open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Санадҳои универсалии байналмилалӣ ва миллӣ оид ба ҳуқуқи инсон

**Санадҳои универсалии байналмилалӣ ва миллӣ оид ба ҳуқуқи инсон. - Душанбе, 2010. - 236 с.**   
Маҷмӯаи мазкур нашри аввали санадҳои байналмилалӣ ва миллӣ оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Дар он санадҳои асосиии байналмилалӣ универсалию ва қонунгузории миллӣ оид ба ҳуқуқи инсон ҷамъ оварда шудаанд.
Маҷмӯа барои донишҷӯён, аспирантон, устодон ва дигар ашхосе, ки ба ҳуқуқи инсон таваҷҷуҳ доранд, кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ва дигар мақомотҳои давлатӣ, инчунин барои доираи васеи хонандагон пешкаш карда шавад. 
 
## Нигаред
*Ҳуқуқ
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. 2011-1.pdf  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Танзими ҳуқуқии фаъолияти арбитражи байналмилалии тиҷоратӣ

**Танзими ҳуқуқии фаъолияти арбитражи байналмилалии тиҷоратӣ./ Муҳаррири масъул – д.и.ҳ., профессор Раҳимов М.З.  - Душанбе: «Ирфон» 2010. - 170с. 
**

Дар китоб масъалаҳои фаъолияти Арбитражи байналмилалии тиҷоратӣ, аз ҷумла мафҳум, амният, намудҳо, тартиби таъсис, баррасии парвандаҳо, инчунин сарчашмаҳои батанзимдарорӣ аз ҷумла санадҳои байналмилалии танзими фаъолияти Арбитражи байналмилалӣ, мавриди таҳлил ва гузориш қарор дода шудааст.
Китоб барои донишҷӯён, аспирантон, муаллимони факултаҳои ҳуқуқ, судҳои ҳакамӣ ва арбитражӣ инчунин  ба ҳаммаи шахсоне, ки ба масъалаҳои мурофиаи арбитражӣ ҳамчунин яке аз шаклҳои ҳифзи ҳуқуқҳои шаҳрвандон ва шахсони ҳуқуқӣ ҳавасмандан, тавсия карда мешавад. 
 
## Нигаред
*Танзими ҳуқуқӣ
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. 2011-1.pdf  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Забон ва сифати қонун (Маҷмӯа)

**Забон ва сифати қонун. Маводҳои конференсия илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ**, ш.Душанбе, 22 июни соли 2010). / Зери таҳрири доктори илмҳои ҳуқуқ, профессор Раҳимов М.З. – Душанбе:«Шуҷоиён», 2010. – 365с.

Китоби мазкур ба масъалаҳои забон ва сифати қонун бахшида шудаааст. Дар он масъалаҳои техникаи қонунгузорӣ, забон, тартиби ба расмият дарорӣ ва мухолифати санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ва дигар масъалаҳои ҳуқуқэҷодкунӣ мавриди таҳлил қарор шудааст. Дар китоб маърӯзаҳои олимон ва мутахассисони соҳаи гуногуни ҳуқуқшиносӣ ҷой дода шудаанд.
Китоб барои донишҷӯён, аспирантон, кормандони илм, устодон, инчунин ба аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон, кормандони мақомоти ҳокимияти давлатӣ, ҳуқуқшиносони Амалия ва дигар шахсон, ки муносибатҳои мазкурро мавриди омӯзиш ва татбиқ қарор медиҳанд, тавсия карда мешавад. 
 
## Нигаред
*Қонун
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. 2011-1.pdf  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ)»

**Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ)»** — қонунест, ки асосҳои ҳуқуқӣ, иқтисодӣ, ташкилии фаъолияти хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ) ва ҳуқуқу уҳдадориҳои аъзои онро муайян намуда, ба фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди фаъолияти хоҷагидории мазкур равона шудааст.

Дар Қонуни мазкур мафҳумҳои асосии зерин истифода мешаванд:

* хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ) — субъекти соҳибкорӣ, ки дар он истеҳсол, нигоҳдорӣ, коркард ва фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ ба фаъолияти шахсии як нафар ё фаъолияти якҷояи гурӯҳи шахсони воқеӣ дар қитъаи замин ва молу мулки ба онҳо тааллуқдошта асос ёфтааст;
* аъзои хоҷагии деҳқонӣ — шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба истиснои маҳдудиятҳое, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар намудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Рахимов М. З. Тафсири Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ)». — Душанбе: «Шуҷонён»,2010. — 128 с.

## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. 2011-1.pdf  
Гурӯҳ:Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон
Шарлота Рамплинг

**Шарлота Рамплинг** () (5 феврал 1946—) ҳунарпешаи аҳли Англия аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Ҷинсҳои кӯҳии метаморфӣ

**Ҷинсҳои кӯҳии метаморфӣ** (ё **ҷинсҳои кӯҳии дигаргунӣ**) — ҷинсҳои кӯҳие, ки дар натиҷаи бо таъсири омилҳои термодинамикӣ таҷдидшавии сангҳои пешина ба вуҷуд омадаанд.

Сангҳое, ки дар натиҷаи бо таъсири омилҳои термодинамики таҷдидшавии сангҳои пешина ба вуҷуд омадаанд, сангҳои метаморфи (дигаргунӣ) номида мешаванд. Хар як узви табиат, аз он ҷумла, минералҳо ва сангхо дар ин ё он шароит ба вуҷуд омадаанд ва бо дигар шудани шароити муҳит мутобиқан тағйир меёбанд ва ҳатто нобуд мешаванд. Сангҳои магмавӣ ва русубй дар натиҷаи ҳаракатҳои тектонй баъзан фуру рафта, дар жарфҳои зиёд ба таъсири ҳарорату фишори баланд ва обҳои ҳароратбаланд дучор шуда структураю текстура ва агар ин таъсирот бештару тулонитар идома ёбад, ҳатто таркиби худро ба куллӣ дигар мекунанд.
 
Минералҳои гилии сангҳои русубӣ, ки дар натиҷаи фарсоиши сангҳои руизаминй ба вуҷуд омадаанд, бо таъсири фишори яктарафа нисбатан зудтар аз ҳар ҷиҳат тағйир меёбанд. ҳатто минералҳои магмавии дар шароити термодинамикии зеризаминй ба вучуд омада низ аз таъсири омилҳои метаморфи дигаргун мегарданд. Албатта ҳар як минерал дараҷаи муайяни устуворӣ дорад, яъне яке ба таъсири фишор бештар тобовар асту дигаре ба таъсири ҳарорати баланд, саввум бошад, ба тағиротҳои кимиёвӣ зиёдтар дошт дода метавонад. Минералҳое низ хастанд. ки дар шароитҳои гуногун вуҷуд дошта метавонанд.

Сангҳои метаморфиро (дигаргуниро) низ аз руи хусусиятҳои гуногунашон — таркиби кимиёвӣ, структура, текстура, дараҷаи метаморфизмашон тасниф намудан мумкин аст. Яке аз таснифҳои оддии сангҳои метаморфи ба ду гуруҳ тақсим кардани онҳо мебошад:
* сангҳои варақасохт
* сангҳои сохти варақагӣ надошта
Ба гуруҳи аввал варакасангҳои гилй, варакасангҳои кристаллй, гнейс дохил мешаванд. Ба гуруҳи сангҳои сохти варақасангй надошта мармар. роговик, квартсит, серпентин, санги талкӣ, антратситро дохил менамоянд.

## Эзоҳ
Рақами «Чил»

**Рақами “чил”** - дар миёни мардуми эронитабор,  ҳамчун шумораи беҳин (нек) дониста шудааст. Аз ҷумла чиллаи зани обистан (ҳомила), чиллаи кӯдаки навзод ва таваллуди дигар, яъне марг. (Марг таваллуди дигар аст; тарки ин дунё ва рафтани рӯҳ ба назди падари инсон – хуршед.) Чилланишинии суфиён низ баргирифта аз ойини меҳрпарастӣ аст. Суфӣ чил рӯз дар торикӣ гуруснанишинӣ карда, ба таваллуди дигар мерасад. Яъне ба худо мепайвандад.
Ҳамин тавр чилрӯзагии хуршедро дар рӯзи даҳуми баҳман (феврал), чун Иди Сада ҷашн мегирифтанд ва пас аз 50 рӯз, яъне 21 март замони ба балоғат расидани онро, ба таври густурда ҷашн мегиранд, ки он рӯз Наврӯз аст.

## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон
Лобез

**** - яке аз шаҳр Полша аст.

Аҳолӣ: 10.066 (2019). Масоҳат: 12,8 км². Баланди аз сатҳи баҳр: 56-94 м.
 
## Аҳолӣ

ImageSize = width:420 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  
## Бургомистр

## Инҷоро ҳам бингаред
* Łobez 
* BIP Łobez
* Łobez - You Tube

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Лаҳистон
Мӯсо Исоев

**Мӯсо Исоев** (1952-1992) — варзишгар, гуштигир ва ҳунарпешаи маъруфи тоҷик.

## Зиндагинома
Мӯсо Исоев дар деҳаи Пастиғави ноҳияи Мастчоҳ ба дунё омадааст. Омӯзишгоҳи касбию техникии ноҳияро хатм карда, ба Донишкадаи варзиши шаҳри Душанбе дохил шудааст. Баъд аз хатми ин донишкада ӯ дар соҳаи варзиш муваффақиятҳои калон ноил шуд ва унвони Устоди хизматнишондодаи варзиши ИҶШСро гирифт. Қаҳрамони чандинкаратаи ҶШС Тоҷикистон оид ба гуштии классикӣ ва ҷуду, қаҳрамони Озарбойҷон аз рӯи гӯштии ҷуду таваҷҷуҳи коргардонон ба худ ҷалб намуд ва дар чандин филмҳо, аз қабили «Кафорат» (1987), «Шикасти Афғон» (1991) нақши асосиро офарид. Маъруфияти Мӯсо Исоев то он дараҷае афзуд, ки мардуми тоҷик ӯро «паҳлавон Мӯсо», «паҳлавони тоҷик» ё «шери Мастчоҳ» номиданд. Ба гуфти ҳамватанонаш, Мӯсо Исоев «яке аз беҳтарин фарзандони тоҷик буд» ва халқи тоҷик ӯро ҳаргиз аз хотир намебарорад.

## Ҳаёти оилавӣ
Мӯсо Исоев падари Рустам Исоев, овозхони тоҷик аст.

## Пайвандҳо
* 
* “Мӯсо Исоев – шери Мастчоҳ” — саҳифаи вижае дар сомонаи Одноклассники

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гуштигирони тоҷик
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Дандон

::Дарди дандон дораму дандон ба дандон мезанам,
::Тоқати анбур надорам, сар ба сандон мезанам.
Вақте лабҳо ба табассум боз мешаванд, дандонҳои ҷилодору булӯрине, ки дар моварои он ду лаъл маскан гузидаанд, зебоии сурат ва латофати ҳуснро фузунӣ мебахшанд. Соҳиби чунин дандон ниме аз хушбахтиро дарёфт  кардааст, зеро аз як сӯ метавонад ба  ҳусни худ  зебоӣ ва аз сӯи дигар ба  саломатӣ ва дурахшиши ҷавониро ҷилва диҳад. Нишонаи пирӣ танҳо хамидагии қомат ва коста шудан аз хирмани мӯю гесу нест. Он чӣ аз шумораи дандон кам шавад, нишонаест, ки дигар сафову зулоли ҷавонӣ ба манзили ғуруби худ равон аст. Бемориҳои дандон иборатанд аз илтиҳоби милки дандон, кирмхӯрдагии дандон, варам ва чирки буни дандон, хунрезӣ ва дарди дандон ношӣ аз авомили гуногун.

Тибби расмӣ эътироф менамояд, ки сабаби харобию пусидагии дандон то ба ҳол ошкор нашудааст, вале ихтилол дар реҷаи ғизо монанди тағйири мувозинаи намакҳо ва камбуди витаминҳо, махсусан  «В», «С» ва «Д» метавонад нақш дошта бошад. Дард худ ба худ  пайдо намешавад, балки ҳангоми тамос бо гармию сардӣ, туршӣ ва ширинӣ, инчунин ҷисми сахт пайдо хоњад шуд.

Пешгирии ин беморӣ дандон  бояд аз батни модар оғоз гардад. Модари тифл бояд ғизоҳое итеъмонл  намояд, ки саршор аз витаминҳо, фтор, калсиюм ва фосфор бошад, то тифли оянда аз дандонҳои мустаҳкам ва ҷилодор, инчунин устухони қавӣ бархӯрдор бошад. Ин мавод дар дохили ширу панир, чормағз, сиру пиёз, моҳии баҳрӣ ва карам ба таври фаровон мавҷуданд.

Агар дарди дандон ба сабаби пӯсидагӣ ва сӯрохӣ бошад, аз ин нусха истифода кунед: Занҷабилро бо каме сирко ва асал ҷӯшонда дар сӯрохии дандон бирезед.ба дарди дандон таскин мебахшад.
Агар коҷи дандон дард кунад – даҳонро бо дамкардаи решаи гули хайрӣ дам ба дам обкашӣ намоед ё  хокаи дорчиниро бо асал омехта карда ба коҷи дандон бимолед. Ба кољи дандон зуд шифо мебахшад.

Ним қошуқча содаи хурокиро бигиранд ва чанд қатра перексро дар он бичаконанд ва бо ангушти ишора қисмате аз онро бардоранд ва коҷи дандонро молиш диҳанд. Агар  ин амалро чанд бор такрор кунанд, хунрезии дандон барои ҳамеша аз байн хоҳад рафт.
Бек

**Бек**, **бег**, **бий** (турк. *бәй*, *bəy* — ҳукмдор, ҷаноб) — унвони ашрофи қавм, баъдтар феодалҳои мамлакатҳои Шарқи Наздик ва Миёна.

## Тавсифот
Бек (ҳукмдор, ҷаноб, унвони пасттар аз амир, бий, бег):
* яке аз рутбаҳои олӣ дар Аморати Бухоро, сардори қабила ва қавму қабилаҳои турктабор. Дар қадим вакилони қисми ҳарбиеро, ки дар хидмати хон буданд, низ бек меномиданд. Онҳо имтиёзи бисёре доштанд ва табақаи олии ҳарбиро ташкил медоданд. бекҳоро амир таъйин мекард ва онҳо ба хидмати ҳукумати марказӣ тобеъ буданд; 
*дар хонигарии Мовароуннаҳр бек унвони фахрии ба фарзандони арбобони давлатӣ, хешовандони наздик ва зодагон эълоншударо ифода мекард. Фарзандони бекро «бекзода» меномиданд ва онҳо аз давраи ҷавониашон тарбияи ҳарбию сиёсӣ мегирифтанд. Ҳамчунин онҳо дар рӯҳияи идора кардани мамлакат, баргардондани ҳуҷуми душман ва рушду инкишофи мамлакат кӯшиш ба харҷ медоданд; 
* дар байни халқҳои турки Моварои Қафқоз дар асрҳои миёна ва замони муосир бек соҳиби замин, унвони мулкдор маҳсуб мешуд; 
* дар Шарқи Миёна ва Наздикунвони соҳибони замин; 
* дар салтанати туркҳои Усмонӣ ҳокими вилоят (санжоқ)-ро бек меномиданд. Дар асрҳои 19–20 унвонҳои дар боло номбаршударо, ки ба туркҳо эъмол шуда буд, бекор карданд ва аз нимаи дуюми садаи XIX фақат дар шакли муроҷиат боқӣ монд. Дар таркиби номҳои форсию тоҷикӣ рутбаи бек ва бий ба таври васеъ истифода шудаанд;
* дар баъзе маҳалҳои Эрон сардори қабиларо бек меноманд; 
* Дар Тунис солҳои 1705–1957 унвони бек ба шаҳзодагони валиаҳд дода мешуд.

**Бегим** — шакли занонаи бег - бегим (дар Могҳали Ҳиндустон "бегам") аз истилоҳи бегими туркӣ - ҳамчун “хонум”,  “ малика” мебошад. 
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Унвонҳо
Гурӯҳ:Унвонҳои туркӣ
Биҳ

**Биҳ** (Бий) - унвони амалдори амири Бухоро буд, ки андозро назорат мекард.
## Адабиёт
* Юсуф Қодиров, Абдуҳалим  Самадов. Зиёратгоҳҳои Ҳисор. - Душанбе: «Ирфон», 2011.
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Луғати таърихӣ
Сурхоб

**Сурхоб** — шохоби дарёи Вахш буда аз сарҳади байни Тоҷикистон ва Қирғизистон оғоз гардиа бо пайваст шудан бо дарёи Хингоб дарёи Вахшро ташкил медиҳанд.

10 метр
Ангури сиёҳи ҳисорӣ

**Ангури сиёҳи ҳисорӣ** — навъе аз ангурҳои маҳаллии дерпазак.

Навъи қадима аст. Баргаш миёнаҳаҷми сепарра, камчок (баъзан дандонадор), канорҳояш ба боло тобхӯрдаанд. Гулаш дуҷинса, хӯшааш калон (вобаста ба маҳали парвариш 258—430 г), махрутшакл (дарозиаш 19—23 см, бараш 14—15 см), шингилҳои болоияш нағз инкишоф ёфтаанд. Ғужбаш калони лӯнда, сиёҳи бунафштоб. Ғужмаш ғафси сахт, гӯшташ сероб, мулоим, нордони гуворо; 2—3 дона тухми майда дорад. Баъди пурра пухта расидан дар таркиби мевааш 22—26 % қанд ва то 5,5 г/л туршӣ мавҷуд аст.

Ангури сиёҳи ҳисориро барои тархӯрӣ, мавиз кардан ва шаробкашӣ истифода мебаранд. Ангури сиёҳи ҳисорӣ яке аз беҳтарин навъҳои ангури шаробии водии Ҳисор аст. Даври нашваш 135—145 рӯз. Дар водии Ҳисор 18—25 май гул карда, 20—25 июл ранг мегардонад ва ох. сент. мепазад. Токаш зудсабз ва серҳосил, навдаҳояш (28—32 фоизи онҳо ҳосилдеҳанд) то тирамоҳ пурра мерасанд. Бо мақсади зиёд шудани ҳосил навдаҳояшро 5—7 буғум монда мебуранд. Токаш дар заминҳои лалмӣ суст месабзад ва ҳосили кам медиҳад. Дар токзори обии хоҷагии «Шаҳринав» аз ҳар га 189—246 сентнер ҳосил рӯёндаанд. Ангури сиёҳи ҳисорӣ чун навъи стандартии Тоҷикистон барои парвариш дар заминҳои обии вил-ҳои Хатлон, Суғд ва водии Ҳисор тавсия шудааст. Дар ноҳияҳои Деҳнав ва Сариосиёи вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон низ парвариш мекунанд. Ангури сиёҳи ҳисориро баъзан саҳван Сиёҳангур низ меноманд. Токаш ба сармо ва касалиҳои гардаю қаросон тобовар аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раҷабов А., Маълумотномаи токпарвар, Д., 1986;
* Ампелография СССР. Малораспространенные сорта винограда, т. 1, М., 1963;
* Киселев Н. А., Винодельческие районы и вина Таджикистана, М., 1967;
* Кирилов И. Ф. (ва диг.), Виноградарство Таджикистана, Д., 1969.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Васарға

**Васарға** — навъи ангури миёна ва дерпазак.
Селексияи халқӣ. Бештар дар вилояти Суғд, водии Ҳисор,
инчунин дар вил — ҳои Самарқанд, Бухоро, водии Фарғона,
Қашқадарёи Ӯзбекистон ва баъзе ноҳияҳои Туркманистон (Чорҷӯй) паҳн
шудааст. Хелҳои сафед ва сиёҳ дорад. Рушди токаш
миёна, 27 — 35 % — и навдаҳояш ҳосилдеҳ. Баргаш 5 -
парра, мудаввар, сабзи баланд (дарозиаш 17 см, бараш
18см), гулаш як ва дуҷинса, хӯшааш миёна ва калон
(дарозиаш 13 — 26 см, бараш 7 — 22см), мудаввар, зичиаш
миёна, 240 — 350 г. Донааш миёна ва калон (қутраш аз
17 то 22мм), сершира, ширин, пӯсташ тунуки шаффоф
ва ғафси доғдор, 2 — 4 тухм (вазни 100 — тоаш 3,8 -
5,6г) дорад. Баъди пухтан зарди қаҳраборанг ва сиёҳи
бунафштоб, 20 — 23 % қанд ва 5 — 7 % туршӣ дорад.
В. гармидӯст ва серҳосил, дар нишебӣ ва заминҳои
лалмии офтобрӯя нағз месабзад. Даври нашъунамояш
140—200 рӯз. Май гул карда, авг — дек мепазад. Ба
ҳисоби миёна 110—200 с/га ҳосил медиҳад. Асосан
барои тархӯрӣ ва май истифода мекунанд. Васарға асосан аз
ҷел ва баргпечонаки хӯшаи ток зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раҷабов А. Маълумотномаи токпарвар. — Д., 1986;
* Ампелография СССР. Малораспространенные сорта винограда, т. 1. — М., 1963;
* Кисилев Н. А. Винодельческие районы и вина Таджикистана. — М., 1967;
* Кирилов И. Ф.(ва диг.). Виноградарство Таджикистана. — Д., 1969.

Гурӯҳ:Ангурҳо
Бӯрдоқӣ

**Бӯрдоқӣ** — гӯсфанди бо тарзи махсус (барои гӯшту равған) парво ва фарбеҳ кардашуда. Барои бӯрдоқикунӣ бештар барраҳои гӯсфандони зоти гӯшту пашмдеҳ, дурагаи гӯсфандони зоти маҳинпашму ниммаҳинпашми гӯшту пашмдеҳ мувофиқ аст. Бӯрдоқикунӣ баъди аз меш ҷудо кардани барра оғоз ёфта, дар 7 — 9 — моҳагӣ ба анҷом мерасад. Дар Ҳисор гӯсфандони думбадори болиғ ва қӯчқорҳои ахтаро низ бо мақсади гирифтани равғани карт бӯрдоқикунӣ (2 — 3 моҳ) мекунанд. Гӯсфандони бӯрдоқишаванда ҳангоми дуруст парво намудан ва аз рӯйи қоида додани хӯрок ҳар шабонарӯз 200 — 300г фарбеҳ мешаванд. Бӯрдоқии 8 — моҳа 45 — 50кг (гӯшти соф 44 — 46 %) мешавад.

## Адабиёт
* Щекин В. А., Солдатенков Н. И. Чорводорӣ, Сталинобод,1961.

## Нигаред низ
* Гӯсфанд

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Жовандаҳо
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳайвоноти ширхӯр
Гурӯҳ:Ҳайвоноти хонагӣ
Гурӯҳ:Гӯшт
Қуллаи Хуфак

Қуллаи Хуфак яке аз баландтарин қулла дар қаторкӯҳи Рашт буда ва дар болои деҳаи Хуфак воқеъ гардида аст ва баландиаш 3648 м мебошад.
Истиқроъ

**Истиқроъ** ( ё истдалоили истиқроӣ () равише ки дар он зеҳн аз қазоияи ҷузъи ба натиҷаи куллӣ мерасад. Дар сурате ки муқадамаҳои дуруст бошанд. Натиҷаи ба дастомада аз истиқрои риёзӣ қатъан дуруст аст, аммо натиҷаи ба дастомада аз истиқрои фалсафӣ ё таҷрибаӣ мумкин аст дуруст набошад.

## Адабиёт
* Аз Википедиаи порсӣ
Усули дин

**Усули дин** пояҳои эътиқодӣ дин аст, ки ба эътиқоди шиъӣон нахуст бояд ба онҳо эмон оварад ва сипас ба Фуруъӣи ки аз он бар хостаст Поӣбанд буд. Усули дини марбӯт ба эътиқод аст ва Фуруъ дин марбӯт ба амали. Усули дин аз назари аҳли суннат, тавҳид, набувват ва маъод, ва аз назари шиъаи адл ва имомати низ изофа мегардад пояҳои эътиқодии адёнро шомили Мишавад; ва дар забонҳо, замонҳо ва ақвоми мухталифи сувари Мутафовети ба худ гирифтаст.
## Эътиқод
Эътиқод ба усӯли дайни бояд аз рӯй таҳқиқ бошад, наи тақлид. касе ки ба усули дини эътиқоди надорад, аз дин берун аст. дар оғози бархе аз Рисолаҳои Амаля аз усули дин сухан рафтаст. тавҳид , набувват ва маъод усули муштараки дини исломанд ва ду асли имомат ва Адл аз мусламот мазҳаби шиъанд(усули мазҳаби) ва ҳар кас ба онҳои эмони надорад аз мазҳаби шиъа берун аст гар чи аз исломи беруни нест.

## Усули дин назди ташайюъ
Усули дин дар назди шиъа панҷ аст:
* Тавҳид: ба маънои ягонагии худованд мутаъол аст.
* Набуват: ба маънои паёмбарии Муҳамади буни абдулло ва дигари паёмбарон илоҳӣ аст.
* Маъод : ба маъно он аст, ки рӯзии ҳамаи мукаллафон барои бозхост ва ҳисоб дар пешгоҳи илоҳии гирд ҳам меоянд ва ҳар кас ба подош ва кайфари хеши маии расади. дар воқеъи ин рӯзи ҳамон қиёмат аст.
* Адл : ба маъно он аст, ки афъоли худованди мутаъол аз сари додгари ва шойистагӣ аст ва ба ҳечи каси ситами намекунад ва ҳар чизро дар ҷоии хеш нигаҳ медорад ва бо ҳар мавҷӯдӣ, чунонкӣ шоистааст рафтор мекунад.
* Имомат : ба ин маъно ки пас аз паёмбари исломи давоздаҳ имоми маъсӯми мансаби хилофат ва имоматро бар уҳда доранд ва онони мансуби худованди мутаъоланди.
## Усули дин назди аҳли суннат
Усули дин ва ҳамчанин Фуруъ дин назди Аҳли сунат ҳамон аркон исломи суни аст. Яъни Шаҳодатин(Туҳид ва набуват), намоз, руза, закот, ҳаҷ
Ӯзбекҳо

**Ӯзбекҳо** ё одатан **узбакҳо** (, , шакли ҷамъ. ) — мардуми туркзабони Осиёи Марказӣ буда, дар ҷаҳон тахминан 37 млн тан нафар мебошанд.

Дар Ӯзбекистон 33 миллион тан (2025) , дар Афғонистон 3,6 млн (2023) , дар Тоҷикистон 1,3 млн  (2023) ва ҳамчунин дар Қазоқистон 548,8 ҳазор (2016) ва Қирғизистон 878,6 ҳазор (2015) ва дар Туркманистон аз 25000 то 50000 ва дигар давлатҳо зиндагӣ мекунанд.
* : 33 млн.  (2024)
* : 4 млн.  (2024)
* : 1,3 млн.  (2023)
* : 1,1 млн. (2025)
* : 678 487  (2024)
* : 712 185 (2022)
* : 793 000 (2024)
* : тахминан 70 000
* : тахминан 340,000
* : 50 000 то 80 000
* : 12 353 (2001)
* : 18 545 (2010);
* : 20 000 (соли 2024)
* : 21 310 (соли 2025)
* : 1 593 (соли 2009)
* : 1 290 (соли 2010)
* : 339 (соли 2014)
*

## Таърихи пайдоиш паҳншавӣ ва ташаккул
Асрҳои ХI — XVI.

## Адабиёт
* 
*  
* Горшунова О. В. Узбекская женщина: Социальный статус, семья, религия. (По материалам Ферганской долины). М.:ИЭА РАН, 2006.
* Горшунова О. В. Тайна райского цветка. История рождения одного ферганского мазара // Итоги полевых исследований. Ред. З. П. Соколова. М: Наука, 2007.
* Горшунова О. В. Внешний облик узбекской женщины: эволюция эстетических представлений в конце XIX — конце XX веков // Этнографическое обозрение. 2001. № 6. Сс. 18-30.
* Горшунова О. В. Проблема бездетности и религиозные обряды узбеков // Традиционные ритуалы и верования. Библиотека российского этнографа, том 2. М.: ИЭА РАН, 1992. Сс. 3-17.
* Дубова Н. А. Современные антропологические совокупности и этнокультурные общности на территории Средней Азии// Расы и народы. Выпуск № 27, 2001, с. 107
* Султанов Т. Кочевые племена Приаралья в XV—XVII вв.// Вопросы этнической и социальной истории. М., 1982
* Аристов Н. А. Заметки об этническом составе тюркских племен и народностей и сведения об их численности. // Живая старина. Выпуск III—IV, Спб.,1896.
* Гребенкин А. Д. Узбеки. // Русский Туркестан. Вып.2. Спб.,1872.
* Задыхина К. Л. Узбеки дельты Аму-дарьи. // Археологические и этнографические работы Хорезмской экспедиции. 1945—1948. т.1. М.,1952.
* Задыхина К. Л. Некоторые вопросы изучения этнического состава населения бассейна Кашкадарьи в Сурхандарьинской области Узбекской ССР // Краткие сообщения института этнографии, выпуск XXXVII,1962.
* Кармышева Б. Х. Очерки этнической истории южных районов Таджикистана и Узбекистана. М., 1976.
* Народы Средней Азии и Казахстана. Т.1. М., 1962.
* Народы России: живописный альбом, Санкт-Петербург, типография Товарищества «Общественная Польза», 3 декабря 1877, ст. 586

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Миллатҳо аз рӯи алифбо
Ҳадди ақали стандартҳои иҷтимоии давлатӣ

**Ҳадди ақали стандартҳои иҷтимоии давлатӣ** — хидматрасониҳои давлатӣ, ки ба шаҳрвандон беподошу бебозгашт бо роҳи маблағгузорӣ аз сатҳҳои мухталифи низоми буҷетии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва фондҳои мақсадноки давлатӣ ба андозаи ҳадди ақали имконпазиру муайян дар тамоми қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ба анҷом расонида мешаванд ва онҳоро давлат кафолат медиҳад.  
## Нигаред низ
* Сармоягузорӣ (инвеститсия) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Ҳадди ақали таъминоти буҷетӣ

**Ҳадди ақали таъминоти буҷетӣ** — арзиши ҳадди ақали имконпазири хидматрасонии давлатӣ ва маҳаллӣ, ки мақомоти ҳокимият ва идоракунии давлатӣ ё мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ба ҳисоби ҳар сари аҳолӣ аз ҳисоби маблағҳои буҷети дахлдор дастрас мегардонанд.  
## Нигаред низ
* Буҷети давлатӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Интиқоли маблағ (трансфертҳо)

**Интиқоли маблағ (трансфертҳо)** - маблағҳои буҷетии барои маблағгузории пардохтҳои ҷорию асосии аҳолӣ дар шакли нафақа, стипендия, ёрдампулӣ, ҷубронпулӣ ва дигар пардохтҳои иҷтимоии муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳиссаи пардохт барои иштироки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ташкилотҳои байналмилалӣ, инчунин маблағҷудокунӣ барои пардохти хароҷоти корхонаҳо, муассисаҳои хусусии ғайритиҷоратии ба аҳолӣ ва мақомоти идоракунии давлатӣ хизматрасонанда, ки аз рӯи маблағҳои мазкур ҳеч гуна уҳдадорӣ оид ба пардохт пеш намеояд.  
## Нигаред низ
* Сармоягузорӣ (инвеститсия) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Шариф Баротов

**Шариф Баротов** (15 июни 1933, деҳаи Ноҷии ноҳияи Ҳисор — 23 феврали 2005, Душанбе) — биолог, доктори илмҳои биология (1994), Ходими хизматнишондодаи илм ва техникаи ҶТ (1996).

## Зиндагинома
Хатмкардаи УДТ (1959). Ходими хурд (1959-70), калон (1970-81) ва пешбари илмӣ (1994—2002), мудири шуъбаи паразитологияи Институти зоология ва паразитологияи АИ ҶТ (2002-05). Муаллифи 106 мақолаи илмӣ ва 3 монография. Б. оид ба касалиҳои чорво, усулҳои мубориза бо хармагасу ғурмагасҳо, ки ба чорводорӣ зарари ҷиддӣ мерасонанд, пажӯҳишҳо анҷом додааст. Дар робита ба моҳиҳои ҷумҳурӣ низ таълифот дорад. Тавсияю пешниҳодҳои Б. оид ба пешгирии касалиҳои сироятии чорво дар вазорату корхонаҳои истеҳсолии ҷумҳурӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.

## Осор
* Касалии пӯст ва мубориза бо он. Д., 1965;
* Хармагаси зери пӯсти чорвои калони шохдор дар Тоҷикистон. Д., 1972;
* Ҳодисаҳои сирояти одам бо хармагаси зери пӯст. Д., 1977;
* Морфологияи кирми хармагас// Биология Армении. 1980, № 3.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Форсҳо

**Форсҳо** ё **порсҳо** ( [fɒːrs],  [pɒːrs]) — ақвоми эронинажод, аҳолии асосии Эрон (аз рӯи баҳои ҳархела аз 60 % то 65 %), аз рӯи умумияти мардумшиносӣ ва забоншиносӣ мардуми сершумортарини Эрон, Тоҷикистон ва Афғонистон мебошад, ки забони модариашон забони форсӣ аст, ва бо ҳар гуна шеваи забони форсӣ гуфтугӯ мекунанд. Бузургтарин ва барандаи ақвоми Эрон, ки бо муқимӣ дар кишоварзӣ ва фарҳанги шаҳр муттаҳид гаштаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Народы и религии мира, под ред. В. А. Тишкова, М., 1998.
* Народы Передней Азии, М.,1957.
* С. А. Иванов, «Персы» // Большая советская энциклопедия, том 19, М., 1975.

Гурӯҳ:Ақвоми Эрон
Гурӯҳ:Ақвоми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ақвоми Афғонистон
Олга Ладигина

**Олга Владимировна Ладигина** () — таърихшинос, файласуф, доктори илмҳои фалсафа (2011). Корманди ифтихории маорифи Федератсияи Русия (2005)

## Зиндагинома
Олга Владимировна Ладигина 3 январи 1961 дар шаҳри Барнаул, кишвари Олтойи Федератсияи Русия таваллуд шудааст.
* 1984 — Донишгоҳи давлатии Ленинградро хатм кардааст;
* 1985—2003 — дар муассисаҳои таълимии соҳаи маориф ба ҳайси омӯзгор кор кардааст;
* 2003—2008 — муаллимаи калони кафедраи фанҳои гуманитарии филиали ГОУ ВПО приборостроения ва информатикаи Донишгоҳи давлатии Москва дар ш. Ставропол;
Аз соли 2008 — дар шаҳри Душанбе муқимӣ гашта, аввал ба ҳайси муаллимаи калон фаъолият намудааст ва ҳоло мудири кафедраи фарҳангшиносӣ, педагогика ва равоншиносии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе мебошад.

## Фаъолияти илмӣ
Ладигина О. В. соли 2011 рисолаи доктори илмҳои фалсафаро бомуваффақият дифоъ намудааст. Муаллифи зиёда аз 40 мақолаи илмист.

## Ҷоизаҳо
* Корманди ифтихории маорифи Федератсияи Русия (2005)

## Адабиёт доир ба Олга Ладигина
* Российско-Таджикский (Славянский) университет: вчера, сегодня, завтра. 1996—2016. — Душанбе, 2016.

## Нигаред низ
* Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Лариса Лежнина

**Лариса Викторовна Лежнина** — равоншинос, доктори илмҳои равоншиносӣ (писологӣ) (2010), дотсент. Корманди ифтихории сиёсати ҷавонони Федератсияи Русия (2006) 
## Зиндагинома
## Фаъолияти илмӣ
## Ҷоизаҳо
## Нигаред низ
* Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Гузел Майтдинова

**Гузел Майтдиновна Майтдинова** — таърихшинос, фарҳангшинос доктори илмҳои таърих (1997), профессор (2003). Узви вобастаи Академияи илмии меъморӣ ва сохтмони Тоҷикистон (2000), Сафири сулҳ (2006). Аълочии маорифи Тоҷикистон (2006)

## Зиндагинома
Гузел Майтдиновна Майтдинова 5 сентябри соли 1952 дар шаҳри Қашғар ҶХ Хитой ба дунё омадааст.
* 1977 — Донишгоҳи давлатии ба номи Алишер Навоии шаҳри Самарқандро хатм кардааст,
* 1971—1973 — методисти хурди илмӣ дар Донишгоҳи давлатии ба номи Алишер Навоии шаҳри Самарқанд;
* 1973—1980 — мудири шуъбаи кумитаи комсомол;
* 1980—1982 — омӯзгори кафедраи таьрихи дунёи қадим, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Донишгоҳи давлатии ба номи Алишер Навоии шаҳри Самарқанд;
* 1982—1987 — ходими калони илмӣ, мудири Осорхонаи таьрихи бунёди шаҳри Самарқанд;
* 1987—1997 — корманди илмии шуъбаи таьрихи фарҳанги Пажӯҳишгохи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои ҶТ;
* 1997—2003 — профессори кафедраи фанҳои иҷтимову гуманитарӣ ва таьрихи умумии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Аз соли 2003 профессори кафедраи таьрих ва назарияи муносибатҳои байналхалқии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Гузел Майтдинова муаллифи 150 асари илмӣ, илмиву методӣ мебошад. Осораш масъалаҳои мубрами таърих, таърихи фарҳанги халқи тоҷик ва дигар халқҳои Осиёи Марказиро фаро гирифтааст. Зиёда аз 50 асарашро доир ба масъалаҳои муносибатҳои байналхалқӣ ва сиёсати минтақавӣ эҷод намудааст. Ӯ иштирокдори конференсияҳои зиёди байналхалқӣ дар Россия, Хитой, Иордания, Полша, Грузия, Ӯзбекистон, Ӄазоқистон буда, осори илмиаш дар кишварҳои Россия, ИМА, Хитой, Англия, Япония, Эрон, Ҳиндустон, Венгрия, Туркия нашр шудаанд. Майтдинова дорандаи 15 шаҳодатнома доир ба ихтироот дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998) буда, ҳангоми коркарди иншоотҳои давлатии Тоҷикистон (маҷмааҳои Ваҳдат, Ӄасри Миллат, иншоот бахшида ба солгарди шаҳри Кӯлоб) ба ҳайси мушовири илмӣ ҳисса гузоштааст. Ӯ (бо ҳаммуаллиф) тарроҳи сару либоси низомии «Посбонони фахрии Горди Президент» мебошад.

## Осор
* Костюм Тохаристана: история и связи. — Душанбе, 1992;
* Система и культура питания таджиков (древность и средневековье) (в соавт.).- Душанбе, 1993; Раннесредневековые ткани Средней Азии. — Душанбе, 1996;
* История таджикского костюма. Генезис костюма таджиков: древность и раннее средневековье. — Душанбе, 2003; История таджикского костюма. — Душанбе, 2004. — Т. 1-2;
* Экономические интересы России в Таджикистане: риски и возможности (в соавт.) — Душанбе, 2009.

## Ҷоизаҳо
* Ифтихорномаи фахрии ҶТ

## Адабиёт дар бораи Гузел Майтдинова
* «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М. С. Имомов. — Душанбе, 2011, — 386 стр.
* Российско-Таджикский (Славянский) университет: вчера, сегодня, завтра. 1996—2016. — Душанбе, 2016.

## Нигаред низ
* Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон

## Сарчашма

 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Раъно Маниёзова

**Раъно Маниёзова** —  филолог, номзади илмҳои филологӣ  (2000), дотсент (2003). Аълочии маорифи ҶТ (1999).
## Зиндагинома
Раъно Маниёзова 19 майи 1956 дар  шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. ДДОД ба номи Т. Шевченко-ро хатм кардааст. Солҳои 1979 - 1980 дар Институти Забоншиносии (Языкознания) АИ СССР ш Москва бозомӯзӣ ва фаъолият намудааст. Сипас дар ДДОД ба номи Т. Шевченко-ро ба ҳайси омӯзгор кор кардааст. Ҳоло ба ҳайси дотсенти кафедраи забони русии факултети филологии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон кор карда истодааст. Ӯ фарзанди академики АИ ҶТ Абдуқодир Маниёзов аст.
## Осор
* «Пушкин и Восток» (Душанбе, 1999);  
* «Актуальные проблемы преподавания государственного языка (Душанбе, 2002);  
* «Русский язык и литература в государствах Средней Азии» (Душанбе, 2005);  
* «Такмили тадриси забони тоҷикӣ» (Душанбе 2005);  
* «Рудаки и становление таджикского литературного языка» (Душанбе 2008). 
 
## Ҷоизаҳо
* Нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999) 
## Нигаред низ
* Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Исҳоқбой Нуров

**Исҳоқбой Нуров** (10 феврали 1962, ноҳияи Масчо)  — , доктори илмҳои физикаву математика (2009), дотсент (2004).

## Зиндагинома
Исҳоқбой Нуров хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин(1984). Муҳандиси лаб. техникаи кибернетикии Институти математикаи АИ ҶТ (1986—1988). Аспиранти Институти математикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, (1988—1991), муаллими калон, дотсенти кафедраи барномасозии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1992-96). Докторанти Академияи авиатсинии Рыбинск ФР (1998—2001). Ходими пешбари илмии Институти математикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, (2001—2010). Аз соли 2010 дотсент, кафедраи информатика ва системаҳои информатсионии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 60 корҳои илмӣ ва методӣ.Иштирокдори конфронсҳои илмии байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ дар Русия (1999, 2005, 2007, 2008, 2010), Эрон (2000), Испониё (2002), Покистон (2006) ва диг.

## Осор
* Алгоритм приближенного исследования бифуркации Хопфа в нелинейных системах // Вестник ТГНУ. — Душанбе, 2005;
* Моделирование бифурцирующих решений параметорических динамических сис- тем // Доклады АН РТ. — Душанбе, 2007 ва диг.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Неъматулло Сайфуллоев

**Неъматулло Сайфуллоев** (20 апреди 1942, ноҳияи Бустонлиқ) — файласуф, доктори илмҳои фалсафа (1992), профессор (1998), Аълочии маорифи ҶТ (2002)

## Зиндагинома
Неъматулло Сайфуллоев 20 апрели 1942 дар ноҳияи Бостонлиқи вилояти Тошканд таваллуд шудааст.
* 1964 — хатмкунандаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Хуҷанд;
* 1964-1969 — муаллими факултаи механикаву математикаи ДДТ ба номи В. И. Ленин;
* 1969-1972 — аспиранти кафедраи мантиқи ДДМ ба номи М. В. Ломоносов;
* 1973-1980 — сармуаллим, дотсенти кафедраи материализми диалектикӣ ва мантиқи ДДТ ба номи В. И. Ленин;
* 1980-1992 — корманди калони пешбар дар Пажӯҳишгохи фалсафаи АИ ҶТ;
* 1992-1997 — профессори кафедраи таърихи фалсафаи ДДТ ба номи В. И. Ленин;
* 1997-2002 — профессори кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии ДСРТ;
* 2002-2010 — мудири кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии ДСРТ;
* Аз соли 2010 профессори кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносии ДСРТ;

## Фаъолияти илмӣ
Неъматулло Сайфуллоев муаллифи зиёда аз 200 корҳои илмиву методӣ,илмиву оммавӣ ва монографияҳо доир ба масъалаҳои соҳаи математика, механика, мантиқ,таърихи мантиқ,фалсафа, таърихи фалсафа, таърихи афкори ҷамъиятиву сиёсӣ ва ҳуқуқшиносӣ мебошад. Ӯ дар Конфронси байналхалқии «Нақши халқҳои Эрон дар тамаддуни ҷаҳонӣ:таърих ва давраи муосир»(Душанбе,1992); « Академик Б.Ғафуров: омӯзиши таърих, фарҳанг ва тамаддуни халқҳои Осиеи Марказӣ»(Душанбе,1998);«Фарҳанги маънавии тоҷикон дар таърихи тамаддуни ҷаҳонӣ»(Душанбе,2002);Конфронс бахшида ба 2700-солагии Абуалӣ ибни Сино (Шветсия,2001); «Абуалӣ ибни Сино ва тамаддуни ҷаҳонӣ»(Душанбе,2005); Ҷанги Бузурги Ватанӣ:дарси таърих ва давраи муосир"(Душанбе,2005);Симпозиуми байналхалқӣ бахшида ба 2700-солагии Абуалӣ ибни Сино (Париж,2002).

## Осор
* Логический анализ понятия количества. — Душанбе, 1989;
* Логика Ибн Сино. — Душанбе, 1991;
* Логика: Учеб. пособие. — Душанбе, 1991; *История учения о праве и государстве: Учеб. пособие. — Душанбе, 2006;
* Некоторые вопросы мусульманского права в наследии Абу Ханифы // Материалы Междунар. науч. конф., посв. 1310-летию Имама Азама. — Худжанд, 2009 ва диг.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи ҶТ (2002)

## Эзоҳ

## Адабиёт
* «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М. С. Имомов. — Душанбе, 2011
* Российско-Таджикский (Славянский) университет: вчера, сегодня, завтра. 1996—2016. — Душанбе, 2016.

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Санавбар Тагаева

**Cанавбар Назирқуловна Тагаева** — ҳуқуқшинос, доктори илмҳои ҳуқуқ (2015), дотсент. Аълочии маорифи Тоҷикистон (2015)

## Зиндагинома
Cанавбар Тагаева 25 декабри 1978 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 2001 Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистонро аз рӯи ихтисоси ҳуқуқ хатм намудааст. 
* 2001-2002 - мушовир-ҳуқуқшиноси Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода; 
* 2002-2003 - мутахассиси калони шуъбаи мушовараи дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ;
* 2003-2012 - муаллимаи кафедраи ҳуқуқи граждании Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон;
* аз соли 2012 - дотсент, мудири кафедраи ҳуқуқи байналхалқӣ ва ҳуқуқшиносии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон аст.
* соли 2015 - рисолаи доктори илмҳои ҳуқуқро дифоъ намудааст.
## Фаъолияти илмӣ
Cанавбар Тагаева соли 2007 рисолаи номзадиашро дар мавзӯи: «Правовое регулирование брачных отношений в международном частном праве» ва соли 2015 рисолаи докториро доир ба ихтисоси ҳуқуқ дифоъ намудааст. Соли 2009 бозомузии илмиашро дар Институти ҳуқуқи байналхалқӣ, аврупоӣ ва олмонии донишгоҳи ш Бонн (Олмон) гузаронидааст. Муаллифи зиёда аз 60 таълифоти илмӣ ва илмӣ-методӣ аст.

## Адабиёт дар бораи Cанавбар Тагаева
* Российско-Таджикский (Славянский) университет:вчера, сегодня, завтра. 1996-2016. – Душанбе, 2016.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Докторони улуми ҳуқуқшиносӣ
Тоҷикистон
Виритра

**Виритра** - ба маънои «махфикунанда ва дузд» ба эътиқоди эрониёни қадим абри беборон аст ва дар ривоёти куҳани мазҳабӣ номи девест, ки мазҳари хушксоливу торикӣ ва бадхоҳӣ маҳсуб мешудааст. Калимаи «виритра» дар санскрит ба маънои душман ва пӯшонанда ва монеъшаванда омада ва «виритраҳан» дар «Ригведо» лақаби Индро – худованди бузурги ҳиндуҳост, ки дар Авестоӣ «Вирижраған» ва дар форсӣ «Баҳром» шуда ва ҳамчунин лақаби Баҳром ва мӯҳтарамтарин лақабест, ки ба худоёне дода шуда, ки ба Виритра ҳамла мекунанд ва пас аз сӯрох-сӯрох кардани бадани ӯ борони муҳтавояшро бар замин мерезанд. Индро бузургтарин душмани Виритра аст ва найзаи оташини ӯ барқи ин дузди боронҳоро нобуд мекунад ва ба ҳамин ҷиҳат ба «Виритракуш» мавсуф аст.
 
## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ
Гурӯҳ:Фарҳанги асотир
Гурӯҳ:Авесто
Абдуҷаббор Сатторов

**Абдуҷаббор Сатторов** (23 майи 1946, Данғара, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 2 майи 2013, Душанбе, Тоҷикистон) — таърихшинос, номзади илмҳои таърих (1984), Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998), Узви пайвастаи Академияи илмҳои иҷтимоиву педагогии Федератсияи Русия (1999). Аввалин ректори  Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон (1996-2004)

## Зиндагинома
Абдуҷаббор Сатторов 23 майи соли 1946 ба дунё омадааст. Пас аз хатми факултети забон ва адабиёти руси Донишкадаи давлатии педагогии Душанбе (ДДОД ба номи Т. Шевченко) ба сифати омӯзгор дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии №6-и ноҳияи Фархор ба фаъолият шурӯъ намуда, баъдан то ба вазифаҳои масъули муовини вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон расидааст. Ӯ солҳои 1971-1984, дар вазифаҳои гуногуни ташкилотҳои комсомоли ҷумҳурӣ фаъолият намудааст. Солҳои 1984-1985, котиби якуми ҲК ҶШС Тоҷикистон дар ноҳияи Советский, с-ҳои 1985-1986, ректори Донишкадаи тарбияи ҷисмонӣ дар Душанбе, с-ҳои 1986-1988 котиби ҲК ҶШС Тоҷикистон дар вилояти Кӯлоб, с-ҳои 1988-1991, сардори раёсати мактабҳои олии вазорати маориф, муовини вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, с-ҳои 1991-1996 раиси Кумитаи давлатии ҷавонон, варзиш ва туризми Ҷумҳурии Тоҷикистон, ва с-ҳои 1996-2004 ректори Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон буд. Ҳамучун аввалин сарвари Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон дар рушди ин мактаби олӣ саҳми арзанда гузоштааст. Баъди беморӣ ба касби омӯзгорӣ гузаштааст. Аз соли 2004 то вопасин рӯзҳои умраш профессори Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон будааст. Ӯ 2 майи  соли 2013 дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт.

## Фаъолияти илмӣ
Абдуҷаббор Сатторов доир ба илми таърих, маорифшиносӣ ва диг. тадқиқотҳои зиёде ба сомон расонида фишурдаи маърӯзаҳо ва мақолаҳои илмиаш дар маҷмуаҳои илмӣ ва илмию методӣ дар ҷумҳурӣ ва Русия ба табъ расидаанд.
Абдуҷаббор Сатторов аз худ 10 монография, 3 китоби дарсӣ ва даҳҳо мақолаҳои илмиву оммавӣ боқӣ гузоштааст. Барои саҳми хеш ӯ Узви пайвастаи Академияи илмҳои иҷтимоиву педагогии Федератсияи Русия (1999) интихоб шудааст.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Тоҷикистон
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (1998) 
## Адабиёт доир ба Абдуҷаббор Сатторов
*  «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С.Имомов. - Душанбе, 2011 
* Российско-Таджикский (Славянский) университет:вчера, сегодня, завтра. 1996-2016. – Душанбе, 2016, - С. 28-29.

## Нигаред низ
* Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Вис ва Ромин

Манзумаи «**Вис ва Ромин**» () — аз шоҳкорҳои адаби форсӣ ва ҷаҳон, ки сурудаи Фахруддини Гургонӣ аст. Асли «Вис ва Ромин» аз таълифоти давраи Ашкониён мебошад. 

Дар бораи маҳалли пайдоиши достони Фахруддини Гургонӣ андешаҳо гуногунанд. Баъзеҳо ба он гумонанд, ки шоир ривояти мансури паҳлавии қиссаро ба назм даровардааст; дигарон бар ин андешаанд, ки Гургонӣ достони худ- ро дар заминаи ривоятҳои манзуми «Вис ва Ромин»-и дар адабиёти форс-тоҷик мавҷуд эҷод намудааст. Мувофиқи маълумоти «Маҷмаъу-т-таворих» дар аҳди Шопури Ардашер ин қисса маъруф будааст. Достони «Вис ва Ромин»-и Гургонӣ солҳои 1042-54 дар баҳри ҳазаҷи мусаддаси маҳзуф (мафои-лун, мафои-лун, фоӯлун V---/V---/V--) назм шуда, тақр. аз 10000 байт иборат аст. Симоҳои асосии достон намояндагони хонадони шоҳаншоҳи Марви Шоҳҷон — Мубад, Зард, Ромин ва хонадони Моҳобод — Шаҳрӯ, Қоран, Вис ва Виру мебошанд. Шоир зимни тасвири саҳнаҳои ишқӣ қабоҳати зиндагии аъёну ашрофи замони худро ба тариқи ҳаҷву мазҳака намоиш додааст. Достон бо ғалабаи адолат ба поён мерасад. «Вис ва Ромин»-и Гургонӣ дар асри 17 аз тарафи Саргис Тумогвелли ба гурҷӣ тарҷума шудааст, ки бо номи «Висрамиани» машҳур аст. Шоҳ Арчилл дар асрҳои 17-18 онро ба назм даровард. Соли 1914 О. Уордрон «Вис ва Ромин»-ро аз гурҷӣ ба англисӣ тарҷума кард. Ба забони русӣ достон соли 1938 тарҷумаву нашр шуд. Аз «Вис ва Ромин»-и Гургонӣ нусхаҳои дастнависи кам боқӣ мондааст. Матни асосии достонро аввалин бор шарқшинос Нассау-Лис (Калкатта, 1864-65) таҳияву тадвин намуда, чоп карда буд. Баъдтар матни интиқодии онро адабиётшиноси эронӣ Муҷтабо Минавӣ (Т., 1937) ба табъ расонд. Ниҳоят матни интиқодии нави «Вис ва Ромин»-и Гургониро адабиётшиносони гурҷӣ А. Гваҳария ва М. Тодуа таҳия карданд, ки бо ҳамкории ин-тҳои шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Гурҷистон ва Ҷумҳурии Тоҷикистон (бо пешгуфтори К. Айнӣ) ва Бунёди фарҳанги Эрон соли 1970 дар Теҳрон ба табъ расид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ
Гурӯҳ:Фарҳанги асотир
Вишну

**Ви́шну** (, ) — яке аз худоёни осмонии даврони ведоӣ дар Ҳинди Бостон; худои ёрирасон ба Индра дар мубориза ба муқобили қувваҳои бади аҳриманӣ. 

## Асотир
Парастиши он аз даврони Ригведа шурӯъ шудааст. Фаъолияти Вишну ба сохтори фазои кайҳонӣ ва ҳаракати Офтоб робитаи қавӣ дорад. Дар устурае омада, ки ӯ бо се қадами бузургаш миқёси ҷаҳонро андозагирӣ кардааст. Вишну дар маҷмӯаи эзадони осмонӣ мавқеи марказӣ дошта, тамоми хосияту сифатҳои онҳоро ба гунае дар худ нуҳуфтааст. Назди ҳиндувон Вишну дар асл худои кшатрияҳо (ҷанговарон) буд, дар сурате, ки Шива-Рудро худои аслии бараҳманҳо (коҳинон) маҳсуб мешуд. Дар даврони ҳамосаӣ (нимаи дуюми ҳазораи якуми то мелод) Вишну аҳаммияти бузург пайдо кард ва ба худои асосии ҳамосаҳои Маҳабҳарата ва Рамаяна табдил ёфт. Аз ду рӯйдоди бузурги ҳамосаӣ дар рӯзгори қадими Ҳинд яке лашкаркашии Рама ба Сейлон барои баргардондани ҳамсараш Сита ва дигаре достони рақобати ду гурӯҳ аз хонадони шоҳӣ – Пандвон ва Курвон барои ба даст овардани қудрат мебошад. Рама аватар (таҷассум)-и Вишну пиндошта мешавад. Мазмуни достони Маҳабҳарата аз он иборат аст, ки Вишну ҳамчун худои нигаҳбону нигаҳдори олам барои баргардондани завҷааш мехост Рована (аждаҳо)-и даҳсарро бикушад. Вақте худоён аз Браҳма (эзади офаридгор) маслиҳат пурсиданд, ӯ ба онҳо гуфт: Рованаи даҳсарро танҳо худое метавонад бикушад, ки дар симои (қолиби) инсон зоҳир шавад. Аз ин рӯ, Вишну уҳдадор шуд, ки ба сурати инсон таваллуд ёбад ва оламро аз шарри Рована раҳоӣ бахшад. Ӯ дар хонаводаи подшоҳ Дашаратҳа зода шуд ва номашро Рама гузоштанд. Вақте ки ба балоғат расид, бо Сита ном духтаре издивоҷ кард, вале гирифтори дасисаҳои дарборӣ шуда, 14 сол ба ҷангал бадарға гардид. Рама бо подшоҳи диёри завҷааш Нонуман паймон баста, аз асрори неруҳои Рована ба воситаи бародари ӯ огоҳӣ пайдо кард ва пас аз набарди зиёд оқибат онро мағлуб сохт. Аз ҳамаи таҷассумҳои Вишну ба сурати дигар худоён – Арҷуна, Нараяна, Васудева, Санкаршона таҷассуми ӯро дар қолаби Кришна писандидатар ва мақсади аслии онро куштани деве бо номи Капса (Капза) медонанд. Кришна, ки дар пайкари Вишну даромадааст, чунин мегӯяд: «Тарки олам ва пардохтан ба амал ҳар ду ба наҷоти ғоӣ боис мешавад, аммо пардохтан ба аъмоле, ки бар уҳдаи ҳар кас аст, аз ин ду писандидатар мебошад».

Вишну дар ибтидои ҳазораи якуми мелод дар шакли худои чаҳордаста ва дар дастонаш қурс (чакра), садаф, гурз ва нилуфар, дар гарданаш санги қиматбаҳо (каустубҳа), дар сари синааш гесӯ (шриватса) тасвир шудааст. Вишну мисли дигар худоён ҳайвони саворӣ дошт, ки он шоҳи парандагон Гаруда – уқоби афсонавии дорои нишонаҳои инсонӣ мебошад. Вишну номҳои гуногун дорад, аз ҷумла: Говинда, Гопала, Хари, Кешава, Васудева, Бҳагаван.

## Нигаред низ
* Вишнуия

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Рашшод Муҳаммад. Фалсафа аз оғози таърих. Ҷ.-ҳои 1–2. Д., 1990;
* Древнеиндийская философия. Начальный период. М., 1963;
* Васубандху. Абхидхармакоша. Раздел первый / Пер. с санскрита, введение, комментарий, историко-философское исследование В. И. Рудого. М., 1990;
* История Востока. Т. 1. М., 2006;
* قدیر س. ا. تفکر فلسفی در هند پیش از اسلام// محمد شریف. تاریخ فلسفه در اسلام. تهران، 1362 ش. 	

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Веданта
Гурӯҳ:Вишну
Гурӯҳ:Вайшнавизм
Од (қавм)

**Од** - аз фарзандони Сом ибни Нӯҳ буд ва қабилааш низ ба номи ӯ «Од» хонда шуд. Ин қавмро амире буд ба номи Шаддод ибни Од ки бинои Ирами зотулимодро ба ӯ нисбат додаанд. Од бо Самуд аммазодагон буданд ва дар Қуръон ҳам ағлаб қиссаи ин ду қабила бо ҳам меояд. Дар ҷаҳон аз эшон мардуме қавитар ва баландболотар набуд. Шунавоӣ ва биноии онон то ҳадди шигифтӣ буд ва чандон зӯр доштанд, ки агар пой ба замини хушк мезаданд, то зону ба замин фуру мерафтанд. Қуръон (Ҳоққа: 7) ононро ба хурмобуноне афканда ташбеҳ кардааст.
Қавми Од мардуме бутпараст ва ҷаббор буданд ва дар замини Яман ҷое ки Аҳқоф гӯянд байни Яман ва Уммон аз Баҳрайн то Хазрамавт сукунат доштанд ва аз он ҷо ба соири ҷоҳо пароканда шуданд. Худованд Ҳудро ба паёмбарӣ назди эшон фиристод, ки панҷоҳ сол ононро ба худованд мехонд, онҳо мегуфтанд: мо ба ту нахоҳем гаравид ва даст аз бутони хеш барнахоҳем дошт ва ӯро ба девонагӣ нисбат доданд ва Ҳуд эшонро аз азоби худой бим дод.
Вафди (расулон) Од: Ва чун ҷуз андаке ба ӯ нагаравиданд худованд бар онҳо қаҳт ва хушксолӣ фиристод. Бо худ гуфтанд расул ба Макка фиристем, то дуо кунанд ва борон хоҳанд. Се танро бо чорпоён бифиристонданд то дар Макка қурбонӣ кунанд. Эшон дар Макка хешоне доштанд ки онҳоро меҳмон карданд ва донистанд ки вафди Оданд ва ба борон хостан омадаанд. Набид ва канизакони муғанния оварданд ва ба хурдан машғул шуданд ва як моҳ бимонданд ва аз қавми хеш ёд наоварданд. Дар араб масале дар иртибот бо ин қазия падид омада, ки ҳар куҷо расуле фиристанд ва ӯ ба кори худ машғул шавад ӯро «вафди Од» хонанд. Пас боде андар омад ва онҳоро бар замин афканд то ҳафт шабу ҳашт рӯз (Ҳоққа:7). Танҳо ду тан аз онон ба номи «Луқмон» ва «Мурсад» монданд, ки пас аз нобудии қавми худ қурбониҳо карданд ва ин ду мусулмон буданд.
Муаррихони араб қавми Одро ҷузви араби боида (нобудшуда) мешуморанд ва ба қидмати он масал мезананд. Дар Қуръон (Фаҷр:7) Ирами зотулимод ба ба Од нисбат дода шуда, ҳамон ки бархе ҳам ба Шаддод мансуб доштаанд. Баъзе ховаршиносон Одро бо қавми «оводитс» ки ба қавли Батлимиюс дар Ҷазиратулараб мезистанд, яке донистаанд. Қавми Од ба унвони гурӯҳе ситамкор, ки мояи ибрати дигарон шуданд, Калимаи «Од» ва каламоти баъдии ин боб дар матни асл (форсӣ) бо ҳарфи ъайн( ع ) шурўъ мешаванд, вале ба хотири риояи имлои тоҷикӣ (зимни ҳазфи ҳарфи ъайн) ин боб ба садонокҳои гуногун дар шурўъи калимаҳо иборат шудааст. Қавми Од ба унвони гурӯҳе ситамкор, ки мояи ибрати дигарон шуданд, дар адаби форсӣ шинохтаанд.

 
## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ
Гурӯҳ:Фарҳанги асотир
Алозар

**Озар ё Алозар** (дар Инҷил: Илозар) бародари Марям буд, ки Исо бар сари гӯри ӯ рафт ва чаҳор рӯз пас аз маргаш вайро бо дами Масеҳоӣ зинда кард. Озар дар фарҳанги ғарбӣ ва ба вижа дар ҳавзаи забони англисӣ марде фақир ё гадо муаррифӣ шуда, ки бинобар ривоёт ҳар рӯз бар даргоҳи сарватмандон менишаст ва тамсил ба «бенавоии Озар» аз ин раҳгузар шуҳрат пайдо кардааст. 

 
## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Динҳои асотир‎
Гурӯҳ:Фарҳанги асотир