open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гуроз

**Гуроз** (), **хуки ваҳшӣ** — ҳайвонест ҷуфтсум.

## Вежагиҳо
Аз хуки хонагӣ бо ҷуссаи кӯтоҳ ва пойҳои дарозу ғафсаш фарқ мекунад. Дарозии баданаш то 2 м, думаш то 25 см, қадаш 1,2 м, вазнаш 300 кг; модинааш хурдтар аст. Дандони яшкаш (хусусан дар гурози нарина) дароз буда, ба боло тоб хӯрдааст. Чашмонаш хурди чуқур, гӯшаш кӯтоҳ, баданаш тор-тор қил дорад; қилҳои тахтапушт дароз ва мисли ёл мебошанд. Гурози болиғ бӯрранг аст; гурозбачаҳо бӯртоб буда, рахҳои сафед доранд. Гурозҳо аз бешазори Аврупои Миёна (аз Атлантика то Урал), баҳри Миёназамин (аз ҷумла баъзе навоҳии Африқои Шимолӣ), даштҳои Авруосиё, Осиёи Марказӣ ва Осиёи Пеш сар карда, дар шарқ то Амуру Ҳимолой дучор меоянд. Дар давраҳои қадим гуроз дар дигар минтақаҳо низ бисёр буд. Ҳоло он дар бисёр давлатҳо, аз ҷумла дар Англия қир карда шудааст. Дар Тоҷикистон (ғайр аз Помир ва қисми зиёди Бадахшон) S. s. nugrepes маскун буда, онҳо гурӯҳ-гурӯҳ (баъзан 30-40 сар) дар найзор, ҷангал ва арчазор зиндагӣ мекунанд. Ғизои гуроз асосан мева, бехмева, чормағз, шохча ва барги рустаниҳост. Гуроз аз 2/3 ҳиссаи хӯрокашро аз хок ё зери хазони ҷангал меёбад. Дар як шаборӯз 2,5-6 кг хӯрок мехӯрад. Гурози мода ноябр ё декабр ба гушн омада, баъди 130 рӯз 3-9 бача мезояд. Гурозбачаҳои навзод 600—850 г вазн доранд. Ҳафтаи аввал бештар хоб мераванд ва модарашон баъди ҳар 3-4 соат онҳоро мемаконад. Рахи сафеди бадан, ки то моҳи июл боқӣ мемонад, гурозбачаҳоро аз чашми дигар ҷонварон пинҳон медорад. Гурозбачаҳо то 3,5-моҳагӣ шир макида, баъд аз модар ҷудо мешаванд, дар 5-6-солагӣ болиғ мегарданд. Гурози нар ҳангоми гушн дар ҷустуҷӯи галаи гурозҳои мода роҳи зиёдро тай мекунад. Дар давраи гушн байни гурозҳои нар задухӯрд ба амал меояд. Чашми гуроз нағз намебинад, вале ҳисси бӯёӣ ва шунавоии хуб дорад. Гурозҳо ҷонварони боэҳтиёт, аммо бадхашм мебошанд. Онҳо барои ҳифзи бачаҳои худ, инчунин баъди захм бардоштан бо яшкҳои дарозашон метавонанд ба ҳама гуна ҷонвар зарбаи марговар расонанд. Душмани асосии гуроз шер, кафтор, паланг, гурбаи найзор ва гург аст. Гургҳо хусусан айёми сербарфии зимистон гурозҳоро бисёр нобуд мекунанд. Пештар дар Закавказия, Осиёи Марказӣ ва Қазоқистон гуроз туъмаи асосии паланг буд. Гурозро барои гӯшту пӯст шикор мекунанд. Гуроз тухми рустаниҳоро зери хок карда, барои бунёди бешазор мадад мекунад; кирминаи гамбусакҳоро хӯрда, ҳашароти зараровари ҷангалро нобуд месозад. Гурозҳо дар баъзе ҷоҳо ғалла ва зироати полизиро хӯрдаву поймол карда, ба кишоварзӣ зарар низ меоранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гурӯи Зиреҳ

**Гурӯи Зиреҳ** () — яке аз шахсиятҳо дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, қотили Сиёвуш.

Дар баъзе аз манбаъҳо, масалан, «Луғати Шоҳнома»-и Абдулқодири Бағдодӣ, «Бурҳони қотеъ» ба шакли Курӯ, Курӯи Зиреҳ, дар «Таърихи Табарӣ»-и тарҷумаи Абуалии Балъамӣ Буруй омадааст. Инчунин ӯро бародари Афросиёб гуфтаанд. Вале дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ӯ яке аз паҳлавонони туронист, ки ҳамроҳи Гарсеваз ба меҳмонии Сиёвуш омад ва ҳамроҳи паҳлавони дигар бо номи Дамур бо Сиёвуш ба набард баромад ва мағлуб шуд. Барои ин ӯ дар дил нисбат ба Сиёвуш кина гирифт. Замоне ки Афросиёб ба куштани Сиёвуш фармон дод, Гурӯи Зиреҳ бо ханҷари Гарсеваз сари Сиёвушро чун сари гӯсфанд бурид. Хунашро дар таште гирифта ба дашт рехт. Дар ҷои рехтаи хуни Сиёвуш гуле рӯид, ки онро гули Сиёвушон мегӯянд. Дар набарди Дувоздаҳ рух — ҷанги Кайхусрав бо Афросиёб паҳлавони эронӣ Гев Гурӯи Зиреҳро асир гирифта, ба назди Кайхусрав овард.

Пас аз анҷоми ҷангҳо бо фармони Кайхусрав сари Гурӯи Зиреҳро чун сари гӯсфанд буриданд ва танашро ба об андохтанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Гурӯҳ:Шоҳнома
Гурӯҳ (риёзиёт)

**Гурӯҳ** дар илми риёзӣ — маҷмӯъи унсурҳое, ки дар он амали бинарии ассотсиативӣ (амали унарии ёфтани унсури баръакс ва унсури нейтралии бо ягон хосияти умумии табииашон алоқаманд — аксиомаҳои гурӯҳӣ) муқаррар гардидааст. Фасли алгебраи умумиро, ки бо гурӯҳҳо сари кор дорад, назарияи гурӯҳҳо меноманд.

Маҷмӯи ададҳои бутун, ки дар он амали ҷамъ муқаррар гардидааст, мисоли маъмули гурӯҳ ба ҳисоб меравад, зеро дар он суммаи ду адади бутун боз адади бутун мебошад, адади аломаташ муқобил унсури баръакс аст, сифр нақши унсури нейтралиро мебозад. Мисолҳои дигари гурӯҳҳо: маҷмӯи ададҳои ҳақиқӣ бо амали ҷамъ, маҷмӯи гардишҳои ҳамворӣ нисбат ба ибтидои системаи координатаҳо. Бинобар тавассути системаи аксиомаҳо ба таври абстрактӣ таъриф додани гурӯҳ, ки ба хосияти маҷмӯъҳои гурӯҳташкилкунанда вобаста намебошад, дар назарияи гурӯҳҳо манзума (аппарат)-и махсуси умумӣ сохта шуд, ки дар натиҷа омӯхтани доираи васеи объектҳои математикӣ (сарфи назар аз хосиятҳои умумии сохт) имконпазир гардид.

Маҷмӯи G ба шарте гурӯҳ номида мешавад, ки агар: 1) дар маҷмӯи G як амали алгебравӣ ҷорӣ карда шуда бошад ва тибқи он ба ҳар як ҷуфти мураттабгардидаи маҷмӯи G (a, b) ягон унсури ҳамин маҷмӯъ — с мувофиқ ояд; 2) барои ҳар гуна се унсури дилхоҳ (a, b,с) маҷмӯи G* (b*с)=(ɑ*b)*с мавҷуд бошад (*- рамзи шартии амал), дар G чунин унсури бетарафи е (ба истилоҳ воҳиди гурӯҳ) ёфт шавад, ки барои ҳар гуна унсури а аз ҳамин маҷмӯъ ɑ*е = α бошад; 4) барои ҳар гуна аоG чунин хоG мавҷуд бошад, ки ɑ* х=е гардад (х -унсури баръакс ном дорад, ишораташ α −1).

Амали алгебравиро дар гурӯҳҳо ин тавр ҳам ифода мекунанд: ɑ+b=с ё ɑb=с, ки мувофиқан тарзи навишти аддитивӣ ва мултипликативии амал ном доранд. Агар дар маҷмӯи G амали алгебравӣ шарти иловагии ɑ*b=b*ɑ (ɑ, bоG)-ро қонеъ гардонад, гурӯҳро коммутативӣ ё абелӣ меноманд. Вобаста ба шумораи унсурҳои маҷмӯи G гурӯҳ охирнок ва ё беохир мешавад. Шумораи унсурҳои гурӯҳро тартиби гурӯҳ меноманд. Як қисми унсурҳои гурӯҳ, ки нисбат ба амали дар он муқарраргардида гурӯҳ мебошад, зергурӯҳ номида мешавад. Мас., маҷмӯи ҳамаи ададҳои бутун, маҷмӯи ададҳои ратсионалӣ, маҷмӯи ададҳои ҳақиқӣ, маҷмӯи ададҳои комплексӣ нисбат ба амали ҷамъ гурӯҳи коммутативӣ мебошанд, маҷмӯи ҳамаи ҷойивазкуниҳои 1, 2, 3, …, n нисбат ба амали зарб низ гурӯҳро ташкил медиҳанд (дар мавриди n ≤ 3 будан ин гурӯҳ ғайрикоммутативӣ аст).

Мафҳуми гурӯҳро бори аввал ба математика олими фаронсавӣ Э. Галуа тавассути таҳқиқи бисёрузваҳо солҳои 30 асри 19 ворид намудааст. Ж. Лагранж, Н. Абел ҳам дар назарияи гурӯҳҳо ба комёбиҳои назаррас ноил гардиданд. Олимони рус О. Ю. Шмидт, Л. С. Понтрягин, А. Гурӯҳ Курош дар инкишофи назарияи гурӯҳҳо таҳқиқоти зиёд анҷом додаанд. Таҳқиқи назарияи гурӯҳҳо ва татбиқи он дар соҳаҳои мухталифи илм ва техника ҳанӯз идома дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Риёзиёт
Баҳонак

**Баҳонак** () — рустое аз тавобеъи бахши Арҷманди Шаҳристони Фирӯзкӯҳ дар устони Теҳрони Эрон аст.

## Аҳолӣ
Бар асоси саршумории Маркази омори Эрон дар соли 2005, ҷамъияташ камтар аз се хонавода будааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* «натоиҷ саршумори умуми нуфус ва маскан 1385». Даргоҳ милли омор Эрон. Бойгонишуда аз асли дар 1 январ 2013. Дарёфтшуда дар 1 январ 2013.
Пусон

**Пусон** () — яке аз муҳимтарин ва бузургтарин шаҳрҳои кишвари Ҷумҳурии Корея.

Ҷамъият ин калоншаҳр дар сол 2006 баробар бо 3 635 389 нафар будааст. Ин шаҳр дувумин шаҳри пурҷамъияти Кореяи Ҷанубӣ баъд аз Сеул мебошад.

Пусон дар соли мизбони Бозиҳои осиёӣ ва Ҷоми ҷаҳонии футбол шуд ва дар соли 2005 шаҳр пойтахти Форуми APEC гардид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷумҳурии Корея
Лосон

**Лосон** (фар. *lotion*, аз лот. *lotio* — шустушуй, таҳорат) — воситаи косметикиест барои нигоҳубини пӯст, мӯи сар ва нохун, ки бо мақсади тозагӣ ва табобат истифода мешавад. 

Дар асоси маҳлулҳои обӣ, ё обӣ-спиртӣ бо иловаи ёрирасонҳои фаоли равғанҳои эфир ва ғ. истеҳсол мешаванд.

Лосон пӯстро тоза ва нарм месозад. Вай навъҳои гуногун; барои пӯсти хушк, пӯсти равғанин ва пӯсти муқаррари дорад.

Истифодаи лосон дар рӯй, ин маънои аз дасту рӯй шустан, даст кашиданро надорад, онро танҳо барои тозагӣ ва табобат, мувофиқ ба пӯсти ҳар як инсон истифода мебаранд. 

Лосони эмулсиядор дар шакли шир ё моеъи қаймоқмонанд, инҳо навъҳои гуногуни кремҳои моеъ барои рӯй мебошанд.

## Навъҳо аз рӯи истифодабарӣ:
* Лосони-қавӣ кунанда — пӯстро барои крем молидан ва нигоҳубини оянда омода месозад.
* Лосон барои нигоҳубини пӯст пеш ва баъд аз риш тарошидан.
* Лосони табобатӣ-нигоҳдорӣ (масалан барои мустаҳкам ва инкишофи мӯи сар) — дар асоси растаниҳои фоидаовар тайёр мешаванд. 
* Лосон барои ҳимоя аз офтоб
* Лосони хушбӯй кунанда.

## Нигаред
* Одеколон 
* Сирко барои ҳоҷатхона

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Косметикати гигиенӣ
Гурӯҳ:Маҳсулоти нигоҳубини мӯй
Одеколон

**Одеколон** (фар. *eau de Cologne* — оби Кёлн) — воситаи парфюмерӣ-косметикиест дар шакли моеъ, ки на камтар аз  60 % спирт, на камтар аз 1,5 % об (аз рӯи вазн) ва моддаҳои хушбӯйкунанда дорад.

Асосан одеколон барои истифода бурдан ба мардҳо пешниҳод шудааст.

Дар нимаи асри XVIII оби Кёлн ба Фаронса расид ва номи *Eau de Cologne*-ро гирифт. Аз Фаронса ба Русия расид ва номи *«О де Колон»*-ро гирифт.

## Нигаред
* Атр
* Лосон
* Об барои ҳоҷатхона
* Сирко барои ҳоҷатхона

## Адабиёт
* Энсиклопедияи калони Русия (рус. *Большая российская энциклопедия*), ҷилди 23, Одеколон.

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Атрҳо
Гурӯҳ (мантиқ)

**Гурӯҳ** дар мантиқ— маҷмӯъи мутаноҳӣ ё номутаноҳии мудракот (объектҳо), ки ягон нишона ё хосияти умумӣ дошта, ҳамчун як чизи том тасаввур мешавад. Мудракоте, ки гурӯҳро ташкил медиҳанд, унсурҳо номида мешаванд.

Дар гурӯҳҳои «давлатҳои Осиёи Марказӣ», «ададҳои ҷуфт», «аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «созмонҳои байналмилалие, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият доранд» ва ғ. Гурӯҳи якум, сеюм ва чаҳорум мутаноҳӣ, гурӯҳи дуввум номутаноҳӣ аст. Унсурҳои гурӯҳи якумро давлатҳои алоҳида ба мисли Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қазоқистон ва ғ. ташкил медиҳанд. Унсурҳои гурӯҳи дуввумро 0, 2, 4, 6, 8, 10 ва ғ. ташкил медиҳанд. Унсури гурӯҳ дар навбати худ боз гурӯҳ буда метавонад. Мас., унсури гурӯҳи «амалҳои мантиқӣ»-ро амали таърифи мафҳум, амали таснифи мафҳум ва ғ. ташкил медиҳанд. Гурӯҳҳо фардӣ, куллӣ ва сифрӣ (холӣ) мешаванд. Гурӯҳи фардӣ фақат аз як унсур иборат аст, мас., файласуфони Юнони Қадим, ки ба Искандари Мақдунӣ таълим додаанд". Гурӯҳи куллӣ дорои зиёда аз ду унсур аст, мас., «унсурҳои кимиёӣ». Гурӯҳи сифрӣ ягон унсур надорад, мас., «мураббаи доирашакл», «муҳаррики абадӣ».

Агар ягон мудраки муайян дорои нишонае бошад, ки аз рӯи он гурӯҳ тартиб дода шуда бошад, онро унсури гурӯҳ мегӯянд. Дар акси ҳол он аз гурӯҳ хориҷ аст. Мас., агар мо аз гурӯҳи ададҳои натуралӣ унсурҳоеро ҷудо карданӣ шавем, ки онҳо унсурҳои гурӯҳи ададҳои сода бошанд, пас ба гурӯҳи ададҳои сода ададҳои 3, 7, 11, 13 ва ғ. дохил мешаванд. Барои он ки гуфтори «13 адади сода аст» ҳақ аст, лекин адади 9 ба он дохил намешавад, чунки гуфтори «9 адади сода мебошад» дурӯғ аст. Ҳангоми ташаккул додани ин ё он гурӯҳи мудракот, мо онҳоро аз рӯи баъзе нишонаҳо мавриди баррасӣ қарор дода, аз нишонаҳои дигар сарфи назар менамоем. Мас., ҳангоми ташаккул додани гурӯҳи мураббаъҳо мо фақат чунин нишонаҳои бисёркунҷаҳои ҳамвор, ба монанди «чоркунҷа будан», «дорои кунҷҳои рост будан», «дорои тарафҳои баробар будан»-ро ба назар мегирем, аммо масоҳат, дарозии тарафҳо ва ғ. ба назар гирифта намешаванд. Ин чунин маъно дорад: мураббаъҳои алоҳидае, ки аз онҳо гурӯҳи мураббаъҳо ташкил меёбад, айни ҳамдигар дониста мешаванд, зеро аз рӯи чанд нишона байни онҳо фарқ гузошта намешавад.

Гурӯҳро на фақат ба унсурҳо, балки ба зергурӯҳҳо тақсим кардан мумкин аст. Зергурӯҳҳо маҷмӯи унсурҳои гурӯҳи асосиро ташкил менамоянд. Мас., мураббаъҳо зергурӯҳи гурӯҳи росткунҷаҳо мебошанд. Мутааллиқии унсурро ба гурӯҳ ин тавр ишора менамоянд: α € Ϻ (яъне «α унсури гурӯҳи Ϻ аст»). Дохилшавии зергурӯҳ ба гурӯҳ ба тариқи рамзӣ чунин ифода мешавад: N C M (яъне «N ҷузъи M аст»). Нисбати гурӯҳҳо чунин амалҳои мантиқӣ, ба мисли амали муттаҳидкунӣ (ҷамъ) — (AUB), бурриш (зарб) — (A∩B), тарҳ — (А \ В) ва ғ. татбиқ мешаванд. Амалҳои мазкур ба қонунҳои коммутативӣ ва ассотсиативӣ итоат менамоянд. Агар ду гурӯҳ фақат аз унсурҳои якхела ташкил ёфта бошанд, пас онҳоро бо ҳам айниятдор мешуморанд.
Барои ташаккул додани мафҳуми умумии гурӯҳ зарур аст, ки на фақат аз табиату хусусияти унсурҳои он, балки аз тартиби ҷойгиршавии унсурҳо таҷрид карда шавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мантиқ
Дов (филм, 2022)

«**Дов**» () — филми драмаи тоҷикӣ бо коргардонии Муҳиддини Музаффар ва филмноманависии Бахтиёр Каримов ва Муҳиддини Музаффар, ки дар соли 2022 аз ҷониби студияи «Суғдсинамо» бароварда шудааст. Нахустнамоиши филм дар таърихи 8 октябр дар Бусон, 17 октябр дар Маскав ва 28 октябри 2022 дар Душанбе баргузор шуд.

## Хулосаи достон
Филм саргузашти ду дӯст — Қаҳҳор ва Маннонро дар пасманзараи инқирози шадиди сиёсӣ ва иқтисодии даҳаи 90-уми қарни XX дар Тоҷикистон нишон медиҳад. Онҳо ҳамроҳ ба корхонаи қисмҳои эҳтиётии худравҳо ба кор омаданд. Новобаста аз хоҳиши худ, ҳолати бамиёномада онҳоро водор намуд, ки аз коргоҳ қисмҳои эҳтиётии худравро дуздида фурӯшанд.

Қаҳҳор дар вазъияти муташанниҷи шахсиятӣ қарор дошт. Ояндаи худро барои худу писаронаш тамоман дигар хел тасаввур мекард. Аммо, писари калониаш Алиҷон ба роҳи фиребгарӣ рафт ва ягона умедаш ба писари хурди Азизҷон — донишҷӯйи донишгоҳи мусиқии Маскав монда буд. Боре хоҳиши Манонро ба ҷо оварда Қаҳор маоши худро ба ӯ дод ва ба ивазаш андаке озуқаворӣ ва билети лотерея гирифт. Маҳз ҳамин билети наҳси лотерея минбаъд байни рафиқон тафриқа андохт. Гузашта аз ин, ҷудоӣ байни сокинони деҳот ба миён омад. Қаҳор ба лотерея худрави тамғаи «Москвич» бурд кард ва инро баъзе ҳамдеҳагон ноодилона пиндоштанд. Маннон дучори ғам гардид. Ҳарчанд вай ба ихтиёри худ лотереяро ба Қаҳҳор дода буд. Аммо ҳоло ягона духтараш бемории вазнин аст ва барои муолиҷа таъҷилӣ пул лозим. Чунин ҳолат боиси кафидани девори дӯстӣ ва боиси фоҷеа шуд. Ба иллати ин моҷароҳо Қаҳҳор бемор шуда аз шунидани хабари Азизҷон таҳсилро дар консерватория қатъ намуда, гирифтори инсулт шуда бармаҳал вафот кард. Аммо ҳақиқати азими талхе пас аз марги Қаҳор ошкор шуд…

## Бозигарон
Бозигарони нақшҳои асосии филм Абдумӯъмин Шарифӣ, Салоҳуддин Шукурзода, Фирӯза Раҳмонова, Аҳмади Қутбуддин, Исфандиёр Ғуломзода ва Хушрӯз Эргашев мебошанд.

## Омилони филм
Филм тавассути «Суғдсинамо» дар ҳамкорӣ бо «Тоҷикфилм» ва маркази продюсерии «Футура магнум» дар муддати 48 рӯз аз 2 апрел то 18 майи соли 2021 дар шаҳраки Вокзали шаҳри Конибодом ва шаҳраки Нефтободи шаҳри Исфара наворбардорӣ шудааст.

## Ҷоизаҳо
Филм барандаи «Беҳтарин филми ҳунарӣ» ва бозигари нақши авввали филм Салоҳуддин Шукурзода барандаи «Беҳтарин ҳунарпешаи мард»-и Ҷоизаи миллии «Тоҷи Сомон» шудааст.

22 декабри 2022 дар бисту ҳаштумин Ҷашнвораи байнуламллии филми Калкутта *Netpac Award* барои Беҳтарин филм ба Дов (Fortune) эҳдо шуд.

## Эзоҳ
Салоҳуддин Шукурзода

**Салоҳиддин Шукурзода** (*Шукурзода Салоҳиддин Гурез*; 1953, ноҳияи Орҷонкидзеобод) — ҳунарпешаи театру синамои тоҷик.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон. Ҳунарпешаи Театри Лоҳутӣ.

## Ҷоизаҳо
* Медали Хидмати шоиста (2021).

### Синамоӣ
* Ҷоизаи «Тоҷи Сомон» барои Беҳтарин ҳунарпешаи мард дар филми «Дов»-и коргардон Муҳиддин Музаффар.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳи вакилӣ

**Гурӯҳи вакилӣ** — ниҳоди дохили палатаи халқӣ, ки вакилонро дар порлумон сарфи назар аз тааллуқ доштан ё надоштани онҳо ба ин ё он ҳизб муттаҳид мекунад.

Ҳуқуқи дохил ва хориҷ шудан аз гурӯҳи вакилӣ ихтиёрӣ мебошад. Ба гурӯҳи вакилӣ вакилоне дохил шуда метавонанд, ки ба фраксияҳои ҳизбӣ дохил набошанд. Дастури Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар кардааст, ки барои фаъолияти дастаҷамъона ва изҳори мавқеи ягонаву ақидаҳои сиёсӣ дар бораи масъалаҳое, ки Маҷлиси намояндагон баррасӣ менамояд, амалигардонии барномаҳо ва ҳадафҳои пешазинтихоботии худ вакилони Маҷлиси намояндагон метавонанд дар фраксия ва гурӯҳи вакилӣ муттаҳид шаванд. Гурӯҳи вакилӣ ҳамон вақт ба қайд гирифта мешавад, ки ҳайати он аз панҷ нафар вакил кам набошад. Дар хусуси ташкилёбӣ, ҳайат, ҳадафу вазифаҳои худ гурӯҳи вакилии Маҷлиси намояндагон ба Комиссия дар бораи назорати Дастур ва ташкили кори палата хаттӣ хабар дода, вакилони Маҷлиси намояндагон огоҳ гардонида мешаванд. Гурӯҳи вакилии Маҷлиси намояндагон мақомоти палата намебошад. Номнависии гурӯҳи вакилиро Котиботи иҷлосияи Маҷлиси намояндагон дар асоси ахбори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи натиҷаҳои интихобот аз рӯи ҳавзаи ягонаи интихоботии умумиҷумҳуриявӣ, аризаҳои хаттии вакилони Маҷлиси намояндагон, ки аз ҳавзаҳои интихоботии якмандатӣ интихоб шудаанд, анҷом медиҳад.

## Нигаред низ
* Фраксия

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Маҷмӯаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ доир ба фаъолияти Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 2011;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М., 2001.

Гурӯҳ:Парлумон
Чемпионати Ӯзбекистон оид ба футбол миёни занон

**Чемпионати** **миллии футболи Узбакистон миёни занон** — дивизиони олии футболи занонаи Узбакистон аст. Ҷомро Федератсияи футболи Ӯзбекистон ташкил мекунад. Қабл аз соли 1991 бархе аз бошгоҳҳои занонаи Узбакистон дар низоми лигаи занонаи Иттиҳоди Шӯравӣ рақобат мекарданд, аммо пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ аксари дастаҳои занона ба Русия рафтанд ва ё танҳо пароканда шуданд.

## Дастаҳо
Дар мавсими 2021 10 дастаи зерин бозӣ карданд: 

* Соғдиёна Ҷиззах
* Бунёдкор Тошкент
* ПФК Севинч Қарши
* Навбаҳор Наманган
* Металлурги Бекобод
* ФК ОКМК Олмалиқ (Комбинати Олмалиқ Кон-металлургия)
* Қизилқум Зарафшон
* «Пахтакор Тошкент».
* Локомотив Тошкент
* Бухоро ФК Бухоро

## Формат
Дар лига 10 даста иштирок мекунад, ки барои муайян кардани қаҳрамони ду давр бозӣ мекунанд. Мавсим дар якчанд ҳафтаи бозӣ баргузор мешавад, дар давоми як ҳафтаи бозӣ, ки панҷ рӯз давом мекунад, ҳар як даста дар як ҳафта дар шаҳри худ як бозӣ мегузаронад.

## Чемпионҳо
Чемпионҳо то ҳол инҳоянд:

* 1995: Чехра Тошкент
* 1996: Бахо Тошкент
* 1997: Андиҷонка Андиҷон
* 1998: Дилноза Тошкент
* 1999: Андиҷонка Андиҷон
* 2000: Андиҷонка Андиҷон
* 2001: Гулбаҳор Наманган
* 2002: Андиҷонка Андиҷон
* 2003: Андиҷонка Андиҷон
* 2004: Севинч Қарши (Севич)
* 2005: Андиҷонка Андиҷон
* 2006: Севинч Қарши
* 2007: Севинч Қарши
* 2008: Севинч Қарши
* 2009: Севинч Қарши 
* 2010: Севинч Қарши
* 2011: Севинч Қарши
* 2012: Севинч Қарши
* 2013: Севинч Қарши
* 2014: Севинч Қарши
* 2015: Севинч Қарши
* 2016: Севинч Қарши 
* 2017: Металлург Бекобод
* 2018: Бунёдкор Тошкент
* 2019: Севинч Қарши
* 2020: Бунёдкор Тошкент
* 2021: Суғдиёна Ҷиззах

## Ҳамчунин нигаред

* Чемпионати Осиё байни занон

## Иқтибосҳо

## Пайвандҳои беруна

* ЎФФ расмий веб-сайти (ўзбек тилида )
* Ҷадвали 2017  дар сомонаи Севинч
Ноҳияи Сузак

**Ноҳияи Сузак** () — ноҳия дар вилояти Туркистони Қазоқистон аст . Маркази маъмурӣ — деҳаи Чулоққӯрғон.

## Таърих
Ин минтақа яке аз қадимтарин мавзеъҳост, ки дар он одамон зиндагӣ мекунанд, инро кандакорӣ дар сангҳои асри биринҷӣ, ки дар қаламрави он пайдо шудаанд, ба истилоҳ петроглифҳои Қаратау гувоҳӣ медиҳанд.

Ноҳияи Сузаки вилояти Қазоқистони Ҷанубӣ соли 1928 ташкил ёфтааст. Маркази маъмурии ноҳия ибтидо деҳаи Сузак буд. Соли 1930 дар Сузак, шӯриш сар зад, ки баъди он маркази маъмурии ноҳия ба деҳаи Чӯлоққӯрғон гузаронида шуд  .

## Аҳолӣ
Таркиби миллӣ (дар аввали соли 2019):

* қазоқҳо — 55990 нафар (91,02%)
* узбекҳо — 4574 нафар (7,44%)
* русҳо — 747 нафар (1,21%)
* озарбойҷониҳо  — 91 нафар (0,15%)
* қирғизҳо — 55 нафар (0,09%)
* тоторҳо — 40 нафар (0,07%)
* дигарон — 15 нафар (0,02%)
* Ҳамагӣ — 61 512 нафар (100.00%)

## Иқтисод
Дар минтақа захираҳои бузурги уран ( Инкай), тилло ва нуқра, инчунин ангишт ва намак истихроҷ карда мешаванд. Соҳаҳои пешқадами истеҳсолоти хоҷагии деҳот дар ноҳия истеҳсоли гушту шир мебошанд.

## Тақсимоти маъмурӣ
Ҷамоати деҳот:

* Шолаққӯрғон
* Жартитобе
* Жуантобе
* Қаракур
* Қаратау
* Сузак
* Сизган
* Тестӣ
* Шу

## Раҳбарон

#  ?
# Есенкабил Болат Лесбекулӣ (аз соли 2020)
#  ?
# Полатов Салихан Сабирович (аз 05.2017-01.2022)
# Турисбеков Мухит Сексенбаевич (аз 01.2022)

## Эзоҳ
Китобхонаи давлатии Русия

**Китобхонаи давлатии Русия** (рус. *Российская государственная библиотека*) — китобхонаи миллии Русия, калонтарин китобхонаи оммавӣ дар Русия, қитъаи Аврупо ва яке аз калонтарин китобхонаҳои дунёст, ки дар шаҳри Маскав қарор дорад. Муассисаи илмӣ-таҳқиқотӣ дар самти китобхонашиносӣ, китобдорӣ, китобшиносӣ, маркази машваратии ҳама самтҳои китобхонаҳои Русия (ғайр аз китобхонаҳои махсус ва илмӣ-техникӣ), маркази тавсиядиҳии китобшиносӣ.

19 июни (1 июли) соли 1862, дар Осорхонаи оммавии Маскав ва осорхонаи Румянтсева ташкил ёфтааст. Аз рӯзи таъсисёбиаш то ҳол, нусхае аз ҳар як китобе, ки дар Русия нашр мешаванд, ҳатман ин ҷо месупоранд.

Санаи 24 январи соли 1924 ҳамчун Китобхонаи Русия ба номи В.И.Ленин (рус. *Российская библиотека имени В. И. Ленина*) номгузорӣ шуда буд.

Аз 6 феврали соли 1925 ҳамчун Китобхонаи давлатии ИҶШС ба номи В.И.Ленин (рус. *Государственная библиотека СССР имени В. И. Ленина*) ном бурда мешуд.

Аз 22 январи соли 1992 Китобхонаи давлатии Русия (рус. *Российская государственная библиотека*) номгузорӣ карда шуд.

То 1 январи соли 2017, захираҳои иттилоотии ин китобхонаро қариб 96,9 ҳазор хонандагон истифода бурдаанд, ки ҳар сол то 13,9 миллион ҳуҷҷатҳоро мутолиа мекунанд.

Ҳар сол аз Китобхонаи давлатии Русия 12,6 миллион хонандагони хориҷӣ ва Русия истифода мебаранд. Дар 36 қиротхонаҳо, ки 1748 ҷои нишаст доранд (аз онҳо 368 ҷои нишаст бо компютер муҷаҳҳаз карда шуданд), ба хонандагон хидмат мерасонанд. Дар соли 2016, сайти китобхонаро 11,6 миллион нафар хонандагон истифода бурдаанд.
То 1 январи соли 2017 Китобхонаи давлатии Русия дар фонди худ 46,9 миллион адад захира дошт; аз онҳо 18,7 миллион китобҳо, 13,3 миллион маҷаллаҳо, 739,6 ҳазор ҳафтаномаҳо, 1 миллион дастнависҳо, 1088,8 ҳазор диссертатсия, 605,6 ҳазор маводҳои бойгонӣ ва дастнависҳо, 37,9 ҳазор ҳуҷҷатҳои садои, 1237,2 ҳазор ҳуҷҷатҳои электронӣ ва ғ... дорад.

## Нигаред
* Китобхонаҳои Маскав

## Адабиёт
* Румчерод [Электронный ресурс]. — 2015. — С. 666. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 28). — ISBN 978-5-85270-365-1.
## Пайвандҳо
Китобхонаҳои Маскав

**Китобхонаҳои Маскав** - китобхонаҳое, ки дар ҳудуди шаҳри Маскав фаъолият мекунанд. 
* Китобхонаи давлатии Русия
* Китобхонаи Максим Мошков
* Китобхонаи илмии ДДМ ба номи М.В. Ломоносов

## Китобхонаҳои мустақил
Дар шаҳри Маскав 10 китобхонаҳо, ки дар бахши фарҳанги шаҳри Маскав қарор доранд, фаъолият мекунанд:
* Центральная городская деловая библиотека
* Библиотека искусств имени А. П. Боголюбова
* Библиотека-читальня имени И. С. Тургенева
* Центральная городская детская библиотека имени А. П. Гайдара
* Центральная городская молодёжная библиотека имени М. А. Светлова
* Центральная универсальная научная библиотека имени Н. А. Некрасова
* Библиотека-читальня имени А. С. Пушкина
* Дом Н. В. Гоголя — мемориальный музей и научная библиотека
* Библиотека истории русской философии и культуры «Дом А. Ф. Лосева».

## Нигаред
## Адабиёт
* Тихомиров М. Н. Русская культура X—XVIII вв. Москва, 1968.
* Осокин В. Поиски либерии продолжаются // Новый мир. — 1976.
* Библиотеки Москвы. Справочник, 2 изд. — М., 1979.
* Вяземский П. П. Обзор московских книгохранилищ. — СПб., 1877.
* Луппов С. П. Книга в России в XVII в. — Л., 1970.
* Луппов С. П. Книга в России в 1-й четв. XVIII в. — Л., 1973.
* Книжное дело в России в XVI—XIX вв. — Л., 1980.
* Клейменова Р. Н. Книжная Москва первой половины XIX в. — М., 1991.

## Пайвандҳо
Диссертатсия

**Диссертатсия** (аз лот. *dissertatio* — тадқиқот, иншо кардан, маърӯза) — кор (ва матн бо иншои натиҷаҳои асосии ин кор), иҷроиши муваффақ, ки яке аз талаботҳои асосӣ барои гирифтани унвони дараҷаи олим ё тахассус. Натиҷаи тадқиқотҳои унвонҷӯро, ки муддати якчанд моҳ ё якчанд даҳсолаҳо гузаронида аст, дар бар мегирад.
Дар асоси маводҳои муаллиф чоп мешавад. Дар чаҳорчӯбаи қоидаҳо дар шакли муқовабандии дастнавис ё китоб дар ҳаҷми аз 50 то 500 саҳифа, 
вобаста аз самт ва дараҷаи илмҳо. Дар комиссияи имтиҳони ё Шӯрои диссертатсиони ҳимоя карда мешавад. Дар Тоҷикистон диссертатсияҳои магистри, номзади ва доктори ҳимоя карда мешаванд.

## Нигаред
* Автореферат
* Номзади илм
* Доктори илм
* Магистр (унвон)
* Унвонҷӯ
* Аспирант
* Докторант

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Угрюмова М. В. Магистерская диссертация: Учебно-методическое пособие. Магистерская программа «Документационное обеспечение органов государственной и муниципальной власти» . Нижневартовск: Изд-во Нижневарт. гос. ун-та, 2013. — 90 с. ISBN 978-5-00-047092-3
* 
* 
* 

## Пайвандҳо

## Сарчашма

* Документҳои нормативӣ на сайте ВАК Минобрнауки России
* *Примеры оформления списка литературы*:
** Примеры оформления библиографических записей для списка литературы 
** Оформление списка литературы с примерами

* *Оформление ссылок на электронные ресурсы*:
** 7.1-2003
** 7.82-2001
** Розина И. Н. Оформление ссылок на электронные ресурсы
** Оформление ссылок на электронные ресурсы — Internetessa. 04.11.2007

* *Авторефераты и диссертации в интернете*:
** Библиотека авторефератов диссертаций
** Электронная библиотека диссертаций РГБ (с ограничением доступа)
** Научная библиотека диссертаций

* *Стили для оформления диссертации*:
** Russian-Phd-LaTeX-Dissertation-Template — LaTeX/XeTeX-шаблон для оформления диссертации и автореферата в кодировке UTF-8, соответствующий ГОСТ 7.0.11-2011.
** rusthesis.cls  — стиль LaTeX для оформления диссертации, соответствующий требованиям ВАК.
** ещё один стиль LaTeX для оформления диссертации, соответствующий требованиям ВАК.
** thesisby — стиль LaTeX для оформления диссертации, соответствующий требованиям ВАК Республики Беларусь.

Гурӯҳ:Дараҷаи илмӣ
Гурӯҳ:Маълумоти олӣ
Гурӯҳ:Сатҳи таҳсилот
Гурӯҳ:Таҳсилоти касбӣ
Гурӯҳ:Илм ва омӯзиш
Маша ва Хирс

**«Маша ва Хирс»** (рус. *«Маша и Медведь»*) — сериоли мултипликатсионии Русия, ки студияи аниматсионии «Анимаккорд» сохта ба ҳамагон пешниҳод кардааст. Аз 7 январи соли 2009 намоиш дода мешавад. Ин мултфилм бо ёрии графикаи сеченака (3D) сохта шудааст. Дар нақши Маша ҳунарпеша Алина Кукушкина овоз медиҳад. 

Дар шабакаҳои телевизионии Русия; «Карусель», «Мульт», «Суббота» ва ғ. намоиш дода мешавад. Дар Тоҷикистон сериоли мултипликатсионии «Маша ва Хирс» аслан аз ТВ Баҳористон намоиш дода мешавад.

Соли 2011 аввалин спин-офф бо номи «Афсонаҳои Маша», ки аз 26 сериол аз рӯи афсонаҳои халқи рус ва дигар афсонаҳо намоиш дода шуд.

Соли 2014 дуюмин спин-офф, бо номи «Ҳайбатҳои Маша» намоиш дода шуд.

Аз 31 майи соли 2019 фасли чорум, таҳти номи «Сурудҳои Маша» ба намоиш баромад.

Аз 30 июли 2020, фасли панҷум дар шакли *4К* намоишро оғоз кард.

16 июни соли 2021, намояндагони студияи «Анимаккорд» эълон кардаанд, ки то соли 2025 сохтани саргузашти «Маша ва Хирс»-ро ба роҳ мемонанд.

## Нигаред
* Мултипликатсия
* Мултфилм
* Спин-офф

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Филмҳои тасвирӣ
Гурӯҳ:Сериоли мултипликатсионии Маша ва Хирс
Қалъаи Панҷ

**Қалъаи Панҷ** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон ҷойгир аст. Аҳолӣ — 800 нафар (соли 2003). 175 км шарқтар аз маркази вилоят — ш. Файзобод, дар назди Даргоҳи Қалъаи Панҷ ҷойгир аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Қарабар

**Қарабар** () — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон ҷойгир аст. 186 км шарқтар аз шаҳри Файзобод (маркази вилоят), дар назди дарёи Вахондарё ҷойгир аст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Бадахшон
Рӯйдодҳои соли 2000

## [[Тоҷикистон дар соли 2000]]
### [[Март]]и соли [[2000]]
* 19 март Дар ҷаласаи 22-юми даъвати панҷуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон раиси Кумитаи МММО Муҳаммадюсуф Имомзода ин масъаларо шарҳ дода қайд намуд, ки дар асоси санади пешкаш кардаи Ҳукумати  Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи пешниҳоди Маҷлиси депутатҳои халқи шаҳри Душанбе ва ноҳияи Рӯдакӣ оид ба тағйир додани сарҳадҳои шаҳри Душанбе ва ноҳияи Рӯдакӣ ” аз ҳисоби заминҳои деҳоти Чоряккорон, Чортеппа, Сарикиштӣ, Чимтеппа, Россия, Гулистон ва шаҳраки Навободи ноҳияи Рӯдакӣ ба қаламрави маъмурии шаҳри Душанбе беш аз 7659,25 гектар замин илова мешавад. 

### [[Май]]и соли [[2000]]

*12 май Президенти Тоҷикистон, Эмомалӣ Раҳмон 12 майи соли 2000 ба дастаи ҳунарии мақомхонони назди Кумитаи радио ва телевизиони тоҷик мақоми давлатӣ ва номи устоди забардасти «Шашмақом» Фазлиддин Шаҳобов дода шуда, ин рӯз ҳамасола дар саросари кишвар чун «Рӯзи Шашмақом» таҷлил мегардад. ЮНЕСКО дар соли 2000 мелодӣ, Шашмақомро дар феҳристи кӯҳантарин сабкҳои мусиқӣ ва ҳамчунин сармояҳои ғайримодӣ ба сабт расонд.
*18 май – дар ш. Душанбе истифодаи шабакаи Интернет оғоз гардид.

### [[Октябр]]и соли [[2000]]
30 октябри соли 2000 дар Тоҷикистон пули миллии Сомонӣ ба муомилот даромад ва ба ҷои рубли тоҷикӣ (1 сомонӣ = 1000 рубли тоҷикӣ) иваз карда шуд, мубодила то 1 апрели соли 2001 сурат гирифт.

## Адабиёт
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554. 
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554.
 

Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ

Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2000
Консалтинг

**Консалтинг** (тоҷ. *Машварат*) — фаъолиятест оиди машварат додан ба роҳбарони соҳаҳои молия, тиҷорат,  ҳуқуқ ва мумайизони технологию техникӣ. 
Ҳадафи консалтинг — кӯмак расонидан ба системаи идоракунанда (мудирият) барои ба мақсад расидан.

Консалтинг — машваратдиҳандаи фаъолияти мумайизии идораҳои самти молия, ҳуқуқ, технологӣ, техники барои ҳалли ҳар гуна норасоиҳо мебошад.

Ширкатҳои консалтинги дар самтҳои гуногун; молияви, кадрҳо, ҳуқуқӣ, бозоргонӣ, ташкилотчи, стратеги ва ғ. фаъолият мекунанд.

Вазифаҳои асосии консалтинг аз он иборат аст, ки мушкилоти мизоҷонро ба назар гирифта истифодаи илмӣ-техникӣ ва ҳалли ташкилоти иқтисодии ширкатро таҳлил месозад.

## Ҳолатҳое, ки консалтинг лозим мешавад
* Вақте, ки ширкат ба фикрҳои нав ниёз дорад.
* Вақте, ки ширкат ба таҷриба ва дониш ниёз дорад.
* Вақте, ки роҳбарияти ширкат барои ҳалли масъалаи муҳиме ба машварат ниёз дорад.
* Вақте, ки ба ширкат барои анҷом додани ягон лоиҳа кӯмак лозим мешавад.
* Бо сабаби нарасидани мутахассис оиди самти коре ба ширкат консалтинг лозим мешавад.

## Ҳадаф ва вазифаҳои консалтинг
Ширкатҳои консалтинги хизматрасониҳоро оиди тадқиқот ва пешгӯиҳои бозор (молҳо, хизматрасониҳо, иҷозатномаҳои қоғазҳои қиматнок), нарх; оиди коркарди асоси иқтисоди-техники дар минтақаҳои гуногун; гузаронидани тадқиқоти маркетингӣ; коркарди мумайизи стратегӣ ва ғ. Консалтинг инчунин метавонад барои сохтани ширкати нав ҳуҷҷатҳои муассис тартиб диҳад.

## Навъҳои консалтинг
Бо усулҳои:
* Консалтинги мумайизи (эксперти)
* Консалтинги раванд (протсессӣ)
* Консалтинги омӯзишӣ 
Ба равияҳои: 
* IT-консалтинг 
* Диҷитал консалтинг
* Консалтинги идоракунанда
* Консалтинги бозоргонӣ 
* Консалтинги экологӣ 
* HR-консалтинг 
* Консалтинги ҳуқуқӣ 
* Консалтинг дар самти омӯзишӣ корхона
* Консалтинги ҳарбӣ 
* Консалтинги стратегӣ 
* Консалтинги содирот 
Аз руи пешгири: 
* Консалтинги хориҷӣ 
* Консалтинги дохилӣ 
* Консалтинги байналхалқи

## Нигаред

## Эзоҳ
* Горемыкина Т. К., Осипенкова О. Ю. Международные стандарты аудита. — М.: Издательство МГИУ, 2007. — С. 179. — 191 с. — ISBN 9785276013091.
* Глоссарий // Мурманский государственный технический университет, МГТУ. 
* Глоссарий ИМП РУДН.
* Фелан, 2013, с. 187.

## Адабиёт
* Консалтинг // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — ISBN 9965-9746-4-0. (CC BY-SA 3.0)
* Фелан К. Простите, я разрушил вашу компанию: Почему бизнес-консультанты — это проблема, а не решение = I’m Sorry I Broke Your Company : Why Management Consultants Are the Problem, Not the Solution / Карен Фелан. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 224 с. — ISBN 978-5-9614-4463-6.
## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Корофаринӣ Гурӯҳ:Касбукор Гурӯҳ:Фаолиятҳо
Мардуми Хитон

[мини|275x275пкс|Давлати хитонҳо, [Соли 1025|1025]]
**Мардуми Хитон ё Хитой ё Хутан** () — вилояти таърихӣ аз бахшҳои шимолӣ ва шимоли ғарбии Чин будааст. Ин ном гаҳгоҳ мутародиф бо мамлакати Чин омадааст. Бар асоси китоби «Таърихи муғул» асари Аббос Иқболи Оштиёнӣ, «Хато», яъне Чини Шимолӣ.

Дар авохири қарни шашуми ҳиҷрӣ, Осиёи Шарқӣ ва савоҳили уқёнуси Кабир, яъне ду кишвари кура ва Чини аслӣ байни ду силсила тақсим мешудааст: яке силсилаи Кин (1115—1234), ки давлатдорони як даста зардпустони манчу буданд, ки бар Хато, яъне Чини Шимолӣ тасаллут дошта ва нисбат ба чиниҳо қавми хориҷӣ ба шумор меомаданд ва пойтахти ин силсила шаҳри Койфанг буд ва силсилаи дигар силсилаи Сунг буд, ки аз чиниҳои аслӣ буданд ва бар Чини Ҷанубӣ ҳукумат мекарданд.[
мини| Ниқоби дафнии Хитон.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Е Лун-ли.* Таърихи ДавлатиКитон шудааст

Гурӯҳ:Мардумони бостонии Чин
Витраж

**Шишарангӣ** (*شیشه‌رنگی*), **витра́ж** ( — шишабандӣ, аз  — шиша) —  ба маънӣ куллӣ: сатҳи шишбандии деворҳо, панҷараҳо ё даромадгоҳҳо; созаҳои шишабандишуда; аз ҷумла истифода аз шиша бо наққошӣ ё нақшунигори ранга. Дар таърихи ҳунар — ном куллии наққошиҳои шишаӣ аст, ки аз тариқи нур дарк мешавад ва бо санъатҳои мухталиф сохта мешавад.

Витраж рӯш­ноигузар буда, одатан, дар дохили терезаву дар, дево­ра­ҳои дохилӣ, пардаҳои чорчӯбдор ва намоя насб карда мешавад. Оинабандии рӯйи иморат ё қисми бештари онро низ витраж меноманд. Витражҳои рангин бо ҷилои гуно-гун хеле назаррабоянд. Аз рӯйи шикастапораҳои шишаи ҳамвори ранга, ки аз банӣ Ҳасан (Миср) ва Рум ёфт шудаанд, ҳукм кардан мумкин аст, ки витражҳои содатарин дар Мисри Қадим аз ҳазораи дуюми то м. Ва дар Руми Қадим аз асри як то м. Вуҷуд доштаанд. То асри 16 бо витраж дохили кали­соҳо оро дода мешуданд. Витражҳои гаҷӣ ва селенитӣ дар базаликаҳои ибтидои масеҳияти асрҳои 5-6 машҳуранд. Дар ибодатгоҳҳои романӣ (Фаронса, Олмон) витражҳо аз шишаҳои сурх ва кабуд пайдо шуданд. Ҳунармандон порчаҳои шишаи рангаро пешакӣ муво­фиқи андозаи расми тасвиршаванда бурида, онҳоро бо тасмачаҳои сурбӣ ё пӯлодӣ васл мекарданд. Дар ибодат­гоҳҳои романӣ ком­по­зит­сияҳои сужетнок воме­хӯранд. Дар калисоҳои ҷомеи готикӣ санъати витраж ҳама­тарафа рушд ёфт. Витражҳои бисёррангаи шаффофи аз шиша­по­раҳои сершумори беранг тар­кибёфта ва бо навиштаҷоти рӯйи шиша дар мавзӯъҳои динӣ ва маишӣ тирезаҳои бузурги ибодатхонаҳои готикиро зебу оро медоданд. Дар аҳди Эҳё витражи наққошӣ дар рӯйи шиша маъмул гардид, ки намунаи онҳо асарҳои рас­сомони машҳур Донателло, А. Дюрер мебошанд. Дар асри 16 витражҳои ороишии дохили иморат бо сужетҳои дун­явӣ пайдо шуданд. Дар аҳди модерн дар витражи дохили бино бештар нақшҳои наботӣ мавриди истифода қарор ги-рифтанд. Дар витражи муосир усулҳои ғании техника (ши­шаҳои ранга, беранг, рехташуда, ғафс, реза, фишурда, оинаҳои рангаву беранг ва ғ.) ва наққошиҳои гуногуни сужетдору ороиширо якҷоя истифода мебаранд.
Дар Тоҷикистон низ намунаҳои гуногуни витраж бисёранд. Шакли одии витраж — рассомӣ дар рӯйи шиша аст, ки дар амали устоҳои халқӣ дида мешавад. Ҷевонҳои оинаашон нақ­шин дар бисёр ноҳияҳои ҷумҳурӣ маъруфанд, ки маҳ­су­ли ф-каҳои мебелсозӣ мебошанд. Беҳтарин намунаи витражро дар меҳмонхонаи «Авесто»-и ш. Душанбе низ дидан мумкин аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Яглова Н. Т. Витраж /Русское декоративное искусство. Т. 3. М., 1965;
* Лясковская О. А. Французская готика XII—XIV ве-ков: Архитектура. Скульптура. Витраж. М., 1973;
* Рагин витраж, Хиггинс М. Искусство витража. От истоков к современности. М., 2006;
* Аль Назман Л., Глазков А. Витраж в архитектуре. М., 2006.
Ваҳмия

**Ваҳмия** () — яке аз фирқаҳои ҷабрия, ки пайравонаш ба подоши рафтору кирдори инсон дар охират эътиқод надоштанд ва таҳаққуқи ин амрро инкор мекарданд. Онҳо чунин мепиндоштанд, ки қавл ва феъли одамӣ аразӣ буда, бақое надорад; кирдори одамӣ ҳам ваҳм буда, тасаввури савобу иқоб бар ваҳм ҷаҳл аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Фирӯза Раҳмонова

**Фирӯза Раҳмонова** (*Раҳмонова Фирӯза Орзуевна*; ) — ҳунарпешаи театру синамо, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2014).

## Зиндагинома
Фирӯза Раҳмонова 21 июни 1968 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 1989 Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистонро хатм карда, дар театр-студияи «Нимҷазира» фаъолият доштааст. Чанд соли охир дар Театри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковский ҳунар меозмояд.
### Театр
Эҷодкори ҷӯянда аст, хаёлоти рангин дорад, симҳои офаридааш ҳар кадоме дорои феълу характери хосанд, дар гуфтору амалиёти саҳнавӣ эътидолро риоят менамояд, ба эҳтиросот нармӣ мебахшад. «Антигона», «Утоқи хурд бо пешайвони калон», «Шаҳраки мо», «Калигула», «Ғуруб», «Рустам ва Сӯҳроб», «Субҳидами ин ҷо сокит аст», «Хоб дар шаби тобистон» намунае аз спектаклҳоанд, ки ҳунараш дар онҳо зуҳур кардааст. Муаллифи сенарияи филми бадеии «Ман тавонистам не гӯям» мебошад. Дар филми бадеии «Мо кистем?» нақши марказӣ бозидааст.

### Синамо
* 2014 — «Паймон» (коргардон Муҳиддини Музаффар)
* 2016 — «Маро бубахш» (коргардон Муҳаббат Сатторӣ)
* 2021 — «Пайроҳаи мураббӣ» (сериал, 5 қисмат; коргардон Муҳиддини Музаффар)
* 2022 — «Дов» (коргардон Муҳиддини Музаффар)

## Ҷоизаҳо
Бо унвони ифтихории Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2014) ва медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Ваҳрез

**Ваҳраз**, **Ваҳрази Дайламӣ**, **Ваҳрез** — сарлашкар, аввалин ҳокими дастнишондаи Сосониён дар Яман.

## Зиндагинома
Ваҳраз бо амри Хусрави 1 Анӯшервон (531—579) ва дархости Сайф ибни Зиязан ҷиҳати ёрӣ ба ҳимяриён дар мубориза бар зидди ҳабашҳо ба Яман рафт. Ба қавли Табарӣ, сафари Ваҳраз бо 8 киштӣ (800 нафар) сурат гирифта, дар роҳ ба Яман ду киштӣ дар баҳр ғарқ шуд. Баъди фуруд омадан дар Ҳазрамавт Ваҳраз барои пешгирии фирори сарбозон ба ватан киштиҳоро оташ зада, ҳамроҳи неруҳои Сайф ибни Зиязан муборизаро бар зидди Масруқ ибни Абраҳа оғоз кард. Баъди шикаст додани ҳабашҳо (575) ва ба тахт шинондани Сайф ибни Зиязан (ҳукмронӣ 575-79) Ваҳраз бо хироҷи Яман ба Эрон баргашт. Бо кушта шудани Сайф ибни Зиязан аз ҷониби ҳабашҳо Ваҳраз бори дигар ба Яман лашкар кашида (579), онро фатҳ намуд ва аз ҷониби Сосониён ҳокими он ҷо таъйин гардид. Дар натиҷаи лашкаркашиҳои Ваҳраз Яман ба ҳайати давлати Сосониён дохил шуда, таҳдиди ҳабашҳо дар халиҷи Форс аз байн рафт. Аз давраи ҳукмронии Ваҳраз дар Яман форсҳо бо ҳимяриён омезиш ёфта, насли онҳо бо номи «абно» машҳур шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Муҳаббат Сатторӣ

**Муҳаббат Сатторӣ** () — ҳунарпешаи театр ва коргардони филм. Аълочии кинематографияи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Муҳаббат Сатторӣ 1-уми январи соли 1967 дар ноҳияи Фархор ба дунё омадаааст. Соли 1988 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро хатм карда, дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ ҳунар озмуда, дар чандин намоишнома нақши хурду калон бозидааст.

Ӯ яке аз коргардонҳои «Тоҷикфилм» ва директори ширкати филмбардории «Суҳайл-Синамо» мебошад.

## Филмҳо

### Коргардонӣ
* 2007 — «Пайванди шикаста»
* 2008 — «Падруду пайғом»
* 2009 — «Афсонаи хоб»
* 2011 — «Заррандуд»
* 2014 — «Як ҷаҳон аз ману ту»
* 2016 — «Маро бубахш» (соли 2016)
* 2019 — «Кохи нур»
* 2019 — «90 соли кинои тоҷик»
* 2019 — «Рақси зиндагӣ»

### Таҳиякунандагӣ
* 2017 — «Бархез модар»

## Даргузашт
Муҳаббат Сатторӣ 24 августи соли 2023 дар синни 56-солагӣ дар Душанбе аз олам чашм пӯшид.

## Ҷоизаҳо
Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон ва Аълочии кинематографияи Тоҷикистон буда, ҳамчунин Корманди шоистаи Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Душанбе
Гурӯҳ:Занон-коргардонҳои синамои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Ваҳҳоб

thumb|ал-Ваҳҳоб
**Ваҳҳоб**, **ал-Ваҳҳоб** ( — бахшанда, атокунанда) — яке аз номҳои Худованд, ба маънои бахшандаи беиваз, атокунандаи беғараз ва ҳоҷатбарори бидуни суол.

Вожаи Ваҳҳоб сиғаи муболиға буда, аз решаи ҳиба — бахшиши беиваз гирифта шудааст. 

## Дар Қуръони карим
 Ваҳҳоб дар Қуръони карим се бор зикр шудааст:
* 
* 
* 

## Дар аҳодис
Ваҳҳоб дар ҳадиси асмоуллоҳ дар «Сунани Тирмизӣ» (3507) дар радифи 17 собит шудааст.

Бахшандагӣ ва ҳоҷатбарории Худованд тибқи корбурдҳои гуногуни иштиқоқоти вожаи Ваҳҳоб дар Қуръон беандоза ва фарогири тамоми неъматҳо, хубиҳо ва ниёзҳо мебошад, ба монанди атои фарзанд, бозкардани хазинаҳои раҳмат, кушодани дари ризқ, офият бахшидан ва ғайра, ки дар оятҳои гуногун ба Худо нисбат дода шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Номҳои некӯи Худованд
Ваҳшати Ардистонӣ

**Мир Ҷамолуддин Таботабоӣ Ваҳшати Ардистонӣ** (; 1624, Завора, Эрон — ?) — и форсизабони Ҳиндустон.

Дар «Қисасу-л-ҳоқонӣ»-и Валиқулибеки Шомлу дар борааш маълумот дода шудааст, вале аз он ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш равшан нест. Ба Ҳиндустон рафта, дар баробари шеъргӯӣ ба хаттотӣ низ машғул буд. Ашъорашро Шомлу 20 ҳазор байт шуморидааст. Тибқи маълумоти Насрободӣ «Сайид одамисифатест дар камоли поктинатӣ, каломаш марғуб ва хаёлаш маҳбуб». Бо вуҷуди оромӣ «Ваҳшат» тахаллус дорад". Шеърҳои Ваҳшати Ардистонӣ ба таври пароканда дар тазкираю баёзҳо боқӣ мондаанд: Абёти зер аз эҷодиёти ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ваҳшати Бахтиёрӣ

**Мирзо Имомқулӣ Ваҳшати Бахтиёрӣ** () — и форсизабони Ҳиндустон (асри 17).

Дар шаҳри Халилобод, ки бародараш Халилхон бунёд карда буд, ба камол расидааст. Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Дар лаҳзаҳои охири ҳаёташ дарвешона мезистааст. Намунаҳо аз ашъораш дар манобеи адабӣ вомехӯранд. Абётии зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ваҳшатии Кошонӣ

**Хоҷа Ҳусайн Ҷӯшиқонии Кошонӣ** (, мутахллис ба **Ваҳшатӣ**, ; ? — 1603, Шероз) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш маҳаллаи Ҷӯшиқони Кошон. Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, барои такмили дониш ба Шероз рафтааст. Ваҳшатӣ завқи шеъргӯиро аз хурдӣ дар замири худ парварида, сипас дар Шероз дар маҳфилҳои адабии шуарои замон онро такмил додааст. Мувофиқи маълумоти Авҳадӣ, Ваҳшатӣ инсони «бағоят олитабиат ва хушшеър аст, яккабайтҳои баланд аз ӯ суруда». Ваҳшатӣ дар анвои адабӣ бештар ба рубоӣ, дубайтӣ ва қитъа таваҷҷуҳ доштааст. Мавзӯи асосии эҷодиёти Ваҳшатӣ ишқ, сӯзу гудози маъшуқ, фироқу висол ва ғ. 

Ин абёт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ваҳшат (шоир)

**Ваҳшат** (; қарни 17) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти манбаъҳои адабӣ масалан («Тазкирату-ш-шуаро»-и Малеҳои Самарқандӣ) ин шахс яке аз аъёни соҳибмартабаи шаҳри Исфаҳон тавсиф шудааст. Шоири тавоно, соҳиби табъи пок ва зеҳни даррок будааст. Девони ашъор доштааст, ки аз ҷиҳати ҳаҷм нисбат ба дигар шоирони давраш бузургтар будааст. Абёти зерин намунае аз эҷодиёти ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Cirque du Soleil

**«Cirque du Soleil»** (аз фар. — «*Сирк дю солей*» — «*Сирки офтоб*») — ширкати канадагии соҳаи фарҳанг, дилхуши ва фароғат аст, ки дар ҷодаи «санъати сирк ва намоишҳои кӯчагӣ» фаъолият мекунад. Соли 1984 аз ҷониби Ги Лалиберте ва Жилем Сент-Круа таъсис дода шудааст ва дар шаҳри Монреал, кишвари Канада қарор дорад. Ин сирк аз ҳисоби даст кашидан аз иштироки ҳайвонот дар намоишҳояш, бо намоишҳои синтетикиаш, ки ҳунари сиркро бо мусиқӣ пайванд сохт, тарроҳи ва рақсҳои хелоҳам ҷолибе, ки ба саҳна мегузорад машҳур аст. Чунин меҳисобанд, ки *Cirque du Soleil* санъати сиркро ҳаёти нав ва рӯҳу равон бахшид.

## Ҷоизаҳо
* Яке аз намоишҳои ин сирк, ҷоизаи «Эмми»-ро соҳиб шуд.
* Яке аз ҳунармандони ин сирк —  Дмитрий Булкин, дар намоиши телевизиюнии «Минута славы» ҷои якумро ишғол намуд.
## Ба саҳна гузориҳо

Бисёре аз намоишҳои **Cirque du Soleil** номҳои ба худ хосро доранд ва ба тарҷума ниёз надоранд.
* 1984 — Le Grand Tour/«Сайёҳати калон»
* 1987 — Le Cirque Réinventé/«Сирк, фикри нав»
* 1990 — Nouvelle Expérience/«Таҷрибаи нав»
* 1990 — Fascination/«Дилрабоӣ»
* 1992 — Saltimbanco/«Акробати оворагард»
* 1993 — Mystère/«Мӯъҷиза»
* 1994 — Alegría/«Хурсанди»
* 1996 — Quidam/«Некто»
* 1998 — «O» (Au)/«Об»
* 1998 — La Nouba/Майнӯшӣ, сӯзонидани ҳаёт 
* 1999 — Dralion/«АждаҳоШер»
* 2002 — Varekai/«Куҷое, ки набошад»
* 2003 — Zumanity
* 2004 — KÀ
* 2005 — Corteo/«Бадрақа»
* 2006 — Delirium/«Алоигӯй»
* 2006 — The Beatles LOVE/«Битлз Муҳаббат»
* 2007 — Koozå
* 2007 — Saltimbanco 
* 2007 — Wintuk
* 2008 — CRISS ANGEL Believe
* 2008 — Zaia
* 2008 — Zed
* 2009 — Ovo/«Тухм»
* 2010 — Banana Shpeel
* 2010 — Totem/«Тотем»
* 2010 — Viva ELVIS/«Зинда бод Элвис»
* 2011 — IRIS
* 2011 — Zarkana
* 2011 — Michael Jackson THE IMMORTAL World Tour
* 2012 — Amaluna
* 2013 — Alegria 

## Баромадҳо
* Дар 74-умин маросими ҷоизасупории **[[Ҷоизаи Оскар|«Оскар»]]** (соли 2002);
* 50-умин маросими ҷоизасупории **«Грэмми»**;
*  Дар **Супербоул XLI**;
* Дар қисми финалии «Эвровижн-2009» дар Маскав (соли 2009);
* Дар иди **«Алые паруса»** дар  шаҳри Санкт-Петербург (соли 2010);
* Дар конференсияи Иттиҳоди Аврупо (соли 2010);
* Дар маросими кушодашавии чемпионати **FIFA U-17 Women’s World Cup** дар Озарбойҷон (соли 2012) намоишҳои ҷолибро пешкаш намуданд.

## Нигаред
* Сирки давлатии Тоҷикистон
* Сирк
* Оташбозӣ (рақс)
* Акробатика

## Пайвандҳо
## Эзоҳ
Гурӯҳ:Сирк
Ваҷаб

**Ваҷаб** — андозаи қадимии тоҷикӣ, фосилаи миёни ангушти бузург ва ангушти кӯчаки даст, дар ҳоле ки тамоми ангуштҳо боз бошад, тақрибан баробари 19 — 23 см.

Ковишҳои бостоншиносӣ тасдиқ мекунанд, ки низоми андозагирӣ бо ваҷаб қадимӣ буда, баробари дигар андозаҳои дар асоси узвҳои бадани инсон ташаккулёфта (ангушт, газ, қадам, қулоч, пай) мавқеи намоёнро ишғол мекард. Ваҷаб то миёнаи асри 20 дар корҳои рӯзгор ва сохтмон васеъ истифода мешуд. Ваҷабнамудҳои хурдтар низ дошт: «дупешлик» — масофа аз охири ангушти калон то охири ангушти ишора (сабоба), баробари 18-19 см; «дупаслик» — масофаи байни нӯги ангушти ишора ва охири ангушти хурд, баробари 16-17 см. Ин навъҳои ваҷаб аз маъмултарин андозаҳои хурди дарозӣ дар навоҳии Кӯлоб, Қаротегин ва Дарвоз буданд. Деҳқонон аз ин андозаҳо ҳангоми сохтани асбобу анҷоми кишоварзӣ (чигина, мола, бел, курчак, таноб ва ғ.), занон барои буридану дӯхтани либос, кашидадӯзӣ, кӯрпадӯзӣ, ҳунармандон ҳангоми кандакорӣ, нақшбандӣ зиёд истифода мекарданд. Ваҷаб дар ғарби Бадахшон визед номида шуда, намудҳои гуногун дошт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Андреев М. С. Таджики долины Хуф. В. II. Сталинабад. 1958;
* Рахимов М. Р. Земледелие таджиков бассейна р. Хингоу в дореволюционный период. Д., 1957.

Гурӯҳ:Воҳидҳои андозагирӣ
Ваҳяздата

**Ваҳяздата**, **Ваҳяздота** () — пешвои ошӯби халқии соли 522 то м. дар Порс, ки ба муқобили Дopиюши Бузург нигаронида шуда буд.

Ин ошӯб баъди кушта шудани Гаумата (29 сентябри 522) сар зада, то то 16 июли 521 то м. идома ёфтааст. Ваҳяздата баъди Гаумата худро Бардияи писари ростини Куруш хонда, мутобиқи фарзияи таърихнигорон И. М. Дяконов, М. А. Дандамаев ва Ричард Фрай натанҳо дар Порс ҷонибдорони зиёде пайдо кард, балки аз Кармания, Дрангиана, Гедросия ва Моду Арахосия тарафдоронашро гирд оварда, яке аз талабгорони тоҷу тахт ва рақибони тавонои Дорои I гардид. Ваҳяздата ба муқобили Доро деҳқонон ва мардуми сершумори қаламрави Ҳахоманишиёнро бархезонда, худро дар Порс шоҳ эълон кард ва нахуст ба муқобили шаҳрбон (волӣ)-и Арахосия, ки Вивона ном дастнишондаи Доро буд, лашкар кашид. Доро ба ёрии Вивона лашкар фиристод, ки мутобиқи маълумоти Катибаи Бесутун ҷонибдорони ӯ дар Копишакони ном диз набард карда, (29 декабри 522 то м.) фавҷи ошӯбгаронро саркӯб намуданд. Вале Ваҳяздата боз неруи нав гирд оварда, дубора ба муқобили Вивона лашкар кашид. Вивона дар муҳорибаи дуюм, ки дар Гадутава ном музофоти Арахосия рӯй дод, (21 феврали 521 то м.) лашкари Ваҳяздатаро шикаст дод. Ваҳяздата баҳори соли 521 то м. дар ин ду муҳориба беш аз 7600 сарбозашро талаф дода, бо саворони камшумораш сӯйи Порс фирор намуд. Дорои 1 ба муқобили Ваҳяздата ба самти Порс Артавардия ном сарлашкарашро фиристод. Артавардия дар наздикии Раха (Рага) ном шаҳри Порс (25 майи 521 то м.) лашкари Ваҳяздатаро шикаст дод. Мувофиқи маълумоти Катибаи Бесутун Ваҳяздата дар Паишиёвода (Посоргод) паноҳ бурда, боз лашкар гирд овард ва омодаи набарди навбатӣ шуд. Дар ин набарди охирин (16 июли 521 то м.) Ваҳяздата аксари ҷонибдоронашро талаф дода, бо чанде аз ҳамсафонаш асир афтод. Муҷассамаи барҷастаи Ваҳяздата дар қатори нуҳ рақиби саркӯбшудаи Дорои I дар деворнигораҳои Катибаи Бесутун ва Тахти Ҷамшед маҳфуз мондааст. Ошӯби Ваҳяздата аз сабаби номуташаккилӣ, надоштани омодагии кофии ҳарбӣ ва нақшаи амалиёти ягона, инчунин бо ҷабҳаҳои ошӯбгарони ҳамзамонаш — Мартия, Фраварти, Фрада ва дигарон иттифоқ набастанаш ба шикаст дучор шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Самова

**Самова** () — шаҳр дар Ироқ.
## География
## Иқлим
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ироқ
Малики Қумӣ

**Малик Ваҷдии Қумӣ** (; ) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти «Тазкирату-ш-шуаро»-и Мутрибӣ ин шоир аз шаҳри Қуми Эрон буда, бо номи Малики Қумӣ низ шуҳрат доштааст. Гуфтораш латиф ва ашъораш матин будааст. Ӯ ба ғайр аз ғазалҳо, рубоиёт ва дигар анвои шеър, маснавие бо номи «Санаму Бараҳман» навиштааст. Рубоии зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ваҷеҳии Ахсикатӣ

**Муҳаммадваҷеҳ Ваҷеҳии Ахсикатӣ** () — и тоҷик (асри 16).

## Зиндагинома
Аз нисбааш бармеояд, ки дар Ахсикат — пойтахти қадимии Водии Фарғона ба дунё омадааст. Мувофиқи маълумоти «Тазкират-уш-шуаро»-и Мутрибӣ, Ваҷеҳии Ахсикатӣ шахси таҳсилдида, донишманди илми риёзиёт будааст. Бештар ба рубоисароӣ майл доштааст. Дар рубоиёташ таъсири Умари Хайём ҳис мешавад:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVI