Бемориҳои трансмиссивӣ

**Бемориҳои трансмиссивӣ** ( «гузаронидан ба дигарон») — бемориҳои сироятӣ, ки ангезандаҳои онҳо тавассути буғумпойҳои хунхор (ҳашарот ва канаҳо) интиқол меёбанд.

Бемориҳои трансмиссивӣ зиёда аз 200 шакли нозологиро дар бар мегиранд, ки аз ҷониби вирусҳо, бактерияҳо, риккетсияҳо, простейшиеҳо ва гелминтҳо ба вуҷуд меоянд. Қисми онҳо танҳо бо ёрии интиқолдиҳандагони хунхор мегузаранд (бемориҳои трансмиссивии облигатӣ, масалан доманаи сироятӣ, вараҷа ва ғайра), қисми дигар бо роҳҳои гуногун, аз ҷумла трансмиссивӣ низ (масалан, туляремия, ки сироятёбӣ ҳангоми неши хомӯшакҳо ва канаҳо, инчунин ҳангоми буриши пӯст дар ҷараёни гирифтани пӯсти ҳайвоноти бемор ба амал меояд).

## Интиқолдиҳандагон

Дар интиқоли ангезандаҳои бемориҳои трансмиссивӣ интиқолдиҳандагони махсус (спесификӣ) ва механикӣ иштирок мекунанд.

Дар интиқолдиҳандагони махсус ангезанда ё афзоиш ёфта, ҷамъ мешавад (масалан, вирусҳо дар бадани канаҳо), ё то марҳалаи инвазиони пухта мерасад (масалан, кирминаҳои филярияҳо дар хомӯшакҳо, магасҳо ва плазмодияҳои вараҷа дар бадани хомӯшакҳо). Ҳам афзоиш ва ҳам инкишофи ангезандаҳо дар бадани интиқолдиҳандагони махсус танҳо дар ҳарорати ба қадри кофӣ баланд ва дақиқ муайяншуда барои ҳар як ҷуфти паразит — интиқолдиҳанда ба амал омада метавонад. Масалан, афзоиши ҷинсии ангезандаи вараҷаи серӯза дар ҳарорати 20&nbsp;°C 19 рӯз ва дар ҳарорати 30&nbsp;°C 6½ рӯз давом мекунад ва танҳо пас аз ин дар ғадудҳои оби даҳони интиқолдиҳанда марҳалаи инвазионии паразит — спорозоит пайдо мешавад.

Дар организми интиқолдиҳандагони механикӣ ангезандаҳо инкишоф намеёбанд ва афзоиш намекунанд. Ангезандае, ки ба хартумча, рӯда ё сатҳи бадани интиқолдиҳандаи механикӣ афтодааст, бевосита (ҳангоми неш) ё бо роҳи олуда кардани захмҳо, пардаҳои луобии соҳиб ё маҳсулоти хӯрокворӣ интиқол меёбад. Паҳншудатарин интиқолдиҳандагони механикӣ магасҳои оилаи Muscidae мебошанд, ки ҳамчун интиқолдиҳандагони вирусҳо, бактерияҳо, соддатаринҳо ва гельминтҳо маълуманд.

## Тавсифи интиқолдиҳанда ва механизми интиқоли ангезанда

Буғумпойҳо хунро бевосита аз капилляри сӯрохшуда (хомӯшакҳо) ё аз гематомае, ки дар бофтаҳо дар натиҷаи канда шудани капиллярҳо бо дастгоҳи бурандаю сӯзанда ба вуҷуд меояд (магаси тсетсе, канаҳо), мегиранд. Неши членистонони бо ворид кардани оби даҳон ба захм ҳамроҳӣ мекунад, ки лахташавии хунро пешгирӣ мекунад. Оби даҳони бисёр канаҳо хосияти анестетикӣ (беҳискунанда) дорад, ки ба шарофати он раванди часпидани кана ба пӯсти инсон ва хунхорӣ бедард мегузарад. Оби даҳони шапушҳо, магасҳо ва хомӯшакҳо бошад, ки ҳангоми неш ба пӯст меафтад, хориши сахт ва тағйироти патологиро дар пӯст ба вуҷуд меорад.
## Минтақаи паҳншавӣ ва хусусиятҳои эпидемиология

Ареали бемориҳои трансмиссивӣ аз ҳудуди минтақаи паҳншавии соҳибони ангезанда берун мебарояд. Одатан ареали бемориҳои трансмиссивӣ нисбат ба ареали интиқолдиҳанда хурдтар аст, зеро барои инкишофи ангезанда дар организми интиқолдиҳанда, чун қоида, ҳарорати баландтар нисбат ба фаъолияти ҳаётии интиқолдиҳанда зарур аст. Масалан, хомӯшакҳои Anopheles то доираи қутби шимолӣ паҳн шудаанд, аммо марказҳои вараҷа ҳеҷ гоҳ аз 64° арзи шимолӣ болотар ташаккул наёфтаанд. Танҳо дар он ҳолатҳои ангуштшумор, вақте ки интиқолдиҳанда паразити доимии инсон гардидааст, бемории паҳншаванда метавонад хусияти ҳамаҷоя пайдо кунад, масалан доманаи сироятӣ ва вараҷаи бозгаштаи шапушӣ.

## Профилактика

Пешгирии аксарияти бемориҳои трансмиссивӣ бо роҳи кам кардани шумораи интиқолдиҳандагон гузаронида мешавад. Бо ёрии ин чорабиниҳо муяссар шуд, ки чунин антропонозҳои трансмиссивӣ, аз қабили вараҷаи бозгаштаи шапушӣ, табларзаи москитӣ ва лейшманиози пӯст-и шаҳрӣ барҳам дода шаванд. Ҳангоми бемориҳои трансмиссивии табиӣ-марказӣ чорабиниҳо оид ба кам кардани шумораи резервуар — ҳайвоноти ваҳшӣ — манбаъҳои ангезандаҳо (масалан, хояндаҳо ҳангоми тоун ва лейшманиози пӯсти биёбонӣ) самараноктар мебошанд; истифодаи либосҳои муҳофизатӣ ва репеллентҳо, дар як қатор ҳолатҳо — ваксинатсия (масалан ҳангоми туляремия, табларзаи зард) ва химиопрофилактика (масалан, ҳангоми бемории хоб).

## Инчунин нигаред
* Арбовирусҳо

## Эзоҳ

## Адабиёт
* * 
* 
* 

## Пайвандҳо
* Бемориҳои трансмиссивӣ // Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ

*
Гурӯҳ:Арахноэнтомозҳо
Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо