Дев Ананд

**Дев Ананд**, номи пурра — **Дҳарамдев Пишоримал Ананд** (, , , ; 26 сентябр 1923, Панҷоб,  Империяи Бритониё — 3 декабр 2011,  Лондон, Англия, Британияи Кабир) — ҳунарпеша, коргардон ва продюсери ҳинд. Ӯ дар 60 соли фаъолияташ дар 114 филм нақш офаридааст ва дар 110-тои онҳо нақши марказиро бозидааст. Ананд бо мукофоти давлатии Падма Бҳушан қадрдонӣ шудааст.

## Зиндагинома
Ананд Дҳарамдев Пишоримал 26 сентябри соли 1923 дар Шакаргархи округи Гурдаспур дар Панҷоби Ҳиндустони Бритониё (ҳоло округи Наровал, Панҷоби Покистон) таваллуд шудааст. Падари ӯ Пишори Лал Ананд ҳуқуқшиноси маъруф дар Додгоҳи округи Гурдаспур буд. Дев миёни чор фарзанд писари сеюм буд. Яке аз хоҳарони хурдии Дев Шил Канта Капур, модари коргардони филм Шекҳар Капур аст.  Бародарони калони ӯ Манмоҳан Ананд (вакил, Суди ноҳияи Гурдаспур) ва Четан Ананд буданд, ва Виҷай Ананд бародари хурдии ӯ буд.

Ананд дар мактаби *Sacred Heart School, Dalhousie* (ҳоло дар Панҷоб) таҳсил кард ва пеш аз рафтан ба Лоҳур барои таҳсил ба Коллеҷи давлатии Дҳарамшала дохил шуд.  Баъдтар Дев дараҷаи бакалаврро бо ихтисоси адабиёти англисӣ дар коллеҷи ҳукуматии Лоҳур дар Ҳиндустони Бритониё хатм кард. Ӯ соли 1949 бо бародари калонии худ Четан Ананд «Navketan Films»-ро таъсис дод.

## Фаъолият
Пас аз таҳсил Дев дар ибтидои солҳои 1940-ум зодгоҳашро барои Бомбей тарк кард ва дар он ҷо ба ҳайси сензураи ҳарбӣ дар минтақаи Черчгейт ба кор шурӯъ кард.  Баъдтар дар як фирмаи муҳосибӣ котиб шуд.  Баъд вай бо бародари калониаш Четан ба Ассотсиатсияи театрҳои халқии Ҳиндустон ҳамроҳ шуд. Дев Ананд пас аз дидани Ашок Кумар дар филмҳои "Achhut Kanya" ва "Kismet" тасмим гирифт, ки ҳунарпеша шавад.  Пас аз он ба ӯ нақши асосиро дар филми "Hum Ek Hain", дар муқобили ҳунарпешаи он замон номаълум Камала Котнис пешниҳод карданд.  Ҳангоми наворбардорӣ дар Пуна ӯ бо ҳунарпешаи он вақт машҳур Гуру Датт дӯстӣ пайдо кард. Онҳо аҳду паймон карданд, ки агар яке аз онҳо дар соҳаи синамо муваффақият пайдо кунад, ба якдигар кӯмак мекунад. Созишномаи ногуфтае буд, ки агар Ананд ба сифати продюсери филме бошад, Датт коргардони он мешавад ва вақте ки Датт филмро коргардонӣ кунад, Ананд дар он нақш мебозад.

Дар охири солҳои 1940-ум, Дев дар филмҳое, ки сароянда ва ҳунарпеша Сурайё нақш дорад, якчанд нақшҳои асосиро гирифт. Ӯ худро хеле хушбахт меҳисобид, ки шонси бо чунин ҳунарпеша ҳунарнамоӣ карданро пайдо кард ва ин пешниҳодро пазируфт. Ҳангоми наворбардории ин филмҳо, миёни ин ҷуфт муносибатҳои ошиқона пайдо шуд. Онҳо якҷоя дар ҳафт филм: «Видя» (1948), Jeet (1949), Shair (ҳамон сол), Afsar, Nili (1950), Do Sitare (1951) ва Sanam (1951), ҳунарнамоӣ карданд, ки дар намоиш онҳо муваффақ шуданд. Дар аввал хонаводаи Сурайё ӯро зуд-зуд ба хонаашон даъват мекарданд, вале вақте бибиаш фаҳмид, ки ин ду нафар ошиқанд, онҳоро назорат кардан гирифт.  Ошиқон номаҳои ишқӣ ва паёмҳоро тавассути дӯстоне чун Дурга Кҳоте ва Каминӣ Каушал мефиристоданд. Дар сабти "Jeet", Дев ниҳоят ба Сурайё пешниҳоди издивоҷ кард ва ба ӯ ангуштарини алмосии арзишаш 3000 рупия дод. Бибиаш ба ин муносибат мухолиф буд, зеро онҳо мусулмон буданд ва ӯ ҳинду буд ва Сурайё то охири ҳаёташ ҳеҷ гоҳ издивоҷ накардааст.

Дев аввалин танаффусашро ба шарофати пешниҳоди Ашок Кумар гирифт. Ӯро ҳангоми сайру гашт дар студия пай бурд ва ӯро қаҳрамони филми «Ziddi» дар муқобили Каминӣ Каушал интихоб кард, ки дар намоиш як хити бузург гардид. Пас аз муваффақияти филм, Дев тасмим гирифт, ки ба истеҳсоли филмҳои худ шурӯъ кунад. Соли 1949 ширкати шахсии худ «Navketan Films»-ро таъсис дод, ки дар он 35 филм тавлид шудааст.

Аз аввали солҳои 1950-ум то нимаи солҳои 1960-ум. Дилип Кумар, Раҷ Капур ва худи Дев Ананд дар Болливуд ҳунарпешаҳои машҳур буданд. Филмҳои ӯ «Ганга» ва «Тӯфон» дар баробари филми «Овора»-и Раҷ Капур аз аввалин филмҳои ҳиндӣ буданд, ки дар ИҶШС намоиш дода шуданд.

Аввалин филми рангаи ӯ "Муқаддас" буд, дар муқобили Воҳида Раҳмон иҷро кардааст. Ин филм бо ташаббуси худи Дев Ананд аз рӯи достони ҳамном таҳия шудааст. Ӯ бо муаллиф вохурда, ӯро бовар кунонд, ки ба лоиҳа розӣ шавад. Дев аз дӯстони худ дар Ҳолливуд пул талабид, то як продюсери муштараки ҳинду-амрикоиро оғоз кунад ва ба забонҳои ҳиндӣ ва англисӣ филме созад, ки соли 1965 ба табъ расида буд. Филмро бародараш Виҷай коргардон кардааст. Қаҳрамони он Раҷу, як роҳнамои ғазабӣ аст, ки Розиро дар талоши озодӣ дастгирӣ мекунад. Он ӯро барои манфиати шахсии худ хеле сабук истисмор намекунад. Филм муваффақияти тиҷоратӣ дошт ва ба ҷоизаи Оскар аз Ҳиндустон пешбарӣ шуд.

Соли 1967 филми ҷосусии "Дузди хазинадор" бароварда шуд, ки дар он Виҷаянтимала, Тануҷа, Анҷу Маҳендру, Фарял ва Ҳелен нақш бозидаанд. Филм дар байни тамошобинон муваффақияти калон пайдо кард

Дев соли 1969 аъзои ҳакамони 6-уми фестивали байналхалқии синамои Москва буд.

Соли 1970, Дев дебюти коргардонии худро бо филми "Prem Pujari", ки дар намоиш ноком шуд, вале бадтар ба як классики мазҳабӣ табдил ёфт, оғоз намуд.  Пас аз як сол, филми "Hare Rama Hare Krishna" ба намоиш гузошта шуд, ки бори авал дар бораи фарҳанги ҳиппи сӯҳбат меравад. Ба шарофати ин филм Зинат Амон ситора шуд.

Дар синни 55-солагиаш ӯ дар филми "Des Pardes" тарҳи асосиро боз кард, ки дар он ҳунарпеша Тина Муним бори аввал баромад, ки ба ҳит табдил афт. Пас аз ин, чанд филми навбатии ӯ ба бетарин ҳитҳо табдил ёфт ва яке аз онҳо, "Swadi Dada" аввалин филми ҳунарпеша Ҷекӣ Шрофф гашт.

Аз солҳои 1990 инҷониб ҳамаи ҳашт филм, ки ӯ офаридаст, дар намоиш ноком шуданд.   "Chargesheet", ки соли 2011 сабт шуд, охирин кори ӯ буд, ки ин филм низ дар намоиш ноком шуд ва аз мунтақидон баррасиҳои мухталиф гирифт .

## Ҳаёти шахсӣ
Ананд аз соли 1948 то 1951 бо ҳунарпеша Сурайё чаҳор сол муносибат дошт. Ҳангоми сабти филми *Jeet* (1949) ҳам Ананд ва ҳам Сурайё нақшаи издивоҷ ва фирор карданро доштанд, аммо ба сабаби мухолифати модарбузург ва тағои Сурайё муваффақ нашуданд. Сурайя дар мусоҳибаи "Ситора ва услуб" гуфт, ки ӯ танҳо вақте таслим шуд, ки ҳам модаркалонаш ва ҳам ба тағояш таҳдид карданд, ки Дев Анандро мекушанд. Сурайё ва Ананд пас аз филми охиринашон дар соли 1951 аз ҷониби бибиаш аз нақшҳои муштарак даст кашид. Дар мусоҳиба бо Stardust, дар моҳи июни соли 1972, Сурайё ошкор кард, ки ҷуръати муқовимат ба оилаашро надорад ва Ананд ӯро воқеан дӯст медорад. Ананд мехост, ки вай далер бошад ва бо ӯ дар додгоҳи шаҳрвандӣ издивоҷ кунад, аммо ӯ рад кард. Сурайё дар тӯли умраш муҷаррад монд ва 31 январи соли 2004 даргузашт. Дар тарҷумаи ҳоли худ Ананд гуфт, Сурайё "аввалин ишқи ҳақиқӣ" буд. Вақте ки Сурайё соли 2004 даргузашт, Ананд дар айвони худ аз расонаҳо пинҳон шуд, зеро мехост аз расонаҳо дур бошад.

Дев Ананд пас аз анҷоми муносибатҳо шикаст хӯрд. Дар соли 1954, Ананд ҳангоми наворбардории филми "Ронандаи такси" бо Калпана Картик, ҳунарпешаи Шимла во хурда издивоҷ кард. Онҳо ду фарзанд доранд, писарашон Сунейл Ананд, соли таваллудаш 1956 ва духтарашон Девина Ананд.

## Даргузашт
Дев Ананд 3 декабри соли 2011 дар утоқи худ дар меҳмонхонаи «The Washington Mayfair»-и Лондон дар синни 88-солагӣ бар асари сактаи қалб даргузашт. Марги ӯ ҳамагӣ ду моҳ пас аз нашри охирин филми "Chargesheet" рӯй дод, ки коргардон ва таҳиягари он буд. Бино ба гузоришҳо, Ананд ҳангоми маргаш дар Лондон барои муоинаи тиббӣ қарор дошт. Рӯзи 10 декабр маросими дафни ӯ дар як калисои хурди Лондон баргузор шуд ва пас аз он тобути ӯро ба крематорияи Путни Вейл дар ҷанубу ғарби Лондон бурданд. Хокистарашро барои дафн дар дарёи Годаварӣ ба Ҳиндустон баргардонданд.

## Филмнома

## Ҷоизаҳо
Дар инҷо феҳристи ҷоизаву мукофотҳои бадастовардаи Дев Ананд оварда шудааст.

## Нигаред низ
*Феҳристи ҳунарпешагони Ҳиндустон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ҳиндӣ
Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XX
Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XXI
Гурӯҳ:Коргардонҳои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards