open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мадори баробарзамин

|мини|Дар мадори заминисто, барои нозире, ки рӯйи замин истодааст, ҳар ду моҳвора дар маконҳои худ дар осмон собит ба назар мерасанд.
мини|Мадори заминисто аз намои канорӣ
**Мадори баробарзамин**, **мадори заминисто**, **мадори заминсобит** (), **мадори Кларк** () — мадори моҳворае дар сафҳаи истиво, ки давраи гардиши он бо давраи чархиши Замин баробар аст.

Ин мадор дар иртифоъ  болотар аз сатҳи дарё ва дақиқан бар фарози хатти истивои Замин қарор дорд. Суръати давронии лозим барои истиқрори як моҳвора дар ин мадор, бо суръати чархиш замин ба даври худ баробар буда ва дар фазо дар маконе собит қарор доранд ва ҳамроҳ бо даврони Замин ба даври худ мегарданд, бинобарин моҳвораҳое, ки дар ин мадор қарор доранд аз нигоҳи фарде, ки рӯйи замин истодааст собит ба назар мерасанд ва ҳамвора дорои сояе собит (маъруф ба «ҷойпо» ) бар Замин ҳастанд. Аз ин хусусияти боризи мадори заминисто, ба манзур мухобираи амвоҷ родиюӣ ва телевизиюнӣ истифода мекунанд ва тамоми моҳвораҳои мухобиротӣ ва телевизиюнӣ бар рӯйи ин мадор қарор мегиранд. Ба ҳамин далел аст, ки лаълиҳои онтенҳои гирандаи амвоҷ аз моҳвораҳо, ба сурат собит насб шуда ва ба муҳаррик барои ҳаракат додани мудовим ниёз надоранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мадорҳо
Суруди миллии Покистон

**Суруди миллии Покистон** ё «**Қавмӣ тарона**» () — суруди миллии кишвари Покистон ба забони форсӣ аст.

## Таърих
Замоне, ки Покистон мустақил шуд, Суруди миллӣ надошт ва аз ин рӯ замоне, ки парчами Покистонро боло мебурданд нидои *«Покистон зинда бод, Озодӣ поянда бод!»*-ро сар медоданд. Пас аз чанде Муҳаммадаль Ҷиноҳ суруде барои Покистон суруд, вале чун суруди ӯ пояи мазҳабӣ надошт бар он шуданд, ки суруде дигар барои Покистон бисроянд ва ин суруди навро ба гунае суруданд, ки вожагони он байни урду ва форсӣ муштарак бошад ва ҳатто аз назари дастурӣ низ аз дастури забони форсӣ пайравӣ мекунад ва танҳо вожаи ғайрифорсӣ дар он вожаи ҳиндии ко аст. Ин суруд, сурудаи шоири покистонӣ Абуласар Ҳафиз Ҷоландҳарӣ аст.

## Суруди ҷорӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Покситон
Савлатмоҳ Ҳақназарова

**Савлатмоҳ Ҳақназарова** (зод. 2 марти 1992, ноҳияи Қумсангир, Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театру синамо ва садопешаи тоҷик.

## Зиндагинома
Савлатмоҳ Ҳақназарова дар соли 2 марти 1992 дар ноҳияи Қумсангир ба дунё омадааст. Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро хатм карда ҳунарпешаи Театри Лоҳутӣ аст.

## Филмшиносӣ
* 2014 — «Фасли рӯъё» (коргардон Муҳаммадраббӣ Исмоилов)
* «Меҳрубонии модар» (коргардон Қ. Ҳомид)
* 2015 — «Парӣ аз паси кӯҳи Қоф» (коргардон Баҳром Сайфуддинов)

## Ҷоизаҳо

* 2023 — Аълочии фарҳанги Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Тоҷикистон
Мария Стефюк

**Мария Стефюк** () — овозхони опера (меццо-сопрано). Ҳунарпешаи халқии СССР (1985).

## Эзоҳ
Ҳамгунсозии толишҳо

**[[Ҳамгунсозии фарҳангӣ|Ҳамгунсозии]] [[толишҳо]]** — як раванди иҷтимоӣ-фарҳангист, ки дар ҷараёни он толишҳо худро як ҷузъи ҷомеаи миллӣ ва фарҳангии толишҳо муаррифӣ карданро қатъ мекунанд. Ҳамгунсозӣ тавассути шиносоӣ бо фарҳанг, дин, идеалҳои миллӣ ё сиёсии муҳити ассимилятсия ё издивоҷҳои омехта сурат мегирад.

## Ҳамгунсозӣ
Таъсири равандҳои миллӣ, пеш аз хама раванди азхудкунии табиӣ ба тағйир ёфтани таркиби этникии аҳолӣ назар ба давраи гузашта боз ҳам калонтар буд. Аз тарафи озарбойҷониҳо азхуд карда шудани халқҳои гурӯҳи шаҳдоч, тотҳо, толишҳо ва ғайра ба афзудани шумораи мутлақи озарбойчонҳо ва ҳиссаи онҳо дар тамоми аҳолии ҷумҳурӣ мусоидат кард. Ҳамин тариқ, дар саршумории соли 1959 ва барӯйхатгирии минбаъдаи он толишҳо озариро забони модарии худ ва худро озарӣ номиданд. Аммо як кисми толишҳо забони модарии худ толиширо ҳисоб мекарданд. Тибқи барӯйхатгирии соли 1897 дар империяи Русия 35219 толиш зиндагӣ мекардаанд ва тибқи барӯйхатгирии соли 1926 дар ҶШС Озарбойҷон 77039 нафар толишҳо зиндагӣ мекарданд. Аз соли 1959 то соли 1989 толишҳо ба унвони як қавми алоҳида дар ҳеҷ гуна саршуморӣ шомил нашуданд, вале бахше аз туркҳои Озарбойҷон ҳисобида мешуданд, ҳарчанд толишҳо бо забони эронӣ ҳарф мезананд. Дар соли 1999 ҳукумати Озарбойҷон изҳор дошт, ки дар Ҷумҳурии Озарбойҷон ҳамагӣ 76 800 толиш умр ба сар мебарад, аммо ин камтар аз шумори воқеии мушкилоти сабти номи толишӣ арзёбӣ мешавад. Бархе бар ин назаранд, ки шумори толишҳо, ки дар манотиқи ҷанубии Озарбойҷон зиндагӣ мекунанд, 500 ҳазор нафар аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Толишон
Зангорқалъа

**Зангорқалъа** — димна, ёдгории қадимии Хоразм дар болооби Ҷонидарё. Аз диж, шаҳристон ва работ иборат аст. Тарҳи дижи Зангорқалъпа чоркунҷаи баробарпаҳлу буда, деворҳои истеҳкомиаш 7 бурҷи нимдоира доранд. Атрофи шаҳристон (тарҳаш мудаввар, қутраш 300 м) девори алоҳидаи истеҳкомӣ дошт. Диж дар бахши шимолии шаҳристон ҷойгир аст. Зангорқалъа то ҳол ҳафр нашудааст. Сафолпораҳои атрофи Зангорқалъа ба асрҳои 9–10 нисбат дода мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ёдгориҳои таърихӣ
Занҷири дар

thumb|Занҷири дар
**Занҷири дар** — ҷузви дару дарвоза, силсилае, ки аз ҳалқаҳои филиззии бо ҳам пайваст иборат аст.

Занҷири дар, ки аз 3 то 4-5 ҳалқа дошт, дар берун ва даруни дар насб мегардид ва маъмулан ду вазифаро адо мекард: яке барои бастани дар (аз дарун ё берун) ва дигаре ба хотири огоҳ кардани соҳибони хонавода аз ташрифи касе. Чун занҷири дарро ба тахтачӯби дар мезаданд, он садои зангӯламонанде мебаровард ва соҳибхона аз омадани шахси бегона ё худӣ огоҳ шуда, дарро мекушод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Занҷир
Зангормоҳӣ

[мини|азчап|Зангороҳӣ, дар шимоли [Баҳри Адриатикӣ]]
**Зангормоҳӣ**, **рулёна** () — моҳии баҳрӣ, мансуб ба оилаи моҳиҳои ғафслаб.

Дарозиаш 15 см, вазнаш 290 г. Рангаш сабзтоб, тахтапушташ сиёҳгун; тан ва болҳои шиновариаш доғҳои сурху кабуд ва аз паҳлуҳо ду рахи дарозрӯя доранд. Зангормоҳӣ дар маҳалҳои наздисоҳилии уқ. Атлантика (аз халиҷи Бискай то соҳилҳои Марокко, ҳамчунин дар баҳри дохилӣ, аз ҷумла б. Сиёҳ ва б. Азов) дар минтақаҳои наздисоҳилӣ, дар умқи то 50 м, дар байни сангу харсангҳои бо обсабзҳо пӯшондашуда зиндагӣ мекунад. Дар лагуна (халиҷ ё кӯли аз баҳр ҷудошуда)-ҳои шӯр кам ба назар мерасанд. Зангормоҳӣ то 15 сол умр мебинад. То 58 ҳазор тухм мегузорад. Ғизои зангормоҳӣ ҷонварони бемуҳра, хосса нармбаданҳо мебошанд. Ҳаваскорони моҳидорӣ онро сайд мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Моҳиҳо
Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳайвонот
Замон дар Тоҷикистон

**Вақти [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]** ба UTC+5 рост меояд, вақти тобистона амал намекунад.

Ҳудуди Тоҷикистон тақрибан дарозии тули 8° дорад, ки ба 32 дақиқаи вақт мувофиқат мекунад.

## Тағйири вақт дар Душанбе

## Вақти нисфирузӣ дар марказҳои маъмурӣ
Тафовут байни вақти расмии ҷорӣ ва вақти миёнаи маҳаллии офтобӣ аз рӯи тағйирёбии миёнаи нисфирӯзӣ аз рӯи вақти расмӣ аз соати 12:00 муайян карда мешавад. Барои муқоиса, арзишҳои миёнаи нисфирӯзӣ дар марказҳои маъмурӣ мувофиқи координатҳои ҷуғрофии онҳо оварда шудаанд  :

12-25 — Душанбе 12-25 — Бохтар 12:22 Хуҷанд  12:14 Хоруғ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикистон
Гурӯҳ:Замон аз рӯи кишвар
(2469) Тоҷикистон

**(2469) Тоҷикистон** — сайёраки маъмулии камарбанди асосӣ мебошад, ки 27 апрели соли 1970 аз ҷониби ахтаршиноси шӯравӣ Тамара Смирнова дар расадхонаи Қрим кашф шуда, ба номи ҷумҳурии собиқи шӯравӣ — Тоҷикистон номгузорӣ шудааст.
марказ|мини|450x450пкс|Мадори сайёраки Тоҷикистон ва мавқеи он дар системаи Офтобӣ

## Ҳамчунин нигаред
* Феҳристи сайёракҳо (2401—2500)
* Таснифи сайёраҳои хурд

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* База данных MPC по малым телам Солнечной системы (2469) (англ.)
* Dictionary-of-Minor-Planet-Names

Гурӯҳ:Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ахтаршиносӣ
Гурӯҳ:Сайёракҳо аз рӯи алифбо
Афғон-Тало

**Афғон-Тало** () — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Бозор-Қӯрғони ҳамон вилоят мебошад.

## Аҳолӣ
Аҳолӣ — 3349 нафар дар соли 2022.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Бозор-Қӯрғон
Мавлона Наҷмуддинова

**Мавлона Наҷмиддинова** (зод. 7 октябри 1971, ноҳияи Ленин) — ҳунарпешаи театру синамо, ва садопешаи тоҷик, барандаи Ҷоизаи давлатии Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ (2024).

## Зиндагинома
Мавлона Наҷмуддинова 7 октябри соли 1971 дар ноҳияи Рӯдакӣ ба дунё омадааст. Соли 1994 ба Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон дохил шуда, бо роҳбарии Фаррух Қосим, ки барои театри «Аҳорун» ҳунарпешаҳои касбиро омода менамуд, ба кори театр пайваст. Соли 2004 ба Театри русии ба номи Владимир Маяковский даъват шуд ва ҳамзамон дар ду театр фаъолият мекард.

## Филмшиносӣ

* «Ниқоб» (коргардон О. Маликов, «Тоҷикфилм»)
* «Офицеры» (коргардон М. Алиев, Русия)
* «Сарнавишт» (коргардон Х. Қурбон, «Тоҷикфилм»)
* «Умеди охирин» (коргардон С. Қодирӣ, «Тоҷикфилм»)
* «Маҳдӣ» (коргардон С. Қодирӣ, «Тоҷикфилм»)
* «Шамсуддин Шоҳин» (коргардон С. Қодирӣ, «Тоҷикфилм»

## Ҷоизаҳо
* 2022 — Ҷоизаи филми «Тоҷи Сомон» барои Беҳтарин нақши зан дар филми «Автобус»-и коргардон Абдулҳай Зокиров;
* 2024 —  Ҷоизаи давлатии Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои театри Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Тоҷикистон
Қасри Орифон

**Қасри Орифон** (қаблан **Қасри Ҳиндувон**) — яке аз деҳаҳои бостонии Ӯзбекистон аст. Деҳа дар ноҳияи Когони вилояти Бухоро ҷойгир аст.

Деҳаи *Қасри Ҳиндувон* ба шарафи Баҳоуддини Нақшбанд асосгузори тартиби Нақшбандия дар асри 14 Қасри Орифон номида шуд.

Баъди инқилоби Бухоро, ки моҳи сентябри соли 1920 ба вуқуъ пайваст, дар моҳи октябри ҳамон сол дар ҳудуди ноҳияи Когони шаҳри Баҳоуддини ИҶШС таъсис ёфта, ба ҳудуди ин шаҳр деҳаи Қасри Орифон ворид шуд  . 29 сентябри соли 1926 дар натиҷаи ҷорӣ намудани ноҳияи маъмурию иқтисодӣ дар Узбекистон дар ҷои шаҳри Баҳоуддин, ки маркази он Бухорои Нав буд, ноҳияи Баҳоуддин ташкил карда шуд . Баъдтар номи ноҳияи Баҳоуддин ба Бухорои Нав ва дар соли 1935 номи шаҳри Бухорои Нав ба Когон табдил ёфт, бинобар ин ба ноҳияи Когон табдил ёфт  .

Мохи апрели соли 1928 дар Қасри Орифон аввалин мактаби ноҳияи Когон сохта шуд.

Солҳои Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ дар бинои пункти тиббии деҳаи ҳозира дар деҳаи Қасри Орифон хонаи кӯдакони рақами 5 таъсис ёфт. Дар давоми солҳои 1941—1950 дар ин ҷо кӯдакони ятимро, ки аз ноҳияҳои ҷанг кучонда шуда буданд, тарбия мекарданд. Вақте ки шумораи кӯдакон кам шуд, соли 1950 кӯдакони он ба хонаи кӯдакони шаҳри Бухоро супурда шуданд  .

Соли 1944 аввалин беморхонаи марказии ноҳияи Когон ҳамчун шуъбаи муолиҷавии дорои 10 кат дар хонаи бачагон дар деҳаи Қасри Орифон ташкил карда шуд. Дар беморхона 13 фелдшер, пункти акушерӣ, 1 стансияи санитарию эпидемиологӣ ва «стансияи тропикӣ» зидди вараҷа мавҷуд буд .

Соли 1970 дар деҳаи Қасри Орифон шуъбаи фарҳанг ва варзиши ноҳияи Когон таъсис ёфт, ки ҳоло ҳам фаъолият дорад. Ба ҳайати кафедра 2 хонаи марказии фарҳангӣ, 2 ансамбли фолклорӣ (Ансамбли суруду ракси зебоӣ, ансамбли фолклорӣ-этнографии «Қасри Орифон») ва якчанд театрҳои дигар деҳот шомиланд .

Пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ ва соҳибистиқлол гардидани Ӯзбекистон дар деҳа бахшида ба номи Баҳоуддини Нақшбанд чорабиниҳои зиёде гузаронида шуданд  .

Деҳа дорои маҷмӯаи Баҳоуддин Нақшбанд , мадрасаи Олии Мири Араб  ва 30 ёдгории меъмории аз ҷониби давлат ҳифзшаванда  ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Когон
Ҳиҷоз

мини| Ҳиҷоз дар харитаи Арабистони Саудӣ
**Ҳиҷоз** () — қаламраве дар ғарби нимҷазираи Арабистон, бахше аз Арабистони Саудӣ аст. Ҷои таърихии пайдоиши ислом — ин ҷо шаҳрҳои муқаддаси мусулмонон Макка ва Мадина ҷойгиранд. Маркази маъмурӣ — шаҳри Ҷидда.

Солҳои 1916-1925 — давлати мустақил, ки дар натиҷаи шӯриши қабилаҳои араб бар зидди Империяи Усмонӣ ба вуҷуд омадааст. Аввалин подшоҳи Ҳиҷоз Ҳусайн бинни Алӣ (1916-1924), дуввумӣ писараш Алӣ ибни Ҳусайн (1924-1925) буд.

## Шаҳрҳо

* Ал-Баха
* Бадр
* Ҷидда
* Макка
* Мадина
* Рабиг
* Тоиф
* Табук
* Янбу
* Ал-Ваҷ

## Таърих

* то соли 106 милодӣ — қисме аз давлати Набатиён
* 106 милодӣ — Ҳиҷоз ба ҳайати вилояти Арабии империяи Рум дохил шуд.
* 1519 — истилои султони Мамлук аз ҷониби туркҳои усмонӣ. Ҳиҷоз, ки як қисми султон буд, аз туркҳо шуд.
* аз 1519 то 1916 —дар ҳайати империяи Усмонӣ.
* 30 майи соли 1916 — қабули Эъломияи истиқлолият. Шоҳигарии Ҳиҷоз ташкил ёфт.
* 1925 — аз ҷониби Наҷд забт карда, давлати ташкилшуда подшоҳии Наҷду Ҳиҷоз номида шуд.
* 1932 — давлати муттаҳида ба Арабистони Саудӣ табдил дода шуд

Акс:Red flag.svg|Парчами Ҳиҷоз, аз соли 1916 то 1917
Акс:Flag of Hejaz (1917).svg|Парчами Ҳиҷоз аз соли 1917 то 1920 бар асоси рангҳои панарабӣ.
Акс:Flag of Hejaz (1920).svg|Парчами Ҳиҷоз аз соли 1920 то 1926
Акс:Flag_of_Hejaz_1926.svg|Парчами Ҳиҷоз аз соли 1926 то 1932


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Арабистони Саудӣ
Алишер Абдуллоев (варзишгар)

**Алишер Абдуллоев** (зод. 21 августи 1993, Кӯлоб, Тоҷикистон) — размкори муҳорибаҳои омехта (MMA), дар вазни нимасабук. Ӯ дар мусобиқаҳои монанди Alash Pride, IFC ширкат кардааст. Аз соли 2012 ба таври ҳирфаӣ ҳунарнамоӣ мекунад. Айни замон размкори ташкилоти NFC мебошад.

## Зиндагинома
Алишер Абдуллоев 21-уми августи соли 1993 дар шаҳри Кӯлоби вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Соли 2011 синфи 11-ро дар мактаби №15-и шаҳри Душанбе ба итмом расондааст.

## Дастовардҳои варзишӣ
* Қаҳрамони шаҳри Душанбе дар самбои ҳарбӣ
* 2 карат қаҳрамони ҷумҳурӣ дар самбои ҳарбӣ
* 2 карат қаҳрамони шимолу ғарби Санкт-Петербург дар самбои ҳарбӣ
* Қаҳрамони шаҳри Санкт-Петербург  дар панкратион

## Омори MMA

|-
|Ғалаба
|align=center|9-3
| Итай Тратнер
|Қарор (ҷудогона)
|NFC13 - National Fighting Championship (Germany)
|
|align="center"|3
|align="center"|5:00
|
|
|-
|Бохт
|align=center|8-3
| Ярно Эрренс
|Қарор (якдилона)
|Brave CF 61 - Brave Combat Federation 61
|
|align="center"|3
|align="center"|5:00
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|8-2
| Сулаймон Буҳата
|Submission (Guillotine Choke)
|MMA Series 41 - MMA Live 9
|
|align="center"|1
|align="center"|1:00
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|7-2
| Арчил Тазиашвили
|Submission (Brabo Choke)
|MMA Live 4 - Grand Prix
|
|align="center"|1
|align="center"|3:18
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|6-2
| Саваш Чобан
|TKO (мушт)
|MMA Live 4 - Grand Prix
|
|align="center"|1
|align="center"|1:06
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|5-2
| Рожер Бланко
|Submission (Guillotine Choke)
|MMA Live 1 - MMA Live Championship 1
|
|align="center"|2
|align="center"|1:29
|
|
|-
|Бохт
|align=center|4-2
| Муҳаммад Садок Трабелси
|Қарор (ҷудогона)
|WLMMA - We Love MMA 25
|
|align="center"|3
|align="center"|5:00
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|4-1
| Холид Аҳмадов
|Қарор (якдилона)
|IFC - Integra FC 5
|
|align="center"|3
|align="center"|3:00
|
|
|-
|Бохт
|align=center|3-1
| Жандос Исабеков
|TKO (мушт)
|Alash Pride - Royal Plaza Volume 2
|
|align="center"|1
|align="center"|2:17
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|3-0
| Гаджи Магомедов
|Қарор (якдилона)
|Sparta Martial Arts Club - Team Sosnovy Bor vs. Team Leningrad Oblast
|
|align="center"|2
|align="center"|5:00
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|2-0
| Александр Зикаев
|Submission (Armbar)
|League of Combat Sambo - Cup of Ismail Somoni
|
|align="center"|1
|align="center"|1:20
|
|
|-
|Ғалаба
|align=center|1-0
| Арман Мухтарян
|Submission (Rear-Naked Choke)
|League of Combat Sambo - Cup of Ismail Somoni
|
|align="center"|1
|align="center"|3:40
|
|
|}

## Пайвандҳо
* Саҳифаи Алишер Абдуллоев дар сомонаи Sherdog
* Саҳифаи Алишер Абдуллоев дар сомонаи Fighttime
* 

## Эзоҳ
Муҳаммад Юсуф, Муҳаммад Содиқ

Шайх **Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф** (; 15 апрели 1952, Андиҷон – 10 марти 2015, Тошканд) — ходими динӣ ва илоҳиётшиноси шӯравӣ ва узбек. Муфтий ва раиси идораи динии мусулмонони Осиёи Миёна ва Қазоқистон. Депутати халқии ИҶШС. Муассис ва узви Шӯрои котибони Иттиҳоди ҷаҳонии уламои мусалмон буд.

## Тарҷумаи ҳол
Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф 15 апрели соли 1952 дар Ӯзбекистон дар оилаи олими диншинос ба дунё омадааст. Падараш муаллим Муҳаммад Юсуф ба писараш маълумоти ибтидоии динӣ дода, барои бомуваффақият дар мактаб таҳсил карданаш тамоми шароитро фароҳам оварда, меҳри китобхониро мепарварид.

Муҳаммад Содиқ пас аз хатми мактаби миёна, соли 1970 дар мадрасаи Мири Араби Бухоро таҳсил карда, онро ҳамчун донишҷӯи экстернӣ бомуваффақият хатм кард. Соли 1973 ба Донишкадаи исломии Тошканд дохил шуд. Имом Бухори. Пас аз хатми донишкада соли 1975 дар маҷаллаи «Мусулмонони Шарқи Шӯравӣ» кор кардааст. Соли 1976 ба Донишгоҳи Даъва Исломии Триполи (Либия) дохил шуда, соли 1980 онро бо баҳои аъло хатм кард. Ба ватан баргашта, дар шӯъбаи робитаҳои хориҷии Идораи динии мусулмонони Осиёи Марказӣ ва Қазоқистон кор карда, дар Донишкадаи олии исломии ба номи Имом Бухорӣ дарс мегуфт. Муҳаммад Содиқ дар ин муддат барои донишкада барномаи нави таълимӣ таҳия намуда, таълими фанҳои нави исломиро ҷорӣ намуд ва таъмини донишҷўёнро бо адабиёти зарурии таълимӣ ва илмӣ ташкил намуд. Соли 1986 ректори донишкада шуд.

6 феврали соли 1989 Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф муфтий — раиси Идораи динии мусулмонони Осиёи Марказӣ ва Қазоқистон шуд ва дар арафаи истиқлолияти Ӯзбекистон шайх вакили Шӯрои Олии ИҶШС интихоб шуд. нахустин муфтии Ӯзбекистони мустақил гардид.

Бо истиқлолият ба мардум озодии динӣ дода шуд, муфтий Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф маъруфтарин шахсияти Ӯзбекистон гардид. Худи ҳамон сол депутати халқи ИҶШС интихоб шуд.

Шайх фаъолияти худро ба ҳайси муфтӣ ва раиси Идораи динӣ барои рафъи монеаҳои мавҷуда дар роҳи ба даст овардани ҳуқуқи динии мусалмонон, ба даст овардани имкони таҳсили динӣ ва барқарорсозии фарҳанги исломӣ равона кардааст. Вай ҳамчун раиси Идораи динии мусулмонони Осиёи Миёна ва Қазоқистон, инчунин депутати халқи Совети Олии ИҶШС ба ҳукумати ҳамонвақта дар бораи ҳаёти мусулмонони тамоми мамлакат маърузаи муфассал пешниход карда, талаб намуд. ҳимояи ҳуқуқҳои онҳо. Баъди ин сиёсати давлат нисбат ба мусулмонон дигар шуд. Иҷозат дода шуд, ки масҷидҳо, муассисаҳои таълимии исломӣ, нашри адабиёти динӣ, иҷрои бисёре аз вазифаҳои динии дар даврони шӯравӣ мамнӯъ буд. Бо талаби депутат дар бораи ташкили зиёрати мусулмонони  ИҶШС қарор қабул карда шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Тарҷумаи ҳоли Шайх islam.uz
Гурӯҳ:Даргузаштагони Тошканд
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2015
Гурӯҳ:Даргузаштагони 10 март
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Андиҷон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1952
Гурӯҳ:Зодагони 15 апрел
Феҳристи ҳайвоноти ширхӯри Тоҷикистон

Ин **феҳристи намудҳои ширхӯроне аст, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шудаанд**. Дар Тоҷикистон 51 намуди ҳайвоноти ширхӯр мавҷуд аст, ки аз онҳо 4 намудашон дар зери хатари нобудшавӣ, 6 намуд осебпазир ва 3 намуд наздик ба осебпазир мебошанд. 

Барчаспҳои зерин барои нишон додани ҳолати ҳифзи ҳар як намуди ҳайвонот, ки аз ҷониби ИБҲТ арзёбӣ шудаанд, истифода мешаванд:

*  — дар табиат нопадид шуда,
*  — намояндагоне, ки онҳо танҳо дар асорат зинда монданд
*  — намудҳои дар зери хатари нобудшавӣ қарордошта (дар ҳолати ҷиддӣ)
*  — гунаи дар маърази хатар
*  — гунаи осебпазир
*  — гунаи дар наздикии таҳдид
*  — гуна бо камтарин нигаронӣ
*  — намудҳое, ки барои арзёбии таҳдид маълумоти нокифоя мавҷуд аст

Баъзе намудҳо бо истифода аз меъёрҳои қаблӣ арзёбӣ шудаанд. Намудҳое, ки бо истифода аз ин система арзёбӣ мешаванд, ба ҷои хатари таҳдидкунанда ва камтар нигаронкунанда категорияҳои зерин доранд:

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* 
* 
Гурӯҳ:Феҳрист:Тоҷикистон
Гурӯҳ:Табиати Тоҷикистон
Мижгон (кӯл)

**Нежигон**  ё **Мижгон**  — кӯли лағжиши замин аст, ки дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Тоҷикистон дар баландии 1640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ .

Масоҳати умумии майдони оби кӯл 0,05 км² аст. Чуқурии максималӣ 20 м.

## Тавсиф

## Адабиёт

* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Қарамазор

**Қарамазор** (**Қара-Мазор**) — қаторкӯҳест дар Тиён-Шони Ғарбӣ. Дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷойгир шудаааст. Ин як шохаи ҷанубу ғарбии Қаторкӯҳи Қурама  аст.

Дарозии пуштаи Қарамазор қариб 60 км аст. Баландии кӯҳҳо то 2000 м.

Кӯҳҳо аз варақсангҳо метаморфӣ, регсангҳо, гранитҳо иборатанд.

Дар нишебиҳо алафи суфа ва дигар растаниҳои даштӣ, инчунин ксерофитҳо мерӯянд.

Дар кӯҳсор маъданҳои нимфилизӣ ва маъданҳои нодири филизӣ, флуорит истихроҷ карда мешаванд. Дар доманакӯҳҳо шаҳри Истиқлол (собиқ Табошар) ва посёлкаи типи шаҳри Консой воқеъ гаштаанд.

## Таърих

## Адабиёт
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Тсвонитс

**Тсвонитс** (Zwönitz; ) — шаҳр дар ноҳияи Эртсгебиргскрейс дар вилояти Саксония, Олмон. 9&nbsp;км ҷануби Столлберг ва 24&nbsp;км ҷанубу ғарбии Хемнитс воқеъ аст.

## Маҳаллаҳои шаҳр

мини| Тсвонитс
мини|

## Аҳолӣ

* 1542 – 570
* 1697 – 741
* 1780 – 863
* 1800 – 1242
* 1840 – 1883
* 1890 – 2931
* 1926 – 3760
* 1933 – 3852
* 1946 – 7500
* 1950 – 10,617
* 1960 – 8307
* 1965 – 9690
* 1981 – 11362
* 1990 – 13105
* 1995 – 12318
* 2000 – 12 175
* 2005 – 11696
* 2010 – 11193
* 2012 – 12519

## Шӯрои маҳал
Интихоботи моҳи майи соли 2014 натиҷаҳои зеринро нишон дод:

* CDU: 16 ҷой
* The Left: 4 ҷой
* Unabhängige Wählervereinigung Zwönitz (UWZ): 3 ҷой
* Freie Wähler Gemeinschaft e. V. (FWG) (Free voters): 2 ҷой
* SPD: 1 ҷой

## Раисони шаҳр

* Уве Шнайдер (CDU), 1990–2008
* Волфганг Триберт (CDU), аз соли 2008

## Таърих
Шаҳрро славянҳо бунёд кардаанд. Монастири Grünhain аз соли 1286 ин минтақаро тааллуқ дошт. Тсвонитс оинномаи шаҳракии худро дар асри 13 ба даст овард. Он аз соли 1545 як нуқтаи гумрукӣ ва савдо бо ҳуқуқи бозор буд. Аз соли 1952 то 1990, Тсвонитс як қисми ноҳияи Карл-Маркс-Штадти Олмони Шарқӣ буд.

## Бародаршаҳрҳо
Бародаршаҳрҳои Тсвонитс : 

*  Ҳайлигенҳау, Олмон
*  Копривнитсе, Чехия
*  Магярполянӣ, Маҷористон
*  Мишков, Лаҳистон
*  Обермихелбах, Олмон
*  Пушендорф, Олмон

## Одамони намоён

* Самуэл фон Пуфендорф (1632-1694), файласуфи табиатшинос ва муаррих (дар Дорфхемнитс таваллуд шудааст)
* Йоахим Мейшнер (соли таваллудаш 1946), биатлончӣ

## Галерея

## Эзоҳ
Кусавлисой

**Мамнӯъгоҳи «Кусавлисой»** — мамнуъгоҳи давлатии ботаникӣ дар шимоли Тоҷикистон аст. Соли 1959 таъсис ёфтааст. Масоҳат — 200 километри мураббаъ (20 хазор гектар). Он дар водии дарёи Кусавлӣ, шохоби рости Олтикӯл, дар нишебиҳои шимолии қисми ғарбии қаторкӯҳи Туркистон, дар шимоли ағбаи Шаҳристон қад-қади роҳи автомобилгарди Душанбе—Хуҷанд—Чаноқ дар ҳудуди ноҳияи Шаҳристони вилояти Суғд ҷойгир аст. Дар ғарб он ба сарҳади давлатӣ бо Узбакистон мерасад ва дар паси он боғи миллии Зомин ҷойгир аст. Баландии мутлақ аз сатҳи баҳр аз 2300 то 2700—3000 метр мерасад. Нишебии шимолии қаторкӯҳи Туркистон хеле санглох аст. Мақсад аз ташкили мамнӯъгоҳ муҳофизати ҷангали арчаҳои «Бешаи арча» мебошад. Растаниҳо бо се намуди арчаҳо ифода карда мешаванд: сершумор, қазоқӣ ва нимкурагӣ. Фаунаи мамнуъгох хеле бой аст. Дар ҷангалҳои арча харгӯшҳои толай, хирс, хуки ваҳшӣ, ғурм, бӯзи кӯҳӣ ва дигар ҳайвонот зиндагӣ мекунанд. Оҳӯи бухороӣ паҳн карда шуд. Нишебиҳои нарми кӯҳҳо ва водиҳои байникӯҳӣ бо омехтаи мушол, сӯзанбарг (эфедра) ва буттаҳои дигар, ҷангали арчаҳои хуб нигоҳ дошта шудааст. Дар нишебиҳои ҷанубии кӯҳҳо гулзорҳои зиёди садбарги худрӯй мавҷуданд. Растаниҳои алафӣ (комплекси кӯҳию даштӣ дар болои бешаҳои арча) хеле фаровон буда, барои охуҳо базаи хуби ғизоӣ мебошад. Соли 1975 ба мамнӯъгоҳи Кусавлисой 13 cap оҳӯи ҷавон оварда шуданд. Дар соли 2006, мамнӯъгоҳ номзад ба Рӯйхати мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО шуд.

## Эзоҳ
Вазъият (адабиёт)

**Вазъият** ( ‒ аҳвол, ҳолат, сурати ҳол) — ҳолатест, ки дар натиҷаи муносибат ва муборизаи иштироккунандагони асари бадеӣ дар лаҳзаҳои гуногун ба вуҷуд меояд.

Ин гуна ҳолат дар асари бадеӣ, одатан, баъд аз сар задани ягон ҳодисаи муҳим ё шунидани хабари ғайричашмдоште воқеъ мешавад. Чунин ҳолатҳо дар қиссаи устод Айнӣ «Марги судхӯр» ба назар мерасанд. Дар ин асар ҳар гоҳ ки хасисии қаҳрамони асосии он — Қорӣ-Ишкамба равшантар намоён шавад, ҳамон андоза вазъияти хандаоваре ба миён меояд. Ё худ, вақте ки Мирзо Абдулло пули Қорӣ-Ишкамбаро гирифта, баъд ҳатто дар ҳузури шоҳидон мункир шуд, ӯ дар вазъияти ниҳоят ногувор монд. Дар охирин лаҳзаҳои қисса низ, ҳангоме ки дар миёни ҷамоати намозхонон хабари аз ҷониби болшевикон гирифта шудани бонкро мешунавад, ба вазъияти даҳ­шатноке афтода, дар миёни ҷамъ «Воҳ, пулакам!» гуф­та ҷон медиҳад. Дар адабиёти аврупоӣ истилоҳи «ҳолати риққатангез, саҳнаи риққатангез» низ маъмул аст, ки дар забони юнонӣ ба маънии ранҷҳо, масоиб ва умуман эҳ­сосоти амиқи равонӣ аст. Аммо дар нақди адабии нави аврупоӣ ҳолати риққатангез дар маънои маҳдудтар ба саҳна ё матне итлоқ мешавад, ки ҳадаф аз он барангехтани эҳсосоти латиф, ҳасрат ё андӯҳи ҳамдардонаи мухотаб — хонанда ё шунаванда мебошад. Ин гуна ҳолатҳо дар драмаи «Эдип»-и Софокл ё саҳнаҳои драмаҳои Шекспир, чун «Шоҳ Лир», «Отелло» ва ғ. ба назар мерасанд. Дар адабиёти рус ба вазъияти но­ҳинҷор афтодани қаҳрамонон дар мазҳакаи Н. вазъият Гогол «Муфаттиш», баъди огаҳӣ ёфтани онон аз муфаттиши ҳақиқӣ рӯй медиҳад. Дар адабиёти форс-тоҷик ин гуна ҳолот ва саҳнаҳо дар достонҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ зиёданд. Ба монанди лаҳзаи марги Суҳроб ба дасти Рустам ва огоҳӣ ёфтани Рустам аз писари ӯ будани Суҳроб, шикваи Рустам аз замона ва зимомдорони давр, нолаи Таҳмина, ки ҳолатҳои бисёр ғамангез ва риққатовар мебошанд.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Адабиёт
Бозори замонатӣ

**Бозори замонатӣ**, **бозори ипотекӣ** — бозори дуюмин, ки қисми бозори сармоя мебошад.

Вазифаи асосии бозори замонатӣ таъмини маблағгузории қарзҳои замонатӣ аст. Дар бозори замонатӣ коғазҳои қиматноки замонатӣ — гаравнома (гаравхат), вомбаргу тасдиқномаҳои замонатӣ, шаҳодатномаҳои гарав ва ғ. дар гардиш мебошанд. Коғазҳои қиматноки замонатиро муассисаҳои махсусгардонида, ширкатҳои истеҳсолию молиявӣ (корпоратсияҳо, фондҳо, агентиҳо) мебароранд. Бонкҳо ба ин гуна ташкилот ҳуқуқи аз қарзгир гирифтани гаравхатро мефурӯшанд. Ин имкон медиҳад, ки маблағ ба бонк бетаъхир баргардонда шавад. Ҳамзамон ширкатҳои бароришу молиявӣ дар асоси қарзҳои бадастоварда коғазҳои қиматноки худро мебароранд. Онҳо дар бозори фонд гардиш карда, ба бозори замонатӣ маблағи сармоягузорҳоро ҷалб менамоянд. Амалиёти бозори замонатӣ бо мақсади ба даст овардани даромад аз ҳисоби хариду фурӯши коғазҳои қиматноки замонатӣ сурат мегирад. Дар бозори замонатӣ бонкҳои замонатӣ ва тиҷоратӣ, ширкатҳои суғурта, фондҳои маблағгузор, ки ба фирмаҳои сохтмон ва заминдорон қарз медиҳанд, фаъолият менамоянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бозорҳои иқтисодӣ
Бозори коғазҳои қиматнок

**Бозори коғазҳои қиматнок** — ташкилоте, ки вазифаи он фароҳам овардани шароити мусоид барои гардиши мунтазами коғазҳои қиматнок ва муқаррар кардани нархи бозории онҳо, паҳн намудани маълумот дар бораи коғазҳои қиматнок, боло бурдани савияи касбии иштирокдорони бозори коғазҳои қиматнок ва ғ. мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бозорҳои иқтисодӣ
Зулф

**Зулф** (аз , ҷамъи  — пораи шаб; ё мухаффафи  — занҷир, ҳалқаи дару дарвоза), **турра** — дастаи борики мӯи сар, ҳалқаи мӯй, ки онро занон барои ороиш тоб дода ва ё каҷ карда, аз баногӯш сар диҳанд; ҳар як аз ду дастаи мӯй, ки бар ду бари рухсор афтодааст. Бинобар сиёҳии рангаш ҷиҳати ташбеҳ ба шаб ё занҷир чунин номида шудааст. Як навъи бофти мӯйи ба зулф монандро дар водии Хуф «вуруф» низ мегӯянд. Яке аз талаботи озмуни ҷумҳуриявии «Чакомаи гесу», ки дар саросари Тоҷикистон гузаронида мешуд, ороиши зулф ва гесу буд.

Дар назми классикӣ барои тасвири зулф аз таъбиру тавсифҳои гуногуну рангин фаровон истифода шудааст. Зулф бастан — киноя аз намудани маъшуқ худро ба ошиқ ва дили ӯро ба каманди худ овардан; зулф чин сохтан — киноя аз ороиш додани зулф ва чиндор кардан онро ба азми сайд. Зулфи замин киноя аз шаб аст. Анбарафшон, ғолияфом, мушкин, мушкбез, шабранг, пурпечутоб, пурчин, печон, тобдор, парешон, шикан дар шикан, ҷоду, таррор, чалипо, зуннор аз сифатҳо ва ташбеҳоти зулф аст. Зулфи бухорӣ мансуб ба зеборӯёни Бухоро мебошад:

Дар тасаввуф зулф киноя аз мартабаи имконӣ аз куллиёту ҷузвиёт, маъқулоту маҳсусот, арвоҳу аҷсом ва ҷавоҳиру аъроз аст. Зулф айният ва ҳувиятро гӯянд, ки касеро бад-он роҳ нест; сифоти ҷалолӣ ва таҷаллиёти ҷамолиро гӯянд, ки муҷиби иститори ваҳдати ҷамоли мутлақ шавад. Зулфро «зулмати куфр ё ишколи шариат, мушкилоти тариқат ва муъзалоти ҳақиқат» («Кашфу-л-луғот»), «аз қуббаи Арш то Таҳтассаро ҳар касрате, ки дар вуҷуд аст ва ҳар ҳиҷобе, ки мақсур гардад» («Кашшофу истилоҳоти-л-фунун») низ гуфтаанд. Зулф гоҳ бар Шайтон итлоқ мешавад ва гоҳе ба маънои қурб меояд. Дарозии зулфи ҷонон ишора ба адами инҳисори мавҷудот ва касроту таайюнот аст. Чунонки зулф пардаи рӯи маҳбуб аст, ҳар таайюне аз таайюнот ҳиҷоб ва ниқоби ваҷҳи воҳиди ҳақиқӣ аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мӯ
Бозори пул

**Бозори пул** () — бозори сармояҳои кӯтоҳмуҳлат дар шакли қарзу коғазҳои қиматнок ба муҳлати, одатан, то се моҳ (90 рӯз).

Дар бозори пул шахсе, ки аз рӯйи шарти муайян қарз медиҳад (қарздиҳанда) ва шахсе, ки аз рӯйи шарти муайян қарз мегирад (қарзгир), ширкат меварзанд. Яке аз табақаҳои иштирокдорони бозори пул даллолони молиявӣ мебошанд, вале хидмати онҳо дар бозор ҳатмӣ нест. Дар бозори пул ба ҳайси қарздеҳ ва қарзгир метавонанд бонкҳо, ташкилотҳои ғайрибонкии қарзӣ, муассисаву корхонаҳо, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ, давлат дар шахси ташкилот ва созмони муайян, ташкилотҳои байналмилалии молиявӣ ва ғайра ширкат намоянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бозорҳои иқтисодӣ
Гурӯҳ:Иқтисод
Бозори тило

**Бозори тило** — бозоре, ки муҳосиботи байналмилалӣ, талаботи саноати маишӣ, пасандози хусусӣ ва маблағгузориро амалан таъмин менамояд.

Бозори тило биржавӣ ва ғайрибиржавӣ мешавад. Тило дар баробари дигар ашё объекти тиҷорати биржавӣ аст. Бозори биржавии тило бозори муташаккил буда, аз ҷониби биржаҳои филиззоту сангҳои қиматбаҳо роҳандозӣ шудааст. Бозори ғайрибиржавии тилоро бо роҳи консорсиум чанд бонк, ки ваколати харидуфурӯши тилоро доранд, пешниҳод мекунанд. Бонкҳо байни харидору фурӯшанда даллол шуда, нархи миёнаи бозориро сабт менамоянд, ба тоза кардану нигоҳдошт ва истеҳсоли шимш (хиштқолаб)-и тило машғул мебошанд.

Алҳол дар ҷаҳон 50 бозори тило фаъолият мекунанд: дар Аврупои Ғарбӣ — 11, Амрико — 14, Осиё — 19, Африқо — 8. Бозорҳои Лондон, Сюрих, Ню-Йорк, Чикаго, Сянган (Ҳонконг), Дубай ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Молия
Гурӯҳ:Истилоҳоти иқтисодӣ
Бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ

**Бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ** — маҷмӯъи муносибатҳои хариду фурӯш дар низоми ҷаҳонии сотсиализм.

Бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ баъди Ҷанги ҷаҳонии дувум бинобар ташаккули системаи сотсиалистии хоҷагидорӣ ва ба роҳ мондани савдои берунӣ бо давлатҳои сотсиалистӣ арзи ҳастӣ карда буд. Асоси мубодилоти молии бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ тақсимоти байналмилалии меҳнат маҳсуб мешуд. 

Дар Иттиҳоди Шӯравии Сотсиалистӣ се шакли бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ муравваҷ буданд:

* давлатӣ
* кооперативӣ
* колхозӣ

Мубодилоти молии мамолики сотсиалистӣ ба пешрафти техникӣ, афзоиши истеҳсоли маҳсулоти соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ, беҳтар гардидани сифати молҳои сермасраф ва ғ. мусоидат намуд. Дар бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ ҳиссаи бештари савдои берунӣ дар ихтиёри сохторҳои марбутаи давлатӣ (Вазорати савдои хориҷӣ) қарор дошт. Дар ин тиҷорат кооператсия саҳми андакеро соҳиб буд. Бинобар ин душвориҳо пеш омаданд. Аъзои бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ маҷбур шуданд, ки рӯ ба ҳамгироии иқтисодии ҷаҳони сотсиалистӣ оранд, истеҳсолоти саноатиро махсус гардонанд. Ба ҳамин васила коргоҳҳои нави истеҳсоли техникаи замонавӣ бунёд ёфтанд. Хоҷагидории сотсиалистӣ ба низоми фаъолияти нақшавӣ асос ёфта буд. Аз ин лиҳоз бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ низ дар асоси нақша амал мекард ва имконоти ба мадди назар гирифтани вазъи бозорро надошт. Кулли қарордодҳо марбут ба нақшаҳои давлатӣ, равандҳои ҳамгироии иқтисодӣ ва ғайра буданд. Дар ниҳояти кор муносибатҳои иқтисодии давлатҳои шарик сард гашта, муҷиби костани муттафиқию рафоқат ба Бозори ҷаҳонии сотсиалистӣ шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Дихтяр Г. А. Советская торговля в период социализма и развернутого строительства коммунизма. М., 1965;
* Гоголь Б. И. Экономика советской торговли. М., 1971;
* Исоматов Б., Ҳабибов С. Муносибатҳои молию пулӣ дар давраи сотсиализм — муносибати типи нав. Д., 1977;

Гурӯҳ:Бозорҳои иқтисодӣ
Бозори молӣ

**Бозори молӣ**, **бозори молявӣ** — низоми муносибатҳоест, ки дар он аз нав тақсим кардани захираҳои молӣ тавассути миёнаравони молӣ сурат мегирад.

Бозори молӣ аз бозори сармоя ва бозори пул иборат мебошад. Дар бозори молӣ гардиши сармоя, пешниҳоди қарз, амалиёти табодули пул ва воридсозии маблағҳои молӣ дар истеҳсолот ба амал меояд. Маҷмӯи талаботу пешниҳодот ба сармояи қарздиҳандагон ва гирандагони он дар кишварҳои гуногун бозори молиявии ҷаҳониро ба вуҷуд меорад. 

## Низомҳои бозори молӣ
Таърихан ду низоми асосии бозори молӣ ташаккул ёфтааст:

* низоми молиявие, ки ба маблағгузории бонкии ба ном навъи байниқитъавӣ такя дорад;
* низоми молиявие, ки ба бозори коғазҳои қиматнок ва низоми маблағгузорони ниҳодӣ (ширкатҳои суғуртавӣ, хазинаҳои маблағгузорӣ ва нафақавӣ ё навъи амрикоӣ-англисӣ) вобаста аст.

## Навъҳо
Бозори молӣ ба навъҳои зерин ҷудо мешавад:
* бозори сармояҳо, бозори сармояи саҳомӣ (бозори саҳомӣ),
* бозори сармояи қарзӣ (бозори вомбаргҳо ва векселҳо),
* бозори пул, бозори олатҳои истеҳсолот (дериватҳо),
* бозори асъор (форекс).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бозорҳои иқтисодӣ
Гурӯҳ:Молия
Бозорӣ (навъи ангур)

**Бозорӣ** — як навъ ангури пешпазаки маҳаллӣ; селексияи халқист.

Токаш серҳосил, 32-34 дарсади навдаҳояш ҳосилдеҳ. Баргаш гирдаи панҷпарра, камчоки бепашмак, рангаш сабзи баланд. Аввали май гул карда, аввали июн мепазад. Гулаш дуҷинса, хӯшааш миёнаҳаҷми махрутшакл (дарозиаш 16 см, бараш 12 см), вазнаш 156—189 г. Ғужбаш миёнаҳаҷми лӯнда, сиёҳи бунафш, 1-2 дона тухм дорад. Ғужмаш тунуки чандир, мумпардааш ғафси сафедтоб; гӯшташ хамирак ё чандир, сершираи хуштаъм. Дар таркибаш 19-22 % қанд ва 3,6-4,1 г/л ҷавҳар мавҷуд аст. Дар заминҳои санглоху шӯрхок низ ҳосили баланд (аз 1 га 100—120 сентнер) медиҳад. Давраи нашваш 93-95 рӯз.

Асосан дар қитъаҳои ҳаётаи сокинони ноҳияи Панҷакент, ҳамчунин дар вилояти Самарқанд ва водии Фарғонаи Ҷумҳурии Узбакистон вомехӯрад. Ба сармо тобовар аст, аз касалии гарда каму беш зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Ҳасан Юсуфи Файзбахш

**Ҳасан Юсуфи Файзбахш** (*Ҳасан Юсупов*; 2 ноябри 1951, деҳаи Авзикент, ноҳияи Ҳисор — марти 2025) — ,  ва пажӯҳишгари тоҷик. Узви Иттифоқи рӯзноманигорони Тоҷикистон (1995).

## Зиндагинома
Ҳасан Юсуфи Файзбахш 2 ноябри соли 1951 дар деҳаи Авзикенти ноҳияи Ҳисор ба дунё омадаааст. Хатмкардаи мактаби № 28-и деҳаи Гачак, омӯзишгоҳи фарҳангу маърифатии ноҳияи Рӯдакӣ ва Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон мебошад.

## Нависандагӣ
Саҳми Ҳасан Юсуфи Файзбахш дар ҷамъоварӣ, омӯзиш ва тарғиби рӯзгори ибратбахшу осори пурғановати шоири мардумӣ Карим Девона хеле бузург аст. Мавсуф бо мақолаҳои «Карим-Девона, ман ва ҳамдеҳагони ман», «Валлай, шудӣ армонӣ» ё «Аз пайи як шеъре, ки дар он таърих нуҳуфта» (мусаввада), «Эътирофи хатои худ мардонагист», «Басо ҷамъи парешон монд аз худ…» рағбат ва дилбастагии худро ба шеъри дилнавозу давронсози Карим-Девона баён сохтааст. Баъдан ҳасан Юсуф ду мақолаи аввалро такмил дода, бо номҳои «Валлай, шудӣ ормонӣ», «Карим-Девона, ман ва хамдеҳагон» дар шакли рисолаҳои хурд ба нашр расонид.

## Таълифот
Ҳасан Юсуфи Файзбахш муаллифи зиёда аз 500 қиссаю ҳикоя, очерку публитсистика, асарҳои саҳнавӣ, мақолаҳои гуногунжанр, 19 китоби таърихӣ, илмӣ-оммавӣ, адабӣ-бадеӣ мебошад. Асарҳояш ба забонҳои узбакӣ, русӣ ва хатти форсӣ нашр шудаанд. Чандин асараш рӯи саҳнаи театрҳо баромада, аз рӯи чанд асари дигараш садою симо гуфтору намоишҳо таълиф намудаанд.

## Ҷоизаҳо
Барандаи Ҷоизаи Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ба номи Абулқосим Лоҳутӣ дар соли 2015, ҷоизаҳои «Сеҳри сухан» ва «Ватанро бишнос» мебошад.

## Осор
* Ҳасан Юсуфи Файзбахш. Валлай, шудӣ ормонӣ. — Душанбе: Ирфон, 2014. — 119 с. — ISBN 978-99975-0-083-0
* Ҳасан Юсуфи Файзбахш. Карим-Девона, ман ва ҳамдеҳагон. — Душанбе: Ирфон, 2015. — 95 с. — ISBN 978-99975-0-097-7

## Эзоҳ
Музаккиру-л-асҳоб

«**Музаккиру-л-асҳоб**» — тазкира, таълифи Муҳаммадбадеъ Малеҳои Самарқандӣ. Дар байни солҳои 1688—1692 навишта шудаасг.

Дар муқаддимаи баъзе аз нусхаҳои «Музаккиру-л-асҳоб» муаллиф қайд кардааст, ки асарро то соли 1700 такмил ва тасҳеҳу таҳрир намудааст. Дар «Музаккиру-л-асҳоб» оид ба 203 шоири Хуросон, Мовароуннаҳр ва Эрони Ғарбӣ маълумот дода шудааст. Дар оғози «Музаккиру-л-асҳоб» номгӯи шоироне омадааст, ки шарҳи ҳолашон дар асар сабт гардидааст. «Музаккиру-л-асҳоб» аз ду қисм (асосӣ ва иловагӣ) иборат аст. Қисми асосӣ шарҳи ҳол ва намунаи ашъори 166 ва қисми иловагӣ 37 шоирро дар бар мегирад. Тазкираи Малеҳо аз ҷиҳати тарзи маълумотдиҳӣ аз бисёр тазкираву манбаъҳои ада­бӣ фарқ мекунад. Малеҳо аз зиндагӣ, тарҷумаи ҳол, касбу кор, обрӯ ва эътибори шоирон, муносибатҳои байниякдигарии онон, соҳибдевон будан ё набуданашон ва ғайра то ҳадди имкон пурра ва мукаммал маълумот дода. аз ашъорашон намуна овардааст. Малеҳо, ки худ аз доираи ҳунармандон буд, бештар ба эҷодиёти адибони ин доира диққат додааст. Маълумоти «Музаккиру-л-асҳоб» нисбат ба тазкираҳои дигар эътимоднок мебошанд. Муаллиф асосан оид ба он шоироне маълумот додааст, ки бо онҳо ҳамсӯҳбат шудааст. Инчунин барои чамъоварии санаду маълумот ба якчанд шаҳру кишварҳои Мовароуннаҳру Хуросон ва Эрони Faрбӣ сафар кардааст. Ба ҳамин тариқ, «Музаккиру-л-асҳоб» барои омӯхтани ҷараёни адабии асри 17-и Moвapoуннаҳру Хуросон ва давран Сафавиёни Эрон аҳамияти ка­лон дорад. «Музаккиру-л-асҳоб» то замони мо дар шакли дастнавис расидааст, ки 8 нусхаи он дар китобхонаҳои Иттифоқи Республикаҳои Советии Сотсиалистӣ СССР мавҷуд аст. Дар китобхонаҳон мамлакатҳои хориҷӣ нусхае аз «Музаккиру-л-асҳоб» пайдо нашудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Мирзоев А., Сайидо и его место в истории таджикской литерату­ры, Сталинабад, 1954;
* Мирзоев А., Боз як аҳамияти муҳимми тазкираи Малеҳо, журнали «Садом Шарқ». 1961. № 7.

Гурӯҳ:Тазкираҳо
Ибни Ямини Шибурғонӣ

**Ибни Ямини Шибурғонӣ** () мутахаллис ба **Огоҳӣ** (; ? — 1596, Шибурғон) — и мутасаввифи форс-тоҷик.

## ЗИндагинома
Чанд гоҳ дар Бухоро таҳсили илм карда, ба қавли Мутрибӣ («Тазкирату-ш-шуаро») «дар ҳамаи улум мунтахаба гардидаанд ва симое дар илми тасаввуф яди байзо (муъҷиза) менамуданд». Ҳангоми таҳсил ба хидмату суҳбати мавлоно Хоҷагии Косонӣ (фавт байни 1542-49) муваффақ гардида, яке аз халифаҳои ӯ шинохта мешавад. Пас аз бозгашт дар Шибурғон масҷиду мадраса ва хонақоҳе бино карда, ба тадрису иршод машғул мешавад. Назар ба маълумоти Муҳаммад Яъқуби Воҳидӣ «Умарову ҳуккоми вақт ба Ибни Ямини Шибурғонӣ иродат доштанд ва ҳамвора аз маҷолису баёноти вай баҳраманд буданд, то ин ки дар соли 1005 ҳиҷрӣ вафот ёфт ва дар ҷавори хонақоҳаш, ки дар самти шимолу ғарби Шибурғон воқеъ аст, мадфун гардид. Мазори Ибни Ямини Шибурғонӣ дорои гунбадест ва мазори хоссу ом мебошад». Аз Ибни Ямини Шибурғонӣ илова ба маснавиҳои «Ҳафт маҷлис» ва «Маҷлисафрӯз», ки аз масъалаҳои гуногуни тасаввуф баҳс мекунанд, девони ашъоре боқист, ки аз ғазал, тарҷеъбанд, мухаммасу мустазод, рубоӣ ва ғайра иборат буда, тақрибан 3 ҳазор байтро дар бар гирифтааст. Ашъори Ибни Ямини Шибурғонӣ асосан ирфонист. Як идда муҳаққиқон, хусусан шарқшиносон, иштибоҳан девони И.-ро ба Ибни Ямини Фарюмадӣ нисбат додаанд. Мутрибӣ дар «Тазкирату-ш-шуаро» менависад, ки Ибни Ямини Шибурғонӣ рисолаи «Ҷоми ҷаҳоннамо»-и Шайх Ваҷеҳуддини Мусавиро шарҳ додааст. Вале ин асар то имрӯз нарасидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибодатгоҳи Қува

**Ибодатгоҳи Қува** — ёдгории бостонии дайри буддоӣ (асри 7 — ибтидои асри 8) дар шимолу ғарбии маркази ноҳияи Қуваи вилояти Фарғона, ки тавассути бостоншиносони АИ ҶШС Узбакистон ҳафр шудааст (1957—1969).

Ибодатгоҳи Қува дар болои теппаи сунъӣ бунёд шуда, аз ду иморат — буткада (21х14 м) ва дайр (11,9х11,2 м) иборат аст. Деворҳои бинои Ибодатгоҳи Қува аз похсаву хишти хом ва боми онҳо аз чӯб бунёд шудаанд. Аз дайр намунаи ҳунарҳои амалӣ ва меъморӣ ёфт гардид, ки деворҳои биноро ороиш медоданд. Дар рӯ ба рӯи даромадгоҳ болои таҳкурсии баланд ҳайкали азимҷуссаи Буддо ва ҳайкалчаҳои хурд ҷойгир буданд. Дар атрофи девори дайр барои анҷом додани қурбонӣ ва тақдими ҳадяҳо чанд суффа мавҷуд буд. Дар девори пешайвони Ибодатгоҳи Қува муҷассамаи аспҳо бо зину лаҷом ва саисон тасвир шудааст. Тасвири рӯи деворҳо ва ҳайкалчаҳои гилӣ мувофиқи расму анъанаи ҳамон замон рангу оро ёфтаанд. Санаи бунёди Ибодатгоҳи Қува дақиқ нест. Ибодатгоҳи Қува бори аввал дар замони лашкаркашии арабҳо қисман ва дар натиҷаи тохтутози муғулҳо комилан хароб шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Булатова-Левина В. А. Буддийский храм в Куве //Советская археология. № 3, 1961.

Гурӯҳ:Ёдгориҳои Ӯзбекистон
Муҳри Нубувват

**Муҳри Нубувват ё муҳри Муҳаммад (с)** ( &#x200E; яке аз осори Муҳаммад (с) аст.

Дар Қасри Топкапӣ ба султонҳои Усмонӣ тааллуқ дошт нигоҳ дошта мешавад, дар доираи маҷмӯи осорҳо нигоҳ дошта мешавад. Гумон меравад, ки ин як нусхаи мӯҳри Муҳаммад дар чанд номае, ки ба шахсони мансабдори хориҷӣ фиристодааст, истифода кардааст.

Жан-Батист Таверне дар соли 1675 хабар дод, ки мӯҳр дар қуттии хурди сиёҳ дар чароғи девори пои диван дар утоқи реликӣ дар Топкапӣ канда шуда буд, нигоҳ дошта мешуд. Худи мӯҳр дар кристали тақрибан 7,5 × 10 см бо сарҳади устухони фил гузошта шудааст. Он ҳанӯз дар асри 17 барои мустаҳкам кардани ҳуҷҷатҳо истифода мешуд.
рост|мини| Мӯҳри паёмбари ислом Муҳаммад бо навиштаҷоти محمد رسول الله (Муҳаммад расул Аллоҳ), ки дар арабӣ маънои "Муҳаммад паёмбари Худост" аст.

## Дар айни замон
Дар парчами созмони террористии "Давлати исломӣ" тасвири мӯҳри нубувват нишон дода шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муҳаммад
Махрутиён

**Махрутиён** ( или **) — шохае аз анвоъи дарахтон ҳамешасабз ҳастанд аз радаи ножӯён.

Махрутиён дарахтоне назири коҷ, сарв ва ғайра мебошанд, ки донаҳояшонро дар дохили махрутҳои чӯбӣ ба вуҷуд меоваранд. Дар ин гиёҳон гул вуҷуд надорад ва махрутҳои нару мода ҷудо аз ҳам буда ва гоҳе бар рӯйи ду дарахти ҷудо мерӯянд.
## Эзоҳ
Малеҳои Самарқандӣ

**Муҳаммадбадеъ ибни Муҳаммадшариф Малеҳои Самарқандӣ** (; ) —  ва тазкиранависи маъруфи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Муҳаммадбадеъ Малеҳои Самарқандӣ соли 1641 дар шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Падари ӯ аз шахсони соҳибмаърифат ва муътабари Самарқанд буда, дар мадрасаҳои ин шаҳр дарс мегуфт ва ба шеъру шоирӣ муҳаббати фаровон дошт. Малеҳо дар назди падараш ба шеъргӯйӣ оғоз кард. Ӯ то синни 30 солагӣ асосан бо роҳбарии падараш ба омӯхтани илмҳо машғул буд. Донишомӯзиро вай аз омӯхтани забони арабӣ ва илоҳиёт, аз қабили фиқҳ, тафсир ва ғайра оғоз менамояд. Соли 1678 баъд аз вафоти падар Малеҳо ба сафари Хуросон ва Эрон баромада, бо аҳли адаби ин сарзаминҳо мулоқот мекунад.

Баъди бозгашт аз Эрон Малеҳо дар қозихона ба кор даромада, мударриси мадрасаи Шайбонихон низ таъйин мегардад.

## Эҷод
Ӯ дар баробари адои вазифаи шаръӣ, ба шеъргӯйӣ ва такмили тазкираи худ машғул шуд. Малеҳо тазкираи худро «Музаккиру-л-асҳоб» номидааст. Аз ҷумлаи 165 шоире, ки дар ин тазкира зикр шудаанд, 56 нафарро шоирони Эрон ташкил мекунанд, ки муаллиф бо онҳо шахсан вохӯрда, ҳамсуҳбат шудааст. Намунаҳои дар тазкираи Малеҳо омадаи осори шоирони асри XVII барои муайян кардани хусусиятҳои равнақи адабии ин давр аҳамияти бузург доранд.

## Даргузашт
Малеҳо аввалҳои асри XVIII вафот кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муҳаммадбадеъ ибни Муҳаммадшариф Малеҳои Самарқандӣ. Музаккир-ул-асҳоб. Таҳияи К. Айнӣ, Душанбе, 1385 ҳ.ш., саҳ. 506.
Изобутилен

мини
**Изобутилен** (изобутен, 2-метилпропан, карбоҳидриди беҳад) (СН3)2С=СН2 — гази беранг, ҳарорати ҷӯшишаш 6,9°С, зичиаш 0,6266 г/см3 (–6,6°С), nγ-25 1.3814. 

Изобутиленро дар натиҷаи деҳидрогенонии изобутан бо иштироки катализаторҳои оксидӣ (мас., Сr2O3, Al2O3 ва ғ.) дар ҳарорати 500–600°С ё деҳидрататсияи спирти изобутил ҳосил мекунанд. Изобутилен хусусияти хуби полимеризатсия ва сополимеризатсия шуданро дорад. Бинобар ин аз он дар истеҳсоли полиизобутилен ва бутилкаучук истифода мекунанд. Изобутилен барои алкилонидани пайвастҳои ароматӣ ва изобутан (бо мақсади ҳосил кардани изооктан) ба кор бурда мешавад. Изобутилен-ро соли 1825 Фарадей дар дурдаи гази равшанидиҳанда (омехтаи метан ва ҳидроген) кашф кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Алкенҳо
Изоверин

**Изоверин** — воситаи тақвиятбахши раванди зоимон. Изоверин таваттур (тонус) ва таранҷиши бачадонро афзуда, интиқоли ҷунбаҳои асабро дар уқдаҳои бахши наботи (вегетативӣ)-и силсилаи асаб қатъ ва фишори шараёнро паст мекунад. Изоверинро ба мушак (1 мл маҳлули 2 % ё 5 %) мегузаронанд; қурси он (0,1 г) рӯзе 2‒3 бор истеъмол карда мешавад. Изоверинро ҳамроҳ бо питуитрин низ истифода бурдан мумкин аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Дорушиносӣ
Ҷӯркомӣ

**Ҷӯркомӣ** (), **изогамия** (аз  — «барорбар», «яксон» и  — «никоҳ») — раванди ҷинсие, ки ҳангоми он ҳуҷайраҳои ҷинсии зоҳиран шабеҳ, вале аз ҷиҳати хусусиятҳои биокимиёӣ ва физиологӣ гуногун (гаметаҳо) бо ҳам омезиш меёбанд. Ҷӯркомӣ хосси обсабзҳо, занбӯруғҳои дараҷаи паст ва содатаринҳо (дар ҳайвоноти серҳуҷайра ба мушоҳида намерасад) мебошад.

## Нигаред низ
* Ноҷӯркомӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Зодоварӣ
Изогона

thumb|351px|Изогонҳои инҳирофи майдони миғнотисии Замин аз 1591 то 1990
**Изогона** (от  — «баробар» и  — «кунҷ») — изохатҳои самтгирии ягон бузургии физикӣ; дар харитаи ҷуғрофиёӣ изохаттест, ки нуқтаҳои қиматашон яксони ягон кунҷ, ягон чизи самт ва тамоюлаш яксонро ба ҳам мепайвандад.

Дар метеорология изогона хаттест, ки нуқтаҳои самташон яксони шамолро нишон дода, онҳоро пайваст мекунад. Дар магнетизми Замин изогонаҳо хатҳое мебошанд, ки қиматҳои яксони майли магнитиро мепайванданд. Дар харитаҳои магнитӣ изогонаҳо дар арзҳои миёна тақр. самти меридианӣ, вале дар қисми шарқии қитъаи Осиё шакли сарбаста доранд. Дар арзҳои баланд изогона ба қутбҳои ҷуғрофиёӣ ва магнитӣ наздик мешавад. Дар астрономия изогонаи гирифти Офтобу Моҳтоб гуфта хатҳоеро меноманд, ки аз ҳамон нуқтаҳои сатҳи Замин мегузаранд. Аз онҳо хатҳои рости пайвасткунандаи маркази Офтоб (ё Моҳтоб) ва нуқтаҳои расиши оғоз ё анҷоми гирифти нопурраро таҳти кунҷҳои яксони мавқеӣ (позитсионӣ) дидан мумкин аст. изогонаро пешакӣ ҳисоб карда, дар мушоҳидаҳои гирифти Офтобу Моҳтоб ба кор мебаранд. Барои хатҳои тамоюлашон баробар (аз ҷумла барои изохатҳои тамоюли магнитӣ) истилоҳи изоклинро истифода мекунанд (нигар Инклинатор).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Изохатҳо
Изограф

**Изо́гра́ф** (аз  «баробар, яксон, монанд» +  «навиштан, нигоштан»):

* **Изограф** — дар нақшакашӣ як намуди рапидограф, абзор барои нақшакашӣ. Фарқи асосии И. аз рапидографи муқаррарӣ кунҷест, ки таҳти он нақша кашида мешавад (бо он таҳти кунҷи дилхоҳ нақшаву тарҳро кашидан мумкин аст);
* **Изограф** — дар ҳунар — рассом, шахси машғул ба изография дар Руси Қадим;
* **Изограф** — номи иттиҳодияи рассомони Маскав дар солҳои 1917—1919.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Изодинама

thumb|Изодинама аз дидгоҳи рассом
**Изодинама** ( «изос» — баробар,  — қувва, нерӯ) — изохатҳои шиддатнокии пурра ва яксони майдони магнитии Замин ё ташкилдиҳандаҳои он. Изодинама ҳангоми таҳия кардани магнитограммаҳо, инчунин дар ҳолати ба таври муоинашаванда тасаввур кардани майдони магнитӣ истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Изохатҳо
Изодром

**Изодром** (аз изо…ва юн. drиmos — давидан) — абзори механикӣ, электрӣ ё ҳидравликӣ барои таъмин кардани алоқаи акс дар танзимкунандаҳо; аз демпфер, пружина, системаи фишангҳо иборат аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Абзорҳо
Изоклина

**Изоклина** (аз  «баробар, яксон, монанд» +  «майл кардан, тамоюл») — муодилаи дифференсиалии тартиби якум, хатти каҷи ҳамвори тағйирёбандаҳои х, у, ки дар ҳар як нуқтаи он қисми рости муодилаи дифференсиалии 

y = f (x, y) (*) қиматҳои доими (вале дилхоҳи қайдшудаи С)-ро қабул мекунад. Ба ибораи дигар, Изоклина хаттест, ки муодилаи он намуди f (x, y) = С-ро дорад. Хатҳои каҷи интегралии муодилаи дифференсиалии (*), ки Изоклинаи додашударо дар нуқтаҳои гуногун мебуранд, дар нуқтаҳои буришашон бо изоклина нисбат ба самти мусбати тири х кунҷҳои доимии α-ро ташкил медиҳанд, ки барояшон tg α= C мебошад.

Сохтани Изоклинаи муодилаи (*) имкон медиҳад, ки барои қиматҳои мушаххаси С рафтори хатҳои каҷи интегралии муодилаи дифференсиалии тартиби якуми намуди (*) ба таври возеҳ маънидод карда шавад. Изоклина ҳалли графикии муодилаҳои намуди (*)-ро осон мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Изохатҳо
Гурӯҳ:Риёзиёт
Изола

**Изола**, **Изолат** ( — зоилгардонӣ, маҳв кардан) — дар илми арӯз дар ватади маҷмӯи рукнҳои мустафъилун ( — — ˅ —), фоилун (- ˅ —), мутафоилун (˅˅ — ˅ -) илова намудани як ҳарфи сокинро гӯянд. Дар ин амал садоноки кӯтоҳи «у» ба садоноки дарози «о» табдил ёфта, зиҳофҳои мустафъилон (- — ˅ ~), фоилон (- ˅ ~) ва мутафоилон (˅˅ — ˅ ~) ҳосил мешаванд. Изола дар баҳрҳои Раҷаз, Мутадорик ва Комил ба кор бурда мешавад. Мас.: Раҷази мусаммани музол:

Мутадорики мусаммани музол:

Комили мусаддаси музол:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шеър
Изолейсин

**Изолейсин** (2-амино-3-асиди метилвалерианат [CH3CH2CH(CH3)CH(NH2)COOH]) — аминоасиди ивазнашаванда. Ба шакли L-изомер дар ҳама мавҷудот дар таркиби сафедаву пептидҳо, баъзе антибиотикҳо (аз ҷумла батсиртатсин) мавҷуд аст. Дар рустанӣ ва микроорганизмҳо пайвасти аввалия барои биосинтези изолейсин пируват ва ɑ-асиди кетобутанат мебошад. Дар ҷараёни катаболизм изолейсин ба атсетил- ва суксинил- КоА, ки мансуб ба сикли асидҳои секарбонат мебошанд, табдил меёбад. Ноҷӯриҳои ирсӣ, ки ба халали раванди таҷзияи изолейсин (ҳамчунин валин ва лейсин) ва гирдоии ɑ-кетоасидҳо алоқаманд аст, боиси ихтилоли рушди мағзи сар ва дар ҳолати муолиҷа накардан муҷиби фавти кас мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Аминокислотаҳо