open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ахбору-д-давлату-с-Салҷуқия

**«Ахбóру-д-давлáту-с-салҷуқи́я»** ()  — китоб дар бораи таърихи давлати Салҷуқиён, навиштаи Садруддин Ҳусайнӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* محمد علی طبری. زبدةالاثار. تهران، ۱۳۷۲

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Салҷуқиён
Ахбору-з-замон

**«Ахбóру-з-замóн»** (; номи пуррааш *«Ахбору-з-замон ва ман абадаҳу-л-ҳадасону мина-л-умами-л-мозияти ва-л-аҷёли-л-ғобирати ва-л-мамолики-д-доси­ра­ти»* («Хабарҳои замон ва онҳое аз умматҳои гузашта, наслҳои қадим ва кишварҳои азбайнрафта, ки ҳаводис онҳоро аз байн бурдааст»)) — асари бузурги Абулҳасан Алӣ ибни Ҳусайн ибни Алӣ ал-Масъудӣ (вафот 957) дар фанни таърих.

## Муҳтаво
«Ахбору-з-замон» ба забони арабӣ таълиф шудааст. Он иборат аз 30 муҷаллад дар 30 фан аст. Муаллиф дар он аз гуфтор дар бораи ҳайъати замин, шаҳрҳо, кӯҳҳо, рӯдҳо ва маъданҳои он оғоз карда, сипас ба ахбори биноҳои бузург, ибтидои ҳаёт, асли насли одамӣ, иқлимҳо ва гуногунии мардумон иттилоъ дода, баъд ахбори подшоҳони қадим, мардумони аз байнрафтаи қарнҳои гузашта ва ахбори анбиёро ироа ва воқеаҳову ҳаводиси таърихиро сол ба сол пайгирӣ мекунад ва то ба замони таълифи китоби дигари худ «Муруҷ-уз-заҳаб» (943) оварда, китоб­ро ба поён мерасонад. Баъд аз ин муаллиф «Китоб-ул-авсат»-и худро менависад, ки ончиро, ки дар китоби аввал ба шакли муфассал баён карда буд, дар ин китоб ба шакли кӯтоҳтар баён карда, номи онро «Китоб-ул-авсат» номидааст. Сипас аз он мухтасаре тартиб дода, «Муруҷ-уз-заҳаб» ном ниҳодааст. Масъудӣ дар «Муруҷ-уз-заҳаб» ҳар гоҳ ҳодиса ва воқеаеро ба таври мухтасар баён мекунад, ёдовар мешавад, ки шакли муфассали он дар китоби «Ахбору-з-замон» омадааст, бояд ба он ҷо муроҷиат карда шавад.

## Нусхаҳо
Аз «Ахбору-з-замон»-и Масъудӣ ҳамагӣ як нусха аз ҷилди аввали он боқӣ мондааст, ки ба шакли дастхат дар китобхонаи шаҳри Вена маҳфуз аст ва то ба имрӯз аз 29 ҷилди боқимондаи он хабаре нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* ابوالحسن علی بن الحسین بن علی المسعودی. مروج الذهب و معادن الجوهر. ج ۴-۱، مصر، ۱۹۶۴.۲.
* حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱. بیروت، ۲۰۰۷
Ахбору-л-қузот

**Ахбóр-ул-қузот**  — асари қозии Аҳвоз Абубакр Муҳаммад ибни Халафи Вақеъ дар ахбор ва тарҷимаи қузот. Муаллиф аз донишмандони илми таърих ва ҷуғрофиё буд ва «Ахбор-ул-қузот»-ро ба сурати табақот тадвин кардааст. Китоб аз 1366 ҳиҷрӣ то 1369 ва дар се муҷаллад дар Миср ба табъ расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* محمد علی طبری. زبدةالاثار. تهران، ۱۳۷۲

## Сарчашма
*
Ахбору-л-мадина

**«Ахбóру-л-мадинá»** () — асари таърихии муаррихи арабинависи эронитабор Абуалӣ Ҳасан ибни Халаф ибни Шодони Воситӣ (вафот 860), ки дар замони Сомониён таълиф шудааст. Асосан ҳаводиси авоили замони исломро дар бар мегирад. Муаррихону муфассирон ва муҳаддисон аз он ҳамчун аз китоби боэътимод фаровон истифода кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Мирхонд. Равзату-с-сафо // Бо пешгуфтор ва таълиқоти Н. Амиршоҳӣ. Ҷ. 1. Д., 2004; 
* Ибни Қурбон. Дар дуроҳаи фано ва эҳёи миллати қадим. Д., 2007.

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Ахбору-н-наҳвийини-л-Басрийин

**«Ахбóру-н-наҳвийи́ни-л-Басрийи́н»** () — асари Абусаид Ҳасан ибни Абдуллоҳ ибни Марзбон ас-Сирофӣ (вафот 979) дар шарҳи аҳволи наҳвиёни Басра. Он бо номи «Табақот-ун-наҳвийин-ил-басрийин» дар маъхазҳо дучор мешавад. Соли 1935 бо эҳтимоми «Карнако» дар Алҷазоир ба табъ расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* محمد علی طبری. زبدةالاثار. تهران، ۱۳۷۲

## Сарчашма
*
Ахбору-т-тивол

**«Ахбору-т-тивол»** () — асарест дар таърихи қадиму ҷадиди мардумони хилофати ислом.

## Мундариҷа
Маълумоти бештар дар бораи замони Сосониён ва мардумони тобеи онон аст. Дар он маълумоти аввалия дар хусуси ҷунбишҳои мардумии қаламрави хилофати шарқии ислом гирд омадаанд. Махсусан ахбори таърихӣ дар наҳзатҳои аҳли ташайюъ ва хавориҷ зиёд аст. Муаллифи асар яке аз аввалин таълифгаронест, ки осори паҳлавиро интиқодан мавриди омӯзишу таҳқиқ қарор дода, дар баробари ин аз худ хурофоти мазҳабӣ ва ҳеч навъи таассуб нишон надодааст. Муаллифи он Абуҳанифа Аҳмад ибни Довуд ибни Вананди Динаварӣ (вафот 895) аслан нуҷумшинос, риёзидон, гиёҳшинос ва луғатнависи маъруф буд, ки ба воситаи ин асари таърихиаш дар миёни муаррихон яке аз беҳтарин муаррихон низ эътироф шудааст. Ӯ агарчи ин китобро ба арабӣ таълиф намуд, вале худ аз донишмандони эронӣ буд. Бадин восита аст, ки дар саросари китоб меҳр ба эроният эҳсос мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мирхонд, Равзату-с-сафо // Бо пешгуфтор ва таълиқоти Н.Амиршоҳӣ. Ҷ. 1. Д., 2004;
* Ибни Қурбон. Дар дуроҳаи фано ва эҳёи миллати қадим. Д., 2007

## Сарчашма
*
Ахбору-л-уламо би ахбори-л-ҳукамо

**«Ахбóру-л-уламó би áхбори-л-ҳукамó»**, ё **«Таърих-ул-ҳукамо»** () — асари муаррихи мисрӣ Ҷамолуддин Ҳасан ибни Қифтӣ роҷеъ ба таърих.

## Мундариҷа
Ба забони арабӣ таълиф шудааст. Он шомили зиндагиномаи файласуфон, риёзидонон ва табибони юнонию исломӣ аз замони қадим то аҳди зиндагии муаллиф мебошад. «А.» баъди соли 1227 таълиф шуда, вале мутаассифона, асли он аз байн рафтааст. Дар соли 1249̸50 шахсе бо номи Муҳаммад ибни Алӣ ибни Муҳаммад Хатиби Зузанӣ мухтасаре аз он асарро бо номи «ал-Мунтахабот-ул-мултақитот мин китобин «Таърих-ул-ҳу­ка­мо» фароҳам овард. Ҳамин асар маъмулан «Таърих-ул-ҳукамо» номида мешавад. Он зиндагиномаи 414 тан аз донишмандону мутафаккиронро дар бар мегирад, ки онҳо бо тартиби ҳуруфи «ҳиҷо» мураттаб гардида, дар ҳар ҳарф ашхос бар ҳасби тақаддум ҷой дода шудаанд. Юлиус Типерт дар идомаи кори таҳқиқии А. Мюллер соли 1903 асари мазкурро дар Лейбсиг ба чоп расонд. Дар ҳошияи он ду нафар олими Ғарб мулоҳизоти худро нисбат ба китоб чоп кардаанд. Дар замони шоҳ Сулаймони Сафавӣ Мирзо Муҳаммадиброҳими Муставфӣ онро ба форсӣ тарҷума кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* محمد علی طبری. زبدة الآثار. تهران، 1372

## Сарчашма
*
Ахбору-л-умам

**«Ахбóру-л-умáм»** () — асари адиб, муаррих ва насабшиноси имоми мазҳаб Абуабдуллоҳ Тоҷуддин Муҳаммад ибни Қосим ибни Ҳусайн ал-Ҳасани Ҳилии Дибоҷӣ. Асри 15 таълиф шуда, иборат аз 21 ҷилд аст. Яке аз асарҳои нодир дар фанни таърих будааст, вале то кунун нопайдост.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* محمد علی طبری. زبدةالاثار. تهران، ۱۳۷۲

## Сарчашма
*
Ахбору-л-фурс

**«Ахбóру-л-фурс»** () — яке аз аввалин асарҳои замони исломист, ки аз таърихи мардумони эронитабор хабар додааст. Муаллифи он Ҳайсам ибни Адий ибни Абдурраҳмони Суалӣ (747—822) ин китоби худро қабл аз таърихномаи маъруфи Табарӣ таълиф кардааст. Он қариб барои тамоми таърихномаҳои авоили замони ислом сарчашмаи асосии истифода дар мавзӯи таърихи мардумони аҷам — эрониён буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мирхонд. Равзату-с-сафо // Бо пешгуфтор ва таълиқоти Н. Амиршоҳӣ. Ҷ. 1. Д., 2004;
* Ибни Қурбон. Дар дуроҳаи фано ва эҳёи миллати қадим. Д., 2007.

## Сарчашма
*
Мирзо Муҳаммади Ахгар

**Мирзо Муҳаммади Ахгар** (; қарни XVII) — шоир ва хаттоти форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Самарқанд ба дунё омадааст. Гузаштагонаш дар дарбор хидмат кардаанд. Ахгар аз анвои хат воқиф буд ва ба хаттотӣ низ шуғл меварзид. Намунаҳои ашъораш ба воситаи тазкираҳо ва баёзҳо боқӣ мондаанд.

## Намунае аз ашъор
::::: То кашиданд хату зулфи ту тасвир дар об,
::::: Менамояд ба назар гулшани Кашмир дар об.
::::: Мардуми чашми сиёҳи ту фарангибачаест,
::::: Ки ба тороҷи асирон зада шабгир дар об.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Суханварони Сайқали рӯйи замин. Д., 1973.

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Ахейҳо

**Ахейҳо** (, ) — яке аз қабилаҳои асосии Юнони Қадим, аввал дар Фессалия (Юнони Шимолӣ), ибтидои ҳазорсолаи 2-и то м. дар Пелопоннес ва баъзе ҷазираҳои Баҳри Эгей маскун шуданд.

Ахейҳо давлатҳои аввалини синфии Микенне ва Пилосро ташкил дода, асрҳои 15-13 то м. ба авҷи тараққиёти иқтисодию сиёсӣ расиданд. Ахейҳо дар таърихи Юнони Қадим мавқеи намоён доштанд, аз ин рӯ, диг. қабилаҳои юнонӣ низ аслашонро ба онҳо пайваста, худро Ахейҳо меномиданд. Нимаи аввали садаи XIII то м. баъди Ҷанги Троя давлатҳои Ахейҳо суст гардида, бо ҳуҷуми дориҳо ва дигар қабилаҳо иқтидору мавқеашон таназзул ёфт. Қисми Ахейҳо дар Осиёи Хурд, Кипр ва дигар ҷазираҳо, дар Пелопоннес ба Шимол танг карда шуданд ва дар назди халиҷи Коринф вилояти мустақили Ахайяро ташкил намуданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ахея
Ахилия

**Ахилия** (аз  — ҳиссачаи инкорӣ ва  — шира) — кислотаи хлорид ва ферменти пепсин надоштани шираи меъда.

## Навъҳои ахилия
Ахилия органикӣ ва вазифавӣ мешавад. Дар мавриди ахилияи органикӣ (узвӣ) бофтаҳои ғадуди зери меъда хароб шуда, он шира ҷудо кардан наметавонад. Ахилия бемории луобпардаи меъда (атрофияи ғадуди меъда) ё зуҳуроти дигар бемориҳо (сил, баъзе навъҳои камхунӣ ва ғайра) аст. Ахилияи вазифавӣ дар натиҷаи осебҳои шадиди асабию рӯҳӣ, таъсири моддаҳои заҳрнок ва ғайра сар мезанад. Ҳангоми он кори ғадудҳои ҳазми хӯрок муваққатан суст мешавад. Аломати асосии Ахилия бад шудани ҳазми хӯрок аст, ки дар натиҷаи он даруни бемор гоҳ-гоҳ меравад.

## Муолиҷа
Бо мақсади муолиҷаи ахилия бартараф намудани сабабҳои пайдоиши он, истеъмоли ғизоҳои зудҳазм, шираи меъда, витамини С аҳаммияти зиёд доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тревис С. П. (ва диг.). Гастроэнтерология. М., 2002;
* Мухин Н. И., Моисеев В. С., Мартынов А. И. Внутренние болезни. М., 2006.

## Сарчашма
*
Ахкук

**Ахкук** — зардолуе, ки ҳанӯз норасида бошад, умуман ҳар меваи норасидаро ахкук меноманд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зардолуҳо
Ахлоқи Муҳсинӣ

**«Ахлóқи Муҳсинӣ»** () — асари пандуахлоқии Ҳусайн Воизи Кошифӣ, ки соли 1500 навишта шудааст.

«Ахлоқӣ Муҳсинӣ» ба Абдулмуҳсин Мирзо – писари Ҳусайн Бойқаро бахшида шуда, аз муқаддима ва чил боб: аз ҷумла бобҳои ибодат, ихлос, шукр, сабр, ризо, таваккул, ҳаё, иффат, адаб, ҳиммат, азм, ҷидду ҷаҳд, субот, адл, афв, ҳилм, хулқу рифқ (некӣ) ва нармӣ, шафқат ва марҳамат, саховат ва эҳсон, тавозуъ ва эҳтиром, амонат ва хиёнат, вафо ба аҳд, сидқ, ҳоҷатбарорӣ, тааннӣ ва тааммул, машварат ва тадбир, дурандешӣ, шуҷоат, ғайрат, сиёсат, фаросат, иғтиноми фурсат (ғанимат донистани фурсат), талаби некномӣ, риояти ҳуқуқ ва ғайра иборат аст. Муаллиф барои шоҳ донистани ин сифатҳоро ҳатмӣ мешуморад ва дар ҳар боби асар доир ба ягон масъала нуқтаи назари шахсии худро баён карда, барои таъсирбахштар шудани он ҳикояту ривоятҳои таърихию воқеӣ меорад. Ӯ гоҳе дар зимни ҳикоятҳо бо рамз ё ошкоро қашшоқии мардум, авҷ гирифтани ҷабру зулм, бадахлоқию бадкирдории табақаҳои болоиро нишон медиҳад ва роҳҳои барҳам додани нобаробариро ҷустуҷӯ мекунад.

## Тарҷума ва нашрҳо
«Ахлоқӣ Муҳсинӣ» дар байни хонандагон хеле машҳур буда, чанд бор ба табъ расидааст ва ба забони ӯзбекӣ низ тарҷума шудааст.

Соли 2009 Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик «Ахлоқӣ Муҳсинӣ»-ро дар силсилаи Энсиклопедияи насри тоҷику форс ба табъ расонд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Мирзобаҳодур

**Мирзобаҳодур** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хистеварзи ноҳияи Ғафуров. Аз Мирзобаҳодур то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 24 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ғафуров
Гурӯҳ:Ҷамоати Хистеварз
Ахлоқи Муҳташамӣ

**«Ахлоқи Муҳташимӣ»** () — асари Насируддини Тусӣ доир ба ахлоқ.

Он ба забони форсӣ дар 40 боб навишта шудааст. «Ахлоқи Муҳташамӣ» бо услуби «Ахлоқи Носирӣ»-ст. Муаллиф дар «Ахлоқи Муҳташамӣ» аввал оёти муносиберо аз Қуръони маҷид оварда, баъд ҳадисҳои набавӣ ва гуфтаҳои муносибе аз бузургонро ҷой дода, сипас назароти худро иброз медорад. Дар «Ахлоқи Муҳташамӣ» орову афкор ва суханони ҳакимонаи бузургони Эрону Юнон борҳо бамаврид зикр шудаанд.

Ба ақидаи баъзе муҳаққиқон «Ахлоқи Муҳташимӣ» замоне нигошта шудааст, ки муаллиф бо фирқаи исмоилия, бахусус бо яке аз бузургони он Носируддин Абулфатҳ Абдурраҳим ибни Абимансур — раис ва муҳташими Қаҳистон робита доштааст. Аз тарафи дигар Носируддин ба унвони шахси кариму фозил ва донишпарвару фазлдӯст маъруф будааст. Илова бар ин Мирзоҳасанхони муҳташиму-с-сал­тана, ки дар садаи XX зистааст, асаре бо номи «Ахлоқи Муҳташимӣ» дорад, ки соли 1314 ҳ. ш. ба табъ расидааст. Дар баъзе манбаъҳо фақат асари «Муҳташиму-с-салтана» ва дар баъзеи дигар асари Хоҷа (Носируддин) зикр шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Ахлоқи Ҷалолӣ

**«Ахлóқи Ҷалолӣ»** (; номи пуррааш «Ла­вомеъу-л-ишроқ фӣ макорими-л-ахлоқ») — асари мутафаккири форс-тоҷик Ҷалолуддини Даввонӣ (1427–1503) дар боби ҳикмати амалӣ, ки соли 1475 таълиф шудааст.

## Муҳтаво
Китоб аз 3 фасл: таҳзиби ахлоқ, тадбири манзил ва сиёсати мудун иборат аст. Дар хотима васиятҳои Афлотуну Арасту ба китоб илова карда шудаанд.

Муаллифи «Ахлоқи Ҷалолӣ» дар фасли якум фитрӣ будани хулқи инсонро рад намуда, бо таъсири таълиму тарбия тағйир ёфтани онро зикр кардааст. Илми ахлоқ бо тиб қиёс шудааст: тиб барои сиҳҳат зарур бошад, тарбияи ахлоқ нафси инсонро аз ҷабру ғазаб ва дигар хислатҳои замима эмин хоҳад дошт. Азбаски хӯроку пӯшоки инсон сунъист ва бе киштану даравидан, риш­тану бофтан, харидану фурӯхтан ҳосил намешавад, вай ба оила ва манзил эҳтиёҷ дорад. Оила бақои насл аст. Чун фарзанд ба олам меояд, ӯро аз кӯдакӣ бо тарбияи нек фаро бояд гирифт ва мувофиқи завқу истеъдодаш илму ҳунар омӯхт. Дар фасли сеюм иттиҳоди одамон дар ҷамъият мавриди баҳс қарор гирифтааст. Муаллиф аҳли ҷамъиятро ба 4 гурӯҳ – олимон, лашкариён, ҳунармандону савдогарон ва зироаткорон ҷудо карда, гурӯҳи охирро «косибони ҳақиқӣ» номидааст.

«Ахлоқи Ҷалолӣ» дар зери таъсири фалсафаи амалии Арасту, Форобӣ, Абуалии Сино ва хусусан «Ахлоқи Носирӣ»-и Насируддини Тусӣ ба вуҷуд омада, аз соли 1866 то соли 1923 борҳо дар Ҳиндустон ба табъ расидааст.

## Тарҷума ва нашрҳо
Соли 1839 тарҷумаи англисии қисме аз «Ахлоқи Ҷалолӣ» дар Лондон чоп шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Ахлоқи Ҷамолӣ

**«Ахлóқи Ҷамолӣ»** () — асар шайх Ҷамолуддин Муҳаммад ибни Муҳаммади Оқсаройӣ (вафот 1370 ё 1388) дар ахлоқ. Таълифаш ба забони арабист.

## Муҳтаво
«Ахлоқи Ҷамолӣ» барои султон Боязид (1347–1402) навишта шудааст. Он аз се мақола иборат аст: мақолаи аввал дар баёни ахлоқи шахс ба ҳасби худаш; мақолаи дувум дар баёни ахлоқи шахс ба ҳасби касони дар хона бо ӯ мутааллиқ; мақолаи севум дар баёни ахлоқи шахс ба ҳасби муомилаи ӯ бо оммаи мардум. Муаллиф аз наберагони имом Фахруддини Розӣ ва аз уламои маъруфи замони султон Муроди Усмонӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*. حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱. بیروت، ۲۰۰۷
* طاشکبری زاده. الشقائق النعمانیة فی علماء الدولة العثمانیة. بیروت، ۱۹۷۵

## Сарчашма
*
Нишони Ҳолливуд

**Нишони Ҳолливуд** () — нишони машҳури хотиравӣ дар теппаи Ҳолливуди Лос-Анҷелес, Калифорния. Калимаи **«HOLLYWOOD»** (номи маҳал) бо ҳуруфи калони рангашон сафед дар теппа насб шудааст. Нишон соли 1923 ҳамчун таблиғот (реклама) сохта шуд. аммо тадриҷан ин нишон шуҳрати зиёд касб кард ва нишони фирмавии санъати синамои ИМА гардид. Нишон дар нишебии ҷанубии теппаи Маунт Ли, дар баландии 491 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Ҳар як ҳарфи ин нишон 9 м паҳно, 15 м баландӣ ва дорои 4 ҳазор чароғча (лампочка) мебошад.

## Сарпарастон
Нӯҳ сарпараст 27 777 долларро барои барқарор кардани аломат дар соли 1978 ҳадя карданд:
* **H** — Ҳю Хефнер — (муассиси Playboy)
* **O** — Ҷованни Мацца — кинопродюсери итилиёӣ
* **L** — Лес Келли — соҳибкор, муассиси Kelley Blue Book)
* **L** — Ҷин Отри — овозхон, ҳунарпеша, тоҷир
* **Y** — Терренс Доннелли — ношири *Hollywood Independent Newspaper*
* **W** — Энди Вилямс — овозхон
* **O** — Warner Bros.Records
* **O** — Элис Купер— овозхон, эҳдо ба хотири дӯсти наздикаш Граучо Маркс
* **D** — Деннис Лидтке — тоҷир, ба хотири Мэттю Вилямс эҳдо кардааст.

## Тағйири нишон
Беиҷозат тағйир додани нишон манъ аст. Бо вуҷуди ин, якчанд маротиба тағйир ёфт, то ки ҳамеша таваҷҷуҳи бештари ҷамъиятро ҷалб кунад. Дар зер баъзе аз чунин тағйирот:
* Моҳи январи соли 1976 ба ифтихори қонуни нави иёлати Колифорния дар бораи марихуана Ҳолливуд ба **«HOLLYWeeD»** (weed — алаф, сабза) табдил шуд.
* Моҳи майи соли 1987 дар таҷлили ҷашни садсолагии Ҳолливуд донишҷӯёни Донишгоҳи технологии Колифорния ба ҷои Ҳолливуд **«CALTECH»** («California Institute of Technology»)-ро гузоштанд. Пеш аз бозии  футболи амрикоӣ дар соли 1993 байни Донишгоҳи Калифорния дар Лос Анҷелес ва Донишгоҳи Калифорнияи Ҷанубӣ, нишон ба **«GO UCLA»** («Ба пеш, UCLA») тағйир дода шуд.
* Дар моҳи январи соли 2017 нишон бори дуюм ба **«HOLLYWeeD»** тағйир дода шуд.
Тақрибан дар соли 2000 Департаменти пулиси Лос-Анҷелес барои амнияти нишони Ҳолливуд низоми бехатарӣ ҷорӣ карда, дар атрофи нишон камераҳои назоратӣ насб намуд. Дар ҳолате, агар ягон кас дар масофаи камтар аз 50 ярд (45,72 метр) ба нишон наздик шавад, занги ҳушдор ба кор даромада пулис даъват карда мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* Мушоҳида аз моҳвора дар харитаи Wikimapia.org

Гурӯҳ:Диданиҳои Лос-Анҷелес
Гурӯҳ:Ҳолливуд
Таърихнигор

рост|мини|345x345пкс| Ҳерудут, муаррихи барҷастаи юнонии қарни панҷуми пеш аз мелод; аз аввалин муваррихине, ки асараш барҷой монда аст.
**Таърихнигор** (), **муаррих** () — шахсест, ки гузаштаро меомӯзад ва дар бораи он менависад ва дар он хусус мутахассис шинохта мешавад. Кори муаррихин ривояту пажӯҳиши пайваста ва равишманди рухдодҳои гузаштаи марбут ба навъи башар ва дар зимни мутолеъаи ҳамаи торихи замонҳост.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихнигорон
Фаррух Абдувосиев

**Фаррух Абдувосиев** (07.11.1947, Душанбе), олими зоотехник, номзади илми кишоварзӣ (1979), дотсент (2007). 
## Зиндагинома
Фаррух Абдувосиев дастпарвари мак. миёнаи №53 Душанбе ба номи Ҳабиб Юсуфӣ (1971). Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемурро хатм кардааст (1975). Ассис. кафедраи “Тех. байтории хусусӣ” ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур (1975-1979), корм. калони илмии Ин.-ути тадқ. илмии заминдорӣ (1979-1983), сармутах. илмии Ин.-ути тадқ. илмии иқт. ва ташкили хоҷ. қишл. (1983-91), корм. пешбари илмии Маркази тадқ. стратегии назди През. ҶТ (1991-2001), Ин.-ути тадқ. илмии Ваз. иқт. ва савдои ҶТ (2001-2007). Аз с. 2007 – дотсенти кафедраи зотпарварӣ ва генетикаи чорвои ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур. Соли 1996 дар семинари «Сиёсати аграрӣ ва фаровонии маҳсулоти назди Бонки ҷаҳонӣ ва соли 2000 дар семинари «Комёбиҳои истеҳсолии илмию техникии соҳаи истеҳсолоти аграрӣ»-и назди Бонки ҷаҳонӣ такмили ихтисос кардааст. Муаллифи беш аз 100 мақолаи илмӣ дар бобати рушд ва ислоҳоти кишоварзӣ, амнияти озуқавӣ, истифодаи самарабахши истеҳсолоти кишоварзӣ ва маҷмааи агросаноатӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Сарбанд

## Маҳалҳои аҳолинишин
* Сарбанд — номи пешинаи шаҳри Леваканд то соли 2018. 
* Сарбанд —  номи нави ҷамоати деҳоти Қӯштегирмони ноҳияи Спитамен аз соли 2012. 
* Сарбанд —  деҳа дар ноҳияи Хуросон.
Отто фон Бисмарк

**Отто фон Бисмарк** — ходими давлатӣ, сиёсатмадор, лашкаркаши Пруссия ва Олмон
## Зиндагинома

Отто Эдуард Леополд фон Шенхаузен Бисмарк 1 апрели соли 1815 дар кӯшки Шенхаузени маркграфии Бранденбург таваллуд ёфта буд. Вай фарзанди чаҳоруми помешик, ротмистри мустаъфй Фердинанд фон Бисмарк ва завҷаи ӯ Вилгелмина, духтари публитсист, профессор Менкен, ба ҳисоб мерафт. Бачагии ӯ дар мулки аҷдодиаш Книпхофи назди Наугард, дар Померания сипарӣ шудааст. Дар шашсолагиаш ӯро ба мактаби хусусии Пламан супурданд. Модараш зуд ояндаи писарчаро муайян намуд: «Вай дипломат мешавад». Вале анъанаи авлодӣ метавонист Бисмаркро ба соҳаи ҳарбӣ ҷалб созад. Зеро дар тӯли сесад соли охир ниёгони Бисмарк дар тамоми ҷангҳои зидди Франсия иштирок доштанд. Баъдтар Бисмарк бисёр афсӯс мехӯрд, ки афсар нашуд ва ба ин модарашро гунаҳкор медонист. Соли 1832 Бисмарк дар донишгоҳи Геттинген ба омӯзиши ҳукуқ пардохт. Аммо дар тӯли се семестри нахуст ӯро бештар дар пивохонаҳо медиданд. Вай дар ҳамаи ҳангомаҳои кӯчагии ҷавонон даст дошт. Вақти боқиро ба шикор, шамшерзанӣ, гимнастика, аспсаворӣ мебахшид, 27 маротиба дар дуэл ҷангидааст.
Бисмарк соли 1834 ба як дӯсти овони ҷавониаш навишта буд: «Ман ё аблаҳи гузаро мешавам, ё тағӣирдиҳандаи беназири Пруссия». Ӯ соли 1835 имтиҳони давлатӣ супурда, ҳуҷҷати
ҳуқуқшиносӣ гирифт ва дар мақомоти округи Ахен референт таъйин гашт. Аммо интизоми хизматиро бисёр вақт риоя намекард. Ба ӯ тавсия намуданд, ки хизматро дар Потсдам идома диҳад. Вале дар он ҷо ҳам бисёр тоб наовард. Баъд ба Грайфсвалд омад. Бисмарк дар донишкадаи аграрии Элден лексия мешунид. Баҳори соли 1839, пас аз иваз намудани чандин ҷойи кор ба барқарорсозии Книпхоф даст зад. Бисмарк дар мақомоти маҳаллӣ ҳамчун вакил ширкат меварзид. Дар ин давра вай ба Англия, Франсия, Италия ва Швейтсария сафар намуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олмон
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Олмон
Дин дар Тоҷикистон

[thumb|[Калисои православӣ|Калисои православии Николский дар Душанбе ]]
Бар асоси Қонуни асосии Тоҷикистон ҳар кас ҳуқуқ дорад муносибати худро нисбат ба дин мустақилона муайян намояд, алоҳида ва ё якҷоя бо дигарон динеро пайравӣ намояд ва ё пайравӣ накунад, дар маросим ва расму оинҳои динӣ иштирок намояд.

Имрӯза Тоҷикистон як кишвари дунявӣ аст, аммо пеш аз даврони тасаллути Иттиҳоди Шӯравӣ ба ин кишвар, ислом рӯ ба густариш будааст. Бештари мардум Тоҷикистон пайрави мазҳаби ҳанафӣ ва гурӯҳи кӯчаке аз мардум аз ташайюъ пайравӣ мекунанд. Аз миёни соири адён масеҳият низ дар Тоҷикистон низ пайравони бештаре дорад, ҳарчанд пайравони он - русҳои православ баъди касби истиқлоли Тоҷикистон ин кишварро тарк карданд. Дигар гурӯҳҳои хурди масеҳӣ ҳам ҳастанд, ки дар Тоҷикистон фаъолият доранд. Ҷамъияти кучаки яҳудиҳо низ дар ин кишвар ба сар мебаранд ва барои ибодат дар шаҳри Душанбе канисои хурде ҳам доранд. Пайравони мазҳаби баҳоия, зардуштӣ ва буддоӣ низ дар Тоҷикистон ҳастанд ва дар маҷмӯъ, ба гуфтаи мақомот дар кишвар беш аз 80 иттиҳодияи мазҳабӣ сабти ном шудааст. 
## Нигаред низ
* Ислом дар Тоҷикистон 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Дин дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дин дар Осиёи Марказӣ
Бодомқандак

thumb|Бодомқандак
thumb|Бодомқандак дар рӯи дасторхони тоҷикӣ
**Бодомқандак** — мағзи бодоми рӯяш бо қабати қанд пӯшида, як навъ ширавории миллии тоҷикӣ.

## Омодасозӣ
Бодомқандакро аз мағзи бодом ва қандоб бо илова намудани ҷавҳари сирко тайёр менамоянд. Мағзи бодомро пешакӣ дар оби ҷӯш буғ дода, пӯсташро тоза мекунанд. Баъд мағзи бодомро дар рӯи лаълӣ тунук паҳн карда, мехушконанд ва каме бирён мекунанд. Қандоб­ро (миқдори қанд дар маҳлул 80–85%) алоҳида тайёр мекунанд. Пеш аз анҷоми ҷӯшонидан ба қандоб ҷавҳари мева илова менамоянд. Баъд қандоби гармро ба болои мағзи бодоми пешакӣ тайёркарда рехта, бо белчаи чубӣ омехта мекунанд. Дар ин маврид рӯи мағзи бодом бо қабати тунуки қанд пӯшида мешавад, Чунин амалиётро 2–3 бор такрор мекунанд ва ҳар бор ба болои маҳсулоти нимтайёр ҳиссаи нави қандобро мерезанд. Тайёр шудани бодомқандакро аз рӯи на камтар аз 2 маротиба зиёд шудани ҳаҷми мағзи бодом муайян мекунанд. Сатҳи мағзи бодом сафед ва ноҳамвор мешавад.

Ба ҳамин тарз мағзи писта, чормағзи заминӣ ва зардолуро дар қандоб тайёр мекунанд.

Барои ҳосил кардани 1 кг бодомқандак 4 истакон шакар, 4 истакон мағзи бодом, ним қошуқча ҷавҳари сирко ва чанд қатра ҷавҳари мева лозим аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Абдузунун Ғаффоров

**Абдузунун Қаҳҳорович Ғаффоров** (15.09.1927, Хуҷанд) - доктори илми кишоварзӣ (1975), профессор (1977), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1987). 
## Зиндагинома
Абдузунун Қаҳҳорович Ғаффоров соли 1946 Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур ба итмом расонда, фаъолия-таш пурра дар ҳамин ҷо ҷараён гирифтааст. Вазифаҳои ассистент, муаллим, муаллими калон, дотсентро (1946-1973) иҷро карда, 1973-2001 мудири кафедраи хӯрокдиҳии ҳайвоноти хоҷагии қишлоқ дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур буд.
Доир ба истеҳсоли хӯроки чорво ва хӯронидани он дар шароити комплекси саноатӣ, беҳтар намудани зоти гӯсфанд зиёда аз сад асару мақола навиштааст.
## Ҷоизаҳо
* Ходими шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1987) 
* ордени «Нишони Фахрӣ», 
* медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр ёфтааст.
## Осор
* Основы животноводства. Учебное пособие. – Сталинабад, 1960; 
* Асосҳои хӯрондани ҳайвоноти калони шохдор. – Д., 1962 (ҳаммуаллиф); 
* Асосҳоир чорводорӣ. – Д., 1962; 
* Чорволик асослари. – Д., 1962; 
* Асосҳои истеҳсолоти хоҷагии қишлоқ. Китоби дарсӣ. – Д., 1963 (ҳаммуаллиф); 
* Химия дар чорводорӣ. – Д., 1965; Маълумотнома барои чорводорӣ. – Д., 1966 (ҳаммуаллиф); 
* Микроэлементҳо дар чорводорӣ. – Д., 1975; 
* Парвариши гов дар комплексҳои агросаноатӣ. – Д., 1981; 
* Маълумотнома доир ба хӯронидани чорво. – Д., 1983; 
* Хӯроки хушсифат – гарави сермаҳсулшавии чорво. – Д., 1988.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон
Матлуба Ғаффорова

**Матлуба Абдузунуновна Ғаффорова** —  олим, доктори илмҳои тиб (1995), профессор (1999). 
## Зиндагинома

Матлуба Абдузунуновна Ғаффорова хатмкардаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1977). Ординатори клиникии кафедраи бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинии ИДТТ (1977-1979), духтури бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинии Дармонгоҳи №10 (1979-1982) ва Маркази ҷумҳуриявии аллергологӣ (1984), аспиранти Донишкадаи марказии такмили ихтисоси духтурон (ш. Москва; 1984-1987), ассистент (1987-1996), дотсент (аз 1996), иҷрокунандаи вазифа ва ва мудири кафедраи бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1996-2010) кор кардааст.
Доир ба бемориҳои аллергии гӯшу гулӯ ва бинӣ дар сокинони баландиҳои мухталифи Тоҷикистон, хусусиятҳои минтақавии ҷараёни бемориҳои аллергӣ дар кӯдакон, дарёфти усулҳои комплексии ташхиси бемориҳои гӯшу гулӯ ва бинӣ ва муолиҷаи онҳо пажӯҳиш анҷом додааст. Бобати ҷараёни клиникӣ, ташхис ва муолиҷаи риносинуитҳои аллергӣ ҳамчун ҳолати пеш аз зиқи нафас, хусусиятҳои минтақавии паҳншавӣ, ҷараёни клиникӣ ва муолиҷаи бемориҳои аллергии гӯшу гулӯ ва бинӣ дар сокинони Тоҷикистон таҳқиқот бурдааст. Теъдоди таълифоташ аз дусад мегузарад. Соҳиби 23 навоварист.
## Осор
* Региональные особенности распространения, клинического течения и терапия аллергических заболеваний ЛОР- органов ӯ жителей Таджикистана: Дисс...доктора мед. наук. – М., 1985; Особенности клинического течения, специфической диагностики и терапии аллергических риносинуитов как состояние предастмы. – Д., 1987;   
* Лекции по иммунологии и аллергологии. – Д., 1996;   
* Тесты для самоподготовки студентов к практическим занятиям по оториноларин-гологии. – Д., 2007;   
* Папилломатози ханҷара дар кӯдакон. – Д., 2007;   
* Малакаҳои амалӣ аз оториноларингология барои донишҷӯён. – Д., 2007;   
* Аллергические заболевания в детском возрасте (клиника, диагностика, лечение и профилактика). – Д., 2008.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Шукрулло Ғаюров

**Шукрулло Кароматуллоевич Ғаюров** (04.11.1967, н. Рӯдакӣ), доктори илми ҳуқуқ (2010), профессор (2014). 
## Зиндагинома
Соли 1990 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин  хатм намуда, дар ҳамин ҷо фаъолият менамояд, вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи асосҳои давлат ва ҳуқуқро дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон  адо намудааст. 
Баробари омӯзгорӣ ба корҳои таҳқиқотӣ пайваста шуғл меварзад, дар таҳияи «Ҳуқуқи молияи Тоҷикистон», «Ҳуқуқи гражданӣ», «Фарҳанги ҳуқуқ», Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи гарави амволи манқула» ва ғайра иштирок доштааст. Ӯ шогирди Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ Очилбой Усмонов буда ва рисолаҳои илмиашро дифоъ намудааст. Ҳамзамон бобати ҷиҳатҳои ҳуқуқии мушкилоти хусусигардонии корхонаҳо, ба танзим даровардани фаъолияти судҳои ҳакамӣ, танзими ҳуқуқии арбитражи байналмилалӣ дар Тоҷикистон ва ғайра беш аз ҳаштод асару мақола ба табъ расондааст.
## Осор
Проблемы гражданско-правового регулирования акционирования государствен-ных предприятий в Республике Таджикистан. – Д., 1996; Основные проблемы приватизации предприятий: гражданско-правовой аспект. – Д., 1997; Гражданско-правовые проблемы акционирование. – Д., 1997; Информационные обязательства ликвидируемого юридического лица: Основные вопросы теории и практики. – Д., 1999;Ба танзимдарории фаъолияти судҳои ҳакамӣ дар Тоҷикистон. – Д., 2004 (ҳаммуаллиф); Танзими ҳуқуқии арбитражи байналмилалӣ дар Тоҷикистон. – Д,, 2007; Личноеинформационное право граждан: проблемы гражданско-правового регулирования в Республике Таджикистан: Дисс… доктора юрид. наук. – М., 2010.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон‎‎
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносон аз рӯи алифбо
Амонулло Ғоибов

**Амонулло Ғоибов** (04.01.1953, деҳаи Ключевкаи н. Ариқбалиқи вилояти Кокчетави Қазоқистон), доктори илми тиб (2006). 
## Зиндагинома
Амонулло Ғоибов cоли 1979 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро ба итмом расонда, интернатураро аз рӯи ихтисоси ҷарроҳии умумӣ гузаштааст. Солҳои 1980-1983 ординатори шуъбаи ҷарроҳии Беморхонаи вилоятии шаҳри Кӯлоб, 1983-1993 корманди масъули муассисаҳои тиббӣ-профилактикии шаҳри Кӯлоб, 1993-1999 корманди Вазорати тандурустии Тоҷикистон, 1999-2005 сармутахассиси шуъбаи тандурустӣ, кор бо занон ва оилаи Дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон, 2005-2009 котиби кумитаи миллии ҳамоҳангсозӣ ва муборизаи алайҳи бемориҳои ВИЧ/СПИД, сил ва табларза дар Тоҷикистон, 2009-2010 муовини сардори хадамоти давлатии ташхиси тиббию иҷтимоии Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Тоҷикистон, 2010-2016 директори Пажӯҳишгоҳи экспертизаи тиббию иҷтимоӣ ва тавонбахши маъюбони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2016 мудири шуъбаи пешгирии маъюбии ҳамин муассиса мебошад.
Бобати ҷараёни клиникии оқибатҳои шадиди ҷарроҳии бемориҳои захми меъда ва таъсири омилҳои метеорологӣ ва гелиофизикӣ ба инкишофи онҳо, инчунин ҷанбаҳои иҷтимоӣ-гигиенаи равандҳои тиббӣ-демографӣ ва сиҳатии аҳолии Тоҷикистон таҳқиқот анҷом бахшидааст. 
## Осор
Особенности клинического течения острых хирургических осложнений язвенной болезни и влияние метеороло-гических и гелиофизических факторов на их развитие. – Д., 1998; Социально-гигиенические аспекты демографических процессов и здо-ровья населения Республики Таджикистан: Дисс...доктора мед. наук. – М., 2006.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Абдуҷалили Амон

**Абдуҷалили Амон** (*Холиқзода Абдуҷалили Амон*; зод. 28 феврали 1990, деҳаи Виткон, ноҳияи Кӯҳистони Масчо) — рӯзноманигор, номзади илмҳои филология (2017). Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2009).

## Зиндагинома
Абдуҷалили Амон Холиқзода 28 феврали соли 1990 дар деҳаи Виткони ноҳияи Кӯҳистони Масчо ба дунё омадааст. Соли 2007 ба факултети рӯзноманигории Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дохил гардида, онро дар соли 2013 хатм кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Муддате дар Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик фаъолият намуда, дар нашри китоби «Таърихи Табарӣ» саҳм дошта, ҷилди шашуми онро ба хатти сирилик баргардон намудааст. Ҳамчунин муаллифи китоби «Суханварони Мастчоҳ» буда, зиёда аз 150 адибро муаррифӣ кардааст.

Абдуҷалили Амон солҳои охир ба тарҷума ва нашри пурхонандатарин китобҳои ҷаҳон машғул аст ва раҳбарии Маркази «Хирад»-ро ба зимма дорад.

## Фаъолияти илмӣ
Абдуҷалили Амон соли 2013 ҳуҷҷатхояшро ба риштаи адабиётшиносии Институти забон ва адабиёти Рӯдакӣ супорида, дар мавзӯъи «Тамоюлҳои тозаи ҳунарӣ дар насри муосири тоҷик (дар мисоли эҷодиёти Муҳаммадзамони Солеҳ)» ба таҳқиқ пардохт ва 12 декабри 2017 пас аз ҳимояи рисолаи илмӣ номзади илмҳои филология шуд.

Дар ин замина дар баробари мақолаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ маҷмуаи мақолаҳо перомуни фаъолият ва ҳунари нависандагии Муҳаммадзамони Солеҳро бо номи «Тулуъе баъд аз ғуруб» ва осори нашрнашудаи ӯро бо номи «Малкушон» мунташир намудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Комил Дабуров

**Комил Низомович Дабуров** (23. 04. 1948, шаҳри Қўрғонтеппа), доктори илми тиб (1998), профессор (2000).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи давлатии тиббии Донетск (1973). Духтури санитарии Бунгоҳи санитарии эпидемиологии шаҳри Қўрғонтеппа (1973-1975), ходими хурди илмии Институти эпидемиология ва гигиенаи Душанбе (1975-1976), аспиранти кафедраи гигиенаи Институти давлатии тиббии 2-юми Маскав (1976-1979), духтури вирусшиноси стансияи санитарии эпидемиологии Вазорати тандурустии Федератсияи Россия (1980-1981), сарэпидемиологи Шуъбаи тандурустии Душанбе (1981-1989), сардухтури Бунгоҳи гандзудоии Душанбе (1989-2001) ва ҳамзамон ассистенти кафедраи беҳдошт ва экологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1996-1998), мудири кафедраи беҳдошти муҳити зист (аз 1998), декани факултаи пешгирии бемориҳо (2001-2005) ва декани факултаи ҳифзи тандурустии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (аз 2005) кор кардааст.
Таҳқиқоташ ба масъалаҳои гигиенаи истифодаи васоити микробиологии ҳифзи рустанӣ, сирояти дохилибеморхонагӣ, ҳифзи тандурустии ҷамъиятӣ бахшида шудаанд. Бобати ҷанбаҳои беҳдоштӣ ва экологии истифодаи васоити микробиологии ҳифзи рустанӣ дар заминаи Bac. thuringiensis дар кишоварзии Тоҷикистон ковиши илмӣ анҷом бахшидааст. Теъдоди таълифоташ ба 250 мерасад.
## Осор
Гигиеническое обоснование регламентов применение бактериальных ансектицидов на основе BACILLUSTHVRINGIENSIS в сельском хозяйстве. – М., 1980; Гигиенические и экологические аспекты применения микробиологических средств защиты растений на основе Bacillvsthuvinqiensis в сельском хозяйстве Таджикистана: Дисс...доктора мед. наук. – Д., 1998; Методические указания по применению антисептического средства. – Д., 2005 (соавтор); Руководство по управлению человеческими ресурсами системы здравоохранения Таджикистана. – Д., 2008, Асосҳои ташаккули тарзи ҳаёти солим. – Д., 2015 (соавтор); Беҳдошти кўдакон ва наврасон.Курси лексияҳо. – Д.. 2015 (ҳаммуаллиф).  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Абдумалик Давлатов

**Абдумалик Абдулҳақович Давлатов** (23.02.1967, деҳаи Тудаи н. Ҳисор) -  доктори илмҳои тиб (2014), Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2013). 
## Зиндагинома
Соли 1992 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро ба итмом расонда, ҳамчун духтур-интерни кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби он фаъолияташро оғозонидааст. Солҳои 1993-2003 вазифаи ординаторро иҷро карда, аз 2003 мудирии шуъбаи микроҷарроҳии тармимӣ ва пластики Маркази илмии ҷумҳуриявии ҷарроҳии димлу рагҳо ва сандуқи сина ва ҳамзамон ассистентӣ ва муаллимии кафедраи бемориҳои ҷарроҳиталаби Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро ба зимма доштааст.
Бобати бартараф сохтани осеб ва бемориҳои дасту по тариқи ҷарроҳӣ, ислоҳи нуқсҳои модарзод ва ғайримодарзоди бадан таҳқиқот бурда, ковиши илмиаш мавриди ҷарроҳии оқибатҳои иллати ҳамзамони асабҳоивасатӣ ва оринҷ шоистаи ситоиш аст. Соҳиби беш аз ҳафтод таълифот, чор кашфиёт аст.
## Осор
* Организационные аспекты реплантации отчленных сегментов конечностей. Методическое пособие. – Д., 2007;   
* Основы микрохирургии. Методическое пособие. – Д., 2009;   
* Ишемическая контрактура Фолкьмана. – Д., 2009.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино
Маҳмад Ғоибов

**Маҳмад Давлатович Ғоибов** (11 марти 1943, ноҳия Тавилдара) — доктори илми фалсафа (1989), профессор (1994), Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Соли 1973 факултаи фалсафаи Университети давлатии Маскавро хатм намуда, дар аспирантураи он хондааст. Аз соли 1977 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин фаъолият менамояд. Вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсент (1977—1991), мудири кафедраи таърихи фалсафа (1993—1996, 2000—2004), ноиби ректор оид ба тарбия ва таъминоти иҷтимоӣ (1996—2000) Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро адо намудааст. Аз соли 2005 роҳбарии кафедраи фарҳангшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро ба уҳда доштааст.
Ба таҳқиқи аҳволу осори маорифпарвари маъруфи афғон Маҳмуди Тарзӣ, ҳамсафаш Саидҷамолиддини Афғонӣ, баррасии таърихи равшангароӣ дар Тоҷикистону Афғонистон ва дигар масоил шуғл варзида, қариб сад таълифоти илмӣ, илмӣ-оммавӣ, методӣ ба хидмат овардааст.

## Осор
* Аз таърихи равшангароии Тоҷикистону Афғонистон. — Д., 1979;
* Мактаби Маҳмуди Тарзӣ ва саҳми ӯ дар равнақи ҳаёти мадании Афғонистон. — Д., 2004;
* Эстетика ва этика. Барномаи таълимӣ барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ. — Д., 2005;
* Фарҳангшиносӣ. Барномаи таълимӣ барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ. — Д., 2006.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Ислом Ғуломов

**Ислом Назарович Ғуломов** (9 майи 1939, деҳаи Дара, ноҳияи Балҷувон) — омӯзгор, доктори илми педагогӣ (2012), профессор (1991). Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Ислом Назарович Ғуломов Соли 1963 Институти давлатии педагогии шаҳри Душанберо (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ба охир расонда, дар Институти давлатии педагогии шаҳри Кӯлоб солиён заҳмат кашидааст, вазифаҳои муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи математика (1964—1971), декани факултаи физика ва математика (1972—1973), мудири кафедраи алгебра ва методикаи таълими математика (1973—1976), декани факултаи математика (1976—1981), мудири кафедраи методикаи таълими математика (1983—1996), ноиби ректор оид ба илм (1997—2001), профессори кафедраи алгебра ва геометрия (2001—2008), мудири ҳамин кафедра (2009—2012)-ро адо кардааст. Аз соли 2013 профессори кафедраи математикаи олии ҳамин донишгоҳ мебошад.

Перомуни шеваҳои ҳалли масоили мантиқӣ, ҳисоббарорӣ, усулҳои таълими математика, осори риёзии мутафаккирони пешин ва ғайра қариб сад кори илмӣ-китобу рисола, мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ, илмӣ-методӣ ба хидмат овардааст.

## Осор

* Усулҳои ҳалли масъалаҳои мантиқӣ. — Д., 1971;
* Математикаро чӣ тавр бояд омӯхт. — Кӯлоб, 1974;
* Кашшофони математикаи замони Сомониён. — Д., 1998;
* Очерки мухтасари кашфиёти методи муҳокимаронӣ. — Д., 1989
* Саргузаштҳои математикӣ. — Кӯлоб, 1992;
* Машғулиятҳои факултатив аз математика. Синфи 7. — Кӯлоб, 1992;
* Таърих ва методологияи математика. — Д., 1999;
* Математикаи гулҳо. — Д., 2001;
* Тарбия ва тайёр намудани муаллимони математика дар мактабҳои олии омӯзгории Тоҷикистон дар шароити имрӯза. — Қурғонтеппа, 2009;
* Воспитание и подготовка учителей математики в высшей педагогической школе Таджикистана в современных условиях: Дисс…доктора пед. наук. — Д., 2012;
* Андешаҳои зиндагӣ. — Кӯлоб, 2013.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ
Солеҳ Ғуломов

**Солеҳ Ғуломов** (07.11.1913, шаҳри Бухоро – 17.12.1977, шаҳри Душанбе), доктори илми таърих (1970), профессор (1972). Иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941-1945). 
## Зиндагинома
Солеҳ Ғуломов Техникуми педагогии шаҳри Бухороро соли 1935 ба итмом расонда, дар муассисаҳои маорифи Тоҷикистон кор кардааст. Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро низ хатм намудааст. Солҳои 1946-1949 дар дастгоҳи КМ ПК Тоҷикистон вазифаи масъулро иҷро намуда, 1950-1960 муҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ», маҷаллаи «Коммунисти Тоҷикистон», директори Нашриёти давлатии Тоҷикистон буд. Аз соли 1960 то поёни умр ба ҳайси мудири кафедраи таърихи КПСС-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) хидмат ба ҷой овардааст.
Оид ба масоили мухталифи таърихи навини Тоҷикистон, аз ҷумла пешбурди соҳаи пахтакорӣ асару мақолаҳои зиёд навиштааст. Вале мавзӯи ташаккули аҳли зиёи тоҷик дар даврони шӯравӣ меҳвари аслии ковиши илмиашро ташкил додааст.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳои ҷангию меҳнатӣ ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр ёфтааст.
## Осор
* Партийные организации Таджикистана и вопросы хлопководство. – Сталинабад, 1956;   
* партиявииТоҷикистон дар мубориза барои иҷрои плани панҷсолаи чорум. – Сталинобод, 1957;   
* Таърихи КПСС – марксизм-ленинзм дар амал. – Сталинобод, 1960;   
* Ташкилотҳои партиявии Тоҷикистон ва масъалаҳои пахтакорӣ. – Сталинобод, 1960;   
* Ташаккул ва инкишофи интеллигенсияи советии тоҷик. – Д., 1971;   
* Интеллигенсияи тоҷик дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ. – Д., 1975;   
* Республикаи шукуфони Шарқи Советӣ. – Д., 1975;   
* Таджикская советская интеллигенция (История формирования и роста за годы Советской власти). – Д., 1976.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Муллошоҳ Давлатов

**Муллошоҳ Давлатов** (20.12.1942, деҳаи Ҳадишаҳри ноҳияи Масчо), доктори илми таърих (2010). 
## Зиндагинома
Муллошоҳ Давлатов факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро   соли 1969 ба поён расонда, дар Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Ибни Сино аз фалсафа дарс гуфтааст. Солҳои 1980-1985 дар Афғонистон ба корҳои педагогӣ шуғл варзида, минбаъд дар макотиби олии пойтахт фаъолият доштааст. Солҳои минбаъда дар факултаи таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дарс додааст. Аз соли 1991 директории Омўзишгоҳи педагогии ноҳияи Масчоро ба зимма гирифтааст.
Баробари корҳои педагогӣ ҳамвора ковиши илмӣ бурда, таълифоти чашмрас дар соҳаи таърих ба хидмат овардааст, доманаи пажўҳишаш васеъст. Солҳои охир ба муборизаи мардуми тоҷик алайҳи истилогарони муғул (асри 13) таваҷҷўҳи хос зоҳир намудааст.
## Осор
* Афғонистон дар масири таърих. – Д., 1985;   
* Асосҳои ҷомеъашиносии илмӣ. – Кобул, 1982 (бо ҳуруфи арабӣ); 
* Ҳадишаҳр ва ҳадишаҳриён. – Х., 1995;   
* Омўзишгоҳ – маҳсули истиқлол. – Х., 2001;   
* Сопротивление таджикского народа монгольскому завоеванию. – Д., 2007;   
* Героическое противостояние таджикских городов против монгольских завоевателей (1219-1223). _ Д., 2008;   
* Центральная Азия накануне и в период монгольского нашествия (1201-1223гг.): Дисс… доктора истор. наук. – Д., 2010.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Исмоил Давлатов

**Исмоил Давлатов** (25 декабри 1946, деҳаи Сағирдашт, ноҳияи Дарвоз, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон — 26 ноябри 2000, Душанбе, Тоҷикистон) — давлатмарди тоҷик, иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод (1986), профессор (1989). Вазири маорифи Тоҷикистон (1990—1992).

## Зиндагинома
Исмоил Давлатов 15-уми декабри соли 1946 ба дунё омадааст. Соли 1963 Техникуми омори ноҳияи Орҷоникидзеобод ва соли 1969 Университети Давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм карда, дар кафедраи иқтисоди сиёсии ин ҷо ҳамчун лаборанти калон ба фаъолият пардохт. Солҳои 1972—1975 дар аспирантураи ҳамин донишгоҳ хонда, 1975—1983 ҳамчун муаллими калон, дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1984—1986 докторанти Институти молиявӣ-иқтисодии шаҳри Ленинград (ҳоло шаҳри Санкт-Петербург), 1986—1988 мудири кафедраи иқтисоди сиёсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1988—1990 ректори Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1990—1992 Вазири маорифи Тоҷикистон буд. Аз соли 1993—1994 муовини Вазири маорифи ҷумҳурӣ, 1994—1997 Вазири ҳифзи табиати ҷумҳурӣ, раиси Кумитаи гумруки ҷумҳуриро иҷро кардааст.

Cоли 1994 доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор Исмоил Давлатов Вазири ҳифзи табиати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид ва то июли соли 1997 дар ин мансаб адои вазифа намудааст. Потенсиали кадрии Вазорат дар ҳамин давра то як андоза афзуд. Бо як қатор давлатҳои хориҷӣ робитаи судманд бунёд гардид. Таҳияи Барномаи давлатии маърифат ва тарбияи экологии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2000 ва дар давраи то соли 2010 дар давраи роҳбарии И. Давлатов ба вуқӯъ пайваст.

## Фаъолияти илмӣ
Ба масоили мухталифи иқтисодӣ сару кор гирифта, талош варзидааст, ки дар ҳалли мушкилоти соҳа саҳм гузорад. Ковиши илмиаш хоса перомуни қонуниятҳои иқтисодии ташаккули комплекси ягонаи хоҷагии халқ, бисёр мушкилоти марбутаи минтақавӣ, вусъати назарияи интеграсияи иқтисодӣ ва ғайра сазовори ситоиш аст. Вусъати таҳқиқ дар ҳамаи корҳои илмиаш ҳувайдост.

## Осор
* Интеграсияи байнирегионалӣ дар системаи иқтисодии сотсиализм. — Д., 1986;
* Иқтисоди бозаргонӣ. Китоби дарсӣ. — Д., 1994 (ҳаммуаллиф);
* Межрегиональная интеграция в экономической системе социализма. — Д., 1987;
* Таджикистана в общесоюзной кооперации труда. — Д., 1979;
* Экономика Таджикистана за годы Советской власти. — Д., 1987;
* Дар организми ягонаи хоҷагӣ. — Д., 1983;
* Иқтисодиёти Тоҷикистон дар солҳои Ҳокимияти Советӣ. — Д.,1987;
* Таҳлили ҳисоботи нави бухгалтерӣ. — Д., 1993.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Ҷашнвораи байналмилалии филми Ҳиндустон

**Ҷашнвораи байналмилалии филми Ҳиндустон** () — яке аз муҳимтарин ҷашнвораҳои филм дар Осиё, таъсисшуда дар дар соли 1952. Ҳамасола дар яке шаҳрҳои соҳилии Ҳиндустон иёлати Гоа барпо мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Ҷашнвораҳои синамо
Тоҳир Гулов

**Тоҳир Ёрович Гулов** (тав. 20.07.1964, ноҳияи Ванҷ), кимиёшиноси тоҷик, номзади илмҳои химия (2000), дотсент (2004). 
## Зиндагинома
Солҳои 1981–1983 коргари совхози ба номи Федченкои ноҳияи Ванҷ буд. Солҳои 1983–1985 дар  сафҳои  Артиши  Шӯравӣ  хидмат  намудааст. Солҳои  1985–1990  дар факултети биология-химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1990–1992 муаллим-тадқиқотчии Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов, 1994–1997 аспиранти кафедраи химияи органикӣ ва биологӣ, 1997–2000 муовини декани факултети химия оид ба корҳои тарбия, 2000– 2006 муовини декани факултети химия оид ба корҳои таълимӣ, 2006–2009 декани факултети химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2009 то ба имрӯз ҳамчун дотсенти кафедраи химияи органикӣ ва биологии донишгоҳи номбурда фаъолият дорад. Муаллифи 30 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, 6  барномаи таълимӣ, ду ихтироот, аз ҷумла усулҳои истеҳсоли 3-винилбенз [c] изоксазол ва усулҳои истеҳсоли транс–1,2-бис- бенз [c] изоксазолил мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001), ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ мукофотонида шудааст.
## Осор
* Машғулияти амалӣ аз химияи органикӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010.
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни биолоияи умумӣ барои синфи 10-ум. Д., 2018; 
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни биолоияи умумӣ барои синфи 11-ум. Д., 2018; 
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни ботаникаи синфи 5-ум. Д., 2019; 
* Роҳнамои омӯзгор аз фанни ботаника синфи 6-ум. Д., 2019; 
* Ботаника (китоби дарсӣ барои синфҳои 5, 6, ҳаммуаллиф). Д., 2019.
*

## Эзоҳ

*  Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ