open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алексей Богомолов

**Богомолов Алексей Фёдорович** (20.5(2. 6.). 1913, деҳаи Ситское гуАлексей Богомолов Смоленск – 12.4.2009, Маскав) — олим-радиотехники шӯравӣ, доктори илмҳои техникӣ, академики АИ ИҶШС (1984), Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1958), Арбоби хизматнишондодаи илм ва техникаи ҶШФСР.

## Зиндагинома
Аз соли 1923 дар Маскав зиндагӣ карда, мактаби 7-сола (1927), сипас Институти якуми тарбияи кории Маскавро хатм намудааст (1929). Солҳои 1929–32 дар ташкилоти «Стройэлектро» васлгари электрикӣ, бригадир, электрики калон буд. Хатмкардаи Институти энергетикии Маскав (1938). Ширкаткунандаи ҶБВ (1941–45). Солҳои 1945–47 дар Институти энергетикии Маскав, 1947–54 дар Омӯзишгоҳи олии техникии Маскав кор кардааст. Солҳои 1954–89 сарконструктори (директори) Бюрои конструктории муттаҳидаи Институти энергетикии Маскав буд. Бо сарварии Алексей Богомолов таҷҳизоти радиотелеметрия ва ченкуниҳои масирӣ сохта шуданд, ки коркард ва озмоиши аввалин мушакҳои баллистикӣ, мушакҳои байниқитъавӣ, нахустин радифони маснӯи Замин ва ба роҳ мондани таҷрибаҳои илмиро дар кайҳон таъмин намуданд. Алексей Богомолов дар озмоиши мушаки баллистикии байниқитъавии Р-16 ширкат кардааст. Ӯ мутахассиси соҳаи коркарди ҷомеи радиоастрономӣ ва радиофизикӣ ва таҳқиқоти муҳим дар кайҳон мебошад. Алексей Богомолов сарконструктори системаҳои радиотехникӣ буд ва таҳти сарварии ӯ радиотелескопҳои бузург барои қабули намоишҳои телевизионӣ ба воситаи радифҳои маснӯи Замин («Молния») дар системаи «Орбита» коркард ва сохта шудаанд. Дар коркард ва сохтани комплексҳои кайҳонии «Венера-15» ва «Венера-16» саҳми калон дорад.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти ленинӣ (1966) ва Мукофоти давлатии ИҶШС (1978, 1986). Бо 3 ордени Ленин (1955, 1958, 1961), орденҳои Револютсияи Октябр, Байрақи Сурхи Меҳнат, «Ситораи Сурх» ва медалҳо сарфароз гардидааст. Барои корҳо оид ба сохтани системаҳои радиотехникии беҳамто дар соҳаи алоқа ва телевизион, техникаи кайҳонӣ ва радиоастрономия бо медали тилои ба номи А. С. Попов сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Богҳед

**Богҳед** ( — аз номи маҳал дар Шотландия) — навъи ангишти сапропелӣ, ки асосан аз рустаниҳои содатарин – обсабзҳо пайдо шудааст. 

Рангаш хира, нимхира, аз равшан то бӯри сиёҳтоб, бисёр мустаҳкам ва часпак мешавад. Богҳедро бо гӯгирд ба осонӣ оташ додан мумкин аст. Дар вақти сӯхтан бӯи резин медиҳад. Асосан аз моддаҳои бухоршаванда (75–90%) ва ҳидроген (8–12%) таркиб ёфтааст. Гармии сӯзиши он 33,5–37,7 МҶ/кг (8000–9000 ккал/кг) мебошад. Богҳед барои истеҳсоли сӯзишвории сунъии моеъ, равғанҳои молиданӣ, зифт ва ғайра истифода мешавад. Конҳои маъмули Богҳед дар Шотландия, Фаронса, Австралия, Бразилия, ИМА (Пенсилвания ва Аляска), Украина ва Россия воқеанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ангишт
Богота

**Богота** (; ҳангоми таъсис ва дар солҳои 1991—2000 — **Санта-Фе-де-Богота**, ) — пойтахт ва бузургтарин шаҳри Колумбия, маркази маъмурии вилояти Кундинамарка. Он як воҳиди мустақили маъмурии кишвар - округи пойтахтро ташкил медиҳад, ки ба 20 ноҳия тақсим карда шудааст.

## Ҷуғрофиё
Дар пастхамии кӯҳии Кордилйераи Шарқӣ, дар баландии бештар аз 2640 м аз с. б. воқеъ аст. Аҳолии Б. бо атрофаш 10,7 млн нафар (2011). Масоҳ. 1775,98 кмSuperscript text2.

## Иқтисод
Роҳҳои автомобилгард ва р. о. Боготаро бо шаҳру бандарҳои Баҳри Кариб мепайванданд. Фурудгоҳи байналмилалӣ (Эл-Дорадо) дорад. Маскуншавии аввалини аврупоиён-испаниҳо ва бунёди Богота ба соли 1538 рост меояд. Аввалин истилогарони испанӣ бо сарварии Г. Хименес де Кесада дар ин сол ба Богота ворид шуданд. Соли 1598 Богота пойтахти генерал-капитании Испания, аз соли 1739 дуюмин шоҳигарии Гренадаи Нав буд. Соли 1819 аз испаниҳо озод карда шуда, пойтахти Ҷумҳурии Колумбияи бузург гардид. Соли 1831 пойтахти Гренадаи Нав буд, ки он дертар Колумбия ном гирифт. Богота маркази муҳимми молиявӣ ва саноати мамлакат аст. Соҳаҳои асосии саноаташ-мошинасозӣ (ва васлкунии он), дорусозӣ, табъу нашр (полиграфӣ) нассоҷӣ. Дар Б. корхонаҳои саноати хӯрокворӣ, пойафзор, дӯзандагӣ, кимиё ва электротехника мавҷуданд. Конҳои бузурги ангишт ва зумуррад дорад.

## Ёдгориҳои таърихӣ
Ёдгорҳои таърихии Богота: калисои ҷомеъ (1572—1610), калисоҳои Санто Доминго (1577), Сан-Франсиско (1579—1622), Сан-Игнасио (1625-35). Дар қ.-и кӯҳи Монсеррат дайри занона бо муҷассамаи Исо ҷойгир аст, ки зиёратгоҳи мардум буда, аз он ҷо манзараи шаҳр ва қаторкӯҳи Кордилйераи Марказӣ намудор аст.

## Маориф ва фарҳанг
Дар Богота донишгоҳҳои миллӣ (1867), марказӣ, ба номи Ф. Х. Калдас, миллӣ-омӯзгорӣ, инчунин донишгоҳҳои хусусӣ, консерватория, институти ботаникӣ, Академияи Колумбия мавҷуданд. Осорхонаи миллӣ, бостоншиносӣ, осорхонаи тило (дорои коллексияи ғании маснуоти тиловории давраи қадим), осорхонаи антропологӣ, осорхонаи фарҳанги динӣ ва мустамликадорӣ дорад. Дар Богота инчунин Осорхонаи инфиродии Симон Боливар (қаҳрамони миллӣ ва собиқ Президенти Колумбия), театри миллӣ, китобхонаи миллӣ (1777) мавҷуданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Богота
Гурӯҳ:Пойтахтҳои давлатҳои Амрикои Ҷанубӣ
Гурӯҳ:Колумбия
Боғи боғбон

«Боғи боғбон» — бозии халқии бачагонаи  тоҷик. 

## Қоидаҳо
Ширкаткунандагони «Боғи боғбон» дасти якдигарро гирифта, мисли камон паҳлуи ҳам меистанд. Ду нафар сардор дар ду тарафи нимдавра ҷой мегиранд ва як занҷирае ба вуҷуд меояд. Байни сардорҳо муколама сурат мегирад:
: Сардори якум: Боғи боғбон?
: Сардори дуюм: Ҷони боғбон.
: Сардори якум: Ангурако пухтак?
: Сардори дуюм: Ниму намкола.
: Сардори якум: Чаро саракои калонаша хӯрдӣ, майдаша ба ман мондӣ?
: Сардори дуюм: Дар сари санг мондам, зоғако хӯрдандаш.
: Сардори якум: Ку раҳи гулзор, ку раҳи хорзор?
: Сардори дуюм: Ина раҳи гулзор, ина раҳи хорзор, чилингу чилинг (ҷаҳиду ҷаҳид) дар пой хор зад.
: Сардори якум занҷираи бачаҳоро аз пайи худ кашида, аз зери дасти сардори дуюм ва бачаи дар паҳлуи ӯ буда мегузарад.

Дар натиҷа шахси охир дар занҷира маҳкам шуда, пушт ба бозигарон ва дастҳояш пеши бар ба мисли салиб ноҷунбон мемонад. Сардори якум занҷираи бачагонро аз қафои худ кашида, ба ҷойи худ бармегардад. Бозӣ идома меёбад, боз мисли дафъаи якум муколама сурат мегирад ва аз зери дасти якдигар мегузаранд ва боз яке аз онҳо дастбаста мешавад. Ҳамин тариқ бозӣ то лаҳзае давом меёбад, ки ғайр аз сардорҳо дигар ҳамаи бозигарон дастбаста мешаванд. Баъди ин сардорҳо ду тоқиро ба замин дар масофаи ду метр аз ҳамдигар мегузоранд. Сардорҳо қаблан байни худ машварат мекунанд, ки шартан як тоқӣ «роҳи банд» ва тоқии дигар «роҳи шиғ» (роҳи боз) ҳисоб шавад. Баъд сардорҳо ҳар як бозигарро аз дасташ дошта ба назди тоқиҳо мебаранд. Бозигар яке аз тоқиҳоро интихоб карда, дар назди он меистад. Ҳамин тавр бачагон ба ду даста тақсим мешаванд. Дар охир сардорҳо гурӯҳи марбут ба тоқии «роҳи шиғ»-ро озод (ғолиб) эълон мекунанд ва занҷираи онҳо пароканда мешавад. Гурӯҳи дигари марбут ба «роҳи банд» чанд муддат даст ба даст гирифта занҷираро нигоҳ медорад ва мағлуб ҳисоб меёбад. 

Ин бозӣ дар водии Қаротегину Дарвоз бо номи «Зардолупазак» ва дар Ванҷ бо номи «Лаббай-лаббай» низ маъруф аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Таджики Каратегина и Дарваза. Вып. 3. Д., 1976.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Бозиҳои бачагона
Боғи Зоғон (Самарқанд)

**Боғи Зоғон** — боғе, ки амир Темур дар қисмати шарқии хиёбони Самарқанд бунёд карда будааст. 

Ҳоло дар ҷойи Боғи Зоғон деҳаи бузурге ба ин ном вуҷуд дорад. Ҳамчунин ба ҳамин ном боғест дар Ҳирот. Ин боғ маркази ҳукумат ва иқомати шоҳон будааст, ки боқимондаҳои имороти он то ҳанӯз барҷо мебошанд.
Ба ҳамин унвон дар Исфаҳон ва дигар шаҳрҳои Эрону Мовароуннаҳр низ боғҳои сабзу хурраму зебо ва деҳоти мутааддад вуҷуд дошта будаанд ва доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ӯзбек Совет Энциклопедияси. Ҷ. 2. Тошкент, 1972.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Самарқанд
Боғҳои муаллақи Бобил

**Боғҳои муаллақи Бобил** — тамошогоҳ, ҷойи истироҳат ва боғи сердолу дарахти садаи VI то мелод дар Бобил, яке аз Ҳафт муъҷизаи олам.

## Таърих
Тибқи маълумоти муаррихон бар асари ҷанги байни модҳою бобилиҳо (214 то м.) ш. Ошуро хароб мешавад ва дар ин харобазор шоҳи Бобилистон Набопаласар ва шоҳи Мод Киаксар созиши ҳарбӣ мебанданд. Бо мақсади мустаҳкам гардондани ин паймон писари Набопаласар — шоҳзода Навуходоносор бо духтари Киаксар — Амиитис (ба забони модӣ Амухеан) ба ақди никоҳ даромад. Шоҳдухтар ба Бобил омад, вале баъди чанде дар фироқи зодгоҳ — ҷангалзори анбӯҳ ва кӯҳҳои сарсабзи Мод ғамгин гашт, зеро дар биёбони сӯзони Бобил умуман сабзазор вуҷуд надошт. Шоҳзода Навуходоносор баъдан ба тахти подшоҳӣ нишаст ва навсозии Бобил оғоз ёфт. Тавре муаррихи а. 3 то м. Бэлрушу (Бурос) навиштааст, шоҳ амр кард теппае аз санг барпо кунанд, ки шаклан ба кӯҳ шабеҳ бошад. Пас аз он теппаро аз анвои дарахтон пур кард ва ба истилоҳ «боғи муаллақ» падидор гашт ва орзӯи бонуяш амалӣ шуд. Муаррих Диодор менависад, ки «боғҳои муаллақ» майдони 15 ҳазор метри мураббаъро фаро мегирад. Мувофиқи маълумоти бостоншиноси олмонӣ Роберт Колдевей, сохти боғ чунин ба тартиб омадааст: боғҳо болои зинаайвонҳои бузург ба вуҷуд оварда шуда, деворҳои баланд ва аз пешрӯ айвонҳои сутундор асоси онро ташкил додаанд, ки ҳар яке 27 м баландӣ дошт. Айвонҳо аз боло бо тахтасангҳои бузург пӯшида шуда, рӯяшонро як қабат найшакари омехта бо қир паноҳ мекард. Бар болои он ду қатор хишти пухтаи гачдор ва барои нагузаштани намию об аз болои он як табақа тахтасурб зич гузошта шуда, болои он хоки замини ҳосилхез (ба андозае, ки дар ин хок дарахтони бузург реша давонда тавонанд) рехта шудааст. Девору айвонҳоро бо ҳар навъ рустаниҳову харсангҳои бузург тавре паноҳ додаанд, ки бинанда ҳаргиз онро зинабоғи сунъӣ тасаввур намекард. Дар поёни боғ ҳавзи маснӯе ҷойгир буд, ки дар он кӯҳҳо ва боғҳои сарсабз оинасон аксандозӣ менамуданд. Дар зинаи охири боғ болои кӯҳе ҳавзи дигари маснӯъ қарор дошт, ки барои обёрии боғ, инчунин тариқи ҷӯйчаҳои зебо барои зебу зинати боғ истифода мешуд. Обро ба ин баландӣ ба воситаи механизми обрасонии дастӣ ғуломон мебароварданд. Шабона дар боғ ҳазорон шамъ меафрӯхтанд. Дар Боғҳои муаллақи Бобил ғорҳои бисёри ба чашм намоён сохта буданд, ки дар онҳо ғуломон дар даст бодбезакҳои бузург шабу рӯз бод мекарданд, аз ин рӯ, дар ҳавои тафсони Бобил ин боғ ҳамеша салқин буд. Соли 539 то м. баъди Бобилро тасарруф намудани шоҳи Ҳахоманишиён Куруши IIҳашамати ин боғ рӯ ба таназзул мениҳад. Пас аз 200 сол (с. 333 то м.) Искандари Мақдунӣ Бобилро забт мекунад ва зинати Боғҳои муаллақи Бобил боз коста мешавад. Охирин зарбаи нестиро ба Бобил портҳо мерасонанд. Соли 126 то м. онҳо Бобилро оташ мезананд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳафт муъҷизаи олам
Гурӯҳ:Боғҳои муаллақ
Боғи Сиёвушон

«**Боғи Сиёвушон**» — суруди қадимии аҳди Сосониён, ки ба силсилаи сӣ лаҳни ба рӯзҳои моҳ эҷодкардаи Борбади Марвӣ мансуб будааст. «Боғи Сиёвушон» аз сурудҳои базмии муфарраҳ буда, ба хотираи қаҳрамони мардуми эронзамин — Сиёвуш тасниф шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988;
* Раджабов А. Борбад: эпоха, традиция и новаторства. Д., 2010;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V-V11. Д., 2011.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Афғонистон

**Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Афғонистон** нишони низомии Нерӯҳои мусаллаҳи Афғонистон аст, ки аз се созмони низомӣ — Артиши Аморати исломии Афғонистон, Нерӯи ҳавоии Иморати исломии Афғонистон ва Пулиси миллии Афғонистон ташкил мешавад ва низомиёни Афғонистон дар тули таърих истифода мебаранд.

## Дараҷаҳои кунунӣ
Псс аз бозгашти Толибон ба қудрат Нерӯҳои мусаллаҳи Иморати исломӣ ҳамчунон аз нишони дараҷабандии нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии исломӣ истифода мекарданд. Аммо дар соли 2024 толибон дар сардӯшиҳо нишони ҷумҳурии исломиро бо нишони Иморати исломӣ ҷойгузин карданд.
Олим Камолов

**Олим Аъзамович Камолов** (03.05.1960, ш. Сталинобод (ҳоло – Душанбе) — рассом. Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон (аз с. 2003). Арбоби Шоистаи ҶТ (2009). 
## Зиндагинома
thumb|Мусаввараи Олим Камолов, 30х40cm, 2002
Олим Камолов дар Омӯзишгоҳи рассомӣ (ҳоло – Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов) таҳсил намудааст (1976–1979). Саррассоми миниатюраи  фабрикаи «Армуғон» (1979–1986), саррассоми  кооперативи «Туҳфа» (1986–1993), муаллими расм ва нақшакашии мак. миёнаи № 7 Душанбе шуда кор кардааст (1993–2002). "Олим Камолов, ки зиёда аз 20 сол инҷониб бо санъати минётурӣ машғул аст ва осори Камолиддини Беҳзодро меомӯзад, барои аз нав эҳё намудани ин намуди санъати тасвирӣ хидмати беандоза кардааст" гуфтааст Сафири Фаронса дар Тоҷикистон хонум Ясмин Гуедар 
Аз соли 2002 – мусаввари китоб дар нашриёти «Адиб», с. 2010–2017 ҳаммуассис, ҷонишини директор, омӯзгори Маркази рассомии минётураи «Мино» – Клуби ЮНЕСКО ва аз с. 2014 – омӯзгори Ин.-ути давл. дизайн ва санъати тасвирии Тоҷикистон. Асарҳояш дар офиси ҳамкории Швейсария дар Тоҷикистон (2004, 2009, 2010) дар толори ИР Тоҷикистон  (2005), сафорати  Ҳинд. дар Тоҷикистон  (2009), намоиши  шатранҷи хурд дар толори ИР Тоҷикистон   (2012), дар меҳмонсаройи  «Сирена» (2012), сафорати Туркия дар  Тоҷикистон  (2012) ба намоиш гузошта шуда буданд. Иштир. Фестивали байналмилалии миниатюрачиён дар Алҷазоир (2013, 2014), иштир. Рӯзҳои фарҳанги  Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар Белорус (2008) ва Ҳиндустон буд (2008). Асарҳояш  дар галереяҳои  Русия, Ӯзбекистон, Қазоқистон, Финляндия, дар коллексияҳои хусусии ИМА, Фаронса, Олмон, Словакия, Украина, Швейсария ва  Осорхонаи давлатии ш. Телемсени Алҷазоир  маҳфузанд. Бо чандин Диплому Ифтихорномаҳои Фахрии соҳавӣ мукофотонида шудааст.

## Нигаред
* Олим Камолов, рассоми тоҷик

* Link 1  http://www.olimkamalov.com 
* Link 2 Magazine "Ogonyek" http://www.ogoniok.com/archive/2001/4680-3/81-90-91/ 
* Link 3 Rai Gallery http://www.rai-gallery.tj/index.php?lng=en&id=68&PHPSESSID=0b188faa4f2d4301e3674e2b51aab741
* Link 4 Art gallery ''Naison"http://www.naison.tj/IZOBR_ISSK/ARTGAL/artgal.shtml 
* Link 5 TV "Mir" http://mirtv.ru/content/view/19598
* Link 6 Positive news http://newsoffice.ru/archives/570
* Link 7 http://globein.com/users/olim-kamalov 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рассомон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академияи мусаввирии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Боғи Ширин

«**Боғи Ширин**» — суруди қадимии аҳди Сосониён, ки Борбади Марвӣ бахшида ба маҳбубаи шоҳи сосонӣ Хусрави Парвиз – Ширин эҷод кардааст. 

«Боғи Ширин» суруди шӯху муфарраҳи базмӣ буда, ба силсилаи «Хусравонӣ» дохил аст. Он низ яке аз сӣ лаҳни ба рӯзҳои сол эҷодкардаи Борбад мебошад. Дар «Боғи Ширин» зебоӣ ва назокати боғе, ки дар он Ширин сайр мекардааст, инчунин хушрӯию латофати он илоҳаи ҳусн баён гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988;
* Раджабов А. Борбад: эпоха, традиция и новаторства. Д., 2010;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V–V11. Д., 2011.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон

** Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон ** — яке аз донишкадаҳои таҳсилоти олии касбии Тоҷикистон мебошад.
## Маълумоти мухтасар
Донишкада соли 2013 дар ш. Душанбе таъсис ёфтааст. Мақоми донишкада мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои (литсензияҳои) давлатии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад. Моҳи июни соли 2018 донишкада аз аттестатсияи Хадамоти давлатии назорат дар соҳаи маориф бомуваффақият гузашта, иҷозатномаи фаъолияти он ба муддати панҷ соли навбатӣ тамдид карда шуд. Тибқи иҷозатнома таҳсил дар зинаи бакалавриат аз рӯйи 31 ихтисос ва дар зинаи магистратура аз рӯйи 15 ихтисос ба роҳ монда мешавад. 
## Таърих
Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон  бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 30 марти соли 2013, таъсис ёфта, дар асоси Оиннома амал мекунад ва аввалин муассисаи мустақили давлатӣ мебошад, ки дар соҳаи санъати тасвирӣ ва дизайн мутахассисонро тайёр мекунад.
Бо фармоиши Ҳукумати ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 августи соли 2013, собиқ бинои Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод, воқеъ дар хиёбони Айнӣ-31, шаҳри Душанбе ба тавозуни донишкада гузаронида шудааст. Бинои таълимии донишкада аз таҳхона ва 3 ошёна иборат буда, сохтори таълимиро бошад 3 факултет, 7 кафедра, устохонаҳо, синфхонаҳои тахассусӣ ва дигар шуъбаҳо ташкил медиҳанд.
## Факултаҳо
* Факултети санъати тасвирӣ
* Факултети дизайн
* Факултети тайёрӣ ва таҳсилоти фосилавӣ
## Кафедраҳо

* кафедраи графика ва миниатюраи ба номи Фаррух Хочаев;
* кафедраи мусаввирӣ ва ҳайкалтарошӣ;
* кафедраи санъати ороишию амалӣ ва монументалӣ;
* Кафедраи забонҳо ва фанҳои гуманитарӣ (умумидонишкадавӣ);
* кафедраи тарҳрезии бадеии либос; 
* кафедраи дизайн ва меъморӣ; 
* кафедраи технологияи иттилоотӣ ва иқтисод.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе
Филармонияи давлатии бачагонаи Тоҷикистон

**Филармонияи давлатии бачагонаи Тоҷикистон** — 17 августи соли 2017 дар ш. Душанбе таъсис ёфтааст.

Муассисаҳои давлатии фарҳангӣ, ҷиҳати омодасозии кадрҳои эҷодӣ барои фаъолияти касбӣ дар соҳаи фарҳангу санъат таъсис дода шудааст. Мақсад аз таъсиси филармония - таблиғу ташвиқи мусиқии касбӣ ва анъанавии халқи тоҷик, рақси миллӣ, балет, дастгирии санъати навозандагӣ, овозхонӣ, рассомӣ, хореографӣ ва композиторӣ, дарёфти наврасон ва ҷавонони соҳибистеъдод, омода намудани навозандагони ҷавон, раққосон ба озмуну фестивалҳои байналмилалӣ, инкишофи ҳамаи намудҳои фаъолияти эҷодии касбӣ ва баланд бардоштани сифати тарбияи кадрҳои баландихтисос ва рақобатпазир барои соҳаи фарҳанг ва санъат, ба роҳ мондани низоми дастгирии эҷодиёти кӯдакону наврасон ва таҳсилоти бадеӣ-эстетикии онҳо, татбиқи имкониятҳои эҷодии хонандагони мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ мебошад.
Муассисаи давлатии «Филармонияи давлатии бачагонаи Тоҷикистон» дар заминаи Муассисаи давлатии «Қасри фарҳанг ва санъати ҷумҳуриявӣ-Маркази ҷумҳуриявии эстетикии кӯдакон ва ҷавонон» таъсис ёфта, он минбаъд барои рушду ташаккули коллективҳои эҷодии бачагона, тарбияи насли наврас дар рӯҳияи ватандӯстӣ, хештаншиносӣ, ифтихори миллӣ, тарбияи ҳисси зебоиписандӣ, ташкили маҳфилу чорабиниҳои фарҳангию ҳунарӣ шароити васеъ ва мусоид фароҳам меоварад. Филармонияи давлатии бачагонаи Тоҷикистон дар маҷмӯъ ба маркази бузурги фарҳангии кӯдакону наврасон табдил меёбад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муассисаҳои фарҳангии Тоҷикистон
Ҳойку

**Ҳойку** () — кӯтоҳтарин гунаи шеърӣ дар ҷаҳон аст, ки нахустин офаринандаҳои он жопуниҳо ҳастанд.

Он чи ба унвонии ашъори ҳойку мешиносем, дар ҳақиқат, се банди оғозини (ҳукку) ашъори занҷираӣ (ренго) бо мазмунҳои танзомез (сабки ҳойкой) аст, ки дар қарни ҳабдаҳум ба қолабе мустақил дар шеъри Жопун табдил шуд. Ин қолаб, нахуст ҳукку ё ҳойкой хонда мешуд, аммо Мосоуко Шикӣ (1802–1868) дар қарни нуздаҳум номи ҳойку бар он ниҳод.

## Ҳойку дар Тоҷикистон
Ҳойку дар Тоҷикистон гунаи шеърии роиҷе нест ва ягона шоъири ҳойкунависи тоҷик  Бахтиёр Аминӣ мебошад.

## Чанд намунае аз ҳойку

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Гунаҳои шеърӣ
Пӯшак

thumb|Пӯшаки пахтагӣ
thumb|Пӯшаки якбормасрафаи навзод
**Пӯшак** () — фаровардае аз лифҳои нарму ҷазбкунандаи намӣ бо як рӯкаши нигаҳдоранда барои ҷазби идрор ва мадфӯъ ки ба кӯдакон ё солмандон мебанданд то касоне, ки қодир ба контроли идрору ва мадфӯъи худ нест аз он истифода кунанд

Ин васила аз пахта ё алёф қобили ҷазб аст то сабаби идрорсӯхтагӣ нашавад. Бархе пӯшакҳо якбормасрафанд ва бархе низ қобили шустушӯ ҳастанд ва қобилияти истифодаи дубора доранд.

## Ниёзмандони пӯшак
Ба ҷуз навзодон, гурӯҳҳои дигаре низ ҳастанд, ки ниёз ба пӯшак пайдо мекунанд. Аз он ҷумла метавон ба солмандоне ишора кард, ки ба хотири куҳулат, қодир ба контроли идрори худ нестанд. Ҳамчунин, афроди бемор, ё касоне, ки ҷарроҳиҳои вежае анҷом додаанд ва низ афроди дорои маълулиятҳои шадиди зеҳнӣ низ барои иҷобати мизоҷ ба пӯшак ниёз доранд. Инчунин афроде, ки ба хотири шароити мавҷуд дастрасии сареъ ба ҳоҷатхона надошта бошанд назири ғаввосон ва фазонавардон. Ба пӯшакҳои мавриди истифодаи фазонавардон истилоҳан «васоили контроли дафъ» гуфта мешавад.

## Таносуб бо вазну син
Бр рӯйи ҳамаи бастаҳои пӯшакҳо андозаҳо ва номи ширкати тавлидкунандаи онҳо навишта шудааст, ба таври мисол пӯшак барои бачаҳое, ки байни 3 то 6 кило вазн доранд ё пӯшак барои бачаҳое, ки байни 10 то 16 кило вазн доранд.

Андозаи пӯшак бояд муносиби синни бача ҳам бошад. Барои намуна, як навзод, ки хеле мехобад ниёз ба пӯшаке дорад, ки қисмати пушти он тавре тавлид шуда бошад, ки ҷилави нами пас додани онро аз қисмати ақиби пӯшак бигирад. Як бача, ки хеле ҳаракат мекунад, шурӯъ ба чаҳор даст ва по рафтан кардааст, ниёз ба пушаке дорад, ки қисмати васати он бориктар аст, ва ғайра.

## Таъсир ба пӯст
thumb|Чанд навъи пӯшаки берунӣ
Аз пӯшак истифода кардани модаронро духтурон зиёд тавсия намедиҳанд. Зеро аз меъёр бештари он тифлро ба бемории пӯст гирифтор мекнад. Пӯшак қоидаву муҳлати истифодабарӣ дорад. Риояи меъёру тарзи истифода ва саломатии кӯдак аз модар вобаста аст. Агар дар пӯшондани пӯшак ба кӯдак, қоидаҳо риоят нашавад ва идрору мадфӯъ ба мавқеъ пок нашудаву кремҳои лозим зада нашавад, ҷушҳо, каҳирҳо ва илтиҳобҳое бар асари пӯшак кардани навзодон эҷод мешаванд. Пас аз ҳар бор кор кардани шикам ё тар шудани пӯшак бояд онро иваз кард.

## Нигаред низ

* Памперс

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Либоси бачаҳо
Боғӣ

**Боғӣ** — як навъ тути бедонаи маҳаллӣ. 

## Тавсифот
Дар деҳаи Пастиғави ноҳияи Кӯҳистони Масчо дарахташро дучор омадаанд, ки 8,7 м баландӣ ва 118 см ғафсӣ доштааст. Баргаш миёнаҳаҷми байзашакл (дарозиаш 5–12 см, бараш 4,5–9,5 см), дандонадор. Мевааш миёнаҳаҷми устувонашакл (андозааш 16–20 х 10–14 мм), сафеди сабзтоб, сероби ширин; аз ох. май то ох. июл мепазад. Меваи навпухтааш 9,8% ва меваи пухта мавизакгаштааш 36,9% қанд дорад. Ҳосилашро барои тархӯрӣ ва хушкондан истифода мебаранд. Тутмавизашро бо мағзи зардолу, бодом ё нони қоқ якҷоя кӯфта (тутпуст), дар зимистон нигоҳ медоранд. Мувофиқи маълумоти Н. В. Смолский, ғизонокии 1 кг тутпусти боғӣ ба ғизонокии 5,5 кг нон ва 1,3 кг гӯшти гӯсфанд баробар аст. Боғӣ асосан дар деҳаҳои баландкӯҳи ноҳ-ҳои Кӯҳистони Мастчоҳ, Айнӣ ва Панҷакент дучор мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Смольский Н. В. Культура тутового дерева в Зеравшанской долине ⁄⁄ Плодовые Среднего Таджикистана. Л., 1935.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои тут
Боғчадарвоза

thumb
**Боғчадарвоза** — дарвозаи шашгумбаздори қисми шимолии қалъаи Ичан (Хева, садаи XIX).

Ҳамаи гунбазҳо шаклан якхелаанд. Ду гунбази калон дар болои роҳрав буда, дар паҳлӯи онҳо дуконҳо сохта шудаанд. Дар тарафи пеши Боғчадарвоза ду бурҷ (гулдастаҳо) гузошта шуда, болои дарвоза равоқ ва кунгурадор мебошад. Тарафҳои шимолу ҷануби Боғчадарвоза бо рангҳои гуногун кошикорӣ гардидааст. Боғчадарвоза солҳои 1959–1960 тармим карда шуд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дарвозаҳо
Гурӯҳ:Хева
Боди самум

**Боди самум** — боди гарму сӯзон ва тафсон,  ки хосси ноҳияҳои иқлимашон хушк буда, асосан ҳангоми баҳору тобистон дар биёбонҳои Африқо, Миср,  Арабистону  Қазоқистон мевазад. Дар ҳудуди Тоҷикистон, дар минтақаи водии Вахш низ мушоҳида мешавад. 

## Нигаред низ
* Гармсел

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бодҳо
Бодмӯрӣ

**Бодмӯрӣ** — сӯрохиест, ки дар хонаҳо вазифаи ҳавогузаронӣ ва рӯшноидиҳиро адо мекунад. Бодмӯрӣ дар ноҳияҳои кӯҳистони тоҷик аксар ба ҷойи истилоҳи бодгир ва равзан истифода мешавад. 

## Нигаред низ
* Бодгир
* Равзана

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Бодгир

[thumb|right|Бодгири Давлатобод да [Йазд, яке аз баландтарин дар Эрон]]
**Бодгир** () — сӯрохест дар биноҳо барои тоза кардани ҳавои хонаю анбор ва дигар иншооти истиқоматӣ.

Бодгир асосан хосси меъмории Шарқ, махсусан мамлакатҳои иқлимашон гарм (Осиёи Марказӣ, Афғонистон, Эрон, Ҳиндустон ва ғайра) буда, вазифаи ҳавогузаронӣ ва рӯшноидиҳиро адо мекунад.

## Нигаред низ
* Равзана

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Вичлас

**Вичлас** (), **Вихлач** — навъи бухории муосир, ки бо торф, ангиштсанг, хокаи ангиштсанг, чӯб, аррамайда ва дигар партовҳои сахти рӯзгор бо як бор пур кардан ба муддати тӯлонӣ (48, баъзан 76 соат) манзили иқоматӣ ё коргоҳро гарм мекунад. Вазнаш 250 кг, зариб (коэффитсиент)-и кори муфидаш 89 %.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бухориҳо
Бобоҳусайнӣ

«**Бобоҳусайнӣ**» — гӯшаи мусиқӣ дар таркиби «Дувоздаҳмақом» ва гӯшаи аввали мақоми «Исфаҳон» ва шуъбаи «Найрез». 

«Бобоҳусайнӣ» зарбу фосилаҳои нарму форам дошта, дар асрҳои 16–17 маъмул будааст, вале дар манбаъҳои мусиқии асрҳои баъдӣ хотирнишон намешавад, дар мусиқии имрӯзаи тоҷик ҳам вуҷуд надорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раджабов А. Борбад: эпоха, традиция и новаторства. Д., 2010;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V–V11. Д., 2011.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Пякупур

**Пякупур** — дарё дар Русия, дар ноҳияи Пуровски округи мухтори Ямалу Ненес ҷорӣ аст. Шохаи чапи дарёи Пур.

## Мавқеи ҷуғрофӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ: Ҷуғрофиё
Боддиҳак

**Боддиҳак** — мошинаест, ки донро аз ғаллаи кӯфта ҷудо мекунад.

Боддиҳак аз ду қисми корӣ иборат аст: боддеҳ ва ғалбер. Боддеҳ чарх зада, бо шамолаш коҳрезаҳоро ҷудо мекунад. Хӯша, коҳ ва кулӯхчаҳо дар ғалбер мемонанд. Боддиҳакро бо ёрии даст ё муҳаррики барқӣ ба кор медароранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Абзоролоти кишоварзӣ
Памперс

**Памперс** () — номи тиҷории байналмилалии тавлидкунандаи маҳсулоти муртабит бо навзод ва кӯдаки навпо аст, ки тавассути Procter & Gamble арза мешавад

## Маҳсулот
Памперс панҷ навъи мухталиф аз пӯшакро дар нуҳ андоза, чаҳор навъи шалвори омӯзиши дастшуӣ, шалвораки шино ва чаҳор навъи дастмоли мартуб (ҳассос, тамизии табиъӣ, дастмоли тамиз кардани навзод, дастмоли туалети мартуб қобил дафъ дар ҳоҷатхона) ироа мекунад. 
 
## Таърих
Соли 1956 Виктор Миллс, муҳаққиқи ширкати Procter & Gamble ки аз ивази куҳнаи порчаи наваи худ безор буд ҳамкорони муҳаққиқаш дар бахши иктишофот дар Майами вале Оҳайоро маъмур кард то дар мавриди сохти пӯшаки якбормасраф таҳқиқ кунанд. Памперс дар соли 1961 муаррифӣ шуд. Ин пӯшак тавассути муҳаққиқоне аз ҷумла Вик Миллс ва Норма Луидерз Бакер сохта шуд. Номи «Памперс» ба василаи Алфред Голдмен, мудири халлоқияти Benton & Bowles, нахустин бунгоҳи таблиғотии ин маҳсул ибдоъ шуд.

Пӯшакҳои аввалия маҳсулоти сангину захим аз ҷинси кураки хамир ва лояи болоӣ аз абрешими маснӯъӣ ва лояи поинӣ аз полиэтилен буданд. Дар 1966 Памперс тарроҳии «болдор» ва дар 1969 «андозаи севум» ро муаррифӣ кард. Дар ин замон Памперс як номи тиҷории шинохта дар Иёлоти Муттаҳида буд. Procter & Gamble соли 1971 тарроҳии санҷоқдорро бо навор иваз кард. Ҳамчунин андозаҳои муносиби кӯдаки навпо ва навзод низ муаррифӣ шуданд. 

## Нигаред низ
* Пӯшак
 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

 
Гурӯҳ:Маҳсулоти навзодон
Виҷдони Лоҳурӣ

**Виҷдони Лоҳурӣ** (; **Мир Маъсум писари Муҳаммадзамон Росихи Сарҳиндӣ**, ? — 1747, Лоҳур) — и форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар шаҳрҳои Деҳлӣ ва Лоҳур назди шоирони маъруфи замонаш Росих, Офарини Лоҳурӣ, Абдулҳакими Ҳоким машқи шеър карда, дар даргоҳи Хоҷа Сангин мухотаб ба Ғуломмуҳиддин, ҳокими Лоҳур ба дарёфти мададхарҷи дархури ҳолаш сарфароз гашта буд. Дар Лоҳур бо шоирон Нурулайни Воқиф, Зайнулобидини Отир ва Абдулҳакими Ҳоким мушоира ва баҳс дар тарзи ғазалгӯӣ мекард.

## Эҷодиёт
Муаллифи «Мардуми дида» аз девони Виҷдони Лоҳурӣ (иборат аз 20 ҳазор байт) хабар додааст, вале то имрӯз (2015) ин девон дастраси муҳаққиқон нагардидааст. Намунаҳои ашъори Виҷдони Лоҳурӣ ба тавассути тазкираҳо то замони мо расидаанд. Нигоштаҳояш устодонаанд ва дорои маъниҳои ғариб мебошанд. Абёти зерин намунае аз ашъори ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* عبد الحکیم حاکم. تذکرۀ مرد م د یده. لاهو ر، 1961هـ.ق.؛
* دانشنامۀ ادب فارسی. اد ب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلدیش). جلد چهارم، بخش سوم، تهران، 1380هـ. ش.

## Сарчашма
*
Александр Вишневский

**Вишневский Александр Яковлевич** (тав. 5 июни 1926, Николаево, Украина) — муаррих, доктори илмҳои таърих (1976).

## Зиндагинома
Соли 1942 ба факултаи филологияи Институти давлатии педагогии Душанбе дохил шуда, баъд аз хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1943-45) онро хатм намуд (1948). Солҳои 1948-51 муаллими мактаб, 1951-61 мушовир ва корманди шуъбаи таблиғу тарвиҷ, лектори Кумитаи ҳизбии шаҳри Душанбе, 1961- 63 сармуҳаррири студияи кинои «Тоҷикфилм» ва ҷонишини сардори идораи санъати Вазорати маданияти Тоҷикистон, 1963-70 ходими калони илмӣ, аз соли 1970 котиби илмии Институти таърихи ҳизби назди КМ ҲК Тоҷикистон, аз соли 1979 то апрели 1984 ходими калони илмии сектори таърихи фарҳанги Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон ва аз апрели 1984 то октябри 1990 мудири сектори таърихи ҳизб буд. Муаллифи зиёда аз 100 мақола ва асари илмӣ.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени Ҷанги ватанӣ (дараҷаи 2), 9 медал, Ифтихорномаи Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Осор
* Великая дружба. Д., 1965; Роль русского рабочего класса в исторических судьбах таджикского народа. Д., 1967 (ҳаммуаллиф);
* Многонациональное Советское государство. М., 1972 (ҳаммуаллиф);
* Союз равных. М., 1972 (ҳаммуаллиф);
* Школа дружбы народов: Красная армия — школа интернационализма и дружбы народов. Д. 1976;
* Ленинская национальная политика в действии (осуществление ленинской национальной политики в Таджикистане в годы социалистического строительства). Д., 1982;
* Расцвет социалистических наций (исторический опыт культурного прогресса народов Средней Азии и Казахстана в условиях социализма). Д., 1987 (ҳаммуаллиф).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Вишневский, Александр Василевич

**Вишневский Александр Василевич** (, , авули Чирюрт, Доғистон — 13 ноябри 1948, Маскав) — ҷарроҳ, узви ҳақиқии АИТ ИҶШС (1947), Арбоби шоистаи илми ҶШФСР (1934). Асосгузори беҳиссозии узвҳои алоҳида қабл аз ҷарроҳӣ ва дигар анвоъи табобат.

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи тиббии Донишгоҳи Қазон (1899). Мудири клиникаи ҷарроҳии ҳоспиталӣ (1914-25) ва клиникаи ҷарроҳии факултативии Қазон (1926-34). Соли 1947 директори Институти ҷарроҳии АИТ ИҶШС таъйин шуд (аз соли 1948 номи Александр Вишневскийро дорад). Александр Вишневский оид ба роҳҳои беҳиссозии мавзеӣ бо усули инфилтрати хазанда ва таъсири шифобахши ангезиши сусти силсилаи асаб бо маҳлули новокаин ҳангоми баъзе бемориҳо пажӯҳиш анҷом дод, навъҳои гуногуни блокадаи новокаинӣ ва истифодаи онро дар пайвастагӣ бо бандинаи баласонӣ пешниҳод намуд. Ӯ марҳаме кашф намудааст (ба номи «Марҳами Вишневский» маъруф аст), ки таркиби он аз зифт, ксероформ, равғани беданҷир иборат буда, шифои захмро метезонад, барои табобати ҷароҳат, сӯхтагӣ ва ғ. манфиатбахш аст.

## Осор
* Собрание трудов. Т. 1-5. М., 1950—1952.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Иван Вишнеградский

**Вишнеградский Иван Алексеевич** (; 20 декабри 1831 [1 январи 1832], Вишний Волочёк — 25 март [6 апрели] 1895, Санкт-Петербург) — олим- ва ходими давлатии рус, асосгузори назарияи танзими автоматӣ, узви фахрии АИ Петербург (1888).

## Зиндагинома
Солҳои 1888-92 вазири молияи Русия буд. Хатмкардаи Донишгоҳи асосии педагогии Петербург (1851). Аз ҳамон сол устоди корпуси дуюми кадетии Петербург. Профессори механикаи Донишгоҳи технологии Петербург (1862) ва Академияи артиллерии Михайлов (1865). Солҳои 1860-62 ҳолати мошинасозиро дар корхонаҳои саноатӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олии техникии Олмон, Фаронса, Белгия ва Британияи Кабир омӯхтааст. Солҳои 1867-78 муҳандис-механики Сарраёсати артиллерӣ ва аз соли 1875 сарвари Донишгоҳи технологии Петербург.

Бо ташаббуси Иван Вишнеградский дар Русия омӯзиши асосҳои назариявии мошинасозӣ ҷорӣ шуд. Иван Вишнеградский устоди Донишгоҳи технологӣ ва Академияи артиллерии Петербург буд ва аз механикаи амалӣ, термодинамика, назарияи чандирӣ, мошинаҳои ҳамлу нақл, мошинаҳои буғӣ ва ғ. дарс гуфтааст. Муаллифи дастури «Механикаи ибтидоӣ» (1860) ва асари илмии «Дар бораи танзимгарҳои ростамал» (1877). Дар китоби охир усули ҳисобу китоби танзимгарҳои навъи мазкурро пешниҳод кардааст. Шарти устувории шабакаи танзимкуниро кашф кард (меъёри Вишнеградский).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Виштосп

**Виштосп**, **Гуштосп** (; ) — давлатмарди Ҳахоманишӣ, сатрапи Бохтар ва Порс, писари Оршом ва падари Дориюши Бузург.

## Зиндагинома
Дорои I дар Катибаи Бесутун падари худро Виштосп, падари Виштоспро Аршом, падари Аршомро Ариярамна, падари Ариярамнаро Чишпиш ва падари Чишпишро Ҳахоманиш шуморида, 8 тан намояндаи ин сулоларо аз нажоди шоҳон медонад. Воқеан, аз рӯйи маълумоти солномаҳои таърихӣ дар аҳди подшоҳии Чишпиш сарзамини қабилаи Порсҳо ба ду тақсим шуда, Аншонро яке аз писарони ӯ Куруши I ва Посоргодро писари дигараш Ариярамна соҳиб мегарданд, ки онҳо амалан тобеи давлати Мод буданд. Куруши II тақрибан солҳои 559—558 то м. Аншон ва Посоргодро муттаҳид намуда, дертар сарзамини Мод ва подшоҳи он Астиагро мутеи худ мегардонад. Ҳангоми кишваркушоӣ ва бунёди давлати мутамаркази Ҳахоманишиён ва муттаҳидсозии қавмҳои ориёитабор Куруши II Кабирро (559—530 то м.) ҳамроҳӣ карда, солҳои 546—540 то м. дар фатҳи сарзаминҳои Гиркания, Порт ва Бохтар ширкат варзидааст. Виштосп дар аҳди давлатдории Куруши II (540—530 то м.) волии Гиркания ва Порт буд. Мутобиқи маълумоти «Таърих»-и Ҳеродот ҳангоми лашкаркашии Куруши II ба муқобили шоҳбонуи массагетҳо Томирис аз рӯи таъбири хоб ва бадгумонии шоҳаншоҳ барои таҳти назорат гирифтани писараш Дорои I Виштосп ба Экбатан фиристода мешавад. Баъди марги Куруши II (530 то м.) дар аҳди давлатдории Камбуҷияи писари Куруш (530—522 то м.) дар лашкаркашиҳои Миср Виштосп сипаҳсолори яке аз ҷабҳаҳои артиши шоҳаншоҳӣ буд. Пас аз сар задани нооромиҳо дар ҳудудҳои шарқии қаламрави Ҳахоманишиниён аз ҷониби Камбуҷия тақр. соли 523 то м. Виштосп ҳамчун волӣ ба Порт ва Гиркания фиристода мешавад. Ҳангоми ошӯби Гаумата (522 то м.) ва нооромиҳои мамлакат дар поёни ҳукмронии Камбуҷия нуфузи Виштосп коста шуда, баъди ба сари қудрат омадани писараш Дорои I барои саркӯбсозии ошӯбҳои Порт ва Гиркания ба муқобили сарвари ошӯбгарони модӣ-Фравартиш лашкар кашидааст. Виштосп баъди набардҳои шадид (8 марти 521 то м.) ҷонибдорони Фравартишро ба ақибнишинӣ водор намуда, 12 июли 521 то м. кулли ошӯбгаронро саркӯб карда, Фравартишро асир гирифт. Виштосп то интиҳои умраш волии Порт ва Гиркания буда, дар ислоҳоти иқтисодиву низомӣ ва умури давлатдорӣ ба писараш Дорои I ёварӣ кардааст. Баъзе олимону таърихнигорон, аз ҷумла Э. Ҳерсфелд ва Пури Довуд, Виштоспро бо подшоҳи Каёниён Гуштосп як шахс мешуморанд, ки воқеияти таърихӣ надорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Дандамаев М. А. Иран при первых Ахеменидах. М., 1963;
* Фрай Ричард. Наследие Ирана. М., 1972;
* Дандамаев М. А., Луконин В. Г. Культура и экономика древнего Ирана. М., 1980;
* Саймиддинов Д. Форсии бостон. Д., 2007. 

Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Гастон Виет

**Гастон Виет** (; 18 декабри 1887, Порис — 20 апрели 1971, ҳамон ҷо) — шарқшиноси фаронсавӣ. Мутахассиси забон, адабиёт, таърих ва ҷуғрофияи араб.

## Зиндагинома
Дар Донишгоҳи Қоҳира аз адабиёти араб дарс медод ва мудири Осорхонаи ҳунарҳои исломӣ дар он шаҳр буд (аз 1926). Аз соли 1951 дар Коллеҷ де Франс кор мекард ва аз соли 1957 ба ҳайси узви Фарҳангистони катибаҳои Фаронса фаъолият менамуд.

## Таҳқиқот
Гастон Виет муҳаққиқи адабиёти арабӣ (китоби «Мадхали адабиёти арабӣ», 1966), ношир ва тарҷумони осори таърихӣ ва ҷуғрофиёи арабӣ (чоп ва тарҷумаи фаронсавии «ал˗Мавоизу˗л˗эътибор»˗и Мақризӣ; тарҷумаи асари ҷуғрофиёи «ал˗Булдон»˗и Ибни Возеҳи Яъқубӣ ва ғайра) мебошад. Забони форсиро медонист, аз таърихи Эрон, адабиёту фарҳанги он огоҳӣ дошт ва дар ин бобат таҳқиқоти ҷолибу арзанда дорад, ки дар рисолаи «Қайдҳо роҷеъ ба рӯзгор ва осори Анри Массе» (1970) ҷамъбаст гардидаанд. Гастон Виет дар ин рисола оид ба хидмати А. Массе дар омӯзиши «Шоҳнома», тарҷумаи он ба забони фаронсавӣ, андешаҳову назари худро оид ба Фирдавсӣ (дарёфти ҳаммонандӣ байни шеъри Фирдавсӣ ва шоири Юнони Бостон — Горатсий) ва «Шоҳнома» иброз доштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Шокир Мухтор. Адабиёти тоҷик дар Франция. Д., 1985;
* دانشنا مۀ دانش گستر. جلد هفدهم، تهران، 1389 هـ. ش.ر

## Сарчашма
*
Вйентян

**Вйентя́н** (  — *Виангтян*) — пойтахт (аз соли 1563) ва бузургтарин шаҳри Лаос, воқеъ дар соҳили чапи Меконг наздик бо марзи Таиланд, бузургтарин маркази иқтисодии кишвар мебошад.

## Аҳолӣ
Аҳолиаш 760 ҳазор нафар (2014)

## Нақлиёт
Шабакаи нақлиётӣ ва бандари дарёӣ (Виттай), фурудгоҳи байналмилалӣ дорад. Алоқаи нақлиётии обии байни Вйентян — Нонгхай, Тайланд тавассути дарёи Меконг бо паром сурат мегирад.

## Таърих
Дар асрҳои 12-13 дар ҳудуди Вйентян маҳалҳои аҳолинишини кхмерҳо мавҷуд буд. Бо ташкил ёфтани подшоҳии Лансанги Лаос дар садаи XIV маркази фарҳангии он мегардад. Соли 1560 ба Вйентян пойтахти Лансанг кӯчонида шуд. Пас аз сарнагуншавии подшоҳӣ соли 1707 маркази князии ҳамном гардид. Соли 1779 аз тарафи лашкари Сиам забт карда шуд. Пас аз шӯришҳо ба муқобили ҳукумати Сиам соли 1828 шаҳр комилан хароб гардид ва князӣ барҳам хӯрд. Дар нимаи садаи XIX Вйентян қисман барқарор шуд. Солҳои 1899—1946 маркази маъмурии Лаоси Фаронса ва солҳои 1946-75 пойтахти шоҳигарии Лаос, аз декабри 1975 пойтахти Ҷумҳурии Лаос.

## Иқтисод
Вйентян маркази муҳимми иқтисодиёти мамлакат буда, корхонаҳои дӯзандагӣ, матоъҳои пахтагин, шоҳибофию шолитозакунӣ, чармгарӣ, чӯбгарӣ, мебелсозӣ, ҳаккокӣ ва саноати хӯрокворӣ дорад. Ҳунармандии дастӣ (истеҳсоли ороишоти нуқрагин) ривоҷ ёфтааст. Тамоми воридоту содироти молу маводди мамлакат тариқи Вйентян сурат мегирад.

## Маориф ва фарҳанг
Донишгоҳи фалсафаи будоӣ, донишкадаҳои тиббӣ, политехникӣ, омӯзишгоҳҳои омӯзгорӣ, театрӣ, китобхонаи миллӣ, осорхонаи миллӣ, осорхонаи бостоншиносӣ, пойгоҳи радиошунавонӣ дорад. Осори меъмории асрҳои 13-19 (собиқ қасри шоҳ, бутхона, маъбадҳои буддоӣ) боқӣ мондаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Большая советская энциклопедия. Т. 5. 3 изд. М., 1971;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (1). М., 2007.

## Сарчашма
* 


Гурӯҳ:Шаҳрҳои Лаос
Сергей Вишнеполский

**Вишнеполский Сергей Израилович** (14 ноябри 1927, Киев, ҶШС Украина) — рассом-графики тоҷикистонӣ. Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1977).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи рассомии Сталинобод (1956). Аз соли 1957 то муҳоҷират ба хориҷа рассом-ороишгари нашриёти «Ирфон» буд. Дар ороиши китоб истеъдоду маҳорати хуб дошт. Мураккабии муносибатҳои инсонӣ лаҳзаҳои гуногуни зиндагӣ дар композитсияҳои маҷмӯаи осори мунтахаби Э. Ҳемингуэй (1966), расмҳои озод ва шоирона эҷодшудаи китоби «Дар он дунё»-и Ф. Муҳаммадиев (1966), саҳначаҳои ҳаҷвии «Ҳикоёти латиф»-и Зайнуддини Восифӣ (1967) ва «Латоифу-т-тавоиф»-и Алии Сафӣ (1968) хеле ҷолибу назаррабоянд. Расмҳои барои китоби «Ҳикояҳо»-и Я. Гашек офаридаи ӯ бо нишони биринҷии Намоишгоҳи китоби НКХХ-и ИҶШС (1962) қадр шуд. Сергей Вишнеполский аксари асарҳои худро бо тарзу услуби линогравюра, ки он дар эҷодиёташ мақоми махсус дорад, офаридааст. Композитсияҳои ҷолиби Сергей Вишнеполский ба повести «Рикша»-и Лао Ше (1966), романи «Нисо»-и П. Лукниский (1966) «Ҳофизнома»-и А. Афсаҳзод (1971) бо ҳамин тарзу услуб иҷро шудаанд. Мавзӯи асосии эҷодиёти Сергей Вишнеполский инсон ва пойдории сулҳ аст. Ваҳдати маънавии одамон ва инсону табиат дар гравюраҳо (ҳаккокӣ)-и «Пиёлаи чой» (1964) линогравюраҳои «Рақс», «Боғбон» (ҳар ду 1964) ба таври возеҳ ба мушоҳида мерасад. Дар силсилаи линогравюраҳои «Синдбоднома»-и Заҳирии Самарқандӣ (1967) омезиши графикаи китобиву дастгоҳӣ ба назар мерасад. Ҳар новелла мусаввараи алоҳида дорад, ки сужети умумии онҳо мазмунан бо ҳам пайванданд. Г. солҳои 70 ба мавзӯи лирика рағбат пайдо кард. Маҷмӯаи шеърҳои «Арзи қалам»-и А. Шукӯҳӣ, «Рӯи сурх»-ш. Ғ. Мирзо (ҳар ду 1970)-ро оро дода, тимсоли Умари Хайём ва Ҳофизи Шерозиро офарид (ҳар ду 1970). Расмҳои ба «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (1973) бахшида аз офаридаҳои ин давранд. Сергей Вишнеполский дар кашидани плакатҳо дар мавзӯъҳои мухталиф низ маҳорати баланд дошт. Плакати «Аз шарора аланга бармехезад» (1969, бо ҳамдастии П. Гейвандов) сазовори мукофоти озмуни умумииттифоқии «Барои плакати беҳтарин» гардид. Мавзӯи плакати «Дақиқтарин соати рӯйи замин» мубориза барои сулҳ дар рӯйи замин аст. Мавзӯи мусаввараи сегонаи «Мардонагӣ» (1969) муборизаи беамон бар зидди фашизм дар ҶБВ мебошад. Сергей Вишнеполский муҳаррири «Агитплакат»-и назди ИР Тоҷикистон (аз 1974), Раиси шуъбаи графика (1963-82) ва узви комиссияи кор бо рассомони ҷавон (1974-82) буд. Дар давраи фаъолияти эҷодиаш Сергей Вишнеполский шогирдони зиёдеро тарбия кардааст.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин» (1970) сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Вишнуия

**Вишнуия́**, **вишнуи́зм**, ё **вайшнави́зм** (, ) — яке аз равияҳои динии интишорёфтаи Ҳинди Қадим баъди давраи ведоӣ, дар баробари шиваия ва бараҳмания, ки пайравонаш ба Вишну ва таҷассуми ӯ дар сурати Рама ва Кришна муътақиданд.

## Таърих
Муборизаи шадиди табақотӣ байни кшатрияҳо ва бараҳманҳо (миёнаҳои ҳазораи якуми пеш аз м.) боиси пайдоиши равияҳои нави ойинӣ, ба мисли вишнуия, ҷайния ва буддоия гардид. Умумияти вишнуия бо дигар низомҳои динию фалсафӣ инкори қурбониҳои хунӣ ва таблиғи ахинса (даст кашидан аз осебрасонӣ ба мавҷудоти зинда), ҷиҳатҳои фарқкунандаи он теизм ва таълимот дар бораи бҳакти (дӯстӣ бидуни ғараз) аст, ки дар вишнуия бо таълимот дар бораи зарурати анҷоми вазифа — карма-йога тавъам мебошад. Инкишофи ғояи вишнуия дар асрҳои 3-1 то мелод дар Маҳабҳарата ва Рамаяна дида мешавад. Дар вишнуия эътиқод ба таслис (сегонагӣ)-и худоён: Браҳма — Вишну — Шива, ки ҳар кадоми онҳо давраҳои асосии ба вуҷуд омадани оламро такмил мекарданд, роиҷ гашт.

Унсурҳои гуногуне, ки ба вишнуия дохил шуданд, «ном»-ҳои асотирии Вишнуро ифода мекарданд. Номи аз ҳама қадимии Вишну — Нараяна назарияи кайҳонишинохтии обҳои ибтидоиро ба миён оварда, ба назарияи таквини олам ибтидо гузошт. Сипас он бо Кришна айният дода шуд. Тақрибан дар миёнаҳои ҳазораи якуми то мелод вишнуияро буддоия танг карда баровард. Буддо таҷассуми Вишну ва вишнуия аз ҷониби сулолаи буддоӣ — Гуптаҳо ҳамчун дини давлатӣ пазируфта шуд. вишнуия аз рӯйи ғоя ба мактаби фалсафии дорои ҷанбаи моддигароии санкхя пайваст буда, онҳо як таълимоти томро дар бораи олам ҳамчун амали густардашаванда ва барчидашавандаи табиат инкишоф доданд. Рамануҷа фалсафаи вишнуияро идома дода, комил сохт. Ӯ таълимоти санавият (дуалистӣ)-и санкхяро аз назари диалектикаи содалавҳонаи тавҳидӣ (монистӣ) шарҳ дод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Древнеиндийская философия. Начальный период. М., 1963;
* Васубандху. Абхидхармакоша. Раздел первый / Пер. с санскрита, введение, комментарий, историко-философское исследование вишнуия И. Рудого. М., 1990;
* Степанянц М. Т. Восточная философия. М., 2001;
* Индийская философия. Энциклопедия. М., 2009;
* Zimmer H. Philosophies of India. London, 1952;
* قدیر س. ا. تفکر فلسفی در هند پیش از اسلام// محمد شریف. تاریخ فلسفه در اسلام. تهران، 1362هـ.ش؛
* عبد العظیم رضائی. اصل نسب. تهران، 1372 هـ.ش.ر

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Веданта
Гурӯҳ:Вишну
Гурӯҳ:Вайшнавизм
Нейпйидо

**Нейпйидо** (; MLCTS: *ne.prany. dau mrui.* — лафзан «кишвари подшоҳӣ») — пойтахти Миёнмор.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Миёнмор
Гурӯҳ:Нейпйидо́
Бону Камолова

**Бону Камолова** (*Камолова Бону Олимовна*; зод. 15 майи 1985, шаҳри Душанбе) — рассоми моделсоз. Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон (аз с. 2011).

## Зиндагинома
Дар шуъбаи рассоми моделсози Колеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов (2001—2005), дар факултаи фарҳангшиносии Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон таҳсил намудааст (2008—2013). Муаллими графикаи коммутарии Маркази рассомии минётураи «Мино» — Клуби ЮНЕСКО (2009—2012). Аз с. 2010 — маъмури ташкилоти ҷамъиятии Маркази рассомии минётураи «Мино» — Клуби ЮНЕСКО (ҳоло — устохонаи хусусии «Дом Мино Миниатюр» — Клуб ЮНЕСКО), ҳамзамон аз соли 2005 мусаввари ғайриштатии нашриёти «Адиб»-и шаҳри Душанбе.

## Эҷодиёт
Муаллифи мусаввараҳои «Таркиши бузург» (2011), «Пегас» (2012), муҳрабофии «Гунҷишкак», «Флора ва Фауна», «Каҳкашон», «Фарзанди Посейдон», «Шоҳпаракҳо», мусаввараҳои сиёҳқалами кит. «Ҷаноби Донгуо ва гург» (2005), «Гули қоқу»-и Бобо Ҳоҷӣ («Адиб», Д., 2011), «Дарси ҳаёт» -и Тоҷинисо Рауфова (Д., 2014), «Гамбусаки сахӣ»-и Латофат Кенҷаева (Д., 2014), «Садбарг»-и Гулнисо Ризвоншоева (Д., 2014), «Ҳадяи Қаратоғ» (маҷмӯаи пиесаҳо, «Адиб», Д., 2006), мусаввараҳои маҷ. «Чигӯяк» (2005-06), мусаввара барои созмони ЮНИСЕФ дар китобхонаи Оғохон (2007) ва ғ. Иштир. бисёр озмунҳо, аз ҷумла озмунҳои «Устоди ҳунар», «Мактаби тобистона» (Иссиқкӯл, Бишкек, 2012), «Мусаввараи беҳин» аз маҷмӯаи расмҳои «Ҳаёти мӯрчагон», Хомаи Япония (2004). Иштирокдори Фестивали 1-уми байналмилалии ҷавонони соҳибистеъдод (Исфаҳон, Эрон, 2011), Фестивали умумиҷаҳонии кӯдакон дар майдони парки Нэшнл Мол (Вашингтон, ИМА, 2011). Баъзе асарҳояш дар коллексияҳои шахсии мухлисони Франсия, Ҳиндустон, Япония ва Англия маҳфузанд. Бо ҷоизаи ҳавасмандкунанда барои тасвири беҳини логотипи интернет-сервиси провайдери «Cybernet»-и Ширкати телекоммуникатсияи «BABILON-T» сарфароз гардонида шудааст (2005).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Лола Тайғуншоева

**Лола Тайғуншоева** (*Лина Буллах*; ) — ҳунарпешаи синамои тоҷик.

## Зиндагинома
Модари Лола олмонитабор буд. Лола Тайғуншоева ҳангоми воқеаҳои нобасомони солҳои навадум аввал ба шаҳри Москва (1992) ва, сипас, баҳори соли 1993, ҳамроҳи ҳамсараш Олег Фезов ва фарзандонаш ба Олмон кӯч бастанд. Алҳол Лола бо ҳамсару фарзандонаш дар замини шваби Олмон сукунат доранд.

## Филмҳо
Лола Тайғуншоева дар ду филм нақши асосӣ офаридааст. Инҳо нақши Заррина дар филми бадеии телевизионии «Хобҳои апрелӣ» («Апрельские сны», таҳиягар Валерий Аҳадов, 1980) ва Нисо аз филми бадеии «Субҳи нахустини ҷавонӣ» («Юности первое утро», таҳиягар Давлат Худоназаров, 1979) мебошанд. Ҳамчунин Лола дар филми «Тири тилоӣ» («Золотая стрела», коргардон Сайидо Қурбонов,1980) нақши духтари камонварро бозидааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Муҳиба Маҳмадҷонова

**Муҳиба Талъатҷоновна Маҳмадҷонова (Насимова)** (Тав. 20.04.1960, ш. Душанбе) — файласуф. Доктори илмҳои фалсафа (2007), профессор (2018). 
## Зиндагинома
Муҳиба Талъатҷоновна Маҳмадҷонова дар факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон таҳсил кардааст (1978–1982). Лабор. калон (1982–1983), асп. (1985–1989), ход. хурди илмии Ин.-ути фалс. АИ Тоҷикистон шуда кор кардааст (1992–1995). С. 1995, пас аз дифоъи рисолаи номзадӣ дар мавзӯи  «Этическое учение Джалолуддина Руми» («Таълимоти ахлоқии Ҷалолиддини Румӣ »)  ход. калони илмӣ (1995–1997), ход. пешбари илмии Пажуҳишгоҳи фалс. АИ Тоҷикистон (1998–2013) будааст. Солҳои 1998-2000 докторантураи  Ин.-ути фалс. АИ Тоҷикистон хат кардааст. Дар ин байн (2007) дар мавзӯи «Религиозно-философское учение Джалолуддина Руми» («Таълимоти динию-фалсафии Ҷалолиддини Румӣ») рисолаи докторӣ ҳимоя намудааст. Соли 2013–2014 ба сифати сарходими илмии шуъбаи фалсафа, илм ва мантиқ, с. 2012–2015 мудири шуъбаи сиёсатшиносӣ  ва с. 2015–1017 мудири шуъбаи таърихи фалсафаи Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.М. Баҳоуддинови  АИ Тоҷикистон ифои вазифа кардааст. Аз с. 2017 то 2020 – муовини директор оид ба илм ва таълими Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.М. Баҳоуддинови  АМИ Тоҷикистон, аз соли 2020 то ҳол-сарходими илмии шуъбаи таърихи фалсафаи Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, аз соли 2014 то ҳол-раиси Шурои занони АМИТ мебошад. Мактаби шинохти таърихи фалсафаи тоҷик ва румишиносиро дар Тоҷикистон рушд дода дар тарбияи кадрҳои илмӣ саҳм гузоштааст. Раҳбари илмии 17 нафар муҳаққиқи ватанӣ ва хориҷии соҳаи таърихи фалсафа, фалсафаи фарҳанг, антропологияи фалсафӣ, инчунин муҳаққиқони соҳаи сиёсатшиносӣ мебошад. 

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 5 монография, аз ҷумла «Этические воззрения Джалолуддина Руми» (Д., 2001), «Философия Джалолуддина Руми» (Д., 2007) «Развитие атомной индентичности Ирана на примере её ядерной программы» (дар ҳаммуалл.) Душанбе., 2014, "Международное сотрудничество Республики Таджикистан в борьбе с терроризмом" (дар ҳаммуал.) Душанбе, 2016, "Табаҳҳуре дар таърихи фалсафаи тоҷик". Душанбе, 2018.-431 с. (монография), "Религиозно-философское учение Джалолуддина Балхи". Душанбе, 2022 (монография) . Бо Ифтихорномаи Президенти ҶТ (2018), нишони "Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон" (2019) мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Тоҷикистон
Айдаҳо

[200px|left|thumb|Бомдод дар [Мамнӯъгоҳи табиӣ, дарёи Снейк]]
**Айдаҳо** ())  (МФА: ) — иёлатест дар қисми шимолу ғарбии ИМА назди соҳили уқёнуси Ором. Айдаҳо бо 6 иёлати ИМА  ва музофоти Канада Колумбияи Бритониё дар шимол ҳамсарҳад аст. Аз рӯи маълумоти оморӣ аҳолии иёлат дар ҷойи 39-м дар байни иёлатҳои ИМА қарор дорад. Масоҳати Айдаҳо — 216&nbsp;632&nbsp;км² аст, ҷойи 14-м дар ИМА. Марказаш шаҳри Бойсе (Boise).

## Ҷуғрофия ва иқлим

## Таърих
## Иқтисодиёт
## Аҳолӣ
## Сохтори маъмурӣ сиёсӣ
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин
Бештари динҳо: протестантӣ ва католикӣ ба назар мерасад.
### Идҳо
## Пайвандҳо
* 

## Эзоҳ

Айдаҳо
Гурӯҳ:Иёлати ИМА