open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Евангелисмос (Темби)

**Евангелисмос**   () — деҳа дар Юнон аст. Он дар соҳили рости дарёи Пинҳос, дар даромадгоҳи водии Темп, дар шимоли шаҳри Лариса, ҷанубу шарқи Гони ва шимолу шарқи шаҳри   ҷойгир аст. Аз ҷиҳати маъмурӣ он ба ҷамоати Темби дар воҳиди Лариса дар вилояти Фессалия тааллуқ дорад. Аҳолӣ тибқи барӯйхатгирии соли 2011  127 нафар аст. Майдони 8.747 км² .

## Эзоҳ
Ҷоизаи Оскар (2014)

чап|Ҳайкалчаи хокистарии Оскар -3D-estatueta-cinza 

**Таҷлили ҷоизаи Оскар 2014** (таҷлили 86-ум)

Номзадҳо барои гирифтани мукофоти олии синамо «Ҷоизаи Оскар - 2014» 16 январи соли 2014 муайян шуданд. Дар озмуни ҷоизаи Оскар - 2014 доир ба ҷамъбасти соли 2013 - дар номинатсияи Филми беҳтарини сол  - **12 Years a Slave (), ()** ғолиб гардид. 
Таҷлили супоридани «Ҷоизаи Оскар», тавассути Академияи улум ва ҳунарҳои синамо (AMPAS) 2 мартии 2014 дар (Ҳолливуд, Лос-Анҷелес)и (ИМА), чун ҳамасола дар театри "Долби" баргузор гардид.

**Ғолибони ҷоиза дар соли 2014**

* Филми беҳтарини сол - 12 Years a Slave (), ()..   
* 
* Коргардонии беҳтарин — Алфонсо Куарон 
* 
* Нақши беҳтарини мардона — Меттю Макконахи;  
* 
* Нақши беҳтарини занона — Кейт Бланшетт; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини мардона — Ҷаред Лето; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини занона — Люпита Нионго; 
* 
* Беҳтарин сенарияи филм — Спайк Ҷонз; 
* 
* Беҳтарин сенарияи ба филм мутобиқгардида — Ҷон Ридли; 
* 
* Беҳтарин филми тасвирии калонҳаҷм — "Город героев": (русӣ "Город героев"); 
* 
* Беҳтарин суруд дар филм —  LET IT GO:(русӣ филми "Холодное сердце"); 
* 
* Беҳтарин мусиқии филм — Стивен Прайс:(русӣ филми "Гравитация").
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Список лауреатов и номинантов на официальном сайте
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
* «Оскар»-2014 на сайте IMDb

Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Сариканда

**Сариканда** () — шаҳрак (аз 2009) дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон. Маъмуран тобеи ноҳияи Сӯхи вилояти Фарғона мебошад..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Сӯх
Гурӯҳ:Шаҳракҳои Ӯзбекистон
Ҷоизаи Оскар (2013)

чап|Ҳайкалчаи хокистарии Оскар -3D-estatueta-cinza    

**Таҷлили ҷоизаи Оскар 2013** (таҷлили 85-ум)

Номзадҳо барои гирифтани мукофоти олии синамо Ҷоизаи Оскар - 2013 10 январи соли 2013 муайян шуданд. Дар озмуни «ҷоизаи Оскар - 2013» доир ба ҷамъбасти соли 2012 - дар номинатсияи Филми беҳтарини сол  - **«Argo» ()**; () ғолиб гардид. 
Таҷлили супоридани «Ҷоизаи Оскар», тавассути Академияи улум ва ҳунарҳои синамо (AMPAS)  24 феврали 2013 дар (Ҳолливуд, Лос-Анҷелес)и (ИМА), чун ҳамасола дар театри "Долби" баргузор гардид.

**Ғолибони ҷоиза дар соли 2013**

* Филми беҳтарини сол - «Argo» (); ();.  
* 
* Коргардонии беҳтарин — Энг Ли  (барои филми (); ();
* 
* Нақши беҳтарини мардона — Дэниел Дей-Люис;  
* 
* Нақши беҳтарини занона — Ҷеннифер Лоуренс; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини мардона — Кристоф Валтс; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини занона — Энн Хетеуэй; 
* 
* Беҳтарин сенарияи филм — Квентин Тарантино; 
* 
* Беҳтарин сенарияи ба филм мутобиқгардида — Крис Террио; 
* 
* Беҳтарин филми тасвирии калонҳаҷм — "Храбрая сердцем" (русӣ "Храбрая сердцем"); 
* 
* Беҳтарин суруд дар филм —  SKYFALL (русӣ филми "Координаты "Скайфолл"); 
* 
* Беҳтарин мусиқии филм — Майкл Дэнна:(русӣ филми "Жизнь Пи").
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Список лауреатов и номинантов на официальном сайте
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
* «Оскар»-2013 на сайте IMDb

Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Бархӯрди қатораҳо дар Ҳалле

**Бархӯрди қатораҳои Ҳалле** - бархӯрди сар ба сари ду қатора дар ноҳияи Ҳалле дар наздикии Брюссел, Белгия 15 феврали соли 2010 .     Қатораҳо дар пайи бориши барф дар соати серодами субҳ ба ҳам бархӯрданд.  

Дар ин садама 18 нафар кушта ва 171 нафар маҷрӯҳ шуданд. Танаффус дар ҳаракати қатораҳо на камтар аз ду рӯз буд  .

Бархӯрд дар яке аз хатҳои асосии дастрасӣ ба истгоҳи ҷанубии Брюссел, 14-километрии пойтахти Белгия рух дод. Бисёре аз хатсайрҳои роҳи оҳани баландсуръат байни Брюссел ва Фаронса ва Британияи Кабир боздошта шуданд   . Thalys тасдиқ кард, ки ҳама хидматҳо ба сабаби садама муваққатан боздошта шудаанд   .

Бархӯрди қатораҳо дар Ҳалле бузургтарин садамаи роҳи оҳан дар таърихи Белгия мебошад  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феврали соли 2010
Тембӣ (ҷамоат)

**Тембӣ** (   - " Водии Темп") - ҷамоат (дим) дар Юнон. Ба ноҳияи Лариса дар вилояти Фессалия дохил карда шудааст. Аҳолӣ  дар барӯйхатгирии соли 2011. Масоҳати ҷамоат 576,684 километри мураббаъро ташкил медиҳад. Зичии аҳолӣ - 23,78 нафар дар як километри мураббаъ  . Маркази маъмурӣ —  , маркази таърихӣ — Амбелакия  . Ҷорҷиос Манолис (  ) дар интихоботи маҳаллӣ дар соли 2019 Димарх (раиси ҷамоат) интихоб шуд.

Ҷамъияти Темби соли 2010 таъсис ёфтааст ( ) дар доираи барномаи "Калликратис" ҳангоми якҷояшавии ҷамоатҳои барҳам додашудаи Гони, Като-Олимпос, Макрикорион ва Несон, инчунин ҷамоати Амбелакия  .

Ҷамоти (дим) Темби ба панҷ воҳиди ҷамоатӣ тақсим шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*
Ҷоизаи Оскар (2010)

чап|Ҳайкалчаи хокистарии Оскар -3D-estatueta-cinza  

**Таҷлили ҷоизаи Оскар 2010** (таҷлили 82-ум)

Номзадҳо барои гирифтани мукофоти олии синамо Ҷоизаи Оскар - 2010 24 феврали соли 2010 муайян шуданд. Дар озмуни ҷоизаи Оскар - 2010 доир ба ҷамъбасти соли 2009 - дар номинатсияи Филми беҳтарини сол  - «The Hurt Locker» (); ()  ғолиб гардид. 
Таҷлили супоридани «Ҷоизаи Оскар», тавассути Академияи улум ва ҳунарҳои синамо (AMPAS) 7 марти 2010 дар (Ҳолливуд, Лос Анҷелеси (ИМА), чун ҳамасола дар театри "Долбӣ" баргузор гардид.

**Ғолибони ҷоиза дар соли 2010**

* Филми беҳтарини сол - «The Hurt Locker» (); ();.  
* 
* Коргардонии беҳтарин — Кэтрин Бигилоу, (барои филми (); ();
* 
* Нақши беҳтарини мардона — Ҷефф Бриҷес;  
* 
* Нақши беҳтарини занона — Сандра Баллок; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини мардона — Кристоф Валтс; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини занона — Мо Ник; 
* 
* Беҳтарин сенарияи филм — Марк Боал; 
* 
* Беҳтарин сенарияи ба филм мутобиқгардида — Ҷеффри Флетчер; 
* 
* Беҳтарин филми тасвирии калонҳаҷм — "Вверх" (русӣ "Вверх"); 
* 
* Беҳтарин суруд дар филм —  THE WEARY KIND:(русӣ филми "Сумасшедшее сердце"); 
*
* Беҳтарин мусиқии филм — Майкл Джаккино:(русӣ филми "Вверх").
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Список лауреатов и номинантов на официальном сайте
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
* «Оскар»-2010 на сайте IMDb

Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Ҷоизаи Оскар (2009)

чап|Ҳайкалчаи хокистарии Оскар -3D-estatueta-cinza   

**Таҷлили ҷоизаи Оскар 2009** (таҷлили 81-ум)

Номзадҳо барои гирифтани мукофоти олии синамо Ҷоизаи Оскар - 2010 22 январи соли 2009 муайян шуданд. Дар озмуни ҷоизаи Оскар - 2009 доир ба ҷамъбасти соли 2008 - дар номинатсияи Филми беҳтарини сол  - **«Slumdog Millionaire» ();** () ғолиб гардид. 
Таҷлили супоридани «Ҷоизаи Оскар», тавассути Академияи улум ва ҳунарҳои синамо (AMPAS)  22 феврали 2009 дар (Ҳолливуд, Лос Анҷелеси (ИМА), чун ҳамасола дар театри "Долбӣ" баргузор гардид.

**Ғолибони ҷоиза дар соли 2009**

* Филми беҳтарини сол - «Slumdog Millionaire» (); ();. 
* 
* Коргардонии беҳтарин — Дэнни Бойл, (барои филми (); ();
* 
* Нақши беҳтарини мардона — Шон Пенн;  
* 
* Нақши беҳтарини занона — Кейт Уинслет; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини мардона — Хит Леҷер; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини занона — Пенелопа Круз; 
* 
* Беҳтарин сенарияи филм — Дастин Лэнс Блэк; 
* 
* Беҳтарин сенарияи ба филм мутобиқгардида — Саймон Бофой; 
* 
* Беҳтарин филми тасвирии калонҳаҷм — "WALL·E" (русӣ "ВАЛЛ-И"); 
* 
* Беҳтарин суруд дар филм —  JAI HO:(русӣ филми "Миллионер из трущоб"); 
*
* Беҳтарин мусиқии филм — А.Р. Рахман:(русӣ филми "Миллионер из трущоб").
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Список лауреатов и номинантов на официальном сайте
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
* «Оскар»-2009 на сайте IMDb

Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Виса

**Виса** () — сипаҳбуди туронӣ, фарзанди Зодашму набераи Тур ва падари Пирон дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ.

## Тавсиф
Дар Авесто Виса ба шакли Ваесака омадааст. Паҳлавони бузурги эронӣ Тӯс аз эзадбону Аредвисура Аноҳита хоҳиш мекунад, ки дар набард бо писарони далери хонадони Виса ба ӯ пирӯзӣ бибахшад. Аредвисура Аноҳита ба ӯ комёбӣ бахшид. Писарони далери Виса низ ба Аредвисура Аноҳита назр пешкаш карданд ва пирӯзиро бар Тӯс хостор шуданд. Аредвисура Аноҳита хостори онҳоро напазируфт ва ба онҳо комёбӣ набахшид. Мувофиқи маълумоти асарҳои дигар, мас., «Бундаҳиш», Виса аз дудмони Фаридун буд: падараш Зодшам — писари Тур — писари Фаридун. Виса аму (амак)-и Афросиёб мебошад. Писарони далери Виса Пирон, Ҳумон, Бормон, Пилсаманд. Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ аз Виса — сипаҳбади Пашанг — падари Афросиёб ёд шудааст. (Сипаҳбад-ш чун Висаи тезчанг, Ки солор буд бар сипоҳи Пашанг), вале дар бораи писари тавонои ӯ — Пирон батафсил сухан рафтааст. Дар «Таърихи Табарӣ» ҳам аз Виса иттилое дода шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Виски

**Виски** (, аз гаэлии uisge beatha — оби ҳаёт) — як навъ нӯшокӣ, ки дар таркибаш 40-50 % спирт дорад.

Асосан дар Англия ва Амрико маъмул аст. Виски гуногун мешавад, вискии ҷав, вискии гандум, вискии сулӣ, вискии ҷавдор, вискии омехта, бурбон (вискии ҷуворимакка). Вискиро бори нахуст дар дайрҳои Шотландия истеҳсол карда, бештар чун дору кор мефармуданд. Асрҳои 16-17 истеҳсоли виски хеле ривоҷ ёфт. Ҳоло бисёр давлатҳо виски истеҳсол мекунанд ва он бо номи ҳамон кишвар машҳур аст. (вискии шотландӣ, вискии ирландӣ, вискии амрикоӣ, вискии канадавӣ, вискии ҷопонӣ). Виски ифтихори миллии шотландиҳост. Он бо роҳи буғронии хамираи турш ҳосил карда мешавад. Вискии пухтарасидаро бо оби муқаттару спирти тоза, баъзан бо шароб, ҷавҳари моддаҳои хушбӯй ва ғ. меомезанд.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Нӯшиданиҳои тақтирӣ
Вискоза

**Вискоза** (аз лот. viscum — сиреш) — маҳлули консентронидаи ксантогенати селлюлоза дар маҳлули сероби ишқори натрий.

Ашёи хоми асосӣ барои истеҳсоли вискоза селлюлозаи чӯб аст. Селлюлоза аввал то ҳосил гаштани селлюлозаи ишқорӣ дар маҳлули обии ишқори натрий нигоҳ дошта мешавад. Сипас онро майда карда, бо мақсади кам кардани массаи молекулавӣ зери таъсири ҳаво сохторашро тағйир медиҳанд. Дар охир бо таъсири карбонсулфид ксантогенати селлюлоза ҳосил ва дар маҳлули обии ишқори натрий (дар ҳарорати 10-12°С) ҳал карда мешавад. Зичии вискоза 1,12 г/см³ аст; рангаш норинҷии равшан. Вискозае, ки барои истеҳсоли нах истифода мешавад, 6,5-9 % селлюлоза (дар шакли ксантогенат), 6,5-7,5 % ишқори натрий, тақр. 2-2,5 % сулфури пайваст, ҳамчунин об ва андаке ғаш (пайвастҳои сулфурдори натрий, карбонатҳо, намакҳои калсий, сулфиди оҳан ва ғ.) дорад. Карбосулфиди озод тадриҷан бо ишқори натрий пайваст гашта, ба тритиокарбонат табдил меёбад. Дар натиҷа ксантогенати селлюлоза гидролиз шуда, дараҷаи этерификатсияи он, инчунин сулфур ва натрий коҳиш меёбад. Гоҳе барои беҳтар кардани сифати онҳо ба вискоза моддаҳои гуногун (ранг, тағйирдиҳандаҳо, моддаҳои фаъол) ҳамроҳ мекунанд. Вискозаро барои ҳосил кардани нахҳои вискозӣ, селлофан, чарми сунъӣ ва ғ. истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Натрий
Ҷоизаи Оскар (2012)

чап|Ҳайкалчаи хокистарии Оскар -3D-estatueta-cinza  

**Таҷлили ҷоизаи Оскар 2012** (таҷлили 84-ум)

Номзадҳо барои гирифтани мукофоти олии синамо Ҷоизаи Оскар - 2012 24 январи соли 2012 муайян шуданд. Дар озмуни «ҷоизаи Оскар - 2012» доир ба ҷамъбасти соли 2011 - дар номинатсияи Филми беҳтарини сол  - **«The Artist» ()**; () ғолиб гардид. 
Таҷлили супоридани «Ҷоизаи Оскар», тавассути Академияи улум ва ҳунарҳои синамо (AMPAS) 26 феврали 2012 дар (Ҳолливуд, Лос Анҷелеси (ИМА), чун ҳамасола дар театри "Долби" баргузор гардид.

**Ғолибони ҷоиза дар соли 2012**

* Филми беҳтарини сол - «The Artist» (); ();. 
* 
* Коргардонии беҳтарин — Мишел Хазанавичус (барои филми ()'''; ();
* 
* Нақши беҳтарини мардона — Жан Дюжарден;  
* 
* Нақши беҳтарини занона — Мэрил Стрип; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини мардона — Кристофер Пламмер; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини занона — Октавия Спенсер; 
* 
* Беҳтарин сенарияи филм — Вуди Аллен; 
* 
* Беҳтарин сенарияи ба филм мутобиқгардида — Александр Пэйн, Ҷим Рэш, Нат Факсон; 
* 
* Беҳтарин филми тасвирии калонҳаҷм — "Ранго" (русӣ "Ранго"); 
* 
* Беҳтарин суруд дар филм —  MAN OR MUPPET:(русӣ филми "Маппеты"); 
* 
* Беҳтарин мусиқии филм — Людовик Бурсе:(русӣ филми "Артист").
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Список лауреатов и номинантов на официальном сайте
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
* «Оскар»-2012 на сайте IMDb

Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Ҷоизаи Оскар (2011)

чап|Ҳайкалчаи хокистарии Оскар -3D-estatueta-cinza  

**Таҷлили ҷоизаи Оскар 2011** (таҷлили 83-ум)

Номзадҳо барои гирифтани мукофоти олии синамо "Ҷоизаи Оскар - 2011" 25 январи соли 2011 муайян шуданд. Дар озмуни «Ҷоизаи Оскар -2011» доир ба ҷамъбасти соли 2010 - дар номинатсияи Филми беҳтарини сол  - **«The King's Speech» ()**; () ғолиб гардид.

Таҷлили супоридани «Ҷоизаи Оскар», тавассути Академияи улум ва ҳунарҳои синамо (AMPAS) 27 феврали 2011, чун ҳамасола дар театри Долбӣ (Ҳолливуд, Лос Анҷелеси (ИМА) баргузор гардид.

**Ғолибони ҷоиза дар соли 2011**

* Филми беҳтарини сол - «The King's Speech» (); ();.  
* 
* Коргардонии беҳтарин — Том Хупер,(барои филми ()'''; ();
* 
* Нақши беҳтарини мардона — Колин Ферт;  
* 
* Нақши беҳтарини занона — Натали Портман; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини мардона — Кристиан Бейл; 
* 
* Нақши дуюми беҳтарини занона — Мелисса Лео; 
* 
* Беҳтарин сенарияи филм — Дэвид Сайдлер; 
* 
* Беҳтарин сенарияи ба филм мутобиқгардида  — Аарон Соркин; 
* 
* Беҳтарин филми тасвирии калонҳаҷм — "История Игрушек 3: Большой Побег" (русӣ "История Игрушек 3: Большой Побег"); 
* 
* Беҳтарин суруд дар филм —  WE BELONG TOGETHER:(русӣ филми "История Игрушек 3: Большой Побег"); 
* 
* Беҳтарин мусиқии филм — Трент Резнор, Аттикус Росс:(русӣ филми "Жизнь Пи").
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Список лауреатов и номинантов на официальном сайте
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
* «Оскар»-2011 на сайте IMDb

Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Вискозиметр

**Вискозиметр** (лот. viscosus — часпон, ғилзат ва метр) — асбоб барои чен кардани ғилзати динамикӣ ва кинематикии модда. Вискозиметрҳо капиллярӣ, ҳаммеҳвар (ротатсионӣ), бо саққои афтон, ултрасадоӣ, бо зонди ларзон ва ҳубобчавӣ мешаванд.

Дар вискозиметри капиллярӣ (ки ба *қонуни Пуазейл* асос ёфтааст) вақти ҷоришавии ҳаҷми муайяни моеъ ё газро, ки аз найчаи борики буришаш мудаввар ҳангоми муайян будани фарқи фишорҳои додашуда мегузарад, ба ҳисоб гирифта, ғилзати онро чен мекунанд. Вискозиметри капиллярӣ (мас., вискозиметри Уббелод) ғилзати моддаро аз 10 мкПа·с (газҳо) то 10 кПа·с (моддаҳои молидании ғализ) ё 10–5 Н·с/м2 то 104 Н·с/м2 муайян мекунад. Вискозиметри ҳаммеҳвар (ротатсионӣ) аз ду ҷисми ҳаммеҳвар (устувона, махрут, доира ё маҷмӯи онҳо) иборат аст, ки якеаш тоб мехӯрад (ротор) ва дуюмаш ноҷунбон мебошад. Фазои байни ҷисмҳоро бо моддаи таҳқиқшаванда пур карда, роторро ба ҳаракат медароранд. Ғилзатро аз рӯйи нишондоди суръати кунҷӣ (он ба ғилзати модда вобаста аст) ҳангоми муайян будани моменти тобхӯрӣ ҳисоб мекунанд. Фосилаи кори вискозиметри ҳаммеҳвар аз 1 мПа·с то садҳо ҳазор Па·с ё аз 4 то 105 Н·с/м2 мебошад. Вискозиметри ҳаммеҳварро барои чен кардани ғилзати равғанҳои молиданӣ, маҳсулоти нафтӣ, силикат ва филиззоти гудохташуда, локу сирешҳои фавқулғализ ва ғ. истифода мебаранд. Дар вискозиметр бо сақ-қои афтон, ки ба қонуни Стокс асос ёфтааст, ғилзат аз рӯйи суръати гузаштани саққо аз масофаи байни нишондиҳандаи ҷадвали найчаи вискозиметр муайян карда мешавад. Яке аз вискозиметрҳои маъмул вискозиметри Ҳепплер буда, ҳадди андозагириаш аз 6·10–4 Н·с/м2 то ба 250 Н.·с/м2 мерасад. Тарзи кори вискозиметри ултрасадо ба чен кардани суръати хомӯшшавии лаппишҳо дар лавҳачае, ки ба моддаи муоинашаванда ғӯтонида мешавад, асос ёфтааст. Аз таъсири импулсҳои кӯтоҳи ҷараён (давомоташон 10–30 мк/с) дар ғалтаке, ки ба лавҳача печонида шудааст, лаппиш пайдо мешавад. Ҳангоми лаппиши лавҳача дар ғалтак ҚЭҲ-е ҳосил мешавад, ки бо суръати ба ғилзати модда вобаста кам мегардад. Ҳангоми аз ҳадди муайян кам шудани ҚЭҲ ба ғалтак боз импулси нави ангезанда интиқол меёбад. Ғилзати муҳитро аз рӯйи басомади омадани импулсҳо муайян мекунанд. Вискозиметри ултрасадоӣ ғилзатро дар фосилаи аз 10–3 то 500 н·с/м2 чен мекунад. Дар вискозиметр бо зонди ларзон ғилзатро аз рӯйи тағйирёбии басомади резонансии лаппишҳо дар моеъҳои гуногунғилзат ва дар вискозиметри ҳубобчавӣ аз рӯйи муайян кардани нишондодҳои ҳаракати ҳубобчаҳои газ, ки озодона ба рӯйи моддаи муоинашаванда мебароянд, муайян менамоянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Абзорҳои андозагирӣ
Вискозиметрия

**Вискозиметрия** — фасли физика, ки усулҳои чен кардани ғилзати моддаро меомӯзад.

Ғилзати моеъ ва газҳоро асосан бо се усули маъмул — капиллярӣ (аз рӯйи сарфи моеъ ва газ дар капилляр), суръати ғӯтидани саққо (аз рӯйи суръати саққои афтон) ва устувонаҳои ҳаммеҳвар ё ротатсионӣ (аз рӯйи лаҳзаи чархзании устувонаҳои ҳаммеҳвар) бо вискозиметр чен мекунанд. Ин усулҳо мувофиқан ба қонунҳои Пуазейл, Стокс ва қонуни ҷоришавии моеъ дар байни устувонаҳои ҳаммеҳвар (ҷараёни Тейлор) асос ёфтаанд. Ғилзатро инчунин аз рӯйи хомӯшшавии лаппишҳои даврии лавҳачае, ки дар муҳити таҳқиқшаванда ҷойгир шудааст, чен мекунанд. Усулҳои чен кардани ғилзат дар муҳитҳои ҳаҷмашон хурд (микроғилзат) гурӯҳи махсусро ташкил медиҳанд. Онҳо ба мушоҳидаҳои ҳаракати броунӣ, мутаҳаррикии ионҳо, диффузияи зарраҳо асос меёбанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Лукино Висконти

**Луки́но Виско́нти ди Модрóне** (; ) — коргардони итолиёӣ, яке аз асосгузорони неореализм.

## Зиндагинома
Аз авлоди ҳерсогҳои Висконти ди Модрон. Аз соли 1936 ёвари коргардон Ж. Ренуар буд. Дар солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳон (1939-45) бо маҷаллаи зиддифашистии «Чинема» (мақолаҳои «Ҷасадҳо», 1941; «Кинои антропоморфӣ», 1943) ҳамкорӣ дошт, дар Ҳаракати Муқовимат ширкат варзид. Аввалин кори коргардониаш филми «Савдоӣ» (1942, аз рӯйи романи Ҷ. Кейн «Хаткашон ҳамеша ду бор занг мезанад») қосиди кинои нави итолиёӣ шуд. Филми эпикии «Замин меларзад» (1948, аз рӯйи романи Ҷ. Верга «Оилаи Малаволя»), ки дар ороишоти табиӣ бо иштироки ҳунарпешагони ғайрикасбӣ ба навор гирифта шудааст, яке аз беҳтарин намунаҳои неореализм мебошад. Лукино Висконти дар филми фоҷиавию мазҳакавии «Зеботар аз ҳама» (1951) таъсири харобиовари низоми тоталитариро ба инсон нишон додааст. Аввалин филми рангаи ӯ «Эҳсос» (1954, аз рӯйи новеллаи К. Бойто) ба «неореализми гулобӣ» муқобил гузошта шудааст. Дар эпопеяи «Рокко ва бародаронаш» (1960, аз рӯйи очерки Ҷ. Тестори) услуби кинои навро бо шакли анъанавию адабии қисса пайваст намуд. Дар филмҳои «Паланг» (1962, аз рӯйи романи ҳамноми Ҷ. Томаза ди Лампедуз) ва «Ситораҳои норавшани Дубби Акбар» (1965) ба таври қатъӣ буҳрони аъёну ашрофро тасвир намуд. Лукино Висконти дар трилогияи олмонии ба ном «Ҳалокати худоён» (1969), «Марг дар Венетсия» (1971, аз рӯйи повести ҳамноми Т. Манн) ва «Людвиг» (1973), ки омезиши адабиёт, театр, мусиқӣ ва киноро намоиш медиҳад, фоҷиаи инсонро дар шароити таърихии ҳаёти Аврупои асрҳои 19-20 ва манбаъҳои пайдоиши фашизмро нишон додааст. Филмҳои «Портети оилавӣ дар дохили хона» (1974) ва «Бегуноҳ» (1976, аз рӯйи романи Г. Д. Аннунсио) васиятномаи насли даврони Лукино Висконти мебошанд.
Лукино Висконти ҳаммуаллифи сенарияҳои ҳамаи филмҳояш аст. Бис ёр филмҳояш дар кинофестивалҳои байналмилалӣ сазовори ҷоизаҳо гардидаанд. Аз соли 1945 коргардони театр буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Шатранҷи Темур

алт=Шахматы Тамерлана|рост|330x330пкс|Шатранҷи Темур
Ин намуди шатранҷро дар Форс дар замони ҳукмронии Темур (1336-1405) бозӣ мекарданд. Бархе сарчашмаҳо хабар медиҳанд, ки ин бозиро худи Темур ихтироъ кардааст, аммо барои тасдиқи ин маълумот маълумоти кофӣ вуҷуд надорад. Шатранҷи Темур як варианти бозии шатранҷ дар тахтаи калон аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Қоидаҳои шоҳмоти Темурлан дар chessvariants.org

Гурӯҳ:Бозиҳои рӯи мизӣ аз рӯи алифбо
Adidas Azteca

мини| Adidas Azteca
**Azteca**&#x20;— тӯби расмии Ҷоми ҷаҳонии футбол дар Мексика 1986. Ин тӯбро Adidas махсус барои ин чемпионат таҳия кардааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Маълумот дар soccballworld.com )

Гурӯҳ:Тӯбҳои футбол
Adidas Beau Jeu

рост|мини|400x400пкс|<center> Adidas Beau Jeu</center>
**Adidas Beau Jeu** — тӯби футболест, ки аз ҷониби ширкати Adidas барои Чемпионати Аврупо оид ба футбол 2016   сохта шудааст. Тӯбро 12 ноябри соли 2015 Зинедин Зидан дар саҳифаи Инстаграмаш    муаррифӣ кард.

## Тавсиф
Номи тӯб "Beau Jeu" аз фаронсавӣ ҳамчун "Бозии зебо" тарҷума шудааст. Тӯб дар рангҳои триколори фаронсавӣ — кабуд, сафед ва сурх сохта шудааст. Дар блокҳои тӯб низ бо ҳарфҳои "E", "U", "R", "O" ва рақамҳои "2", "0", "1", "6" ишора карда мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тӯбҳои футбол
Висла

**Висла** (Wisla) — бузургтарин дарё дар Лаҳистон. Дарозтарин ва аз ҷиҳати пуробӣ дуюмин (баъди д. Нева) дарёи ҳавзаи баҳри Балтика. Тӯлаш 1047 км. Масоҳати ҳавзааш 198,5 ҳазор км². Аз Карпати Ғарбӣ (Бескиди Силезия), дар баландии 1065 м аз с. б. сар шуда, ба халиҷҳои Гданск ва Вислин мерезад. В. дар маҷрои болоӣ аз дараҳо ҷорӣ мешавад ва пуртуғён аст. Поёнтар аз Краков ба он шохобҳо ҳамроҳ шуда, пуроб мегардад. Дар маҷрои мобайнӣ, дар наздикии Варшава аз самти шимол ба ғарб ҷорӣ мешавад. Ҷанубтар аз ш. Торун боз ба самти шимол ҷорӣ шуда, қатортеппаҳои Балтикаро бурида мегузарад. 50 км аз баҳр ба шохобҳо (Ногат, В.-и Мурдоб ва ғ.) ҷудо шуда, резишгоҳи васеъро ба вуҷуд овардааст. Дар он қисмати резишгоҳ, ки аз с. б. паст аст, бандҳои муҳофизатӣ сохта шудаанд. Шохобҳои бузургаш: аз рост — Дунаес, Вепш, Буг, Сан; аз чап — Пилитса ва Брда. Баҳор пуроб, тобистон камоб мешавад. Сарфи миёнаи об 1090 м3/с. Маҷрои мобайнӣ ва поёнии В. киштигард (қариб 950 км) аст. В. ба воситаи наҳрҳо бо д-ҳои Одра (наҳри Бидгош) ва Днепр (наҳри Днепр — Буг) алоқаманд аст. Дар В. якчанд обанбор ва НБО сохта шудаанд. Дар соҳилҳои В. ш-ҳои бузурги Краков, Варшава, Плоск, Торун ва дар резишгоҳаш ш. Гданск воқеанд. Оби В.-ро обҳои ҷории корхонаҳои саноатӣ ва маишӣ олуда мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Adidas Speedcell

**Adidas Speedcell** — тӯби расмии Ҷоми ҷаҳонии занон дар соли 2011 дар Олмон.

## Тавсиф
Adidas Speedcell тӯби Ҷабуланиро иваз кард ва худро мусбат нишон дод — ба гуфтаи матбуот ва коршиносон, ин тӯб ҳам дар ҳавои борон ва ҳам дар ҳавои хушк кашиши аъло дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тӯбҳои футбол
Adidas Roteiro

рост|мини| Adidas Roteiro
**Adidas Roteiro** - модели тӯби футбол, ки расман ба Чемпионати Аврупо оид ба футбол дар соли 2004, аз ҷониби Adidas сохта шудааст. Ин ном ба шарафи чӯби киштӣ дар киштии штурмани португалӣ Васко да Гама дода шудааст .

## Ҳамчунин нигаред
* Adidas Speedcell

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Тӯбҳои футбол
Бешикҷон

**Бешикҷон** () — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Бозор-Қӯрғони ҳамон вилоят мебошад.

## Аҳолӣ
Аҳолӣ — 5511 нафар дар соли 2022.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Бозор-Қӯрғон
Висмутин

**Висмутин** (аз юн. vismut — сурби сафед) — минерал аз гурӯҳи сулфидҳо.

Формулаи кимиёияш Bi2S3. Дар таркибаш 81,2 % Bi, 18,8 % S ва ба миқдори хеле кам Pb, Cu, Fe, As, Sb, Te ва дигар унсурҳо дорад. Шӯшабандиаш ромбӣ. Сохтори шӯшавиаш ба антимонит хеле монанд аст. Агрегатҳояш низ ба мисли антимонит яклухту донадор, маншуршакл, дарозрӯя, шуоӣ мебошанд. Рӯяҳои шӯшаҳояш (кристаллҳояш) рахҳои амудӣ доранд. Рангаш аз ранги антимонит равшантар — сафеди нуқратоб буда, бо мурури замон хира мегардад. Ранги хокааш сурбии хокистарӣ. Ҷилояш филиззӣ. Сахтиаш 2-2,5. Гусехташ комил ва ғайрикомил, ҷойи шикасташ зинадори ноҳамвор. Вазни хосаш нисбатан баланд — аз 6400-6700 кг/м3 то 7100 кг/м3. Ба антимонит (Sb2S3) хеле монанд аст. Барои ҷудо карданаш аз натиҷаи таҳлилҳои рентгенӣ, кимиёӣ, оптикӣ истифода мебаранд. Бо таъсири шуълаи найчаи лаҳим ба осонӣ гудохта мешавад. Дар конҳои ҳидротермии баландҳарорати форматсияи гранитӣ ҳамроҳи пирит, халкопирит, волфрамит, магнетит, гематит, турмалин, мусковит, касситерит, висмути холис, козалит, айкинит, арсенопирит, молибденит ва дигар минералҳо вомехӯрад. Тақр. нисфи захираҳои умумиҷаҳонии висмут дар ҳафт кишвар — Перу, Хитой, Канада, Австралия, Мексика, Ҷопон, Боливия воқеъ гардидааст. Дар конҳои Шоҳқадам, Адрасмон, Кафтархона ва дигар конҳои Қарияи Мазори Тоҷикистон низ дучор меояд. В. барои ҳосил кардани висмут маъдани муҳим аст. Нигар низ *Висмут.*

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Минералҳои висмут
Гурӯҳ:Сульфидҳо (минералҳо)
Гурӯҳ:Сульфидҳои висмут
Дороут-Қӯрғон

**Дороут-Қӯрғон**, **Дороут** () — маҳалли аҳолинишин, деҳа дар ғарби водии Олой, маркази ноҳияи Чон-Олойи вилояти Ӯши Қирғизистон  .

Деҳа дар наздикии қаторкӯҳҳои Олой дар баромади дараи Тенғиз-бой ҷойгир буда, қад-қади он роҳ ба самти шимол тавассути ағбаи Тенғиз-бойи қаторкӯҳи Олой рафта, ба Уч-Қӯрғон ва минбаъд ба Қӯқанд мебарад.

Аввалин аврупоие, ки соли 1871 ба воситаи ағбаи Тенғиз ба ин ҷойҳо ворид шуда буд, сайёҳон ва олими машҳури рус А. П. Федченко буд. Аъзоёни экспедитсия аз хони Қӯқанд иҷозат гирифта, ба қаторкӯҳҳои Олой баромаданд. Корвон аз ағба гузашта, ба Дороут-Қӯрғон фуромад. Дар ин ҷо олимро коменданти қалъаи Дороут-Қӯрғон қабул карда, ба экспедитсия ҳаракати минбаъдаро бо роҳи масир манъ кард   .

Далелхои зиёде мавҷуданд, ки одамон дар Дороут-Қӯрғон муддати дароз истиқомат доранд. Тақрибан 300 сол пеш, дар замони хонии Қӯқанд (тибқи маълумоти дигар, дар асри 19) дар ин ҷо барои муҳофизат аз ҳуҷумҳои бодиянишин қалъа сохта шуда буд, ки дар ниҳоят хароб шуд   .

Илова бар ин, дар қисмати ғарбии Дороут-Қӯрғон бостоншиносон як шаҳраки пурраи миёнаи ҳазораи якуми пеш аз милодро кашф кардаанд  .

Деҳа дар чорроҳаи роҳҳое воқеъ аст, ки аз қисми ғарбии водии Олой мегузарад.

Як қисми роҳи Рохи бузурги абрешим аз Дороут-Қӯрғон мегузашт.

Аз тарафи шимол роҳ аз қаторкӯҳҳои Олой ва ағбаи Тенғиз-бой ба Ӯч-Қӯрғон ва аз шимол ба тарафи Қӯқанд мегузарад.

Роҳ ба ҷануб ба сӯи Олтин-Мазор меравад.

Тавассути водии Олой аз ғарб аз Лахш тавассути Дороут-Қӯрғон ба самти шарқ роҳи Сари-Тош кашида шуд, ки як қисми масири аврупоии E60 буда, Тоҷикистон ва Қирғизистонро бо Чин мепайвандад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Юрий Фадеев. Русские на Востоке, или Мы среди киргизов. Записки мигранта (рус.) // Дружба народов : журнал. — 2009. — № 7.
*

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Чон-Олой
Ҳавзаи деҳоти Сирдарё

**[[Ҳавзаи деҳот (Қазоқистон)|Ҳавзаи деҳоти]] Сирдарё** (, ) — воҳиди маъмурии барҳам дода шуда дар ҳайати ҳукумати шаҳри Ориси вилояти Туркистони Қазоқистон. Маркази маъмурӣ — деҳаи Сирдарё.

Аҳолӣ — 4740 нафар (2009; 4644 нафар дар соли 1999).

## Деҳаҳо
Ба ҳавза маҳалҳои зерин дохил мешаванд:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳавзаҳои деҳоти маъмурияти шаҳри Орис
Висолӣ, Мираки Балхӣ

**Висолӣ** (, **Мираки Балхӣ**; вафоташ тақр. байни 1572—1574) — и тоҷик.

Аз даврони ҷавонӣ ва таҳсилоти Висолӣ дар манбаъҳо иттилое наёмадааст. Дар шеъру шоирӣ табъи баланд доштааст. Шогирди Навиди Куланг ва Абдурраҳмони Мушфиқӣ буд. Дар бораи қозии мавзеи Остонаи Балх қасидаи ҳаҷвӣ гуфта машҳур гардид. Пас аз он ки Балхро Абдуллоҳхон (1534—1598) тасарруф кард, Висолӣ ба силки дарбориёни ӯ ворид гардид, қасидаҳо дар васфи ӯ мегуфт ва дороию сарвати фаровонеро соҳиб шуд. Хаттот ҳам буд, хатти настаълиқро хуб менавишт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зубайр ибни Аввом

**Абӯабдуллоҳ аз-Зубайр ибн ал-Аввом** (  , Макка — , ) — яке аз муҳиммтарин саҳобаҳои Муҳаммад (с) буд ва аз сӯи ӯ мулаққаб ба ҳавории вай гардид ва ба ривояти ашараи мубашшира, ки дар миёни аҳли суннат шоеъ аст, ҷузви 10 тане аст, ки Муҳаммад (с) ба онҳо биҳиштро ваъда дод. Вай ҳамчунин ҷузви шӯрое аст, ки Умар ибни Хаттоб (р) дар ҳангоме, ки дар бистари марг буд, ташкил дод. Решаи номи Зубайр аз калимаи зибр, тайалбаър билҳиҷора гирифта шуда, ки ба маънои чоҳи санг ё марди қавӣ аст.

## Зиндагинома
Модараш Сафия духтари Абдулмуталлиб аммаи Муҳаммад буд. Яъне Зубайр писараммаи Муҳаммад (с) будааст. Чун Аввом падари Зубайр бародари Хадиҷа бинти Ҳувайлид ҳамсари паёмбар буд. Зубайр ибни Аввом писардоии Фотима духтари Муҳаммад аст. (Аз ҷиҳати ҳамсарии Хадиҷа, Муҳаммад шавҳари аммаи ӯ низ будааст). Модараш ӯро ба кунияи бародараш Зубайр ибни Абдулмуталлиб (Абӯтоҳир) садо мекард.

Зубайр аз нахустин исломоварандагон ва ба қавле чаҳорумин ё панҷумин марде буд, ки мусулмон шуд. Манобеъ бар рӯйи синнаш ҳангоми мусулмон шудан муттафиқулқавл нестанд, вале машҳуртарин синни вайро метавон 16 сол ба ҳисоб овард. Бино ба ривояти Ибни Исҳоқ, халифаи аввал вай ва чаҳор нафари дигаре, ки баъдҳо узви шӯро шудандро тарғиб ба мусулмон шудан намуд. Ривояте вуҷуд дорад, ки ба василаи оли Зубайр нақл шудаанд ва ҳокӣ аз он аст, ки вай дар 8-солагӣ мусулмон шуда ва дар 12-солагӣ барои ҳифзи ҷони Муҳаммад шамшер кашид ва вайро аввалин касе ном мебаранд, ки дар роҳи Худо шамшер кашид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Али-заде А. А. Зубайр ибн Аввам // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 285. — . (CC BY-SA 3.0)
* al-Zubayr b. al-ʿAwwām / I. Hasson // Encyclopaedia of Islam. 2nd ed : [англ.] : in 12 vol. / ed. by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs et al. — Leiden : E.J. Brill, 1960—2005. (платн.)

Гурӯҳ:Саҳоба
Ҷурмшиносӣ

**Ҷурмшиносӣ** (), **криминоло́гия** (аз  — ҷурм ва  — илм)  — шохае аз улуми иҷтимоъӣ аст, ки дар он табиъат, вусъат, иллат ва контроли рафтори муҷримона дар фарду ҷомеъа, ниҳодҳои контролкунанда ва созмонҳои ислоҳкунанда мавриди баҳс қарор мегиранд.

## Эзоҳ
Парастор

thumb|Парастор ва бемор, Токио
**Парастор** (, ) — шахсе, ки дар заминаи усули илмӣ ва маҳоратҳои ҳирфаии муроқибати саломат, дармон ва омӯзиши пизишкии беморон таҳсил кардаву дар он маҳорат дошта бошад.
 
Ҳарчанд дар гузашта ба тамоми муроқибини беморон ва нотавонон парастор мегуфтанд, вале имрӯза парастор фардест, ки дорои таҳсилоти донишгоҳӣ дар ин замина аст.
 
Парастор наметавонд маркази дармонии мустақиле дошта бошад, балки дар марказҳои дармонии таъсисшуда монанди бемористону дармонгоҳ узве аз тими дармонӣ аст.
 
Бар асоси стандартҳо, бояд теъдоди парасторон се баробари теъдоди пизишкон, ё ду баробари теъдод тахтҳои бемористонӣ бошад, ё дар изои ҳар ҳазор нафар ҷамъият, се парастор вуҷуд дошта бошад. Ҳамчунин стандартҳои ҷаҳонӣ нишон медиҳад дар бахши дохилӣ ва ҷарроҳӣ, ҳар 4 то 6 бемор бояд як парастор дошта бошанд.

## Эзоҳ
Ultimate Fighting Championship

**Ultimate Fighting Championship** — як созмони варзишиест, ки қароргоҳаш дар Лас Вегаси ИМА буда, набардҳои муҳорибаи омехтаро (инчунин бо номи MMA - санъати муҳорибаҳои омехта маълум аст) баргузор мекунад. Ин созмонро ширкати Zuffa, ки ба ташкилоти фаръии Endeavour Group Holdings тааллуқ дорад, идора мекунад.

## Таърихи UFC

## Қоидаҳо

## Размкорони барҷаста

## Размкорони тоҷик
Размкорони феълӣ ва собиқи UFC аз Тоҷикистон:

:  = Айни ҳол дар феҳрасти UFC
:  = Айни ҳол дар ташкилоти дигар баромад мекунад
:  = Фаъолиятро анҷом дод
:  = Дигар  (фавт, дар зиндон ва ғ)
:  = Размкори озод

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
Витаминшифоӣ

**Витаминшифоӣ** — бо мақсади муолиҷа истифода бурдани витаминҳо. Витаминшифоӣ ҳангоми баъзе бемориҳои узвҳои дарунӣ, пӯст, иллати асабия ва ғ., инчунин бо мақсади қонеъ гардонидани эҳтиёҷи андомгон ба витамин, зимни ҳомилагӣ, ширмаконӣ ва ғ. муфид аст. Дар сурати дар андомгон тамоман набудан (авитаминоз) ё нарасидани витаминҳо (гиповитаминоз) витаминшифоӣ табобати асосӣ маҳсуб мешавад. Истифодаи аз ҳад зиёди витаминҳо ҷоиз нест. Миқдори муайяни витамине, ки духтур таъйин кардааст, бояд қатъӣ риоя карда шавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Витаминҳо
Висолии Бухороӣ

**Висолии Бухороӣ** () — и тоҷик (асри 16).

## ЗИндагинома
Дар зодгоҳаш шаҳри Марв таҳсили улумро шурӯъ намуда, барои идомаи таҳсил ба Бухоро омад. Муддате дар Бухоро зиндагӣ кардааст, аз ин сабаб нисбаи «Бухороӣ» гирифтааст. Дар баробари омӯхтани илмҳои расмии замон, улуми адабиро низ ба хубӣ омӯхт. Дар охири умр ба Ҳиндустон сафар карда, ба хидмати дарбори Ҳумоюншоҳ (1530—1555) ворид гардид. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ, Висолии Бухороӣ табъи хуби шоирӣ дошт, дар анвои гуногун эҷод мекард. Намунаҳо аз шеъри Висолии Бухороӣ:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Иван Витали

**Ҷованни Витали**, маъруф ба **Иван Петрович Вита́ли** () — ҳайкалтароши рус, намояндаи класситсизми охир.

## Зиндагинома
Дар Санкт-Петербург, дар оилаи Петро Витали — ҳайкалтарош ва қолабгари итолиёӣ ба дунё омадааст. Ҷованни Витали соли 1818 дар Маскав ҳамчун тармимгари манзилу маҷмааҳои харобгашта дар ҷанги соли 1812 кор кард. Композитсияҳои машҳури ӯ (аробаи дучархаи Шараф, релйефи «Озодкунии Маскав» ва ғ.) барои Тоқҳои нусрат (1829-34, меъмор О. Бобе), инчунин ҳайкалҳо барои фаввораҳои назди майдонҳои Лубянская («Чаҳор рӯдхона») ва Театралная («Аллегорияи театр, мусиқӣ ва назм»; ҳар ду биринҷӣ, 1835). Пас аз бозгашт ба Петербург (1841) ба ороиши калисои ҷомеи Исҳоқ машғул шуд. Ҳайкали Павели I-ро (аз биринҷӣ, 1851) сохт, ки гунаҳои он дар Гатчин ва Павловский гузошта шуданд. Ҳамчунин чанд портрет (аз ҷумла «А. С. Пушкин», аз мармар, 1836 ва ғ.) офаридааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Витебск

**Витебск** () — шаҳр дар Беларус, маркази маъмурии вилояти Витебск. Дар соҳилҳои дарёи Двинаи Ғарбӣ, дар резишгоҳи д. Витба (номаш аз ҳамин ҷо гирифта шудааст) ҷойгир аст. Аҳолиаш 372 ҳазор нафар (2014). Аз Витебск роҳҳои оҳани Смоленск (Русия) – Даугавпилс (Латвия), Санкт-Петербург (Русия) – Одесса (Украина) мегузаранд. Лангаргоҳи дарёӣ ва фурудгоҳ дорад.

## Таърих
Одамон дар Витебск охири асри 9 маскун шудаанд. Тибқи ривоят соли 974 дар ин ҷо қалъае сохта шудааст, ки бори аввал дар солномаҳои соли 1021 ёдоварӣ мешавад. Аз соли 1011 маркази мулки князӣ. Соли 1320 таҳти салтанати князҳои Литва гузашт. Дар асрҳои 14–18 маркази бузурги тиҷорат дар ҳайати Князии бузурги Литва ва Речи Посполитая буд. Аз соли 1506 маркази воевода (вилоят). Солҳои 1597–1623 соҳиби ҳуқуқи Магдебург буд. Соли 1708 лашкариёни Рус онро хароб карданд. Аз соли 1772 дар ҳайати Русия. Аз соли 1796 маркази губернияи Белорусия, солҳои 1802–1924 губернияи Витебск. Дар замони Ҷанги ватании соли 1812 хароб гардид. Аз соли 1924 дар ҳайати ҶШС Белорусия. Дар давраи ҶБВ (1941–1945) 90 дарсад хароб ва қисми зиёди аҳолиаш ҳалок гардид. 

## Иқтисод
Дар Витебск мошинасозӣ (дастгоҳсозӣ, асбобсозӣ, истеҳсоли телевизор), саноати сабук (дӯзандагӣ, пойафзор, кашбофӣ), коркарди чӯб тараққӣ кардааст. 

## Фарҳанг
Осори меъморӣ: калисои Благовешенск (асри 12), қасри губернатор (асри 18), бинои ратуша (1775), калисои ҷомеи Покров (1760), калисои қазонии дайри Троиск (1760), калисои католикии Барбараи Муқаддас (1885) ва ғ. Витебск дорои донишгоҳҳои технологӣ, тиббӣ, академияи домпизишкӣ, осорхонаи бадеӣ, осорхонаи М. Шагал (дар Витебск таваллуд шудааст) театрҳо мебошад. Дар Витебск ҳар сол фестивалҳои байналмилалии санъати «Славянский базар» ва мусиқии ба номи И. И. Соллертин баргузор мегарданд. Дар музофоти Витебск осорхона – ҳавлии И. Е. Репин воқеъ аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вилояти Витебск
Витерит

**Витери́т** — минерал аз гурӯҳи карбонатҳо. Ба шарафи олими англис Вилям Визеринг (William Withering), ки соли 1784 дар он барийро пайдо кард, номида шудааст. Формулаи кимиёиаш BaCO3. Шӯшабандиаш ромбӣ. Дар намуди массаҳои шӯшаи яклухти лунда, хӯшамонанд ё гурдашакл вомехӯрад. Рангаш сафед, хокистарӣ, сабзи зардтоб, ҷилояш шишамонанд. Сахтиаш 3–3,75 зичиаш 4,2–4,3 г/см3. Дар табиат аз обҳои гарми қаърӣ пайдо шуда, дар рагаҳо баъзан ҳамроҳи барит, қӯрғошимтоб ҷойгир мешавад. Дар сатҳи замин зуд ба барийи дуюмин табдил меёбад. Витеритро барои истеҳсоли барий ва намакҳои он истифода бурдан мумкин аст. Конҳояш кам вомехӯранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Витерит на Кристаллов. NET

Гурӯҳ:Карбонатҳо (минералҳо)
Гурӯҳ:Минералҳои барий
Песӣ

**Песӣ**, **барас**, **витилиго** () — бемории пӯстӣ бо лакаҳои сафед ё беранг, ки қисматҳои атрофи лакаҳо пурранг мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бемориҳои пӯст
Виктор Виткович

**Виктор Станиславович Виткович** () — филмноманависи шӯравӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи иҷтимоии Донишгоҳи давлатии Озарбойҷон (1928). Фаъолияти эҷодиаш соли 1926 оғоз ёфтааст. Виктор Виткович муаллифи бисёр филмҳои бадеӣ ва мултипликатсионист. Дар эҷодиёти ӯ мавзӯи Шарқ мавқеи калон дорад. Виктор Виткович бештар дар асоси ривояту достонҳо, қиссаву афсонаҳои шарқӣ асарҳо офарида, рӯйи экран овардааст.

## Филмномаҳо
Аз рӯйи филмномаҳои Виктор Виткович филмҳои машҳури «Насриддин дар Бухорро» («Узбекфилм», 1943, бо ҳамкории Л. Соловёв), «Саргузаштҳои Насриддин» (1946), «Шоҳсанам ва Ғариб» («Туркманфилм», 1963, бо ҳамкории К. Бӯрунов, таҳияи коргадони тоҷик Тоҳир Собиров), филмҳои «Чароғи сеҳрноки Аловиддин» (1966, бо ҳамкории Г. Ягдфелд, киностудияи ба номи Горкий, мазмун аз «Ҳазору як шаб»), «Мазаи ҳалво» (1975, киностудияи ба номи Горкий, афсонаи мусиқӣ аз даврони бачагии Хоҷа Насриддин) ва ғ. таҳия шудаанд. Дар иншои филмномаи «Абуалӣ ибни Сино» (1936) Виктор Виткович ҳаммуаллифи Сотим Улуғзода буд. Ӯ аз рӯйи достони Бедил «Комде ва Мадан» «Достони ду дил» (1967) ном сенария навишт, ки онро дар киностудияи «Узбекфилм» коргардон К. Ёрматов таҳия кардааст. Инчунин бо ҳамкории Сотим Улуғзода драмаи «Асрори Абуалӣ Сино»-ро навиштааст, ки он дар саҳнаи Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов (1980, таҳияи Ш. Қиёмов) ва Театри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковский (1980, таҳияи Ф. Тошмуҳаммадов) бо номи «Ҷавонии Сино» ва «Табиби бузург» гузошта шудааст. Виктор Виткович муаллифи чандин сенарияи филмҳо ва пйесаҳо барои бачагон, асарҳои публитсистӣ дар бораи ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва ғ. мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Василий Витковский

**Витковский Василий Василевич** () — заминсанҷ, ҷонигор ва и рус, генерал-лейтенант.

## Зиндагинома
Дар гимназияи хусусии Санкт-Петербург ва Омӯзишгоҳи муҳандисии Николаев таҳсил кардааст. Баъди хатми Омӯзишгоҳи ҳарбии муҳандисӣ (1875) дар шуъбаи геодезияи Академияи Ситоди генералии Николаев (1885) дар минтақаи шимолу ғарбии Русия аксбардории геодезиро анҷом дод. Аз соли 1891 узви Ҷамъияти императории ҷуғрофии Рус (ҶИҶР), 1897—1905 раиси шуъбаи ҷуғрофиёи риёзии ҶИҶР ва проф. Академияи Ситоди генералӣ. Аз соли 1889 дар Омӯзишгоҳи ҳарбию топографӣ ва сипас, дар Академияи Ситоди генералӣ аз фанни геодезия дарс мегуфт. Василий Витковский муаллифи се китоб-дастури таълимии асосии «Геодезияи амалӣ», «Топография», «Картография» ва дигар ёддоштҳо мебошад. Китобҳои таълимии ӯро муаллимон то ҳол дар таълими геодезия истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Витрувий

**Марк Витру́вий Поллио́н** (; ) — нависанда, мухтареъ ва меъмори румӣ. Чун муаллифи асари «Даҳ китоб дар бораи меъморӣ» шуҳрат пайдо кардааст. Асари Витрувий манбаи омӯзиши техника ва меъмории давраи қадим ҳисоб меёбад. Дар рисола Витрувий масоили шаҳрсозӣ, муҳандисӣ-техникӣ ва ороишӣ, таҷрибаҳои амалии Юнон ва Румро баррасӣ намудааст. Дар асари Витрувий тасаввурот дар бораи ягонагии ҷанбаҳои техникӣ, амалӣ, ороишӣ, меъморӣ баён гардида, ба усул ва талаботи «мустаҳкамӣ, истифодабарӣ ва зебоӣ»-и биноҳо баҳои баланд дода мешавад. Асари Витрувий то асри 15 фаромӯш шуда буд, минбаъд дақиқ омӯхта шуда, ба забонҳои гуногун тарҷума шудааст. Дар асрҳои 17-18 Витрувий дар меъморӣ нақши хеле муҳим бозидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморон аз рӯи алифбо
Пиряхи Мирсаид Миршакар

**Витковский** — пирях дар ВМКБ.

Дар ин маҳал силсилаи пиряхҳои ҳозиразамон ҷойгир шудаанд, ки бузургтарини онҳо (яке аз пиряхҳои бузургтарини Тоҷикистон ва собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ) Федченко мебошад. Пиряхи Витковский яке аз шохаҳои тарафи рости он буда, дар нишебии ғарбии қаторкӯҳи Язгулом тӯл кашидааст. Масоҳаташ 50,2 км², дарозиаш 15 км ва ҳаҷми ях 6 км³. Нуқтаи баландтарини пиряхи Витковский 6200 м, пасттаринаш — 4900 м. Аз ин пирях яке аз шохобҳои дарёи Панҷ — дарёи Язгулом ғизо мегирад. Пиряхи В. яке аз манбаъҳои оби нӯшокӣ ва захираи обҳои Тоҷикистон мебошад, ки бар асари гармшавии иқлим ҳаҷми он сол то сол мекоҳад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пиряхҳои Тоҷикистон
Зузанаби Шумейкер — Леви 9

**Зузанаби Шумейкер — Леви 9** (D/1993 F2) — зузанаби кӯтоҳдавр, ягона ҷирми осмоние, ки порашавӣ ва афтидани онро ба сатҳи сайёраи Муштарӣ (16-22 июли 1994) мунаҷҷимон бори аввал (то соли 2009) сабт намуда, чун нахустин ҳодисаи ба ҳам бархӯрдани ду ҷирми осмонӣ дар Манзумаи офтобӣ мушоҳада кардаанд. 

Зузанаби Шумейкер — Леви 9-ро бори аввал (24 марти соли 1993) зану шавҳар Каролин ва Юҷин Шумейкерҳо ва Дэвид Леви дар расадхонаи Маунт Паломар кашф намуданд, ки аз 20 силсилазузанаби дар гирди Муштарӣ бо даварони 2 сол ҳаракаткунанда иборат буд. Зузанаби Шумейкер — Леви 9 даҳҳо сол дар атрофи Муштарӣ чарх зада, соли 1992 аз таъсири маддии сайёра ба 21 пораи қутрашон то 2 км тақсим шуд, ки ба масофаи 200 ҳазор км тӯл кашида буданд. Таъсири ғалаёни Муштарӣ мадори ҳаракати онҳоро тағйир дод. Онҳо соли 1994 дар давоми якчанд шабонарӯз ба сатҳи сайёра бархӯрдаанд. Баъди ин ҳодиса дар атмосфераи Муштарӣ таркишҳо ва абрҳои тира чандин моҳ мушоҳида гардиданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҷанги Зуқор

**Зуқор** () — яке аз аввалин набардҳои таърихии сипоҳи Сосониён ба муқобили қабилаҳои араб, ки дар аҳди ҳукмронии Хусрави Парвиз (590—628) рух дод.

Санаи дақиқи набард маълум нест: дар маъхазҳои хаттӣ санаи рухдоди он солҳои 610—624 ва дар таҳқиқоти илмӣ солҳои 602-11 сабт шудааст. Муарррихон (Табарӣ, Масъудӣ) сабаби оғози ҷангро ба кушта шудани Нуъмон ибни Мунзир (ҳукмронӣ 582—602) аз ҷониби Хусрави Парвиз ва паёмадҳои манфии он нисбат медиҳанд. Соли 602 Хусрави Парвиз намояндаи охирини хонадони Лахмиҳо — Нуъмон ибни Мунзирро бо сабаби итоат накарданаш ба амри дарбори Сосониён ба қатл расонда, аз қабилаи Бакр ибни Воил дороии ӯро талаб кард. Сардорони қабила аз фиристодани моликият худдорӣ намуда, омодагии худро ба набарди зидди Сосониён эълон карданд. Дар набарди Зуқор сарфармондеҳи лашкари Сосониён Айёс ибни Тойӣ ва ёвараш Қайс ибни Масъуд (узви қабилаи араб — Шайбониён) таъйин шуданд, ки дар ихтиёрашон тақр. 5 ҳазор сипоҳӣ доштанд. Рӯзи аввали набард бо музаффарияти форсҳо анҷом ёфта, дар рӯзи дуввум сипоҳи сосонӣ бо хиёнати Қайс ибни Масъуд (мувофиқи паймони махфиаш бо ҳамқавмони худ аз майдони разм фирор кард) мағлуб гардид. Сосониён шикасти худро дар Зуқор нисбат ба музаффарияташон дар набарди зидди румиҳо ночиз медонистанд, вале арабҳо ин пирӯзиро ҳамчун ифтихори таърихии худ бо номи «явми зиқор» васф кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сосониён
Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Забони ҷағатоӣ

**Забони ҷағатоӣ** — яке аз забонҳои туркӣ буд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои туркӣ
Ҷағатой

**Ҷағатойхон** (; ) — асосгузори давлати ҷағатоӣ.

## Зиндагинома

## Эзоҳ
Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ

**Абулфазл Шиҳобуддин Аҳмад ибни Алӣ Муҳаммад Кинонии Мисрӣ** маъруф ба **Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ** (; ) — аз уламои бузурги ҳадис ва фиқҳи суннӣ, муаррих ва китобдор.

## Зиндагинома
Сарпарастии Ибни Ҳаҷари Асқалониро пас аз фавти падараш (1375), ки аз донишмандон ва соҳибмансабони машҳури рӯзгори худ буд, бозаргони маъруф Закиюддин Абубакр Алии Коримии Харрубӣ (фавт 1385) ба уҳда гирифт. Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ соли 1382 ҳамроҳи Закиюддин ба Макка рафт. Дар он ҷо аз Муҳаммад ибни Абдуллоҳ ибни Зуҳайра илми ҳадис ва аз Абдуллоҳ ибни Муҳаммад… ибни Сулаймони Нишопурии Маккӣ (маъруф ба Афифи Нишопурӣ; фавт 1388) «Саҳеҳ»-и Бухориро омӯхт. Соле баъд ба Қоҳира баргашта, ба фарогирии илми ҳадис машғул шуд. Дар 17-солагӣ назди Шамсуддин Муҳаммад ибни Алӣ ибни Муҳаммади Қаттони Мисрӣ (фавт 1410) ва Абумуҳаммади Абносӣ (фавт 1400) ба омӯзиши фиқҳ, забони арабӣ ва ҳисоб пардохт. Барои касби илм ба Шом, Қудс, Адан, Яман ва Искандария сафар карда, улуми ҳадис, фиқҳ, тафсир, адаб, шеър ва маорифи диниро фаро гирифт. Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ номи устодони худро дар китоби «ал-Маҷмаъу-л-муассас фӣ муъҷами-л-муфаҳрас» сабт кардааст.

Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ дар мадрасаҳои зиёде ба шогирдон улуми ҳадис, тафсир, фиқҳ ва маорифи диниро таълим додааст. Муаррихи машҳур Шамсуддин Муҳаммад ибни Абдурраҳмони Саховӣ (фавт 1497) аз маъруфтарин шогирдони Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ буда, дар китоби «ал-Ҷавоҳиру-д-дурар» феҳристи комили таълифоти ӯро дар 10 варақ зикр кардааст.

Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ дар заминаи илмҳои риҷол, ҳадис ва таърих осори зиёде навиштааст. Муҳимтарин таълифи ӯ «Фатҳу-л-борӣ би шарҳи ҳадиси-л-Бухорӣ» (дар ҳадис) аст. Муқаддимаи асар яке аз китобҳои арзишманд дар боби «Саҳеҳ»-и Бухорӣ ба шумор меравад. Дигар китоби муҳимми Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ «ад-Дурару-л-комина фӣ аъёни-л-миати-с-сомина» (дар таърих) буда, дар он маълумоти арзишманд оид ба тарҷумаи аҳволи ашрофу бузургон, шоҳону амирону вазирон, адибону шоирон, ровиёни ҳадис гирд оварда шудааст. Дар «Таъриху-л-анбои-л-ғумр би абнои-л-умр» (дар таърих) Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ зимни зикри ҳодисаҳои сиёсӣ ва низомии замони худ то соли 1446 дар бораи вазъи молӣ, иқтисодӣ ва кишоварзии Миср низ маълумот дода, ҷузъиётеро аз қабили вазъи ҳавову борон, қаҳтиву бемориҳои мисрӣ, бахусус тоун, зикр кардааст, ки он замон дар Мисру Шом сабаби марги ваҳшатноки аксари мардум гашта буданд. Дар китоби мазкур дар баробари шарҳи ҳоли донишмандону амирон ба хусусиятҳои ахлоқии онҳо ишора ва бисёре аз муосиронашро интиқод низ кардааст. Дигар китоби муҳимми Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ «Лисону-л-мизон» ихтисор ва такмилае бар китоби «Мизону-л-эътидол»-и Заҳабӣ аст. «ал-Исобату фӣ тамйизи-с-саҳоба» таълифи Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ дар илми риҷол мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Виткон (деҳа, н. Масчо)

**Виткон**, **Ваткон**, **Виткун** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Оббурдони ноҳияи Масчо. Аз Виткон то маркази ноҳия 12 км, то маркази вилоят 68 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1932 нафар (2013), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, дорухона, боғчаи бачагон, китобхона, нуқтаҳои савдои хусусӣ ва хидмати маишӣ, чойхона, 1 масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри Тоҷикистони Советӣ обёрӣ мешаванд. 

## Мардум
Аҳолиаш соли 1956 бо мақсади обод кардани Дашти Дилварзин ва васеъ намудани заминҳои пахтаи Тоҷикистон аз ноҳияи Кӯҳистони Масчо ба ин минтақа кӯчонда шудаанд. Виткон зодгоҳи олимон Исҳоқбой Нуров ва Сангин Гулов мебошад*.*

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*

 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Масчо
Гурӯҳ:Ҷамоати Оббурдон
Туркманҳои Тоҷикистон

**Туркманҳои Тоҷикистон** — яке аз калонтарин ақаллиятҳои миллии Тоҷикистон.

Асосан дар ҷамоати деҳоти ба номи Гардӣ Гулмуродови ноҳияи Дӯстӣ, инчунин дар ноҳияҳои Шаҳритус, Ҷайҳун ва Қубодиёни вилояти Хатлон. Онҳо асосан ба парвариши ангур машғуланд.

Соли 2022 Туркманистон дар деҳаи ба номи Эргаш Султонови ноҳияи Дӯстӣ ба сохтмони мактаби ба номи Махтумқулӣ бо забони туркманӣ барои 540 ҷойи нишаст оғоз кард  .

## Шумора
Тибқи барӯйхатгирии соли 2010 шумораи туркманҳо 15171 нафар (ва дар соли 2022 то 25 ҳазор нафар) буд. Онҳо ба ҷуз аз забони модарии туркмании худ тоҷикӣ ва русиро низ медонанд.

## Таърих
Таърихи туркманҳои тоҷик, аз ҷумла решаҳои генетикии онҳо бо туркманҳои Туркманистон зич алоқаманд аст. Чӣ дар асрҳои миёна ва чӣ дар замони нав аз Тоҷикистон ба Туркманистон ва аз Туркманистон ба Тоҷикистон кӯчидани туркманҳо як ҳодисаи маъмул буд. Дар шаҳрҳои алоҳида тоҷикон маҳаллаҳо ташкил карда мешуданд, ки дар онҳо туркманҳо сукунат доштанд ва аз рӯи пайдоишашон номҳо дода мешуданд. Масалан, аз бекигарии қаблан мавҷудбудаи Шеробод 12 маҳаллаи туркманӣ ташкил шуда буд, ки дар калонтаринашон туркманшиҳҳо зиндагӣ мекарданд. Аз ин рӯ, ӯро «Шиҳоба» меноманд - (Паттакасар). Дар вилояти Горгандепе, дар сохили чапи дарёи Вахш аз Узин то Йиликел сар карда, дар масофаи 12—15 километр деҳаҳои туркман воқеъ гардидаанд. Яке аз онҳо Гаратуркман ном дошт, ки дар он қабилаи Эрсарӣ зиндагӣ мекард. Туркманҳои Йиликелӣ бо туркманҳои минтақаи шарқии Тоҷикистон алоқаи зич доштанд ва ҳатто хешу табор шуда, духтарони худро ба шавҳар медоданд ва писарони худро ба духтарони Йиликелӣ ба занӣ медоданд. Онҳо инчунин ба тиҷорат машғул буданд. Туркманҳои тоҷик пас аз садсолаҳо ба дигар ҷойҳои Осиёи Миёна кӯчида, бо узбекҳо омехта шуданд, ки ин ба шумораи онҳо таъсири калон расонд. Таъсири туркманҳо ба маданияти тоҷикон бузург аст: дар баъзе маҳалҳо тоҷикон бо нақшу нигори туркманӣ гилем медӯзанд  .

Соли 1994 дар Тоҷикистон Ҷамъияти фарҳангии туркманҳо таъсис ёфт. Имрӯз он ҳамчун як бахши хориҷии Ассотсиатсияи башардӯстонаи туркманҳои ҷаҳон сабти ном шудааст. Намояндагони диаспораи туркманҳо борҳо ба Туркманистон мераванд, дар конфронсҳо, фестивалҳо ва дигар чорабиниҳои фарҳангӣ, ки аз ҷониби Ассотсиатсияи башардӯстонаи туркманҳои ҷаҳон гузаронида мешаванд, фаъолона иштирок мекунанд.

19 феврали соли ҷорӣ дар хоҷагии дайхани ба номи. Э. Султонов, аввалин маркази маданию ахборотии туркман дар Тоҷикистон кушода шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ақвоми Тоҷикистон