сфинктер (sphincter pupillae), ки мардумакро танг мекунад, ва маҷмӯи мушакҳои васеъкунанда (dilator pupillae), ки кӯҳпаро радиалӣ кашида, мардумакро калон мекунанд, пайваст аст.

Сфинктери мардумак мушаки муқобили дилатори мардумак мебошад. Диаметри мардумак ҳангоми танг ё васеъ шудан тағйир меёбад, аммо канори берунии кӯҳпа андозаашро тағйир намедиҳад. Мушаки тангкунанда дар канори дохилӣ ҷойгир аст.

Сатҳи ақиб бо қабати хеле пигментдори эпителиалӣ пӯшида шудааст, ки ғафсии он ду ҳуҷайра аст, аммо сатҳи пеш эпителий надорад. Мазмуни баланди пигмент гузариши нурро тавассути кӯҳпа ба тӯрпарда бозмедорад ва онро танҳо бо мардумак маҳдуд мекунад. Канори берунии кӯҳпа, ки реша номида мешавад, ба склера ва қисми пешии ҷисми силиарӣ пайваст аст. Кӯҳпа ва ҷисми силиарӣ якҷоя ҳамчун увеа-и пеш маълуманд. 

Рангпарда ба ду минтақаи асосӣ тақсим мешавад:
# **Минтақаи мардумакӣ** — қисми дохилӣ, ки канори он сарҳади мардумакро ташкил медиҳад.
# **Минтақаи силиарӣ** — боқимондаи кӯҳпа, ки то ҷисми силиарӣ идома меёбад.

**Колларет** (collarette) ғафстарин минтақаи рангпарда буда, қисми мардумакиро аз қисми силиарӣ ҷудо мекунад.

Ҳуҷайраҳои мушакҳои рангпарда дар ширхӯрон ва амфибияҳо мушакҳои суфта мебошанд, аммо дар хазандагон (аз ҷумла паррандагон) мушакҳои кӯндаланг-рахдор мебошанд. Аксари моҳиҳо ҳеҷ кадоме аз онҳоро надоранд ва дар натиҷа, кӯҳпаи онҳо қобилияти васеъ ё танг шуданро надорад.

## Вазифа

Рангпарда андозаи мардумакро тавассути кашишхӯрии мушакҳои сфинктер ва дилатор идора мекунад. Андозаи мардумак аз омилҳои зиёд (аз ҷумла нур, ҳолати эмотсионалӣ, бори когнитивӣ ва ҳаяҷон) вобаста аст ва метавонад аз 2 мм то 9 мм бошад. Бо мурури синну сол андозаи максималии мардумак кам мешавад. Кӯҳпаҳо инчунин мардумакро ҳангоми аккомодатсия танг мекунанд, то умқи майдони биниш зиёд шавад.

## Ранги чашм

Рангпарда одатан сахт пигментдор аст ва ранги он одатан байни қаҳваранг, зардчатоб (hazel), сабз, хокистарӣ ва кабуд фарқ мекунад. Сарфи назар аз доираи васеи рангҳо, ягона пигменте, ки ба ранги муқаррарии рангпарда саҳм мегузорад, пигменти торики меланин мебошад. Миқдори пигменти меланин дар рангпарда яке аз омилҳои муайянкунандаи ранги фенотипии чашми организм мебошад.

## Аҳамияти клиникӣ
* Глаукома
* Аниридия
* Анизокория
* Синдроми Горнер
* Иридотсиклит
* Ирит
* Миоз/Мидриаз

## Тибби алтернативӣ
### Иридология

Иридология як усули тибби алтернативӣ мебошад, ки ҷонибдорони он боварӣ доранд, ки тавассути омӯзиши нақшҳо, рангҳо ва дигар хусусиятҳои рангпарда метавон дар бораи саломатии системавии бемор маълумот гирифт.

Иридология аз ҷониби тадқиқотҳои илмии босифат дастгирӣ намешавад, ва ҳамчун илми қалбакӣ (псевдоилм) эътироф шудааст.

## Графика

Image:Gray878.png|Кӯҳпа, намуди пеш
File:Fluorescein angiograpy of iris reveals radial layout of blood vessels.jpg|Ангиографияи флюоресцеинии рангпарда сохти радиалии рагҳои хунгардро нишон медиҳад.


## Нигаред низ

* Чашми инсон

## Сарчашмаҳо

## Пайвандҳои беруна

*Суратҳои муфассали кӯҳпаи чашми инсон

Гурӯҳ:Ранги чашм
Гурӯҳ:Колбадшиносӣ
Гурӯҳ:Анатомияи чашм