open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Горелеф

[thumb|[Рюд, Франсуа|Ф. Рюд. Горелефи «Марселеза», 1792.]]
**Горелье́ф** ( — релефи барҷаста) —тасвири барҷастаи симои инсон ё нақшунигор дар рӯи санг, гач ва ё гил. Горелеф тақозо мекунад, ки нақш ё сурат аз рӯи санг ба ними бузургии худ берун ҷаста бошад 

Горелеф як жанри ҳунари ҳайкалтарошӣ, ки тасвири барҷастаи он аз сатҳи замин — аз нисфи худи ҳайкал бештар баромада меистад. Баъзан ин тасвир ба заминааш андаке мерасад ва гоҳо қисмҳои алоҳидаи муҷассама аз заминааш ҷудо мешаванд. Дар меъморӣ горелефи бошукӯҳу ороиширо истифода мебаранд. Намунаҳои одиву нахустини горелеф дар санъати атиқаи Осиёи Марказӣ, хусусан тоҷикон, низ бисёр ба назар мерасад. Ороишоти мазори деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара (асри 11), кандакории расмҳои анор, мор, моҳӣ, анвои парандаҳо ва махлуқоти хаёлии рӯи сангу чӯб, аждаҳоаспи саворадоре, ки аз ҳафриёти Ёвон ба даст омадааст, сархонаҳои сангии сутунҳое, ки аз деҳаи Навободи ноҳияи Шаҳринав ёфт шудаанд, ороишоти деворҳои мармарии гурҷдори мақбараи Лангарота (вилояти Қашқадарёи Ӯзбекистон) ва бозёфтҳои ҳафриётии Варахша, Ҳулбук ва Ҳайратон, тасвири сари асп, гӯсфанд ва дигар ҳайвонҳо аз намунаҳои ҳайкалтарошии навъи горелефи қадимии тоҷиканд. Ҳоло горелеф бештар дар пояи ҳайкалҳо (пояи ҳайкали В. Куйбишев дар гулгашти вокзали р. о.-и ш. Душанбе), пештоқи биноҳои муҳташам (ДДСТ ба номи М. Турсунзода, бинои Палатаи ҳисоб — собиқ Китобхонаи ба номи А. Фирдавсӣ ва ғ.) ва бошаю сутунҳои калонандозаву арақаҳо (чойхонаҳои «Исфара»-и Кӯлоб, «Сино», «Ориё» ва «Ором»-и Исфара, «Мавҷ»-и Конибодом, «Хуррамшаҳр»-и Данғара ва ғ.) истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Унсурҳои меъморӣ
Толеънома

**Толеънома**, **гороскоп** (юн. hӧroskopos – мушоҳиди вақт) - дар санъати танҷим (астрология) тасвири схематики (тарҳ)-и «мавқеи нисбии» сайёраҳо дар Осмон дар лаҳзаи муайяни вақт.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ситорабинӣ
Галина Горохова

**Гали́на Евге́невна Горо́хова** () — варзишгари рус (шамшербозӣ). Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1960), Мураббии хидматнишондодаи ИҶШС (1992) ва Федератсияи Русия (1998).

## Корнома
Чемпиони мусобиқаҳои дастаии Бозиҳои олимпӣ (1960, 1968, 1972). Чемпиони чандинкаратаи ҷаҳон (1958—1971) ва ИҶШС (1960-70) дар мусобиқаҳои инфиродию дастӣ. Беҳтарин намояндаи варзиши Русия дар асри 20 эълом шудааст. Узви Комиҷроияи Федератсияи шамшербозии Русия ва узви Комиҷроияи Ассотсиатсияи ҷаҳонии ғолибони олимпӣ, Президенти Иттиҳоди варзишгарони Русия.

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, «Барои хидматҳо дар назди Ватан» (дараҷаи 4), ордени нуқраи олимпии Кумитаи байналмилалии олимпӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Фаробум

thumb
**Фаробум** (), **фарозамин**, **ҳурст** (аз  — «лона») — воҳид ё қитъаи сохтории кашида ва ба нисбат болоомадае, ки аз ду бари баланди худ бо гусал маҳсур шавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Заминсохт
Александр Горшков

**Алекса́ндр Гео́ргиевич Горшко́в** () — варзишгар ва мураббии рус (рақси рӯи ях). Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1970). Мураббии хидматнишондодаи ИҶШС (1992), довари дараҷаи байналмилалӣ.

## Корнома
Дар таърихи рақси рӯи ях нахустин чемпиони Бозиҳои олимпӣ (1976) шуд. Чемпиони Бозиҳои олимпии зимистонӣ (1976, ҳамроҳ бо Л. Пахомова). Чемпиони ҷаҳон (1970-74, 1976), Аврупо (1970-71, 1973-76) ва ИҶШС (1969-71, 1973-75). Солҳои 1977-22 мураббии давлатӣ оид ба рақси рӯи яхи Кумитаи давлатии варзиши ИҶШС, 1992—2001 роҳбари Кумитаи олимпии Русия, 2001-10 ноиб-президенти Федератсияи минтақавии Маскав оид ба рақси рӯи ях дар конки ва президенти Ҷамъияти фонди хайрияи минтақавии «Санъати варзиш»-и ба номи Л. Пахомова буд. Аз июни 2010 президенти Федератсияи рақси рӯи яхи Русия.

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, Дӯстии халқҳо, «Нишони Фахрӣ» ва «Барои хидматҳо дар назди Ватан» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Сергей Горшков

**Серге́й Гео́ргиевич Горшко́в** () — ходими ҳарбии шӯравӣ, адмирали флоти Иттиҳоди Шӯравӣ (1967), ду карат Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1965, 1982).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҳарбӣ-баҳрии ба номи М. В Фрунзе (1931), Курси фармондеҳони киштиҳои минакаш (1937), Курси такмили фармондеҳони олии назди Академияи ҳарбии баҳрӣ (1941). Аз соли 1927 дар флот. Аз соли 1940 фармондеҳи бригадаи киштиҳои ҷангии флоти баҳри Сиёҳ. Дар давраи ҶБВ (1941-45) дар мудофиаи Одесса иштирок кард, аз октябри 1941 фармондеҳи Флотилияи ҳарбии Азов, аз апрели 1944 фармондеҳи Флотилияи Дунай гардид; дар озод намудани Украина, Руминия, Булғория ва Маҷористон ширкат намудааст. Аз январи 1945 фармондеҳи Эскадраи флоти баҳри Сиёҳ. Солҳои 1948-51 сардори ситод, 1951-55 фармондеҳи флоти баҳри Сиёҳ, августи 1955-январи 1956 муовини аввали сарфармондеҳи Флоти ҳарбӣ-баҳрӣ, 1956-85 сарфармондеҳи он ва муовини вазири мудофиаи ИҶШС буд. Г. дар таъсис ва инкишофи флоти уқёнусӣ (аз ҷумла атомӣ) саҳми арзанда гузоштааст. Дорандаи мукофоти ленинӣ ва Мукофоти давлатии ИҶШС (1980). Депутати Совети Олии ИҶШС (даъватҳои 4-9).

## Ҷоизаҳо
Бо 7 ордени Ленин, 4 ордени Байрақи Сурх, орденҳои Кутузов (дараҷаи 1), Ушаков (дараҷаҳои 1 ва 2), Ҷанги ватанӣ (дараҷаи 1), Револютсияи Октябр, «Ситораи Сурх», «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС» (дараҷаи 3), орденҳои хориҷӣ, яроқи фахрӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Василий Горячкин

**Васи́лий Про́хорович Горя́чкин** () — олими рус дар соҳаи илмҳои мошинҳои кишоварзӣ, узви фахрии АИ ИҶШС (1932), академики ВАСХНИЛ (1932).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи физикаю математикаи Донишгоҳи давлатии ба номи М. В. Ломоносови Маскав (1890) ва Омӯзишгоҳи техникии императории Маскав (1894). Аз соли 1896 омӯзгори Институти кишоварзии Маскав (ҳоло Академияи кишоварзии ба номи К. А. Тимирязев), адъюнкт-профессор (1899) ва профессор (1913), аз соли 1913 мудири стансияи мошинсанҷии назди ҳамин ин-т (минбаъд ба коргоҳи таҷрибавии пажӯҳишҳои илмӣ табдил ёфт), солҳои 1919—1920 ректори Академияи кишоварзӣ, аз 1929 директор ва мушовири Институти механикаи кишоварзӣ (минбаъд Институти мошинсозии кишоварзӣ) буд. Соли 1931 бо пешниҳоди Василий Горячкин Институти умумииттифоқии таҳқиқоти илмии механикаи кишоварзӣ таъсис ёфт ва ӯ то охири умр раиси Шӯрои илмии он буд. Асарҳои илмии Василий Горячкин ба соҳаи мошинҳои кишоварзӣ бахшида шудаанд. Бештар аз 30 асбоби андозагирӣ (мас., динамометрҳо, микромонометрҳо, профилограф, динамограф, зичисанҷҳои хок ва ғ.)-ро, ки дар кишоварзӣ ва коркарди филиззот истифода мешаванд, ихтироъ карда, усулҳои нави истифодабарии мошинҳои соҳаи кишоварзиро таҳия намудааст. Институти илмию тадқиқотии мошинсозии кишоварзии Русия ба номи Василий Горячкин гузошта шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Го Си

**Го Си** (; ) — рассоми манзаранигори чинии даврони Сунг, узви академияи Койфенг. 

Осори ӯ, ки бо туши сиёҳ дар рӯи руқъаҳои абрешимӣ кашида шудаанд, бо возеҳияти хатҳо, таваҷҷуҳ ба ҷузъиёт фарқ мекунанд («Оғози баҳор»). Табиати рӯҳбахш дар асарҳои Го Си муҳташаму олӣ тасвир шудааст ва инсон дар онҳо нақши тобеъро иҷро мекунад. Муаллифи рисолаҳо оид ба наққошӣ (то замони мо танҳо як рисолаи ӯ — «Паёми олии бешаҳо ва ҷӯйборҳо» расидааст), ки дар онҳо қоидаҳои асосии сохтори перспективии манзараҳоро мухтасар ифода карда, ҳамчунин дар бораи мазмуни ғоявии наққошӣ ва нақши иҷтимоии рассом андеша рондааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Тирандоз (филм, 2021)

**«Тирандоз»** () — филми синамои экшн ва дилҳураовари амрикоӣ маҳсули сол 2021 ба коргардони Роберт Лурентс аст.

## Хулосаи достон
Моҷарои ин филм марбут ба як домдор ва туфангдори собиқ, ки сокини як шаҳри марзии Оризуно аст, ки бояд ба писари ҷавоне кумак кунад, то аз як кортели маводди мухаддири мексикоӣ фирор кунад. 
 
## Эзоҳ
Бемористони низомӣ

мини|Утоқҳои бемористони низомии қадимӣ дар Челсӣ.
**Бемористони низомӣ** () — бемористонест, ки мутааллиқ ба нерӯҳои мусаллаҳ буда, тавассути онон идора мешавад ва барои ироаи муроқибатҳои пизишкӣ ходмиони низомӣ пешбинӣ шудааст.

## Таърих
Аввалин бор, бемористони низомӣ дар қарни XVI дар Нидерланди Испониёӣ (барои артиши Флондр) таъсис шуд. Дар қарни XVIII, ин бемористон ба сарбозони Русия, Прус ва Биритониёи Кабир расид. Аз ҷумлаи қадимитарин бемористонҳои низомии Аврупо метавон ба Бемористони низомии Гринвич барои малавонон ва Бемористони низомӣ дар Челсӣ ишора кард, ки ҳар ду ба қарни XVII бармегарданд ва имрӯза низ вуҷуд доранд. Аввалин бемористоннизомии доимӣ дар Русия дар соли 1706 дар Маскав таъсис шуд.

## Эзоҳ
Гуто

**Гуто**, **Гота** () — шаҳр дар Олмон, маркази ноҳияи Гуто дар замини Тюрингия. Аҳолиаш 46 520 нафар (2014). Масоҳаташ 69,52 км2. Ба 7 ноҳияи шаҳрӣ тақсим мешавад.

## Таърих
Гуто яке аз қадимтарин шаҳрҳои Олмон, маркази фарҳангӣ ва таърихии Тюрингия мебошад. Рамзи шаҳр — қалъаи қадимии Фриденштейн (соли 1567 бо услуби барокко сохта шудааст). Номаш дар осори хаттӣ бори аввал октябри 775 зикр шудааст. Худи ҳамон вақт император Карли Бузург онро ба дайри Ҳерсфелд туҳфа кард.

Шаҳр дар буриши ду роҳ бунёд гардида, муддати дароз маркази муҳимми савдо буд. Соли 1369 барои бо об таъмин намудани Гуто бо супориши граф Балтазар наҳри 12-километрии Лейна канда шуд. Дар асри 17 Гуто қароргоҳи герсоги протестантии Саксен-Кобург-Гота буд (ин мақомро то соли 1918 дошт).

Гуто маркази калони илмӣ ва нашри китобу харитаҳо мебошад. Дар калонтарин корхонаи харитачопкунии ба номи Ҳерман Ҳак (таъсисаш 1785) харитаҳои ҷуғрофиёӣ, атласҳо, маҷаллаҳои ҷуғрофиёӣ, маълумотномаҳо нашр мешаванд. Соҳаҳои саноаташ: вагонсозӣ, коркарди филиззот, хӯрокворӣ, кимиё. Ёдгориҳои меъмории Гуто ба асрҳои 13-16 тааллуқ доранд. Гуто ватани тиҷорати суғуртавии муосири Олмон маҳсуб мешавад. Соли 1820 Эрнст-Вилҳелм Арнолди дар шаҳр бонки суғуртаи Gothaer Feuerversicherungsbank (ҳозира Gothear бо қароргоҳаш дар Кёлн)-ро таъсис дода буд. Шаҳр дар охири Ҷанги дуввуми ҷаҳон амалан хароб нагардид, чунки коменданти олмонӣ онро саривақт ба низомиёни амрикоӣ таслим кард. Баъдтар он як қисми ҳудуди ишғолнамудаи Иттиҳоди Шӯравӣ гардид ва ба ҳудуди Ҷумҳурии Демократии Олмон дохил буд. То пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ (1991) дар Гуто ҷузъу томҳои Артиши Шӯравӣ қарор доштанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ян Госсарт

**Ян Госсарт** (, лақабаш **Ян Мабюз** ; ) — мусаввири нидерландӣ.

## Зиндагинома
Дар Брюге таҳсил ва дар Антверпен, Мидделбург, Утрехт кор кардааст. Мусофират ба Итолиё (1508-09) ва ошноӣ бо ҳунари антиқию осори Рафаэл ва Микеланҷело ба сабку мавзӯи эҷодиёти ӯ таъсири бузург гузошт. Ян Госсарт асосгузори романизм — ҷараён дар санъати тасвирии шимоли Нидерландия мебошад, ки ба мавзӯъву усулҳои давраи Эҳёи итолиёӣ: рӯ овардан ба асотири антиқӣ, тасвири урёни худоёни бутпараст, заминаҳои меъмории қадимӣ дар композитсияҳои мазҳабӣ майл дошт. Осори ӯ: портрети Бибӣ Марям Лувен (1516), «Нептун ва Амфитрит» (1516).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Госсипол

**Госсипол** — полифеноли табиъӣ, моддаи булӯрии заҳрнок, рангаш зард. Формулаи кимиёвиаш C30H30O8.

Дар спирт, эфир, атсетон, хлороформ, пиргидин ҳал мешавад; дар об ҳал намешавад. Госсипол-ро соли 1866 олими фаронсавӣ Лонгмор ҳангоми тоза кардани равғани пахта ошкор кардааст. Госсипол дар таркиби тухм, барг ва решаи пахта дучор меояд. Дар табиат дар таркиби рустаниҳо мавҷуд аст. Госсипол рустаниҳоро аз зараррасону касалиҳо ҳифз карда, хосияти зиддимикробӣ, зиддивирусӣ, зиддиомосӣ ва антиоксилатӣ дорад. Қобилияти баъзе аз вирусҳои бемориовари ҳайвонотро маҳв сохтани госсипол ба олимон маълум аст. Госсипол дар табиат дар ду шакл: (+) мусбати чапгард ва (-) манфии ростгард вомехӯрад. Дар асоси госсипол ва ҳосилаҳои он маводди гуногуни доруӣ, аз қабили марҳами мегосин, линименти госсипол, ҳабҳои батриден, гозалидон, рагосин, каготсел истеҳсол карда шудаанд. Госсипол дар саноати локу ранг, дорусозӣ ва ғ. ба кор меравад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Фенолҳо
Акшапада Гаутама

**Акшапада Гаутама** () — мутафаккири Ҳинди Бостон, муассиси системаи няя, муаллифи рисолаи «Няя-сутра».

## Зиндагинома
Замони зиндагии Акшапада Гаутама маълум набуда, эҳтимол меравад, ки дар оғози асри 1 м зистааст, зеро муассиси мактаби буддоии мадҳямика Нагарҷуна (асри 2 м.) бо баъзе мафҳумҳои системаи няя шиносоӣ доштааст. «Няя-сутра» аз 5 китоб иборат буда, дар он воситаву мудракҳои маърифати дуруст, баҳс ё мунозира, бахшҳои қиёс ва баъзе унсурҳои таълимоти фалсафии мубрами замони таълифи асар мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд. Акшапада Гаутама бо таълимоти худ ба мантиқи Ҳинди бостон замина гузошта, амалияи баҳсу мунозира карданро ҷамъбаст намуд ва таваҷҷуҳи андешамандонро ба мавзӯъҳое аз қабили бурҳон, рост, асосҳои дурӯғин, софистика (муғолата) ва ғ. ҷалб кард. Шарҳи «Няя-сутра»-и Акшапада Гаутама «Няя бҳаня»-и файласуфи ҳиндӣ Ватсяяна (асрҳои 4-5) мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Феҳристи президентҳои Литва

мини|280x280пкс| Кохи Президенти Литва

**Президенти Ҷумҳурии Литва** (Lietuvos *Lietuvos Respublikos prezidentas*, ғайри расмӣ **президенти Литва** (Lietuvos  *Lietuvos prezidentas***)** — сарвари давлат дар Литва, баландтарин мансаби давлатии ҷумҳурӣ .

Ваколатҳо ва мақоми Президенти Ҷумҳурии Литва дар боби VI Конститутсияи Литва, ки 25 октябри соли 1992 бо раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шудааст, муайян карда шудааст .

Президент аз ҷониби шаҳрвандони Ҷумҳурии Литва бо овоздиҳии пинҳонии умумӣ ба муҳлати 5 сол интихоб карда мешавад . Дар Литва ба ин мансаб шаҳрванди Литва аз рӯи мансубият (мақоми шаҳрвандӣ) на камтар аз се сол зиндагӣ кардааст ва то рӯзи интихобот ҳадди аққал чилсола аст.

## Феҳрист

### Ҷумҳурии аввал
**Президенти Ҷумҳурии аввалини Литва** (Pirmosios Lietuvos Respublikos Presidentas) ё **Президенти Литваи байниҷангӣ** (*Tarpukario Lietuvos Prezidentas*)  - сарвари давлати Ҷумҳурии аввалин Литва, мақоми олии давлатии ҷумҳурӣ буд.

### Ҷумҳурии дуюм
**Президентҳои Ҷумҳурии Литва** (с. *Lietuvos Respublikos prezidentai*, ғайри расмӣ **Президенти Литва**,*Lietuvos prezidentai* **)** - сарвари давлат дар Литва, мақоми олии давлатии ҷумҳурӣ, ҷамъ 6 президент ва 2 иҷрокунандаи вазифаи президенти Литва буданд .

; Шарҳ (1)


## Адабиёт
* Лиетувос президентой (суд. Юнус Вайченонис). - Каунас: Авиеса, 2007. 71 с.: тасвир. -ISBN 5-430-04552-7
* Витаутас Тининис. Юстас Палеккис. Энсиклопедияи визаҳо. Сентрасҳои марказӣ
* E. Симанайтис. Истифодаи дигаргуниҳои ҷиддӣ. Тремтинис, 2011 м. Не 48.

## Пайвандҳо
* Вебсайти расмии Президенти Ҷумҳурии Литва  )
* Конститутсияи Ҷумҳурии Литва )
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Литва
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Теофил Готйе

**Пйер Жюл Теофи́л Готйе́** (; ) - адиб, мунаққид ва и фаронсавӣ. 

## Зиндагинома
Теофил Готйе аз саромадони зебошиносӣ (эстетизм)-и Фаронса ба шумор меравад. Дар муқаддимаи романи «Хонум де Мопен» (1835–1836) назари худро дар бораи «ҳунар барои ҳунар» матраҳ кардааст. Ба андешаи ӯ мақсади ягонаи санъаткор инъикос кардани зебоӣ аст. Дар оғози солҳои 1830 Теофил Готйе дар газетаи «Presse» масъули бахши адабиёту нақд буд ва пиромуни чеҳраҳои адабии асрҳои 15–17 мақолаҳо навишт, ки дар маҷмӯаи «Гротескҳо» (1844) гирдоварӣ шуданд. Беҳтарин асари манзуми ӯ «Миноҳо ва нигинҳои манқуш» (1852) аст, ки дар он ормон (идеал)-и «ҳунари ҷовидона» баён ёфтааст. Теофил Готйе муаллифи романҳои «Капитан Фракасс» (1863), «Элдорадо» номи дигараш Фортунио»; 1837, «Достони мумиёӣ» (1858), асарҳои «Таърихи романтизм» (1874, нотамом), «Сафар ба Русия» (1867), новеллаҳо, мақолаҳо ва ғ. мебошад. Эҷодиёти В. Ҳюго ба ӯ таъсир гузоштааст. Дар осори Теофил Готйе Шарқ ва фарҳанги он ҷои босазое дорад. Ӯ мисли дигар шоирони романтики Фаронса ошиқи шеъру ҳунари Машриқзамин буд. Теофил Готйе бо мутолааи «Девони ғарбию шарқӣ»-и Гёте бо ашъори Ҳофизи Шерозӣ ошно шуд. Дар дебочаи маҷмӯаи ашъораш «Миноҳо ва нигинҳои манқуш» аз Низомию Ҳофиз бо эҳтиром ёдоварӣ кардааст. Дар ин асар оҳангу савтҳои шарқӣ ҷойгоҳи намоён доранд. Дар «Хотироти ҳайкалҳои сангин», ки яке аз шеърҳои баланди ин асар аст, манзараҳои дилфиреби Шарқ устодона тавсиф шудаанд. 

Мақолаҳои зиёди Теофил Готйе, ки солҳои 1850–60 дар матбуоти давр интишор ёфтаанд, гувоҳи онанд, ки ӯ аз фарҳангу адаби шарқиён, аз ҷумла форсӣ тоҷикӣ, огоҳии хуб доштааст. Асарҳои парокандаи Теофил Готйе аз ҷониби донишмандони фаронсавӣ гирд оварда шуда, соли 1877 дар ду ҷилд таҳти унвони «Шарқ» чоп шудаанд. Аз ҷумла, ду мақолаи Теофил Готйе «Шеъри форсӣ. Рубоиёти Хайём» ва «Форс» басо ҷолибанд. Мақолаи аввал тақриз ба тарҷумаи фаронсавии рубоиёти Хайём аст, ки соли 1867 чоп шуда буд. Дар мақолаи «Форс» ӯ аз шоирони бузурги форс-тоҷик Фирдавсӣ, Аттор, Саъдӣ, Ҳофиз ва дигарон ёд кардааст. 
 	
## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Готланд

**Го́тланд** (, ) — бузургтарин ҷазираи баҳри Балтика, ки ба Суэд тааллуқ дорад. Якҷоя бо ҷазираҳо музофоти Готландро ташкил медиҳад. Масоҳаташ 2994 км². Аҳолиаш 57,8 ҳазор нафар (2014). Сатҳаш пуштакӯҳи оҳаксангу регсангӣ, нуқтаи баландтаринаш (Лойста-хед) 83 м. Иқлимаш муътадили баҳрӣ. Боришоти солона зиёда аз 500 мм. 44 дарсади ҳудуди Готландро бешаҳои дарахтони сӯзанбаргу паҳнбарг фаро гирифтаанд. Кишти зироат (ҷавдор, бомус, лаблабуи қанд, зағир, картошка) ва гӯсфандпарварӣ тараққӣ кардааст. Саноати сементу хӯрокворӣ дорад. Сайёҳӣ ривоҷ ёфтааст. Шаҳр ва бандари асосиаш Висбю. Маҳалҳои аҳолинишинаш: Клинтехамн, Бургсвик, Форёсунд, Хемсе, Слите.

Дар ҷазира беш аз 42 ҳазор осори атиқа ёфт шудаанд, ки қадимтарини онҳо ба асри санг тааллуқ доранд. Дар давраи викингҳо дар Готланд тиҷорат ривоҷ ёфта буд. Бозёфти 650 хазина, ки аз 140 ҳазор тангаҳои арабию аврупоӣ ва зеварот иборатанд, аз он шаҳодат медиҳад. Готландҳо ба забони қадимии гутнийӣ ҳарф мезадаанд. Дар асрҳои миёна мавқеи ҷойгиршавии ҷазира имконият медод, ки готландҳо савдои баҳри Балтикаро идора намоянд. Тоҷирони Готланд дар Новгород меҳмонхона доштанд ва соли 1161 бо герсоги Саксония Лев Генрих дар бораи усулҳои тиҷорат дар Готланд ва Голштиния шартнома бастанд. Соли 1288 дар Готланд байни тоҷирони Висбю, ки як қисмашон олмонӣ буданд ва сокинони минтақаҳои дигар зиддият ба амал омад. Дар ин ҷанг шаҳрвандони Готланд ғалаба карданд. Соли 1361 ба Готланд артиши шоҳи Дания Валдемар Аттердаг ворид шуд. Деҳқонон бар зидди даниягиҳо муқобилияти сахт нишон доданд, вале хиёнати аҳолии ш. Висбю сабаби мағлубии онҳо гардид. Дар ҷанг нисфи мардони болиғи деҳот кушта шуданд. Дар натиҷа Готланд мавқеи худро ҳамчун воҳиди мустақил дар баҳри Балтика абадан аз даст дод. Аз соли 1679 дар тобеияти Шветсия мебошад. Аксарияти сокинони имрӯзаи Готланд бо лаҳҷаи готландии забони шведӣ ҳарф мезананд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Карло Готси

Граф **Карло Готси** (; ) - драмнависи итолиёӣ.

## Зиндагинома
Дар хонаводаи ашрофи муфлисшуда ба дунё омадааст. Аз даврони наврасӣ ба адабиёту театр шавқ дошт. Соли 1747 ҳамроҳ бо гурӯҳе аз ҳамақидаҳояш академияи танзомези «Гранеллески» («Пучсухан»)-ро, ки алайҳи таъсири аҷнабиён бар забону адабиёти итолиёӣ мубориза мебурд, таъсис дод. Ин академия алайҳи драмнависони номдор К. Голдони ва П. Кяри, ки сабку усулҳои театри фаронсавиро пазируфта буданд; авроқи ҳаҷвӣ мунташир мекард. Карло Готси мазҳакаҳои қадимии итолиёиро, ки бар фарҳанги мардумӣ асос ёфта буданд, «ифтихори Итолиё» меномид. Ӯ мекӯшид, ки онҳо аз нав эҳё бишаванд. Соли 1761 Карло Готси нахустин «фияба» (афсона барои театр) – «Муҳаббат ба се афлесун»-ро навишт. Намоишнома аз ҷониби тамошобинон хуб пазируфта шуд. Баъд фиябаҳои «Зоғ» (1761), «Шоҳ-гавазн», «Турандот», («Турондухт»), «Зан-мор» (ҳар се – 1762), «Зобеида» («Зубайда», 1763), «Гадоёни хушбахт» (1764), «Парандаяки сабз», «Ҷим, шоҳи ҷинҳо», номи дигараш «Канизаки вафодор» (ҳар ду – 1765)-ро таълиф намуд. 23 пйесаи Карло Готси бо услуби испаниягии «мазҳакаҳои ридову шамшер» эҷод шуданд (1762–77), аммо ба сабаби танқидӣ буданашон, қобили таваҷҷуҳ нагардиданд. 20 соли охири зиндагии Карло Готси дар танҳоию гумномии тамом гузаштааст. Охирин асари ӯ «Хотироти беманфиат» (1797) ба таърихи театри асри 18 бахшида шудааст. Дар осори Карло Готси оҳангу сужетҳои ривоятӣ, баъзе аз вижагиҳои мазҳакаҳои мардумӣ ба назар мерасанд. Чандин асари ӯ («Турандот», «Шоҳ–гавазн», «Гадоҳои хушбахт» ва ғ.) бар пояи сужетҳои шарқӣ навишта шудаанд. Аз ҷумла, дар «Гадоҳои хушбахт», ки воқеаҳояш дар Самарқанд рух медиҳанд, Карло Готси шоҳи адолатпешаеро тасвир намудааст. Театрҳои тоҷик – Театри давлатии академии драмаи ба номи А. Лоҳутӣ (1934–61), Театри мусиқию мазҳакавии ба номи Камоли Хуҷандии ш. Хуҷанд (1935–60) «Маликаи Турандот» ва «Шоҳ − гавазн»-ро ба саҳна гузоштаанд. 

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гоҳанбор

**Гоҳанбор**, (), **гоҳбора**, **гаҳанбор** — дар гоҳшумории дини зардуштӣ шаш рӯз, ё шаш гоҳ (ҳангом, замон), ки гӯё дар ин муддат Худованд, Замин, Осмон ва тамоми мавҷудоту махлуқотро офаридааст.

Тибқи китоби Занди зардуштиён Худо оламро дар шаш гоҳ (яъне шаш ҳангом) офарид ва ибтидои ҳар гоҳ ҷашни бузург ба муддати панҷ рӯз гирифта мешавад. Гоҳҳо ҳар яке соҳиби ном ва тавсифи худанд: Гоҳанбори аввал Маидйа заремайа ном дорад, ки рӯзи 15-уми урдубиҳиштмоҳи қадим (Хуршедрӯз) аст. Ривоятест, ки гӯё Худованд аз ибтидои ин рӯз то 40 рӯз Осмонро офарида ба охир расонд. Ин ҷашн панҷ рӯз аз рӯзи 11-ум то рӯзи 15-уми Урдибиҳишт (Дай ба Меҳр) давом меёфт. Чор рӯзи аввал омодагӣ ва рӯзи панҷум Ҷашни Бузург барпо мегардид. Мутобиқи тақвими имрӯзӣ ин ҷашн ба 4 май мувофиқ меояд. Гоҳанбори дуввум Маийушам (ба маънои миёнаи тобистон) ном дорад ва он 11-и Тирмоҳи қадим аст. Аз аввали оғози он то 60 рӯз Худо обро офарид. Аз 101-умин рӯзи сол оғоз ёфта то 105-умин рӯзи сол, аз моҳи Тир то Дай ба Меҳри ҳамин моҳ идома дорад. Ба тақвими ҳозира ин ҷашн 3 июл фаро мерасад. Гоҳанбори севвум Патйашҳим (яъне донаовар) ном дорад ва он аштод (ҳаштод) рӯз аст, ки оғози он ба 23-юми шаҳривармоҳи қадим рост меояд. Худованд аз ин рӯз то 75 рӯз Заминро офарид. Бо тақвими ҳозира ба 16 сентябр мувофиқ меояд. Гоҳанбори чорум Айасрем (Айсрима‒бозгашт ба хона) ном дорад ва 80 рӯз аст ва оғозаш аз 26-уми меҳрмоҳи қадим аст, яъне аз Аштодрӯзи моҳи Меҳр то Анирон рӯзи ҳамин моҳ идома дорад. Парвардгор аз ин рӯз то 30 рӯз офариниши тамоми анвои рустаниҳо (гиёҳҳову дарахтон)-ро ба охир расонд. Ба гоҳшумории имрӯза ба 16 октябр мутобиқ аст. Гоҳанбори панҷум Маидйарем (Маидйоирйа-миёни сол) ном дорад ва он Меҳррӯз аст, ки аз 16 Баҳманмоҳи қадим оғоз мегардад. Дар рӯзҳои Дай ба Меҳр то ба Фаровардин рӯзи моҳи Дай фаро мерасад. Ҳақ таъоло аз ин рӯз то 80 рӯз 282 навъи ҳайвонот-парандаву чарандаву даранда офарид. Дар гоҳшумории ҳозира ба 4 январ мувофиқ меояд. Гоҳанбори 6-ум Ҳамаспадмадам (Ҳамаспадмаедайа ‒ҳаракати сипоҳ) ном дорад. Он 11-и Даймоҳи қадим аст яъне ҷашнгирии он аз 25 то 29-уми Исфандмоҳ идома меёбад. Худо аз ибтидои ин рӯз то 75 рӯз инсонро офарид. Дар гоҳшумории имрӯза ба 20 март мувофиқ меояд. Пас аз ин ҷашн рӯзи 1-уми Фарвардинмоҳ (21 март) Наврӯз фаро мерасад. Бад-ин тартиб Худованд оламро дар шаш марҳала биёфарид.

Ҷашнҳои панҷрӯзие, ки дар ибтидои ҳар гоҳ таҷлил мешуданд, аз ҳамдигар дар фосилаҳои мутафовит баргузор мегардиданд. Гоҳанбори Маидйа заремайа дар 45-умин рӯзи сол, Маийушам дар 105-умин рӯзи сол, Патйашҳим (шаҳим) дар 180-умин рӯзи сол, Айасрем (иётҳарим) дар 210-умин рӯзи сол, Маидйарем дар 290-умин рӯзи сол, Ҳамаспадмадан (ҳамспатҳдим) дар 365-умин рӯзи сол таҷлил мешуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 1. М., 1969;
* Берунӣ Абурайҳон. Осору-л-боқия. Д., 1982;
* Авесто. Д., 2001;
*Авесто. Д., 2014; 
*پور داود. یشتها. دو جلد، تهان، 1347 ش.ر.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зардуштия
Гоҳнома (асар)

«**Гоҳнома**» () — яке аз осори адабиёти паҳлавӣ. Мавзӯи асар одобу русуми дарбор, номгӯи рутбаҳои ходимони давлат, намояндагони табақаҳои гуногуни иҷтимоӣ (тақр. 600 номгӯй), қоидаҳову расмҳои бозиҳо, одоби ҷанг, ойини баргузории ҷашнҳо — Наврӯз, Меҳргон, Сада ва ғ. мебошад. Дар «Гоҳнома» инчунин қиссаву ривоятҳои динӣ ва устураҳо вуҷуд доштанд. Асли паҳлавии «Гоҳнома», тарҷумаи арабии он дастрас нагардидааст, вале дар таърихномаҳои исломӣ (ба забонҳои арабӣ ва форсии дарӣ) ба он ишора шудааст, оид ба муҳтавиёташ маълумот дарҷ гардидааст, аз он пораҳо оварда шудаанд. Аз тарҷумаи арабии «Гоҳнома» Ибни Надим дар «ал-Феҳрист» иттилоъ додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Рипка Ян. История персидской и таджикской литературы. М., 1976;
* مسعودی ابوالحسن علی. التنبیه و الاشراف. لیدن، ۱۸۹۶؛
* ابن قتیبه دینوری ابومحمدعبدالله بن مسلم. عیون الاخبار. بیروت،۱۳٤۳هـ./۱۹۲۵؛
* ابن ندیم. الفهرست. تهران، ۱۳۵۲ ش.؛
* تفضلی احمد. تأریخ ادبیات ایران پیش ازاسلام. تهران، ۱۳۸۷ ش.ر

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адабиёти паҳлавӣ
Гошогаки

**Гошогаки** — яке аз навъҳои хурмои шарқӣ, ки дар вилояти Хатлон ва водии Ҳисор мепарваранд.

Дарахташ қадпаст, шохсораш аҳромшакл, баргаш байзашакли ғафс. Аз охири апрел то нимаи май гул мекунад; гулаш худгардолуд аст. Даври гулшукуфташ 7-10 рӯз. Мевааш норанҷӣ, пӯсташ ғафси сахт, мағзаш ҷигарӣ, ширину хуштаъм. Миёнаҳои октябр мепазад. Дар таркибаш 19,30 % қанд, 37,2 мг% витамини С, 0,65 % моддаҳои даббоғӣ мавҷуд аст. Ҳосилашро тар мехӯранд. Барои беҳ гаштани сифати ҳосил Г.-ро якҷоя бо навъи Занҷимару мешинонанд. Ниҳолаш баъди 3-4 сол самар оварда, дар 7-8-солагӣ мева мебандад. Аз ҳар бехаш андаряк 60-70 кг, аз дарахтони ҷудогонааш 160—190 кг ҳосил мегиранд. Дарахташ ба сармо тобовар нест (дар −16°С хунук мезанад), ба гармову камобӣ устувор аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои хурмои шарқӣ
Йонас Стаугайтис

[мини|260x260пкс| Йонас Стаугаитис дар [соли 1918 (нишаста, аввал аз чап)]]
**Йонас Стаугайтис** (, 20 майи 1868, Оментшкяйи назди Вилкавишкис — 18 январи 1952, Каунас) —сиёсатмадори литвонӣ.

## Зиндагинома
Йонас Стайгаитис гимназияи Мариамполе ва Донишгоҳи Варшаваро хатм кардааст (1887-1893), ки дар он ҷо маълумоти тиббӣ гирифтааст. Баъдтар ӯ дар шаҳри Чакай ба ҳайси табиб кор мекард ва ба корҳои ҷамъиятӣ машғул буд.

Дар соли 1919 пас аз эълони истиқлоли Литва, ӯ ба Каунас кӯчид, сардори шуъбаи тиббии Вазорати тандурустӣ таъйин шуд. Солҳои 1920—1926 — директори беморхона, солҳои 1922—1940 сармуҳаррири маҷаллаи  ).

Дар соли 1920 Стаугаитис аз Иттифоқи Деҳқонони Литва ба Сейми Литва интихоб шуд. Дар солҳои 1920—1922 ёвари раиси фраксияи ҳизб, 2 июни 1926 раиси Сейм интихоб шуд.

## Табаддулоти низомӣ дар Литва (1926)
Пас аз истеъфои президент Казис Гринюс 17 декабри  1926, ҳангоми табаддулот таҳти сарварии Антанас Сметона, тибқи конститутсия, ӯ иҷрокунандаи вазифаи президент шуд, рӯзи дигар истеъфо дод ва ваколатҳои худро ба Александрас Стулгинскис дод ва ба фаъолияти илмӣ баргашт.

Бо таъсиси низоми коммунистӣ, ба ӯ репрессия таъсир нарасонд.

Солҳои 1945-1949 дар Осорхонаи гигиена кор мекард, узви Шӯрои тиббии РСС Литва буд.

Солҳои 1949-1951 — духтури стансияи санитарию эпидемиологӣ, мудири хонаи таълимии тандурустӣ дар Каунас.

Ӯро дар қабристони Петрашуни Каунас ба хок супурданд.

## Хотира
Дар хонаи А.Митскевич дар Каунас, ки солҳои 1927-1952 Й.Стаугаитис зиндагӣ мекард, лавҳаи ёдгорӣ гузошта шуд.

## Пайвандҳо

* Биография на сайте Сейма

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Президентҳои Литва
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1952
Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 январ
Гурӯҳ:Зодагони соли 1868
Гурӯҳ:Зодагони 20 май
Гурӯҳ:Раисони Сейми Литва
Игор Грабар

**И́гор Эммануи́лович Граба́р** (; ) — рассом, муаррихи ҳунар ва ходими осорхонаи рус. Рассоми халқии ИҶШС (1950), узви ҳақиқии АИ ИҶШС (1943) ва Академияи рассомии ИҶШС (1947).

## Зиндагинома
Дар Академияи рассомии Петербург (1894-96) аз В. Е. Савинский, Н. А. Бруни, И. Е. Репин ва дар Мюнхен дар мактаби А. Ашбе (аз 1896) таълим гирифтааст. Дар Петербург (аз 1889) ва Маскав (аз 1903) кор кардааст. Узви иттиҳодияи «Ҷаҳони санъат» ва «Иттиҳодияи рассомони рус» буд. Солҳои 1903-07 дар пленэри ба номи Дугино (дар наздикии Саритсин) кор карда, бо маҳорати баланд асарҳои манзаравии «Барфи сентябр» (1903), «Осмони мусаффои феврал» (1904), «Барфи моҳи март» (1904 — ҳар се дар Нигористони Третяков) ва натюрмортҳо («Мизи дарҳамбарҳам», 1907) офарид. Ҳамон вақт истеъдоди портретнигорӣ ва меъмории ӯ (дар Захаринои назди Маскав, 1909—1914) зоҳир гардид. Ӯ бо рассомон М. А. Врубел, В. А. Серов, И. С. Остроухов, коллексионерҳо С. И. Шукин, И. А. Морозов шинос шуд.

Игор Грабар ҳамчун мунаққиди адабӣ дар маҷаллаҳои «Мир и искусства», «Старые годы», «Аполлон» фаъолона кор кард. Аз соли 1906 силсилаи монографияҳо дар бораи бузургтарин устодони санъати нави рус навишт (дар бораи И. И. Левитан, ҳамроҳи С. Гилгол, 1913; дар бораи В. А. Серов, 1914). Бо ташаббуси Игор Грабар маҷмӯаи дастаҷамъии «Таърихи санъати рус» (6 ҷилд, 1909—1916) нашр шуд. Солҳои 1913-25 роҳбари Нигористони Третяков буд. Бо ташаббуси Игор Грабар Устохонаи марказии таъмиргарӣ таъсис ёфт (солҳои 1918—1930 роҳбар ва аз соли 1944 роҳбари илмии он буд), ки баъдан ба номи ӯ гузошта шуд.

Дар даврони шӯравӣ Игор Грабар фаъолона ба рассомӣ машғул шуда, бештар ба манзараву портретнигорӣ майл кард, тасвирҳои расмӣ низ меофарид («В. И. Ленин дар сари аппарати телефон» 1933; «Вакилони деҳқонон дар ҳузури В. И. Ленин ва И. В. Сталин», 1938). Корҳои асосии ӯ дар ин давра: асари дуҷилда дар бораи Репин (1937; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1941) ва ёддоштҳои ӯ — «Зиндагии ман» (1937). Игор Грабар муҳаррир ва яке аз муаллифони китоби нави «Таърихи санъати рус» (13 ҷилд, 1953-69) буд.

Дар Донишгоҳи давлатии Маскав (аз 1921 профессор), Институти рассомии Маскав ба номи В. И. Суриков (1937-43 директор), Институти рассомию ҳайкалтарошӣ ва меъмории ба номи И. Е. Репин дар Ленинград (1943—1946 директор) омӯзгорӣ кардааст. Директори Институти таърихи санъати АИ ИҶШС (аз соли 1944) буд.

## Ҷоизаҳо
Бо ду ордени Ленин, 2 ордени дигар ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
РССЛ

**РССЛ** — акроним, метавонад мазмунҳои зерро дошта бошад 

* Республикаи Советии Сотсиалистии Латвия
* Республикаи Советии Сотсиалистии Литва
ҶШСЛ

**ҶШСЛ** — акроним:

* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Лавтия
* Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Литва
ҶҚ

**ҶҚ**:

* Ҷумҳурии Қазоқистон
* Ҷумҳурии Қарақалпоқистон
* Ҷумҳурии Қирғизистон
*Ҷумҳурии Қибрис
* Ҷумҳурии Қалмиқистон (Қалмикия)
*Ҷумҳурии Қрим

## Ҳамчунин нигаред

* ҶК
* ҶА
ҶК

**ҶК**

* Ҷумҳурии Конго

* Ҷумҳурии Корея
* Ҷумҳурии Карелия
* Ҷумҳурии Калмикия
* Ҷумҳурии Кипр
Падари ғурур

**Падари ғурур** () — як сериёли пӯёнамоии кумедӣ аст, ки аз соли 2004 то 2005 пахш мешуд. Ин барнома махсусан барои DreamWorks Animation тавассути Ҷеффрӣ Котзенберг сохта шудааст.

## Эзоҳ
Бисмиллоҳхон Муҳаммадӣ

**Бисмиллоҳхон Муҳаммадӣ** (; ) —  яке аз сиёсатмадорони тоҷиктабори Афғонистон. Фармондеҳи кулли ситоди Артиши Афғонистон (2002—2010), Вазири умури дохилаи Афғонистон (2010—2012),  Вазири дифоъи Афғонистон (аз 2012). Ӯ аз фармондаҳони Аҳмадшоҳи Масъуд буда ва аз чеҳраҳои матраҳи зидди Толибон мебошад.

## Эзоҳ
Ҷанги Шӯравӣ дар Афғонистон

**Ҷанги Шӯравӣ дар Афғонистон (1979—1989)** (пушту په افغانستان کې شوروی جګړه‎‎, дарӣ: جنگ شوروی در افغانستان‎‎)  — муноқишаи низомӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Демократии Афғонистон (Ҷумҳурии Афғонистон аз соли 1987) байни нерӯҳои ҳукуматии Афғонистон бо дастгирии контингенти маҳдуди сарбозони шӯравӣ аз як тараф ва сохторҳои мусаллаҳи муҷоҳидини афғон ("душманон"), аз дастгирии сиёсӣ, молиявӣ, моддӣ ва низомии кишварҳои пешбари НАТО, Чин ва ҷаҳони муҳофизакори исломӣ аз тарафи дигар.

СССР 25 декабри соли 1979 ба Афғонистон як контингенти низомӣ ҷорӣ кард. Дере нагузашта Шӯрои Амнияти СММ даъват карда шуд, ки дар ҷаласаи худ қатъномаи зиддисоветии омодакардаи ИМА-ро қабул накард, СССР вето гузошт. Натиҷаи умумии овоздиҳӣ 104-18 ба фоидаи ИМА ва муттаҳидонаш мебошад. СССР амалҳои худро ба он далел овард, ки контингенти низомии шӯравӣ бо дархости ҳукумати Афғонистон ва мувофиқи Шартномаи дӯстӣ, ҳамсоягии нек ва ҳамкорӣ аз 5 декабри соли 1978 ҷорӣ карда шуд.  14 январи соли 1980 Ассамблеяи Генералии СММ дар Иҷлосияи ғайринавбатии худ қатъномаеро қабул кард, ки дар он "пушаймонии амиқ" изҳор карда, инчунин аз вазъи гурезаҳо изҳори нигаронӣ карда, даъват карда мешавад, ки "ҳамаи нерӯҳои хориҷӣ" хориҷ карда шаванд, аммо қатънома ин тавр набуд.  Ба ҷонибдории 104 раъй ва зиддияти 18 райъ қабул шуд.

## Эзоҳ
Дараи Панҷшер

**Дараи Панҷшер** () — яке аз манотиқи Афғонистон воқеъ дар вилояти Панҷшер аст. Ин дара аз манотиқи муҳимми вилояти Панҷшер ба ҳисоб меояд ва номи ин вилоят баргирифта аз номи ҳамин минтақа аст.
 
Дараи Панҷшер дар 120 килуметрии шимоли шарқии Кобул воқеъ шуда ва ҳудуди як миллиюн нафар ҷамъият дорад, ки аксаршон тоҷик ва форсизабонанд. Иртифоъи дара аз сатҳи дарё 2217 метр аст, ки дар нуқоти муртафеътар то 6 ҳазор метр мерасад.

Оромгоҳи Аҳмадшоҳи Масъуд, фармондеҳи ҷангҳои чирикӣ алайҳи русҳо, дар дараи Панҷшер қарор дорад. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дараҳои Афғонистон
Василей Грабин

**Васи́лий Гаври́лович Гра́бин** () — тарроҳи аслиҳаи артиллерии шӯравӣ, генерал-полковники воҳидҳои техникӣ (1945), доктори илмҳои техникӣ (1941), профессор (1951), Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1940).

## Зиндагинома
Аз соли 1920 ба Артиши Сурхи шӯравӣ ворид шуд. Хатмкардаи мактаби фармондеҳии артиллерияи вазнини Петроград (1923) ва Академияи низомию техникии ба номи Дзержинский (1930). Аз соли 1930 ба кори тарроҳии техникӣ пардохт. Солҳои 1942-72 дар мақомҳои баланди таҳқиқию истеҳсолии корхонаву донишгоҳҳои Русия кор кард. Чандин тӯпи дивизиявии 76-мм Ф-22 (1936), Ф-22 УСВ (1939), ЗИС-3 (1942; нахустин тӯп дар ҷаҳон, ки ба таври сайёр васл мешуд), тӯпҳои 76-мм Ф-32 барои танк (1939), Ф-34 (1940), ЗИС-5 (1941), тӯпҳои зиддитанкии 57-мм ЗИС-2 (1941), тӯпҳои танкии 85-мм ва 100-мм (1943-44), тӯпҳои саҳроии 100-мм БС-3 (1944; яке аз беҳтарин тӯпҳои зиддитанкии Ҷанги дуввуми ҷаҳонии 1939-45) -ро сохт. Солҳои 1950 тарҳҳои аҷиб ва намунаҳои озмоишии системаҳои артиллерӣ, минаандозҳову тӯпҳо барои танкҳову дасгоҳҳои худгарди артиллериро омода намуд. Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1941, 1943, 1946, 1950).

## Ҷоизаҳо
Бо 4 ордени Ленин, 6 ордени дигар ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Иван Граве

**Иван Платонович Граве** () — олими шӯравӣ дар соҳаи артиллерия, асосгузори мактаби баллистика (илмест дар бораи ҳаракати ҷисмҳо, ки ба фазо партофта шудаанд)-и шӯравӣ, доктори илмҳои техникӣ (1939), профессор (1927), узви ҳақиқии АИ-и артиллерӣ (1947-53), генерал-майори умури муҳандисию техникаи ҳарбӣ (1942).

## Зиндагинома
Омӯзишгоҳи артиллерӣ (1895) ва Академияи артиллерии Михайловро (1900) хатм кардааст. Аз соли 1904 омӯзгори Академияи артиллерии Михайлов буд. Соли 1916 мушаки ҷангии борути бедуд — тимсоли тири ракетаро кашф намудааст. Иван Граве яке аз муассисони мактаби шӯравии баллистика буда, бо таҳқиқу асарҳои илмии худ ба рушди технологияи мушаксозӣ мусоидат кардааст.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС. Бо орденҳои Станислави Муқаддас (1908) ва Аннаи муқаддас (1911), Ленин, Байрақи Сурх, Ҷанги Ватанӣ (дараҷаи 1), Ситораи Сурх ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст. Ба танӯраи тарафи нонамоёни Моҳ номи Иван Граве дода шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Суқути Кобул (2021)

**Суқути Кобул** ё **Суқути давлати Афғонистон** — рӯйдодҳое дар давраи поёни Ҷанги Амрико дар Афғонистон ва ҳуҷуми Толибон, ки дар пайи он дар 15 августи 2021 раисиҷумҳур Ашраф Ғанӣ аз кишвар фирор кард ва Толибон пас аз 20 сол контроли дубораи Афғонистонро ба даст гирифт. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷанги дохилии Афғонистон
Роберт Граббс

**Ро́берт Граббс** (; ) — кимиёшиноси амрикоӣ. Узви Академияи илмҳои миллии ИМА (1989), узви Академияи санъат ва илми Амрико (1994).

## Зиндагинома
Хатмкардаи донишгоҳҳои Флорида ва Колумбия. Соли 1969 дар Донишгоҳҳои Стэнфорд ва Мичиган кор карда, аз соли 1978 то ҳол ходими Институти технологии Калифорния мебошад. Роберт Граббс дар соҳаи кимиёи металлоорганикӣ ва кимиёи синтезӣ як силсила пажӯҳишҳо анҷом додааст. Ӯ дар таҳқиқи полимерҳо саҳми назаррас дорад. Барои хидматҳои бузургаш дар пешрафти кимиёи органикӣ, кимиёи металлоорганикӣ ва кимиёи полимерҳо бо медали Бенҷамин Франклин, Мукофоти Герберт Браун, медали Топман сарфароз гардонда шудааст. Барои ривоҷи усули метатезис дар синтези органикӣ сазовори мукофоти Нобел гаштааст (2005; ҳамроҳи Р. Шрок ва И. Шовен).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гиронисанҷ

thumb|<center> CG-5 — яке аз машҳуртарин гиронисанҷҳои кварсӣ

**Гиронисанҷ** (), **ҷозибасанҷ**, **гравиметр** (аз  «вазн» +  «чен мекунам») — санҷафзори бисёр ҳассосе, ки барои андозагирии тағйироти майдони гиронишӣ ба кор меравад.

Аксари гиронисанҷҳо ба намуди тарозуҳои пружинӣ (фанар)-и дақиқ ва ё чархзананда сохта мешаванд. Бо ёрии чунин гиронисанҷҳо фарқи байни шитоби қувваи вазниниро аз рӯи тағйирёбии шакли пружина ва ё кунҷи тобхӯрии таноби чандир, ки қувваи вазнинии бори худро ба мувозинат меорад, муайян мекунанд. Андозагирии пай дар пай дар нуқтаи асосие, ки дар он шитоби қувваи вазнинӣ маълум аст ва сипас, дар нуқтаи таҳқиқшаванда амалӣ карда мешавад.

Мақсади асосии сохтани гиронисанҷҳо ин зарурати таъмин кардани андозагирии дақиқи шаклтағйирёби (деформатсия)-и ниҳоят хурди чандирӣ дар шароитҳои саҳроӣ мебошад. гиронисанҷҳои оптикӣ, фотоэлектрӣ, ғунҷоишӣ, индуксионӣ ва ғ. истифода мешаванд. гиронисанҷҳое низ истифода мегарданд, ки дар асоси андозагирии тағйироти басомади лапиши тор сохта шуда, ба нӯги поёнии тор бор овехта шудааст ё онҳо дар асоси тағйирёбии суръати претсессияи асбобҳои гироскопӣ бар асари таъсири қиматҳои гуногун гирифтани қувваи вазнинӣ дар нуқтаҳои гравиметрӣ сохта шудаанд. Ҳассосияти гиронисанҷҳои беҳтарин то якчанд воҳиди даҳии мгл (миллигал) мерасад. гиронисанҷҳои махсус барои андозагирии қувваи вазнинӣ дар қаъри пастобҳо, киштиҳои зериобӣ ва рӯиобӣ, дар тайёраҳо насб мешаванд. гиронисанҷҳо барои истифода дар объектҳои ҳаракаткунанда, бо таҷҳизотҳои ёрирасони сабти шитоб, ки дар натиҷаи таконхӯрӣ ва ё моилгардии асоси асбоб ба вуҷуд меояд, муҷаҳҳаз мегарданд. гиронисанҷҳое мавҷуданд, ки барои сабти мунтазами бисёрмоҳаи тағйироти офтобию моҳтобии қувваи вазнинӣ имкон медиҳанд. Барои танзим (калибровка)-и нишондоди гиронисанҷҳо, дар нуқтаҳои қимати шитоби қувваи вазниниашон маълум ё дар як нуқта ҳангоми тамоюли гуногуни гиронисанҷ андозагириро амалӣ месозанд.

Гиронисанҷҳои рӯизаминӣ ва пармачоҳӣ андозагирии дақиқи шитоби қувваи вазниниро то 0,01 мгл, қаърибаҳрӣ то 0,05 мгл, киштиҳои баҳргард то 0,5 мгл, тайёравӣ то 5 мгл таъмин менамоянд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Абзорҳо
Гравитон

**Гравито́н** — зарраи бунёдии хаёлии бемасса (квант)-и майдони ҷозиба, ки бо суръати рӯшноӣ ҳаракат карда, ба таъсири мутақобилаи ҷозибавӣ мусоидат менамояд. Гравитон барқа (заряд)-и электрӣ надорад. Ишорааш G. Бояд спини 2 ва ду самти имконпазири қутбнокшавӣ дошта бошад. Фарзияи мавҷудияти гравитонҳо ба туфайли рушди назарияи квантии майдон ба миён омад. Мафҳуми «гравитон»-ро, ки солҳои 30 асри 20 пешниҳод шудааст, аксар ба осори илмии олимони соҳаи физикаи зарраҳои бунёдӣ Д. И. Блохинсев ва Ф. М. Галперин мансуб медонанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Квантҳо
Ҳаккокӣ

thumb|
**Ҳаккокӣ** (), **гравю́ра** () — кандани нақш ё навиштор бар рӯйи сатҳи филиззӣ бо қалами фӯлодӣ ё бо тезобкорӣ ва низ намунаҳое, ки аз рӯйи ин сафҳа чоп мешавад.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Нигоштор
Град (ҳандаса)

**Град** (**гон**), (, аз  — кунҷ), **градиан** — воҳиди андозагирии кунҷи ҳамвор, ки дар Фаронса ҳангоми ҷорӣ кардани системаи ченакҳои метрӣ (охири асри 18) пешниҳод гардида буд. Ишораташ 1g. Истилоҳи он дар Олмон, Шветсия ва кишварҳои дигари Аврупои Шимолӣ истифода мешавад. 1 град ба садяки кунҷи ҳамвор баробар аст. Воҳидҳои ҳиссавии град — дақиқаи метрӣ (1´ ё 1с) ба 1/100 град ва сонияи метрӣ (1 ё 1сс) ба 1/100 дақиқаи метрӣ баробаранд. Таносуби байни град ва воҳидҳои дигари кунҷи ҳамвор чунин аст: 1g= 0,01570796 *радиан*, 1g=0,900о (дараҷаҳои кунҷ) ё 1о= 1,111g. Ҳоло град дар амал истифода намешавад, вале имконияти истифодабарии он дар микрокалкуляторҳо ва таъмини математикии барномаҳои компютерӣ вуҷуд дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Градатсия

**Градатсия** (лот. gradatio — болоравии тадриҷӣ, аз gradus — зина, дараҷа) — дар биология, дар ҷараёни филогенез зина ба зина аз сода ба мураккаб ташаккул ёфтани мавҷудоти зинда. Градатсияро Ж. Б. Ламарк дар таълимоти эволютсионии худ қайд кардааст. Градатсия ба шароити муҳит вобастагӣ надорад ва бинобар саъю кӯшиши ботини (дохили)-и организмҳо ба таклмилёбӣ амалӣ мегардад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Градиент

**Градиент** ( — роҳраванда) — мафҳуми таҳлили векторӣ ва назарияи инъикоси ғайрихаттӣ. Градиенти функсияи f(x1,...,xn)-и n тағйирёбанда дар ягон нуқтаи *P = (x<sup>о</sup><sub>1,</sub>..., x<sup>о</sup><sub>n </sub> )* вектори фазои n-чена (координатӣ)-ии ҷузъҳояш *(df/x<sub>1,</sub>..., df/dx<sub>n</sub>)* буда, дар нуқтаи баррасишавандаи P ҳисоб карда шудаанд. Дар баъзе истилоҳи тағйирнопазир градиенти функсия коллектор (вектори ковариант) мебошад.

Мафҳуми градиентро дар физика, метрология, уқёнусшиносӣ ва ғ. барои тавсифи суръати тағйири бузургиҳои гуногун истифода мебаранд. Мас., градиент и фишор, градиенти ҳаракат, градиенти рутубат, градиенти суръати бод, градиенти зичии оби баҳр. Градиенти  потенсиали электрӣ шадидияти майдони электрӣ ном дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бурдорҳо
Градиенти бод

**Градиенти бод** — ивазшавии бузургии суръат ва (ё) самти бод ҳангоми дар минтақаҳои нисбатан хурди атмосфера сахт тағйир ёфтани онҳо. 

Ду намуди градиенти бод — уфуқӣ ва амудӣ мавҷуд буда, уфуқиаш, одатан, дар манотиқи фронтҳои атмосферӣ ва амудиаш дар сатҳи Замин бештар мушоҳида мешавад (ҳарчанд онҳо ҳам дар манотиқи ҷараёнҳои шарравии баланд ва ҳам дар қитъаҳои баланди фронталии бодҳо хеле бузург шуда метавонанд). Градиенти бод зуҳуроти микрометеорологӣ буда, фақат дар масофаҳои хурд ҷой дорад, вале метавонад бо равандҳои ҷадвалҳои мезо- ва синоптикӣ алоқаманд бошад. Аз ҷумла он бештар бо хатти тундбодҳое, ки шадидбодҳои кӯтоҳмуддати раъдубарқӣ ба вуҷуд меоранд, ҳаракати фронтҳои атмосферии бод, ҷараёнҳои шарравии сатҳашон паст, ноҳияҳои шамолҳои сахти маҳаллӣ алоқаманд аст. Градиенти бод ба парвозу фурудоии тайёраҳо таъсир расонида, дар авиатсия омили хеле хатарнок мебошад. Аз таъсири градиенти бод инчунин самти ҳаракати мавҷи садо тағйир меёбад. Градиентҳои пуршиддати бод ташаккулёбии сиклонҳои тропикиро фурӯ нишонда, ба ташаккули сиклонҳои берунитропикӣ мусоидат менамоянд ва давомоти раъду барқро зиёд мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шамол
Гирониш

**Гирониш**, **ҷозиба**,  **гравитатсия** ( — «гиронӣ») — як падидаи табиъӣ аст, ки дар он ҳамаи ҷисмҳои дорои ҷирм якдигарро ҷазб мекунанд. Таъсири гирониш бар ин аҷсом, яъне таъсири ҷазби як ҷисми ҷирмманд, бар ҷисми ҷирмманди дигар, ё ба дарки содатар, ҳар ҷисм бар ҷисми дигар; Ва мо онро ба сурати вазн бар худ мебинем.

## Эзоҳ
Градиентометри гравитатсионӣ

**Градиентометри гравитатсионӣ**, **градиентометри ҷозибавӣ** — асбоб барои андозагирии градиенти уфуқии шитоби қувваи вазнинӣ. Градиентометри гравитатсиониро барои таҳқиқи ҷузъии сохторҳое, ки боиси таҳти самти уфуқӣ тағйир ёфтани ҷозиба мегарданд, бештар дар конҳои маъдани оҳан ва нимфилиззот истифода мебаранд. Қисми ҳассоси градиентометри гравитатсионӣ системаи чархзанандаи меҳвари чархзаниаш амудӣ аст, ки аз шоҳини нӯгҳояш борчадор иборат аст. Градиентометри гравитатсионӣ 4 системаи чархзананда дорад, ки ҳар яки онҳо нисбат ба ҳамдигар таҳти кунҷи 90о ҷойгир шудаанд. Ин имкон медиҳад, ки ҳангоми мушоҳида дар ду азимут 2 қимати ба ҳам новобастаи ҳосилавӣ ба даст оварда шавад ва кори асбоб пайваста зери назорат бошад. Саҳеҳии градиентометри гравитатсионӣ 7 — 10 этвеш (1 этвеш = 1.10-9 с-2). Вақти мушоҳида дар ду азимут 6 дақ.-ро ташкил медиҳад. Нигар низ Градиент, Гравитатсия.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гирониш
Градиентометри магнитӣ

**Градиентометри магнитӣ** — магнитометр барои андозагирии афзоиш (градиент)-и ташкилаҳои шиддатнокии майдони магнитӣ дар самти додашуда. Градиентометри магнитиро барои таҳқиқи сохти магнитосфераи Замин ва майдонҳои магнитии дигар ҷисмҳои кайҳонӣ, барои иктишофи сарватҳои зеризаминӣ (аз ҷумла ҳангоми аксбардории аэромагнитӣ), дар ташхиси дефектоскопии (нақсбинии) магнитӣ, барои андозагирии градиентҳои майдонҳои магнитӣ дар синхротронҳо ва дигар суръатфизоҳои зарраҳои барқанок истифода мебаранд.

## Нигаред низ
* Магнитометр

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Абзорҳо
Грамм

310px|right|thumb|Сарпӯши қалам бо массаи 0,98 грамм
**Грамм** (;  **г**; байнулмилалӣ: **g**) — воҳиди асосии масса дар Системаи воҳидҳои см, г, с ва воҳиди ҳиссагии масса (0, 001 кг) дар Системаи байнулмилалии воҳидҳо (СИ). 1 г бо саҳеҳии то 0,2 % ба массаи 1см³ оби аз ҷиҳати кимиёӣ тоза дар ҳарорати +40 °C баробар аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:СГС
Зеноб Теофил Грамм

**Зеноб Теофил Грамм** (; ) — электротехники белгиягӣ.

## Зиндагинома
Дар Фаронса фаъолият кардааст. Соли 1869 тарҳи лангараки ҳалқашакли мошинҳои динамоэлектриро кашф намуд, ки имкони истеҳсоли саноатии қувваи барқро ба вуҷуд овард. Соли 1870 «Ҷамъияти истеҳсоли мошинҳои Грамм» таъсис дода шуд, ки мошинҳои электрии гуногуни дорои лангараки ҳалқашакл мебаровард. Зеноб Теофил Грамм' соли 1871 нахустин динамомошинро ба АИ-и Порис пешниҳод кардааст. Соли 1876 мошинҳои Зеноб Теофил Грамм' бори аввал барои равшансозии хиёбонҳои Порис истифода шуданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ондриё Бучеллӣ

**Ондриё Бучеллӣ** (; ) — овозхони итолиёӣ, иҷрокунандаи мусиқии килоссик ва маъмул. Тарвиҷкунандаи мусиқии опера.

## Зиндагинома
Ондриё Бучеллӣ дар рустое дар шаҳри Лоётику дар Тусконӣ ба дунё омад. Ӯ дар ҳамон кӯдакӣ аз танбалии чашм ранҷ мебурд. Ондриё дар 6-солагӣ ба далели алоқаи фаровон ба мусиқӣ дар омӯзишгоҳе ба ёдгирии пиёну пардохт ва ҳамзмон ба уперо рӯй овард. Ӯ дар канори алоқааш ба мусиқӣ, варзишро низ думбол мекард ва тайи бозии футбол дар синни 12 солагӣ бо расидани тӯп ба чашмаш биноии худро комил аз даст дод. Ӯ пас аз ин мавзӯъ тасмим мегирад бо инки ба пиёу, фулут ва соксифун тасаллут дошт дар мадраса нобиноён идомаи таҳсил диҳад. Ӯ дар ҳуқуқ дуктурои худро низ дарёфт кард. Аммо дубора ба мусиқӣ рӯй овард.

## Таронашиносӣ

### Албумҳо

#### Албумҳои истудиёӣ
* 1994: *Il Mare Calmo della Sera*
* 1995: *Bocelli*
* 1997: *Viaggio Italiano*
* 1998: *Aria — the opera album*
* 1999: *Sogno*
* 1999: *Arie sacre*
* 2000: *Verdi*
* 2001: *Cieli di Toscana*
* 2002: *Sentimento*
* 2004: *Andrea*
* 2006: *Amore*
* 2008: *Incanto*
* 2009: *My Christmas*
* 2011: *Notte Illuminata*
* 2013: *Passione*
* 2015: *Cinema*
* 2018: *Sì*
* 2020: *Believe*

#### Албумҳои консертӣ
* 2007: *Under The Desert Sky*
* 2007: *Vivere.* *Live in Tuscany*
* 2009: *My Christmas Special*
* 2011: *Concerto: One Night In Central Park*
* 2013: *Love in Portofino*
* 2016: *Cinema*

## Эзоҳ
Грамм-атом

**Грамм-атом** — адади граммҳои унсури кимиёӣ, ки баробар ба массаи атомии он аст. Масалан, грамм-атоми ҳидроген (массаи атомиаш 1,00797) баробар ба 1,00797 г, грамм-атоми уран (массаи атомиаш 238,03) баробар ба 238,03 г мебошад. Адади атомҳо дар як грамм-атоми ҳар як унсури кимиёӣ якхела ва мусовӣ ба *адади Авогадро,* яъне 6,02252·1023 аст. Дар ҳисобу китоби техникӣ бештар аз килограмм-атом ва тонна-атом истифода мекунанд (1 килограмм-атоми гидроген баробар ба 1,00797 кг аст). Ҳоло грамм-атом мувофиқи системаи воҳидҳои байналхалқӣ ба мол (атомҳо) иваз шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Химия
Грамм-молекула

**Грамм-молекула**, **мол** — массаи моддаи сода ё мураккаби кимиёӣ, ки бо граммҳо ифода ёфта, ададан ба массаи молекулаи он мусовӣ аст.

Масалан, агар массаи молекулаи нитроген N2 ва кислотаи сулфат H2SO4 мувофиқан 28,0134 ва 98,078 бошад, пас грамм-молекулаи онҳо ба 28,0134 г ва 98,078 г баробар аст Адади молекулаҳо дар як грамм-молекулаи ҳар як модда якхела ва мусовӣ ба *адади Авогадро,* яъне 6,02252·1023 аст. Грамм-молекулаи ҳар як модда, ки дар ҳолати гази идеалӣ қарор дорад, дар шароити муътадил [0°С ва фишори 101325 н/м2 (760 мм сут. сим.)] тақр. ҳамон ҳаҷмеро ишғол мекунад, ки баробар ба 22,4 л (нигар Қонуни Авогадро) мебошад. Аз рӯи ин таносуб ҳаҷми ишғолкардаи ҳар миқдор газро муайян кардан мумкин аст, мас., 66 г CO2 (массаи молекулааш 44) баробари 1,5 грамм-молекула аст ва ҳамин тавр, дар шароити муътадил ҳаҷми 22,4 л·1,5=33,6 л-ро ишғол менамояд. Мафҳуми грамм-молекула (ҳамчунин килограмм-молекула, тонна-молекула) дар соҳаҳои кимиё, физика ва техника истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Химия
Грамм-эквивалент

**Грамм-эквивалент** — миқдори граммҳои унсур ё пайвасти кимиёӣ, ки ададан ба массаи эквиваленти кимиёии он баробар аст. Масалан, грамм-эквиваленти оҳан (массаи атомиаш 55,847)-и 2-валента 27,92 г ва 3-валента 18,62 г мебошад. Грамм-эквиваленти кислота — миқдори кислота бо граммҳо, ки як грамм-эквиваленти ҳидроген дошта, қодир аст бо филизз иваз шавад ва намак ҳосил бикунад. Грамм-эквиваленти асос — миқдори асос бо граммҳо, ки барои таъсири куллӣ бо як грамм-эквиваленти кислота зарур аст. Грамм-эквиваленти намак — миқдори намак бо граммҳо, ки як грамм-эквиваленти филиз дорад. Мафҳуми грамм-эквивалент дар таҳлили ҳаҷмӣ фаровон истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Химия
Башшор Асад

**Башшор Ҳофиз ал-Асад** (; тав. 11 сентябри соли 1965) — президенти Сурия аз 17 июли соли 2000 то 8 декабри соли 2024.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия
Гурӯҳ:Сарварони Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия дар асри 20
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Ҳукмфармоён
Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Зодагони соли 1965
Гурӯҳ:Зодагони 11 сентябр