Uber

**Uber** () — ширкати амрикоии транспорти бисёрмиллатӣ мебошад, ки хизматҳои такситранспорт, хӯрокрасонӣ, курёрӣ ва боркашониро пешниҳод мекунад. Штаб-квартираи он дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир буда, дар тақрибан 70 кишвар ва 15 000 шаҳри ҷаҳон фаъолият менамояд. Uber бузургтарин ширкати такситранспорти ҷаҳон аст ва зиёда аз 202 миллион корбари фаъоли моҳона, 10 миллион ронандаи фаъол ва ҳар рӯз ба ҳисоби миёна 42 миллион сафар ва фармоишро идора мекунад.

## Таърих

### Таъсис (2009–2011)
Дар соли 2009 Гарретт Камп — яке аз муассисони StumbleUpon — идеяи эҷоди Uber-ро барои осонтар ва арзонтар кардани нақлиёт пешниҳод кард. Камп ва Трэвис Каланик дар Шаби Соли Нав 800 доллар барои иҷораи ронандаи хусусӣ харҷ карданд, ки онҳо онро зиёд меҳисобиданд. Намунаи аввалии барнома аз ҷониби Камп ва дӯстонаш Оскар Салазар ва Конрад Уилан сохта шуд.

Дар феврали 2010 Раян Грэйвс нахустин кормандии Uber шуд ва директори иҷроия таъин гардид. Дар декабри 2010 Каланик ӯро дар ин вазифа иваз кард. Дар соли 2011 хизматҳои Uber барои умум дар Сан-Франсиско оғоз шуд — дар аввал танҳо барои иҷораи мошинҳои зебои сиёҳ. Дар ҳамон сол ширкат номи худро аз «UberCab» ба «Uber» иваз кард.

### Густариш (2012–2016)
Дар апрели 2012 Uber ба Чикаго ворид шуд. Дар июли 2012 хизмати **UberX** — варианти арзонтаре, ки ронандагон метавонистанд мошинҳои оддии худро истифода баранд — муаррифӣ гардид.

Дар августи 2014 Uber **Uber Eats** — хизмати расонидани хӯрок — ро оғоз кард. То декабри 2013 ширкат дар 65 шаҳр кор мекард ва USA Today онро «ширкати технологии сол» номид.

Дар августи 2016 Uber бо рақобати шадид рӯ ба рӯ шуда, фаъолияти худро дар Чин ба ширкати DiDi фурӯхт ва дар эваз 18% саҳмияи DiDi гирифт.

### Бӯҳрони идоракунӣ ва тағйироти роҳбарӣ (2017)
Соли 2017 барои Uber бӯҳронӣ буд. Бо сабаби иттиҳомҳои беэҳтиромӣ нисбат ба занон ва фарҳанги корпоративии токсикӣ, Каланик дар августи 2017 маҷбур шуд истеъфо диҳад. Доро Хусравшоҳӣ — собиқ директори иҷроияи Expedia Group — роҳбари нав таъин гардид.

### IPO ва рушди минбаъда (2019–имрӯз)
Дар майи 2019 Uber ба ширкати кушода тавассути IPO (аввалин фурӯши кушодаи саҳомӣ) дар биржаи NYSE табдил ёфт. Дар декабри 2020 Uber **Postmates** — хизмати курёриро — ба маблағи 2,65 миллиард доллар харид.

Дар январи 2020 Uber **Careem** — платформаи намоёни такситранспорти Шарқи Наздик — ро ба маблағи 3,1 миллиард доллар харид.

Соли 2023 Uber барои аввалин бор фоидаи амалиётӣ ба даст овард.

## Хизматҳо

### Uber Ride
Хизмати асосии Uber — ҷӯстуҷӯ ва иҷораи мошин тавассути барнома. Корбарон метавонанд байни вариантҳои гуногун — UberX (стандарт), Uber Comfort, Uber Black (лукс) ва Uber Pool (муштарак) — интихоб кунанд.

### Uber Eats
Хизмати расонидани хӯрок, ки дар соли 2014 оғоз ёфт. Uber Eats имрӯз дар садҳо шаҳри ҷаҳон фаъол аст ва бо ресторанҳои маҳаллӣ ва занҷирҳои байналмилалӣ кор мекунад.

### Uber Freight
Платформаи боркашонӣ барои мусофирати молҳои калон. Боркашон ва ширкатҳои логистикиро бо якдигар мепайвандад.

### Uber One
Барномаи обунаи пулакӣ, ки ба аъзоён тахфиф ва имтиёзҳо дар Uber Ride ва Uber Eats медиҳад.

### Таксии беронанда (Robotaxi)
Uber бо ширкатҳои Baidu, WeRide ва дигарон барои таҳияи таксиҳои худкор (robotaxi) ҳамкорӣ дорад. Дар ноябри 2025 Uber таксиҳои беронандаи WeRide-ро дар Абу Дабӣ оғоз кард.

## Маблағ ва молия
Uber аз сармоягузорон зиёда аз 24 миллиард доллар ҷамъ овардааст. Сармоягузорони асосӣ: SoftBank, Google Ventures, Benchmark ва дигарон. Дар соли 2025 даромади умумии Uber ба 45 миллиард доллар расид.

## Ҳузур дар ҷаҳон
Uber дар тақрибан 70 кишвар ва 15 000 шаҳр фаъол аст. Дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ фаъолияташро ба Grab интиқол дод (2018), дар Чин ба DiDi (2016) ва дар Россия бо Яндекс.Такси якҷоя шуд (2018).

## Танқид ва масъалаҳои ҳуқуқӣ
Uber борҳо бо иттиҳомҳои гуногун рӯ ба рӯ шуд: оғоз кардани фаъолият бидуни иҷозат дар бисёр шаҳрҳо, тасниф кардани ронандагон ҳамчун мутахассисони мустақил (на кормандон), табъиз нисбат ба маъюбон ва дигар масъалаҳо. Дар соли 2022 зиёда аз 124 000 ҳуҷҷати дохилии Uber ба расонаҳо дармеояд — маъруф ба «Uber Files» — ки нишон дод ширкат чӣ гуна ҳукуматҳои Аврупоро лоббӣ мекардааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Uber
* Сафҳаи сармоягузорони Uber

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои амрикоӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои интернетӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони 2009
Гурӯҳ:Такситранспорт