open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Имодуддин Насимӣ

**Сайид Имодуддин Насимӣ** (; ) — , адиб ва мутафаккири барҷастаи озарбойҷонӣ, ки ба забонҳои озарӣ, форсӣ ва арабӣ менавишт.

## Зиндагинома
Тахаллусҳои дигараш — «Ҳошимӣ», «Санд», «Ҳусайнӣ». Шоир дар муҳити аҳли хунар ба камол расида, илмҳои фиқҳ, мантиқ, риёзиёт, ҳайъат ва ғайраро омӯхтааст. Насимӣ шоири озодфикре бу­да, дар ашъораш ба қудрати хиради инсон боварӣ изҳор кардааст ва ваҳдати вуҷудро тарғиб намудааст. Насимӣ барои лоуболию озодфикриаш ба таъқиби рӯҳониёни мутаассиб ги- рифтор шуда, бо фатвои онҳо зиндабазинда пӯст канда шуд. Мувофиқи ахбори муаллифони асарҳои таърихӣ ва тазкирнависон Насимӣ ба забонҳои озарбойҷонӣ, форсӣ ва арабӣ се де­вон доштааст.

Ҳоло танҳо девони форсӣ ва озарбойҷонии Насимӣ дастраси муҳаққиқон мебошад. Насимӣ дар ғазал ва рубоӣ устод буд. Baй ба муқобили зулми феодалӣ ва таассуби динӣ cap бардошта, дар ҳимояи хирад ва ҳақиқат сухан рондааст. Дар айнӣ замон ашъори ӯ аз оҳангҳои мисти­кии фонӣ будани дуньё холй нест, вале ии оҳангҳо аксаран бо анъанаҳои гуманистии назми Шарқ омезиш ёфтаанд. Баъзе шеърҳои Насимӣ дар татаббӯи Ҳофиз гуфта шудаанд. Эҷодиёти Насимӣ ба шоирони озарбойҷонӣ ва форс-тоҷик таъсир расонидааст.

Нусхаҳои дастнависи девонҳои Насимӣ дар китобхонаҳои Туркия, Ироқ, Су­рия, Миср, Эрон, шаҳрҳои Париж, Лондон, Кембриҷ, Оксфорд, Боку, Ленинград, Тбилиси, Тошкент мавҷуданд. Девони форсии Насимӣ сооҳои 1850, 1887 дар Истамбул ба табъ расидааст. Соли 1926 қисме аз девони форсии Насимӣ бо чанде аз ашъори туркиаш дар Боку чоп шуд. Комилтарин нашри девони форсии Насимӣ чопи Боку (1972) аст. Ношири он Ҳамид Мудҳммадзода аз дастнависҳои нодир, инчунин аз баёну ҷунгҳои зиёде истифода кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ариф М., История азербайд­жанской литературы, Баку, 1971;
* Арасли Ҳ., Имомиддин Насимий (хаёти ва ижоди), Тошкент, 1973.
Зиреҳ

рост|мини|451x451пкс| Сарбози зиреҳпӯши рус (пиёда—посбони занҷир) асри XVI, тасвир аз китоби Теодор Шиман "Аср", 1886.
[мини|369x369пкс|Зиреҳи [Ритсар дар асри XVI]]
рост|мини|279x279пкс|Ханс Мемлинг. «Шаҳиди Урсулаи муқаддас» (1489). Дар тарафи чап ҷанговар дар тан зиреҳпӯш, дар тарафи рост дар бригантин.

**Зиреҳ**, **силоҳи бехатарӣ** — дар замонҳои қадим ва асрҳои миёна, силоҳи бехатарии ҷанговар барои муҳофизати узвҳои гуногуни бадан, дар ҷангҳои тан ба тан мепӯшанд; то аз зарбаҳои душман муҳофизат кунад.

## Таърих
чап|мини|267x267пкс|Зиреҳи самурайҳои ҷопонӣ Одоси
[чап|мини|267x267пкс|Маҷмӯи зиреҳ ва аслиҳаи ҷанговари тибетии [Садаи XVII то Садаи XIX аз бисёр ҷиҳат ба мисолҳои қаблӣ монанд аст.]]

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Бехайм Вендален*. Энциклопедия оружия / Пер. с нем. А. А. Девель и др. Под ред. А.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Кирпичникова. — : Оркестр, 1995. — 576 с.: ил. — ISBN 5-87685-029-X.
* *Блэр Клод.* Рыцарские доспехи Европы. Универсальный обзор музейных коллекций / Пер. с англ. Е. В. Ламановой. — : ЗАО «Центрполиграф», 2006. — 256 с.: ил. — ISBN 5-9524-2450-3.
* *Винклер П. П. фон* Энциклопедия оружия с древнейших времен до начала XIX века. — СПб.: Ленинградское изд-во, 2009. — 432 с.: ил. — ISBN 978-5-9942-0420-7.
* *Ефимов С. В., Рымша С. С. * Оружие Западной Европы XV—XVII вв. — Том 1. Доспехи, клинковое оружие, оружие на древках. — СПб.: Атлант, 2009. — 400 с.: ил. — Серия «Оружейная академия». — ISBN 978-5-98655-022-0.
* *Келли Фрэнсис, Швабе Рэндольф.* История костюма и доспехов. От крестоносцев до придворных щеголей / Пер. с англ. Т. Е. Любовской. — М.: ЗАО «Центрполиграф», 2007. — 304 с.: ил. — ISBN 978-5-9524-2869-0.
* *Окшотт Эварт.* Оружие и воинские доспехи Европы. С древнейших времен до конца Средневековья. — М.: ЗАО «Центрполиграф», 2009. — 704 с.: ил. — ISBN 978-5-9524-4069-2.
* *Фолкс Чарльз.* Средневековые доспехи. Мастера оружейного дела / Пер. с англ. Т. Е. Любовской. — М.: ЗАО «Центрполиграф», 2006. — 208 с.: ил. — ISBN 5-9524-1905-4.
* *Функен Ф., Функен Л.* Средние века. VIII—XV века: Доспехи и вооружение / Пер. с франц. Н. П. Соколова. — М.: ООО «АСТ»; Астрель, 2004. — 148, [2] с.: ил. — Серия «Энциклопедия вооружения и военного костюма». — ISBN 978-5-17-014496-9.

## Пайвандҳо
* Вендален Бехайм. Энсиклопедияи силоҳ.
* Либоси зеризаминӣ ва зиреҳпӯш: барраси. 

Гурӯҳ:Зиреҳ
Аҳмади Банокатӣ

**Аҳмади Банокатӣ** (), ё **Аҳмади Фанокатӣ** (; ) — девонсолор ва вазири иқтисоди Қуболихони муғул ва дудмони чинии Юон.

## Эзоҳ
Сироҷуддин Урмавӣ

**Сироҷуддин Абуласно Маҳмуд ибни Абибакри Урмавӣ** (; ) — ҳаким, файласуф, фақеҳ ва мантиқдони форс-тоҷик, муаллифи «Матлаъу-л-анвор» ва «Латоифу-л-ҳикмат».

## Эзоҳ
Саидакмал Мирсаидов

**Саидакмал Аброрович Мирсаидов** (тав. 17.07.1985) ) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент.
## Зиндагинома
Саидакмал Мирсаидов Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон-ро бо ихтисоси иқтисодчӣ дар корхонаҳо хатм кардааст. 
* Солҳои 2006-2008 – оператори синфхонаи компютерии факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2008-2011 – ассистенти кафедраи маркетинг-агробизнеси Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Аз соли 2012 – то ҳол – дотсент, мудири кафедраи маркетинг-агробизнеси Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
*
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Мазбутҷон Муҳидинов

**Мазбутҷон Муҳидинов** (тав. 15.11.1954) , ҶШС Тоҷикистон) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои биологӣ, дотсент.
## Зиндагинома
Мазбутҷон Муҳидинов Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко-ро бо ихтисоси биолог хатм кардааст. ( 1976)
* Солҳои 1976-1978 – лаборанти калони Пажӯҳишгоҳи гастроэнтерология АИ ҶТ
* Солҳои 1978-1993 – корманди илмӣ калони илмӣ Пажӯҳишгоҳи зоология ва паразитологияи АИ ҶТ
* Солҳои 1979-1983 – аспиранти шуъбаи ғоибонаи Пажӯҳишгоҳи зоологи АИ ИҶШС ш.Ленинград
* Солҳои 1993-1998 – дотсенти ДОТ ба номи С. Айнӣ
* Солҳои 1998-2001 – котиби илмӣ коллеҷи аграрӣ ДАТ дар ш. Хуҷанд
* Аз соли 2001 – то ҳол – дотсенти кафедраи маркетинг-агробизнеси Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Абдураҳим Азимов

**Абдураҳим Ҷалолович Азимов**  (тав. 1949) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои биологӣ, дотсент.
## Зиндагинома
Абдураҳим Ҷалолович Азимов соли 1971 Донишгоҳи давлатии  ба номи В.И. Ленинро  хатм кардааст. Ихтисос: биолог-физиологи растаниҳо.  
* Солҳои 1971-1973 — Лаборанти калони Институти физиология ва биофизикаи растаниҳои АИ ҶТ, ш. Душанбе
* Солҳои 1973-1994 — Лаборанти калон, ходими илмӣ, ходими калони илмии Институти боғу токпарварии Тоҷикистон-Филиали суғдии иттиҳодияи илмӣ-истеҳсолии «Боғпарвар»-и ноҳияи Б.Ғафуров
* Солҳои 1994-1996 — Дотсенти кафедраи фанҳои умумиҷамъиятии Филиали хуҷандии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.Осимӣ
* Солҳои 1996-2005 — Дотсент, мудири кафедраи менеҷмент ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Шуҳратҷон Исмоилов

**Шуҳратҷон Мамараҳимович Исмоилов** (тав. 29.06.1990) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ (2017), дотсент.
## Зиндагинома
Шуҳратҷон Исмоилов соли 2012 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров-ро бо ихтисоси муҳандис – тадқиқотчӣ хатм намудааст.
* Солҳои 2013-2016 – коргузори кафедраи системаҳои ахборотӣ- ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2016-2018 – ассистенти кафедраи системаҳои ахборотӣ- ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2018 – то ҳол – сармуаллими кафедраи системаҳои ахборотӣ- ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
*
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Комрон Раҳимов

**Раҳимов Комрон Ҳакимҷонович** (зод. 19 майи 1993, ноҳияи Нуробод) — ҳуқуқшиноси байналмилалӣ,  ва муҳаққиқи тоҷик, номзади илмҳои таърих (2022).

## Зиндагинома
Раҳимов Комрон Ҳакимҷонович 19 майи соли 1993 дар деҳоти Комсомолободи ноҳияи Нуробод дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Солҳои 2000—2011 дар мактаби № 1 таҳсил карда, дар солҳои 2011—2015 факултети ҳуқуқи Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистонро хатм кардааст. Солҳои 2015—2017 факултети гуманитарӣ ва ҷамъиятии Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русияро хатм намудааст. Солҳои 2017—2020 дар зинаи аспирантураи кафедраи ҳуқуқи байналмилалии Донишкадаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия таҳсили илм кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Мудири бахши Осиёи Марказии Маркази тадқиқоти кишварҳои пасошӯравӣ (2017 то инҷониб). Ассистенти кафедраи назария ва таърихи муносибатҳои байналмилалии Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия (2020—2023). Ходими калони илмии Маркази тадқиқоти Осиёи Марказӣ дар Институти Чин ва Осиёи муосири Академияи илмҳои Русия (2023). Муаллими калони кафедраи назария ва таърихи муносибатҳои байналмилалии Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия ба номи Патриса Лумумба (2023).

## Фаъолияти илмӣ
Комрон Раҳимов фориғуттаҳсили бахши аспирантураи Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия дар солҳои 2020—2023 буда, соли 2022 дар мавзӯи «Фаъолияти Созмони ҳамкории Шанхай оид ба таъмини амният дар Авруосиё (2001—2021)» рисолаи номзадиро ба раҳбарии Курылев Константин Петрович ҳимоя кардааст.

Барои дар сатҳи зарурӣ омухтани мавзӯи ҳимояшаванда ва пешбурди кори илмӣ дар назди донишгоҳҳои бонуфузи Маскав ба монанди Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов, Донишгоҳи давлатии равобити байналмилалии Вазорати умури хориҷаи Русия, Донишгоҳи давлатии ҳуқуқии Маскав ба номи О. Е. Кутафина, Академияи дипломатии Вазорати корҳои хориҷии Русия ва Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия, зиёда аз 25 курсҳои иловагии такмили ихтисос гузаштааст.

## Таълифот
Муаллифи 2-монография ва беш аз 77 мақолаи илмӣ оид ба масъалаҳои рушди ҳамгироии минтақавӣ ва амният дар фазои пасошӯравӣ дар маҷаллаҳои тақризшаванда. Иштироккунанда ва маърузачии зиёда аз 88 семинару конфронсҳои байналмиллалӣ мебошад.

## Узвият дар созмонҳои илмӣ ва коршиносӣ
Узв ва коршиноси Маркази иттилоотию таҳлилии Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов (2022); коршиноси Шӯрои байналмилалии Русия (2023); узви Шӯрои олимони ҷавони Институти Чин ва Осиёи муосири Академияи илмҳои Русия (2024); узви Ҷамъияти таърихии низомии Русия (2024); узви Клуби мубоҳисавии байналмилалии Валдай (2024); узви Ассотсиатсияи ҳуқуқи байналмилалии Русия (2024); узви Клуби ҷавонони Ҷамъияти таърихии Русия (2024).

## Осор
* Деятельность Шанхайской организации сотрудничества по обеспечению безопасности в Евразии : монография / К. Х. Рахимов. — Москва : РУСАЙНС, 2023. — 250 с — 1000 экз.
* Роль ШОС в обеспечении безопасности Центральной Азии / К. Х. Рахимов, К. П. Курылев. — Издательские решения, Москва. 2018. — 202 с — 500 экз.

## Эзоҳ
Матлуба Сангинова

**Матлуба Юлдошевна Сангинова** (тав. 17.12.1957) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои биологӣ (1992), дотсент.
## Зиндагинома
Матлуба Юлдошевна Сангинова соли 1982 ДДОЛ ба номи С.М.Киров-ро бо ихтисоси омӯзгори биология хатм кардааст.
* Солҳои 1978-1982 – Омӯзгори мактаби миёнаи № 15-и ш. Хуҷанд
* Солҳои 1982-1983 – Корманди калони шўъбаи кадрҳои ҷамъияти ронандаи ш.Хуҷанд
* Солҳои 1983-1985 – Муҳандиси шўъбаи кадрҳои раёсати идораи хизмати маишӣ ш.Хуҷанд
* Солҳои 1985-1988 – Аспиранти пажўҳишгоҳи ботаникаи Академияи илмҳои  ҶШС Тоҷикистон.
* 1988-1989 – Сарлаборанти пажўҳишгоҳи ботаникаи Академияи илмҳои  ҶШС Тоҷикистон, ш. Душанбе
* Солҳои 1989-1993 – Ходими хурди илмии Пжўҳишгоҳи ботаникаи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, ш.Душанбе
* Солҳои 1993-1994 – Ходими илмии боғи ботаникаи ш. Хуҷанд
* Солҳои 1993-1996 – Сармуаллимаи кафедраи фанҳои ҷамъиятшиносии ДДҲБСТ, ш. Хуҷанд
* Солҳои 1996-1997 – Ҳуқуқшиноси шӯъбаи кадрҳои ҷамъияти сохтмонии Темурмалики ш. Хуҷанд
* Солҳои 1997-1999 – Ҳуқуқшиноси иттифоқҳои касабаи ш. Хуҷанд
* Солҳои 2000-2001 – Ходими калони илмии лабораторияи агрохимияи филиали Академияи илмҳои Тоҷикистон, ш. Хуҷанд
* Солҳои 2001-2003 – Мудири лабораторияи экпертизаи тиҷоратии ДДТТ, ш. Хуҷанд
* Солҳои 2003-2004 – Ҳуқуқшиноси маркази ҳимояи ҳуқуқҳои инсон ш. Хуҷанд
* Солҳои 2004-2006 – Сармуаллима номзади илми кафедраи менеҷмент ва маркетинги Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
* Солҳои 2007-2012 – Дотсенти кафедраи хадамоти гумруки Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон, ш. Хуҷанд
* Аз 2012 – то ҳол – Дотсенти кафедраи маркетинг-агробизнеси факултети бизнес ва идоракунии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон, ш. Хуҷанд. 
*
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
 Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XX
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Шоира Мухамедова

**Шоира Файзуллоевна Мухамедова** (тав. 04.08.1974) , вилояти Суғд) — олим, номзади илмҳои физика ва математика, дотсент (2015)
## Зиндагинома
Шоира Мухамедова соли 1996 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров-ро хатм намудааст. Ихтисос – омӯзгори фанни математика ва информатика.
* Солҳои 2006-2010 – ассистенти  кафедраи системаҳои ахборотӣ-ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2010-2016 – сармуаллимаи кафедраи системаҳои ахборотӣ-ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2016-2020 –  мудири кафедраи кафедраи системаҳои ахборотӣ- ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Аз соли 2020 – то ҳол –   дотсенти кафедраи кафедраи системаҳои ахборотӣ- ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Риёзидонони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Гарданаи Пушткӯҳ

**Гарданаи Пушткӯҳ** () — деҳа дар ноҳияи Шомил, шаҳристони Бандар Аббос, устони Ҳурмузгони Эрон аст. Аз рӯйи барӯйхатгирии соли 2006, ҷамъияти он 215 нафар ва 51 оила буд.[2]

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395
Тонб Барику

Тонб Барикю (порсӣ: تنب باريكو, инчунин румӣ шуда бо Tonb Bārīkū; инчунин бо номи Дам Барику, Дом Барику ва Там Барику-йе Пошткуҳ маъруф аст)[1] як деҳа дар Пошткуҳи Шамил аст. پشتکوه شمیل — Бахши деҳоти Шомил, шаҳристони Бандар Аббос, Устони Ҳурмузгон, Эрон аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, ҷамъияти он 84 нафар ва дар 20 оила буд.[2]

истинод

http://geonames.nga.mil/namesgaz/

https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1385/results/all/22.xls

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Tonb_Bariku&params=27_38_10_N_56_45_30_E_region:IR_type:city(84)
Занхи

Занҳӣ ( порсӣ : زنهي , румӣ ҳамчун Zanhī )[1] — як рустоест дар ноҳияи Шомил , шаҳристони Бандар Аббос , Устони Ҳурмузгон , Эрон аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, ҷамъияти он 42 нафар ва дар 12 оила буд.[2]

## Иқтибосҳо

http://geonames.nga.mil/namesgaz/

https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1385/results/all/22.xls
Гаҷги Пошткуҳ

мини
Гаҷҷи Пошткӯҳ (форсӣ: گجگ پشتكوه, инчунин румӣ ба Gajg-e Poshtkūh ва Gojg-e Poshtkūh; маъруф ба Говаҷағи Папар)[1] деҳаест дар ноҳияи Пошткӯҳи Шамил پشتكوه, ноҳияи Шамил, Шаҳристони Бандар Аббос, устони Ҳурмузгон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, аҳолии он 153 нафар, дар 39 фа

Оила дар сар Ҳанаян Лейн Гаҷге Пошткух

мил.[2]

## Иқтибосҳо

http://geonames.nga.mil/namesgaz/

https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1385/results/all/22.xls

https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Gajg-e_Poshtkuh&params=27_38_51_N_56_43_40_E_region:IR_type:city(153)

geo:27.6475,56.727778
Назира Азимова

**Назира Самадовна Азимова** (тав. 11.10.1976) , вилояти Суғд) — олим, номзади илмҳои педагогӣ (2013), дотсент
## Зиндагинома
Назира Азимова соли 1998 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро хатм намудааст. Ихтисос – математикаи амалӣ.  
* Солҳои 1999-2004 – Муаллими математикаи мактаб-гимназияи №7 ш. Хуҷанд
* Солҳои 2004-2009 –. Муҳосиб-хазинадори ҶСК «Хисраву Хиромон»
* Солҳои 2009-2013 – Ассистенти кафедраи математикаи олӣ ва моделсозии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2013-2014 –  Сармуаллимаи кафедраи математикаи олӣ ва моделсозии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2014-2015 – Муовини декан оид ба илми факултети инноватсия ва телекоммуникатсияи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2015-2016 – Муовини декан оид ба корҳои тарбияи факултети инноватсия ва телекоммуникатсияи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Аз 2017 - то ҳол – Мудири кафедраи фанҳои риёзӣ-табиатшиносии муосири Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Махсуда Раҳимова

**Махсуда Аюбовна Раҳимова** (тав. 07.03.1983) , вилояти Суғд) — олим, номзади илмҳои физикаю математика, дотсент. 
## Зиндагинома
Махсуда Раҳимова соли 2005 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро хатм намудааст. Ихтисос – математикаи амалӣ.  
* Солҳои 2004-2005 –  Муаллими фанни математикаи МТУ №21.  ш. Хуҷанд
* Солҳои 2006-2008 –  Ассистенти кафедраи математикаи олӣ ва моделсозии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2008-2012 –  Омўзгори кафедраи математикаи олӣ ва моделсозии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2012-2015 –  Ассистенти кафедраи математикаи олӣ ва моделсозии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Аз соли 2015 – то ҳол –  Сармуаллимаи кафедраи фанҳои риёзӣ-табиатшиносии муосири Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
*
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Риёзишиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Ботурҷон Олимов

**Ботурҷон Ҳамидович Олимов**  (тав. 24.06.1968) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои таърих (2008), дотсент.
## Зиндагинома
Ботурҷон  Олимов соли 1993 Донишгоҳи давлатии Қазонро бо ихтисоси таърихнигор, омӯзгори фанҳои сиёсиву иҷтимоӣ хатм кардааст.
* Солҳои 1993-2001 – омӯзгори фанҳои сиёсиву иҷтимоии коллеҷи кишоварзии ноҳияи Мастчоҳ.
* Солҳои 2001-2004 – ассистенти кафедраи сиёсатшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2004-2005 – сармуаллими кафедраи сиёсатшиносии ДДҲБСТ 
* Солҳои 2005-2006 – муовини декани факултети сиёсатшиносӣ ва муносибатҳои байналхалқӣ оид ба корҳои тарбиявӣ ДДҲБСТ 
* Солҳои 2006-2007 – муовини декани факултети сиёсатшиносӣ ва муносибатҳои байналхалқӣ оид ба корҳои таълим ДДҲБСТ 
* Солҳои 2007-2009 – муовини декани факултети сиёсатшиносӣ ва муносибатҳои байналхалқӣ оид ба корҳои тарбиявӣ ДДҲБСТ 
* Солҳои 2009 -2010 – сармуаллими кафедраи сиёсатшиносӣ ДДҲБСТ 
* Солҳои 2010-2011 – муовини денани факултети молия оид ба корҳои тарбия ДДҲБСТ 
* Солҳои 2011-2013 – дотсенти кафедраи сиёсатшиносӣ ва муовини декани факултети сиёсатшиносӣ ва муносибатҳои байналхалқӣ оид ба корҳои тарбия ДДҲБСТ 
* Солҳои 2013-2018 – мудири кафедраи муносибатҳои байналхалқии ДДҲБСТ. 
* Аз соли 2018 – то ҳол – дотсенти кафедраи сиёсатшиносӣ ДДҲБСТ 
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Ноҳияи Шамил

Ноҳияи Шомил ( порсӣ : بخش شمیل ) дар шаҳристони Бандар Аббос, устони Ҳурмузгон аст.

Эрон. Пойтахти он деҳаи Шомил аст,[2], ки аҳолии он дар барӯйхатгирии миллии соли 2016 дар 436 хонавода 1455 нафар буд.[3]

Э буд. 

## Ҳамчунин нигаред

* Пошткухи Шамил, минтақаи ғайрирасмии сайёҳӣ

## Иқтибосҳо
https://www.openstreetmap.org/?mlat=27.551667&mlon=56.811111&zoom=11#map=11/27.5517/56.8111

https://web.archive.org/web/20230905115042/https://www.hormozgantoday.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9%87-%D8%B5/
https://web.archive.org/web/20220505014212/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_22.xlsx

Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Ҳурмузгон
Гурӯҳ:Шаҳристони Бандар-Аббос
Конар Сиах

* Конар Сиаҳ, Бандар Аббос, вилояти Ҳурмузгон
* Конар-е Сиаҳ, Бастак, вилояти Ҳурмузгон
* Конар Сиаҳ, Қешм, вилояти Ҳурмузгон
Ноҳияи Шомил

Бахши деҳоти Шомил () — номи бахшӣ дар шаҳристони Шомил , шаҳристони Бандар Аббос , устони Ҳурмузгон , Эрон аст. Пойтахти он деҳаи Шомил аст.[4]

Дар барӯйхатгирии миллии соли 2006, аҳолии он (дар як қисми ноҳияи Тахт) 22,280 нафар дар 4,949 хонавода буд.[5] Дар барӯйхатгирии минбаъдаи соли 2011 дар 6,198 хонавода 24,154 нафар аҳолӣ буданд.[6] Дар барӯйхатгирии охирини соли 2016 шумораи аҳолии ноҳияи деҳот дар 6924 хонавода 24268 нафар буд. Калонтарин деҳа аз 56 деҳаи он Ҳасан Ланги-е Бала буд, ки 1943 нафар аҳолӣ дошт.[2]барӯйхатгирии охирини соли 2016 шумораи аҳолии ноҳияи деҳот дар 6924 хонавода 24268 нафар буд. Калонтарин деҳа аз 56 деҳаи он Ҳасан Ланги-е Бала буд, ки 1943 нафарро ташкил медод. 

Пас аз барӯйхатгирии аҳолӣ дар ташкили ноҳияи Шомил, ки ба ду ноҳияи деҳот тақсим шуда буд, ноҳияи деҳот аз ноҳия ҷудо карда шуд.[3]

## Иқтибосҳо
https://web.archive.org/web/20110920094743/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/22.xls
https://web.archive.org/web/20230117182750/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Hormozgan.xls

https://web.archive.org/web/20220311110530/https://qavanin.ir/Law/TreeText/131173
https://web.archive.org/web/20230905115042/https://www.hormozgantoday.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9%87-%D8%B5/
https://web.archive.org/web/20220505014212/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_22.xlsx
https://www.openstreetmap.org/?mlat=27.551667&mlon=56.811111&zoom=11#map=11/27.5517/56.8111

Гурӯҳ:Шаҳристони Бандар-Аббос
Фаридуддин Аҳвали Исфаҳонӣ

**Фаридуддин Аҳвали Исфаҳонӣ** (; қарни ХIII) — и ғазалсарои соҳибдевони форс-тоҷик, дӯст ва ҳамрӯзгори Имомии Ҳиравӣ.

## Зиндагинома
Дар охири асри 12— ибтидои асри 13 умр ба сар бурдааст. Зодгоҳаш Исфароини Хуросон. Дар ҷавонӣ ба Ҳиндустон ва аз он ҷо ба Исфаҳон рафт. Аз шоирони машҳури давр буд. Бо шуарои Ироқу Форс мушоират доштааст.

Тақиюддини Авҳадӣ (муаллифи «Арафот-ул-ошиқин») девони уро иборат аз 10 ҳазор байт гуфтааст. Ҳоло як нусхаи девонаш (тақрибан 3500 байт) дастрас мебошад. Дар тазкираҳо низ абёти зиёде аз ин шоир сабт гардидааст. Фаридуддин Аҳвали Исфаҳонӣ пайрави сабки ироқӣ буд. Ин абёт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Саномӣ

**Саномӣ**, **Хоҷа Аминуддин Фахрулмулук** (1223, Саном — 1287) —  ва донишманди форсизабони Ҳиндустон. Ӯ бузургтарин и форсисаро то замони Амирхусрави Деҳлавӣ буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фозили Ҳиндӣ

**Баҳоуддин Муҳаммад ибни Тоҷуддин Ҳасан ибни Муҳаммади Исфаҳонӣ** машҳур ба **Фозили Ҳиндӣ** ё **Фозили Исфаҳонӣ** () — донишманд, файласуф ва фақеҳи шиъамазҳаби форс-тоҷик, муаллифи «Чаҳор оина» ва «Кашфу-л-ислом».

## Эзоҳ
Муайидуддини Ҷандӣ

**Муайидуддини Муҳаммад ибни Соъид Ҳотими Ҷандӣ** (; ? — 1290, Ҷанд) — ориф, сӯфӣ, , муҳаққиқ ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи шарҳи «Фусусу-л-ҳикам» ва «Наҳфату-р-рӯҳ ва туҳфату-л-футӯҳ».

## Эзоҳ
Кавкаб Ситорабону

**Кавкаб Ситорабону** (; қарни XIII) — бонуи донишманд ва и форс-тоҷик, духтари Саъдӣ.

## Зиндагинома
Бино бар маълумоти «Тазкирату-л-ҳавотин»-и Мир Маҳдии Шерозӣ ӯ зани босавод, шеърдӯст, ҳалиму мушфиқ буда, шеър ҳам мегуфтааст.

Байти зер аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абдулқодири Ноинӣ

**Абдулқодири Ноинӣ** (; қарни XIII) —  ва донишманди форс-тоҷик, ҳамқарни Саъдии Шерозӣ.

## Эзоҳ
Абулфазли Бухорӣ

**Абулфазли Бухорӣ** (; 1218, Бухоро — 1294, ҳамон ҷо) — муфассир, муҳаддис ва фақеҳи ҳанафимазҳаби бухороӣ, муаллифи китоби «ал-Мустахлас».

## Эзоҳ
Ҷамолуддини Бухорӣ

**Ҷамолуддини Муҳаммад ибни Тоҳир ибни Муҳаммади Бухорӣ** (; ) —  ва и форс-тоҷики муқими Чин.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*  (PDF version)
*
Қаламрави додрасӣ

**Ҳавзаи қазоӣ** () ё **қаламрави додрасӣ** — дар истилоҳи ҳуқуқӣ ба маҳдудае гуфта мешавад, ки як марҷаъи қазоӣ ё додгоҳ, салоҳият ом дар расидагӣ ба даъвоҳо дар он дорад. Мумкин аст як ҳавзаи қазоӣ дорои чандин шуъба ё муҷтамеъ бошад. Қаламрави додрасӣ дорои як раис аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналмилалӣ
Маҳмудбек Шойимқулов

**Маҳмудбек Шойимқулов** (тав. 15.05.1953) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои физика-математика (1983), дотсент
## Зиндагинома
Маҳмудбек Шойимқулов соли 1975 Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро бо ихтисоси омӯзгори  математика хатм кардааст. 
* Солҳои 1975-1979 – Ассистенти кафедраи геометрияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко 
* Солҳои 1979-1981 – Муҳаққиқ-коромўзи Донишкадаи омўзгории давлатии Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко
* Солҳои 1981-1984 – Аспиранти ДОДД ба номи Т.Г. Шевченко
* Солҳои 1985-1991 – Омўзгори кафедраи геометрияи ДОДД ба номи Т.Г. Шевченко
* Солҳои 1991-1993 – Сармуаллими кафедраи геометрияи ДОДД ба номи Т.Г. Шеченко
* Солҳои 1993-1997 – Дотсенти кафедраи геометрия, муовини декани факултети математика оид ба корҳои тарбияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе  ба номи К.Ҷўраев  
* Солҳои 1997-2002 – И.в. декани факултети муҳандисӣ-иқтисодии Донишгоҳи технологии шаҳри Ўши Ҷумҳурии Қирғизистон
* Солҳои 2003-2006 – Мудири кафедраи фанҳои умумӣ ва махсуси Донишгоҳи давлатии Ўши Ҷумҳурии Қирғизистон
* Аз соли 2008 – то ҳол – Дотсенти кафедраи фанҳои риёзӣ- табиатшиносии муосири Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Риёзишиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Баҳодур Зиёмидинов

**Баҳодур Мирзомидинович Зиёмидинов** (тав. 17.04.1967) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои физика-математика (2016), дотсент
## Зиндагинома
Баҳодур Зиёмидинов соли 1992 Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро бо ихтисоси омӯзгори  математика хатм кардааст. 
* Солҳои 1992-1998 – Омӯзгори муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №20 - и ноҳияи Ашт
* Солҳои 1998-2004 – Муҳандис-барномасоз, ассистенти кафедраи математикаи олии Филиали Хуҷандии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.С. Осимӣ
* Солҳои 2004-2005 – Коромўзи Донишгоҳи давлатии техникии ш. Вологдаи Федератсияи Россия
* Солҳои 2005-2006 – Муаллими калони кафедраи фанҳои умумитаълимии коллеҷи кӯҳӣ-металлургии шаҳри Чкалов
* Солҳои 2006 - 2008 – Сармуаллими кафедраи математикаи олӣ ва информатикаи Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон
* Солҳои 2008 - 2009 – И.в. мудири кафедраи математикаи олӣ ва информатикаи ДКМТ
* Солҳои 2009-2012 – Сармуаллими кафедраи математикаи олӣ ва информатикаи ДКМТ
* Солҳои 2012-2013 – Сардори бахши идоракунии сифати таҳсилоти ДКМТ
* Солҳои 2013-2018 – Сармуаллими кафедраи математикаи олӣ ва информатикаи ДКМТ
* Солҳои 2018-2019 – Сардори шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон
* Аз соли 2019 – то ҳоло – Дотсенти кафедраи фанҳои риёзӣ-табиатшиносии муосири Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Риёзишиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Ҳаким Зуҷоҷӣ

**Ҳаким Зуҷоҷии Табрезӣ** (; 1211—1297) — , тазкиранигор ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи «Ҳумоюннома».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* پیرنیا، علی، اثری نویافته از حکیم زجاجی، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۷۵
Алии II (Бовандӣ)

**Алии II Бовандӣ** (; ? — қарни XIII) — испаҳбади бовандии Табаристон (1271), писаръаммӯи Яздигурди Бовандӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Яздигурди Бовандӣ

**Яздигурди Бовандӣ** (? — 1298) — испаҳбади бовандии Табаристон (1271—1298), падари Шаҳриёри V Бовандӣ ва бародари Ардашери II Бовандӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Булғории Нахҷувонӣ

**Салоҳуддин Ҳасан Булғории Нахҷувонӣ** (; 1209, Нахҷувон — 1299, Табрез) — ориф ва мутасаввифи форс-тоҷик ва яке аз шайхони тариқати Суҳравардия дар Озарбойҷон.

## Эзоҳ
Сироҷуддини Сигзӣ

**Сироҷуддини Сигзӣ** (; ? — 1254) — и қасидасро ва ғазалсарои соҳибдевони форс-тоҷик.

## Эзоҳ
Низоми Исфаҳонӣ

**Низомии Исфаҳонӣ** (Низомуддин Маҳмуди Қамарӣ, ; ? — қарни ХIII) — и форс-тоҷик.

## Змндагинома
Аз хонадони хуҷандиёни Исфаҳон. Шеърашро (бештар қасидаҳо сурудааст) дар сабки ироқӣ ба забонҳои форсӣ ва арабӣ таълиф мекардааст. Аз осораш девони ашъори шомили 4 ҳазор байт боқист. Ба форсӣ ва арабӣ муламмаъ дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абунаср Тоҳири Хонақоҳӣ

**Абунаср Тоҳири Хонақоҳӣ** (; ? — қарни ХIII) — шайх, ориф, сӯфӣ,  ва и форс-тоҷик ва муаллифи «Гузида», «Хулосату-с-сулук», «Ҳодӣ» ва «Туҳфа».

## Эзоҳ
Заҳируддини Козирунӣ

**Заҳируддин Алӣ ибни Муҳаммади Козирунӣ** (; 1214, Бағдод — 1297, ҳамонҷо) — донишманд,  ва и эронитабор, муаллифи «Тағаззулоту-л-Козируния», «Равзату-л-ариб фӣ таърих» ва «Канзу-л-ҳисоб фӣ-л-ҳисоб».

## Эзоҳ
Носири Шерозӣ

**Носири Шерозӣ** (**Носируддини Бачаӣ**; ? — қарни ХIII) — и ғазалсаро ва донишманди форс-тоҷик, муосиру ҳамдами Саъдии Шерозӣ ва Ҳумоми Табрезӣ.

## Зиндагинома
Носири Шерозӣ дар ноҳияи Бача, байни Форс ва Исфаҳон таваллуд ёфтааст, вале бештар дар Шероз зиндагӣ мекардааст.

Носири Шерозӣ ҳамчун шоири ғазалсаро шӯҳрат дошта, ғазали ошидонаро ба ниҳояти хубӣ месурудааст. Ӯ ин навъ ғаза­ли лирётро дар сабки иронию хуросонӣ эҷод мекардааст. Вале аз ғазалиёташ намунаҳои каме боқи мондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Қонеъии Тӯсӣ

**Маликушшуаро Амир Баҳоуддин Аҳмад ибни Маҳмуд** маъруф ба **Қонеъии Тӯсӣ** (; ? — қарни XIII) — и достонсаро ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи асарҳои «Салҷуқнома», «Шоҳнома» ва «Калила ва Димна».

## Эзоҳ
Ҳусомуддин Солор

**Ҳусомуддин Солор** (), **Алӣ ибни Фазлуллоҳи Солор** (; ? — қарни XIII) — ,  ва файласуфи форс-тоҷик, муаллифи «Зиҷи шоҳӣ».

## Эзоҳ
Абдулмалики Шерозӣ

**Абдулмалики Шерозӣ** (), **Абулҳусайн Абдумалик ибни Муҳаммади Шерозӣ** (; ? — қарни XIII) —  ва и форс-тоҷик, муаллифи «Тасаффуҳу-л-махрутот» ва «Талхису-л-Маҷастӣ».

## Эзоҳ
Ғамгин, Мир Абдулмаҷидхони Ҳиравӣ

**Ғамгин Мир Абдулмаҷидхони Ҳиравӣ** (; ? — қарни XIII) — ,  ва мутасаввифи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш — Ҳирот гирифтааст. То лаҳзаҳои охири ҳаёташ толибилм буд. Ашъораш тасаввуфӣ ва ошиқона мебошад. Соҳибдевон аст.

Ин ғазал аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абулқосим Зайнуссолиҳин

**Абулқосими Зайнуссолиҳин** (; ? — қарни ХIII) — фақеҳи ҳанафимазҳаб, донишманд ва шореҳи форс-тоҷик, муаллифи «Мухтасару-л-Қудурӣ».

## Эзоҳ
Қаттони Ғазнавӣ

**Абунаср Муҳаммад Қаттони Ғазнавӣ** (; ? — қарни ХIII) — ,  ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи китоби «Сироҷу-л-қулуб».

## Эзоҳ
Муҳаммад ибни Мансур

**Муҳаммад ибни Мансур** (; ? — қарни ХIII) — ,  ва донишманди форс-тоҷики замони Ғозонхони муғул ва муаллифи «Ҷавоҳирнома».

## Эзоҳ
Бадруддин Исҳоқи Деҳлавӣ

**Бадруддин Исҳоқ ибни Алии Деҳлавӣ** (; ? — қарни ХIII) — муҳаққиқ, ,  ва донишманди форс-тоҷик, аз орифони бузурги силсилаи чиштия, халифа ва домоди шайх Фаридуддин Масъуди Ганҷшакар, муаллифи «Асрору-л-авлиё».

## Эзоҳ
Бадри Нахшабӣ

**Бадри Нахшабӣ** (), **Бадруддини Румӣ** (; ? — қарни ХIII) —  ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи «ат-Тарассули ила-т-тавассул».

## Эзоҳ
Шамсуддин Муҳаммади Дунайсирӣ

**Шамсуддин Муҳаммади Дунайсирӣ** (; ? — қарни ХIII) —  ва донишманди форс-тоҷики муқими Рум, муаллифи «Наводиру-т-табодир».

## Эзоҳ
Саъдуддини Варовинӣ

**Саъдуддини Варовинӣ** (; ? — қарни ХIII) —  ва и форс-тоҷик, муаллифи «Марзбоннома».

## Адабиёт
Дар охири асри 12 ва аввали асри 13 умр ба сар бурдааст. Саъдуддини Варовинӣ аз мулозимони Хоча Абулкосими Рабибуддин — вазири атобаки Озарбойчон буд. Вай ба номи ҳамин вазир «Марабоннома»-ро аз лаҳҷаи табарӣ ба забони форсӣ гардонидааст. Тарчумаи Саъдуддини Варовинӣ аз осори муҳимми насри маснӯъ ба шумор меравад. Сабки нигориши асар ба «Калила ва Димна»-и Абулмаолии Насруллоҳ шабоҳат дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Насируддин Муҳаммади Сиҷистонӣ

**Насируддини Сивосӣ** (), **Насируддин Муҳаммади Сиҷистонӣ** (; ? — қарни ХIII) — , , муҳандис ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи «Дақоиқу-л-ҳақоиқ» ва «Мунису-л-авориф».

## Эзоҳ
Низомуддини Нишопурӣ

**Низомуддин Ҳасани Нишопурӣ** (; ) — , , фақеҳ ва муфассири форс-тоҷик, муаллифи «Кашфи ҳақоиқи Зиҷи Элхонӣ», «аш-Шамсия фи-л-ҳисоб» ва «Тафсиру-л-Қуръон».

## Эзоҳ
Масъуди Самарқандӣ

**Масъуд ибни Маҳмуд ибни Юсуфи Самарқандӣ** (; ? — қарни ХIII) — муҳаддис,  ва фақеҳи ҳанафии форс-тоҷик, муаллифи «Салоти Масъудӣ».

## Эзоҳ
Сайфи Мунаҷҷим

**Сайфи Мунаҷҷим** (), **Муҳаммад ибни Абиабдуллоҳ Санҷари Комилӣ** (? — қарни ХIII) — , донишманд ва и форс-тоҷик, муаллифи «Зиҷи Ашрафӣ».

## Эзоҳ
Ҷамол Қаршӣ

**Ҷамолуддин Абдулфазл Муҳаммади Қаршӣ** (; қарни XIII) — донишманд, адиб, луғатшинос ва давлатмарди тоҷиктабори порсинавис, муаллифи «Мулҳақот би-с-Суроҳ».

## Эзоҳ
Баҳроми Пажду

**Баҳроми Пажду** (; ? — қарни XIII) —  ва донишманди эронии зардуштӣ, падари Зардушт Баҳроми Пажду, муаллифи «Баҳориёт».

## Эзоҳ
Зардушт Баҳроми Пажду

**Зардушт Баҳроми Пажду** (; қарни XIII) —  ва и зардуштии форс-тоҷик, писари Баҳроми Пажду, мутарҷими «Ардавирофнома» ба форсӣ ва муаллифи «Заротиштнома».

## Зиндагинома
Пажду Зардушт ибни Баҳ­ром дар оилаи пайравони зардуштия ба дунё омада, худ низ яке аз рӯҳониёни дини мазкур буд. Аз ҳусни таваҷҷӯҳи Пажду ба дину оини бостони Эрон осори боқимондаи ӯ гувоҳӣ медиҳанд.

Яке аз таълифоти машҳури Пажду «Зардуштнома» мебошад, ки дар асоси қиссаву ривоятҳои авестоӣ ва паҳлавӣ оид ба Зардушт таълиф гардидааст. Пажду асари дигари паҳлавӣ — *«*Ардавирофнома*»-*ро низ ба риштаи назм кашидааст. Назми Пажду аз ҷиҳати бадеият чандон баланд набошад ҳам дар ҳифз ва интишори киссаву ривоятҳои Эронӣ бостон хидмати арзандае кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Каломии Исфаҳонӣ

**Латифуддин Аҳмад ибни Муҳаммад Каломии Исфаҳонӣ** (; ? — қарни XIII) —  ва адиби форс-тоҷик, муаллифи «Мунису-л-аҳрор фӣ дақоиқу-л-ашъор».

## Зиндагинома
Каломии Исфаҳонӣ муосири Содиқии Китобдор буд ва бино ба навиштаи муаллифи «Арафоту-л-ошиқин», ҳамзамони мулло Замирӣ, мулло Хуррамӣ ва мулло Муҳаммадқосими Розӣ будааст. Замоне, ки Хоҷа Муҳаммадшарифи Ҳиҷрӣ вазири ҳокими Исфаҳон ва Ироқи Аҷам буд, Каломии Исфаҳонӣ ва бародараш Саломӣ дар мадҳи ӯ ашъоре суруданд. Ин ҳар ду дар бухлу тамаъ ва ҳирсу хасисӣ шуҳраи замона буданд. Хоҷа Муҳаммадшарифи Ҳиҷрӣ дар ҳаққи онҳо гуфта:

Муаллифи тазкираи «Рӯзи равшан» ишора мекунад, ки «Каломӣ бар хубии назм бар Саломӣ тафаввуқ дошт». Каломии Исфаҳонӣ китоби мунтахаби ашъори шоирони форс-тоҷикро бо номи «Мунису-л-аҳрор фӣ дақоиқи-л-ашъор» тартиб ва ашъори худро низ дар он ҷо додааст. Бадрии Ҷоҷармӣ шеърҳои Каломии Исфаҳонӣ-ро аз китоби мазкур хориҷ карда, китобро бо баъзе иловаҳо ба номи худ гардонидааст. Намунаи ашъори ӯ дар тазкираву баёзҳо боқӣ мондааст.

Байти зер аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Шарафшоҳи Астарободӣ

**Ибни Шарафшоҳи Астарободӣ** (; ) — файласуф, наҳвӣ, пизишк, ҳаким, мутакаллим ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аз мардуми Астаробод буд. Аз зодгоҳаш ба Мароға рафт. Назди Хоҷа Насируддини Тӯcӣ дарс хонд ва дар зумраи шогирдон барҷастаи вай даромад ва то поёни зиндагии хоҷа дар канори ӯ буд. Вай бар бархе аз кутуби устодаш шарҳ навишт ва пас аз марги Хоҷа Насируддин ба Мавасил рафт ва дар Мадрасаи Нурия ба тадриси ҳикмат машғул шуд ва то поёни умр дар Мавасил монд.

## Эзоҳ
Имодуддини Кошонӣ

**Имодуддин Яҳё ибни Аҳмади Кошонӣ** (; ? — қарни XIV) — донишманд ва и форс-тоҷик, муаллифи «Китобу-л-лубоб фи-л-ҳисоб» ва «Рисола фӣ бурҳони-л-масъалатайн».
## Эзоҳ
Маъозии Табрезӣ

**Ардашер ибни Ҳасан Маъозии Табрезӣ** (; ? — қарни XIV) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Вай маддоҳи дарбори Шервоншоҳиён ва назди онон гиромӣ буд. Вай сафарҳое ба Озарбойҷон, Гелон ва Арон дошт. Маъозӣ бо Камоли Хуҷандӣ ва Салмони Соваҷӣ муосир будааст. Аз осораш девони  шеър, дар панҷҳазор байт боқӣ мондааст.

## Эзоҳ
Абубакр Қутбии Аҳарӣ

**Абубакр Қутбии Аҳарӣ** (; ? — қарни XIV) — и дарбори Ҷалоириён, муаллифи «Таърихи шайх Увайс».

## Эзоҳ
Камолуддин Абдуваҳҳоби Мусаввир

**Камолуддин Абдуваҳҳоби Мусаввир** (), машҳур ба **Хоҷа Коко** (; ? — қарни XIV) — наққош, мусаввир ва ҷадвалкаши форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Санъати хаттотиву наққоширо дар зодгоҳаш Кошон омӯхта, барои такмили ҳунар ба ш-ҳои Табрезу Ҳирот сафар кардааст. Дар сиёҳқаламӣ (графика), ҷадвалкашӣ, ҳалкорӣ ва навиштани анвои хат моҳир буд. Ӯ девонҳои Ҳофиз, Саъдӣ, Аттор, Камоли Хуҷандиро китобат карда, оро додааст. Дар манзаранигориву сиёҳқаламӣ сабки хос ва пайравони бисёр дошт. Мусаввараҳояш дорои композитсияҳои муайян, нафосати хос ва рангубори дилчаспанд. Камолуддин Абдуваҳҳоби Мусаввир бештар ба сабку равияи мактабҳои минётурнигории Исфаҳону Шероз пайравӣ кардааст. Писараш Хоҷа Абдулазизи Мусаввир, ки аз шогирдони Камолуддини Беҳзод аст, муқаллиди сабки падар буд. Камолуддин Абдуваҳҳоби Мусаввир муддате дар китобхонаҳои Табрезу Ҳирот чун мусаввир хидмат карда, чандин девон, осори таърихӣ ва адабиро китобат ва музайян намудааст, ки беҳтарини онҳо «Хамса»-и Низомӣ, «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва девони Саъдӣ мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Рабеъии Пӯшангӣ

**Рабеъии Пӯшангӣ** (; ? — 1300) — хатиб, , суханвар,  ва и форс-тоҷики дарбори мулуки Карт, муаллифи «Картнома» ва «Корнома».

## Эзоҳ
Зоҳиди Гелонӣ

**Тоҷуддин Иброҳими Курдӣ** () маъруф ба **Шайх Зоҳиди Гелонӣ** (; ) — сӯфӣ, ориф, зоҳид ва донишманди форс-тоҷик, муршиди шайх Сафиюддини Ардабилӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Тоҷуддин Аҳмади Хуҷандӣ

**Тоҷуддин Маҳмуд ибни Умари Хуҷандӣ** (; ? — 1301) — наҳвӣ, луғатшинос ва адиби форс-тоҷик, муаллифи «ал-Уқлид».

## Эзоҳ
Рукнуддини II

**Рукнуддини II**, **Рукнуддин ибни Шамсуддин Муҳаммад** (? — 1305) — севумин малик аз хонадони Курт (1277—1295), писари Малик Шамсуддини I, падари Малик Фахруддин ва Малик Ғиёсуддин.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Peter Jackson (1986). The Cambridge History of Iran, Volume Six: The Timurid and Safavid Periods. ISBN 0-521-20094-6

Гурӯҳ:Куртҳо
Мулло Абдулҷаводи Хуросонӣ

**Мулло Абдулҷаводи Хуросонӣ** (; ?, Исфаҳон — 1307, Ҳирот) — мусиқидон, оҳангсоз,  ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Исфаҳон, дар Ҳирот фавтидааст. Аз овони ҷавонӣ илмҳои бадеъ, қофия, мусиқӣ, ҳандаса, нуҷум, мантиқ, ахлоқ ва ғайраро аз худ карда, чанд муддат аз Қутбуддини Шерозӣ таълим гирифтааст. Доир ба масъалаҳои назарияи мусиқӣ «Рисола дар маърифати мусиқӣ»-ро тасниф кардааст, ки он аз 4 фасл иборат аст. Фасли аввал «Дар маънии мусиқӣ ва қавоиди он», фасли дуюм «Дар маърифати илми мусиқӣ, он чи ки дар он равад», фасли сеюм «Дар таърихи иқои мусиқӣ», фасли чорум «Дар таърифи созҳо». Мулло Абдулҷаводи Xуросонӣ инчунин рисолае дар илми нуҷум («Сайру-л-кавокиб») дорад. Дар ғазалсароӣ низ истеъдоди баланд дошт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Тиқтақо

**Ибни Тиқтақо** (), **Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Алӣ ибни Таботабо** (; ) — , таърихнигор ва забоншиноси эронитабори араб, муаллифи «Таърихи Фахрӣ».

## Эзоҳ
Адиби Натанзӣ

**Бадеъуззамон Абуабдуллоҳи Ҳусейн ибни Иброҳими Аҳмади Натанзӣ** (; ? — 1300) — адиб, муҳаддис, луғатшинос ва и зуллисонайни форс-тоҷик, муаллифи «Дастуру-л-луғот» ё «Китобу-л-халос».

## Эзоҳ
Шамсуддини Самарқандӣ

**Шамсуддин Муҳаммад ибни Ашраф Ҳусайнии Самарқандӣ** (; ) — , , мантиқдон ва файласуфи форс-тоҷик, муаллифи «Рисола фӣ одобу-л-баҳс» ва «Ашколу-т-таъсис».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ёдгор Мухсинов

**Ёдгор Мирзоевич Мухсинов** (тав. 27.09.1955) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои физика-математика (2016), дотсент.
## Зиндагинома
Ёдгор Мухсинов соли 1976 Донишкадаи давлатии омўзгории Ленинобод ба номи С. М. Кировро бо ихтисоси омӯзгори  математика хатм кардааст.
* Солҳои 1978-1979 – Муҳаққиқ-коромўзи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, шаҳри Душанбе.
* Солҳои 1979-1982 – Аспиранти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин, шаҳри Душанбе.
* Солҳои 1982-1983 – Муаллими кафедраи геометрияи ДДОЛ ба номи С.М.Киров. 
* Солҳои 1983-1986 – Сармуаллими кафедраи геометрияи ДДОЛ ба номи С.М.Киров. 
* Солҳои 1986-1992 – Дотсенти кафедраи геометрияи ДДОЛ ба номи С.М.Киров. 
* Солҳои 1992-1998 – Мудири кафедраи математикаи олии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.   
* Солҳои 1998- 2011 – Дотсенти кафедраи муодилаҳои дифференсиалии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2011 (02-07) – Директори Мактаби хусусии ба номи Аҳмади Дониш.
* Солҳои 2011-2012 – Директори Литсейи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
* Солҳои 2012-2017 – Дотсент, мудири кафедраи математикаи олӣ ва моделсозии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
* Аз соли 2023 – то ҳол – Дотсенти кафедраи фанҳои риёзӣ-табиатшиносии муосири Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Риёзишиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Ӯ

**Ӯ, ӯ** (У бо макрон) — ҳарфе аз алифбои сириллики тавсеъаёфта аст. Он дар алифбои тоҷикӣ бар асоси алифбои сириллик истифода мешавад ва садои [ѳ]-ро ифода мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Алифбои тоҷикӣ
Абулбаракоти Насафӣ

**Абулбаракот Ҳофизуддини Насафӣ** (1240, Насаф — 1310, Бағдод) — муфассир, муҳаддис ва фақеҳи ҳанафии форс-тоҷик, муаллифи «Мадорику-т-танзил», «Канзу-д-дақоиқ» ва «ал-Вофӣ».

## Эзоҳ
Абдулмалик Исомӣ

**Абдулмалик Исомӣ** (; ) — и форсизабони Ҳинд, муаллифи «Футӯҳу-с-салотин».

## Зиндагинома
Наса­баш бо панҷ восита ба вазири халифаҳои аббосӣ — Фах­руддини Исомӣ мерасад, ки дар аҳди Шамсуддини Ил­тутмиш аз Бағдод ба Ҳинд омада, вазир таъйин шуда буд. Ҷадди дигараш Зуҳайрулмамолик писари Фахруддини Исомӣ буд, ки дар аҳди Носируддин мансаби вакилдари­ро ба уҳда дошт. Исомӣ баъдан аз бобои худ бо номи Изоуд­дини Исомӣ ёд мекунад, ки дар замони ҳукмронии Ғиё­суд дини Балбан мансаби сипаҳсолорӣ дошта, таърихни­гор зери тарбияи ӯ ба камол расида буд. Исомӣ тақр. соли 1311 таваллуд шуда, то 16­солагӣ дар Деҳлӣ зиндагӣ дошт. Ӯ ҳангоми интиқоли пойтахт аз Деҳлӣ ба Давлатобод (1326—1327) ҳамроҳи дигар сокинони шаҳр ба таври иҷборӣ муҳоҷир шуда, баъди фавти бобояш дар роҳи сафар ятим монд. Исомӣ то соли 1351 дар Давлатобод иқомат карда, бо пуштибонии қозӣ Баҳоуддин ба дарбори Алоуддини Баҳ­маншоҳ роҳ ёфт. Исомӣ пеш аз сафари Ҳиҷоз хост аз худ дар Ҳиндустон ёдгоре гузорад, то номи худ ва гузаштаго­нашро дар таърих сабт кунад ва ҳамин тариқ ба навишта­ни «Футуҳу­с­салотин» шурӯъ кард. Ӯ ин асарашро зери сарпарастии султон Алоуддин дар ҳаҷми 12 ҳазор байт, дар муддати 5 моҳу 9 рӯз дар пайравии «Шоҳнома»­и Фирдавсӣ таълиф кард. Исомӣ дар «Футуҳу­с­салотин» таъ­рихи тохтутози мусулмононро ба Ҳинд аз замони ҳуҷуми Маҳмуди Ғазнавӣ то аҳди Муҳаммади Туғлақ шоҳ инъи­кос кардааст. Ин китоб бо номи «Шоҳномаи Ҳинд» низ машҳур аст. Китоби Исомӣ идомаи «Шоҳнома»­и Фир дав­сист, зеро Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» аз Ҳазрати Одам то Маҳмуди Ғазнавӣ қиссаҳои шоҳонро баён намудааст. Исомӣ он ҳамаро дар дебоча ба таври мухтасар ҷой дода, баъдан лашкаркашии султонҳои мусулмонро инъикос кардааст. Ба қавли худи Исомӣ, баъд аз он ки шабе дар хобаш бо Низо­мии Ганҷавӣ ҳамсуҳбат шуда, шогирдии ӯро қабул на­муд, ба навиштани «Футуҳу­с­салотин» шурӯъ ва ба «Хамса»­и Низомӣ пайравӣ кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҷамолуддин Соъиди Суғдӣ

**Соъид ибни Муҳаммади Суғдӣ**, () ё **Ҷамолуддин Соъиди Туркистонӣ** (; ? — 1312) — донишманд ва и форс-тоҷик, устоди Камолуддини Форсӣ, муаллифи рисолаи «ал-Алоия».

## Эзоҳ
Наҷмуддини Заркӯб

**Наҷмуддин Абубакр Муҳам­мади Заркӯб** (; ) — и мутасаввифи форс-тоҷик, муаллифи «Китобу-л-футувват».

## Зиндагинома
Дар тазкираву манбаъҳои адабӣ чузъиёти тарҷумаи ҳолаш зикр нашудааст. Ӯ ҳамчун шахси донишманд, шоири тавоно ёд мешавад. Дар тасаввуф пайрави Саъдуддини Ҳамавӣ будааст. Наҷмуддин 3аркӯб бо Рашидуддини Фазлуллоҳ — вазири маъруф, муаллифи асари таърихии «Ҷавомеъу-т-таворих» робитаи дӯстӣ дошт. Ашъори сӯфиёнаи ӯ, инчунин рисолаи «Китобу-л-футувват»-аш то замони мо расидааст.

## Эзоҳ

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Шаҳриёри V Бовандӣ

**Насируддавла Шаҳриёри V** (; ) — подшоҳи дудмони Бовандиёни Табаристон, писари Яздигурди Бовандӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
Гурӯҳ:Бовандиён
Насируддин Муҳаммад ибни Абулфатҳ

**Насируддин Муҳаммад ибни Абулфатҳ** (; ? — 1318) — дуввумин подшоҳ аз дудмони Меҳрубониёни Нимрӯз (1261—1318)..

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Bosworth, C.E. *The History of the Saffarids of Sistan and the Maliks of Nimruz (247/861 to 949/1542-3)*. Costa Mesa, California: Mazda Publishers, 1994.
Рашидуддин Фазлуллоҳи Ҳамадонӣ

**Рашидуддин Фазлуллоҳи Ҳамадонӣ** (; ) — , сиёсатдон, пизишк, аллома, ҷуғрофиёдон ва вазири барҷастаи Элхониён, муаллифи «Ҷомеъу-т-таворих».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Сайфии Ҳиравӣ

**Сайф ибни Муҳаммад ибни Яъқуби Ҳиравӣ** (; 1282, Ҳирот) — муншӣ, ,  ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар шеър «Сайфӣ» тахаллус мекард. 80 қасида, 150 қитъа дар васфи ҳокимони Курт (Карт) эҷод намудаасг. Яке аз асарҳои машҳури Сайфии Ҳиравӣ «Таърихи мулуки Курт» маъруф ба «Таърихномаи Ҳирот» аст, ки байни солҳои 1307—1321 таълиф шудааст.

Ин асар воқеаҳои таърихии як аср (1220—1321)-ро дар бар гирифта, барои омухтани ҳаёти сиёсӣ ва иқтисодии вилояти Ҳирот ва ҳукмронии мулуки Курт, инчунин барои омӯхтани ҳаёту эҷодиёти шоирону нависандагони гузашта ва ҳамзамони муаллиф сарчашмаи муътамаде мебошад.

Сайфии Ҳиравӣ дар таълифи асар аз «Таърихи ҷаҳонкушо»-и Ҷувайнӣ, «Ҷомеъу-т-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ, чандин асарҳои таърихӣ доир ба Ҳирот ва нақлу ривоятҳои халқӣ, ҳикоятҳои кӯҳансолон истифода кардааст. Матни «Таърихномаи Ҳирот» соли 1944 бо муқаддимаи профессор Муҳаммад Зубайри Сиддиқӣ дар Калкатта ба табъ расидааст. Асари дигари Сайфии Ҳиравӣ маснавиест бо унвони «Сомнома» (20 ҳазор байт), ки дар он аз корнамоиҳои яке аз сарлашкарони Курт Ҷамолуддии Муҳаммади Сом сухан меравад. Аз ин асар порчаҳои пароканда дар «Таърихномаи Ҳирот» омадаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Забони парачӣ

**Парачӣ** (*Parāčī*) забони эронӣ аст. Ба забони парачи тақрибан 600 нафар аз гурӯҳи этникии парачи дар шарқи Афғонистон, асосан дар қисми болоии ноҳияи Ниҷроб, шимолу шарқи Кобул аз шумораи умумии этникии парачи ҳарф мезананд. ҳудуди 5000 нафар аҳолӣ.

Он бо забони ормурии каниғурам дар Вазиристони ҷанубӣ, Покистон робитаи зич дорад. Парачӣ одатан ҳамчун узви гурӯҳи ҷанубу шарқии забонҳои эронии шарқӣ тасниф карда мешавад, , гарчанде ки ин гурӯҳи ареалӣ аст, на як гурӯҳи ирсӣ.

Гурӯҳ:Забонҳо
Парачӣ
Садруддини Ҷувайнӣ

**Садруддини Ҷувайнӣ** (, мулаққаб ба **Абулмаҷомеъ**, ; 1246, Ҷувайн — 1322, Ироқ) — мутакаллим, фақеҳ ва суфии форс-тоҷик, муаллифи «Фавоиду-с-самтайн фӣ фавоиду-л-муртазо ва-л-батул ва-с-сабтайн».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* زرکلی، خیرالدین (۲۰۰۲). «الجوینی». الأعلام. ج. ۱. بیروت: دارالعلم للملایین. ص. ۶۳.
Ибни Фуватӣ

**Камолуддин Абдурраззоқ ибни Аҳмад ибни Муҳаммад** (), маъруф ба **Ибни Фуватӣ** (; 1244, Марврӯд — 1322) — , китобдори расадхонаи Мароға, муаллифи «Маҷмаъу-л-одоб фӣ муъҷаму-л-алқоб».

## Эзоҳ