open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қасида

**Қасида** (арабӣ: **قصيده**) яке аз шаклҳои шеър, ки камтар аз понздаҳ байт намебошад ва ҳар ду мисраи байти аввал бо мисраъҳои дуюми байтҳои дигар ҳамқофия меояд; **қасидаи баҳория** қасидае, ки тамоми он ва ё нисбаш дар тасвири баҳор гуфта шудааст; **қасидаи мадҳия** қасидае, ки дар мадҳи шахсе гуфта шудааст; **қасидаи фахрия** қасидае, ки тамоми он ва ё нисбаш иборат аз баёни сифатҳои худи шоир ва ифтихори ӯ аз илму ҳунараш мебошад; **қасидаи хазония** қасидае, ки тамоми он ва ё нисбаш ба тасвири фасли тирамоҳ бахшида шудааст; **қасидаи ҳаҷвия** қасидае, ки дар ҳаҷви касе гуфта шудааст.
## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П – Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c.678

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Диференсиатсия

**Диференсиатсия** - дар криминалистика ва экспертизаи судӣ нишонаҳои гуногуни байни объектҳоро маълум карда, ба онҳо баҳо дода мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Депортатсия

**Депортатсия** — (аз калимаи лотинӣ -  бадарға намудан) рондани шахс ва ё гурӯҳи шахсони муайян ба дигар давлат. Депортатсия одатан нисбат ба шаҳрвандони хориҷӣ ва ё шахсони бетабаа, ки ба қаламрави дигар давлат ғайриқонунӣ дохил шудаанд, истифода бурда мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Корогоҳ

**Корогоҳ** (), **детектив** () — фардест, ки ба василаи мадракҳои мавҷуд, масалан дар саҳнаи ҷурм, матлаби муҳимм ва дорои аҳамиятиро кашф мекунад. Корогоҳҳои пулис, аз осори ангушт, осори КДН, радпоҳо ва масоиле монанди ин, дар кашфиёту истинтоҷҳояшон баҳра мегиранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Касбҳо
Вазифаи нигоҳубин ва таъмини фарзандон

**Вазифаи нигоҳубин ва таъмини фарзандон** — яке аз вазифаҳои конститутсионии фарзандон ба ҳисоб меравад, ки тибқи он фарзандони
болиғу қобили меҳнат барои нигоҳубин ва таъмини волидон масъул мебошанд. Фарзандони болиғ ва қобили меҳнат вазифадоранд, ки волидони ғайри қобил ва ба ёрӣ мӯҳтоҷи худро нигоҳубин ва ғамхорӣ намоянд. Ёрии моддй асосан дар додани алимент аз ҷониби фарзандон ба волидони ғайри қобили меҳнат ифода мегардад.
## Инчунин нигаред
Моддаи 174. Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои падару модар ва фарзандон
Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои падару модар ва фарзандон, аз ҷумла уҳдадории падару модар дар бобати таъминоти фарзандон мутобиқи қонунҳои давлате муайян карда мешаванд, ки дар он давлат иқоматгоҳи муштарак доранд. Дар сурати иқоматгоҳи муштарак надоштани падару модар ва фарзандон, ҳуқуқу уҳдадориҳои онҳо тибқи қонунҳои давлате муайян карда мешаванд, ки кӯдак шаҳрванди он мебошад. Бо талаби даъвогар нисбати уҳдадориҳои алиментдиҳӣ ва дигар муносибатҳои байни падару модар ва фарзандон қонунҳои давлатеро истифода кардан мумкин аст, ки кӯдак дар қаламрави он истиқомати доимӣ дорад.
## Нигаред
* Вазифаи конститутсионӣ
* Оила
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Кодекси оилаи  Ҷумҳурии Тоҷикистон 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Хонавода
Вазифаи ҳифзи меҳнат

**Вазифаи ҳифзи меҳнат** - яке аз вазифаҳои конститутсионӣ эълон карда шудааст, ки тибқи он ҳифзи табиат, ёдгориҳои таърихиву фарҳангӣ вазифаи ҳар як шахс мебошад. Муқаррар шудани чунин вазифа асосан
ба дарки хатари ҳақиқие, ки ба табиат ва муҳити атроф мерасад, вобастагӣ дорад. Инкишофу пешрафти
илму техника баробари неъматҳои муфид, инчунин масъалаҳое ба вуҷуд оварда истодааст, ки онҳо ба насли
инсон хатари калон доранд. Ғайр аз таъсири яроқи қатли ом, ҳодисаҳои садама, сӯхторҳо, зилзила, селоб ва г. ба сари одамон фалокатҳое мерасад, ки оқибати онҳоро танҳо бо натиҷаи ҷангҳои байни давлатҳо қиёс кардан мумкин аст. Ҳамаи ин натиҷаи бемасъулиятии одамон нисбат ба тақдири наслҳои оянда аст. Маҳз бо
ҳамин сабаб ин вазифа хусусияти конститутсионӣ пайдо кард. Шаҳрвандон вазифадоранд, китабиатро эҳтиёт намоянд, сарватҳои онро ҳифз ва талаботи қонунгузориро оид ба муҳофизати табиат риоя намоянд. Дар
ҳолати вайрон кардани қонун ба шаҳрвандон ҷавобгарии ҳуқуқи муқаррар карда шудааст.
## Нигаред низ
* Ҳифзи меҳнат
Ҳифзи меҳнат системаи нигоҳдори саломатии инсон аз зарару осебрасӣ дар ҷараёни меҳнат мебошад.

## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи меҳнат
Вазифаҳои асосии маҳкумшудагон

**Вазифаҳои асосии маҳкумшудагон** - меъёрҳои ахлоқу рафтори
дар ҷомеа қабулшуда ва талаботи беҳдорию бехдоштиро риоя кунанд;  
талаботи қонунро, ки тартиб ва шартҳои адои ҷазоро муайян менамоянд,
инчунин дигар асноди меъёрию
ҳуқуқии мутобиқи он қабулшударо
риоя кунанд; талаботи қонунан асоснокбудаи маъмурияти муассиса ва
мақомоти иҷрокунандан ҷазоро ба
ҷо оранд; бо кормандон ва дигар
ашхосе, кн ба муассисаи иҷрокунандаи ҷазо меоянд, инчунин нисбат ба
дигар маҳкумшудагон хушмуомила
муносибат кунанд; ба даъвати маъмурияти муассиса ва мақомоти иҷро-
кунандаи ҷазо ҳозир шаванд ва оид
ба масъалаҳои иҷрои талаботи ҳукм
тавзеҳот диҳанд.
## Нигаред низ
* Вазифаи конститутсионӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Вазифаҳои мурофиаи ҷиноятӣ

**Вазифаҳои мурофиаи ҷиноятӣ** - зуд ва пурра ошкор кардани ҷиноятҳо, фош намудани гунаҳкорон ва
таъмини татбиқи дурусти қонун мебошад, то ки ба ҳар як шахси ҷиноятсодиркарда одилона ҷазо дода
шавад ва ягон шахси бегуноҳ, ба
ҷавобгарии ҷиноятй кашида нашавад ва маҳкум нагардад (қ. 1 м. 2
КМҶ).
## Нигаред низ
* Вазифаи конститутсионӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Вазифаҳои мурофиаи судии гражданӣ

**Вазифаҳои мурофиаи судии гражданӣ** — бо мақсади муҳофизати сохти ҷамъиятӣ ва давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, низоми хоҷагӣ ва
моликият, муҳофизатн ҳуқуқҳои сиёсӣ, меҳнатӣ, манзилӣ ва дигар ҳуқуқҳои шахсӣ ва молумулкӣ ва манфиатҳои бо қонун муҳофизатшавандаи шаҳрвандон, инчунин ҳуқуқҳо ва манфиатҳои бо қонун муҳофизатшавандаи корхонаҳо, муассисаҳо ва ташкилотҳо дуруст ва зуд дида баромадан ва ҳал кардани парвандаҳои гражданӣ вазифаи мурофиаи судии гражданӣ мебошад.
Мурофиаи судии гражданӣ бояд ба таҳкими қонуният, пешгирии ҳуқуқвайронкунӣ, барои дар рӯҳияи иҷрои бемайлони қонунҳо ва эҳтироми қоидаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ тарбия намудани шаҳрвандон мадад расонад.
## Нигаред низ
* Вазифаи конститутсионӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Субҳӣ Ҷавҳаризода

**Субҳӣ Ҷавҳаризода** () —  ва и тоҷик, узви Конфедератсияи байналмилалии Иттифоқи журналистон.

## Зиндагинома
Убайдуллоҳи Ҳусейн, мутахаллис ба Субҳӣ Ҷавҳаризода, набераи шоири бузург Зуфархон Ҷавҳарӣ 15 сентябри соли 1946 дар шаҳри Истаравшан ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёна ба Донишгоҳи давлатии шаҳри Хуҷанд дохил шуда, онро соли 1969 бомуваффақият хатм кардааст.

Субҳӣ ба касби омӯзгорӣ машғул буда, муҳаррири барномаи маърифатии телевизиони маҳаллии «Чароғи нур», сардабири маҷаллаи байналмиллалии «Марворид» мебошад. Ӯ узви конфедератсияи байналмилалии Иттифоқи журналистон аст.

## Таълифот
Ӯ муаллифи маҷмӯаҳои «Илҳом» «Файзи чашма», «Садоқати ишқ», «Чашми хирад», «Гӯсолаҷони амма», «Тӯғёни дил» (Теҳрон 2004), «Чароғи нур», «Ганҷи маъонӣ» (Теҳрон 2005), «Кошонаи дил» (Теҳрон 2007) аст.

; Намунаи ашъор

: Ба дарди худ дар ин гулшан давоеро надонистам,
: Зи бадаҳдону бадхоҳон сафоеро надонистам.
: Агарчи шӯру афғонам гирифта олами ҳастӣ,
: Зи маккорони ҳарҷорав зиёеро надонистам.
: Бароям шуълаи шамъи муҳаббат буд, парвона,
: Шудам хокистару қалбошноиро надонистам.
: Чу гаштам ман дар ин олам, надидам бовафоеро,
: Вафо кардам ба кас, дилошноиро надонистам.
: Ба хӯрдан луқмае нон буд, агарчи лоақал бар ман,
: Бар ҳар кас ошно гашта, гадоиро надонистам.
: Ба доми макри гетӣ соддадил афтодаам, Субҳӣ,
: Ба ҳар коре, ки дил додам ҷудоиро надонистам!

## Адабиёт
* Баёзи адибони Истаравшан — Д. : «Эҷод», 2009. — 288 саҳ.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Даргузаштагони шаҳри Истаравшан
Сураи Луқмон

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 34 оят аст.

## Мундариҷа

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Тӯфон

thumb|Cloud cumulonimbus at baltic sea(1)
**Тӯфон** () — иборат аст аз ошуфтагии шадиди ҷаввӣ ва ихтилоли шадиди фишори ҳаво. Гоҳ бар асари бархӯрди ду ҷабҳаи ҳавои сард ва гарм, тӯфони ба вуқӯъ мепайвандад, ки метавонад мӯҷиби қатъи дарахтон, харобии сохтимонҳо ва шикастани шишаҳо шавад.

Тӯфон барфӣ, регӣ ва обӣ мешавад. Одатан бӯрон ба хоҷагии деҳот, роҳҳои алоқа ва дигар соҳаҳои иқтисод зарар меорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Обу ҳаво
Хор

**Хор** (форсӣ: **خار**) шохчаи нӯгдори халандаи наботот (рустанӣ), хасак.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П – Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 493

Гурӯҳ:Набототи Тоҷикистон
Саҳро

**Саҳро** (арабӣ: **صحرا**) дашти беобу алаф, биёбони бедолу дарахт, чӯл.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А – О./Дар зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ. – Москва 1969, — 597саҳ.

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Буҷул

**Буҷулак**, буҷул () — банди устухон, махсусан банди устухони по.

## Сарчашма
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А – О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – М., 1969. - С. 218

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон‎
Доғи судӣ

**Доғи судӣ** — ҳолати махсуси ҳуқуқии шахси аз тарафи суд барои содир намудани ҷиноят гунаҳгор донисташуда ва ба ҷазои ҷиноятӣ маҳкумшуда мебошад, ки дар м. 84 Кодекси Ҷиноятии ҶТ пешбинӣ шудааст. Шахсе, ки барои содир намудани ҷиноят маҳкум шудааст, аз рӯзи эътибори қонунӣ пайдо кардани ҳукми айбдоркунӣ то рӯзи барҳам хӯрдан ё бардоштани доғи судӣ маҳкумшуда дониста мешавад.
Доғи судӣ мутобиқи Кодекси Ҷиноятии ҶТ дар ҳолати ретсидив ва ҳангоми таъйини ҷазо ба назар гирифта мешавад (қ. 1 м. 84 КҶ ҶТ). Шахсе, ки аз ҷазо озод карда шудааст, доғи судӣ надорад (қ. 2 м. 84 КҶ ҶТ).

## Бекорсозии доғи судӣ
Доғи судӣ дар муҳлатҳои зерин барҳам дода мешавад:
* нисбат ба ашхоси шартан маҳкумшуда баъди тамом шудани муҳлати санҷиш;
* нисбат ба ашхосе, ки аз маҳдуд кардани озодӣ дида ба ҷазои сабуктар маҳкум шудаанд, бо гузаштани як сол пас аз тамом шудани муҳлати таъйиншудаи ҷазо;
* нисбат ба ашхосе, ки барои ҷиноятҳои начандон вазнин ва дараҷаи миёна ба маҳдуд кардани озодӣ ва ё маҳрум сохтан аз озодӣ маҳкум шудаанд, бо гузапггани се сол пас аз адои ҷазо;
* нисбат ба ашхосе, ки барои ҷиноятҳои вазнин бо маҳрум сохтан аз озодӣ маҳкум шудаанд, бо гузаштани панҷ сол пас аз адои ҷазо (қ.З м. 84 КҶ ҶТ).

Агар суд муқаррар намояд, ки маҳкумшуда ислоҳ шудааст ва барои доғи судӣ доштани ӯ зарурат нест, суд метавонад баъди гузаштани ҳашт сол пас аз адои ҷазо доги судии шахси барои ҷинояти махсусан вазнин бо маҳрум сохтан аз озодӣ маҳкумшударо бардорад (қ. 4 м. 84 КҶ ҶТ).

Агар шахс мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи қонун пеш аз муҳлат аз ҷазо озод шуда ё қисми ҷазои адонакардаи ӯ бо ҷазои нисбатан сабуктар иваз шуда бошад, муҳлати барҳам додани доғи судӣ аз лаҳзаи аз адои ҷазои асосӣ ва иловагӣ озод карда шуданаш ҳисоб карда мешавад (қ. 5 м. 84 КҶ ҶТ).

Агар шахс то тамом шудани мӯхдати барҳам додани доғи судӣ ҷинояти нав содир кунад, ҷараёни муҳлати барҳам додани доғи судӣ қатъ мегардад. Мӯҳлати барҳам додани доғи судӣ барои ҷинояти аввал пас аз адои воқеии ҷазо (асосӣ ва иловагӣ) барои ҷинояти охирин аз нав ҳисоб карда мешавад. Дар ин ҳолат то тамом шудани муҳлати барҳам додани доғи судӣ барои ҷинояти нисбатан вазнинтар шахс дорои доғи судӣ барои ду ҷиноят ҳисоб карда мешавад (қ. 6 м. 84 КҶ ҶТ).

Агар маҳкумшуда пас аз адои ҷазо рафтори бенуқсон нишон диҳад, суд дар асоси илтимосномаи ӯ метавонад доги судиашро то тамом шудани муҳлати барҳамдиҳии доғи судӣ, вале баъди гузаштани нисфи ин
муҳлат бекор кунад (қ.7 м. 84 КҶ ҶТ). Барҳам додан ё бардоштани доғи судӣ тамоми оқибатҳои марбут ба доғи судиро беэътибор мегардонад (қ.8 м. 84 КҶ ҶТ).

## Ҳамчунин нигаред
* Авф

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Зону

**Зону** () — банде, ки устухони сонро бо устухони соқ мепайвандад

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон
Самардин Авғонов

**Авганов Самардин Саидович** (тав. 26 декабри 1973, Кӯлоб) — забоншиноси тоҷик, доктори илмҳои педагогика (2010), профессор (2021).

## Зиндагинома
Солҳои 1991—1996 дар факултети забонҳои хориҷии ДДОД таҳсил кардааст. Ҳамчунин солҳои 1991—1996 дар шуъбаи ғоибонаи факултети филологияи тоҷик ва солҳои 1998—2002 факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон таҳсил намудааст. Донишгоҳҳои номбурдаро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1996—2004 ассистент, 2004—2006 муаллими калон, 2004—2008 мудири кафедраи забони англисӣ ва типологияи муқоисавии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Солҳои 2008—2009 вазифаи мудири кафедраи услубшиносӣ ва назарияи тарҷумаи донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дошт. Аз соли 2009 то соди 2012 декани факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Солҳои 2012—2015 - Директори Маркази барномахои байналмилалли назди Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Солҳои 2015—2016 ба хайси Сардори раёсати тахсилоти олии касби ва баъдидипломии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор мекард. Аз соли 2016 то соли 2021 вазифаи Хамохангсози Лоихаи "Рушди тахсилоти оли"-и Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба ухда дошт. Аз соли 2021 инчониб профессори Донишгохи иёлоти Калифорнияи ИМА аст.

Муаллифи 2 монография ва зиёда аз 40 мақолаҳои илмӣ аст, ки дар онҳо масъалаҳои омода намудани муаллимони забони англисӣ, касбияти омӯзгор, қобилияти муаллимони мактабҳои олӣ ва афкори педагогии мутафаккирони тоҷикро мавриди баррасӣ қарор додааст. Бо ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз шудааст.

## Осор
* Профессиональная подготовка преподавателей английского языка для общеобразовательных школ, Д., 2009;
* Компютерные технологии как средство обучения иностранным языкам, Д., 2010;
* Педагогические основы проектирование вузовских технологий обучения // Вестник Педуниверситета, Д., 2004, № 1;
* Профессионализм педагога в контексте задач творческого самоосуществления растущей личности // Вестник Педуниверситета, Д., 2004, № 3;
* Система работы в рамках авторской педагогической концепции // Вестник Педуниверситета, Д., 2004, № 3;
* Профессионализм деятельности педагогических и руководящих работников // Вестник ТГНУ, Д., 2004, № 4;
* Структура профессиональных способностей преподавателя высшей школы // Вестник ТГНУ, Д., 2004,
* № 4.

## Пайвандҳо
* Донишнома. Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Музаффар Азизов

**Музаффар Азизов** (25 августи 1950, деҳаи Сорҷи ноҳияи Шуғнон — 16 феврали 2026, Душанбе) — , доктори илмҳои физика ва математика (2010), профессор (2010). Аз ҷумлаи олимони соҳаи математикаи таҳлилӣ дар Тоҷикистон ба шумор мерафт. Солҳои гуногун дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият карда, мудири кафедраи анализи математикӣ буд. Дар солҳои охир профессори кафедраи илмҳои дақиқи филиали Донишгоҳи миллии тадқиқотии Москва дар шаҳри Душанбе буд. 16 феврали соли 2026 субҳ дар роҳ ба сӯи донишгоҳ даргузашт.
. 
## Зиндагинома
Солҳои 1968–1973 дар факултети математикаи ДДОД ба номи Т. Шевченко таҳсил кардааст. Соли 1973 ассистенти кафедраи анализи математикии донишкадаи номбурда, 1975–1980 ассистенти кафедраи анализи математикӣ, солҳои 1980–1985 коромӯз ва аспиранти Институти математикаи Академияи илмҳои ҶШС Украина, 1985–1993 ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи анализи математикии донишкадаи омӯзгорӣ, 1993–1997 докторанти Институти  математикаи АИ Украина буд. Аз соли 1997 ҳамчун дотсент ва аз соли 2007 дотсент ва мудири кафедраи анализи математикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекард.

Оид ба наздиккунии функсияҳо ва ҳали тақрибии муодилаҳои операторӣ, инчунин дигар масъалаҳои муҳими анализи математикӣ корҳои илмӣ анҷом додааст. Муаллифи як рисолаи илмӣ, як китоби дарсӣ ва зиёда аз 80 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Мақолаҳои илмияш дар маҷаллаҳои бонуфузи илмии Тоҷикистон, Федератсияи Россия ва Украина нашр шудаанд. Бо ифтихорномаҳои КМ ЛКСМ ҶШС Тоҷикистон, КМ ВЛКСМ ва нишони фахрии КМ ВЛКСМ сарфароз карда   шудааст.
## Осор
* Аппроксимационный метод решения дифференциальных уравнений, Киев, 1984; 
* Иформационная сложность приближенного решения  интегральных   уравнений второго рода, Д., 2010; Математикаи олӣ (Китоби дарсӣ), Д., 2011; 
* О приближении решения интегральных уравнений теории потенциала // Труды математического Института АН СССР, Т. 180. 1987; Информационная сложность уравнения Фредгольма с аналитическими ядрами и свободными членами // Сб. ст. Функциональные пространства. Теория приближений. Нелинейный анализ, М., 1995;
*  Об одном примении аппроксимационого метода // Доклад АН Тадж. ССР, Т. 33, №5, 1990; 
* Информационная сложность локального решения уравнений Фредгольма с аналитическими ядрами и свободными членами // Доклад АН России, Т. 352, №2, 1997.
* Информационная сложность приближенного решения некоторих классов интегральних уравнений. Д., 2014; 
* Анализи математики (Китоби дарсӣ), ќисми 1. Д., 2018; 
* Анализи математики (китоби дарсӣ), ќисми 3. Д., 2020.

## Пайвандҳо
* Донишнома. Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Корвон

**Корвон** (форсӣ: **کاروان**) қатори уштур ва чорпоёни боркаш, ки савдогарон ва мусофирон дар сафар молу чизи худро бор мекарданд; қофила.

Одатан корвонро роҳбалад ва посбонони мусаллаҳ ҳамроҳӣ мекунанд. Роҳи машҳуртарини корвонгард дар замонҳои қадим ва асрҳои миёна Роҳи бузурги абрешим маҳсуб меёфт, ки аз асри ‖ то милод маълум буда, Чинро бо кишварҳои Осиёи Миёна ва Осиёи Марказӣ пайваст мекард. Корвон, ки нақлиёти давраи қадим ба шумор мерафт, дар солҳои 1980 ҳангоми ҷанги Афғонистон барои интиқоли аслиҳа аз ҷониби террористон зиёд истифода шуд. Ҳоло низ корвон аз ҳисоби ҳайвоноти боркаш пинҳонӣ барои интиқоли анвои нашъа (аз ҷумла, аз «Секунҷаи тилоӣ» дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ) истифода бурда мешавад.
## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А – О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 563
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Нақлиёт
Санавбар

**Санавбар**, **коҷ** () — ҷинси дарахти сӯзанбарги ҳамешасабз аз оилаи .

## Тавсифоти гиёҳшиносӣ
Аз 1,5 то 50 (баъзан 75) м қад мекашад. Дарозии сӯзанбарги онҳо аз 2 то 30 – 35 см, дарозии чалғӯзааш аз 2,5 – 7 то 40 – 45 см мешавад. Санавбар 300 – 400 сол умр мебинад.

## Гунаҳо
Дар Тоҷикистон зиёда аз 60 намуди онро мепарваранд (Pinus pallasiana, Pinus pityusa, Pinus excelsa, Pinus brutia, Pinus strobus ва ғайра).

## Хосияти шифоӣ
Бино ба ақидаи табибони мардумӣ барги хушки санавбарро кӯфта бипошанд, ҷои чокшуда ва даридаи пӯстро сиҳат мекунад, барги тару тозаи онро дар об ҷӯшонда, бо он об ғусл кунанд, мондагиро бартараф месозад, баданро аз чирк пок ва бадбӯии арақи танро дафъ менамояд; дар он то ноф даромада нишинанд, бемориҳои мақъадро ба ибро меоварад; он обро дар даҳон гардонанд, дарди дандонро таскин медиҳад. Қатрона санавбарро бимоланд, мӯи рехтаи мижа ва абрӯро мерӯёнад, барои гудохтани барҷастагии гӯшти чашм аз тарафи бинӣ дору мешавад. Барги тари санавбарро кӯфта гузошта банданд, хунравиро аз ҷароҳат манъ мекунад. Истеъмоли решаи санавбар (9 г) исҳолро мебандад, харошидагии даруни рӯдаҳоро шифо мебахшад. Кӯфтаи онро ба сӯхтаи оташ ва оби ҷӯш бипошанд, зуд ба ибро меоварад. Мағзи донаи санавбарро бихӯранд, қуввати боҳ мебахшад, иштиҳо меорад, асабҳоро қавӣ мегардонад, барои иллатҳои фолиҷ, каҷ шудани рӯй, кузоз, дарди буғумҳо, бемориҳои ҷигар, истисқо нофеъ аст. Мағзи тухми санавбарро бо тухми бодиринг якҷо кӯфта бихӯранд, пешобро меронад, захми гурда ва пешобдонро сиҳат мекунад. Миқдори як бор хӯрдан аз мағзи тухми санавбар дар як рӯз то 7 г, аз ҷӯшоби барги он 25 г аст. Агар мағзи тухми санавбарро барои афзудани қувваи боҳ истеъмол карданӣ бошанд, пас онро бояд якҷо бо кунҷид ва асал бихӯранд. Онро набояд аз 12 г зиёд истеъмол кард, зеро рӯдаҳоро ба дард оварда, боиси печиши онҳо мешавад.

Беҳтарини шилми санавбар он аст, ки рангаш сафеди моил ба зардӣ бошад ва бӯи санавбар аз он шамида шавад. Ба андозаи донаи нахӯд аз он гирифта бо зардии тухми мурғи нимпухта бихӯранд, сурфаи кӯҳнаро нафъ дорад. Агар ин шилмро бихоянд, барои сурфаи тар даво мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ковалева Н.Г., Лечение растениями, М., 1972; 
* Турова А.Д., Лекарственные растения СССР и их применение, М., 1974; 
* Гаммерман А.Ф., Гром И.И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1976;
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989; 
* Зоҳидов Ҳ., Канзи шифо, Д., 1998; 
* Энциклопедия народной медицины, т. 7. 
* Лекарственные растения, М., 2000.

Гурӯҳ:Санавбариҳо
Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ
Кӯза

**Кӯза** (форсӣ: **کوزه**) зарфи сафолии дастадори гардан дароз, майдатар аз хум. Кӯза барои гирифтани об ва дигар моеот истифода мешавад.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А – О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – М., 1969. - С. 580

Гурӯҳ:Асбоби рӯзгор
Равған

**Равған** (форсӣ: **روغن**) моеъест равон ва ё ғафс, дар об ҳал нашаванда, ки аз ҳайвонот ва наботот ҳосил мешаввад.

**Равған** —  моддаи чарб, ки аз шир, дунба ё чарбуи чорпоён, аз донаҳои наботӣ ё аз маҳсулоти нафтӣ гирифта мешавад; **равғани ароба** пасмондаи моддаҳои нафт, ки барои молидан ба чархи аробаҳо ба кор мерафт; **равғани доғ** равғани сахт тафсида, равғани ҷӯшида истода; **равғани дунба** равғане, ки дар дунбаи гӯсфанд мавҷуд аст; **равғани зард** равғане, ки аз шири гов гирифта мешавад; **равғани зағир** равғани хӯрокие, ки аз зағирдона кашида шудааст; **равғани зайтун** равғане, ки аз меваи дарахти зайтун гирифта мешавад; **равғани карт** равғани дунбаи обнакардаи бешалҳа ва бегӯшт; **равғани лампа** карасин; **равғани маска** равғани аз шири гов гирифташудаи бенамак; **равғани пахта** равғане, ки аз пунбадона гирифта мешавад; **равғани сафед** ниг. равғани пахта; **равғани сиёҳ** мазут, моддаи сӯзандае, ки баъди аз нафт кашида гирифтани бензин, газолин ва карасин боқӣ мемонад; **равғани чароғ** ниг. равғани лампа; равған кардан равған молидан, равған задан ба мошин ва ғ. ; равған кардан (гулӯи касеро) ба касе пора додан ё касеро зиёфат кардан бо мақсади анҷом додани кори худ; равған кашидан аз шир ба воситаи гуппӣ ё мошин, аз донаҳои наботӣ ба воситаи ҷувоз ва дастгоҳҳои мошинӣ равған ҳосил кардан; ба равған ғӯтидани нони касе дар равнақу ривоҷ будани кори касе; ба оташ равған рехтан гапе зада ё коре карда, ҷанҷоли хобидаро аз нав хезондан ё башиддаттар гардонидан.
## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П – Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 114
## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ғизоҳо
Сураи Ас Саффот

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 183 оят аст.

## Мундариҷа

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Чатр

**Чатр** (ҳиндӣ: **چتر**) соябон; шамсия, махсусан соябоне, ки бар болои сари подшоҳон афрохта мешуд.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П – Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 530

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Волоияти қонун

**Волоияти қонун** — асли бунёдӣ ва куллии қонуният, ки дар эътирофи қувваи олии ҳуқуқии қонун нисбат ба ҳамаи дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ифода меёбад.

**Волоияти қонун** — нақши ҳалкунандаи қонун дар низоми ҳуқуқии (судӣ) давлат, дар фаъолияти ҳамаи субъектҳои ҳуқуқ, пеш аз ҳама мақомоти давлатӣ ва мансабдорон

Муносибати байни ҳуқуқ ва қонун:

* танҳо ба қонун бояд қувваи ҳуқуқӣ дода шавад, зеро қонун метавонад танҳо ҳамчун шакли ифодаи ҳуқуқ падидаи ҳуқуқӣ бошад;

* Қонун бояд ҳамеша қонунӣ бошад, то ки ҳатмӣ шавад - "рӯҳи қонун" ва "ҳарфи қонун" набояд дар низоъ бошанд.

Ҳамаи санадҳои меъёриву ҳуқуқӣ ва ғайримеъёрии ҳуқуқӣ бояд ба қонун ҳамчун манбаи асосӣ мутобиқат кунанд ва наметавонанд онро мухолифат кунанд, аз ин рӯ онҳо санадҳои меъёриву ҳуқуқӣ номида мешаванд.

Тамоми санадҳои меъёрӣ ва ғайримеъёрӣ бояд мутобиқи қонун содир гардида, ба қонун мухолифат надошта бошанд. Дар баробари ин маротиби қатъии ҳуқуқӣ муқаррар шудааст: қонунҳо бояд ба Конститутсия (Сарқонун)-и мамлакат мутобиқат намоянд, санадҳои меъёрии зерқонунӣ ба қонунҳо тобеъ бошанд ва дар мутобиқати том бо онҳо истифода шаванд; санадҳои истифодаи ҳуқуқ бояд ба санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ мутобиқат намоянд.

Волоияти қонун дар низоми ҳуқуқӣ аз имтиёз ва ҳуқуқи истисноии қабули қонунҳо танҳо аз ҷониби мақомоти олии намояндагии давлат ё бевосита аз ҷониби сарчашмаи ҳокимият — халқ бармеояд. Волоияти қонун дар афзалияти санади меъёрие, ки мақомоти олии қонунгузории кишвар қабул мекунад, нисбат ба дигар санадҳои зерқонунӣ ифода меёбад. Зимнан волоияти қонун ҳамчун асли қонуният баррасӣ мешавад, ки таҳти он мутобиқати санадҳои меъёрии зерқонунӣ ва санадҳои истифодаи ҳуқуқ ба муқаррароти Конститутсия ва қонунҳо фаҳмида мешавад. Ин чунин маъно дорад, ки ҳеч санади зерқонунӣ наметавонад ба қонун мухолиф бошад ва санади истифодаи ҳуқуқ бояд дар мутобиқати том бо меъёрҳои қонун қабул карда шавад.

Дар давлати ҳуқуқбунёд бояд волоияти қонун таъмин карда шавад, яъне тамоми муносибатҳои муҳимми ҷамъият бояд бо қонун ба танзим дароварда шаванд, на бо дигар санади ҳуқуқӣ. Қонун дорои эътибори олии ҳуқуқӣ буда, бояд фаъолияти мақомоти давлатӣ ба он мутобиқ бошад, ҳеч як санади ҳуқуқӣ, ки аз ҷониби субъектҳои ҳуқуқэҷодкунанда қабул карда мешаванд, набояд ба қонун мухолиф бошад. Қонуният маънои онро дорад, ки он бояд аз ҷониби тамоми шохаҳои ҳокимият бечунучаро риоя ва иҷро карда шавад. Давлат ва ҳамаи мақомоти он, шахсони мансабдор, шаҳрвандон ва иттиҳодияҳои онҳо вазифадоранд, Конститутсия ва қонунҳои мамлакатро риоя ва иҷро намоянд.

## Нигаред низ
* Волоияти Конститутсия
* Волоияти ҳуқуқ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ. Д., 2013;
* Малиновский А. А. Пути обеспечения верховенства закона // Советская юстиция. М., 1991, № 17.

## Сарчашма
* 
  
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ: Назарияи давлат ва ҳуқуқ
Волоияти қаламрав

**Волоияти қаламрав** — яке аз усулҳои идораи ҳудуди давлат, ки дар татбиқи ҳокимияти олии давлат нисбат ба ҳамаи шахсони воқеӣ ва ҳуқуқии ҳудуди он ифода меёбад.

Волоияти қаламрав қисми таркибии истиқлоли давлат ба шумор рафта, дар ҳудуди як давлат фаъолияти ҳокимияти оммавии давлати дигарро истисно мекунад. Давлат дар ҳудуди худ ҳокимияти олиро ба воситаи низоми мақомоти давлатӣ дар соҳаҳои қонунгузорӣ, иҷроия, маъмурӣ ва судӣ амалӣ менамояд. Волоияти қаламрав дар он низ зоҳир мегардад, ки давлат дар ҳудуди худ, мутобиқи қонун, метавонад нисбати шаҳрвандон воситаҳои маҷбуркуниро истифода барад. Волоияти қаламрави давлат бо ҳалли масъалаҳои ҳуқуқӣ низ иртибот дошта, ҳуқуқи мақомоти маъмурӣ ва судӣ оид ба баррасӣ ва ҳалли баҳсҳои гуногун дар ҳудуди мушаххас дар доираи ваколати ин мақомот сурат мегирад.

## Адабиёт
* Раҷабов С. А. Фарҳанги ҳуқуқи байналмилалӣ. Д., 2012;
* Юридический энциклопедический словарь. М., 1984. 

## Нигаред
* Қаламравҳои иттифоқӣ дар Ҳиндустон
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Воридоти такрории мол

**Воридоти такрории мол** – низоми гумрукие мебошад, ки мувофиқи он моли ватанӣ аз қаламрави гумрукии ҶТ мувофиқи низоми гумрукии содиротӣ бароварда шуда, дар муҳлатҳои муқарраршуда бидуни гирифтани боҷи гумрукӣ, андозҳо ва бе татбиқи тадбирҳои сиёсати иқтисодӣ нисбат ба мол пасгардонида мешавад.
## Нигаред низ
* Воридоти (содироти) муваққатии мол
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Воридоти (содироти) муваққатии мол

**Воридоти (содироти) муваққатии мол** — низоми гумрукие мебошад, ки мувофиқи он ба истифодаи мол дар қаламрави гумрукии ҶТ ва хорнҷ аз он бо пурра ва ё қисман озод намудан аз боҷи гумрукӣ, андозҳо ва бидуни татбиқи тадбирҳои сиёсати иқтисодӣ иҷозат дода мешавад. Мӯҳлати воридоти (содироти) муваққатии мол набояд аз 2 сол зиёд бошад.
## Нигаред низ
* Воридоти такрории мол
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Вексели байналмилалӣ

**Вексели байналмилалӣ** - векселе, ки мувофиқи он дар кишварҳои гуногун қарор доранд:
* - Ҷои додан ва ҷои пардохт;
* - Ҷои додан ва ҷои воқеъ будани маблағсупор;
* - Ҷои додан ва ҷои воқеъ будани қабулкунанда;  
* - Ҷои пардохт ва ҷои воқеъ будани маблағсупор;
* - Ҷои пардохт ва ҷои воқеъ будани қабулкунандаи он;
* - Ҷои пардохт ва ҷои тартиб додани он.
Вексели байналхалқӣ аз тарафи Конвенсияи ЮНСИТРАЛ «Оид ба векселҳои интиқолии байналхалқй ва векселҳои оддии байналхалқӣ» аз 9 декабри соли 1988 ба муомилот ворид гаштааст.
## Нигаред низ
* Вексели хориҷӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қоғазҳои қимматнок
Вексели хориҷӣ

**Вексели хориҷӣ** — маънои онро дорад, ки ё вексел дар хориҷа (нисбати кишвари резиденсияи векселдор (дорандаи вексел) ва ё ба аксепт тааллуқ дорад ва пардохт дар хориҷа ё ин ки пардохт аз тарафи ғайрирезиденти кишвари дорандаи вексел амалӣ шудааст.
## Нигаред низ
* Вексели байналмилалӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қоғазҳои қимматнок
Вексели оддӣ

**Вексели одӣ** — ҳуҷҷатест, ки дар он уҳдадории векселдиҳанда оид ба додани маблағи муайяни пулӣ ба шахси дар вексел нишондодашуда ифода меёбад. Вексели одӣ аз тарафи қарздор навишта ва имзо карда
мешавад.
## Нигаред низ
* Вексели интиқолӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пулҳои қарзӣ
Гурӯҳ:Қоғазҳои қимматнок
Гурӯҳ:Ҳуҷҷатҳои ҳуқуқӣ
Вексели интиқолӣ

**Вексели интиқолӣ** — ҳуҷҷатест, ки дар он фармони векселдиҳанда (кредитор) ба пулдиҳанда (қарздор) оид ба аз рӯи вексел ба аввалин дорандаи он ё ки ба дигар шахси дар он зикрёфта дар муҳлати муқарраршуда додани маблаги муайяни пулӣ мебошад. Ҳамаи шахсони аз
рӯи вексели интиқолӣ ӯҳдадорбуда
дар назди дорандаи вексел ҳамчун
қарздори муштарак масъулият доранд.
## Нигаред низ
* Вексели одӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пулҳои қарзӣ
Гурӯҳ:Қоғазҳои қимматнок
Гурӯҳ:Ҳуҷҷатҳои ҳуқуқӣ
Вассалитет

**Вассалитет** - тобеияти мулкдорони (вассалони) нисбатан хурд ба феодалони (заминдорони) калон, ки онҳо
дар назди охиринҳо уҳдадориҳои зиёде доштанд.
## Нигаред низ
* Вазифаи конститутсионӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Доминика

**Доминика** () — давлат дар Доминика  ҷазираи ҳамном ҷойгир буда, аз гурӯҳи ҷазираҳои баҳри Кариб мебошад.

## Таърих

## Сиёсат ва ҳукумат

## Бахшбандии кишварӣ

## Ҷуғрофия

## Иқтисодёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг ва маориф

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Давлатҳои Амрикои Шимолӣ
Гурӯҳ:Доминика
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Зумар

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 75 оят аст.

## Мундариҷа
Номи сура аз оятҳои 70 ва 73-юми он баргирифта шудааст. Номи дигари Зумар «Ғураф» (ғурфаҳо – ҳуҷраҳои бошукӯҳ) мебошад, ки дар ояти 20-ум зикр шудааст. Муҳтавои умумии Зумар:

# Ҷойгоҳ, нузул ва ҳадафҳои Қуръон.
# Даъват ба тавҳид дар холиқият, рубубият ва улуҳият.
# Ихлос дар бандагӣ ва дурӣ аз ширку риё.
# Офариниши дунё, инсон ва такомули тадриҷии он.
# Маод, бозхости аъмол, ошкор шудани натоиҷи аъмол, подош ва ҷазо, дастабандии одамон ва гурӯҳ-гурӯҳ бурда шудани кофирон ба сӯи оташ.
# Даста-даста бурда шудани биҳиштиён ба сӯи биҳишт ва шодбошии фариштагон аз қудуми онҳо.
# Таъсири Қуръон бар дилҳо ва ҷонҳо.
# Сарнавишти ақвоми пешин ва муҷозоти илоҳӣ.
# Тавба, боз будани роҳи бозгашт ба сӯи Худо ва омурзиши тамоми гуноҳон.
# Ҳокимияти мутлақи Худо дар дунё ва охират.

Матолиби зикршуда дар Зумар дар атрофи даъват ба тавҳиди холис, тавсия ба шинохти Ҳақ ва ҳақиқат, фарорасии рӯзи қиёмат, ҳаёти пас аз марг ва барпо шудани додгоҳи адли илоҳӣ дар он рӯз мечарханд. Пас аз зикри офариниши осмонҳо ва Замин, доирашакл будани Замин, печидани шаб бар рӯз ва рӯз бар шаб дар натиҷаи гардиши Замин бар меҳвари худ матраҳ шуда, баён гардидааст, ки Офтобу Моҳ ва дигар ҷирмҳои осмонӣ тобеи қонунмандиҳои илоҳӣ ҳастанд ва дар саросари олами ҳастӣ ҳеч гуна беназмӣ ва ҳаракате, ки низоми куллии коинотро халалдор созад, ба назар намерасад. Дар Зумар тарз ё меъёри бахшиши гуноҳон ва подоши амалҳои неки муъминон, мавзӯи ҳидоят ва залолат баён гардидааст: ҳидояти таквинӣ (халқшуда) дар ниҳоди ҳар як фард зотан мавҷуд буда, ҳидояти ташреӣ (шариатӣ) ба таклифи шариат вобастагӣ дорад. Дар баробари исботи тавҳид ба доварии ақл, ҳукми виҷдон ва фитрати солим, офариниши Осмону Замин аз ҷониби Худо, эътирофи офаридгории Парвардгор ва беҳудагии парастиши ғайр аз Худо, масъалаҳои қабзи рӯҳ, поини ҳаёти дунё, барпо шудани қиёмат, марҳалаҳои оғозини ҳаёти ухравӣ, дамида шудан дар Сур, зиндашавӣ ва ба по хестани ҳамаи мурдагон, дубора мунаввар гардидани Замин бо нури Парвардгор, гузошта шудани китоби амалҳои бандагон ва ҳисобу китоби онҳо, муайян гардидани сарнавишт ва манзили абадии мардум баён ёфтаанд. 

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Сураи Ғофир

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 85 оят аст.

## Мундариҷа

## Тафсир
Ба тартиби нузул сураи 78 буда, номи Ғофир аз ояти дуюми сура гирифта шудааст. Ин сура бо истинод ба вожаи «муъмин» дар оятҳои 28-уми он бо номи «ал-Муъ­мин» низ ёд мешавад. Ғофир яке аз сураҳои ҳафтгонаест (40–46), ки бо ҳарфҳои муқаттааи «Ҳо. Мим» оғоз меёбанд. 

Ғофир мавзӯъҳои гуногунро дар бар гирифтааст, аз ҷумла: баёни ягонагӣ, тавоноӣ, бахшояндагӣ ва меҳ­ру­бо­нии Ху­до, камоли қудрати офаридгории Ӯ, дурӯғ донис­та­ни оят­ҳо (китобҳо, нишонаҳо)-и Худо аз тарафи кофирон аз замони Нуҳ (а) то аҳди паёмбар (с), ҳамду сано гуфтани фариш­тагон Худоро ва дуову ниёиши онҳо барои мардум, пур­сиш­ҳое, ки рӯзи растохез ба кофирон муваҷҷаҳ хо­ҳанд шуд, даъвати муосирон ба шинохту парастиши Худои ягона, ад­ли илоҳӣ дар рӯзи растохез ва баёни ҳоли муо­сирон, бахусус кофирон, панд додани он­ҳо бо рӯзи қиё­мат ва бо баё­ни ҳоли қавмҳои гузашта, фиристода шудани Мусо (а) ба сӯйи Фиръавн ва ҷавобу саркашии Фиръавн, зикри паём­барон ва қавмҳои пешин (Юсуф (а), Од, Самуд) ҳам­чун ибрат, баёни аҳволи дӯ­захиён ва нолаву фарёди онҳо ба якдигар ва нигоҳ­бонони дӯзах, хитоб ба паёмбар (с) ва ҳа­маи мардум ва даъвати онҳо ба сабр ва бовар ба он ки Ху­до паём­барону имоновардагонро нусрат ва ситамгоронро лаънат мекунад; далелу нишонаҳои Худо барои камоли қудрати офарандагии Ӯ, ишора ба қудрати зинда кардан ва миронидан ва тамоми ҳастиро бо як амри «бишав» офаридани Ӯ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
Вексел

**Вексел** () — уҳдадории хаттии пулӣ, ки аз рӯйи шакли муайяншуда ба расмият дароварда шудааст. Ба соҳибаш вексел ҳуқуқи аз қарздор гирифтани маблағи муайяни дар вексел нишондодашударо таъмин менамояд.

Аз вексел дар амалияи бонкӣ ва тиҷоратии мамолики аз лиҳози иқтисоди бозорӣ инкишофёфта, инчунин дар савдои беруна ва ҳисоббаробаркунии байналхалқй ба таври фаровон истифода мебаранд. Мавзӯъ ва матлаби векселро танҳо пул ташкил медиҳад. Вексел дар бланк ё қогази махсус бароварда шуда, шакли қатъиян муқаррарнамудаи қонун ва маҷмӯи маълумотҳоро доро мебошад. Ба шарофати тибқи қонун доро будан ба шакли муайян ва маҷмӯи маълумотҳо ва дар он собит шудани ӯхдадории қарзии хаттӣ, вексел ба ҳайси яке аз намудҳои қогазҳои қиматнок маҳсуб мешавад. Вексел одӣ ва интиқолӣ мешавад. Додани вексел аз як шахс ба шахси дигар бо роҳи навиштаҷоти интиқолӣ (индосамент) ба расмият дароварда мешавад.

## Нигаред низ
* Васиқа
* Вексели одӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пулҳои қарзӣ
Гурӯҳ:Қоғазҳои қимматнок
Гурӯҳ:Ҳуҷҷатҳои ҳуқуқӣ
Ветои мутлақ

**Ветои мутлақ** - санаде ҳаст, ки қарори ин ё он мақомотро аз даромадан ба кувваи амал бозмедорад ё иҷозат намедиҳад,
## Нигаред низ
* Вазифаи конститутсионӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Сураи Зухруф

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 89 оят аст.

## Мундариҷа
Номи сура аз калимаи «зухруфан» дар ояти 35-уми он гирифта шудааст. Мавзӯъҳои асосии Зухруф: 1) аҳаммияти паёмҳои Қуръон барои равнақ ва шукуфоии ҳаёти башарият ва бархӯрди номуносиби ноогаҳон бо он; 2) рисолати паёмоварони пешин ва паёмбар (с); 3) тавҳид, нишонаҳои худошиносӣ, мубориза бо ширк ва нафйи нисбатҳои нораво ба Худованд; 4) мубориза бо тақлидҳои кӯр-кӯрона ва хурофот; 5) саргузашти паёмбарони пешин, аз ҷумла Иброҳим (а), Мусо (а), Исо (а) ва қавмҳои эшон; 6) гӯшае аз саргузашти Фиръавн; 7) маод, подоши ухравии муъминон ва сарнавишти бади кофирон; 8) ҳушдор ва ваиди гунаҳгорон; 9) орзуҳои беҷо ва интизориҳои ботили одамони беимон; 10) насиҳату андарзҳои муассир.

Чунончи, дар оятҳои 33-35 равиши арзёбиҳо ва низоми арзишии ислом баён гардидааст, ки тибқи он гарчи молу сарват ва мақомоти моддӣ васоиле бисёр муҳимманд, вале барои таъмини саодати инсон ва маънои хушбахтӣ меъёр ба шумор намераванд. Дар ояти 61 зимни ишора ба нузули Исо (а) аз осмон гуфта шуда, ки ин воқеа хабар ва илме аз фаро расидани рӯзи қиёмат дар он рӯз аст, пас, дар вуқӯи он шакке надошта бошед. Қиёмат ногаҳон фаро расида, касе аз он хабардор намешавад. Дӯстон дар он рӯз душмани якдигаранд, магар парҳезкорон, ки дӯстии онҳо дар он рӯз низ ҳамчунон идома меёбад. Матолиби сура бо баёни шавоҳиди дигаре барои исботи тавҳид, барпо шудани қиёмат ва баёни тарзи муносибати бузургворона бо ҷоҳилон ба поён мерасанд.

## Тафсир

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Сураи Муҳаммад

Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 38 оят аст.

Да аввали сура ифода шудааст, ки Аллоҳ амалҳои кофиршудагонро ботил сохт, чун дар роҳи дуруғ рафтанд, ва онҳоеро, ки дар роҳи ҳақ буданд ва имон овардаанд, гуноҳ аз онҳо дур кард ва корҳояшонро ба салоҳ овард.
thumb|left|Порчаи сура, оятҳои 9-15. садаи IX

## Мундариҷа

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гурез Сафар

**Гурез Сафар** — , шоир, нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1989),  узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1995)

## Зиндагинома
**Гурез Сафар** 10 майи соли 1960 дар шаҳри Кӯлоб, дар хонадони шоир Ашӯр Сафар, ба ҷаҳон омадааст. Соли 1983 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст. Баъдан корманди илмии ҳамин донишгоҳ, роҳбари бадеии Қасри маданияти Кӯлоб, мусаҳҳеҳи нашриёти «Маориф», мусаҳҳеҳи калон, муҳаррир, муҳаррири пешбар ва мудири шуъбаи адабиёти калонсолони нашриёти «Адиб», сармуҳаррири маҷаллаи ҳаҷвии «Хорпуштак» (1996-1999) будааст. Ҳоло ҷонишини директори Муассисаи нашриявии «Адиб» мебошад. Навиштаҳояш аз соли 1989 интишор меёбанд, ки ба мавзӯъҳои Ватан, Модар, сулҳу ваҳдат, дӯстиву муҳаббати поки инсонӣ, худшиносии миллӣ ва ғ. бахшида шудаанд. Дар офаридани шеъру ҳикояҳои ҳаҷвӣ сабки хосе дорад, ки ғолибан латифу ҳадафрасанд ва ахлоқу аносири манфури ҷомеаро зери тозиёнаи малеҳи ҳаҷву мутояба қарор медиҳанд.Аз соли 1989 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 1995 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

## Эҷодиёт
Офаридаҳояш дар авроқи кутуби «Ариза ба номи янга» (1992), «Азизи дидаву шунида»
(1994), «Нози ҳавас» (1996), «Ҷавобак» (2000), «Миқрози насим» (2002), «Чашми сиёта садқа» (2004), «Лутфи Ашӯр Сафар» (2005), «Сад барги тар» (2009), «Равзани роз» (2010), «Шамъи саодат» (2014), «Ҳам арш, ҳам фарш» (2015) ва ғ. ба табъ расидаанд. Соли 2011, барои маҷмӯаи «Равзани роз», сазовори Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода гардидааст.

## Ҷоизаҳо
*Аълочии матбуоти Тоҷикистон;
*Медали «Хидмати шоиста» (2011)
*Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода.

## Сарчашма


Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Давлат Сафар

**Давлат Сафар** (*Сафарзода Давлат Шариф*; зод. 8 марти 1971, ноҳияи Фархор) — шоир, , нависанда ва давлатмарди тоҷик, Шоири халқии Тоҷикистон (2024), узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2002) ва узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010).

## Зиндагинома
Давлат Сафар 8 марти соли 1971 дар шаҳраки Фархор ба ба дунё омадааст. Соли 1992 факултети химия ва биологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикстонро хатм кардааст.

## Корнома
Фаъолияти кориро дар Кумитаи давлатии радиову телевизиони ҷумҳурӣ оғоз бахшида, дар вазифаҳои гуногун, аз ҷумла сармуҳаррири идораҳои ахбори умум, сиёсиву таҳлилӣ ва иттилоотии ахбор, муовини аввали директори шабакаи Телевизиони Тоҷикистон кор кардааст. Барномаҳои таҳлилии «Додрас» ва «Соҳибватан» аз шинохтатарин барномаҳо ӯ дар телевизион аст.

Солҳои 2012—2014 директори генералии КВД «Тоҷиккино», солҳои 2014—2019 сардори раёсати табъу нашри Вазорати фарҳанги ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2019—2021 директори нашриёти «Адиб» буд.

Аз 5 июли соли 2021 муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Эҷод
Асосан дар соҳаи очерку публитсистика ва шеъру тарҷума тавфиқ дорад. Ашъораш дар саҳифаҳои матбуоти даврӣ ва маҷмӯаҳои «Пайғоми ишқ» (1998), «Шеъри гаҳвора» (2010), «Шаҳбол» (2010), «Авҷи парвоз» (2011), «Дурахши истиқлол» (2011), «Девони ашъор» (Кобул, 2013), «Исёни ғурур» (2013), «Субҳи истиқлол», «Достони асп» (2017), «Достони об» (2018), «Достони Роғун» (2022) фароҳам омадаанд.

Меҳвари аслӣ дар ашъори Давлат Сафар ишқу садоқат ба марзу буми Тоҷикситон аст. Ҳунармандони зиёде ба ашъори ӯ оҳанг бастаанд, ки аз ҷумлаи онҳо метавон суруди «Ҳамдилии Тоҷикистону Эрон»-ро бо оҳангсози эронӣ Аҳмад Баён ном бурд. 

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (2002);
* Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода (2013);

* Медали «Хидмати шоиста»;
* Ҷои якуми озмуни «Ту қалби Тоҷикистонӣ, Душанбе» дар номинатсияи «Шоирони касбӣ» (2023);
* Шоири халқии Тоҷикистон (2024)
* Ҷоизаи байналмилалии «Мероси оянда» дар бахши мероси фарҳангӣ (2025).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Иқтисоди Ҳиндустон

**Ҷумҳурии Ҳиндустон** кишвари  рушдёфтаи  агро – саноатӣ мебошад, ки дар ҷаҳон аз руи ҳаҷми ММД баъди ИМА ва Хитой ҷои 3-юмро ишғол менамояд. Њаҷми ММД дар соли 2014  2,048 трлн доллар-ро ташкил медод, ки ба ҳар сари аҳоли 1ҳ.626 $ рост меояд. Асоси рушди иқтисодиёти Њиндустонро соҳаҳои гуногуни саноат ташкил мекунанд.

## Кишоварзӣ
Дар соҳаи кишоварзии Ҳиндустон зиддият дида мешавад. Бисёре аз деҳқонон замини кам ва ё умуман замин надоранд. Дар аксари деҳотҳо нерӯи барқ нест. Аз руи заминҳои обӣ (54,8млн га) Њиндустон ҷои 1-умро дар ҷаҳон ишғол менамояд. Ба соҳаи хоҷагии қишлоқ 60% - и қувваи корӣ равона шудааст, ки он 19,9% - и ҳаҷми ММД-ро ташкил мекунад. Њиссаи маҳсулоти кишоварзии ба содирот нигаронидашудаи Њиндустон 15%-ро ташкил медиҳад. Кишти асосии Њиндустонро гандум ва биринҷ ташкил медиҳанд. Дар қисми ҷанубу шарқии Њиндустон майдони асосии парвариши биринҷ ҷойгир аст. Дар қисми шимолу ғарбии он бошад кишти гандум бо обёрии сунъи ба роҳ монда шудааст.Њиндустони муосир талаботи худро бо хурока таъмин менамояд. Дар соли 2008 ҳосили гандум ба 71,8 млн т, ҷуворимакка 10,6 млн т,  биринҷ 116,6 млн т. ва картошка ба 24 млн т. расида буд.

Инчунин ба зироат ва кишти асоси дохил мешаванд:
найшакар, офтобпараст, лубиё, кишти пахта, қаҳва, чой, каучуи табии, банан.
Њиндустон аз ҷиҳати истеҳсоли шакар дар ҷаҳон ҷойи 2-ро ишғол менамояд. Истеҳсоли солонаи шакар ба 14млн т. баробар аст. Маводи хом барои истеҳсоли шакар дар 3,6 миллион гектар замин парвариш карда мешавад.

## Чорводорӣ
Чорводорӣ нақши муҳимро дар соҳаи кишоварзии Њиндустон мебозад. Аз руи шумораи чорвои калони шохдор Њиндустон ҷои аввалро дар ҷаҳон ишғол мекунад, Аммо аз руи истеъмоли гушт яке аз ҷойҳои охирон – ро ишғол менамояд. Мувофиқи ақидаҳои динии “Индуизм” гов ҳайвони муқаддас ба шумор меравад ва аз ҳамин сабаб гушти он истеъмол карда намешавад.

## Саноати истихрочи маъдан
Воридшавии Њиндустон ба роҳи саноатикунонӣ нақши захираҳои сӯзишворӣ ва ашёи хоми онро зиёд кард. Имрузҳо маъдани оҳан, ангиштсанг, нафт ва ғ. дарёфт ва коркард карда шудаанд. Њиндустон танҳо 30%- и талаботи худро бо нафт ва газ мустақилона таъмин менамояд. Миқдори боқимонда аз давлатҳои Халиҷи Форс воридот карда мешаванд. Истеъмоли нафт қариб 100 млн т. дар як сол мебошад.

## Саноати коркарди истехсолӣ
Марказҳои асосии саноати коркарди истеҳсолӣ шаҳрҳои Бомбей, Калкута, Дели ва Мадрас мебошанд. Аз руи саноати атомӣ Њиндустон дар ҷаҳон чои намоёнро ишғол менамояд. Соҳаи асосии саноати сабук, маснуоти саноати бофандагӣ, ки бо ашёи хоми ватанӣ кор мекунад, ба ҳисоб меравад. Дар Њиндустон соҳаҳои гуногун саноати худравсозӣ, техникаи маишӣ, қоғаз, нуриҳо ва сементбарори рушд ёфтаанд. 
Ба соҳаҳои тайёрасози, электроника ва телекоммуникатсия сармоягузорӣ карда мешаванд. 
Молҳои асосии саноатии барои содирот равона шуда маҳсулоти кимиёвӣ, пӯлод, мошин ва таҷҳизот, воситаҳои нақлиёт, техникаи маишӣ ва электроника, трактор, либос ва доруворӣ мебошанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳиндустон
Вайронкунии вазифаҳои меҳнатӣ

**Вайронкунии  вазифаҳои меҳнатӣ** - тибқи муқаррароти Кодекси меҳнати ҶТ вайронкунии дағалонаи яккаратаи қонунгузорӣ оид ба меҳнат аз тарафи роҳбарони ташкилот (воҳидҳои алоҳидаи он) ва муовинҳои онҳо барои бекор кардани шартномаи (қарордод) меҳнатӣ бо ташаббуси корфармо асос мегардад.
## Нигаред низ
* Вайрон намудани интизоми меҳнат
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи меҳнат
Вайрон кардани шартномаи байналхалқӣ

**Вайрон кардани шартномаи байналхалқӣ** — амали зиддиҳуқукӣ, ҳаракати(ё беҳаракатии) гунаҳкоронаи субъектҳои ҳуқуқи байналхалқӣ мебошад, ки ба тарафи ҷабрдида зарари сиёсӣ ва моддӣ расонида,
ҷавобгарии ҳуқуқи байналхалқиро ба вуҷуд меорад.
## Нигаред низ
* Бекор кардани шартномаи байналхалқӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Вақти кории кӯтоҳ

**Вақти кории кӯтоҳ** – давомнокии мӯътадили вақти кор набояд аз 40
соат зиёд бошад. Барои гурӯҳҳои алоҳидаи кормандон бо назардошти синну сол, вазъи саломатӣ, шароити
меҳнат, хусусияти вазифаи кории онҳо ва дигар ҳолатҳо тибқи асноди
қонунгузорӣ ва дигар асноди меъёрии ҳуқуқӣ оид ба меҳнат, инчунин
шартҳои шартномаи (қарордоди) меҳнатӣ давомнокии кӯтоҳи вақти кор бидуни кам кардани музди меҳнат муқаррар карда мешавад.
## Нигаред низ
* Вақти истироҳат
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Вайрон кардани дахлнопазирии манзил

**Вайрон кардани дахлнопазирии манзил** — ҷиноят ба муқобили ҳуқуқи конститутсионии шахс оид ба дахлнопазирии манзил (м. 22 Конститутсняи ҶТ) буда, дар м. 147 КҶ
ҶТ пешбинӣ гардидааст. Мувофиқи ин модда вайрон кардани дахлнопа-
зирӣ аз ғайриқонунӣ даромадан ба
манзил бар хилофи хоҳиши шахси дар
он истиқоматкунанда ё касеро аз манзилаш маҳрум кардан иборат аст.
Манзил ҷое эътироф мешавад, ки барои истиқомати доимӣ ё муваққатии
инсон пешбинӣ гардидааст. Ғайри қонунӣ даромадан ба манзил бе розигии соҳиби манзил хоҳ бо роҳи пинҳонӣ, хоҳ ошкоро даромадан ба он
мебошад. Вайрон намудани дахлнопазирии манзил танҳо дар ҳолатҳои
таъҷилӣ (барои пешгирии сӯхтор,
ҷиноят ва ғайра) ҷиноят ҳисоб намешавад. Тарафи субъективии ҷиноят бо
қасди бевосита тавсиф меёбад.
Субъекти ҷиноят шахси воқеии мукаллафи ба синни 16-солагӣ расида
шуда метавонад. Дар қисми 2 м. 147 КҶ ҶТ ҳолатҳои вазнинкунандаи
ҷинояти мазкур пешбинӣ гардидааст. Агар вайрон намудани дахлнопазирии манзил:
* а) бо истифодаи зӯроварӣ ё таҳдиди истифодаи он;
* б) бо истифодаи мақоми хизматӣ;
* в) бо ғайриқону нӣ васл намудани воситаҳои гӯшандозӣ ё дигар воси-
* таҳои махсус дар манзили истиқоматӣ содир шуда бошад.
## Нигаред низ
* Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон

**Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон** — ҷиноят ба муқобили ҳуқуқ ва озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд буда, дар м. 143 КҶ ҶТ пешбинӣ гардида, дар бевоснта ё бавосита вайрон намудан ё маҳдуд кардаии ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрвандон вобаста ба ҷинс, нажод, 
миллат, забон, баромади иҷтимоӣ, мавкси шахсӣ, амволӣ ё мансабй,
маҳалли истиқомат, муносибат ба дин, ақида, марбут будан ба ҳизбҳои
сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, ки ба ҳуқуқ ва манфиатҳои қонунии шаҳрвандон зарар расонидааст, ифода
меёбад.
Принсипи баробарҳуқуқии шаҳрвандон дар м. 17 Конститутсияи ҶТ зикр
гардидааст. Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон мумкин аст
дар махдуд намудани ҳуқуқи шаҳрвандон вобаста ба нажод, миллат,
ҷинс, забон ва г., новобаста аз ин ё
он хусусияҳои фардии шахс ифода
ёбад, масалан, бо назардошти миллат додани имтиёз ба шаҳрвандон
ҳангоми қабул кардан ба кор, таҳсил,
ҳангоми озод намудан аз кор, ҳангоми додани манзил, мукофот ва г.
Вайрон кардани баробарҳуқуқии шаҳрвандон дар ҳолатҳое ҷиноят
эътироф мешавад, ки агар дар натиҷаи он ба ҳуқуқ ва манфиатҳои
қонунии шаҳрвандон зарар расида бошад. Муқаррар намудани робитаи сабабии байни кирдор ва зарари расонидашуда ҳатмй аст. Тарафи субъективии ҷиноят бо гуноҳи қасдона тавсиф мегардад. Субъекти
ҷиноят ҳама гуна шахсн воқеии мукаллафи ба синни 16-солагӣ расида шуда метавонад.
Дар қисми 2 м. 143 КҶ ҶТ ҳолатҳои вазнинкунандаи ҷинояти мазкур
пешбинӣ гардидааст, яъне агар вайрон кардани баробарҳуқукии шаҳрвандон аз ҷониби шахс; 
* а) бо истифодаи зӯроварӣ ё таҳдиди истифодаи он; 
* б) бо истифодаи мақоми хизматиаш содир шуда бошад.
## Нигаред низ
* Вайрон кардани дахлнопазирии манзил
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Вайрон кардани қоидаҳои гумрукӣ

**Вайрон кардани қоидаҳои гумрукӣ** — ин ҳаракат ё беҳаракатии шахсон, ки мухолиф ба қонунгузории ҶТ оид ба фаъолияти гумрукӣ аст ва нисбати он ҷавобгарӣ пешбинӣ шудааст. Субъектҳои вайрон кардани қоидаҳои гумрукӣ шахсони воқеӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шахсони мансабдор мебошанд.
## Нигаред низ
* Ҷиноятҳо дар соҳаи фаъолияти гумрукӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кори гумрукӣ