Ҳоруки Мурокомӣ

як нависандаи ҷопонист. Романҳо, очеркҳо ва ҳикояҳои кӯтоҳи ӯ дар Ҷопон ва дар сатҳи ҷаҳонӣ ба фурӯши баланд ноил гаштаанд ва осораш ба 50 забон тарҷума шудаанд ва миллионҳо нусхаи онҳо берун аз Япония фурӯхта шудаанд.

Вай барои кори худ ҷоизаҳои зиёде гирифтааст, аз ҷумла Ҷоизаи Гунзо барои Нависандагони Нав, Ҷоизаи Фантастикаи Ҷаҳонӣ, Ҷоизаи Танизаки, Ҷоизаи Йомиури барои адабиёт, Ҷоизаи байналмилалии Франк О'Коннор, Ҷоизаи адабии Нома, Ҷоизаи Франз Кафка, Ҷоизаи Кирияма барои адабиёти бадеӣ, Ҷоизаи беҳтарин, Ҷоизаи Ҷесалру Ҷоизаҳои Маликаи Астурия.

Дар Ашия, дар наздикии Кобе пеш аз кӯчидан ба Токио барои таҳсил ба Донишгоҳи Васеда ба воя расида, ӯ аввалин романи худро *"Суруди бодро бишнавед"* (1979) пас аз кор дар тӯли ҳафт сол ҳамчун соҳиби майкадани хурди ҷаз нашр шуд.  Асарҳои барҷастаи ӯ романҳои *[[Ҷангали норвежӣ|Ҷангали Норвежӣ]]* (1987), *Хроникаи паррандаи шамол* (1994–95), *Кафка дар соҳил* (2002) ва *1Q84* (2009–10); охиринаш аз ҷониби рӯзномаи миллии *Асахи Шимбун* ' байни коршиносони адабӣ беҳтарин асари давраи Ҳейсейи Ҷопон (1989–2019) арзёбӣ шудааст.  Кори ӯ жанрҳоро дар бар мегирад, аз ҷумла фантастикаи илмӣ, фантастикӣ ва ҷинояткорӣ ва бо истифода аз унсурҳои реалистии ҷодугарӣ машҳур шудааст.   Сомонаи расмии ӯ аз Раймонд Чандлер, Курт Воннегут ва Ричард Браутиган ҳамчун илҳомбахши калидӣ дар эҷодиёти ӯ ёд мекунад, дар ҳоле ки худи Муракамӣ Кодзуо Исигуро, Кормак МакКарти ва Даг Солстадро нависандагони дӯстдоштаи муосири худ номидааст.   Мурокомӣ инчунин панҷ маҷмӯаи ҳикояҳои кӯтоҳ, аз ҷумла *як шахси ягона* (2020),  ва асарҳои ғайрифантастикӣ, аз ҷумла *Underground* (1997), таърихи шифоҳии ҳамлаи сарин дар метрои Токио ва *Чизе ки ман дар вақти давидан дар бораи он гап мезанам* (2007), ёддошт дар бораи таҷрибаи худ ҳамчун давандаи масофаи дур нашр кардааст. 

Асарҳои бадеии ӯ адабиётшиносон ва оммаи хонандагонро ба як қутб табдил додаанд. Баъзан аз ҷониби муассисаи адабии Ҷопон ҳамчун ғайриҷопонӣ интиқод карда мешавад, ки Мурокоми ба ёдоварист, ки ӯ "гӯсфанди сиёҳ дар ҷаҳони адабии Ҷопон" буд.    Дар ҳамин ҳол, Мурокомиро Гари Фискетҷон, муҳаррири маҷмӯаи Мурокоми *"Нобуд шудани фил"* (1993) ҳамчун "нависандаи воқеан ғайриоддӣ" тавсиф кардааст, дар ҳоле ки Стивен Пул аз *[[The Guardian]]* Мурокомиро барои эҷодиёти худ "аз ҷумлаи бузургтарин нависандагони зиндаи ҷаҳон" ситоиш кардааст.  

## Саргузашт
Мураками дар Киото, Ҷопон, дар давраи бум баъди Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ таваллуд шудааст ва дар Нишиномия, Ашия ва Кобе ба воя расидааст. Ӯ фарзанди ягона аст. Падари ӯ писари як рӯҳонии буддоӣ буд, ва модараш духтари як тоҷири Осака буд. Ҳарду волидон адабиёти ҷопонӣ дарс медоданд. Падари ӯ дар Ҷанги дуюми Чин ва Ҷопон ширкат дошт ва аз он шадидан осеб дида буд, ки ин ҳолат ба Мураками низ таъсир расонидааст.

Дар давраи кӯдакии худ, Мураками зери таъсири фарҳанги Ғарб, бахусус мусиқии русӣ ва адабиёти рус қарор дошт. Ӯ дар муҳити хондани осори гуногуни нависандагони аврупоӣ ва амрикоӣ, аз қабили Франц Кафка, Гюстав Флобер, Чарлз Диккенс, Курт Воннегут, Фёдор Достоевский, Ричард Броттиган ва Ҷек Керуак ба воя расид. Ин таъсироти Ғарбӣ Муракамиро аз аксари дигар нависандагони ҷопонӣ фарқ мекунад.

Мурокомӣ дар Донишгоҳи Васэда дар Токио дар бахши драма таҳсил кардааст.Аввалин ҷои кори Мурокомӣ дар як мағозаи сабтҳои мусиқӣ буд. Каме пеш аз анҷоми таҳсилоташ, ӯ як қаҳвахона ва ҷаз-бар бо номи Peter Cat-ро дар Кокубунҷи, Токио кушод, ки аз соли 1974 то 1981 фаъолият мекард.
Мурокомӣ дар Токио бо Ёко Такахаши шинос шуд ва онҳо пас аз хатми донишгоҳ издивоҷ карданд. Вай ҳамроҳи Мурокомӣ ҷаз-барро дар Токио идора мекард ва дар оғоз таҷрибаи бештаре дар соҳаи тиҷорат дошт. Ин ҷуфт қатъиян тасмим гирифтанд, ки фарзанддор нашаванд.
Мурокомӣ марафондав ва ҳаводори триатлон мебошад, гарчанде ки танҳо пас аз 33-солагиаш ба давидан шурӯъ кард, ҳамчун роҳи нигоҳ доштани саломатӣ. Рӯзи 23 июни соли 1996, ӯ аввалин ултрамарафон-и худро, як пойгаи 100&nbsp;км дар атрофи Кӯли Сарома дар Ҳоккайдо, Ҷопон, ба анҷом расонд. Ӯ дар як ёддошти соли 2007 бо номи *[[Дар бораи чӣ ҳарф мезанам, вақте ки дар бораи давидан ҳарф мезанам]]* оид ба давидан ва таъсири он ба ҳаёти эҷодии худ сухан гуфтааст.

## Нависандагӣ

### ''Трилогияи каламуш''
Мурокомӣ вақте ки 29-сола буд, ба навиштани адабиёт оғоз кард. Ӯ гуфта буд: «Пеш аз он, ман ягон чизе нанавишта будам. Ман танҳо як шахси оддӣ будам. Як клуби ҷазро идора мекардам ва умуман чизе эҷод намекардам». Ӯ барои навиштани романи аввалини худ, *[[Шуни садои шамол]]* (1979), ҳангоми тамошои як бозии бейсбол илҳом гирифт. Ӯ он лаҳзаро, ки дарк кард метавонад нависад, ҳамчун як «ҳисси гармие» тавсиф кардааст, ки то ҳол дар қалбаш эҳсос мекунад. Ӯ ба хона баргашт ва ҳамон шаб ба навиштан оғоз кард. Мурокомӣ дар тӯли даҳ моҳ рӯи *Шуни садои шамол* кор кард, бештар шабона, баъди анҷоми кори рӯзонааш дар бар. Ӯ романро ба анҷом расонд ва ба ягона озмуни адабӣ фиристод, ки асарҳои дарозии чунинро қабул мекард — ва ҷоизаи аввалро ба даст овард.

### Шиносоии васеътар
Соли 1985, Мурокомӣ романи *[[Hard-Boiled Wonderland and the End of the World]]*-ро навишт, як достони ормонӣ-монанде, ки унсурҳои ҷодугаронаи осорашро ба ҳадди наве расонд. Мурокомӣ соли 1987 бо нашри романи *[[Норвежский лес (роман)|Норвежский лес]]*, ки як достони носталжикӣ дар бораи талафот ва ҷинсият аст, ба муваффақияти бузург ва шинохти миллӣ даст ёфт. Ин роман миёни ҷавонони ҷопонӣ ба миллионҳо нусха фурӯхта шуд.

*Ҷангали норвежӣ* Мурокомии камшинохташударо якбора ба маркази таваҷҷуҳ овард. Ӯ дар фурудгоҳҳо ва ҷойҳои ҷамъиятӣ аз ҷониби мардум муҳосира мешуд, ки ин боис гашт то соли 1986 Ҷопонро тарк кунад. Мурокомӣ ба Аврупо сафар кард, дар Иёлоти Муттаҳида зиндагӣ намуд ва ҳоло дар Оисо, Канагава иқомат дорад, бо як дафтар дар Токио.

## Сабки навсиандагӣ
Аксари осори Ҳаруки Мурокомӣ бо истифода аз first-person narrative дар анъанаи I-novel-и адабиёти ҷопонӣ навишта шудаанд. Ӯ мегӯяд, ки азбаски оила нақши муҳим дар адабиёти суннатии Ҷопон дорад, ҳар қаҳрамоне, ки мустақил аст, мардест, ки озодӣ ва танҳоиро аз наздикӣ ва равобити шахсӣ авлотар медонад. Ҳамчунин, ҳазли хоси Мурокомӣ низ шоёни таваҷҷӯҳ аст, ки онро метавон дар маҷмӯаи ҳикояҳои кӯтоҳи соли 2000-и ӯ, *[[After the Quake]]*, мушоҳида кард. Дар ҳикояи "Superfrog Saves Tokyo", қаҳрамон бо қурбоққаи шашқадамии гапзан во мехӯрад, ки дар бораи нобудии Токио дар ҳангоми нӯшидани як пиёла чой ҳарф мезанад. Новобаста ба ҷиддияти умумии ҳикоя, Мурокомӣ бар он аст, ки хонанда бояд пас аз баррасии мавзӯи ҷиддӣ, ҳамоно ҳаловат барад. Хусусияти дигари шоёни таваҷҷӯҳ дар ҳикояҳои Мурокомӣ он аст, ки қаҳрамонҳо худашон ба аҷиб будани ҳодисаҳои дар ҳикоя рухдиҳанда ишора мекунанд. Мурокомӣ мефаҳмонад, ки қаҳрамонҳояш чизҳоро мисли худи ӯ ҳангоми навиштан таҷриба мекунанд — монанди наворбардории филм, ки дар он деворҳо ва ашё танҳо ороишанд. Ӯ ҳамчунин раванди навиштанро бо таҳияи филм муқоиса мекунад: "Яке аз лаззатҳои навиштани наср дар он аст, ки ман филме месозам, ки танҳо барои худи ман аст."

## Эътироф

### Мукофотҳо барои китобҳо

* 1979: Ҷоизаи Гунзо (беҳтарин романи аввал) барои *шунидани суруди шамол*
* 1982: Ҷоизаи адабии Нома (беҳтарин навовар) барои *таъқиби гӯсфанди ваҳшӣ*
* 1985: Ҷоизаи Танизаки барои *кишвари мӯъҷизаҳои сахт пухта ва охири ҷаҳон*
* 1995: Ҷоизаи Йомиури (беҳтарин роман) барои *The Wind-Up Bird Chronicle*
* 1999: Ҷоизаи Кувабара Такео барои *зеризаминӣ* 
* 2006: Ҷоизаи ҷаҳонии фантастикӣ (беҳтарин роман) барои *Кафка дар соҳил*
* 2006: Ҷоизаи байналмилалии ҳикояи кӯтоҳи Франк О'Коннор барои *бед нобино, зани хуфта*
* 2016: Ҷоизаи адабии Ҳанс Кристиан Андерсен
* 2018: Ҷоизаи Амрико дар адабиёт барои саҳми якумрӣ дар навиштани байналмилалӣ
* 2022: Prix mondial Cinco Del Duca барои як умр кор, ки дар шакли адабӣ паёми инсонпарварии муосирро ташкил медиҳад
* 2023: Premio Princesa de Asturias de las Letras.

Мурокомӣ соли 2007 низ барои маҷмӯаи ҳикояҳои кӯтоҳаш *"Беди нобино, зани хуфта"* ҷоизаи бадеии Кириямаро дарёфт карда буд, аммо ба гуфтаи вебсайти расмии ҷоиза, Мурокомӣ "ба далели принсипи шахсӣ аз гирифтани ҷоиза худдорӣ кард". 

### Мукофоти шахсӣ
мини| Мураками дар соли 2018

### Унвонҳои фахрӣ
Мураками унвонҳои фахрӣ ( Доктори адабиёт ) аз Донишгоҳи Леж (сентябри 2007),  Донишгоҳи Принстон (июни 2008),  Донишгоҳи Тафтс (майи 2014),  Донишгоҳи Йел (майи 2016),  ва Донишгоҳи №1 Гори (2) гирифтааст. 

## Ҳаёти шахсӣ
Баъд аз дарёфти ҷоизаи «Гунзо» барои асари адабии соли 1979-и худ *[[Hear the Wind Sing]]*, **Мурокомӣ** хоҳиши мулоқот бо дигар нависандагонро надошт. Ба ҷуз аз Мэри Моррис аз донишгоҳи Сара Лоренс, ки ӯро дар ёддоштномаи худ *[[What I Talk About When I Talk About Running]]* кӯтоҳ ёдовар мешавад — дар паҳлӯи Joyce Carol Oates ва Toni Morrison — **Мурокомӣ** ҳеҷ гоҳ узви ҷомеаи нависандагон набуд, бо ин сабаб ки ӯ худро шахси танҳо мешуморад ва ба гурӯҳҳо, мактабҳо ва доираҳои адабӣ ҳеҷ гоҳ рағбат надошт. Ҳангоми кор рӯйи як китоб, **Мурокомӣ** мегӯяд, ки ба ҳамсараш такя мекунад — ки ҳамеша нахустин хонандаи асараш мебошад.

Гарчанде бо бисёре аз нависандагон шиносоӣ надошт, аз миёни нависандагони муосир, ӯ аз осори Kazuo Ishiguro, Cormac McCarthy, Lee Child ва Dag Solstad лаззат мебарад. Ҳарчанд ӯ адабиёти муосири ҷопониро зиёд намехонад, **Мурокомӣ** аз осори Ryū Murakami ва Banana Yoshimoto писанд мебарад.

Соли 2006, Мурокомӣ соҳиби Ҷоизаи Франз Кафка шуд ва ба ҳамин тартиб, шашумин нафаре гардид, ки ин ҷоизаро дарёфт кардааст.

**Мурокомӣ** ба baseball шавқу ҳавас дорад ва худро мухлиси дастаи Tokyo Yakult Swallows меномад. Дар мақолаи худ дар Literary Hub бо унвони "The Moment I Became a Novelist" («Лаҳзае ки ман нависанда шудам») соли 2015, **Мурокомӣ** менависад, ки ширкаташ дар бозии дастаи Swallows дар варзишгоҳи Ҷингу соли 1978 сабаби як навъ рӯшанбинӣ (эфония) шуд, ки дар натиҷа тасмим гирифт, романи аввалини худро нависад.

**Мурокомӣ** ҳамчунин мухлиси романҳои ҷиноятӣ мебошад.  Дар замони мактаби миёна, вақте дар Kōbe зиндагӣ мекард, аз мағозаҳои китобҳои дасти дуюм китобҳои нармпӯш мехарид ва хондани забони англисиро ёд гирифт. Аввалин китобе, ки бо забони англисӣ хонда буд, *The Name is Archer* (1955) буд, ки онро Ross Macdonald навиштааст. Аз дигар нависандагоне, ки ӯ ба онҳо таваҷҷуҳ дошт, метавон Leo Tolstoy ва Fyodor Dostoyevsky-ро ном бурд.

## Дидгоҳҳои сиёсӣ

**Мурокомӣ** соли 2011 дар мусоҳиба бо *[[The New York Times Magazine]]* гуфтааст: «Ман худро шахси сиёсӣ меҳисобам, аммо паёмҳои сиёсӣ медиҳам ба касе намегӯям.» Ӯ худро бо George Orwell муқоиса мекунад ва мегӯяд, ки «бар зидди низом» қарор дорад.

Соли 2009, ҳангоми гирифтани ҷоиза дар Исроил, **Мурокомӣ** назари сиёсӣ худро чунин баён кард:

Агар деворе сахт ва баланд бошад ва тухме онро шиканад, новобаста аз он ки девор то чӣ андоза ҳақ дорад ва тухм то чӣ андоза хато, ман дар паҳлӯи тухм хоҳам буд. Барои чӣ? Зеро ҳар яки мо тухм ҳастем, рӯҳи беназире дар дохили пӯсти шиканандаи тухм. Ҳар яки мо бо девори баланд рӯбарӯем. Девори баланд низоме аст, ки моро водор мекунад корҳое кунем, ки ҳамчун шахсиятҳо намехоҳем иҷро кунем.
**Мурокомӣ** изҳор дошт, ки табиӣ аст, агар Чин ва Кореяҳо нисбат ба Ҷопон барои таҷовузҳои замони ҷанг эҳсоси норозигӣ дошта бошанд. Ӯ гуфт: «Дар асл, мардумони ҷопонӣ одатан тасаввур намекунанд, ки онҳо низ таҷовузгар буданд, ва ин тамоюл равшантар мешавад.»

Дар як мусоҳибаи дигар, **Мурокомӣ** гуфтааст: «Масъалаи фаҳми таърих аҳамияти бузург дорад ва ман бовар дорам, ки Ҷопон бояд бо соддагӣ узр пурсида бошад. Ба фикри ман, ягона коре, ки Ҷопон метавонад анҷом диҳад, ин аст — узр пурсидан то даме ки кишварҳо бигӯянд: “Мо шояд комилан аз он нагузашта бошем, вале шумо басо узр пурсидаед. Бисёр хуб, биёед инро пушти сар кунем.”»

Дар моҳи январи соли 2009, Мурокомӣ барандаи Ҷоизаи Байтулмуқаддас гардид — ҷоизаи адабии дусолае, ки ба нависандагоне дода мешавад, ки асарҳояшон ба мавзӯъҳои озодии инсон, ҷомеа, сиёсат ва ҳукумат дахл доранд. Дар Ҷопон ва дигар ҷойҳо алайҳи ширкат кардани ӯ дар маросими ҷоизасупорӣ, ки моҳи феврал дар Исроил баргузор мешуд, эътирозҳо сурат гирифтанд — аз ҷумла, таҳдидҳое ба таҳрими осори ӯ ҳамчун вокуниш ба бомбаборони ахири Навори Ғазза аз ҷониби Исроил. Мурокомӣ қарор дод, ки дар маросим ширкат варзад, вале дар назди мансабдорони исроилӣ суханронӣ намуда, сиёсатҳои Исроилро шадидан интиқод кард.

## Китобшиносӣ
Ин китобшиносӣ нопурра аст, зеро на ҳама асарҳои Мураками ба забони ҷопонӣ ба дигар забонҳо тарҷума шудаанд.  Унвонҳои Канҷӣ бо романизатсияи Ҳепберн дода мешаванд. (Унвонҳои аслӣ комилан бо забони англисӣ тарҷумашуда ҳамчун " katakana / romaji = англисӣ " дода мешаванд.)
 

### Романҳо

### Ҳикояҳои кӯтоҳ

Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1949
Гурӯҳ:Адабиёти Ҷопон