open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shaman

**Шаман** (  (номи аслӣ **Ярослав Юрьевич Дронов**; таваллуд 22 ноябри соли 1991, Новомосковск, вилояти Тула, РСФСР, ИҶШС   ) овозхон, оҳангсоз ва таронасарои рус мебошад. Ҳунарманди шоистаи Федератсияи Русия (2024). Намояндаи расмии Русия дар озмуни сурудҳои Интервидение дар соли 2025 .

Дар соли 2013, Дронов дар барномаи " Фактор А " ва дар соли 2014 дар версияи русии " Голос " ҳунарнамоӣ кард. Дар соли 2020, ӯ тахаллуси саҳнавии Шаманро қабул кард. Ӯ соли 2022 дар пасманзари ҳамлаи Русия ба Укроин бо иҷрои сурудҳои " Встанем ", «Я русский» ва дигар сурудҳои ватандӯстона маъруфият пайдо кард.

Дискографияи ӯ зиёда аз 50 сурудро дар бар мегирад, ки маъмултаринашон «Встанем» ва «Я русский» мебошанд.

Барои пуштибонӣ аз таҷовузи Русия ба хоки Укроин, ӯ таҳти таҳримҳои 27 кишвари ИА, Украина ва Канада қарор дорад.

## Зиндагинома
Дар синни 4-солагӣ, волидони Дронов ӯро ба гурӯҳи вокалӣ ва эстрадии кӯдаконаи маҳаллӣ "Ассорти" ворид карданд  . Ӯ мактаби мусиқиро бо ихтисоси "Сурудҳои халқӣ" ва сипас аз Коллеҷи мусиқии Новомосковск (бо ихтисоси "Роҳбари хори халқӣ") хатм кард   . Дар синни 15-солагӣ ӯ дар як тарабхонаи маҳаллӣ ба ҳунарнамоӣ оғоз кард  .

## Ҳаёти шахсӣ
Аз соли 2012 то 2016, Дронов бо муаллимаи суруд Марина Рошупкина (таваллуд 1985) издивоҷ карда буд, ки бо ӯ дар зодгоҳаш Новомосковск шинос шуда буданд. Онҳо духтаре доранд, ки Варвара ном дорад, ки соли 2014 таваллуд шудааст ва бо модараш зиндагӣ мекунад  .

Аз соли 2017, ӯ бо Елена Мартинова издивоҷ кардааст. Аз соли 2012, Мартинова дар шӯъбаи PR-и USM Holdings -и Алишер Усмонов кор мекунад ва аз соли 2018 инҷониб дар вазифаи муовини директори генералӣ оид ба иртибототи стратегӣ ва таблиғи бренд дар Мегафон кор мекунад  . Чанде пеш аз тӯяш бо Дронов, Елена аз шавҳари аввалаш Александр Тсипкин ҷудо шуд ва нақша дошт, ки ба Лос-Анҷелес кӯчад, аммо пеш аз рафтан, ӯ "бо ишқи худ вохӯрд"  . Мартинова масъули имиҷи саҳнавии сароянда буд ва инчунин ӯро дар вохӯриҳои корӣ дар холдингҳои медиа ва радио ҳамроҳӣ мекард  . Елена аз шавҳараш 14 сол калонтар аст   . 26 сентябри соли 2024, ҳунарманд аз талоқаш бо Елена хабар дод  .

9 марти соли 2025, зимни як баромадаш, ӯ эълон кард, ки бо роҳбари Лигаи Интернети Бехатар, Екатерина Мизулина (таваллуд 1984), дар иртибот аст  . 5 ноябри ҳамон сол Дронов ва Мизулина издивоҷ карданд; маросими арӯсияшон дар Донетск баргузор шуд  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XXI
Гурӯҳ:Оҳангсозони Русия
Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI
Гурӯҳ:Овозхонҳои Русия
Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1991
Гурӯҳ:Зодагони 22 ноябр
Манаслу

**Манаслу** ( неп. मनास्लु, инчунин бо номи Кутанг маълум аст) — қуллае дар Непал, ҳаштумин қуллаи баландтарин дар ҷаҳон. Он дар қаторкӯҳҳои Мансири Ҳимолӣ дар Ҳимолой, дар шарқи Аннапурна ҷойгир аст. Қуллаи кӯҳ аз атрофи он ба таври назаррас баландтар аст ва аз дур ба таври равшан намоён аст.
## Маълумоти умумӣ
Номи қулла аз калимаи Манаса гирифта шудааст, ки дар санскрит маънои "кӯҳи арвоҳ"-ро дорад.

Аввалин баромади муваффақона ба Манаслу аз ҷониби Тошио Иманиши ва шерп Гялзен Норбуи ҷопонӣ 9 майи соли 1956 анҷом дода шуд. 10 апрели соли 1972 дар баландии 6950 метр тарма фаромад. Урдугоҳи экспедитсияи кореягиеро, ки мехост қулларо фатҳ кунад, фаро гирифт. Ҳамаи 15 узви экспедитсия фавтиданд.

Астероиди 6918 Манаслу аз номи ин қулла гирифта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Непал
Гурӯҳ:Қуллаҳҳои ҳаштҳазорметрӣ
Гурӯҳ:Қуллаҳои баландтарини кишварҳои ҷаҳон
Аннапурна I

**Аннапурна I** ( Неп. ,  )&nbsp;— кӯҳе дар Осиё, ки баландии он ... — 8091 метр, дар қаторкӯҳҳои Аннапурна дар Ҳимолой дар минтақаи Гандакии Непал .

## Ҷуғрофия
Қулла дар қисми шимолу ғарбии қаторкӯҳҳои Аннапурна, дар минтақаи шимолу ғарбии Гандакӣ, дар минтақаи шимолу ғарбии Непал, дар баландии 52 км (31 мил) аз сатҳи баҳр ҷойгир аст.&nbsp;км ҷанубу ғарби марз бо Чин, 312&nbsp;км ғарб&nbsp;— шимолу ғарби кӯҳи Эверест (8848 м) ва 177&nbsp;км дар шимолу ғарби пойтахти Непал&nbsp;— Катманду . Қулла як кӯҳи азим ( массив ) бо се қуллаи беш аз 8 ҳазор метр буда, аз ҷанубу ғарб ба шимолу шарқ тӯл мекашанд: Аннапурна I Асосӣ (8091 м, дар ҷанубу ғарб), Аннапурна I Марказӣ (8051 м, дар марказ), Аннапурна I Шарқӣ (8026 м, дар шимолу шарқ).

Баландии мутлақи қулла 8091 метр аз сатҳи баҳр аст. Мувофиқи ин нишондиҳанда, он яке аз 14 қуллаи ҳаштҳазорнафараи сайёра буда, дар ҷаҳон дар ҷои 10-ум қарор дорад. Баландии нисбӣ — 2984&nbsp;м ( ҷои 94-ум дар ҷаҳон ). Ҷудошавии топографии қулла нисбат ба кӯҳи баландтари наздиктарин Дхаулагири (8167)&nbsp;м)&nbsp;— 33,74 км аст.

## Фатҳ
3 июни соли 1950, аъзоёни экспедитсияи фаронсавӣ таҳти роҳбарии кӯҳнавардон Морис Херзог ва Луис Лашенал аввалин баромади Аннапурна I-ро тавассути қисмати шимолӣ анҷом доданд. Ҳадафи аслии онҳо баромадан ба Дхаулагири буд, аммо аз сабаби дастрасии беҳтари кӯҳ, фаронсавиҳо тасмим гирифтанд, ки ба Аннапурна I баромаданд. Ин аввалин баромади муваффақонаи қуллаи ҳаштҳазорметра дар таърихи кӯҳнавардӣ буд. Ин баромад бо он фарқ мекард, ки иктишоф, кашфиёт ва худи баромадан ҳама дар як мавсим анҷом дода шуданд. Илова бар ин, баромадан бе истифодаи оксигени иловагӣ анҷом дода шуд.

Ин кӯҳ хатари хеле баланди тармафароӣ дорад. Ин яке аз хатарноктарин қуллаҳо дар ҷаҳон барои баромадан аст. То моҳи марти соли 2012, аз 191 баромади муваффақ 61 нафар ё 31,9% фавтидаанд (камтар аз се баромади муваффақ боиси марги як нафар мегардад).   Аз ҷумлаи кӯҳнавардони машҳуре, ки дар қулла фавтидаанд, инҳоянд: Ян Клаф († майи 1970), Пьер Бегин († 11 октябри 1992), Анатолий Букреев († 25 декабри 1997), Кристиан Кунтнер († 18 майи 2005) ва Инка Очоа де Олза († 23 майи 2008).

## Акс

## Инчунин нигаред

* Феҳристи қуллаҳои баландтарин дар ҷаҳон
* Аннапурна
* Рӯйхати одамоне, ки ҳангоми баромадан дар кӯҳи Аннапурна фавтиданд

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Рейнҳолд Месснер : // *Аннапурна.* *50 соли экспедитсияҳо ба минтақаи марг.* BLV, Мюнхен 2000,  ISBN 3-405-15769-2 .

## Пайвандҳо

* Аннапурна I. Таърихи решаҳо  
* Аннапурна. Роҳҳои баромадан дар самти ҷануб 
* 

Гурӯҳ:Қуллаҳо
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Непал
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Қуллаҳҳои ҳаштҳазорметрӣ
Гурӯҳ:Қуллаҳои баландтарини кишварҳои ҷаҳон
Нанга Парбат

**Нанга Парбат**, Нангапарбат (санск. кӯҳи урён), инчунин Диамир (санск. подшоҳи кӯҳҳо) — кӯҳе дар Ҳимолойи ғарбӣ дар Кашмири таҳти назорати Покистон, нуҳумин қуллаи баландтарин дар ҷаҳон.

## Тавсифи умумӣ

Ноҳияи Нанга Парбат — канори шимолу ғарбии Ҳимолойи Ғарбӣ буда, дар байни дарёҳои Ҳинд ва Астор ҷойгир аст. Дар қаторкӯҳи воқеии массив қуллаҳо ҷойгиранд: қуллаи Рупал (7000 м), Нанга Парбат (8126 м), қуллаи Ракиот (7062 м) ва қуллаи Чонгра (6820 м). Дар шимолу ғарб аз қаторкӯҳҳо пиряхҳо ҷорӣ мешаванд: Диамир, Ракиот, Булдар; дар шарқ ва ҷанубу шарқ — Хонгра, Таршинг, Рупал, Рама.

Пойгоҳи кӯҳ қаторкӯҳи дарозест, ки аз ҷанубу ғарб ба самти шимолу шарқ тӯл мекашад. Он се нишебӣ дорад: Рупал (ҷануб, ҷанубу шарқӣ), Раҳиот (шимол) ва Диамир (ғарб). Девори Рупал баландтарин девор дар ҷаҳон аст (баландии он 4,5 км аст).

Нишебиҳои барфии силсилакӯҳ ва яхбандии пуриқтидор шохобҳои дарёи Ҳиндро ғизо медиҳанд. — Астор, Булдар, Ракиот, Патро, Диамир, Рупал ва гайра.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қуллаҳо
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Покистон
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Қуллаҳои ҳаштҳазорметрӣ
Гурӯҳ:Қуллаҳои баландтарини кишварҳои ҷаҳон
Гурӯҳ:Қуллаҳо аз рӯи алифбо
Шермамад Ҷонмамадов

**Шермамад Ҷонмамадов** — олим, иқтисодчӣ, доктори илмҳои иқтисод, профессор.
## Зиндагинома
Шермамад Бекмамадович Ҷонмамадов  19 октябри соли 1957 дар ноҳияи Шуғнон ба дунё омадааст. Соли 1979 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм кардааст.
## Фаъолияти меҳнатӣ
* Солҳои 1979-1981 — Ассистенти кафедраи назарияи иқтисодии факултаи иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон.
* Солҳои 1981-1984 — Аспиранти кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи молиявӣ- иктисодии ба н. Вознесенский Н.А.
* Соли 1985-1991 — Асисстент, муаллими калон, дотсенти кафедраи назарияи иқтисодии факултаи иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон.
* Солҳои 1991-1992 — Сармутахассиси Шӯрои Вазирони Ҷумхурии Тоҷикистон.
* Солҳои 1993-1995 — Ҷонишини аввали раиси Комитети Иҷроияи Шӯрои депутатхои халкии ВМКБ.
* Солҳои 1995-2002 — Мудири кафедраи иқтисод, декани фак-и иқтисодии Донишгоҳи давлатии ш. Хоруғи ба н. М.Назаршоев.
* Солҳои 2002-2011 — Ноиби ректори Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон. 
* Солҳои 2011-2014 — Муовини ректори Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат оид ба корҳои таълимӣ.
* Декабри 2014 -2020 — Ректори Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаршоев.
* 2019 то ҳол — Ходими пешбари шуъбаи иқтисодиёти Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандаров.
## Мукофот ва ҷоизаҳо
* Медали Хидмати шоиста; 
* Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Мурунтов

**Мурунтов** () — яке аз бузургтарин конҳои тилло дар ҷаҳон аст. Он дар кӯҳҳои Мурунтов дар ҷанубу ғарби биёбони Қизилқум, дар ноҳияи Тамдии вилояти Навоии Ӯзбекистон ҷойгир аст.

## Таърих
Ин кон соли 1958 кашф карда шуд ва истихроҷи саноатии металл 21 июли соли 1969 оғоз ёфт.

## Тавсиф
Ин кони пешбари *комплекси истихроҷи тиллои Зарафшон* аст, ки аз рӯи ҳаҷми истеҳсоли тилло дар ҷои дуюм қарор дорад (пас аз корхонаи Грасберг дар Индонезия). Барои коркарди ин кон бузургтарин кони кушодаи истихроҷи тилло дар сайёра (дарозӣ — 3,5 км, паҳноӣ — 2,7 км, умқ — 600 м) таъсис дода шудааст.

Дар соли 2001, ҳаҷми истеҳсолот 53 тонна дар як сол  ва дар соли 2014 61 тоннаро ташкил дод. То соли 2007, захираҳои боқимондаи тилло 1750 тонна арзёбӣ шуда буданд.

## Маҳаллаи шаҳрӣ
Дар наздикии кон як маҳаллаи шаҳрӣ бо ҳамин ном пайдо шуд.

## Нигористон
Аксҳои кон ва маъдан:
Акс:Zaravshan-1988.jpg|пайванд=Файл:Zaravshan-1988.jpg|алт=Аэрофотосъёмка, 1988 год.| Аксбардории ҳавоӣ, соли 1988.
Акс:Gold-containing_rock_from_Muruntau.JPG|пайванд=Файл:Gold-containing_rock_from_Muruntau.JPG|алт=Золотосодержащий кварцевый метасоматит с сульфидами, Геологический музей Узбекистана.| Метасоматити кварси тиллодор бо сулфидҳо, Осорхонаи геологии Ӯзбекистон.
Акс:Stamps_of_Uzbekistan,_2003-41.jpg|пайванд=Файл:Stamps_of_Uzbekistan,_2003-41.jpg|алт=Почтовая марка Узбекистана 2003.|Маркаи почтаи Ӯзбекистон, соли 2003.


## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Аспҳои Олтин Мурунтов* - - Тошканд, 2000-2005.

## Пайвандҳо
* Истихроҷи тилло дар mineweb.com.

Гурӯҳ:Маъданҳои тиллои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Вилояти Навоӣ
Мурунтов (шаҳрак)

**Мурунтов** () — маҳаллаи шаҳрӣ (шаҳрак) дар вилояти Навоии Ӯзбекистон. Аз ҷиҳати маъмурӣ тобеи шаҳри Зарафшон аст. Аҳолӣ: 4320 нафар (2002).

## Ҷойгиршавӣ
Мурунтов дар кӯҳҳои Мурунтов (қаторкӯҳе дар қаторкӯҳҳои Тамдитов) дар ҷанубу ғарби биёбони Қизилқум ҷойгир аст. Баландии миёнаи маҳаллаи аҳолинишин аз сатҳи баҳр 610 Деҳа истгоҳи роҳи оҳани ҳамном дорад (дар хатти истгоҳи Қизилқудуқ). Масофа то маркази вилояти Навоӣ 200 км аст. Наздиктарин истгоҳи роҳи оҳани мусофирбар Янги-Зарафшон аст. Он бо шаҳри Зарафшон тавассути хизматрасонии автобус пайваст шудааст.

## Иқлим
Ҳарорати баландтарин дар Мурунтов дар моҳи июл, +46 °C ва пасттарин дар моҳи январ, -31 °C ба қайд гирифта шудааст.

## Таърих
Он соли 1959 ҳамчун маҳаллаи аҳолинишин барои гурӯҳи ҷустуҷӯи геологӣ дар кони тиллои ҳамном, ки яке аз бузургтарин конҳо дар ҷаҳон аст, таъсис ёфтааст. Аз соли 1976 инҷониб он мақоми маҳаллаи навъи шаҳрӣ дорад.

## Аҳолӣ

Тибқи ҳисобҳои соли 2002, аҳолии Мурунтов 4320 нафарро ташкил медод, ки аксаран ӯзбекҳо буданд, инчунин қазоқҳо, русҳо, украинҳо, тоторҳо ва дигар миллатҳо низ буданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра аз ҷуғрофияи Ӯзбакистон
Гурӯҳ:Шаҳракҳои Ӯзбекистон
Парвин

**Парвин** () ё **Сурайё** (**[["Pleiad". Pleiades. Oxford English Dictionary (Online ed.). Oxford University Press.|Pleiades]]**, ҳамчунин бо номи даста-ситораҳои Ҳафт Хоҳарон ва ё ишораи астрономии **Messier 45** (M45) дар илми нуҷум маълум аст.

алт=Расми дастаи ситораҳои Парвин|мини|Расми дастаи ситораҳои Парвин
Парвин ин тӯда дар яке аз наздиктарин галаситораҳо ба Замин, ки яке аз дурахшонтарин тӯдаҳои ситораҳо мебошад. Дар он даста аз ҳафт ситораи дурахшон мавҷуд аст. Онҳо дар бурҷи Савр дохил мешаванд.

Дар адабиёти форсу тоҷик Парвин бештар бо номи Сурайё маъмул аст.

## Адабиёт
* 
* 
* 

## Эзоҳ
Оинаи Сикандар

**Оинаи Сикандар** (Искандар) — образи рамзии корҳои таҳқиқотии Искандар мебошад, ки дар адабиёти форсу тоҷик таҷассум ёфтааст. Аммо, паси пайдоиши ин идея корҳои воқеъи ҳаст, ки сабаби пайдо шудани ин достонҳо ва баъдан ин образ гаштаанд. Он корҳо аз идеяҳои Искандар сарчашма гирифтаанд.

Якум, сохтани ҷом, зарфи шишагин барои таҳқиқи қаъри дарё (баҳр) ки одам вориди он мешуд ва қаъри дарёро меомӯхт;

Дуюм, сохтани фонуси калонтарини дарёӣ (барои давраи худ хеле боҳашамат буд) дар шаҳри Александрия (Миср), мебошанд. Ҳарчанд худи Искандар дар сохтани онҳо иштирок надошта, мисол фонуси дарёӣ баъди фавти ӯ сохта шуда буд ва то асти 13 обод буд, вале онҳоро ба ақидаҳои Искандар марбут мешумориданд. Ин фонус дар байни Ҳафт муъҷизаи олам маъмул мебошад.

Ин корҳо асари бузурге дар достонҳо гузоштанд. Аввалан мафҳуми «Оинаи Сикандар» аз тарафи Низоми Ганҷавӣ (дар асари Искандарнома) ва баъдан дар асарҳои Амир Хусрави Деҳлавӣ, Ҳофиз, Румӣ пайдо шудаанд. Аксаран, онҳо Искандарро дурбини, ҳамчун тавонманди дидани ҷаҳони дигар васф карданд.

Намунаҳо аз ашъори шоирон

*Оинаи Сикандар ҷоми Ҷам аст, бингар,*

*То бар ту арза дорад аҳволи мулки Доро.*

боз дар дигар ғазал:

*На ҳар кӣ чеҳра барафрӯхт, дилбарӣ донад,*

*На ҳар кӣ оина созад, Сикандарӣ донад.*

Ҳофиз

## Эзоҳ
Имант Зиедонис

**И́мант Я́нович Зи́едонис** (; ) —  ва и латиш.

## Зиндагинома
Аз хонаводаи моҳигир. Хатм­кардаи фа­култаи филологияи До­ниш­гоҳи Рига (1959) ва курсҳои олии Ин-ти адабиёти ба но­ми М. Гор­кий (1964). Котиби ИН Латвия (1965-67); Хо­ди­ми шоистаи фарҳанги ҶШС Лит­ва (1972), Шоири хал­қии Латвия (1972). Барандаи му­ко­фоти давлатии ҶШС Латвия (1967). Нахус­тин таълифоташ соли 1956 чоп шудаанд. Муаллифи маҷ­мӯа­ҳои ашъо­ри «Реги замин ва ор­зуҳо» (1961), «Динамити қалб» (1963), «Мототсикл» (1965), «Ба худ меоям» (1968), «Шамъ чӣ гуна месӯзад» (1971), «Пешнавис» (1975). Осори насрии зиёде дорад, аз ҷумла: маҷмӯае аз минётураи фалсафии «Зуҳур ва таҷал­лии Исо» (ҷилди 1-2, 1971-74), «Афсонаҳои рангоранг» (1973), китоби очерк­ҳои «Рӯзномаи шоир» (1965), «Бо ро­ҳи пуркафк» (1967) ва ғ.. Дар очерки сафарии «Чум­чаи ур­фӣ» (бо ҳаммуаллифии Виталий Коротич, Гуннар Янай­тис, баргардони тоҷикияш 1975), ки пас аз саёҳати Тоҷи­кистон таълиф гардидааст, зиндагӣ ва урфу одатҳои мардуми баъзе н-ҳои Тоҷикистон бозтоб шудаанд. Ин асар бо чандин забон дар қаламрави шӯравӣ, аз ҷумла ба русӣ ва украинӣ баргардон шудааст. Чанд шеъри Зиедонис («Рангинхаёл», «Худшинос», «Ёди ту») ба тоҷикӣ тарҷу­ма шудаанд. Аз адибони қаламрави шӯравӣ ва хориҷӣ чандин асарро ба забони латишӣ баргардон кардааст. Ки­тобҳои Зиедонис ба забонҳои гуногун тарҷума шудаанд. Маҷ­мӯаи «Афсона­ҳои рангоранг»-и ӯ дар Феҳристи байналмилалии ифтихории Ҳ. К. Андерсен ҷой дода шудааст. Аз рӯи сенария­ҳои Зиедонис дар киностудияи Рига филмҳои «На­сим» (1973) ва «Писарбача» (1977) ба навор гирифта шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зиё

**Зиё** ( — рӯшноӣ, равшанӣ) — рӯшноии зотӣ, ҳо­си­ли нури зотӣ, манбаи нур. 

Зиё аз нур қавитар аст. Чунонки зиёи Хуршед, ки аз зоти худаш пахш мешавад, назар ба ну­ри Моҳ, ки аз он сарчашма мегирад ва онро инъикос мекунад, қавитар аст. Дар тасаввуф зиё руъят ва мушо­ҳи­даи ашёву мавҷудоти ғайр ба айни Ҳақ аст. зиёро ду навъ гуф­таанд: касиф — омехта бо зулмат; латиф — мазҳари асрори ғайбӣ. Аз он ҷиҳат, ки зоту асмои Худованд нур аст, ну­ри зотро махлуқот дида наметавонанд ва ҳамчунин ба воситаи он ашёро намебинанд, балки зиёи асмоӣ ва дар партави он ғайри Ҳақ — махлуқот мушоҳида мешаванд. Чун зиё бар дил таҷаллӣ кунад, ба воситаи он ҳақиқати ашё шинохта мешавад.

Ҷурҷонӣ дар «Муъҷаму-т-таърифот» масали дарки зиёи асмои илоҳиро мушоҳидаи қурси Офтоб дар пушти абри тира медонад. Агар равшании Хуршед набошад, абр, ки ма­сали мавҷудот аст, дида намешавад ва агар тирагии абр на­бошад, аз равшании зиёд Офтобро нахоҳӣ дид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Фалсафа
Гурӯҳ:Тасаввуф
Шаҳло Некушоева

**Шаҳло Некушоева** — олим, филолог, номзади илмҳои филология.
## Зиндагинома
Шаҳло Некушоева 20 майи соли 1972 дар шаҳри Хоруғ таваллуд ёфтааст. Таҳсили ибтидоиро дар мактаби миёнаи №7-и ба номи Ю. Гагарин (ҳоло ба номи Шоҷон Шонаврузов) гирифтааст. Соли 1993 ба Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаршоев ба факултети филологияи тоҷик бахши шарқшиносӣ дохил шуда, соли 1998 онро бо ихтисоси шарқшинос хатм намудааст.
## Фаъолияти меҳнатӣ
Фаъолияти педагогиаш аз соли 1998 ба ҳайси муаллимаи калони кафедраи шарқшиносии факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М. Назаршоев оғоз гашта, то соли 2013 дар ин вазифа идома ёфт.

Ҳамзамон фаъолияти илмиаш аз соли 2000-ум дар шуъбаи забонҳои помирии Институти илмҳои гуманитарӣ шуруъ шуда, дар соли 2010 дар Шурои диссертатсионии Институти забон ва адабиёти ба номи Рўдаки рисолаи номзадии худро таҳти унвони “Этнолингвистическое и сравнительное освещение предметно-бытовой лексики шугнано-рушанской группы памирских языков” дифоъ намуд.   

Солҳои 2013 то 2019 ба ҳайси котиби илмии Институти илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандаров кору фаъолият намуда, ҳамзамон дар ҳамин давра вазифаи шуъбаи кадрҳои институти номбурда бар уҳдааш буд.

Аз соли 2014 то инҷониб дар магистратура ва докторантура (PhD)-и Институти илмҳои гуманитарии АМИТ аз фанҳои ихисосӣ дар бахшҳои филологияи тоҷик ва забони англисӣ дарс медиҳад.

Аз соли 2019 то кунун дар вазифаи муовини директори Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандаров. кору фаъолият намуда, тайи ду соли охир дар мавзуи “Лингвокогнитивные аспекты концепта ДОМ в шугнано-рушанской группе памирских языков” таҳқиқоти илмиро пеш бурда истодаат.

Дар давоми фаъолияти илмӣ-педагогиаш таҳти роҳбариаш як нафар рисолаи номзадӣ, 4 нафар рисолаи магистрӣ дифо намуда, феълан ба се нафар докторанти (PhD)-и Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М. Назаршоев роҳбарӣ карда истодааст.

;Монографияҳо:
* Броимшоева М.К. Саёҳате ба Бартанг. – Душанбе. 2014. - 51с.;
* Этнолингвистическое и сравнительное освещение предметно-бытовой лексики (на материале шугнано-рушанской группы языков). - 2019, – Душанбе: Эр-граф, 2019. – 175 с.;
* Некушоева Ш.С., Броимшоева М.К. “Офтобпарасти пур аз меҳр”. Китоби публитсистӣ бахшида ба ҳаёт ва фаъолияти яке аз ҳунармандони машҳури кишварамон – рассом Аҳмади Мансур. - Душанбе: Сифат-Офсет, - 2020. – 117 с.;
* Некушоева Ш.С., Сергиенко А.А. Русско-шугнанский и англо-шугнанский разговорник. – Душанбе. Ирам 2017, 2023. – 76с.
* Некушоева Ш.С. Сборник научных статей «Дом, где живет история: культурные ценности через призму лексических единиц». – Душанбе: Сифат-Офсет, 2024. – 230 с.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Шамшод Золишоева

**Шамшод Золишоева** — олим, филолог, номзади илмҳои филология.
## Зиндагинома
Шамшод Золишоева 18 октябри соли 1973 дар шаҳри Хоруғ таваллуд ёфтааст. Таҳсили ибтидоиро дар мактаби миёнаи №8 -и ба номи С. Абдуллоев гирифтааст. Соли 1992 ба Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаршоев ба факултети филологияи тоҷик дохил шуда, соли 1997 онро бо ихтисоси муаллимаи забон ва адабиёти тоҷик хатм намудааст.  
## Фаъолияти меҳнатӣ
Фаъолияти педагогиаш аз соли 1997 то соли 1998 ба ҳайси муаллимаи кафедраи педагогика ва психологияи Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаршоев идома ёфт.

Соли 2002 таҳсилро дар аспирантура, дар Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург (Россия) давом дода, соли 2005 дар Шурои диссертатсионии Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург рисолаи номзадии худро таҳти унвони “Цветообозначение в шугнано-рушанской языковой группе в этнолингвистическом освещении” дифоъ намудаанд.  

Соли 2016 то соли 2022 ба ҳайси корманди илмии Бахши тадқиқот (дар назди Институти Исмоилии Лондон) кору фаъолият намуд.

Аз моҳи сентябри соли 2023 то кунун дар вазифаи ходими калони илмии Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандаров.  кору фаъолият намуда, дар мавзуъи “Этнографическая лексика шугнанского языка (на примере шугнанцев левобережья реки Пяндж (Афганистана)” таҳқиқоти илмиро пеш бурда истодааст.
## Осор
* Семантика красного цвета в шугнанском языкек // Школа молодого востоковеда -2004: Материалы научной конференции (26-29 февраля 2004г.), СПб., 2004. С. 27-29.
* Символика цвета в шугнано-рушанской национальной одежде. С. 38-45. Языки и этнограффя “Крыша мира”. СПб.: “Петербургское Востоковедение”, 2005. -112с.
* Образовавание собственных имен на основе цветообозначающих слов в языках шугнано-рушанской группы. Стр. 46-50. Языки и этнография “Крыша мира”. СПб.: “Петербургское Востоковедение”, 2005.-112с.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Сакина Холиқназарова

**Сакина Холиқназарова** — олим, филолог, номзади илмҳои филология.

## Зиндагинома
Сакина Холиқназарова 29 феврали соли 1983 дар шаҳри Хоруғ таваллуд ёфтааст.
## Фаъолияти меҳнатӣ
* 2000-2005 — Донишҷӯи шӯъбаи рӯзонаи факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М.Назаршоев
* 2005-2014 — Ассистенти кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М.Назаршоев
* 2008-2012 — Аспиранти шӯъбаи рӯзонаи Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М.Назаршоев
* 2014-2018 — Муаллими калони кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М.Назаршоев
* 2018-2020 — Мудири кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М.Назаршоев
* 2020 то декабри соли 2021 — Мудири шуъбаи забонҳои помирии Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б.Искандарови АМИТ
* Аз моҳи январи соли 2022 — Ходими калони илмии шуъбаи забонҳои помирӣИнститути илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандаров.
;Мақолаҳои илмӣ:
Дар маҷмӯаҳои илмии Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандаров (дар ҳаммуалифӣ) таълиф намудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Вилояти Абай

**Вилояти Абай** ( қаз.: Абай облысы ) — вилоят дар қисми шарқии Қазоқистон, дар марз бо Русия ва Чин. Таъсис ёфтааст 8 июни соли 2022. Маркази маъмурӣ. — шаҳри Семей.

## Аҳолӣ
Аҳолии ноҳия — 610,046 нафар ( 2021 ; 652,142 дар соли 2009, 695,085 дар соли 1999, 830,328 дар соли 1989 ).

## Таърих
14 октябри соли 1939 вилояти Семипалатинск аз қисматҳои вилоятҳои Қазоқистони Шарқӣ ва Алмаато ташкил карда шуд ва маркази вилояти Қазоқистони Шарқӣ аз Семипалатинск ба Уст-Каменогорск кӯчонида шуд. 3 майи соли 1997 вилояти Семипалатинск барҳам дода шуд ва ин қаламрав ба ҳайати вилояти Қазоқистони Шарқӣ шомил карда шуд.

8 июни соли 2022, вилояти Абай дар қаламрави собиқ вилояти Семипалатинск аз қисмати ғарбии вилояти Қазоқистони Шарқӣ ташкил карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Вилояти Улитау

**Вилояти Улитау** ( қаз.: Ұлытау облысы : Улитауська область ) ) — минтақае дар қисми марказии Қазоқистон. Маркази маъмурӣ — шаҳри Ҷезқазған.
## Таърих
20 марти соли 1973 қисмати ҷанубии вилояти Қарағанда ба вилояти Ҷезқазған бо маркази он шаҳри Ҷезқазған табдил дода шуд. 8 сентябри соли 1992 номи вилоят ва маркази он ба транскрипсияи қазоқӣ мувофиқ карда шуд. — Вилояти Ҷезқазған  ва шаҳри Ҷезқазған. 3 майи соли 1997 ин минтақа барҳам дода шуд ва қаламрав ба вилояти Қарағанда дохил карда шуд.

8 июни соли 2022, дар қаламрави собиқ вилояти Ҷезқазған аз қисмати ғарбии вилояти Қарағанда як минтақаи нави Улитау ташкил карда шуд.

## Аҳолӣ
Аҳолӣ — 220,160 нафар ( 2021 ; 223,664 дар соли 2009, 238,294 дар соли 1999, 288,251 дар соли 1989 ).
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Шоҳназар Мирзоев

**Шоҳназар Мирзоев** — олим, филолог, номзади илмҳои филология.
## Зиндагинома
Шоҳназар Мирзоев 3 сентябри соли 1955 дар шаҳри Хоруғ таваллуд ёфтааст. Таҳсили ибтидоиро дар мактаби миёнаи №7-и ба номи Ю. Гагарин, (ҳоло ба номи Шоҷон Шонаврузов), гирифтааст. Соли 1978 ба факултаи забон ва адабиёти руси Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Шевченко (ҳоло ба номи С.Айнӣ) дохил шуда, пас аз хатми таҳсил дар соли 1983 дар кафедраи забони муосири русии донишкадаи номбурда ҳамчун ассистент монд. Аз солҳои 1984 то1989 ба ҳайси муаллими забон ва адабиёти рус дар мактаби таҳсилоти умумии №9-и шаҳри Хоруғ фаъолият кардааст.
## Фаъолияти меҳнатӣ
Аз соли 1989 то имрӯз дар Институти илмҳои гуманитарии Академияи Миллии Илмҳои Тоҷикистон кор мекунад Аз соли 1989 то соли 1990 ба ҳайси лаборанти калон, аз соли 1990 то соли 1996 ба ҳайси ходими хурди илмӣ, аз соли 1996 то соли 2005 ба ҳайси котиби илмӣ, аз соли 2005 то соли 2019 ба ҳайси муовини директор ва аз соли 2019 то ба ҳозир ходими пешбари илмии шубаи забонҳои помирӣ кор карда истодааст. Тадқиқоти илмӣ оид ба таҳлили семантикии луғати забонҳои  шуғнони-рушонӣ (забонҳои шарқи эронӣ). Дар соли 1999 дар Шурои диссертатсионии Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдаки рисолаи номзадии худро таҳти унвони “Синонимия в лексике бесписьменных языков ( на материале шугнанского язщыка)” дифоъ намуд.  Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандаров.

                                  
;Монографияҳо:
* Синонимия в лексике бесписьменных языков ( на материале шугнанског языка).-Душанбе. 2007.- 250 с.
* Карамова И. Краткий словарь фразеологических единиц шугнанского языка и их эквиваленты в русском языке.-Душанбе. 2014.- 300 с.
* Фразеологический словарь синонимов шугнано-рушанской группы памирских языков.-Душанбе. 2021.- 150 с.
* Отражение миропонимание горцев Памира в фразеологических единицах.-Душанбе. 2023.- 150 с.
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Вилояти Ҷетису

**Вилояти Ҷетису** () — вилоят дар қисмати ҷанубу шарқии Қазоқистон. Маркази маъмурӣ — шаҳри Талдиқӯрғон.

## Таърих
16 марти соли 1944 аз қисмати шимолии вилояти Алмато бо маркази шаҳри Талдиқӯрғон вилояти Талдиқӯрғон ташкил карда шуд. 6 июни соли 1959 он барҳам дода шуд ва қаламрав ба ҳайати вилояти Алмато шомил гардид. 23 декабри соли 1967 вилояти Талдиқӯрғон бо ҷудо шудан аз вилояти Алмато дубора барқарор карда шуд. 4 майи соли 1993 номи вилоят ва марказ мувофиқи транскрипсияи қазоқӣ тағйир дода шуд ва онҳо мутаносибан вилояти Талдиқӯрғон ва шаҳри Талдиқӯрғон ном гирифтанд. 22 апрели соли 1997 вилоят барҳам дода шуд ва қаламрав ба ҳайати вилояти Алмато шомил гардид. Соли 2001 маркази вилояти Олматӣ ба шаҳри Талдиқӯрғон кӯчонида шуд.

8 июни соли 2022, дар қаламрави собиқ вилояти Талдиқӯрғон аз қисмати шимолу шарқии вилояти Олматӣ бо маркази шаҳри Талдиқӯрғон як минтақаи нави Жетису таъсис дода шуд. Дар айни замон, шаҳри Конаев маркази вилояти Олматӣ гардид
## Аҳолӣ
Аҳолӣ — 689,798 нафар (2021; 621,778 дар соли 2009, 618, 135 дар соли 1999, 722, 416 дар соли 1989).

## Тақсимоти маъмурӣ
Ноҳия аз 8 ноҳия ва 2 маъмурияти шаҳрии тобеи вилоятӣ иборат аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Исо Раҳим

**Исо Раҳим** (2 майи 1940, деҳаи Элок, ноҳияи Файзобод — 13 майи 2015, ноҳияи Рӯдакӣ) — шоир, рӯзноманигор ва публисисти тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Исо Раҳим 2 майи соли 1940 дар деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Солҳои зиёд дар рӯзномаҳои «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» ва «Ҷумҳурият» кор кардааст. Маҷмӯаҳои ашъораш таҳти унвони «Набзи роҳ» (2004), «Шарқи озод», «Шири борон» (2004), «Хандаи ишқ» (2010) ба табъ расидаанд. Исо Раҳим дар шоирӣ сабку услуби хоси худро дорад. Шеърҳояш дилчаспу салис ва равонанд.

Дар зарфи бештар аз 40 соли фаъолияти рӯзноманигорӣ дар рӯзномаҳо, ба хусус «Тоҷикистони советӣ» зиёда аз ҳазор мақолаву очерк ва фелетонҳо навиштааст.

## Даргузашт
Исо Раҳим 13 майи 2015 дар 75-солагӣ бар асари беморӣ даргузашт.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии матбуоти Тоҷикистон;
* Корманди шоистаи Тоҷикистон.

## Осор
* Исо Раҳим. Хандаи ишқ (маҷмӯаи шеърҳо). — Д. : «Адиб», 2010, 128 с.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Ҳаитмурод Нуралиев

**Ҳаитмурод Нуралиев** (20 декабри 1952, деҳаи Чилча, ноҳияи Файзобод) — омӯзгор, варзишгар. Устоди варзиши СССР оид ба гӯштини ҷудо, Устоди варзиши Ҷумҳурии Тоҷикисто оид ба гӯштини миллӣ, Корманди шоистаи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон, Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Соли 1975 Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистонро ро бо ихтисоси муаллими тарбияи ҷимонӣ ва гӯштини тарзи дзюдо хатм кардааст. Солҳои 1975—1976 омӯзгор дар ноҳияи Куйбишев (ҳозира ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ), 1976—1977 муаллими мактаби № 13-и шаҳраки Обигарм, 1977 — 81 директори мактаби варзишии ноҳияи Файзобод, 1981—1989 раиси комитети варзиши ноҳияи Файзобод, 1989—1990 муаллими Омӯзишгоҳи касбҳои техникии № 24, 1990—1995 раиси комитети варзиши ш. Роғун, 1995—2000 коргари МКТБ-и Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2000—2002 сардори Раёсати корҳои хоҷагидории Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2002—2006 ноиби ректори Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон буд. Аз соли 2006 ба ҳайси декани факултети варзиши ҳамин донишкада фаъолият дошт.

## Эзоҳ
Байконур (мазмунҳо)

* Байконур (шаҳр) - маркази маъмурӣ дар Қазоқистон
* Байконур - космодроми Русия дар Қазоқистон
Шоҳаншоҳӣ (мазмунҳо)

* Шоҳаншоҳ
* Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ - имперотурии сулолаи Ҳахоманишиён 
* Шоҳаншоҳии Сосонӣ -  имперотурии сулолаи Сосониён 
* Шоҳаншоҳии Ашконӣ - имперотурии сулолаи Ашкониён 
* Шоҳаншоҳии Кушонӣ - имперотурии сулолаи Кушониён
* Шоҳаншоҳии Эрон - То инқилоби исломии соли 1979, Эрон расман як шоҳаншоҳӣ ном бурда мешуд.
* Шоҳаншоҳ (деҳа, н. Данғара)
Ориёӣ (мазмунҳо)

* Ориёӣ — номест, ки ба ҳиндуорёииҳои шимоли ҳиндуэрониён додаанд.
* Ориёно - минтақаи таърихии сарзамини Ориёно аз  дарёи Ҳинд дар шарқ, баҳр дар ҷануб, аз хатти сарҳади  Кирмония то дарвозаҳои Хазар (эҳтимол ба ағбаи наздикии канори ҷанубу шарқии баҳри Хазар) дар ғарб ва ба истилоҳ кӯҳҳои Тавр дар шимол муайян карда шуданд.
Дудмон (мазмунҳо)

Дудмон — хонадони салтанатӣ, сулолаи ҳукмрон, силсилаи ҳамхунӣ шоҳони давлатҳои Шарқӣ
* Дудмони Ашконӣ
* Дудмони Ҳахоманишӣ
* Дудмони Соcонӣ
* Дудмони Сафавӣ
* Дудмони Бовандиён
* Дудмони Қоҷор
* Дудмони Паҳлавӣ
Қаламрав

Қаламрав (  ) як ҷомеа ё сарзамин ба ҳамроҳи қавонини мустақил маҳсуб мешавад. Ин истилоҳ маъмулан барои тавсифи подшоҳӣ ё дигар гӯнаҳои силсилаҳову низомҳои салтанатӣ истифода мешавад . Қаламрав агар подшоҳи худро дошта бошад, мумкин аст як подшоҳии таҳти ливои як императорӣ низ бошад, масалан имперотурии Олмон. Дар имперотурии Олмон ( 1871–1918 ), кишвар аз чандини подшоҳӣ , дӯкнишин , ва шоҳзоданишин ташкил шуда буд, ки ҳар кадом «қаламрави» худро доштанд, вале ҳамагии зери фармони як имперотур (Kaiser) буданд  . 

## Решашиносӣ

## Ҷусторҳои вобаста

* Подшоҳӣ
* Имперотурӣ
* Қаламрави зисти ҷуғрофиёӣ
* Шоҳзоданишинӣ

## Адабиёт

Гурӯҳ:Подшоҳӣ
Забонҳои авруосиёӣ

**Забонҳои авруосиёӣ** — як макрооилаи забонҳои пешниҳодшуда мебошанд, ки бисёр оилаҳои забонҳоро дар шимол, ғарб ва ҷануби Авруосиё дар бар мегиранд. Нусхаҳои гуногуни макрооилаи авруосиёӣ мавҷуданд, аммо он одатан оилаҳои забонҳои олтойӣ, чукотка-камчаткагӣ, эскимосу-алеутӣ, ҳиндуаврупоӣ ва уралиро дар бар мегирад ва баъзе муҳаққиқон инчунин оилаҳои картвелӣ ва дравидӣ, инчунин изолятҳои нивхӣ ва этрусиро ба ин гурӯҳ шомил мекунанд.

Баъзан ин истилоҳ ё ҳамчун муродифи макрооилаи ностратикӣ ё ҳамчун яке аз зероилаҳои оилаи ностратикӣ истифода мешавад.

## Эзоҳ

* Аз Википедияи Русӣ.

Гурӯҳ:Забонҳои палеоосиёӣ
Забони этрусӣ

**Забони этрусӣ** — забони аз байн рафтаест, ки дар замонҳои қадим аз ҷониби этрусҳо дар қисмати шимолии Италияи имрӯза бо он сухан мегуфтанд. Пайдоиши этрусӣ номаълум аст; ба ғайр аз робитаи эҳтимолии он бо ду забони дигари аз байн рафта - ретӣ ва лемнӣ (эҳтимолан бо забони пеласгии барқароршуда якхела аст) — он як забони ҷудогона ҳисобида мешавад, ки хешовандони шинохта надорад. Бо назардошти шумораи ками калимаҳои маъруфи этрусӣ ва дониши маҳдуди грамматикаи этрусӣ, ҳамаи ин фарзияҳо асосан тахминӣ мебошанд.

Дар тӯли 100 соли охир дар омӯзиши забони этрусӣ пешрафтҳои муайяне ба даст оварда шудаанд: шаклҳои зиёди грамматикӣ муайян карда шудаанд, маънои чандсад калима бо дараҷаҳои гуногуни эътимоднокӣ муайян карда шудаанд ва аксари навиштаҷот тафсир шудаанд. Аммо, ҳанӯз дар бораи рамзкушоии ниҳоӣ сухан гуфтан барвақт аст.
## Алифбо
То соли 700 п.а.м. он аз 26 ҳарф иборат буд:

То соли 400 пеш аз милод, алифбои классикии этрусӣ аз 20 ҳарф иборат буд:

Ин алифбо то асри II пеш аз милод истифода мешуд ва сипас онро алифбои лотинӣ иваз кардан гирифт.

## Эзоҳ

* Аз Википедияи Русӣ https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%82%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA#%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82

Гурӯҳ:Забони этрусӣ
Забони умбрӣ

**Забони умбрӣ** — забони умбриён аст, ки дар Умбрия, минтақаи нисбатан хурд дар ҳарду тарафи қаторкӯҳи Апеннин, ки аз шимол ва ғарб бо дарёҳои Рубикон ва Тибр, аз шарқ бо қисмате аз соҳили Адриатӣ байни Рубикон ва Эзис ва аз ҷануб бо Питсен ва сарзамини сабинҳо маҳдуд аст, зиндагӣ мекарданд. Аммо, мувофиқи маълумоти таърихшиносони қадим, умбриён замоне қаламрави хеле калонтарро ҳам аз ғарб ва ҳам аз шимол ишғол мекарданд. Ёдгориҳои забони Умбрия ба асрҳои 3-1 пеш аз милод тааллуқ доранд. Машҳуртарин ва васеътарини онҳо Лавҳаҳои Игувин мебошанд. Онҳо ҳафт лавҳаи биринҷӣ бо дастурҳои маросимӣ барои коҳинон мебошанд.

## Табақабандӣ
Забони умбрия ба гурӯҳии умбрии шохаи оскӣ-умбрӣ (сабелӣ)-и забонҳои итоликӣ тааллуқ дорад, ки ба минтақаи ғарбии оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ тааллуқ доранд. Забони оскӣ яке аз забонҳои наздиктарин ба ҳисоб меравад. Забонҳои волсиён (Латсиуми марказӣ, атрофи шаҳри муосири Веллетрӣ), инчунин забони навиштаҷот аз ҷануби Питсен (атрофи шаҳри Анкона), шарқи Умбрия, бо умбрӣ наздикии зич доранд.

## Алифбо
Алифбои умбрӣ алифбоест, ки барои навиштани забони умбрӣ (дар баробари алифбои лотинӣ) истифода мешуд. Он аз 19 ҳарф иборат буд, ки баъзеи онҳо шаклҳои гуногуни имлоӣ доштанд.

Он аз алифбои этрусӣ сарчашма гирифтааст, ки дар навбати худ нусхаи тағйирёфтаи забони юнонии қадим буд. Набудани ҳарфи О нишон медиҳад, ки алифбои умбрӣ аз этрусӣ гирифта шудааст, на мустақиман аз юнонӣ.

Матнҳои умбрӣ аз рост ба чап навишта мешуданд.

## Эзоҳ
* Аз Википедияи Русӣ https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%BC%D0%B1%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA

Гурӯҳ:Забонҳои итоликӣ
Забони лузитанӣ

**Забони лузитанӣ** — як забони палеоиспании ҳиндуаврупоӣ буд. Дар бораи робита бо забонҳои қадимии итоликӣ ё забонҳои келтӣ маълумот мавҷуд аст. Он танҳо аз шаш навиштаҷоти калонҳаҷм, ки тақрибан ба асри якуми мелодӣ тааллуқ доранд,  ва номҳои сершумори маконҳо (топонимҳо) ва худоён (теонимҳо) маълум аст. Ин забон дар қаламрави маскуни қабилаҳои лузитанҳо, байни дарёҳои Дуро ва Тагус, қаламраве, ки имрӯз дар маркази Португалия ва ғарби Испания ҷойгир аст, сухан гуфта мешуд.

## Эзоҳ

* Аз Википедияи Инглисӣ

Гурӯҳ:Забонҳои ҳиндуаврупоӣ
Чор савори охируззамон

[рост|мини|450x450пкс|''"Чаҳор савораи  охируззамон"'', расми соли 1887 аз ҷониби [Виктор Васнетсов. Танҳо марг дар Китоби Муқаддас ба таври возеҳ зикр шудааст. Барраи Худо дар боло намоён аст.]]
**Чор савораи  охируззамон**, (форсӣ: چهار سوار آخرالزمان) ки дар китоби Ваҳй дар Аҳди Ҷадиди Китоби Муқаддас зикр шудаанд, чор шахсияте мебошанд, ки мувофиқи Ваҳй 6:1-8, ҳангоми кушода шудани чор аз ҳафт муҳр (вобаста ба  охируззамон) озод карда мешаванд. Ин муҳрҳо бо дасти касе, ки дар Ваҳй Барраи Худо номида мешавад, ки Исо аст, кушода мешаванд. Ин савораҳо мутаносибан чор асп, сафед, сурх, сиёҳ ва рангпарида савор мешаванд ва мутаносибан рамзи беморӣ, ҷанг, гуруснагӣ ва марг мебошанд.

## Аспи сафед
рост|мини|Аспи сафед
 
Мувофиқи матни Ваҳй, савораи аспи сафед одатан рамзи беморӣ аст. Моҳияти дақиқи он ё бефаноӣ норавшан аст ва он инчунин дар баъзе манбаъҳо ҳамчун шахси хуб ва дар дигараш ҳамчун хислати бад тасвир шудааст.

## Аспи сурх
чап|мини|Аспи сурх
 
Савори аспи сурх аксари вақт ҳамчун рамзи ҷанг  ё зӯроварӣ дида мешавад. Ӯ аспи сурхро савор мешавад (дар баъзе сарчашмаҳо гуфта мешавад, ки он сурхи оташин аст) ва шамшери калонеро дар даст дорад, ки барои рехтани хун меояд.  Савораи дуюм одатан ҷанги шаҳрвандиро барои муқобила бо пирӯзиҳои савораи аввал ба вуҷуд меорад.  

## Аспи сиёҳ
 
мини|Тасвири аспи сиёҳ
Савораи сеюм, ки ба аспи сиёҳ савор аст, аксари вақтҳо ҳамчун рамзи гуруснагӣ дида мешавад.  Савора одатан дар замони гуруснагӣ як ҷуфт тарозуро барои тақсим кардани нон мебардорад.

## Аспи Даҷҷол
 
Савораи чорум дар китоби Ваҳй мустақиман зикр шудааст ва номи ӯ Марг аст. Бар хилофи се савораи дигар, ин савор ҳеҷ чиз намебарад, балки ӯро саворае бо номи Ҳадес ҳамроҳӣ мекунад. Гарчанде ки дар баъзе расмҳо савораи чорум доси дароздаста, шамшер ё дигар асбобҳоро мебардорад.

Ранги ин асп дар Инҷилҳои аввал *χλωρός* ( χλωρός ) номида мешавад,  ки маънои ҳам сабз/зард-сабз ва ҳам ранги сафедро дорад. Аммо, он одатан ҳамчун "сафед" тарҷума мешавад, зеро тарҷумонҳо бештар ба принсипе такя кардаанд, ки ранги сафед бо рамзи марг алоқамандии бештар дорад, зеро бадани инсон низ ранги сафед дорад. Дар баъзе тасвирҳои муосир, савора ҳамчун сабз тасвир шудааст.

Ибораи «*ба онҳо қудрат ва қудрат дода шудааст, ки як чоряки заминро бо ҷанг, гуруснагӣ, вабо ва ҳайвоноти ваҳшӣ бикушанд*» одатан ҳамчун савораи чорум ва Ҳадес тафсир карда мешавад, аммо баъзе манбаъҳо ин қудратро ба чор савора додашуда тафсир мекунанд.

## Дигар истинодҳо дар Китоби Муқаддас
Дар китоби Закарё ба аспҳои ранга ишора шудааст (боби 1:8–17). Гарчанде ки навишта шудааст, ки танҳо се савора вуҷуд доранд, баъдтар чорум илова карда шудааст.

## Ҷусторҳои вобаста

* Даҷҷол

## Сарчашма

* Саҳмгузорони Википедия, "Чаҳор савораи  охируззамон", Википедия, Энсиклопедияи Озод, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Four_Horsemen_of_the_Apocalypse&oldid=440040210 (дастрасӣ 23 июли соли 2011).

Гурӯҳ:Пайғамбарон
Гурӯҳ:Охиратшиносӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти масеҳӣ
Гурӯҳ:Шахсиятҳои аҳди ҷадид
Забонҳои оскӣ-умбрӣ

**Забонҳои оскӣ-умбрӣ** — гурӯҳи аз байн рафтаи забонҳои итоликӣ, ки пеш аз истилои Рум ва паҳншавии забони лотинӣ дар Италияи марказӣ ва ҷанубӣ паҳн шуда буданд. Забонҳои ин гурӯҳ аз навиштаҷот ва калимаҳои иқтибосӣ ба забони лотинӣ маълуманд. Он ду шохаи асосӣ - оскӣ ва умбрӣ - ва инчунин забони писении ҷанубиро дар бар мегирад.

Забони оскӣ дар ҷануб ва забони умбрӣ дар қисмати шимолу марказии нимҷазираи Италия- қаторкӯҳи Аппенин паҳн буданд. Минтақаи забонҳои ба ҳам алоқаманд байни онҳо метавонад як пайвастагии лаҳҷавӣ бошад. Дар ҷануби Италия ва Ситсилия мустамликаҳои оскӣ низ мавҷуд буданд. Забони оскӣ забони қабилаҳои самнитӣ, душманони пурқудрати румиён буд, ки солҳои тӯлонӣ дар давраи ҷангҳои самнитӣ (370 то 290 пеш аз милод) румиҳо онҳоро (самнитиҳор) ба худ тобеъ карданд. Ин забонҳо аз садҳо навиштаҷот, ки аз соли 400 пеш аз милод ва асри якуми мелодӣ сарчашма мегиранд, маълуманд. Помпей дорои навиштаҷотҳои сершумори оскӣ, ба монанди бахшидаҳо дар биноҳои ҷамъиятӣ ва аломатҳо мебошад. Забони умбрӣ вақте ки румиён умбриёнро тобеъ карданд, коҳиш ёфт ва раванди румишавӣ боиси коҳиши он гардид. Ӯ бо Лавҳаҳои Игувин машҳур аст.

## Табақабандӣ
thumb|upright=1.7|Манзараи забонии Италияи Марказӣ дар аввали забткуниии Рум
* оскӣ
* гурӯҳи умбрӣ, шомилӣ:
** умбрӣ
** волӣ
** марсияӣ
** сабинӣ
** забони герникҳо
* питсении ҷанубӣ
* тосамнитӣ — забони Кампания то мустамликашавиаш аз тарафи самнитҳои оскӣ-забон.

## Эзоҳ
* Аз Википедияи Русӣ

Гурӯҳ:Забонҳои итоликӣ
Минтақа

**Минтақа** ( — мулк, салтанат) — дар замонҳои қадим, замин, мулк, минтақа, салтанат ва ғайра, имрӯз — воҳиди марзию маъмурӣ, воҳиди бузурги ҳудудӣ. Дар ҷуғрофияи табиӣ — номи умумӣ барои воҳидҳои минтақабандии табиӣ ва ҷуғрофии ҳама гуна дараҷаи таксономӣ, дар таърихнигорӣ — минтақаи таърихӣ ва ҷуғрофӣ, дар иқтисодиёт муодили он ноҳияи иқтисодӣ аст. Инчунин назарияи ҷуғрофии рушди минтақавӣ вуҷуд дорад.

## Пайдоиши истилоҳ

Истилоҳ аз , яъне маънояш кишвар, вилоят аст.

Аз нигоҳи таърихӣ, Минтақа — номи мавзеъ мебошад, ки юнониҳо дар ҷануби Итолиё бо номи итол.  дар давраи Имперотурии Рум  таъсис додаанд. Ҳоло он *Реҷо ди Калабрия* номида мешавад.

## Хусусият
thumb|300 px|Тақсимоти маъмурии Тоҷикистон
Минтақа — воҳиди калони инфиродии ҳудудии (масалан, табиӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ ва ғайра), ки аз тақсимоти воҳиди марзию маъмурӣ кунунӣ каме фарқ мекунад. Ғайр аз ин, минтақа баъзан ҳамчун қаламрави муайяне фаҳмида мешавад, ки аз дигар қаламравҳо бо як қатор хусусиятҳо фарқ мекунад ва дорои якпорчагӣ ва пайвастагии муайяни унсурҳои таркибии худ мебошад. Минтақавӣ — мансуб будан ба қаламрави мушаххас (ноҳия, вилоят, кишвар, гурӯҳи кишварҳо).

Бисёре аз кишварҳо онро ҳамчун истилоҳ барои ишора ба тақсимоти воҳиди марзию маъмурӣ як давлат истифода мебаранд (масалан, Фаронса ). Дар робита ба Тоҷикистон, ин истилоҳ аксар вақт барои ишора ба қаламравҳо аз якчанд минтақаҳои маъмурӣ истифода мешавад: Минтақаи Ҷанубӣ, Минтақаи Шарқӣ, Минтақаи Ғарбӣ.
 

## Адабиёт
* В. Нагребелний. Минтақа // Політична енциклопедія / муҳаррирон: Ю. Левенец (раис), Ю. Шаповал (муовини раис). — К. : Нашриёти Парлумонӣ, 2011. — С. 628. — ISBN 978-966-611-818-2 .
* Асосҳои омӯзиши минтақавӣ: дастури таълимӣ ва методӣ / Степан Злупко; таҳрири доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор О. ДАР Стефанишин. - Лвов: Донишгоҳи миллии Иван Франко, 2011. — 234 саҳ.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Минтақабандӣ
Гурӯҳ:Давлат
Гурӯҳ:Минтақаҳои ҷаҳон
Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурӣ
Амон Нуров

**Амон Нуров** (23 феврали 1938, деҳаи Виткон, ноҳияи Масчо — 9 августи 2019) — донишманд, луғатшиноси варзидаи тоҷик, Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон (1988), барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ (1990).

## Зиндагинома
Амон Нуров 23 феврали соли 1938 дар деҳаи Виткони ноҳияи Масчо ба дунё омадааст. Дар 6-солагӣ аз падар ятим монда, таҳсилотро дар мактаби ҳафтсолаи деҳаи Камодон оғоз намудааст. Даврони наврасиро дар сағирахонаи деҳаи Мадрушкати ноҳияи Масчо ва ду соли охири таҳсилро дар сағирахонаи Шаҳринави ноҳияи Ҳисор гузаронидааст.

Соли 1954 ба факултети филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 1959 бо дипломи аъло хатм кардааст.

## Корнома
Солҳои 1959-1966 ходими илмии Институти забон ва адабиёти тоҷики ба номи Рӯдакии АИ ҶШСТоҷикистон, дар як вакт наттоқи теливизиони навбунёди тоҷик буд.

Аз 1966 то 1969 муаллими мактаби миёнаи рақами 6 ноҳияи Масчо. Аз сентябри соли 1969 муҳаррири калони илмии Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик буд.

## Фаъолияти илмӣ
Амон Нуров яке аз пуркортарин олимони соҳаи луғатшиносии тоҷик маҳсуб меёбад. Ӯ дар таҳияи илмии «Фарҳанги забони тоҷикӣ» (ҷилдҳои 1-2, Маскав, 1969) ҳамчун яке аз мураттибон саҳми арзанда гузоштааст.

Саҳми ӯ дар баргардон ва таҳияи фарҳангҳои классикӣ ба хати сириллик хеле бузург аст. Аз ҷумла, асарҳои зерин бо кӯшиши ӯ ба нашр расидаанд:

* «Фарҳанги осори Ҷомӣ» (ҷилди 1 — 1983, ҷилди 2 — 1984);
* «Фарҳанги осори Рӯдакӣ»;
* «Ғиёс-ул-луғот» (дар 3 ҷилд);
* «Чароғи ҳидоят»;
* «Бурҳони қотеъ» (дар 3 ҷилд).

Инчунин, мавсуф муаллифи силсиламақолаҳои илмӣ дар ҷилдҳои «Энсиклопедияи советии тоҷик» мебошад.

## Ҷоизаҳо ва медалҳо
* Медали «Ветерани меҳнат»;
* Ифтихорномаи Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон;
* Корманди шоистаи фарҳанги РСС Тоҷикистон (1988);
* Аълочии матбуоти СССР;
* Ҷоизаи давлатии ба номи Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ (1990).
* Узви Иттифоқи журналистони Иттиҳоди Шӯравӣ (аз соли 1979)

## Эзоҳ
Андрей Василиев

**Андрей Николаевич Василев** (; тав. 13 январи 1967, Душанбе) — тирандоз ва варзишгари белорусӣ. Ӯ барои ИҶШС, Тими муттаҳидаи олимпӣ ва Белоруссия дар мусобиқаҳои байналмилалӣ рақобат кардааст.

## Зиндагинома
Андрей Василев соли 1967 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Ӯ фаъолияти варзишии худро дар ихтисоси тирандозӣ  оғоз кардааст. Баъдан ба Белоруссия кӯчида, барои клуби «Динамо» (Брест) таҳти роҳбарии мураббӣ Геннадий Сотсков рақобат кардааст.

## Карераи варзишӣ
Василев ду маротиба дар Бозиҳои олимпӣ иштирок кардааст — соли 1992 дар Барселона ва соли 2004 дар Афина.

Соли 1992 ӯ дар ҳайати Тими муттаҳидаи олимпӣ ширкат варзида, дар финали мусобиқаи 10 м ба мишенаи даванда 667,0 имтиёз гирифт ва ҷойи чорумро соҳиб шуд, танҳо чаҳор имтиёз камтар аз медали биринҷӣ буд.

Соли 2004 барои тими Белоруссия дар Бозиҳои олимпӣ дар Афина рақобат кард. Вай пас аз пирӯзӣ дар чемпионати Аврупо дар Гётеборг ба Бозиҳо роҳ ёфт. Дар даври пешакии рақобат 569 имтиёз гирифта, ҷойи 13-умро касб кард ва ба финал роҳ наёфт.

Дар давоми фаъолияти байналмилалӣ ӯ маҷмӯи ҳафт медал ба даст овардааст, аз ҷумла дар марҳилаҳои ISSF World Cup, чемпионатҳои Аврупо ва ҷаҳон.

## Эзоҳҳо

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Зодагони 1967
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Варзишгарони Душанбе
Гурӯҳ:Варзишгарони Брест
Гурӯҳ:Варзишгарони Белорус
Алихонтӯра Соғунӣ

**Алихонтӯра Соғунӣ** (; ) — арбоби сиёсӣ, динӣ ва низомии Туркистон, нависанда, олим ва нахустин Президенти Ҷумҳурии Туркистони Шарқӣ (1944—1946).

## Зиндагинома
Алихон 21 марти соли 1885 дар шаҳри Тоқмоқ (дар баъзе сарчашмаҳо — Боласoғун, аз ин рӯ тахаллуси «Соғунӣ»-ро гирифтааст) дар оилаи олими дин ба дунё омадааст. Падараш Шокир аз шаҳри Андиҷон будааст. Бо сабаби дониши амиқи дар илоҳиёт доштааш ба ӯ лақаби «тӯра»-ро додаанд. Ду маротиба ба зиёрати Ҳаҷ шарафёб шудааст, нахуст соли 1905 ва бори дуюм соли 1924. Давоми солҳои 1915—1923 мударриси мадрасаҳои Бухоро буд. Баъди суқути Аморати Бухоро аз ҷониби Артиши Русия ва таъсиси давлати Шӯравӣ ӯ ҳам чун ҳазорон зиёиёни Осиёи Марказӣ мавриди таъқиби мақомоти Шӯравӣ қарор мегирад ва солҳои 20-ум чанд маротиба боздошту озод мешавад. Дар маълумоти Википедия омадааст, ки ӯ дар зиндони Бишкек (Пишпек) як муддат маҳбус будааст.

Моҳи ноябри соли 1930 ӯ бори дигар аз ҷониби мақомоти давлатии Иттиҳоди Шӯравӣ боздошт шуда, бо ҳукми додгоҳ ба 10 соли зиндон маҳкум мегардад. Вале аз боздоштгоҳ фирор карда, соли 1931 марзи Шӯравиро убур мекунад ва ба ҳудуди Чин мегузарад. Ӯ дар шаҳри Қулҷа (Ғулжа) маҳали иқомат гузида ба таълиму тадриси улуми динӣ ва “Қуръон” машғул мешавад. Гуфта мешавад, ки ӯ ба табобат ҳам машғул будааст. Зуд миёни мардуми маҳаллӣ шӯҳрат ёфта, аввал имоми яке аз масҷидҳо ва дере нагузшата имоми масҷиди марказии Қулҷа – масҷиди ҷомеи «Байтуллоҳ» таъйин мегардад.

Дар он ҷо ба тарғиби озодии мардум ва истиқлолияти кишвар аз сулолаи Гоминдан пардохт. Дар ноябри соли 1944, вақте ки дар вилояти Илӣ шӯриш оғоз шуд, Ҷумҳурии Туркистони Шарқӣ эълон гардид ва Алихонтӯра Президенти он интихоб шуд. Вай ҳамчунин Сарфармондеҳи артиши миллӣ буд.

Дар июни соли 1946, дар натиҷаи як амалиёти махсуси мақомоти амниятии Шӯравӣ (КГБ), Алихонтӯра махфиёна аз Хулҷа ба Иттиҳоди Шӯравӣ (Тошканд) бурда шуд. То охири умр дар Тошканд дар ҳабси хонагӣ ва зери назорати қатъӣ қарор дошт, вале ба корҳои илмӣ ва адабӣ машғул буд.

Ӯ 28 феврали соли 1976 вафот кард ва дар қабристони Шайх Зайнуддинбобо дар Тошканд ба хок супурда шуд.

## Осор ва мероси илмӣ
Алихонтӯра Соғунӣ асарҳои муҳиме ба мерос гузоштааст, ки аксари онҳо ба забони ӯзбекӣ ва форсӣ-тоҷикӣ мебошанд:

* «Таърихи Муҳаммадӣ» — дар бораи ҳаёти паёмбар Муҳаммад.
* «Туркистон қайғуси» — асари таърихие, ки дар он ҳодисаҳои сиёсии минтақа ва ишғоли он аз ҷониби Русия таҳлил шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Туркистони Шарқӣ
Минтақаи иқтисодӣ

**Минтақаи иқтисодӣ** — қисми таркибии ҳудудии иқтисодиёти миллии кишвари муайян аст.

## Хусусиятҳои асосӣ
* тахассус ҳамчун вазифаи асосии иқтисодӣ (тахассуси минтақа дар соҳаҳои муайян ва хизматрасонӣ ба мавқеи ҷуғрофӣ, шароити табиӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии он мувофиқат мекунад ва ба тақсимоти оқилонаи меҳнат бо дигар минтақаҳо асос ёфтааст).

* **Мураккабӣ** - дар маънои васеъ - ҳамчун пайвастагии муҳимтарини ҷузъҳои сохторҳои иқтисодӣ ва ҳудудии минтақа.

* **[[Идоракунии маҳаллӣ|Идоракунӣ]]**, яъне мавҷудияти сохторҳои муайяни соҳавӣ ва ҳудудӣ, ки асоси моддии пайвастагии ҷузъҳо мебошанд, ки ба мо имкон медиҳад, ки минтақаро ҳамчун як системаи ягона ва маркази ташкилии идоракунии ҳудудии иқтисоди миллӣ баррасӣ кунем.
## Адабиёт

* Поповкин В. А. Равиши минтақавӣ-холистикӣ дар иқтисодиёт // Андешаи илмӣ.- Киев, 1993. - С.97

## Нигаред низ
* Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»

* Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»

* Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»

* Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»

Гурӯҳ:Иқтисоди Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи иқтисодӣ
Гурӯҳ:Минтақаҳои иқтисодӣ
Ҷумҳурии шӯравӣ

**Ҷумҳурии шӯравӣ** ё **ҳукумати шӯравӣ** — шакле аз низоми сиёсӣ аст, ки асоси онро мақомоти махсуси намояндагӣ — Шӯроҳо ташкил медиҳанд. Ҳокимияти шӯравӣ аз нигоҳи ленинизм — ҳукмронии оммаи заҳматкашон аст, ки барои бунёди сотсиализм зарур мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* В. Червонюк, И. Калинский, Г. Иванец. Энциклопедический словарь «Конституционное право России» , 2002.