open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мао Тседун

**Мао Тсэдун** (хитойӣ: 毛澤東 — Máo Zédōng, Уэйд-Ҷайлз: *Mao Tse-Tung*; 26 декабри соли 1893, Шаошань — 9 сентябри соли 1976, Пекин) — ходими давлатӣ ва сиёсии  Чин дар асри ХХ, сардори назарияпардозии маоизм.

## Зиндагинома
thumb|Хонаи Мао Тсэдун. Ҳоло осорхона|left
**Мао Тсэдун** 26 декабри соли 1893 дар деҳаи Шаошани музофоти Хунан, на он қадар дур аз пойтахт музофот, дар шаҳри Чанша таваллуд шудааст. Падар Тсэдун, Мао Ичан, соҳиби замини хурде буд, ва оилаи ӯ ба таври кофӣ таъмин мешуд.

## Осори мунтахаб
* «*Дар бораи амалия*» (實踐論), 1937
* «*Дар бораи мухолифат*» (矛盾論), 1937
* «*Бар зидди либерализм*» (反對自由主義), 1937
* «*Дар бораи ҷанги тӯлонӣ*» (論持久戰), 1938
* «Дар бораи демократияи нав» (新民主主義論), 1940
* «*Дар бораи адабиёт ва санъат*», 1942
* «*Хидмат ба халқ*» (為人民服務), 1944
* «*Усулҳои кори кумитаҳои ҳизб*», 1949
* «*Дар бораи дуруст баррасӣ намудани ихтилофот дар миёни мардум*» (正确处理人民内部矛盾问题), 1957
* «Овардани инқилоб то ба охир», 1960

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Тарҷумаи Мао Цзэдуна I(рус.)
* Тарҷумаи Мао Цзэдуна II (рус.)
* Маоистская китобхона(рус.)
* Навиштаҳои Мао Цзэдуна I(рус.)
* Навиштаҳои Мао Цзэдуна II(рус.)
* Стихотворения Мао Цзэдуна (рус.)
* Маҷлиси иншо, реферат Мао Цзэдуна (англ.) (недоступная пайванд бо 14-05-2013 [1371 рӯзи] — [//web.archive.org/web/*/http://www.etext.org/Politics/MIM/classics/mao/index.html *таърихи*])
* Шарики комил Мао - 44 чин галкин солҳои 1950-ум - 70-ум 
* Плакатҳо, ки бо тасвири Мао Цзэдуна
* Кровавая инқилоби Мао. Ҳуҷҷатӣ филм(англ.)
* Диктаторы Сирри бузург вождей Ду ҳает раиси Мао. Ҳуҷҷатӣ филм(рус.)
* Маоизм — фоҷиаи Чин. Советский пропагандистский филм
* Видео — Мао Цзэдун эълон мекунад маориф ва ҶМЧ
* Додани BBC бораи Мао Цзэдуне (наҳанг.)
* Александр Тарасов. "Мероси Мао барои радикала охири садаи ХХ — ибтидои асри xxi"

## Сарчашма
Линдон Ҷонсон

**Линдон Бэйнс Ҷонсон** (; 27 августи 1908, Стонуолл, шаҳристони Гиллеспи, иёлати Техас — 22 январи соли 1973, дар ҳамон ҷо) — 36-умин Президенти ИМА аз Ҳизби демократӣ аз 22 ноябри соли 1963 то 20 январи 1969.

## Зиндагинома
27 августи соли 1908 дар наздикии Стонуолла дар иёлати Техас таваллуд шудааст. Мактаб дар Ҷонсон Сити ва Коллеҷи омӯзгориии ҷанубу ғарби иёлати Техаси назди Донишгоҳи иёлати Техасро дар Сан Маркос хатм кардааст. Дар Ҳюстон дар мактаби ба номи Сэм Ҳюстон маҳорати баҳс ва балоғат таълим додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Добрынин А. Ф.* Сугубо доверительно. Посол в Вашингтоне при шести президентах США (1962—1986 гг.). — М.: Автор, 1996. — 688 с.: ил. — ISBN 5-85212-078-2
* *Иванян Э. А.* От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса. — М.: Политиздат, 1991. — 368 с. — ISBN 5-250-00985-9
* *Daller R.* Lyndon B. Johnson. Portrait of a President. London, Penguin Books Ltd.,2005.
* *Jonathan R.T. Davidson, Kathryn M. Connor, Narvi Swartz.* Mentall Illness in US Presidents between 1776 and 1974: A Review of Biographical Sources. // :en:Jornal of Nervous and Mental Disease. 2006. Vol. 194. P. 47 — 51.

## Пайвандҳо
*Великий непопулярный президент/Холодная война. Персоналии//http://www.coldwar.ru/johnson/lyndon_johnson.php
*Линдон Бейнс Джонсон/Все о США//http://usa-info.com.ua/presidents/36_johnson.html
*Малиновская А. Президент Линдон Джонсон/История США. Материалы к курсу//http://www.ushistory.ru/esse/206-prezident-lindon-dzhonson.html 

Гурӯҳ:Президентҳои ИМА
Темир Раҳимов

**Темир Раҳимов** (*Рахимов Темир Рахимович*; 24 апрели 1951, Конибодом) — пизишки тоҷик, номзади илми тиб, ҷарроҳи дараҷаи олӣ, Аълочии тандурустии Тоҷикистон (1993).

## Зиндагинома
Рахимов Темир Рахимович 24 апрели1951 дар шаҳри Конибодом кӯчаи Ҳавзи Баланд хонаводаи шоир Раҳим Қобилов таваллуд шудааст. Рахимов Т.Р аввало дар мактаби русӣ сипас дар мактаби № 7 ба номи Ю. А. Гагарин таҳсил кардааст. Хатмкунандаи 1968 сол. Соли 1974 Донишкадаи тиббии Тоҷикистонро бо баҳои пурра-аъло хатм кард, бо стипендияи Ленинӣ

Солҳои 1974 — 76 ординатори клиники кафедраи ҷарроҳӣ зери роҳбарии акад. К.Тоҷиев. Сольои 1976 −79 аспиранти мақсадии Донишгоҳи аввали тиббии С.Петербург ба номи акад. И. П. Павлов.

Аз соли 1978 аъзои ҷамъияти ҷарроҳони Пирогов дар ш. С.Петербург.

Таҳти роҳбарии профессор А.М Ганичкин рисолаи номзадиашро дар мавзӯъи "Клиника ташхисот ва табобати решҳои ҳодди меъда ва дувоздаҳа 1979 дар Санкт-Петербург дифоъ кардааст.

Солҳои 1979 — 1988 ассистенти кафедраьои ҷарроҳии Донишгоҳи тибби ба номи А. И. Сино, ассистенти К.Тоҷиев буд.

Солҳои 1982-1986 захминони ҷанги афғонро дар госпитали сарҳадчиёни ш. Душанбе табобат кардааст. Солҳои 1982-84 Рахимов Т.Р котиби ҷамъияти ҷарроҳони Тоҷикистон буданд. Аз 1988 ҷарроҳи бемористони ш. Конибодом.

Оиладор соҳиби 4 фарзанд

## Ҷоизаҳо
Рахимов Т.Р дорандаи ифтихорномаҳои Исҳоқи Ю.Б ва Осимӣ М мебошад. Соли 2012 бо мукофоти давлати «Хидмати шоиста» аз тарафи Президент сарфароз шудааст.

## Осор
* Ҷарроҳия ва асосҳои бемордорӣ. Хуҷанд, 1996.
* Ҷарроҳияи мусташфо ва дармонгоҳ. Хуҷанд, 2000.
* Касалиҳои ҷарроҳи Хуҷанд. нашриёти Раҳим Ҷалил, 2002.

## Эзоҳ
Оши ҷугорӣ

**Оши ҷугорӣ**

Яке аз таомҳои тоҷикӣ буда, аз донаи ҷуворимакка, пиёз, помидор, картошка, равған, намак, хушбўйкунандаҳо, занҷабил, кабудӣ, чакка тайёр мекунанд. Дар равғани тафсон пиёз, помидор, картошакаро бо намак мезирбонанд. Баъд аз зирбонидан об мерезанд. Об, ки ба ҷўш ба омад, ҷувории шусташударо ҳамроҳ мекунанд. Сипас 15-20 дақиқа дам мепартоянд. Дар Ноҳияи Шаҳритус фаъол аст.

## Нигаред
*Ҳалиса

## Адабиёт
* Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. - Душанбе, 1988.
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Қоракулча

**Қоракулча**, қарақот

Як намуди хӯриши мева буда, онро дар фасли сармо истифода мебаранд. Қоракулчаро аз меваи олучаи сурх тайёр мекунанд. Олучаи пухта, расидаро аз донакҳо ҷудо карда, дар дег андохта, бо оташи паст меҷӯшонанд. Дар натиҷа оби олуча бухор мешавад ва дар дег ғафсияш мемонад, ки ӯро дар лаълича гирифта дар офтобрӯя то сахт шуданаш мемонанд. Баъди сахт шуданаш шикаста мехӯранд. Қоракулчаро аз меваи зардолу ҳам тайёр мекунанд. Дар  Ноҳияи Шаҳритус ним фаъол аст.

## Нигаред низ
*Тарғафа 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Тарғафа

**Тарғафа**

Таоми сабуки тобистона. Дар оби ҷўшида пиёзу намак меандозанд ва нони гарми аз танӯр кандаро дар реза карда, истеъмол мекунанд. Баъзан ба он чакка низ ҳамроҳ карда мешавад. Дар водии Ҳисор нимфаъол аст.

## Нигаред низ
*Қоракулча  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Қандотала

**Қандотала**, Оталаи ба қанд

Хўроки сабуки субҳонаи тоҷикон, ки аз орд, намак, равған, қандоб тайёр мекунанд. Ордро дар равған сурх намуда, баъдан маҳлули қандро бо каме намак ба орди сурхшуда кам-кам мерезанд. То ҷўшидани таом дегро бо кафлес кофтан мегиранд. Як сар, ки ҷўш омад, оташро пасттар мекунанд. Се дақиқаи дигар, ки ҷўшид, таом тайёр мешавад. Дар Вилояти Хатлон фаъол аст.

## Нигаред низ
*Фатири ба мағз  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Фатири ба мағз

**Фатири ба мағз**

Як навъи нон буда, аз орд, об, равған, намак, мағзи чормағз тайёр карда мешавад. Мағзи чормағзро на калон, на хурд реза карда, бо орд, об, намак, равған хамир мешўранд. Баъди камтар дам додани хамир онро тунук карда, мисли нон дар танўр мепазанд. Дар Вилояти Хатлон нимфаъол аст.

## Нигаред низ
*Қандотала  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Таомҳои хамирин
Ҳалиса

**Ҳалиса**, ҳалила

Як навъ таоми миллии тоҷикист. Гандумро шуста, ба деги обдор андохта, якуним соат меҷўшонанд. Баъд гандумро гирифта, каме мехушконанд ва аз гӯштқимакунак мегузаронанд. Дар деги дигар ба муддати 2-3 соат гӯшти гӯсфанд ва говро дар об мепазанд, сипас гандуми резашуда ва пиёзро аз болои гӯшт меандозанд. Он 3-4 соат меҷӯшад, дар ин вақт бо кафлез дегро кофта меистанд. Одатан, дегро бо кафлез кофтан, кори мардон аст. Ҳалиса баъд аз пурра ҳал шудани гӯшту устухон ва гандум, дар натиҷаи ҷӯшидану бо кафлез кофтан, ҳамчун таом барои хӯрдан тайёр мешавад. Ҳалисаро дар рӯзҳои идҳои миллӣ ба мардум ҳамчун таом пешкаш мекунанд.  Дар Панҷакент, Шаҳринав, Ҳисор, Душанбе нимфаъол аст.

## Нигаред
*Оши ҷугорӣ

## Адабиёт
*  Ҳалиса // ЭСТ. Ҷ. 8. - Душанбе, 1988, с. 358.
*  Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. - Душанбе, 1988.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Хучоб

**Хучоб**, хучов

Навъе аз хӯроки анъанавӣ буда, онро асосан дар зимистон омода мекунанд. Тарзи тайёр кардани ин хӯрок чунин аст: хучро дар об ҷӯшонида, ба он мағзи чормағз, пиёз, равған ва фатири гардмолро илова карда меҷӯшонанд. Дар вилояти Хатлон фаъол аст.

## Нигаред низ
*Савзаков  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Савзаков

**Савзаков** — як навъ таоми сабуки миллии тоҷикӣ, ки онро дар фаслҳои баҳору тобистон бештар истифода мебаранд. Савзаковро аз пиёзи бехӣ, гашничу шибит, намак ва об тайёр мекунанд. Дар табақи об нони гармро реза карда, каме намак, кабудӣ ва пиёзро ба болояш мерезанд. Дар вилояти Хатлон нимфаъол аст.

## Нигаред низ
*Хучоб  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Далда ба шир

**Далда ба шир**

Таоми миллӣ буда, аз гандум, лубиёгиҳо, донагиҳо ва шир тайёр карда мешавад. Дар дег шир андохта, оташашро паст мекунанд, то ки оҳиста-оҳиста ҷўшад. Гандумро тоза шуста, кўфта, бо лубиёгиҳо ва донагиҳо ба дег меандозанд. Баъдан намак ва зиравориҳоро ба таом пошида, омехта мекунанд. Пас аз ҷўшидани таом 2 литрро ширро ба он омехта мекунанд. Як бори дигар, ки дег ба ҷўш омад, таом тайёр мешавад. Баъдан дар косаҳо гирифта, чаккаю кабудӣ ҳамроҳ мекунанд. Дар вилояти Хатлон нимфаъол аст.

## Нигаред низ
*Дурӯған  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Дурӯған

**Дурӯған**

Хўроки нисфирўзии маҳаллӣ буда аз дӯғ, равғани зард (маска) ва гашничу шибит тайёр мекунанд. Дӯғро дар табақ гирифта, бо равғани зард омехта, ба он нонро реза мекунанд. Пасон ба болояш гашничу шибитро реза карда, мепошанд. Дар Вилояти Хатлон фаъол аст.

## Нигаред низ
*Далда ба шир  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Тухм бо шир

**Тухм бо шир**

Чунин таоми миллиест, ки аз шир, тухм, шакар, равғани гўсфанд омода мекунанд. Дар дег ширро андохта, тухмро латзада, бо шакар омехта, ба даруни деги шир меандозанд ва то ҷўш омаданаш мекобанд. Баъди як сар ҷўшидан таом тайёр мешавад. Онро дар лаълӣ гирифта, ба болояш равғани гўсфандро мерезанд. Ин таом ҳам хусусияти табобатӣ дорад ва ҳам баданро дар фасли сармо гарм нигоҳ медорад.  Дар вилояти Хатлон фаъол аст

## Нигаред низ
*Ревиҷ
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Кочӣ

**Кочӣ** — навъи атола.

Кочиро аз орди гандум, нахӯду лӯбиё мепазанд. Аввал ордро дар равған бирён карда, баъд об ва баъзан шир ҳамроҳ карда меҷӯшонанд, пас дар табақҳои калон мекашанд. Ба рӯи кочӣ барои хушхурӣ мувофиқи табъ равғани доғи маска ва дар баъзе маҳалҳо дӯғ мерезанд. Дар Дарвозу Рашт ва Бадахшон кочиро аз орди гандум ва дар ноҳияҳои водии Зарафшон фақат аз орди гандуми тирамоҳӣ мепазанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
 

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Дангича

**Дангича** — навъе таоми баҳорӣ, ки бо гандуми кӯфта, гиёҳҳои тару тоза ва гӯшту ишқамбаи моли чорпо пухта мешавад. Дар вилояти Хатлон   фаъол аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ершов Н., Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970.

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Атолаи нашоиста

**Атолаи нашоиста**

Яке аз таомҳои анъанавӣ барои субҳона буда, аз шир ва нашоиста тайёр мешавад. Нашоистаро аз шираи гандуми таршуда омода мекунанд. Дар дег дар оташи муътадил ду коса шир, чор қошуқ нашоистаро омехта, то ба ҷўш омадан мекобанд. Баъди нағз ҷўшидан атолаи нашоиста тайёр мешавад. Дар саросари кишвар фаъол аст.

## Нигаред
*Ҳалвои ширӣ

## Адабиёт
1. Ершов Н., Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Ҳалвои ширӣ

**Ҳалвои ширӣ**

Як намуди ҳалво буда, аз шир, шакар бо мағзи бодом ё зардолу тайёр мекунанд. Тахминан 3 литр ширро бо 1 кг шакар омехта карда, то зард шудани маҳлул меҷўшонанд. Сипас мағзи бодом ё зардолуро ба он омехта, то сахт шудани ҳалво ҷушониданро давом медиҳанд. Ҳалвои тайёршударо дар рўи лаълӣ гирифта, бо корд мебуранд. Дар Дарвоз, Шаҳритўс, Рашт фаъол аст.

## Нигаред низ
*Оши ғелак

## Адабиёт
1. Ершов Н., Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д.,1970.
 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Оши ғелак

**Оши ғелак**, ғелакшӯрбо, ғелак 
Шӯрбое, ки бо пиёз, картошка ва сабзӣ инчунин ғелакҳои гӯштӣ пухта мешавад. Ғелакҳоро аз гӯшти кӯбида ва намаку орд таҳия мекунанд. Ғелакро дар шӯрбои ҷӯшида, ҳамроҳ бо зиравориҳо андохта дар оташи паст мепазанд. Таоми тайёршударо бо гашничу шибит ва чакка истеъмол мекунанд. Дар Водии Ҳисор, Вилояти Суғд фаъол аст. 
 
## Нигаред
*Ҳалвои ширӣ 
*Шӯрбо 
## Адабиёт
 
1. Ершов Н., Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д.,1970.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Норин (таом)

**Норин (таом)**
Таоми анъанавии мардумӣ буда, аз гӯшти гӯсфанд, пиёз, сабзӣ, равған, орд ва обу намак пухта мешавад. Хӯроки тайёршуда бо гашничу шибит ва чакка ороиш дода мешавад. Норин хӯроки серғизо ҳисоб мегардад. Дар Ашт нимфаъол аст.

 
## Нигаред низ
*Упка

 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Ревиҷ

**Ревиҷ**, руиҷ, ревиҷак
Як намуди таоми миллӣ буда, аз равғани гӯсфанд, орд ва намакоб пухта мешавад. Баъди гарм шудани равғани гӯсфанд орду намакро омехта мекунанд. То пухтанаш онро мекобанд. Ин таом хусусиятҳои табобатӣ низ дорад. Дар вилояти Хатлон нимфаъол аст

## Нигаред
*Тухм бо шир

## Адабиёт
 
1. Ершов Н., Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Упка

**Упка**

Як навъи таоми миллӣ, ки аз шуши чорпо (гов) ва шир пухта мешавад. Байни мардум дар фасли зимистон бисёр истифода мебаранд.  Дар Ашт нимфаъол аст.

## Нигаред низ
*Норин

 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Салла (таом)

**Салла**, қоқак
Як навъи хӯриши нонӣ, ки хушхӯр буда, одатан дар субҳона ё баъди таом бо чой истеъмол мекунанд. Барои пухтани салла орд тухм, шир, равғани зард, каме намак, сода, қанди кўфта ва равғани пахта истифода бурда мешавад. Аввал хамир карда, зувола мегиранд ва онро варақ-варақ карда, ба ҳам пайваста, дар равғани доғ бирён мекунанд. Салла дар тўю маъракаҳо бисёр пухта мешавад. Дар Водии Саросари кишвар   фаъол аст. 
## Нигаред
*Норин

## Адабиёт
1. Ходжиев В. Дастархон. Д., 1992.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Фатири варақин

**Фатири варақин**

Як намуди нон, ки аз орд, об, намак, равғани ҷазза таҳия мешавад. Фатири бе равғани ҷазза ҳам маъмул аст. Баъзеҳо ба фатир пиёзу фатири равғанӣ, фатири ҷаззадор, фатири қат-қат гашнич ҳамроҳ мекунанд. Фатири варақинро барои таҳияи қурутоб ва шакароб низ истифода мебаранд. Онро ба табақи чӯбини шӯрбо низ реза карда, тановул мекунанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.  
 
## Нигаред низ
*Қатлама

## Адабиёт
1. Ходжиев В. Дастархон. Д., 1992.

2. Ершов Н., Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970.
 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Анвои нону булка
Лахчак

**Лахчак**

Хамири буридашуда ё лахчакро дар оби намакдор ҷӯшонида, ба он равған мемоланд. Гӯшту пиёз, помидор, картошка, қаламфури ширинро бирён карда, зирбак мекунанд. Тухмро дар тобаи дигар бирён карда мегиранд. Лахчакро дар табақ кашида, ба болояш зирбак ва тухмро мегузоранд. Дар Хуҷанд, Душанбе фаъол аст.

Лахчак гуфта дар водии Зарафшон, таоми Оши туппаро низ ном мебаранд. 
 
## Нигаред низ
*Қатлама

## Адабиёт
1. Лахчак // Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. Д., 1988, с. 144.
 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Таомҳои хамирин
Тунук (нон)

**Тунук**, нони тунук, чаппотӣ

Тунук — як навъ нон ё худ фатири равғанини туёнаи мардумӣ буда, аз орд, об, намак, 4-5 дона тухм ва равған пухта мешавад. Дар ҳамаи фасли сол истеъмол карда мешавад. Дар тўйҳо ҳамчун анъана тунукро зиёда аз 100 дона пухта, бо нону кулча ба хонаи арўс ҳатман мебаранд. Дар Вилояти Суғд, Вилояти Хатлон водиҳоии Ҳисор, Зарафшон фаъол аст. 
 
## Нигаред
*Лахчак

## Адабиёт
1. Ершов Н., Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970 
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Анвои нону булка
Оши ҷаварӣ

**Оши ҷаварӣ** – яке аз таомҳои миллии тоҷикӣ. Барои тайёр намудани он аз донаи навъи ҷаварӣ, лубиё ва дўғ истифода мебаранд. Ҷаварӣ як навъе аз ғалла мебошад, ки ба ҷуворимакка монанд буда, донҳои он дар болои ниҳол мебандад. Ин таом парҳезӣ ва осонҳазм мебошад. Дар Вилояти Суғд фаъол аст.
 
## Нигаред
*Талқон

## Адабиёт
1. Оши ҷуворӣ // Энсиклопедияи мухтасари рўзгордорӣ. Д., 1988, с. 163.
  
2. Ходжиев В. Дастархон. Д., 1992.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Орзуқ

thumb|Омодасозии орзуқ
**Орзуқ** — як навъ хӯриши нонӣ, ки аз орду тухм, равған ва каме шакар пухта мешавад. Орзуқ хӯриши хушхӯри идҳои суннатӣ ва ҷашни арӯсӣ ба шумор меравад.

Дар саросари кишвар фаъол аст.

## Нигаред
* Тунук (нон)

## Адабиёт
1.Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷики тоҷик. Ҷ. 3., Душанбе, 2016.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Анвои нону булка
Бичак

**Бичак**

Як навъи самбӯса, ки онро аз хамири суст омода карда, дар деги равған мепазанд. Бичак навъҳои гўштӣ, алафӣ ва картошкагӣ дорад. Дар Душанбе, Хуҷанд, Панҷакент  фаъол аст.  
 
## Нигаред
*Орзуқ

## Адабиёт
1.Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷики тоҷик. Ҷ. 3., Душанбе, 2016.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Анвои нону булка
Меҳрубон Алиева

**Меҳрубон Ориф қизи Алиева** (; ) — ходими давлатӣ ва ҷамъиятии озарбойҷон. Нахустин ноиби президенти Озарбойҷон аз 21 феврали соли 2017, ҳамсари президенти Озарбойҷон Илҳом Алиев.

Вакили Маҷлиси Миллии Озарбойҷон аз соли 2005, роҳбари гурӯҳи корӣ оид ба робитаи байнипарлумонии Озарбойҷону Фаронса, президенти Фонди Ҳайдар Алиев ва Фонди дӯстони фарҳанги Озарбойҷон, президенти Федератсияи гимнастикаи Озарбойҷон, сафири неиродаи ЮНЕСКО, СММ, ТКИ ва ИСЕСКО.

## Зиндагинома
Меҳрубон Пошоева 26 августи соли 1964 дар Боку таваллуд шудааст. Бобои падариаш, нависанда ва адабиётшиноси озарбойҷонӣ Мир-Ҷалол Пошоев зодаи Эрон буд. Падар — Ориф Пошоев, ректори Академияи авиатсияи миллӣ мебошад.

Бобои модариаш — Носир Имонгулиев рӯзноманигори маъруфи Озарбойҷон буд. Духтари ӯ, модари Меҳрубан Алиева, Аида Имонгулиева арабшинос мебошад, солҳои тӯлонӣ ба ҳайси директори Институти Шарқшиноси АИ Озарбойҷон кор кардааст.

## Таҳсилот
Дар соли 1982 Меҳрубан мактаби миёнаи № 23-и шаҳри Бокуро бо медали тило хатм кард. Худи ҳамон сол вай ба Донишкадаи давлатии тиббии Озарбойҷон дохил шуда, пасон омӯзишро дар аввалин донишкадаи тиббии Маскав ба номи И. М. Сеченов давом дод, ки бо дипломи сурх соли 1988 онро хатм намуд. Замони таҳсил дар муассисаи олии таълимӣ оиладор шуд ва ду фарзанд таваллуд кард.

## Оила
Меҳрубон Пошоева бо Илҳом Алиев 22 декабри соли 1983 оиладор шуд. Онҳо соҳиби ду духтар, Лайло (с.1985) ва Орзу (с.1987) ва як писар Ҳайдар (соли 1997) ҳастанд.

## Ҷоизаҳо ва эътироф
[thumb|300x300px|<center>Меҳрубон Алиева бо шавҳараш<br>
дар Паради бахшида ба 70-солагии Ғалаба.<br>
Маскав, 9 майи [соли 2015]]
* Салиби бузурги фармондеҳии ордени Хидмати Ҷумҳурии Полша
* Афсари ордени Легиони фахрӣ (2010)
* Ҷоизаи «Дили тило» (2007)
* Ҷоизаи байналмилалии «Caspian Energy Integration Award»
* Ҷоизаи СУТ «Барои хидматҳои истисноӣ дар ҳифз ва таҳкими саломатии модару кӯдак ва оила»
* «Медали Мотсарт»-и тило ЮНЕСКО (2010)
* Ҷоизаи байнидавлатии «Ситораи Иттиҳод»
* Унвони фахрии профессори Донишгоҳи тиббии ба номи И. М. Сеченов.
* Ордени «Барои хидматҳои шоиста дар назди вилояти Астрахан»
* «Hilal-e Pakistan» — ордени олии Покистон
* Ордени Ҳайдар Алиев

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Меҳрубон Алиева 
* Мусоҳибаи Меҳрубан Алиева
* Azerbaijans first lady. A role model for Muslim women. (The Washington Times)
* Расмҳои Меҳрубон Алиева 
* Сафири некирода

Гурӯҳ:Занон-сиёсатмадорони Озарбойҷон
Гурӯҳ:Бонувони аввали Ҷумҳурии Озарбойҷон
Гурӯҳ:Ҳамсарони президентҳо
Гурӯҳ:Вакилони парлумони Озарбойҷон
Гурӯҳ:Табибони Озарбойҷон
Бароҷ

**Барóҷ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирсаид Миршакари ноҳияи Роштқалъа. Аз Бароҷ то маркази ноҳия 5 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 211 нафар (2012), тоҷикон.

## Иқтисод
Бароҷ мактаби таҳсилоти ибтидоӣ ва бунгоҳи тиббӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри «Шобурҳон» обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Роштқалъа
Гурӯҳ:Ҷамоати  Мирсаид Миршакар
Рудолф Дизел

**Рудо́лф Кристиа́н Карл Ди́зел** (; 18 марти соли 1858, Париж — 29 сентябри 1913, Ла-Манш) — муҳандис ва иихтиръкори олмонӣ, офарандаи муҳаррики дизелӣ (1897).

## Зиндагинома
Рудолф Дизел дар Париж дар оилаи саҳифабанди китоб Теодор Дизел аз Аугсбург ва Элиз Штробел 18 марти соли 1858 таваллуд шудааст. Падари Рудолф, Теодор Дизел, муҳоҷири олмонӣ, молики устохонаи хурд дар Париж хурд буд. Вале соли 1870 бо зану писари 12-солааш Рудолф пойтахти Фаронсаро, ки дар замони ҷанги Франко-Прусс аз ҷониби нерӯҳои олмонӣ ишғол шуда буд, ба қасди Лондон тарк кард. То ба охир расидани ҷанги модар Рудолфи дувозадҳсоларо ба Аугсбург мефиристад, то бо холаву тағояш, Барбар ва Кристоф Барникел зиндагӣ кунад.

## Заметки

## Пайвандҳо
* 150 лет со дня рождения Рудольфа Дизеля
* Р.Дизель, Г.Тринклер — их роль в развитии двигателестроения / Наливайко В. С. 
* Таинственная смерть Рудольфа Дизеля — 100 великих загадок XX века 
* Двигатель Рудольфа Дизеля 
* Рудольф Дизель — человек и мотор / Екатерина Краснослободцева
* Рудольф Дизель — Биография и интересные факты из жизни

## Адабиёт
* 
*  
* 
* 

Гурӯҳ:Ихтироъкорон
Дороб (деҳа)

**Дорóб** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалаидашти ноҳияи Файзобод.

## Ҷуғрофиё
Аз деҳа то маркази ҷамоати деҳот 4 км, то маркази ноҳия 30 км, то шаҳри Душанбе 74 км; роҳ – асфалтпӯш. Аҳолиаш 80 нафар (ноябри 2016). Деҳа осиёби барқӣ, нуқтаи савдои хусусӣ ва муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ дорад. Хонандагон таҳсилро дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Дашти Марзо давом медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ, чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз чашмаҳои дараи Сӯфӣ Мирзо обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 2 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Аҳолиаш солҳои 50 садаи XX ба ноҳияи Ҷайҳун (собиқ Қумсангир) муҳоҷир шуда, деҳа камодам монда буд. Як қисми аҳолӣ солҳои 90 садаи XX ба деҳа баргашта онро аз нав обод карданд.

## Ҳамчунин нигаред
* Доробӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — Душанбе, 2011. СИЭМТ, — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

## Сарчашма

Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Бозори Сиёб

**Бозори Сиёб** (ӯзб. *Siyob bozori*) — бузургтарин ва кӯҳнатарин бозори шаҳри Самарқанд (Ӯзбекистон). Ин бозор на танҳо бузургтарин ва кӯҳнатарин бозори Самарқанд, балки яке аз бузургтарин ва кӯҳнатарин бозорҳои Ӯзбекистон ва Осиёи Миёна мебошад. Майдони бозор беш аз 7 гектарро ташкил мекунад. Бозори Сиёб яке аз машҳуртарин (ҳам барои сокинон ва ҳам барои меҳмонони ин шаҳр) ҷойҳои Самарқанд аст.

Номи бозори Сиёб аз номи дарёи Сиёб гирифта шудааст. Дарёи Сиёб дар назди ин бозор мегузарад. Бозори Сиёб дар маркази шаҳри Самарқанд, ба кӯчаҳои Тошканд ва Шоҳи Зинда қарор дорад. Дар атрофи бозори Сиёб машҳуртарин обидаҳои Самарқанд қарор дорад. Ин обидаҳо: масҷиди Биби-Хонум, мақбараи Биби-Хонум, масҷиди Ҳазрати Хизр, ансамбли мақбараҳои Шоҳи Зинда, бозори Чорсу, майдони ва ансамбли Регистон.

Дар бозори Сиёб мол гуногун фурӯхта мешавад. Аз сабзавоту мева, шириниҳо, таому хӯрок, нон, ашёҳои рӯзғор, армуғон, то сарулибосу пойафзол. Ба таркиби бозори Сиёб ҳамчунин супермаркети «Сиёб» ва маркази савдоии «Шодиёна» қарор дорад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Самарқанд
Гурӯҳ:Бозорҳои Самарқанд
Дафни Кин

**Дафни Кин** (ном ҳангоми таваллуд **Дафни Кин Фернандес**) — ҳунарпешаи англису-испанӣ, ки бештар бо нақша Аняи «Ани» Оливер Круз дар силсила филми телевизионии «Гурезаҳо» ва ҷаҳишёфта Лора Кинни (Икс-23) дар филми «Логан» машҳур аст.

## Зиндагинома
Дафна Кин духтари ҳунарманди британӣ Вилл Кин ва ҳунармпешаи испанӣ, режиссёри театр ва нависанда Мария Фернандес Ачи мебошад. Бобокалонаш  Эдвард Керзон, 6-ум Эрл Хоу.

Кин нақши аввалашро соли 2014 ҳамроҳ бо падараш дар силсила филми телевизионии «Гурезаҳо», дар нақши Ана «Ани» Крус Оливер бозидааст.

Кин  дар филми абарқаҳрамонии «Логан» бо Хю Ҷекман дар нақши ҷаҳишёфта (мутант) Лора Кинни (Икс-23) бозидааст.

## Филмнома

## Ҷоизаҳо ва номинатсияҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* (англ.) дар сайти Internet Movie Database

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои телевизиони Англия
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои телевизиони Испания
Гурӯҳ:Кӯдак-ҳунармандони Испания
Гурӯҳ:Кӯдак-ҳунармандони Англия
Назокат Ғафурова

**Назокат Ғафурова** (20 марти 1919, Конибодом) — доктори илмҳои таърих, профессор, ходими ҳизбӣ.

## Зиндагинома
Назокат Ғафурова 20 марти соли 1919 дар шаҳри Конибодом ба дунё омадааст. Баъд аз хатми мактаби миёна солҳои 1934—1939 дар омӯзишгоҳи педагогии ш. Конибодом таҳсил кардааст. Соли 1939 ба Донинишкадаи тоҷикии педагогии шаҳри Тошканд дохил шуда то соли 1941 таҳсил намудааст. Солҳои 1941—1943 ҳамчун муаллима ва мудири шуъбаи таълимии мактаб, аз соли 1944 методисти шуъбаи маорифи ш. Конибодом фаъолият намудааст. Сипас, Назокат Ғафурова ба фаъолияти ҳизбӣ даъват гардида солҳои 1944—1957 дар Комитети Душанбегии ҲК ҶШС Тоҷикистон дар вазифаҳои гуногуни ҳизбӣ хидмат кардааст. Солҳои 1957—1964 ӯ дар дастгоҳи ҷумҳуриявии КМ ҲК ҶШС Тоҷикистон дар ба сифати лектор ва инструктори шуъба фаъолият намудааст. Ҳамчунин, дар қатори фаъолияти ҳизбӣ Н. Гафурова таҳсилоташро дар Мактаби олии ҳизбӣ (1950) ва Академияи илмҳои ҷомеашиносии КМ КПСС (1963) давом дода ба охир расонидааст. Соли 1963 ӯ дар Академияи илмҳои ҷомеашиносии КМ КПСС рисолаи номзадиашро дифоъ намуда соҳиби дараҷаи илмӣ шудааст. Дар аспирантураи ДДТ ба номи В. И. Ленин дар аспирантураи шуъбаи ғоибона с 1957—1961 маълумоти илмиашро сайқал додааст. Солҳои 1964—1970 Н. Гафурова дар Донишкадаи политехникии Тоҷикистон ба сифати дотсенти кафедраи таърихи КПСС ба донишҷӯён дарс додааст. Баъд аз дифои рисолаи докторӣ аз соли 1970 ҳамчун профессори кафедраи таърихи КПСС Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин фаъолияташро давом додааст. Зери қалами профессор, доктори илмҳои таърих Назокат Ғафурова 22 рисолаву китобҳо доир ба таъриху фаъолияти ҲК ҶШС Тоҷикистон ва зиёда аз 80 мақолаҳои дигар таълиф шудааст.
Ӯ бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон», Ифтихорномаҳои Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва соҳавӣ қадрдонӣ шудааст. Назокат Ғафурова 9 августи соли 1994 аз олам чашм пӯшидааст.

## Ҷоизаҳо
* «Муаллими хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон»
* Ифтихорномаҳои Шӯрои Олии  ҶШС Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муаллими шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон
Талъат Нӯъмонов

**Талъат Нӯъмонов** (тав.12 сентябри 1962, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — номзади илмҳои техникӣ (1996).

## Зиндагинома
Талъат Нӯъмонов 12 сентябри соли 1962 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Фарзанди академик Эшонқул Нӯъмонов. Дар факултети энергетикии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М.Осимӣ таҳсил кардааст (1979—1984).

## Фаъолияти корӣ
Муҳандиси Институти тадқиқотии астрофизикаки АИ Тоҷикистон (1984—1986), корманди хурди илмии шуъбаи тадқиқотӣ- илмии энергетикаи Тоҷикистон дар назди Вазорати энергетикаи СССР (1986—1987), ассисистенти кафедраи ҳаракатдиҳандаҳои автоматикунонидашудаи электрикӣ ва мошинҳои электронии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М.Осимӣ (1987—1990). Аспиранти Институти энергетикаи Москва (1990—1991), менеҷери шуъбаи таъминоти ҶСП «Savva Car Land» (1994—1996). С. 1996 дар Институти энергетикаи Москва рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Оператори ҶДММ «Telecom Technology LTD» (1997—1998), оператори мошинҳои ҳисоббарорӣ, менеҷери шуъбаи «Почтаи электрони»-и Ташкилоти байналмилалии САДА (Агентии рушди Осиёи Миёна, 1998—2005). ҳамоҳангсози барномаҳои тренингии лоиҳаи «Интернет барои рушд»-и Фонди ҷамъиятии «Ташаббуси шаҳрвандии сиёсати Интернет» (2005—2006). Аз соли 2006 — роҳбари Ташкилоти ҷамъиятии «Маркази технологияҳои иттилоотӣ ва коммуникатсионӣ». Зимни фаъолияти асосӣ ҳамзамон дар лоиҳаҳои ҷумҳуриявӣ ба мутахассисони соҳаи автоматиконии системаҳои идораи ҳаракатдиҳандаҳои электронӣ ва технологияҳои иттилоотӣ ва коммуникатсионӣ таълим медиҳад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Шӯлаи испалоқ

**Шӯлаи испалоқ** — хӯроки анъанавии тоҷикон. Як навъи таоми сабуки баҳорӣ, бо гиёҳи испалоқ (исфаноҷ), об ва биринҷ таҳия шуда, онро бо чакка истеъмол мекунанд. Дар вилояти Хатлон, водии Ҳисор
фаъол аст.

## Нигаред
* Ширшула

## Адабиёт
1.Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷики тоҷик. Ҷ. 3., Душанбе, 2016.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Ӯзбекистон

Дар феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Ӯзбекистон 4 номгуй (дар соли 2016) дар феҳристи асосӣ сабт шудааст. Инчунин боз номзадии 31 номгўй ёдгориҳои таърихии Ӯзбекистон  ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудаанд.

## Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО

## Номзадҳо барои воирд намудан ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО

## Эзоҳ

## Пайнавиштҳои беруна
* Список всемирного наследия ЮНЕСКО в Узбекистане

Гурӯҳ:Феҳрист:Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Таърихи Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Фарҳанги Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии Ӯзбекистон
Гурӯҳ:ЮНЕСКО
Ширшула

**Ширшула**, шулаи ба шир, ширбиринҷ

Хӯроки анъанавии тоҷикон. Таоми маъмулии субҳона ва сабукхӯру хушҳазм мебошад. Он аз биринҷ, об, намак ва шир тайёр карда мешавад. Дар вақти истеъмол ба болои коса як қошуқӣ равғани зард ҳамроҳ мекунанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.  
## Нигаред
*Чолоб

## Адабиёт
1. Ширшула // Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. Д., 1988, с. 212.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Таомҳо аз маҳсулоти шир
Лӯбиёшӯрбо

**Лӯбиёшӯрбо**

Хӯроки анъанавии тоҷикон. Як навъе аз шӯрбо, ки бо махсус бо лӯбиё сурх, гӯшт ва пиёзу картошка пухта мешавад. Ба лӯбиёшӯрбои тайёршуда мувофиқи табъ чакка ва сабзаҷоти резашуда илова мекунанд. Дар саросари кишвар фаъол аст. 
 
## Нигаред
* Бичак

## Адабиёт
1.Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷики тоҷик. Ҷ. 2., Душанбе, 2016.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Роман (шаҳр)

**Роман** () — яке аз шаҳрҳои вилояти Нямтс, Руминия аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Руминия
Кадулафка

**Кадулафка** - хӯроки анъанавии тоҷикон. Таоми анъанавии осонпаз ва осонҳазм мебошад. Онро аз каду, пиёз, намак ва об дар дег ҷўшонида тайёр мекунанд. Дар водии Ҳисор фаъол аст.
 
## Нигаред
*Шӯълаи Испалоқ

## Адабиёт
1.Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷики тоҷик. Ҷ. 3., Душанбе, 2016.
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Таомҳои кадугин
Чолоб

**Чолоб** — хӯроки анъанавии тоҷикон. Таоми сабуки тобистона, ки аз чакка, об, намак, гашнич, бодиринг, помидор, қаламфур ва баъзе адвиёти дигар таҳия мешавад. Чаккаро об карда, намак меандозанд ва ба он сабзавоти мазкурро реза карда меандозанд ва дар шакли сард онро истеъмол мекунанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Чолоб // Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. Д., 1988, с. 205.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Маҳсулоти ширӣ
Гурӯҳ:Таомҳо аз маҳсулоти шир
Амирҷон Сабурӣ

**Амирҷон Сабурӣ** (; ) — овозхон, оҳангсоз ва таронасози аҳли Афғонистон аст.

Таронаҳои ӯ бештар ба забони форсии дарӣ аст. Вай дар Конодо сукунат доштааст ва акнун дар Узбакистон зиндагӣ мекунад.

Амирҷон Сабурӣ таснифҳои ағлаб оҳангҳояшро низ худаш сохтааст ва ҳамчунин таснифҳои бисёре аз оҳангҳоеро, ки барои дигарон сохта низ аз сурудаҳои худ ӯст.

## Зиндагинома
Асмирҷон Сабурӣ мутаваллиди шаҳристони Адраскани вилояти Ҳироти Афғонистон мебошад. Сабурӣ аз шонздаҳсолагӣ ба ҳунар овозхонӣ рӯй овард ва барои аввалин бор ҷашнвораи оҳангҳои миллӣ ва маҳаллӣ дар Кобул оҳанге ба номи «Духтари ҳирӣ»-ро хонд, ки бо истиқболи зиёде рӯбарӯ шуд ва мақоми дувумро ба даст овард ва ӯ пас аз он ин оҳангро дар Родиюи Афғонистон забт кард.

Сабурӣ дар соли 1360 оркестри мусиқӣ ба номи «Гули сурх» ташкил дод, ки дар он ҳунармандоне чун Ваҷиҳа ва Фарид Растгор, Ҳафиз Висол, Маҳмуд Комин, Кабир Матин, Шариф Соҳил, Наим ва дигарон бо ӯ буданд.

Амирҷон Сабурӣ дар кори худ як вақфаи тӯлонӣ дошт, аммо дар соли 2005 ба олбуми «Зиндагӣ ҳамин аст» бозгашт. Дар бораи ӯ мустанаде ба номи «Хоби талоӣ» вуҷуд дорад.

Амирҷон Сабурӣ дар сол 1976 издивоҷ намуда ва се писар ба номҳои Алӣ Сино, Илёс ва Аҷмал ва як духтар дорад.[6] Сабурӣ пас аз шонздаҳ соли зиндагӣ дар хориҷ аз кишвар, сафарҳое ба Афғонистон доштааст.

## Оҳангшиносӣ
;Албуми «Зиндагӣ ҳамин аст»
* Зиндагӣ ҳамин аст
* Шаби ялдо
* Кӯҳ ба кӯҳ намерасад
* Нуқл ва сандалӣ
* Аввали ишқ
* Ҳавои ёр
* Остини куҳна
* Баргардам ба Ҳирот
* Шаҳр холӣ
* Дили ту аз мо хабар надорад
* Ҷудоӣ
;Албуми дуюм
* Қафасҳои тилоӣ
;Дигар сурудҳо:
* Шаҳри хуршед
* Ҳомӣ
* Сикаи тило

## Эзоҳ
Роман

**Роман** () — яке аз намудҳои эпикии такявии адабиёти бадеист, ки ҷараёни мураккаби ҳаёт, доираи васеи воқеа ва ҳодисаҳои зиндагиро дар тараққиёти онҳо акс кунонидааст. Манзараи ҳаёти инсонӣ дар роман ба таври мураккаб ва ҳарҷониба дар бар гирифта шудааст. Дар роман нисбат ба повест ва ҳикоя тақдири ба ҳам печидаи персонажҳои зиёде тасвир ёфтааст. Роҳи инкишофи ҳаёти инсонӣ, тақдир ва манфиатҳои ӯ дар роман ҳамин тавр тасвир меёбад, ки дар он характерҳо ва пояҳо — давраҳои ҳаёти вай бо рангорангияш ба эътибор гирbфта мешавад.

Роман (жанри маъруфи ҷинси ҳамоса (эпикӣ) мебошад ва аз дигар жанрҳои ҳамосӣ, чун қисса, достон, ёддошт, ҳикоя, новелла, афсона фарқ мекунад. Роман асосан ба наср ва баъзан ба назм навишта шуда, дорои имкониятҳои васеи тасвир мебошад. Замону макон дар роман васеъ ва пурвусъат мебошад ва воқеаҳо дар чанд маҳал рӯй медиҳанд.

## Таърих
Пайдоиш ва Роман ҳамчун истилоҳи адабӣ дар Аврупои асрҳои инкишофи миёна пайдо шуда бошад ҳам, таърихи қадим ва бой роман дорад. Асарҳои ба роман монандро дар адабиёти қадими Юнон ҳиндустон, Чин, Япония пайдо кардан мумкин аст. Пайдоиши романро дар адабиёти форсу тоҷик ба асрҳои 4—5 мелодӣ («Корномаи Ардашери Бобакон») нисбат додаанд. Асарҳои машҳури
асримиёнагӣ, аз xумла «Абӯмуслимнома», «Доробнома», «Самаки айёр», «Қиссаи Амир ҳамза», «Замчинома», «Баҳром ва Гуландом», «Саргузашти ҳотами Той», «Чор дарвеш»-ро, ки ба талаботи асосии жанри мазкур ҷавоб дода метавонанд, роман номидан мумкин аст. Дар адабиёти давраи нави тоҷик роман дар асоси анъанаҳои насри бадеии гузаштаи тоҷик ва адабиёти русу халқҳои дигари олам инкишоф ёфт. Нахустин романи адабиёти давраи нави тоҷик «Дохунда» мебошад, ки ба қалами Садриддини Айнӣ тааллуқ дорад. Баъдҳо наслҳои гуногуни нависандагон ба таълифи роман рӯ оварда, ба комёбиҳо ноил гардидаанд.

Навъҳои Роман дар ҷараёни таърихи пайдоиш, ташаккул ва такомули роман худ аз ҷиҳати мавзeъ ва услуби баён беш аз пеш васеъ ва доманадор гардида, паҳлуҳои гуногуни зиндагию фаъолияти xомеаи инсониро фаро гирифт. Вобаста ба ҳамин роман ба навъҳои гуногун тақсим шудааст, ки маъмултаринашон инҳо мебошанд: романи иxтимоию оилавӣ, романи фалсафӣ, романи таърихӣ, романи таърихию инқилобӣ, романи тарҷумаиҳолӣ, романи асотирӣ, романи моxароӣ, романи ҳаxвӣ ва ғайра. Дар адабиёти давраи нави тоҷик романҳои иҷтимоиву оилавӣ, таърихӣ, таърихию инқилобӣ, тарҷумаиҳолӣ ва саргузаштӣ бештар мушоҳида мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Худойназар Асозода, Аламхон Кӯчаров. Адабиёти тоҷик. (давраи нав) — Душанбе, 2006. — С. 39-41

Гурӯҳ:Жанрҳои адабиёт
Ҷон Тайлер

**Ҷо́н Та́йлер** (, 29 марти соли 1790, шаҳристони Чарлз-Сити, иёлати Вирҷиния — 18 январи соли 1862, Ричмонд, иёлати Вирҷиния) — даҳумин президенти ИМА (1841—1845). Тайлер нахустин президент мебошад, ба вазифа на ба таври интихобот, балки ҳамчун ноиби президент баъд аз марги президенти амалкунанда омадааст.

## Зиндагинома

### Оила ва хурдсолӣ
Ҷон Тайлер 29 марти соли 1790 дар ИМА, иёлати Вирҷиния таваллуд шудааст. Кӯдакии ӯ аз он тираву тор буд, ки дар синни ҳафтсолагӣ модарашро аз даст дод. Зеро оилаи Ҷон ба ҷамъияти баланд мансуб буд (падараш дӯсти Томас Ҷефферсон буд), ӯ маълумоти хеле хуб гирифта буд. Маълумоташ – ҳуқуқшинос.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тайлер, Джон // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890—1907.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Президентҳои ИМА
ТВ Ҷаҳоннамо

**Ҷаҳоннамо** () — шабакаи телевизиони иттилоотӣ ва ҷамъиятию давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ба агентии иттилоотӣ ва муассисаи давлатии «Ҷаҳоннамо» шомил мешавад.

## Таъсис
Муассисаи давлатии «Ҷаҳоннамо» бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 546 аз 31 октябри соли 2008 таъсис ёфтааст. Пахши шабакаи телевизионӣ 5 ноябри соли 2008 оғоз гардид. Сараввал минтақаи шабакаи телевизионӣ 60 % қаламрави Тоҷикистон (асосан ғарби кишвар)-ро фаро мегирифт. Баъдан шабака паҳншавиро тавассути моҳвораи нав оғоз намуд, ки пахши телевизион, дар саросари ҷаҳон таъмин карда мешавад.

## Барномаҳо
* Аз ҳар гӯшаи ҷаҳон
* Асрори табиат
* Аз рӯзгори ситораҳо
* Асрори коинот
* Дидбон
* Дарду дармон
* Матбуоти ҷаҳон
* (МАО)-аз олами ҳайвонот
* Навиди илму технология
* Ногаҳон
* Нақлиёт
* Ориёӣ
* Оё медонед?
* Рӯйдодҳо ва расонаҳо
* Синамо
* Сӯҳбати рӯз
* Тоҷикистон аз чашми дигарон
* Тақвими рӯз
* Тафсири рӯз
* Тандурустӣ
* Ҳуқуқи шумо
* Ҳамқадам бо замон
* Ҷӯянда
* Ҷаҳони муосир

## Online-tv
дар сомонаи teleradiocom.tj 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шабакаи телевизионӣ
* Пахши онлайн шабакаи телевизионӣ

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии русизабон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии инглисизабон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2008 дар Тоҷикистон
ТВ Синамо

**Синамо** — шабакаи телевизионии давлатӣ, умумимиллии Тоҷикистон. Пахши шабакаи телевизионӣ аз 1 марти соли 2016, дар тамоми қаламрави Тоҷикистон аст идома дорад. Дар кишварҳои дигар шабакаи телевизионӣ  тавассути телевизиони ноқилӣ ва интернет дастрас аст.

Мақсад ва вазифаҳои асосии телевизиони «Синамо»: Таъмини аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо филмҳои гуногунжанри миллӣ, паҳнкунӣ ва намоиши филмҳо, нигоҳдорӣ ва инкишофи заминаи моддию техникии кино, гузаронидани кинофестивалҳо. Иштирок дар кинофестивалҳо ва дигар чорабиниҳои байналмилалии киноматографистон, тайёр намудани мутахассисони соҳа. Муассисаи давлатии телевизиони «Синамо» ҳамчунин ҷиҳати рушди минбаъдаи кинои миллӣ, ташаккули талаботи аҳолӣ ба кино, бедор кардани шавқи устувор ба ин намуди санъат, фароҳам овардани шароити зарурии моддию техникӣ барои баланд бардоштани самаранокии кори тарбиявӣ чорабиниҳои мушаххасро амалӣ хоҳал гардонд.

Эфири шабакаро филмҳои гуногунжанр, чӣ хориҷӣ ва ҳам истеҳсоли Тоҷикистон  ташкил медиҳанд. Забони асосии шабакаи телевизионӣ — тоҷикӣ, як қисми филмҳо ҳамчунин ба забони русӣ намоиш дода мешаванд.

Дар телевизиони «Синамо» чор шуъбаи эҷодӣ — шуъбаи барномаҳои иттилоотию таҳлилӣ, шуъбаи филмҳои миллӣ, шуъбаи филмҳои тасвирӣ, шуъбаи филмҳои хориҷӣ ва дубляж таъсис дода шуд. Яке аз вазифаҳои оинномавии телевизион таҳия ва дубляжи филмҳои гуногунжанр аст ва дар сеткаи пахши барномаҳо низ ба ин самти фаъолияти муассиса афзалият дода шудааст.

Нахустин Директори Муассисаи давлатии телевизиони «Синамо» — Набӣ Набизода (аз 28 ноябри 2015 то 18 июли 2024) буд.

Аз 18 июли соли 2024 то ба ҳол, бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Шодизода Муфарраҳ роҳбарии ин шабакаро бар дӯш дорад.

Шумораи умумии бинандагони шабакаи телевизионӣ тақрибан 20 миллион нафарро ташкил медиҳанд. Аз онҳо қариб 9 миллион нафар ба Тоҷикистон рост меояд, боқимонда бинандагони шабакаи телевизионӣ дар Афғонистон, Ӯзбекистон, Эрон, Русия, кишварҳои Иттиҳоди Аврупо ва ИМА зиндагӣ мекунанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳи беруна
* sinamo.tv — Сомонаи расмии шабакаи телевизион  
* К запуску новых таджикских телеканалов: Немного о том, что вещает таджикское государство. 
* В том числе на русском

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии русизабон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2016 дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2016
Вилям Ҳаррисон

**Ви́лям Ҳе́нри Ҳа́ррисон** (, 9 феврали соли 1773, Шаҳристони Чарлз Сити, колонияи Вирҷиния, Амрикои Бритониёӣ — 4 апрели соли 1841, Вашингтон) — фармондеҳи низомии амрико, сиёсатмадор ва нуҳум президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико (аз 4 март то 4 апрели соли 1841). Ҳаррисон муддати хеле кӯтоҳ, байни ҳамаи президентҳои ИМА дар сари вазифа буд —  ӯ як моҳ пас аз қабули савганд мемирад.

## Ҷавонӣ ва маснади низомӣ
[left|thumb|250x250px|Муҷассамаи Ҳаррисон дар иёлати [Оҳаё|Оҳайо]]
Ҳариссон охирин президенте буд, ки то замони Ҷанг барои истиқлол ба дунё омада ва дар тобеияти Бритониё қарор дошт. Падари Вилям, Бинҷомин Ҳаррисон буд заминдори вирҷиниёӣ буд, дар сиёсати Амрико фаъолона ширкат меварзид. Аз ҷумла, ӯ Эъломияи истиқлоли соли 1776 ба имзо расонид, ва дар солҳои 1781—1784 губернатори иёлати худ буд.

Худи Вилям Ҳенри аз соли 1791 хидмат дар артиш, вай дар марз бо ҳиндуёни маҳалии Амрико ҷангида, ва адъюнанти генерал Вэйн буд. Ӯ дар ҷанги Огайо соли 1795 иштирико намудааст.

Дар соли 1798 ба истеъфо баромада ва сиёсат машғул мешавад. Аввалин губернатори Қаламрави Индиана буд (1800—1813).

## Президентӣ
Ҳариссон ба вазифа соли 1841 дар синни 68-солагӣ омад, сулҳӯрдатарин интихобшудаҳо ба мансаби президентӣ (дар муҳлати аввал), танҳо Роналд Рейгани 69-сола дар соли 1980, ва Доналд Трампи 70-сола дар соли 2016 буданд.

Ҳаррисон аз ҳамаи президентҳои дигар камтар сарвари давлати Амрико монд: 30 рӯз 12 соат ва 30 дақиқа. Ӯ аввалин президенте буд, ки дар ҳангоми вазифа даргузашт. Қиссае вуҷуд дорад, ки марги Ҳаррисон дар мансаби президент меваи «Текумсеи лаънатӣ» буд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Гаррисон, Генри // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890—1907.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Президентҳои ИМА
ТВ Футбол (Тоҷикистон)

**«Футбол»** — шабакаи телевизионии умумимиллии футболи Тоҷикистон, мансуб ба Федератсияи футболи Тоҷикистон, ки аз 21 феврали соли 2017 дар тамоми қаламрави Тоҷикистон, дар возеҳияти баланд, HD шабонарӯзӣ пахш мешавад.

Забони асосии шабакаи телевизионӣ — забони тоҷикӣ, ҳамчунин қисме аз барномаҳояш бо забони русӣ бурда мешавад.

## Таъсис
Дар бораи шабакаи телевизионии футбол дар Тоҷикистон ҳанӯз соли 2015 гуфта буданд. Дар моҳи январи соли 2017 дар ВАО маълумот дар бораи дар оянда кушодани шабакаи телевизионии «Футбол» дар формати HD пайдо шуд. Асосгузори шабакаи телевизионӣ Федератсияи футболи Тоҷикистон мебошад. Шабакаи телевизионӣ дар режими озмоишӣ ҳамагӣ чанд рӯз пеш аз ифтитоҳи расмии 21 феврали соли 2017 аз тарафи президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ оғоз шуд.

Шабакаи телевизионии «Футбол» на фақат вохӯриҳои дастаҳои мунтахаби Тоҷикистон, бозиҳои лигаи олӣ ва аввали Футболи Тоҷикистон, балки чемпионатҳо ва мусобиқаҳое, ки таҳти васояти Конфедератсияи Футболи Осиё - Лигаи Қаҳрамонҳо ва Ҷоми Конфедератсияи Футболи Осиё, чемпионатҳои миллии кишварҳои Осиёро инъикос мекунад. Дар шабакаи телевизионии "Футбол" бозиҳои шавқовару мафтункунандаи Лигаи Қаҳрамонҳо ва Лигаи Урупо, Премер-лигаи Англия, Ла лигаи Испания, бозиҳои "Серия А"-и чемпионати Италия, Бундеслигаи Олмон, Лигаи аввали футболи Фаронса, Ҷоми Амрико Сентенарио, ҳамчунин вохӯриҳои марказии дигар кишварҳои урупоӣ бо сифати баланд пахш мегарданд. Дар эфири шабакаи нави телевизиони махсусгардонидашудаи футбол, инчунин барномаҳои ҳирфавӣ оид ба чеҳраҳои намоёни ин намуди варзиш, ситораҳои собиқа ва тозазуҳури футбол, аз таърих ва фаъолияти тиму бошгоҳҳои алоҳида, қаҳрамонҳои ҷаҳон ва дастаҳои мунтахаби маъруфи олам таҳия ва намоиш дода мешаванд.

## Ҳамчунин нигаред
* Варзиш ТВ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии русизабон
Рӯзи байналмилалии табиати ёбоӣ

**Рӯзи байналмилалии табиати ёбоӣ**
alt=Рӯнамои Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|thumb|Рӯнамои Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон (Нашри дуюм) 
thumb|Тазарви тоҷикӣ. Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон, С. 169
## Таърих
Қарори таҷлили Рӯзи байналмилалии табиати ёбоӣ 20 декабри соли 2013 дар ҷаласаи 68-уми Ассамблеяи Генералии Созмони Милали Муттаҳид  қабул шудааст. Пеш аз ин 20 декабри соли 1973 Конвенсия оид ба савдои байналмилалии намудҳои ҳайвоноти ваҳшӣ ва набототи ёбоии зери хатари нобудшавӣ қарордошта (Конвенсияи СИТЕС) қабул шудааст, ки иштирокдорони он 180 давлати дунё мебошанд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Конвенсия оид ба савдои байналмилалии намудҳои ҳайвоноти ваҳшӣ ва набототи ёбоии зери хатари нобудшавӣ қарордошта (Конвенсияи СИТЕС) 24 июни соли 2015 бо Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №112 ҳамроҳ шудаст.

Собиқ Котиби Генералии Созмони Милали Муттаҳид Пан Ги Мун 20 декабри соли 2013 дар паёми худ чунин гуфт: «Дар рӯзи байналмилали табиати ёбоӣ аз ҳамаи шаҳрвандон, ширкатҳо ва ҳукуматҳо даъват мекунам, ки нақши худро дар муҳофизати ҳайвонот ва рустаниҳои ёбоӣ, ки дар дунё мавҷуданд, гузоранд. Амали ҳар яки мо тақдири табиати ёбоии ҷаҳонро муайян мекунад. Ояндаи табиати ёбоӣ дар дасти мост».

Рӯзи байналмилалии табиати ёбоӣ имконият медиҳад, ки ба гуногуншаклӣ  ва зебоии нишонаи ҳайвонот ва набототи ёбоӣ диққат дода шавад. Инчунин ин рӯз барои баланд бардоштани маълумотнокии одамон оид ба аҷоиботи фаъолияти ҳифзи табиат мусоидат мекунад.  Ба ғайр аз ин, Рӯзи ҷаҳонии табиати ёбоӣ моро аз зарурати тақвият бахшидани мубориза бо ҷиноятҳое, ки ба ин табиат марбутанд, хотиррасон мекунад. Он дорои натиҷаҳои дурударози иқтисодӣ, муҳитизистӣ ва ҷамъиятӣ мебошад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон дорои намудҳои гуногуни ҳайвонот ва рустаниҳо мебошад. То ба имрӯз аз ҷониби олимон ва мутахассисон зиёда аз 13 000 намуди ҳайвонот ва беш аз 4500 намуди рустаниҳои гулдор муайян карда шудааст. Вобаста ба ин баҳри пешгирии шикори ғайриқонунӣ ва ҳифзи олами ҳайвонот «Китоби сурх»-и Тоҷикистон соли 2016 дар таҳрири нав ба нашр расид, ки ба он 162 намуди ҳайвонот ва 226 намуди рустаниҳои нодир дохил гардидаанд. Дар нашри дуюми  «Китоби сурх»-и  Ҷумҳурии Тоҷикистон  222 намуди ҳайвонот ва 267 намуди рустаниҳои нодир дохил шудаанд.

## Маълумот
Конвенсия оид ба савдои байналмилалии намудҳои ҳайвоноти ваҳшӣ ва набототи ёбоии зери хатари нобудшавӣ қарордошта (Конвенсияи СИТЕС) аз 25 модда иборат буда, он ба андешидани тадбирҳои қатъӣ оид ба назорат, маҳдудияти савдо, пешгирии ҷойивазнамоии ғайриқонунии байналмилалӣ ва интиқоли намудҳои ҳайвоноту набототи зери хатари нобудшавӣ қарордошта тавассути сарҳади гумрукии кишварҳо танҳо бо тартиби мувофиқашудаи байналмилалӣ равона карда шудааст.
## Адабиёт
* Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон : Олами ноботот ва ҳайвонот / Ш. Курбонов, А. Тошев. — нашри 2-юм. — Душанбе : Дониш, 2015. — 535 с. — ISBN 978-9975-45-07-7.
* Красная книга Таджикской ССР : Редкие и находящиеся под угрозой исчезновения виды животных и растений / А.И. Соков. — Душанбе : Дониш, 1988. — 336 с.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Идҳои байналмилалӣ
Гурӯҳ:Китобҳои сурх