open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Заммӣ, Абуаҳмад Муътаз

**Заммӣ** (), **Абуаҳмад Муътаз ибни Аҳмад ибни Яҳё** — ровии ҳадис (асри 10).

Аз Аҳмад ибн ал-Ҳусайн ал-Фарёбӣ ҳадис шунидааст. Ҳофиз Абуабдуллоҳи Ҳоким (фавт 1014) ӯро дар «Таърихи Нишопур» ёд карда, мегӯяд, ки З. дар рӯзгори Ҳоким ба Нишопур омада будааст. Нисбаи ӯ аз номи деҳаи қадимаи Замм, воқеъ дар масофаи 2 фарсах аз Самарқанд, гирифта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Заммӣ, Абуюсуф Яҳё

**Заммӣ** (), **Абуюсуф Яҳё ибни Юсуф ибни Абикарим** (? — 841/43, Бағдод) — ровии ҳадис.

## Зиндагинома
Сокини Бағдод буда, аз Шарик ибни Убайдуллоҳ, Суфён ибни Уяйна ва дигарон ҳадис шунидааст ва Муҳаммад ибни Исҳоқ ас-Сағонӣ, Муҳаммад ибни Исмоили Бухорӣ, Абуҳотими Розӣ, Абубакр ибни Абиддунё ва дигарон аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Заминҳои фонди давлатӣ

**Заминҳои фонди давлатӣ** — ҳамаи заминҳое, ки дар дохили мамлакатанд.

Заминҳои фонди давлатӣ моликияти давлатӣ, яъне, молу мулки умумихалқӣ мебошанд. Заминҳои фонди давлатӣ мувофиқи мақсадҳои асосии таъйиноти замин ба гурӯҳҳои зер тақсим мешаванд: 1) заминҳои таъйиноти кишоварзӣ — ҳамаи заминҳое, ки барои эҳтиёҷоти кишоварзӣ истифода мешаванд; 2) заминҳои маҳалҳои аҳолинишин (шаҳрҳо, шаҳракҳо ва деҳаҳо); 3) заминҳои саноат, нақлиёт, осоишгоҳҳо, мамнуъгоҳҳо ва дигар заминҳое, ки дар кишоварзӣ истифода намешаванд. Ба ин заминҳо дохил мешаванд: заминҳои корхона ва муассисаҳои саноати истихроҷ ва коркарди маъдан, заминҳои нақлиёт (р. о., обҳои дохилӣ, баҳрӣ, ҳавоӣ ва ғ.), заминҳо барои эҳтиёҷи мудофиа, замини роҳҳои алоқа ва шабакаҳои барқии баландшиддат, заминҳои мамнуъгоҳҳо. 4) Заминҳои фонди давлатӣ-и беша. Ба ин заминҳои бешазор, инчунин заминҳои ғайрибешаие, ки барои эҳтиёҷи хоҷагии ҷангал таъйин шудаанд, дохил мешаванд; 5) Заминҳои фонди давлатӣ-и об — заминҳои зери обанборҳо (дарёҳо, кӯлҳо, каналҳо ва ғ.), пиряхҳо, иншооти ҳидротехникӣ, иншооти дигари хоҷагии об ва ғ.; 6) заминҳои захираи давлатӣ — ҳамаи заминҳое, ки барои истифодаи бемуҳлат ё дарозмуддат дода нашудаанд.
 
Ҳоло ҷамъи заминҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон 14137685 га-ро ташкил медиҳад, ки аз он 2692 га заминҳое, ки дар ҷараёни сохтмони мелиоративӣ қарор доранд; 210595 га заминҳои назди ҳавлӣ, 59732 га заминҳои хоҷагиҳои ёрирасони шахсӣ, 291200 га ҷангалу бешазорҳо, 274406 га буттазор, 4200 га ботлоқ, 263469 га заминҳои зери об, 58749 га роҳҳо ва роҳҳои чорвогузар, 83500 га заминҳои зери иморату иншоот ва 8204812 га заминҳои дигар мебошанд. Ин рақамҳо доимӣ набуда, вобаста ба тараққиёти ин ё он шакли хоҷагидорӣ қариб ҳар сол тағйир меёбанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Маълумот дар бораи заминҳо ва тақсимоти он ба намудҳо дар вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 2017.

Гурӯҳ:Заминдорӣ
Заммӣ, Аҳмад ибни Муҳаммад

**Заммӣ** (), **Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Сақар** — ровии ҳадис.

Аз Муҳаммад ибни Фазли Балхӣ ҳадис шунида, аз ӯ Муҳаммад ал-Маккии фақеҳ ҳадис ривоят кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Замон (нашрия)

«**Замон**» — нашрияи иҷтимоӣ-сиёсӣ ва адабию бадеӣ ба забони узбекӣ. Муассисаш ҶММ «Замондош».

## Таърихи таъсис
Соли 2005 таъсис ёфтааст. То соли 2014 «Замондош» ном дошт. Моҳе ду шумора дар ҳаҷми 48 саҳифа бо теъдоди 7 ҳазор нусха ба забонҳои узбекӣ, тоҷикӣ ва русӣ нашр мешавад. Дар «Замон» таҳти рубрикаҳои «Акси садо», «Дар мавзӯи муҳим», «Пурсед, посух медиҳем», «Табиат ва хонанда», «Сухан соҳибашро меёбад» ва ғайра хабару мақолаҳо, мусоҳибаҳо ва фикру мулоҳизаҳои ҷолиб, ҳамчунин шеъру ҳикояҳои адибони муосири тоҷику узбек ва навқаламон ба забони узбекӣ чоп мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Заминшиносии умумӣ

**Заминшиносии умумӣ** — як фасли ҷуғрофиёи физикӣ, ки табақа (қишр, парда)-и ҷуғрофиёӣ, хусусиятҳои умумии сохту таркиб, пайдоиш ва инкишофи заминро меомӯзад. Манбаъ (объект)-и ин таҳқиқ дарки сохторҳо, робитаҳои дутарафаи берунӣ ва дарунии он, равандҳо (ҳодисаҳо)-и дар дохилу рӯи Замин ҷараёнгиранда, динамика, таҳаввулоти ҷуғрофиёии тамоми қишр ва ё минтақаҳои калони ҷудогона мебошад.

Заминшиносии умумӣ бо маҷмӯи илмҳои соҳавии геодезия, геоморфология, иқлимшиносӣ, ҳидрология, яхшиносӣ, криолитология зич алоқаманд аст. Заминшиносии умумӣ ҳамчун соҳаи илми мустақил дар асри 17 (Б. Варениус) ба вуҷуд омад. Ба соҳаи илми заминшиносии физикӣ табиатшиноси олмонӣ А. Ҳумболт асос гузошт. Бори нахуст дар нимаи аввали асри 19 истилоҳи «заминшиносии умумӣ»-ро ҷуғрофиёдони олмонӣ К. Риттер истифода бурд. Дар илми заминшиносии умумӣ мушоҳидаи бевоситаи обу ҳаво аз ҷониби пойгоҳи обуҳавошиносӣ, ҳидрологӣ, уқёнусшиносӣ муҳим аст. Мушкилоти асосии заминшиносии умумӣ устувории қишри ҷуғрофиёии Замин ва дурнамои тағйироти он дар шароити афзоиши аҳолӣ, тағйироти ғайричашмдошти муҳити атроф вобаста ба рушди қувваҳои истеҳсолкунанда ва шумораи истеъмолгарон, ивазшавии иқлим ва буҳрони маҳаллии экологӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Заминшиносӣ
Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Дузабонгунагӣ

Дар ҷомеъашиносии забон, дузабонгунагӣ (ба инглисӣ: diglossia) вазъияти забоне аз як ҷомеа ҳаст ки дар он ду гунаи мутафовит аз як забон, бо коркардҳо ва корбурдҳои иҷтимоӣ комилан мутамойиз, ба кор меравад. 

Дузабонгунагӣ мавқеияти забонии нисбатан пойдорест,ки дар он илова бар гӯишҳои ошнои як забон (ки метавонад сӯрати меъёри забонро низ шомил шавад), ҳовии гунае комилан мутафовит бо кодҳои вижааст (ки маъмулан ҳовии қавоиди дастурии печидатаре ҳам ҳаст), ки маъмулан барои навиштору адабиёт ба кор меравад. Ин гӯна, ё суратии қадимитари забонаст; ё ба минтақаи забонии дигаре таъаллуқ дорад. Ин гуна дар омӯзиши расмӣ ба кор гирифта мешавад ва дар суханони расмӣ низ корбурд дорад, вале ба ҳангоми гуфтугӯҳои рӯзмарра ба кор намеравад. 

Авомиле монанди нақш, ташшахус, мероси адабӣ, фарогирӣ, истондордсозӣ, оморсозӣ (Staticness), дастури забон, вожагону вожашиносӣ аз ҷумла мавориде ҳастанд ки метавонанд ду Дузабонгунагиро тақвият кунанд ё онро ба мухотира биандозанд.

Нақш: тафовути нақшии гунаҳои забон дар Дузабонгунагӣ мафҳумест, ки дузбонгунагиро аз дузбонагӣ мутафовит мекунад. Дар Дузабонгӯнагӣ, сӯратҳои L ва H барои аҳдофи гуногуне ба кор мераванд; масалан суханрониҳои мазҳабиву донишгоҳӣ ё сармақолаҳои нашриёт маъмулан бо гунаи H ва гапзаданҳои дӯстона бо гунаи L анҷом мешавад.

Ташшахус: Сурати H маъмулан барои муқеъияти иҷтимои болотару гунаи L ба унвони гунаи камарзиш ва камаҳамият ба кор меравад. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Лаҳҷашиносӣ
Гурӯҳ:Забоншиносии ҷамъиятӣ
Шаман (боварӣ)

мини|Шаман дар Сибир . Расми Н. Витсен.
Тибқи эътиқодоти динӣ ва ирфонии шаманизм, **шаман** шахсест, ки дар муошират байни ҷаҳони моддӣ ва маънавӣ миёнгарост.

## Пайдоиши калима
Истилоҳи "шаман" дар бисёр забонҳои ҷаҳон вуҷуд дорад.

Мувофиқи як назарияие, ин калима аз шраман ( *shramaṇa* ) - зоҳиди саргардон, як зоҳиди рӯҳонӣ дар замони Ҳиндустони Қадим гирифта *шудааст* . Якҷоя бо буддоӣ, ин истилоҳ дар саросари Осиё паҳн шуд ва тавассути забони эвенкӣ ба забонҳои русӣ ва ғарбӣ ворид шудааст  . Мувофиқи версияи дигар, ин калима решаи аслии тунгуси-манҷурӣ буда, аз решаи *sa* ( *sa-mi/ha-mi/sha-mi)* "дониш" + *-man* ( пасванди исми феълӣ, пасванди майли шахс ба чизе), айнан гирифта шудааст: *saman* "дониш [он чизе ки ба дигарон дода нашуда]" мебошад    .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коҳинон
Гурӯҳ:Шаманизм
Бемориҳои равонтанӣ

Пизишкии равонтанӣ ё пизишкии психосоматикӣ (ба англисӣ: Psychosomatic medicine) як ҳавзаи пизишкии миёнриштае (ба англисӣ: interdisciplinary) аст ки ба баррасии равобити байни авомили иҷтимоӣ, равонӣ, рафторӣ бар фарояндҳои бадану кайфияти зиндагӣ дар инсон мепардозад. Ихтилолот дар ин ҳавза, ба сӯрати ихтилоли бадане ки таҳти таъсири зеҳн қарор дорад ё дар шадидтарин ҳолат, тавассути зеҳн эҷод мешавад, таъриф мешавад.  Ихтилолҳои равонтанӣ, шомили ихтилолҳое низ аст ки дар онҳо нишонаҳо, мустақӣман марбӯт ба осеби мағзӣ ё вуҷӯди як вазъи ғайриодӣ дар муҳӣти зисти шимиёии мағзаст; мумкинаст дар натиҷаи перӣ, бемориҳои табоҳкунандаи дастгоҳи асабӣ (мисли Сифилис), ё фурӯ бурдани маводи саммӣ (мисли масмӯмияти ношӣ аз сурб ё майборагӣ (алкоголизм)) эҷод шаванд.  

## Эзоҳ

## Сарчашмаҳо

* Ассотсиатсияи равоншиносони амрикоӣ, Дастури ташхисӣ ва омори ихтилоли равонӣ (DSM-IV-TR) (нашри 4-ум), Ассотсиатсияи равоншиносони амрикоӣ, Вашингтон, DC (2000).
* Шамлу, Саид; Солимии равонӣ, Теҳрон, Рошд, 1999, нашри 13, саҳ. 239.
* Розенхан, Дэвид ва Селигман, Мартин; Психопатология, тарҷумаи Баҳия Сайид Муҳаммадӣ, Теҳрон, Савалан, 1990, нашри аввал.
* Аткинсон, Рита ва дигарон; Заминаи равоншиносӣ, тарҷумаи Муҳаммад Нағи Бараҳонӣ ва дигарон, Теҳрон, Рошд, 1999, нашри 8-ум
Гурӯҳ:Тахассусҳои пизишкӣ
Шаҳбози Нозимзода

**Шаҳбози Нозимзода** (*Нозимзода Шаҳбози Сироҷиддин;* ) — гуштигири рус, барандаи Ҷоми Русия (2023), барандаи медали биринҷии Чемпионати Русия оид ба самбо (2022, 2025), Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ (2023). 

## Зиндагинома
Шаҳбози Нозимзода 8 марти соли 1999 дар деҳаи Кӯпрукбошӣ таваллуд шудааст. 

Коллеҷи захираҳои олимпии Новосибирскро хатм кардааст. Таҳсил дар Донишгоҳи давлатии геосистемаҳо ва технологияҳои Сибир дар Донишкадаи кадастр ва идоракунии табиат (IKiP). 

27 майи соли 2020 ба ӯ унвони устоди варзиши Русия оид ба самбо дода шуд. 

Соли 2023 Ҷоми Русия дар Кстово ва Ҷоми муассисони самбо оид ба самбои ҷангӣ дар Маскав ғолиб омад.

## Натиҷаҳои варзишиӣ
* Чемпионати Русия оид ба самбо 2022 — ;
* Ҷоми самбои Русия 2023 — ;
* Чемпионати Русия оид ба самбо 2025 — ;
* Чемпионати дастаҳои Русия оид ба самбо 2025 — ;

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Гӯштингирони Русия
Диловар Зуҳуриён

**Диловари Зуҳуриён** (*Зуҳуров Диловар Тағоймуродович*; 1 майи 1974, Пушинг, ноҳияи Данғара — 19 октябри 2020, Чиртак, ноҳияи Ваҳдат) — оҳангсоз, навозанда ва овозхони тоҷик.

## Зиндагинома
Диловари Зуҳуриён 1 майи соли 1974 дар деҳаи Пушинги ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Солҳои наврасии ҳунарманд дар деҳа сипарӣ шуда, соли 1994 барои таҳсил ба Донишкадаи ҳунарҳои зебо ба номи Мирзо Турсунзода дохил шудааст.

## Эҷод
Диловари Зуҳуриён муаллифи оҳангҳои маъруфи «Дили дардманд», «То ҳастаму ту ҳастӣ»-и Манижаи Давлат, таронаи «Модар» ва «Гӯшаи бом»-и Сироҷиддини Фозил аст.  Дар тули фаъолиятҳои эҷодиияш тақрибан 500 оҳанг барои эҷод кардааст.

## Даргузашт
Диловари Зуҳуриён шаби 19 октябри 2020 дар пайи як тасодуфи ҷордаӣ дар роҳи «Душанбе-Ваҳдат-Кулоб» дар деҳаи Чиртак даргузашт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон
Қарлуқҳои Тоҷикистон

**Қарлуқҳои Тоҷикистон** — яке аз қавмҳои туркӣ дар Тоҷикистон буда, асли худро ба қарлуқҳои бостонӣ мепайвандад. Шумораи онҳо тахминан 700 ҳазор нафар мебошад.

## Таърих
Қарлуқҳои Тоҷикистон аз авлоди бевоситаи қарлуқҳои қадим мебошанд. Аввалин қарлуқҳо дар сарзамини Тоҷикистони имрӯза (вилояти Суғд) дар охири асри 8 пайдо шуданд. Тақвияти хоқонҳои қарлуқ ва баъдтар Қарахониён ба зиёд шудани аҳолии туркию қарлуқ дар водии Фарғона ва дар ин ҷо паҳн шудани забони қарлуқӣ (ва баъдтар забони қарохонӣ, ки дар заминаи он ташаккул ёфт) мусоидат кард. Дар тӯли як ҳазорсола қарлуқҳо зери таъсири фарҳангӣ ва қисман ассимилятсияи аҳолии маҳаллии эронизабон ва қабилаҳои вориди туркию муғул қарор гирифтанд.

Ҳангоми барӯйхатгирии соли 1897, қарлуқҳо ба туркҳо дохил карда шуданд. Дар он давра ҳукуматдорон ҳангоми барўйхатгирии аҳолӣ гурӯҳҳои гуногуни хурди туркзабони Осиёи Миёнаро, ки мушаххасан муайян кардан мумкин нест, ба таркиби туркҳо дохил мекарданд.

Баъди дар солҳои 1924—1925 ҷудо кардани  туркҳо ба халқияту ҳудуд, аз ҷумла қарлуқҳо ба ҳайати халқи ӯзбек дохил карда шуданд.

### Пайдоиш
Қарлуқҳои Тоҷикистон аз авлоди қарлуқҳои Тахористон ва қарлуқҳои давраи Қарахониён ба шумор мераванд.

Мувофиқи маълумоти «Аҷдодони туркманҳо» қарлуқҳои  қадим ба ҳайати лашкари Оғузхон дохил мешуданд. Бо вуҷуди ин, онҳо дар зумраи илейҳо буданд, ки аз аҷдодаш наомадаанд. Дар «Ҷоми ат-тавориҳ» аз ҷумлаи қабилаҳое зикр шудаанд, ки туркманҳоро ташкил медиҳанд.

Л.Н.Гумилёв пайдоиши қарлуқҳоро бо туркутҳо вобаста кардааст. Ба ақидаи ӯ, қарлуқҳо авлоди шохаи туркут буданд. Худи туркутҳо, чунон ки Гумилёв бар ин бовар аст, дар натиҷаи ҳамроҳ шудани муғулзабонони нав бо аҳолии маҳаллии туркзабонони Олтой ба вучуд омадаанд. И.П.Магидович аз қабилаҳои омехтаи туркию муғулӣ қабилаҳоро зикр мекунад. Варианти пайдоиши муғул будани туркутҳо дар асарҳои онҳо аз ҷониби Н.Я. Бичурин ва А.С. Шабалов омадаст.

## Муҳоҷиркунонӣ
Қарлуқҳо дар ҷанубу ғарби Тоҷикистон, дар вилояти Хатлон ва дар шимоли кишвар - дар вилояти Суғд зиндагӣ мекунанд. Инчунин гурӯҳҳои алоҳидаи қарлуқҳоро метавон дар Афғонистон, Ӯзбекистон, Қазоқистон ва Қирғизистон вохӯрд. Дар Тоҷикистон қарлуқҳо ҳамчун тоҷик ва узбак сабти ном шудаанд. Дар Ӯзбекистон, Қазоқистон ва Қирғизистон ӯзбек ва турк сабт шудаанд. Бо вуҷуди ин, қарлуқҳо ҳувияти этникӣ ва хотираи таърихии ниёгони худро нигоҳ доштаанд.

## Забон
Дар замонҳои қадим ба забони қрлуқӣ сухан мегуфтанд. Имрӯзҳо аксарият ба забонҳои тоҷикӣ ва ӯзбекӣ ҳарф мезананд.

## Дин
Аз рӯи дин онҳо мусулмонони суннимазҳаби ҳанафӣмебошанд.

## Маданият
Маданияти ҳозираи қарлуқҳо дар зери таъсири халқҳои ҳамсоя ташаккул ёфтааст. Аммо қарлуқҳо ҳанӯз баъзе унсурҳои маданияти қадимаи худро (кулоҳи баланд барои мардон, нақшу нигори гилему курпа, фолклори шифоҳӣ ва ғайра) нигоҳ доштаанд.

## Ҳамчунин нигаред

* Қарлуқҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ақвоми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ақвоми турктабор
Гурӯҳ:Ақвом ва миллатҳо аз рӯи алифбо
Маориф (нашриёт)

«**Маориф**» (кӯчаи Айнӣ, 126) — нашриёти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Таърихи Таъсис
16 апрели 1958 бо номи «Нашриёти давлатии адабиёти таълимиву педагогӣ» («Нашрдавтаълпедтоҷик») таъсис ёфта, аз Нашриёти давлатии Тоҷикистон ҷудо шудааст. «Нашрдавтаълпедтоҷик» ба забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ барои мактабҳои таҳсилоти умумӣ, омӯзишгоҳҳо ва мактабҳои олӣ китобҳои дарсӣ ва адабиёти таълимӣ интишор мекард. Соли 1963 он дубора бо Нашриёти давлатии Тоҷикистон муттаҳид карда шуд. Соли 1967 аз нав ҷудо шуда, номи нашриёти «Маориф»-ро гирифтааст ва сентябри ҳамон сол боз ин ду нашриёт бо ҳам муттаҳид карда шудаанд. Соли 1975 «Маориф» аз нав таъсис ёфт. Дар баробари таъмини муассисаҳои таълимии кишвар вазифаи интишори китобҳои таълимӣ барои мактабҳои тоҷикии ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон низ ба зиммаи «Маориф» гузошта шуда буд.

«Маориф» соли 1984 барои мактабҳои таҳсилоти умумӣ 47 унвон (бо теъдоди 3180,7 ҳазор нусха) ва соли 1988 68 унвон (бо теъдоди 4014,3 ҳазор нусха) китобҳои дарсиро ба табъ расонидааст. Соли 1984 дар маҷмӯъ 96 унвон ва дар соли 1988-ум 148 китоби таълимиву педагогиро ба нашр расонида буд. Дар солҳои буҳрони сиёсӣ ва иқтисодии Тоҷикистон, аз ҷумла дар соли 1995 «Маориф» 47 китоби дарсиро бо теъдоди 1,5 млн нусха ба табъ расонидааст.

1 июни 2000 «Маориф» бо Матбааи аввалин муттаҳид карда шуда, номи ҶСШК «Матбуот»-ро гирифта буд. Соли 2003 боз аз ҶСШК «Матбуот» ҷудо карда шуда, Муассисаи нашриявии «Маориф ва фарҳанг» номгузорӣ гардид. Дар баробари интишори китобҳои дарсӣ ва дафтарҳои таълимӣ бо мақсади таъмини китобхонаҳои муассисаҳои таълимӣ бо адабиёти классикии форс-тоҷик чопи силсилаи китобҳоро таҳти унвони «Китобхонаи мактаб» ба роҳ монда, то соли 2011 аз ин силсила 27 унвонро бо теъдоди умумии 127 ҳазор нусха таъмин кардааст. Нашриёти мазкур аз соли 2008 ба нашри силсилаи китобҳо барои хурдсолон таҳти унвони «Атфол» ва аз соли 2009 ба нашри асарҳои мусиқӣ шурӯъ карда буд.

Соли 2012 «Маориф ва фарҳанг» бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ихтиёри Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тавозуни Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронида шуд ва баъд боз «Маориф» номгузорӣ гардид. Ҳоло ба таҳия ва тадвини китобҳои дарсӣ машғул аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Маориф // Донишномаи Душанбе. — : СИЭМТ, 2016. — С. 395—396. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Муассисаҳои Душанбе
Дин Ҳайсен

**Дин До́нни Ҳайсен** (; 14 апрели 2005, Амстердам, Нидерланд) — футболбози испониёӣ, муҳофизи марказии бошгоҳи «Реал Мадрид» ва тими миллии Испониё.

## Зиндагинома

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Зодагони 14 апрел
Гурӯҳ:Зодагони соли 2005
Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ювентус»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Рома»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Борнмут»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Замони геологӣ

**Замони геологӣ** — фосилаи вақте, ки марҳилаи инкишофи табиии Замин ва олами органикии онро дар бар мегирад. Замони геологӣ як қисми давраи геологӣ буда, ба асрҳои геологӣ тақсим мешавад. Ҷинсҳои кӯҳии дар ҳамин фосила бавуҷудомада қисми геологӣ номида мешаванд.

Давомнокии мутлақи замони геологӣ гуногун аст; чунончи дар аввали эраи палеозой тақрибан 30 млн, мезозой 10-20 млн ва дар давраҳои палеогену неоген тақрибан 10 млн сол.

## Нигаред низ
* Солшумории геологӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Заминшиносӣ
Замони нав

**Замони нав**, **Таърихи нав** — марҳалаи муайяни инкишофи таърихи инсоният, ки аз асрҳои миёна (охири асри 15) то ибтидои асри 20-ро дар бар мегирад.

Мафҳуми Замони навро донишмандони давраи Эҳё барои ифодаи падидаю ҳодиса ва равандҳои ҷамъиятии тамаддуни нави Ғарб пешниҳод карда буданд. Онҳо таърихи инсониятро ба се давра: бостон, миёна ва нав тақсим карда, меъёри муайянсозии Замони навро гулгулшукуфии илмҳои дунявӣ ва инкишофи фарҳанг донистаанд. Аммо ин даврон аз рӯи моҳияти худ бисёр пуртазод будааст: Эҳё, Реформатсия ва ҳуманизм ҳамроҳ бо тӯфони оммавии ирратсионалӣ (ғайриақлонӣ) ва «шикори ҷодугарзанҳо» амал мекарданд. Аз ибтидои Замони нав арзишҳо, меъёрҳои муносибат ва усулҳое ба миён омаданд, ки ба инкишофи тамоми раванду ҳодисаҳои ҷомеаи инсонӣ такони пурзӯр бахшида, ҳастии онҳоро дар доираи тафаккури сифатан нав маънидод карданд. Сатҳи тозаи тафаккури таҷридӣ ва ҷаҳонбинии махсус ташаккул ёфт, ки аз ҳамтоҳои пешинаи худ куллан фарқ мекард. Назари дигар ба рушди ҷомеаи инсонӣ, муносибати инсон ба табиат, муносибатҳои мутақобилаи ҷомеа ва табиат пайдо шуд. Мафҳуми Замони навро дар ибтидо таърихнигорон қабул карданд ва он минбаъд дар илми муосир роиҷ гардид.
 
Нахустин нишонаи таназзули асрҳои миёна ва оғози Замони нав идораи марказонидаи давлат дар Аврупо ҳисобида мешавад, ки ба ҷангҳои байнифеодалӣ хотима бахшид ва дар ҳаёти ҷамъиятӣ дигаргуниҳои куллӣ ба амал омаданд. Раванди рушди босуръати иқтисод, савдо, молия ва бонкдорӣ, бунёд ва инкишофи истеҳсолоти мануфактура ва саноат бо пояҳои иқтисоди анъанавӣ дар тазод буданд. Сохтори иҷтимоии ҷомеа дигаргун шуд, буржуазия дар ҳаёти сиёсии давлатҳои Аврупо нақши муассир касб кард. Дар соҳаҳои маънавӣ тағйироти инқилобӣ рух дода, ҷараёни нави фалсафӣ — ҳуманизм инсонро ҳамчун шахсияти озод тавсиф кард. Дигар нишонаҳои Замони нав: сохтани киштиҳои бузурги уқёнусгард, ихтирои компас ва кашфиёти бузурги ҷуғрофиёӣ (кушоиши роҳҳои баҳрӣ ба сӯи Африқо, Ҳинд, Амрико), коҳиш ёфтани эътибори калисо (инквизитсия) ва ғалабаи илм бар таассубу хурофот, ихтирои дастгоҳҳои чопи китоб, нашри бешумору бесобиқаи китобҳои илмӣ ва дастрасии шумори зиёди одамон ба онҳо, нашри китоби Коперник «Дар бораи даврзании ҷирмҳои осмонӣ» (1543), ки бо биниши нави гелиосентрӣ ба таълимоти геосентрии Батламиюс хотима бахшид, бунёди мануфактураҳои хурду бузург ва ба корхонаҳои азими истеҳсолӣ табдил ёфтани онҳо, рушду равнақи металлургия ва кашфи конҳо, сохтмони киштиҳои буғӣ, ихтирои борут ва аввалин аслиҳаи оташфишон, гузариш аз истеҳсолоти аграрӣ ба саноатӣ, бунёд ва инкишофи низоми сармоядорӣ, инқилобҳои илмӣ-техникӣ, Инқилоби бузурги Фаронса, Инқилоби буржуазии Англия, ташаккули муносибатҳои буржуазӣ, ихтирои қатора ва сохтмони р. о., ихтирои телеграф, телефон ва ғ.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таърихи навин
Замони содир кардани ҷиноят

**Замони содир кардани ҷиноят** — дар ҳуқуқи ҷиноятӣ вақте, ки дар тӯли он ҷинояткор ба воситаи ҳаракат ё беҳаракатӣ ягон амали сазовори ҷазо содир кардааст.

Байни ҷинояти содиршуда ва оқибати он мумкин аст фосила бошад, аммо замони содир кардани ҷиноят вақти содир шудани кирдори барои ҷамъият хавфнок, сарфи назар аз вақти фаро расидани оқибатҳои он, эътироф карда мешавад (КҶ Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 12). Ҳолатҳое мешаванд, ки дар замони содир кардани ҷиноят қонуни дигар ва дар вақти пайдо шудани оқибат қонуни нав амал мекунад.

Дар чунин ҳолатҳо бояд: 1) қонуне татбиқ шавад, ки дар замони содир кардани ҷиноятамал мекард, на дар вақти пайдо шудани оқибат (ба истиснои ҳолатҳое, ки ба қонун қувваи бозгашт дода мешавад). Мас., агар шахс дар синни 13-солагиву 11-моҳагиву 26-рӯзагиаш ба касе захми вазнин расонад ва ҷабрдида баъди 6 рӯз вафот кунад, он гоҳ чунин шахсро барои одамкушӣ ба ҷавобгарӣ кашидан мумкин нест, чунки кирдори ба ҷамъият хавфнок замоне содир шудааст, ки ӯ субъекти ҷиноят эътироф намешуд, ҳол он ки оқибати вазнин дар вақти ба синни 14-солагӣ расидани шахс ба вуқӯъ омадааст; 2) ҷараёни муҳлати ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашидан аз вақти содир кардани кирдор оғоз шавад (КҶ Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 75).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи ҷиноятӣ
Султон Замонов

**Султон Замонов** () — собиқадори сохтмони колхозӣ дар ҶШС Тоҷикистон, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948).

## Зиндагинома
Солҳои 1925-27 котиби Шӯрои қишлоқи Регар, 1927-32 ҷонишини раиси Шӯрои қишлоқи Шаҳринав, 1932-42 раиси Шӯрои қишлоқи Шаҳринав, 1942-44 мудири шуъбаи хоҷагии қишлоқи Ҳизби коммунистии н. Кӯктош (ҳоло Рӯдакӣ), 1944-50 раиси Комиҷроияи Шӯрои вакилони меҳнаткашони н. Сталинобод, 1950-54 раиси Шӯрои вакилони меҳнаткашони вил. Ғарм, 1955-59 раиси к-зи ба номи И. В. Сталини н. Сталинобод, 1959-72 раиси Шӯрои қишлоқи Чортеппаи н. Ленин (ҳоло Рӯдакӣ) буд. Чор бор депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон интихоб шудааст.

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии РСС Тоҷ. сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фурудгоҳи байниқитъавии Ҷорҷ Буш

**Фурудгоҳи байниқитъавии Ҷорҷ Буши Хюстун** (),  — фурудгоҳи байналмиллалӣ дар шаҳри Ҳюстун (Техас), Иёлоти Муттаҳида ва як қисми минтақаи Ҳюстуни Бузург аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо
Ферентс Пушкаш

**Фе́рентс Пу́шкаш** (, ҳангоми таваллуд **Фе́рентс Пу́рселд Би́ро** (); 1 апрели 1927, Будапешт, Шоҳигарии Маҷористон – 17 ноябри 2006, Будапешт, Маҷористон) — футболбози маҷорӣ-испонӣ.

## Зиндагинома
 

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
 

__FORCETOC__ 

Гурӯҳ:Зодагони соли 1927
Гурӯҳ:Зодагони 1 апрел
Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Маҷористон
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Маҷористон
Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Гонвед»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Замоншоҳи Дурронӣ

**Замоншоҳи Дурронӣ** (; ) — шоҳи Афғонистон (1793—1801) — писари панҷуми Темуршоҳи Дурронӣ (ҳукмронӣ 1772—1793), набераи Аҳмадшоҳи Дурронӣ (ҳукмронӣ 1747—1772).

## Зиндагинома
Замоншоҳи Дурронӣ дар аҳди падараш ҳокими Кобул буд. Баъди фавти Темуршоҳ дар байни писаронаш (8 нафар) барои тоҷу тахт мубориза оғоз шуда, Замоншоҳи Дурронӣ бо пуштибонии пешвои қабилаи баракзайҳо — Сарфарозхон шоҳ эълон гардид. Замоншоҳи Дурронӣ баъзе шоҳзодагонро зиндонӣ кард ва бародарони дигараш Ҳумоюн (волии Қандаҳор) ва Маҳмуд (волии Ҳирот) ҳукумати ӯро қабул намуданд. Дар давраи муборизаҳои дохилии шоҳзодагони дурронӣ амири Бухоро Шоҳмурод (1785—1800) барои ишғоли минтақаҳои ҷанубии рӯди Ому муддати се-чор моҳ Балхро муҳосира ва пас аз бастани созишнома бо Замоншоҳи Дурронӣ ақибнишинӣ кард. Таваҷҷуҳи асосии Замоншоҳи Дурронӣ барои ишғол кардани мулкҳои аздастрафтаи Дуррониён дар Ҳинд нигаронида шуда, то соли 1795 Синд, Мултон, Кашмир ва Панҷобро тобеъ кард. Соли 1795 Замоншоҳи Дурронӣ барои саркӯб кардани шӯриши сикҳҳо ба Панҷоб лашкар кашида, бо шунидани хабари ишғол шудани ш. Машҳад аз ҷониби Муҳаммадхони Қоҷор ба Кобул баргашт. Замоншоҳи Дурронӣ баъди созиш бо Муҳаммадхони Қоҷор Лоҳурро ишғол кард ва қисми зиёди заминдорони сикҳ ба хидмати Дуррониён ҷалб гардиданд. Муваффақияти Дуррониён дар Панҷоб ва дархости Шоҳолами II (ҳукмронӣ 1759—1806) аз Замоншоҳи Дурронӣ барои озод карданаш аз асорати маратҳҳо боиси нигаронии англисҳо шуд. Доираҳои ҳукмрони ширкати Ост-Индия дар ҳамкорӣ бо қоҷорҳо кӯшиш карданд, ки бо барангехтани шӯришҳо дар Хуросону Панҷоб Замоншоҳи Дуррониро аз лашкаркашӣ ба Ҳиндустон боздоранд. Сентябри 1797 Замоншоҳи Дурронӣ бо мақсади пахш кардани шӯриши шоҳзода Маҳмуд аз юриши Деҳлӣ даст кашида, ба Ҳирот омад. Шоҳзода Маҳмуд баъди нокомиаш дар Ҳирот ба Эрон фирор карда, дар замони севвумин юриши Замоншоҳи Дурронӣ ба Панҷоб ҳамроҳи Фатҳалишоҳи Қоҷор ба Хуросон лашкар кашиданд. Пас аз бозгашти Замоншоҳи Дурронӣ аз Лоҳур ба Пешовар (30 январи 1798) Фатҳалишоҳ Хуросонро тарк кард. Маҳмуд соли 1799 дар Ҳирот аз ҷониби сипоҳиёни Замоншоҳи Дурронӣ шикаст хӯрда, ба Бухоро паноҳ овард. Замоншоҳи Дурронӣ аз амир Шоҳмурод дархост кард, ки бародарашро ба ӯ таслим намояд. Амир Шоҳмурод бо мақсади наранҷондани Замоншоҳи Дурронӣ ва хиёнат накардан ба меҳмон шоҳзодаро тариқи Хоразм ба Эрон фирор дод. Куштори заминдорони калон дар Қандаҳор, аз ҷумла сардор Сарфарозхон боиси норозигии доираҳои ҳукмрони Дуррониён гардида, аксарияти онҳо ҳангоми лашкаркашии навбатии Фатҳалишоҳ ба Хуросон (1800) худро ба сипоҳи Маҳмуд пайвастанд. Сипоҳиёни Маҳмуд бо роҳбарии писари Сарфарозхон — Фатҳхон соли 1801 Қандаҳорро забт карда, ба сӯи Ғазнӣ ҳаракат намуданд. Дар ин лаҳза аксарияти сарбозони Замоншоҳи Дурронӣ бо сарварии Аҳмадхон ба тарафи Маҳмуд гузаштанд. Замоншоҳи Дурронӣ дар минтақаи Шинвор дастгир шуда, баъди мил кашидан ба чашмонаш то охири умр дар қалъаи Болоҳисори Кобул зиндонӣ буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Эндрик Фелипе

**Э́ндрик Фели́пе Море́йра де Со́уза** (; 21 июли 2006, Бразилиа, Брозил) — футболбози брозилӣ, ҳуҷумкунандаи тими миллии Брозил ва бошгоҳи «Реал Мадрид», ки тариқи кироя дар бошгоҳи «Олимпик Лион» бозӣ мекунад.

## Зиндагинома

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

__FORCETOC__

Гурӯҳ:Зодагони 21 июл
Гурӯҳ:Зодагони соли 2006
Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Бразилия
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Палмейрас»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Олимпик Лион»
Франко Мастантуоно

**Франко Мартин Мастантуоно** (; 14 августи 2007, Асул, Аргентина) — футболбози аргентинӣ, миёнмайдони ҳуҷумкори бошгоҳи «Реал Мадрид» ва тими миллии Аргентина. Ӯ яке аз умедбахштарин истеъдодҳои ҷавон дар футболи муосири Аргентина ба ҳисоб меравад.

## Зиндагинома

Франко Мастантуоно 14 августи соли 2007 дар шаҳри Асул, музофоти Буэнос-Айреси Аргентина таваллуд шудааст. Ӯ аз хурдсолӣ бо варзиш машғул буд ва аввалин бор дар синни 3-солагӣ дар дастаи маҳаллии «Ривер де Асул» машқ карданро оғоз намуд. То синни 10-солагӣ ҳам дар футбол ва ҳам дар теннис муваффақият нишон дод, аммо баъдан футболро ба таври ҷиддӣ интихоб кард.

Пас аз як давраи кӯтоҳ дар «Сименто», соли 2019 ба академияи «Ривер Плейт» пайваст ва зуд яке аз беҳтарин бозигарони наврасони даста гардид.

## Маснади бошгоҳӣ

### «Ривер Плейт»
Мастантуоно соли 2023 бо бошгоҳи «Ривер Плейт» шартномаи касбӣ имзо кард. Дар моҳи январи 2024 дар ҳайати асосии даста дебют кард ва ба дуввумин бозикуни ҷавонтарин дар таърихи даста табдил ёфт. Ӯ аввалин голи худро дар бозии Ҷоми Аргентина ба нишон расонд ва ба ҷавонтарин голзан дар таърихи бошгоҳ табдил ёфт, ки аз зарбаи ҷаримавӣ гол задааст.

### «Реал Мадрид»
Моҳи июни соли 2025 эълон шуд, ки Франко пас аз расидан ба синни 18-солагӣ ба бошгоҳи «Реал Мадрид» мегузарад. Қимати интиқолаш 45 миллион евро ва шартнома то соли 2031 имзо мешавад.

## Мунтахаби миллӣ

Франко дар ҳайати дастаҳои U17 ва U20-и Аргентина бозӣ кардааст. Ӯ 5 июни соли 2025 нахустин бозии худро барои дастаи миллии калонсолон анҷом дод ва дар синни 17-солагӣ ҷавонтарин бозигари Аргентина гардид, ки дар ҳайати асосӣ дебют кардааст.

## Эзоҳ
 

## Пайвандҳо
* Transfermarkt — Franco Mastantuono
* Soccerway — Mastantuono profile
* Саҳифаи расмӣ дар Real Madrid

__FORCETOC__ 

Гурӯҳ:Зодагони 14 август
Гурӯҳ:Зодагони соли 2007
Гурӯҳ:Нимҳимоятгарони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Аргентина
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Аргентина
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ривер Плейт»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Қизилсу (шохоби Вахш)

**Қизилсу** (дар Қирғизистон — **Қизил-Суу** ; дар Тоҷикистон - **Сурхоб**; аз қирғизӣ *«оби сурх»*) — дарёи кӯҳӣ дар Қирғизистон ва Тоҷикистон аст. Дарозӣ: 235 км, майдони ҳавзаи заҳкаш: 8380 км² . Маҷрои миёнаи об дар масофаи 86 км аз оғозаш 40,6 м³/с аст .

Сарчашма ин дарё дар нишебиҳои қаторкӯҳи Каюмарс (Заолой) ҷойгир аст . Дарё аз водии Олой мегузарад, пеш аз он ки дарёи Айлама ба он мерезад, номи Қарасуро дорад. Бо дарёи Муғоб (Муқсу) омехта шуда, дарёи Сурхобро ташкил медихад. Баландии оғозаш аз сатҳи баҳр 1834 м аст.

Дар соҳили Қизилсу аз сарчашма то даҳонааш як қатор деҳот ҷойгиранд: Сари-Тош, Сари-Муғул, Қизил-Дон, Қаро-Сув, Дороут-Қӯрғон, Ҷар-бошӣ , Себистон, Тоҷварон, Сафеддара, Сарипул, Хингсой, Думбрасозон.

## Эзоҳ
Алваро Родригес

**А́лваро Даниэ́л Родри́гес Му́нёс** (; 14 июли 2004, Паламос, Испониё) — футболбози уругвайӣ. Ҳамлагари бошгоҳи «Реал Мадрид», ки тариқи кироя дар бошгоҳи «Хетафе» бозӣ мекунад.

## Зиндагинома
 

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
 

__FORCETOC__ 

Гурӯҳ:Зодагони 14 июл
Гурӯҳ:Зодагони соли 2004
Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Уругвай
Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Уругвай
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид Кастиля»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Хетафе»
Амалиёти «Бархостани шер»

**Амалиёти «Бархостани шер»** () — як ҳамлаи мушакии тамомъиёр, ки тавассути Исроил дар 13 июни 2025 бар зидди барномаи ҳастаӣ ва зерсохтҳои мушаки боллистики Эрон анҷом шуд. Ин ҳамла бо амалиёти «**[[Ваъдаи содиқ 3]]**»-и Эрон посух дода шуд.

## Эзоҳ
Ривер Плейт (бошгоҳи футбол)

**«Ривер Плейт»** () — яке аз маъруфтарин бошгоҳҳои футболи Аргентина мебошад, ки дар Буэнос-Айрес ҷойгир аст. Ин бошгоҳ дар Чемпионати футболи Аргентина (Primera División) баромад мекунад ва яке аз бузургтарин ва бомуваффақияттарин бошгоҳҳои Амрикои Ҷанубӣ маҳсуб меёбад.

## Таърих
Бошгоҳ 25 майи соли 1901 дар маҳаллаи Ла Бока таъсис ёфта, баъдтар ба Нуне́с кӯчид. Номи «Ривер Плейт» тарҷумаи инглисии «Рио де ла Плата» мебошад. Дар солҳои 1930-ум бошгоҳ бо харидани бозикунони гаронбаҳо маъруф шуда, лақаби «Миллионерҳо»-ро гирифт.

## Дастовардҳо

### Миллӣ
* **Қаҳрамони Аргентина:** 38 маротиба (рекорд)
* **Ҷоми Аргентина:** 3 бор — 2016, 2017, 2019
* **Суперҷоми Аргентина:** 3 бор — 2017, 2019, 2023

### Байналмилалӣ
* **Ҷоми Либертадорес:** 4 маротиба — 1986, 1996, 2015, 2018
* **Суперҷоми Либертадорес:** 1 маротиба — 1997
* **Ҷоми Амрикои Ҷанубӣ:** 1 маротиба — 2014
* **Рекопаи Амрикои Ҷанубӣ:** 3 маротиба — 2015, 2016, 2019

## Варзишгоҳ
Варзишгоҳи бошгоҳ — «Мас Монументал» (номи расмӣ: Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti) — бузургтарин дар Аргентина буда, 85 000 ҷой дорад. Дар ин варзишгоҳ финали Ҷоми ҷаҳонии соли 1978 низ баргузор шудааст.

## Рақобат
«Ривер Плейт» рақиби анъанавии «Бока Хуниорс» мебошад. Ин рақобат, ки бо номи «Суперкласико» маъруф аст, яке аз бонуфузтарин ва пуршиддаттарин дербиҳои футболи ҷаҳон ба ҳисоб меравад.

## Академияи ҷавонон
«Ривер Плейт» бо парвариши бозикунони наврас ва истеъдодҳои баланд маъруф аст. Аз ҷумла, чунин бозигарони маъруф аз инҷо баромадаанд:
* Алфредо Ди Стефано
* Энсо Франческоли
* Пабло Аймар
* Хулиан Алварес
* Франко Мастантуоно

## Ҳайати ҳозира

## Гузаришҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии бошгоҳ
* Саҳифа дар Transfermarkt
* River Plate — Саҳифа дар FIFA

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Аргентина
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболии Буэнос-Айрес
Гурӯҳ:Ривер Плейт
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои таъсисёфта соли 1901
Гурӯҳ:Ғолибони Ҷоми Либертадорес
Замша

320x240px|thumb|Замшаи табиъӣ
**Замша** (олмонӣ — sӓmisch Leder), **ҷир** — чарми нарм (табиӣ, сунъӣ) ё матоъи атласбоф, ки сатҳи рӯяш бахмалӣ аст.

Паташ пасту зич ва хеле нарм буда, онро бо рангҳои гуногун ранг кардан мумкин аст. Замшаи табииро аз чарми бо равған ё алдегиду равғанҳо даббоғишудаи пӯсти оҳу, гавазн, говмеш, гӯсфанд ва ғ. тайёр мекунанд. Барои ҳосил кардани замша қабати тунуки рӯи пӯстро мегиранд ва то ҳосил шудани қабати патдор суфта мекунанд. Чунин замша бадошттар ва масомадор мешавад (ба туфайли ин хосиятҳо замша ҳаворо хуб мегузаронад); бо мурури дар об тар кардан замша обногузар мешавад. Сифати замша ҳатто баъди шустан дар оби собундор паст намешавад. Ҳангоми истеҳсоли замша ашёи омодагардидаро дар баъзе равғанҳои «фаъол», ки ҳиссаи бузурги кислотаҳои равғании носер доранд — равғани моҳӣ (асосан равғанмоҳӣ) ё баъзе ширхӯрҳои баҳрӣ (тюлен, наҳанг), инчунин равғани устухон, зағир ва дигар равғанҳои ҳайвонот ё рустанӣ тар мекунанд. Дар дохили чарм равған оксид шуда, бо нахҳои пӯст алоқаи коллагенӣ ба вуҷуд меорад. Азбаски тайёр кардани замша дар ҳарорати муайян ва ҳаво анҷом дода мешавад, мавҷуд будан ва мақоми бузург доштани микроорганзмҳо дар ин раванд аз эҳтимол дур нест. Даббоғии замширо дар раванди коркарди мӯина низ истифода мекунанд.

замшаи сунъӣ зоҳиран ба замшаи табиӣ шабоҳат дошта, онро ба ин тарз тайёр мекунанд: матоъро бо полимери масомадор (мас., полиуретан) рӯпӯш карда, сатҳи онро суфта мекунанд ё бо усули электростатикӣ пати нахи кимиёиро, ки ба омехтаи ширешӣ (дар асоси поливинилхлорид, полиизобутилен ва ғ.) тар карда шудааст, мечаспонанд. Замшаи матоиро аз нахҳои пахтагӣ, синтетикӣ ва абрешим тайёр мекунанд (рӯяи матоъ пати зич дорад). Замша барои тайёр кардани либос, пойафзор, дастпӯшак, молҳои ороишӣ истифода мешавад. Замша бинобар хосияти нарм доштан, ба таъсири обу ишқор устувор будан ва сифати зидди аллергия доштан дар ортопедия бештар истифода мешавад. Замшаро барои сайқал додани линзаҳо, тоза кардани қурсҳои компютер, асбобҳои электронӣ, ба сифати поло (филтр) низ истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Чарм
Бока Хуниорс (бошгоҳи футбол)

**«Бока Хуниорс»** () — бошгоҳи маъруфи футболи Аргентина буда, дар шаҳри Буэнос-Айрес ҷойгир аст. Ин бошгоҳ яке аз муваффақтарин бошгоҳҳои Амрикои Ҷанубӣ ба ҳисоб меравад ва дар Чемпионати футболи Аргентина иштирок мекунад.

## Таърих
«Бока Хуниорс» рӯзи 3 апрели соли 1905 аз ҷониби панҷ муҳоҷири ҷавони итолиёвӣ дар маҳаллаи Ла Бока таъсис ёфтааст. Дар соли 1907, президенти бошгоҳ Хуан Рафаэл Брикетто рангҳои кабуду зардро ҳамчун рангҳои рамзӣ интихоб кард. Тибқи достони дигаре, соли 1907 бунёдгузорони бошгоҳи «Бока Хуниорс» тасмим гирифтанд, ки барои даста рангҳои анъанавӣ интихоб намоянд. Онҳо қарор карданд, ки ранги парчами аввалин киштиеро, ки ба бандари «Ла Бока» ворид мешавад, ҳамчун ранги рамзӣ қабул кунанд. Тибқи ин ривоят, нахустин киштии ба бандар расида, киштии боркаши «Дроттнинг София» буд, ки болояш парчами Суэд ҷилва медод. Аз ҳамин сабаб, эҳтимолан рангҳои кабуду зард, ба монанди парчами Суэд, ҳамчун ранги рамзии бошгоҳ интихоб шудаанд.
Бошгоҳ аз ибтидо бо мухлисони пурғайрат ва рақобати шадид бо «Ривер Плейт» маъруф аст. Рақобати байни онҳо бо номи Суперкласико машҳур буда, яке аз муҳимтарин шаҳровардҳои ҷаҳон ба шумор меравад. 

## Варзишгоҳ
Бошгоҳ дар варзишгоҳи «Ла Бомбонера» бозиҳои хонагии худро мегузаронад. Ин майдон дорои ғунҷоиши 54 000 нафар буда, бо фазои гарми мухлисонаш маъруф аст. 

## Дастовардҳо

### Дастовардҳои миллӣ
* **Қаҳрамони Аргентина:** 35 маротиба
* **Ҷоми Аргентина:** 4 бор
* **Суперҷоми Аргентина:** 2 маротиба 

### Дастовардҳои байналмилалӣ
* **Ҷоми Либертадорес:** 6 бор — 1977, 1978, 2000, 2001, 2003, 2007
* **Ҷоми байниқитъавӣ:** 3 бор
* **Рекопаи Амрикои Ҷанубӣ:** 4 бор
* **Ҷоми Амрикои Ҷанубӣ:** 1 бор 

## Рақобат
«Бока Хуниорс» ва «Ривер Плейт» рақибони қадимӣ мебошанд. Бозии байни онҳо — Суперкласико — на танҳо дар Аргентина, балки дар тамоми ҷаҳон шӯҳрат дорад. 

## Академияи ҷавонон
Бошгоҳ бо тарбияи футболбозони бузурге шӯҳрат ёфтааст, аз ҷумла:
* Хуан Роман Рикелме
* Карлос Тевес
* Фернандо Гаго 

## Ҳайати ҳозира
 

## Гузаришҳо
 

## Эзоҳ
 

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии бошгоҳ
* Саҳифа дар Transfermarkt 

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Аргентина
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Буэнос-Айрес
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои таъсисёфта соли 1905
Гурӯҳ:Ғолибони Ҷоми Либертадорес
Гурӯҳ:Бока Хуниорс
Занаб

**Занаб** ( — дум, α — Даҷоҷа, α — Cyg/ α — Cygni, ) — дурахшонтарин ситораи бурҷи Даҷоҷа, бистумин (аз рӯи дурахшандагӣ) ситораи дурахшони шабҳангом.

Ба гурӯҳи нодири ситораҳои фавқулазим (A2Iaе С) дохил аст. Дар масофаи якчанд ҳазор с. р. дар фазои атрофи Офтоб дурахшонтарин ситора ба шумор меравад. Қадри ситоравиаш ба 1,25 баробар буда, дар масофаи 1412 с. р. аз Офтоб дур аст. Равшаноияш нисбат ба равшаноии Офтоб 196000 баробар, массааш аз массаи Офтоб 19-20 баробар ва нимқутр (радиус)-аш 200 баробар бузургтар аст. Ҳарорати сатҳи Занаб 8500 К ва умраш ба 6-10 млн сол баробар мебошад. 

Занаб дар асари шоирону адибони классики форс-тоҷик бисёр вомехӯрад:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ситорагон
Занаби Асад

**Занаби Асад**, **Занабу-л-асад** ( — думи шер), β-Leo; β-Асад) — севвумин ситораи дурахшони бурҷи Асад.

Занаби Асад ситораи каратии чоргона ва қадри ситоравиаш 2,14m буда, нисбат ба Офтоб 12 баробар дурахшонтар ва дар масофаи 36 с. р. аз Замин дур воқеъ аст. Барои мунаҷҷимони Чини Қадим яке аз ситораҳои панҷгона Тахти 12 Император буд, ки дар нуҷум нишони бадбахтӣ ва шармандагӣ маҳсуб мешуд. Ситораи нисбатан ҷавон (400 млн сол), ҳарорати сатҳаш 8500 К, радиусаш 1,73, массааш 1,75 баробар аз массаи Офтоб бузургтар аст. Ҳаракати босуръати Занаби Асад аз он далолат мекунад, ки он ҷузви ассотсиатсияи ситоравии фавқуттарокуми IC 2391 аст. Ҳаракати ситораҳои ассотсиатсия ба ҳам шабеҳ буда, ба ҳамдигар бо қувваҳои ҷозибавӣ вобастагӣ надоранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ситорагон
Занаби Ҷадй

**Занаби Ҷадй** ( — думи буз; Deneb Algiedi, δ Сар) — ҷуфтситора, тобонтарин ситораи бурҷи Ҷадй, ки дар масофаи 39 с. р. аз Замин дур воқеъ аст.

Занаби Ҷадй ситораи тағйирёбандаи гирифткунанда буда, шабеҳи ситораи Алғул аст. Даври тағйирёбии тобишаш 1,023 шаборӯз ва қадри ситоравиаш дар ҳолати ҷилои баланд ба 2,81m ва қадри мутлақи ситоравиаш ба 2,0m баробар мебошад. Ҷузви асосии ин силсилаи ситоравӣ абарситораи сафеди гурӯҳи тайфии А7m III буда, масса ва қутри он нисбат ба масса ва қутри Офтоб тақр. 2 баробар бузургтар ва ҳарорати сатҳаш ба 7300 К баробар аст. Ҷузви дуввуми Занаби Ҷадй аз Офтоб хурд буда, ба гурӯҳи тайфии G мансуб аст. Ситора дар атрофи доиратулбуруҷ (эклиптика) воқеъ буда, боиси гирифти он аз тарафи Моҳ ва баъзан сайёраҳо мегардад. Занаби Ҷадй дар думи бурҷи Ҷадӣ ҷойгир аст ва номи он низ аз ҳамин ҷост.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ситорагон
Занбақ

**Занбақ**, **занба**, **гули занбақ**, **ли́лия** () — ҷинси рустаниҳои бисёрсолаи пиёзакбех. Беш аз 100 гуна дорад, ки дар кишварҳои Осиё ва Аврупо мерӯянд. Пиёзакаш сафолмонанд (қутраш 20 см), бисёрсола, баъзан баъди гулшукуфт мехушкад.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш рост (то 2 м қад мекашад), баргаш борик ё нештаршакл, бедумча, баъзан думчадор. Гулаш (қутраш 2,5-30 см) сафед, сафеди сабз ё бунафштоб, сурхгунаи холдор, зард; шаклу рангҳои гуногун дошта, хеле хушбӯй аст. Дар заминҳои кушод зиёда аз 3,5 ҳазор навъи дурагаи занбақро мепарваранд. Мувофиқи таснифи байналмилалӣ онҳо аз рӯи пайдоиш ва хусусиятҳои биологӣ ба 9 гурӯҳ (осиёӣ, амрикоӣ, шарқӣ ва ғ.) тақсим карда мешаванд. Гули занбақ низ шаклҳои гуногун дорад, мас., косашакл, табақчашакл, салламонанд, зангӯлашакл, найчашакл ва ғ. Вобаста ба давраи гулшукуфт занбақро ба барвақтӣ (дурагаҳои намудҳои осиёӣ), миёна (занбақи шоҳӣ — L. regale) ва дершукуфт (занбақи бабрӣ — L. tigrinum) ҷудо мекунанд. Занбақ дар гилхок, заминҳои серпоруи ҳосилхезу регдор хуб месабзад. Онро барои сабзкорӣ ва ҳамчун гули хонагӣ (асосан дурагаҳои навъи осиёӣ ва шарқӣ) низ мепарваранд. Аз тухм ва бо роҳи дурагакунӣ афзоиш меёбад. Дар Тоҷикистон занбақи худрӯй нест, аммо ду намуди он (L. regale ва L. candidum) ба шароити маҳал мутобиқ карда шуда, дар гулпарварӣ маъмул аст. Онҳоро аз пиёзак ва тухм зиёд мекунанд. Пиёзакро баъди 1-1,5 моҳи аз гул фуромадани рустанӣ мешинонанд, тухмро тирамоҳ ё аввали зимистон мекоранд, ки баъди З-4 сол гул мекунад. Баъзе намудҳои занбақ дар давоҳо (L. gaganteum, L. tigrinum, L. candidum) ва чун рустании ғизоӣ (L. autarum, L. brownii, L. concolor, L. cordatum) истифода бурда мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Атлетико Мадрид

**«Атле́тико Мадри́д»** (номи пурра — **Бошгоҳи футболи «Атле́тико Мадри́д»**, ; ) — бошгоҳи футболи испониёӣ, ки дар шаҳри Мадрид қарор дорад.

## Таърих
[thumb|left|<center>Ҳайати асосии тими «Атлетик Мадрид» бо пироҳанҳои сурх-сафед ([соли 1910)]]

## Варзишгоҳ

## Дастовардҳо

## Ҳайати ҳозира

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Атлетико Мадрид»
* БФ «Атлетико Мадрид» дар Ла Лига
* БФ «Атлетико Мадрид» дар УЕФА

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Испониё
Меккенҳайм (Райнланд)

**Меккенҳайм** (; ); — шаҳр дар музофоти Райн-Вестфалени шимолии кишвари Олмон. Он ба ноҳияи Райн-Зиг (Rhein-Sieg-Kreis) шомил буда, дар наздикии шаҳри Бонн воқеъ аст.

## Ҷуғрофиё
### Мавқеи ҷуғрофӣ
Меккенҳайм дар канори ҳамвориҳои сабзи водии Райн, дар назди доманаи кӯҳҳои Айфел ҷойгир мебошад. Шаҳр аз қисматҳои Алтендорф, Лӯфтелберг, Мерл ва Эрсдорф иборат аст.

### Ҳамсояшаҳрҳо
Бо шаҳрҳои Бонн, Райнбах ва ҷамоатҳои Алфтер, Вахтберг, Графшафт ҳаммарз мебошад.

## Таърих
Меккенҳайм таърихи қадима дошта, сарчашмаҳои аввалини он ба асрҳои миёна бармегарданд. Номи шаҳр бори аввал дар соли 853 зикр шудааст. Дар давоми таърих, шаҳр зери таъсири манотиқи рӯҳонӣ ва шоҳона қарор дошт ва қисми муҳими минтақаи католикнишини Кёлн ба ҳисоб мерафт.

## Иқтисод
Шаҳр бо боғдорӣ ва кишоварзӣ, махсусан парвариши меваҷот (аз ҷумла себ, нок ва гелос) шуҳрат дорад. Меккенҳайм ҳамчунин маркази истеҳсоли ниҳолҳои боғӣ ба ҳисоб меравад. Дар баробари он, дар шаҳр ширкатҳои саноати сабук ва тиҷорати миёна фаъолият мекунанд.

## Аҳолӣ
Тибқи оморҳои расмӣ, то соли 2024 дар шаҳри Меккенҳайм тақрибан 27 000 нафар сокин зиндагӣ мекунад. Шумораи аҳолӣ дар даҳсолаҳои охир тадриҷан афзоиш ёфтааст, ки сабаби он рушди манзилсозӣ ва ҷалби аҳолии ҷавонтар аз шаҳрҳои наздик мебошад.

Меккенҳайм муҳити орому амн барои зиндагии оилавӣ пешниҳод мекунад, ки он сабаби интихоби шаҳр ҳамчун макони зист аз ҷониби оилаҳои ҷавон ва нафақахӯрон гаштааст. Дар баробари он, қисми аҳолии шаҳр аз муҳоҷирон ва коргарони хориҷие, ки дар минтақаҳои атрофӣ фаъолият доранд, иборат аст.

Шаҳр дорои миқдори зиёди муассисаҳои иҷтимоӣ, кӯдакистонҳо, мактабҳо ва марказҳои хизматрасонӣ мебошад, ки барои аҳолӣ шароити мусоиди зист фароҳам меорад. Сатҳи зиндагӣ ва сифати хидматрасониҳои тиббӣ ва иҷтимоӣ дар шаҳр дар сатҳи хеле хуб қарор доранд.

## Фарҳанг ва маориф

Дар шаҳр мактабҳои давлатӣ, литсейҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ, аз ҷумла китобхона ва бошгоҳи варзишӣ фаъолият доранд. Меккенҳайм ҷашнҳои анъанавии худро, аз ҷумла фестивали гелос (Kirschblütenfest) баргузор мекунад, ки сайёҳон ва меҳмононро ҷалб менамояд.

## Бародаршаҳрҳо
Меккенҳайм бо ду шаҳр бародаршаҳр мебошад:
*  Ле Меи лаби Сена, Фаронса (1988)
*  Бернау наздики Берлин, Олмон (1990)

## Нақлиёт

Меккенҳайм тавассути роҳи оҳан ва шоҳроҳҳо бо шаҳрҳои Бонн, Кёлн ва дигар марказҳои муҳими минтақа хуб пайваст аст. Истгоҳи роҳи оҳани шаҳр дар хати Bonn–Euskirchen ҷойгир аст. Шаҳр ҳамчунин шабакаи хуби роҳҳои дучархаронӣ ва нақлиёти ҷамъиятӣ дорад.

thumb|left|260px|<center>Истгоҳи роҳи оҳани Меккенҳайм</center>

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Саҳифаи расмӣ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Олмон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Райн-Вестфалени Шимолӣ
Рамон Калдерон

**Рамо́н Калдеро́н Ра́мос** (; 26 майи 1951, Паленсия, Испониё – вакили испониёӣ. Собиқ президенти бошгоҳи «Реал Мадрид» (2 июли 2006 – 16 январи 2009).

## Зиндагинома

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Лоренсо Санс

**Лоре́нсо Санс Мансе́бо** (; 9 августи 1943, Мадрид – 21 марти 2020, Мадрид, Испониё) – корофарини испониёӣ. Собиқ президенти бошгоҳи «Реал Мадрид» дар солҳои 1995–2000-ум.

## Зиндагинома

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Занбӯруғкабоб

**Занбӯруғкабоб** — навъи таоми маъмул.

Барои пухтани занбӯруғкабоб тамоми анвои занбӯруғҳои хӯрданиро истифода бурдан мумкин аст, вале аксаран занбӯруғҳои сафедро интихоб менамоянд. Ҳар навъи занбӯруғе, ки бошад, аввалан поячаашро пок карда (албатта аз хок), пӯсташро тунук мегиранд ва кулоҳакашро аз поя ҷудо мекунанд. Баъдан тоза шуста, каме дар оби ҷӯшон нигоҳ медоранд. Дар дег ё тобаи умқӣ бехпиёзи резакардаро андаке таф дода, занбӯруғҳои аз оби ҷӯшон гирифтаро майдатар реза карда, каме намак пошида, ҳар вақт тагурӯ карда бирён мекунанд. Дар интиҳои зирбондан боз равған илова мекунанд. Занбӯруғкабобро баъзе таббохон ҳамроҳи гӯшт низ бирён мекунанд, ки боз ҳам лазизтар, хушбӯтар ва серғизотару иштиҳоангезтар мешавад. Барои омода кардани ин навъи занбӯруғкабоб нахуст гӯшти беустухони гӯсфанд ё говро 20-25-граммӣ реза карда, бо бехпиёзи ҳалқа-ҳалқа буридашуда ба дег ё тобаи равғани доғдошта меандозанд ва то сурх шудани гӯшту пиёз бирён мекунанд. Сипас занбӯруғҳои аз оби ҷӯшон гирифташударо низ илова карда, то 20 дақ. таф медиҳанд. Намаку мурч ва дигар адвиётро мувофиқи табъ меандозанд. Пас аз гӯшту занбӯруғро ба табақҳо гирифтан, ба рӯяш кабудии майда резакардаро мепошанд. Барои 5-6 хӯрд занбӯруғкабоб 1,5 кг гӯшти беустухони гов ё гӯсфанд (беҳтараш гӯшти гӯсфандро истифода кард, зеро таом лазизтар хоҳад шуд), 1,5 кг занбӯруғ, 400 г бехпиёз, 400 г равғани рустанӣ, 60 г. кабудӣ ва мувофиқи табъ намаку адвиёт заруранд. Б. Раҳматов.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таомҳо аз рӯи алифбо
Занбӯруғпалов

**Занбӯруғпалов** — навъи палове, ки дар аввали фасли баҳор ҳангоми рустани нахустин навъи занбӯруғ — бурмазанбӯруғ (сморчок) пухта мешавад

Бурмазанбӯруғ охири моҳи апрел ё аввали май аз зери хок сар мекашад. Рангаш бӯртоб, пояаш каме дарозтар аст. Ин навъи занбӯруғ хушмаза аст, вале дар таркибаш кислотаи заҳрноки гилвеллӣ (бо вуҷуди заҳрнок буданаш ба осонӣ дар об ҳал мешавад) дорад. Барои пухтани занбӯруғпаловбурмазанбӯруғро пок карда (барои рафъи заҳраш бунашро аз хок тоза карда, пӯсти поячаашро тунук мегиранд), шуста дар зарфҳои обдошта ба ҷӯш меоранд. Баъдан обро партофта, занбӯруғҳоро аз нав дар оби гарми тоза мешӯянд, то ки комилан безарар шаванд. Сипас сабзии наргисӣ ва пиёзро гирд реза ва сирпиёзро пок мекунанд (решаи сирпиёзро тавре мебуранд, ки дандонаҳои ғуҷумаш аз ҳам нарезанд). Биринҷро тоза ва дар оби гарм тар мекунанд. Ба дег равғани рустанӣ андохта, дар оташи баланд гарм мекунанд ва баъдтар равғани зард илова намуда, боз каме метафсонанд. Сипас ба равғани доғ пиёзи резаро андохта, то сурхча шуданаш зирбонда, баъдан занбӯруғҳои омодакардашударо илова карда, то як маротиба ҳаҷми худро кам кардани занбӯруғҳо бирён мекунанд. Сипас ба дег сабзӣ ва адвиёт андохта, то сурхча шудани сабзӣ зирбониданро идома медиҳанд. Баъд ба дег оби хунук ва сирпиёз андохта меҷӯшонанд. Оташи зери дегро паст карда, зирбакро 10-15 дақ. дам медиҳанд. Сипас биринҷро шуста ба дег меандозанд (агар зарур бошад боз каме об илова мекунанд) ва оташро баланд мекунанд, то ки об тезтар бухор шавад (биринҷ бояд 90 % пухта бошад). Баъдан чанд ҷои биринҷро сӯрох карда, ба сӯрохи мобайнӣ каме об мерезанд ва даҳони дегро маҳкам пӯшида, дар оташи паст 20-25 дақ. дам медиҳанд. Занбӯруғпалов, маъмулан, таоми гӯштпарҳезгорон ва рӯзадорон аст. Барои 5-6 хӯрд занбӯруғпалов 500 г занбӯруғҳои ба андозаи чормағз буридашуда, 500 г сабзӣ, 200 г бехпиёз, 500 г биринҷ, 100 г равғани зард, 200 г равғани рустанӣ, 1-2 дона пиёз, 5 г зира, зардчӯба, мувофиқи табъ намак лозим аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Книга о вкусной и здоровой пище. М., 1980;
* Энциклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон. Ҷ. 1. Д., 1989;
* Лифляндский В. Г., Закревский занбӯруғпаловВ., Андронова М. Н. Лечебные свойства пищевых продуктов. СПб., 1997;
* Гилспи Г. 1001 рецепт из четырёх ингредиентов. М., 2009;
* Ганиев Х. Восточный пир. М., 2013. .
Занбақиҳо

**Занбақиҳо** () — оилаи рустаниҳои якпаллагӣ.

Гиёҳи бисёрсолаи пиёзакбех. Пиёзакашон серпулакча. Баргашон яклухти ғафс, бедумча. Гулашон дуҷинса ё якҷинса, актиноморфӣ; косагулашон ҷорӯбакшакл (аз 6 баргча иборат буда, дар ду доира ҷой гирифтааст); гардбаргаашон 6 адад; гинетсей аз 3 мевабаргаи часпида ташаккул ёфтааст. Занбақиҳо ғӯзамева доранд. Дар дунё 9 ҷинс ва 530 намуди занбақиҳо мерӯянд. Онҳо бештар дар Авруосиё, Амрикои Шимолӣ, ҷанубу шарқи Осиё паҳн гардидаанд. Дар Тоҷикистон се намуди занбақиҳо — лола, сич, гули ғоз месабзанд. Баъзе занбақиҳо рустаниҳои ороишӣ (занбақ, лолаи кӯҳӣ, ҳолмон, сунбул) ва доруӣ (савринҷон ва ғ.) мебошанд. Гули занбақиҳо сершаҳд аст. Аз юкка ва зағире, ки дар Зеландияи Нав мерӯяд, нах мегиранд, сарсабил ва сичро дар ғизо истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*