open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Салтанат Турсунова

**Салтанат Турсунова** — (соли 1922, ноҳияи Балҷувон 3 ноябри 1987), муаррих, номзади илмҳои таърих (1966), дотсент (1970).

## Зиндагинома
Соли 1950 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1950–1953 директори Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе, 1950–1966 ассистент, муаллими калон, 1966–1970 дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Дар солҳои минбаъда низ то вафоташ ба ҳайси дотсенти кафедраи мазкур кор кардааст. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои коллективонии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро баррасӣ кардааст. Бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон», медали «Барои меҳнати шоён», ба муносибати 100 солагии В.И. Ленин, нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» (1969) ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сазовор гардидааст.

## Осор
* Положение женшин в капиталистических странах, Д., 1978.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Ҳосиб Тошев

**Ҳосиб Сангович Тошев** (тав. 25.07.1946, шаҳри Норак - ваф. 11.07.2018, шаҳри Норак), кимёшинос, номзади илмҳои биологӣ (1988), дотсент (1990). 
## Зиндагинома
Солҳои 1964–1969 дар факултети табиатшиносӣ ва географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1969–1970 афсари Артиши Шӯравӣ, 1971–1975 ассистенти кафедраи химияи органикӣ ва биологии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1975– 1976 коромӯзи назди факултети химияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1979 муаллими калони кафедраи химияи органикӣ ва биологии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1979–1982 аспиранти Институти таърихи табиатшиносӣ ва техникаи Академияи илмҳои ИҶШС дар шаҳри Москва буд. Солҳои 1983–1990 ҳамчун муаллими калони кафедраи химияи умумӣ ва ғайриорганикӣ, 1990–1993 дотсенти кафедраи методикаи таълими биология ва химия, 1993–1998 мудири кафедраи номбурда дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Аз соли 1998 то ба имрӯз дотсенти кафедраи технология ва экологияи химиявӣ мебошад. Муаллифи 2 китоби дарсӣ, 2 дастури таълимию методӣ, зиёда аз 100 мақолаҳои илмию методӣ ва мураттиби 8 барномаи таълимию методӣ аст. Оид ба пайвастагиҳои фаъоли биологӣ дар рустаниҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон корҳои илмӣ бурдааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1987) сарфароз гардидааст.

## Осор
* Методикаи омӯзиши асосҳои истеҳсолоти химиявӣ, Д., 1996; 
* Витаминҳо ва дигар пайвастаҳои фаъоли биологӣ (Дастури таълимӣ аз химияи организмҳо барои синфи 10), Д., 1996; 
* Омӯзиши маводҳои маҳал дар курси химияи мактаби миёна (Дастури таълимӣ аз химияи ғайриорганикӣ барои синфҳои 8-9), Д., 1997; 
* Осори ниёгон дар таълими химия, Д., 1997; 
* Корҳои амалӣ аз химия барои синфҳои 8-9, Д., 1998; 
* Химия (Китоби дарсӣ барои синфи 8), Д., 2002; 
* Биологияи умумӣ (Китоби дарсӣ барои синфи 10), Д., 2008; 
* Первые отечественные исследования химического состава растительных объектов // Труды XXVI научной конференции аспирантов и молодых специалистов ИИЕиТ АН СССР. Секция истории биологии и биоорганической химии, М., 1982; 
* Белок зерна пшеницы возделываемой в условиях Таджикистана // Дар маводҳои конференсияи ҷумҳуриявии «Тадқиқотҳои навини назариявӣ ва амалии химиявӣ дар мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Д., 2010.
*

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 
 

Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Икром Тухтасунов

**Икром Тухтасунов** (1921, шаҳри Конибодом — 1997) — , номзади илмҳои физика ва математика (1957), дотсент (1960), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

## Зиндагинома
Соли 1937 факултети коргарии шаҳри Ленинободро хатм намуда, солҳои 1937—1941 дар факултети физикаю математикаи Донишкадаи омӯзгории шаҳри Ленинобод таҳсил кардааст. Солҳои 1941—1943 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат карда, дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок дошт. Солҳои 1943—1950 муаллими физика ва математикаи Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Конибодом, 1950—1955 ходими калони илмии Институти сейсмологияи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1955—1960 мудири кафедраи физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1960—1962 дотсенти кафедраи физикаи Донишкадаи «Лесотехник»-и шаҳраки Мытищи вилояти Москва, 1962—1982 мудири кафедраи физикаи умумии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1982—1991 дотсенти кафедраи номбурда, 1991—1997 дотсенти кафедраи физикаи эксперементалии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Ҳамзамон, солҳои 1976—1982 ташкилкунанда ва роҳбари илмии корҳои илмӣ-тадқиқотии хоҷагӣ-шартномавӣ бо муассисаҳои илмии шаҳрҳои Москва, Ленинград ва Душанбе буд. Дар соҳаҳои физикаи кристаллҳо ва сегнетоэлектрикҳо корҳои илмию тадқиқотӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 27 номгӯи корҳои илмӣ, илмию методӣ ва таълимию методӣ мебошад, ки дар нашрияҳои Тоҷикистон ва Федератсияи Россия нашр шудаанд. Бо медали «60-солагии Артиши Шӯравӣ», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1971) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

## Осор
* Хусусиятҳои физикии кристаллҳо, Д., 1979.
* 

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Физикони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Тухтамет Тухтаметов

**Тухтамет Ғафурович Тухтаметов** (тав. 1918, ноҳияи  Галаперскии вил. Омск – ваф. 16.07.1998, ш.Уфа), муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1970), профессор (1971). Иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ. 
## Зиндагинома
Соли 1948 факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна (Тошкент)-ро хатм намудааст. Солҳои 1949–1964 дар Институти театрию рассомӣ, мактаби ҳаракати иттифоқҳои касаба ва Донишкадаҳои омӯзгории ба номи В.Г. Белинский ва Низомии шаҳри Тошкент кор кардааст. Солҳои 1964–1972 ба ҳайси ходими калони илмии Институти таърихи ба номи А. Дониши АИ ҶШС Тоҷикистон  адои вазифа намудааст. Солҳои 1972–1986 дотсенти кафедраи таърихи умумӣ, 1986–1991 мудири кафедраи таърихи умумӣ, 1991–1998 профессори кафедраи таърихи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣбуд. 
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 8 асар ва 80 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Тадқиқотҳояш ба масъалаҳои таърихи ҳаёти иқтисодию иҷтимоӣ ва сиёсии халқҳои Осиёи Миёна, аз ҷумла тоҷикон, ӯзбекҳо ва қарақалпоқҳо бахшида шудаанд. Дар тайёр намудани кадрҳои миллӣ барои ҷумҳурӣ  саҳми   калон  дорад. Бо унвони фахрии «Ходими хизматнишондодаи маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон» (1979), унвони «Ходими хизматнишондодаи илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» (1997) сарфароз гардонида шудааст. 
## Осор
* Русско-бухарские отношения в конце XIX- начале XX вв., Ташкент,1963; 
* Победа Бухарской народной революции, Ташкент, 1966; 
* Россия и Хива в конце XIX- начале XX вв. Победа Хорезмской народной революции, М., 1969; 
* Россия и Бухарский эмират в начале XX в., Д., 1977.
* История таджикского народа в первой половине XVIII века: учебное пособие, Д., 1991.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
** 
* Тухтаметов Тухтамет Гафурович. Россия и Бухарский эмират в начале XX в., Д., 1977.
* Тухтаметов Тухтамет Гафурович. История таджикского народа в первой половине XVIII века: учебное пособие, Д., 1991.

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Бадрии Ғазнавӣ

**Бадрӣ ибни Аҳмади Ғазнавӣ** (, соли таваллуд ва вафот номаълум) — и форс-тоҷик (асри 11). Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Дар сарчашмаҳои адабӣ (мас., «Лубобу-л-албоб»-и Авфӣ) аз зумраи шоирони замони Ғазнавиён зикр шудааст. Рубоии зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* محمد عوفی. لباب الالباب. تهران، ۱۳۳۳ هـ. ش

## Сарчашма
*
Флорида

thumb|left|мини|300px|Саршавии парвози киштии кайҳонии Шатл Колумбия аз маркази кайҳонии Кeннеди
**Флорида** (, МФА , аз  — *«пургул»*) — иёлатест дар қисми Ҷанубу Шарқи ИМА. Яке аз сершумортарин аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ байни иёлатҳои ИМА, ҷойи 3-ум аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ (20 271 272 нафар (2015)) (баъд аз Калифорния ва Техас).. Масоҳат — 170 304 км²: Ҷойи 22-ум аз ҷиҳати фарохии масоҳат. 
Марказ — шаҳри Таллахасси, шаҳрҳoи бузургтарин — Ҷэксонвилл, Майами, Тампа, Орландо.
## Таърих

## Ҷуғрофия ва иқлим

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ

## Сохтори маъмурӣ сиёсӣ

## Фарҳанг

### Ҷозибаҳои гардишгарӣ

### Дин
Бештари динҳо: протестантӣ ва ислом ба назар мерасад.

### Идҳо
## Пайвандҳо
* 
## Эзоҳ

Флорида
Гурӯҳ:Иёлати ИМА
Бадрӣ (шоир)

**Амир Пӯлодхоҷа ибни Девонахоҷаи Бадрӣ**; соли таваллуд ва вафот номаълум) — и тоҷики садаи 16.

Дар шаҳри Самарқанд илмҳои мутадовили замонро аз худ кардааст. Ӯ мувофиқи маълумоти «Тазкирату-ш-шуаро»-и Мутрибии Самарқандӣ соли 1605 ҳокими яке аз вилоятҳои тобеи Насаф будааст. Аз осораш ғазалҳо, рубоиҳо ва абёти пароканда боқист. Рубоии зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Каримов У. Адабиёти тоҷик дар асри XVI. Д., 1985.

## Сарчашма
*
Қозихон Бадрмуҳаммади Деҳлавӣ

**Бадрмуҳаммад Қозихони Деҳлавӣ**, мулаққаб ба **Дҳорвол** (; ? — қарни XV) — , , забоншинос ва фарҳангнависи форсизабони Ҳиндустон. 

## Зиндагинома
Пас аз касби камол дар даргоҳи Қадархони Диловархон (яке аз шоҳони силсилаи Ғуриёни Ҳиндустон) ба хидмат расидааст. Фарҳанги тафсирии форсӣ-тоҷикии «Адоту-л-фузало» аз таълифоти ӯ мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бадруддини Кашмирӣ

**Бадруддини Кашмирӣ** (, **Абдуссалом ибни Саййид Иброҳими Ҳусайнӣ**; ? — қарни XVI) — , адиб ва шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Маълумоти мукаммал оид ба шарҳи ҳоли ин шоир дастрас нагардидааст. Соли 1554 аз Ҳиндустон ба Бухоро омад ва ба хидмати шайхони Ҷӯйборӣ — Хоҷа Ислом (вафот 1563) ва писари ӯ Хоҷа Саъд (вафот 1589) дохил шуд. Бадруддини Кашмирӣ адиби пурмаҳсул буда, асарҳои дар назму наср таълифкардааш асосан дар мавзӯоти тасаввуфӣ то замони мо расидаанд.

## Эҷодиёт
Номгӯи маснавиҳои Бадруддини Кашмирӣ, ки бо номи «Баҳру-л-авзон» фароҳам омадаанд, бад-ин қарор аст: «Манбаъу-л-ашъор» дар пайравии «Махзану-л-асрор»-и Низомии Ганҷавӣ, «Мотамсарой» дар пайравии «Мантиқу-т-тайр»-и Аттор, «Зуҳраву Хуршед» дар тақлид аз «Ҳадиқату-л-ҳақиқа»-и Саноӣ, «Шамъи дилафрӯз» дар вазн ва тақлиди «Хусраву Ширин»-и Амир Хусрави Деҳлавӣ, «Матлаъу-л-фаҷр» дар пайравӣ ва вазни «Сабҳату-л-аброр»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, «Лайлию Маҷнун» дар тақлиди достони Ҳотифӣ ба ҳамин ном, «Расулнома» дар тақлиди «Бӯстон»-и Саъдӣ. Инчунин ба Бадруддини Кашмирӣ маснавие бо номи «Қиссаи Зулқарнайн», девони ғазалиёт — «Равзату-л-ҷамол» — иборат аз ғазалиёт, қасоид, рубоиҳо, номаҳо ва ғайраро мансуб медонанд. «Меъроҷу-л-комилин», «Сироҷу-с-солиҳин», «Равзату-р-ризвон ва ҳадиқату-л-ғилмон» асарҳои мансури Бадруддини Кашмирианд, ки дар онҳо аз масоили динӣ, фалсафӣ, тасаввуфӣ сухан меравад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бадруддини Табрезӣ

**Бадруддини Табрезӣ** (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — ҳунарманд, меъмор, ,  ва андешманди форс-тоҷик дар Анатолия, меъмори Мақбараи Ҷалолуддини Балхӣ.

## Зиндагинома
Бадруддини Табрезӣ аз аҳли Қуния ва аз асҳоби Ҷалолуддини Румӣ ва эҳтимолан аз эрониёни аҳли илм ва санъат буда, ки пас аз ҳамлаи муғулҳо ба Эрон дар миёнаҳои садаи XIII ба Осиёи Хурд кӯч кардаанд. Маҷдуддин Фаридун ибни Аҳмади Сипаҳсолор ва Шамсуддин Аҳмади Афлокӣ ӯро дар нуҷум, рақам ва ҳандаса, симиё ва кимиё, сеҳриёт ва ҳалли хавоси найрангҳо аллома донистаанд. Пас аз даргузашти Ҷалолуддини Румӣ ва ба хок супоридани ӯ дар боғи султон дар канори падараш Илмуддини Қайсар (яке аз бузургони Қуния) тасмим гирифт, ки барои Ҷалолуддин мақбара ва боргоҳе бисозад. Бо ёрии Муинуддини Парвона, завҷаи ӯ Гурҷихотун, амир Алоуддини Қайсар ва Султон Валад, фарзанди Ҷалолуддини Румӣ, мақбара ва боргоҳ бо назорат ва меъмории Бадруддини Табрезӣ оғоз ёфт ва дар соли 1274/75 ба анҷом расид. Биное, ки Бадруддини Табрезӣ сохта буд, устувонашакл буда, ба ҷаҳор филпоя устувор буд ва дар болояш гунбаз дошт. Дар охири садаи XIV ва баъд дар аҳди Боязиди дувум мақбара таъмир ва ба он ҷузъиёти нав илова карда шуд. Ин мақбара бо номи «Мақбараи сабз» маъруф аст. Дар он тақрибан 50 тан ва авлоди Ҷалолуддини Румӣ низ дафн шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бадъу-л-амолӣ

«**Бадъу-л-амолӣ**» () — қасидаи Сироҷуддин Алӣ ибни Усмон ал-Ӯшӣ-ал-Фарғонӣ (вафот 1179) роҷеъ ба асосҳои эътиқодоти дини ислом дар баёни ақидаи аҳли суннат ва ҷамоат. Он ба забони арабӣ ва бо қофияи «лом» аз 67 байт иборат буда, соли 1174 ба риштаи назм кашида шудааст. «Бадъу-л-амолӣ» ҳамчунин бо номҳои «Қасидату-л-амолӣ», «Қасидату яқулу-л-абд» ва «Ал-қасидату-л-ломия» машҳур аст. Қасида ба услуби бисёр сода, равон ва хеле мухтасар таълиф шуда, бо тавҳиди илоҳӣ оғоз ва бо охиратпарастӣ анҷом меёбад. Ба он шарҳи бисёре навишта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱. بیروت، ۲۰۰۷

## Сарчашма
*
Баёз

**Баёз**, **баёзча** ( — байз, сафед) — дар адабиётшиносӣ, дафтаре, ки дар он шеърҳои тоза ва гузидаи як ё чанд шоир ҷамъ оварда шудааст

Дар луғат баёз ба маънои сафедӣ, коғаз, дафтари мусаввада, дафтари дастнавис, дафтари нонавишта ва ғ. омадааст. Чун истилоҳи адабиётшиносӣ маҷмӯаест, ки дар он дӯстдорони адабиёт, адибони касбӣ, шоирону нависандагон ашъори писандидаашонро ҷамъ меоварданд ва он ба шакли маҷмӯа, китоб ё китобчае сурат мегирифт. Дар оғози пайдоиш теъдоди коғази сафедро, ки аз арз ба ҳам дӯхта ва бо чарм ҷилдбандӣ шуда буданд, баёз мегуфтанд. Котиб он авроқро бо худ дошт. Пас аз дарёфти матлаби муҳимме онро ба коғазҳояш сабт мекард. Минбаъд он авроқи пур аз навишта ва ёддошт низ баёз ном гирифт. Баёзсозӣ дар асрҳои миёна оғоз ёфта, ба ҳукми анъана даромад ва то асрҳои 18-19 ривоҷ ёфт. Дар садаи XIX, пас аз пайдо шудани дастгоҳҳои чопӣ баёзҳои чопӣ низ пайдо ва мунташир гардиданд. Баёзҳо навъҳои гуногун доранд. Дар баъзе аз онҳо намунаҳои ашъори шоирон — ғазалҳо, қасидаҳо, қитъаҳо ҷамъ оварда шудаанд. Баёзҳое ҳастанд, ки матлаи ғазалиёту қасоиди шоиронро дар бар мегиранд. Бар хилофи тазкираҳо дар баёз зиндагиномаи шоирон оварда намешавад. Дар баъзе баёз-ҳо дар овардани номи шоирон тартиби алифбо риоя гардидааст. Баёзҳо чун маҷмӯаи ашъор аҳаммияти хос доранд. Ба воситаи онҳо ашъори баъзе шоирони гумноми асрҳои гузаштаро, ки ба шакли девон ё маҷмӯае надаромадаанд ва ё девонашон, ки то ҳол пайдо нагардидааст ва ё аз байн рафтааст (мас., Парии Ҳисорӣ, Исо-махдум, Ҳасрат, Саҳбо, Савдо ва диг.) гирдоварӣ, барқарор ва бозсозӣ намудан мумкин аст.

Дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ беш аз 140 баёз зери рақамҳои пайдарҳами 1509—1645 нигаҳдорӣ мешаванд. Баёзҳои ашъори шоирони форс-тоҷик дар Ганҷинаи дастнависҳои Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон (мас., зери рақами 279 «Баёзи Савдо»), дар Китобхонаи Музейи Британия (зери рақами Add. 16, 802 «Баёзи Абдуқодири Бедили Деҳлавӣ») мавҷуданд. Китоб ё китобчаеро, ки дар он матолибе судманд аз қабили дуо, оятҳои Қуръон, калимаву ибораҳо, ҷумлаҳои ахлоқӣ, фалсафӣ, пандомӯз сабт мегардиданд, низ баёз мегуфтанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 1, М., 1968;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1, Д., 1988;

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адабиётшиносӣ
Абдурозиқ Холиқов

**Абдурозиқ Холиқов** (тав. 17.12.1949, деҳаи Куҳдараи Роҳатии ноҳияи Ленин) — олим, номзади илмҳои физика ва математика (1983), дотсент (1988). 
## Зиндагинома
Солҳои 1966–1972 дар шуъбаи шабонаи факултети механика ва математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1972–1973 афсари Артиши Шӯравӣ, 1973–1978 ассистент, 1978–1981 аспирант, 1981–1985 муаллими калони кафедраи методикаи таълими математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Солҳои 1985–1996 ҳамчун дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, 1996–1999 дотсенти кафедраи алгебра ва назарияи ададҳои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 1999 дотсенти кафедраи математика ва информатика, раиси Комитети иттифоқҳои касабаи Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон мебошад. Оид ба масъалаҳои стреометрия, тадқиқ ва методикаи ҳалли онҳо кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 35 номгӯи мақолаҳои илмию методӣ ва дастурҳои таълимию методӣ мебошад.
## Осор
* Тағйири талаботи баъзе масъалаҳои геометрӣ ва тарзи ҳалли онҳо // Мактаби советӣ, 1981, №7; Тарзҳои гуногуни ҳалли масъалаҳо доир ба исбот // Мактаби советӣ, 1985,
№5.
* Геометрия  (Китоби  дарсӣ  барои  синфҳои  10–11, бо  ҳаммуаллифӣ), Д., 2000; 

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Риёзидонони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Мастона Холиқова

**Мастона Бобоназаровна Холиқова** (тав. 31.01.1977, ноҳияи Рӯдакӣ) — , номзади илмҳои физика ва математика (2009). Аълочии маорифи Тоҷикистон
## Зиндагинома
* Солҳои 1995–2000 дар факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ таҳсил кардааст. 
* Солҳои 2000– 2001 коромӯзи кафедраи анализи математикӣ, 
* Солҳои 2001–2004 аспиранти шуъбаи рӯзона, 
* Солҳои 2005–2006 ассистенти кафедраи номбурдаи донишгоҳи омӯзгори буд. 
* Аз соли 2006 – то ҳол – сармуаллими кафедраи анализи математикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад.
*

## Осор
* Сингулярные случаи задачи сопряжения гармонических функций, разрешимых в замкнутой форме // Вестник ТГПУ, 2002, №4; 
* Об одной смещенной краевой задаче для пары кусочно-аналитических функций в многосвязной области в сингулярном случае // Известия АН РТ, 2007, №2 (127).
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Риёзидонони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми физика ва математика
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Драма (ҷинси адабиёт)

**Драма** (юнонӣ, drama - ҳаракат, амалиёт, намоишнома) - Дар адабиётшиносӣ драма дар қатори ҷинсҳои эпикӣ (ҳамосӣ) ва лирикӣ (ғиноӣ) яке аз се ҷинси адабӣ ба шумор меравад. Асарҳои драмавӣ, одатан, барои саҳнаи театрҳо офарида мешаванд ва онҳоро (песа) ва баъди ба намоиш гузоштанашон (спектакл) меноманд. Нависандаи асарҳои драмавиро - **драматург** ва ҷамъи асарҳои саҳнавиро - **драматургия** низ меноманд.
[thumb|300px|[Мазҳакаи итолиёвии Дел Арте дар асри XVI]]

## Имкониятҳои драма нисбати дигар асарҳо
Сужети драма мӯҷаз, сода ва мухтасар буда, зиддияти персонажҳо кӯтоҳ, вале пуршиддату тезутунд мебошад. Яъне манзараи табиат ва персонажҳо бо тамоми қиёфа яку якбора пайдо мегарданд. Забони драма дар асоси гуфтугӯи персонажҳо бунёд меёбад ва дар он забони зиндаи халқ, ҷумлаҳои содаю таркибҳои мафҳум мақоми арзанда доранд.

## Таърих

Драма дар адабиёти ҷаҳон таърихи қадим ва бой дорад. Аввалҳо дар мамлакатҳои
Мисри қадим, Чин , Ҳиндустон, Япония дар шакли бозиҳои маросимӣ ва намоишномаҳои халқӣ ба вуҷуд омаддаст. Дар Юнони қадим, дар асрҳои V ва IV то мелод, драма дар эҷодиёти Эсхил, Софкол, Еврипид, Аристофан ва дигарон идома меёбад. Дар Ғарб дар давраҳои Эҳё (асрҳои XV-XVI ), Маорифпарварӣ (асрҳои XVII-XVIII ) ва минбаъд навиштани асарҳои драмавӣ (саҳнавӣ) авҷ мегирад. Вилям Шекспир, А.Н. Островский, Максим Горкий, Виктор Гюго ва ғайраҳо дар драматургияи ҷаҳонӣ саҳми муносиб гузоштаанд.

## Таърихи драматургияи тоҷик
Драматургияи тоҷик ҳам дар асоси эҷодиёти шифоҳии халқ ба вуҷуд омадааст ва баъди инқилоби Октябр, аз солҳои 1917 - 1918 сар карда, дар шаҳрҳои Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Конибодом, Панҷакент, Душанбе намоишномаҳои "Кӯри Шермат", "Эшони фиребгар", "Бой ва хидматгор", "Амир Олимхон" дар саҳнаҳои театрҳои худфаъолиятӣ намоиш дода шудаанд. Драма аз се жанри маънавӣ - фоҷеа (трагедиа), мазҳака ва драма иборат аст.

## Пайвандҳо
* [Аз Википедияи русӣ, Драма (жанр)](https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Драма_(жанр))
* Аз Википедияи русӣ, Театр
 

Гурӯҳ:Жанрҳои адабӣ
Гурӯҳ:Драма
Роза Ҳамдамова

**Роза Исломовна Ҳамдамова** (тав. 7.11.1928, ш..Сталинобод – ваф. 21.01.2005, ш. Душанбе), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1967), дотсент (1971). 
## Зиндагинома
Соли 1951 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1951–1952 муаллими мактаби мусиқӣ, 1952–1960 ходими илмии Институти тадқиқотии илмҳои педагогии Тоҷикистон, 1960–1964 аспирант, 1964–1975 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1975–1977 мудири кафедраи педагогикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1977–2003 дотсенти кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи зиёда аз 15 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Оид ба инкишофи мактабҳои маълумоти умумии  тоҷикӣ  дар  солҳои  1917–1930  кори  илмӣ  бурдааст. Бо  нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» қадр карда шудааст.
## Осор
* Развитие таджикской общеобразовательной школы (1917–1930гг.), Д., 1972. 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Сахидод Хоркашев

**Сахидод Раҳматуллоевич Хоркашев** (тав. 27.10.1964, деҳаи Қизилиттифоқи ноҳияи Қубодиён), забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1996), дотсент (2007), узви Конфедератсияи байналмилалии Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1996). 
## Зиндагинома
Солҳои 1982–1989 дар факултети забонҳои шарқии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1984–1986 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1989–1991 лаборанти шуъбаи диалектологияи Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакии АИ ҶТ, 1991–1994 аспирант, 1994–2003 ходими хурди илмӣ, ходими илмӣ ва ходими калони илмии институти номбурда, 2003–2004 муҳаррири маҷаллаи кӯдаконаи «Бойчечак» буд. Солҳои 2005–2007 ҳамчун ёрдамчӣ ва муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ оид ба корҳои тарбиявӣ, 2007–2010 мудири кафедраи забони тоҷикии донишгоҳи номбурда кор кардааст. Аз соли 2010 то ба имрӯз декани факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Оид ба роҳҳои калимасозии шеваҳои забони тоҷикӣ, этнолингвистика ва усули таълими забони тоҷикӣ тадқиқоти илмӣ анҷом додааст. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, дастурҳои таълимиву методӣ, аз   ҷумла   «Такмили   тадриси   забони   тоҷикӣ»   (2007),  «Пажӯҳиш   ва дастовард» (2007), «Маҷмӯаи илмию методӣ» (2009) мебошад. Муҳаррири асарҳои зиёди илмӣ аст. Дар конференсияҳои мухталифи илмии ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ вобаста ба масъалаҳои забоншиносӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Барои хидматҳояш дар пешрафту инкишофи соҳаи маориф бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2010) ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
## Осор
Калимасозии исм бо пасвандҳо, Д., 2010; Идоракунии ҷузъу томҳо дар шароити осоишта, Д., 2010; Феҳристи адабиёти шевашиносӣ (Воситаи таълимӣ, бо ҳаммуаллифӣ),  Д.,  2010;   Ошёни   сухансароён   (ҳолномаи   адибони   хатмкардаи донишгоҳ), Д., 2011;  Ихтисораҳо  дар  «Шоҳномаи  Фирдавсӣ»  //  Фарҳанг, №3, Д., 1995; Вожаи духтар – воҳиди этнолингвистӣ // Фарҳанг, №11–12, Д., 2002; Моро кӣ забондон мекунад // Роҳнамо, №12–13 (49), Д., 2003; Мавқеи фразеологизмҳо дар ашъори Маликушшуаро Тақии Баҳор // Ҷавонон ва ҷаҳони андеша, Д., 2005; Роҳу воситаҳои  ифодаи  ҷинсият  ва  падежҳои забони  русӣ  дар  забони  тоҷикӣ //  Такмили тадриси забони тоҷикӣ (маводи конференсияи байналмилалӣ), Д., 2005; Усулҳои тадриси пешояндҳои забони тоҷикӣ дар гурӯҳҳои русӣ // Актуальные проблемы преподавания государственного языка и других народных языков. (Материалы международной научной конференции, посвященной 10-летию образования РТСУ и году арийской цивилизации), Д., 2006; Ҷойгоҳи зарбулмасалу мақол дар ашъори Маликушшуаро Тақии Баҳор // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, №1 (35), Д., 2010; Пасвандҳое, ки исми маънӣ месозанд // Ахбороти АИ ҶТ (шуъбаи илмҳои ҷамъиятшиносӣ), Д., 2009, № 2.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 
 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Бобо Худододов

**Бобо Худододов** (тав. соли 1927, деҳаи Зериҳисори ноҳияи Панҷакент – ваф. 1991, ш. Душанбе), адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ (1967), дотсент (1978), аъзои Иттифоқи журналистони ИҶШС. 
## Зиндагинома
Солҳои 1942–1946 ҳамчун муаллими мактаби ибтидоии ба номи Крилови ноҳияи Колхозчиёни вилояти Ленинобод, 1947–1949 мудири қисми таълими мактаби миёнаи ба номи Крупскаяи ноҳияи Колхозчиён кор кардааст. Солҳои 1949–1953 дар факултети забон ва адабиёти Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил   кардааст.    Соли   1953   корманди   шуъбаи   адабии   рӯзномаи «Тоҷикистони Сурх», 1954–1957 муҳаррири рӯзномаи «Газетаи муаллимон», 1957–1959 шунавандаи шуъбаи рӯзноманигории мактаби олии  ҳизби  коммунистии  ш. Москва, 1959–1962  муҳаррири рӯзномаи «Комсомоли    Тоҷикистон»,  1962–1964    котиби    масъули    рӯзномаи «Маориф ва маданият» ва маҷаллаи «Мактаби советӣ», 1964–1967 аспиранти кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1966–1967 ба ҳайси котиби масъули рӯзномаи «Педагоги ҷавон», 1967–1969 сармуҳаррири маҷаллаи «Мактаби советӣ», 1969–1972 директори Институти тадқиқотӣ—илмии илмҳои педагогӣ, 1972–1975 директори нашриёти «Маориф» кор кардааст. Солҳои 1978–1990 ҳамчун муаллими калон, дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Соли 1990 ба нафақа баромадааст. Муаллифи зиёда аз 250 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Дар таълифотҳояш маҳорати бадеии Ҷалол Икромӣ, масъалаҳои адабиёти муосири тоҷик ва таълими адабиёт дар мактабҳои миёна мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд. Ӯ инчунин мутарҷими якчанд китобҳо, аз ҷумлаи повестҳои Густав Ябе «Роҳи дуруст», Органесьян Ю. «Сайёра барои одамон», Ушинский К.Д. «Ҳикояҳо ва афсонаҳо», китобҳои дарсии «Курси ибтидоии коммунизми илмӣ» (1974), «Таърихи педагогика» (1982) ва «Педагогика» (1980) аст. Дорандаи нишонаи сарисинагии    «Аълочии    маорифи халқи Тоҷикистон»,   «Аълочии матбуоти ИҶШС», «Барои муваффақиятҳо дар соҳаи мактаби олии ИҶШС» ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон буд.
## Осор
Романи Ҷалол Икромӣ «Духтари оташ», Д., 1967; Шоир ва айёми мо, Д., 1976; Се очерк дар бораи се адиб, Д., 1982; Ҷалол Икромӣ, Д., 1969; Тип ва типикунонӣ дар эҷодиёти бадеӣ, Д., 1976; Роҳи эҷодии Ҷалол Икромӣ, Д., 1976; Забони русӣ – забони ҳамкории халқҳои Иттифоқи Советӣ, Д., 1978; Маҳорати Ҷалол Икромӣ, Д., 1990.
 
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 
 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Аъзам Худойдодов

**Аъзам Овлододович Худойдодов** (тав. 10.08.1959, деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара), адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (1992), дотсент (1999). 
## Зиндагинома
Солҳои 1977–1981 дар факултети филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1981–1983 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1983–1986 аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи адабиёти донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1986–1999 муҳаррир, мудири шуъбаи забон ва адабиёт, ҷонишини сармуҳаррири нашриёти «Маориф», 1999–2003 дотсент, 2003–2007 мудири кафедраи адабиёт, 2007–2010 декани факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2010 вазифаи муовини ректори донишгоҳи мазкур оид ба таълимро ба уҳда дорад. Оид ба мақоми ғазалиёти Ҳофизи Шерозӣ дар таърихи робитаҳои адабиёти халқҳои тоҷику ӯзбек корӣ илмӣ ба анҷом расонидааст. Муаллифи зиёда аз 100 мақолаҳои илмӣ, илмиву методӣ ва илмиву оммавӣ мебошад, ки дар саҳифаҳои рӯзномаву маҷаллаҳои Тоҷикистон, Ӯзбекистону Эрон чоп шудаанд. Дар таҳия, таҳрир ва нашри китобҳои дарсӣ барои мактабҳои миёнаву олӣ саҳми арзанда дорад. Хидматҳояш бо нишонҳои
«Аълочии	матбуоти	Тоҷикистон»	(1999),	«Аълочии	маорифи Тоҷикистон» (2008) ва ифтихорномаҳо қадр карда шудааст.
## Осор
Муҳаққиқ, Д., 1992; Раҳнамои накӯиҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1998; Духтари илм, Д., 1999; «Тазкиратушшуаро»-и Давлатшоҳи Самарқандӣ (таҳия ва баргардон бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1999; Адабиёти халқҳои ҷаҳон (китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Красноярск, 2001; Осорномаи Валӣ Самад, Д., 2006; «Самарқанд»-и Х. Мирзозода (таҳиягар Худойдодов А.) // Садои Шарқ, 2009, № 11–12, 2010, №1; «Зубдаи ашъор»-и Аҷзии Самарқандӣ // Фарҳанг, 2010, №3, 4
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 
 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Маҳмадӣ Ҳамроев

**Маҳмадӣ Ҳамроев** (тав. 10.09.1925, ноҳияи Орҷоникидзеобод), муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1973), профессор (1976). 
## Зиндагинома
Солҳои 1947–1951 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1941–1942 муаллими мактаби ҳафтсола, 1942–1945 афсари АртишиШӯравӣ ва иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, 1947–1951 донишҷӯифакултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1952–1955 аспиранти донишкадаи номбурда,1955–1957 муаллимикалони Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Тирмиз, 1957–1960 мудири кафедраи марксизм- ленинизми Донишкадаи политехникии Тоҷикистон, 1961–1976 дотсент, профессори кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин,1976–1979 мудири кафедраи коммунизми илмии Донишкадаи тиббии Осиёи Миёна шаҳри Тошкент, 1979–1986 профессори кафедраи коммунизми илмии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко буд.	 Аз соли 1986 инҷониб профессори кафедраи ҷамъиятӣ дар Донишгоҳи давлатии шаҳри Қурғонтеппа ба номи Носири Хусрав мебошад. Муаллифи зиёда аз 80 корҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Доираи тадқиқотҳои ӯро масъалаҳои муносибатҳои феодалии бекигарии Ҳисор дар хонигарии Бухоро дар охири асри XIX ва аввали асри XX фаро гирифтаанд. Бо унвони ифтихории «Ходими хизматнишондодаи илму техникаи Тоҷикистон», ордени «Ситораи сурх» ва 5 медал мукофотонида шудааст. 
## Осор
* Деятельность Коммунистической партии по развитию ирригации в Таджикистане (1924–1938гг.), Д., 1972; 
* Очерки истории Гисарского бекства конца XIX и начала XX вв., Д., 1959; 
* Коммунисты во главе строительства Явано- Обикиикской ирригационной системы, Д., 1968; 
* Развитие ирригации Советского Таджикистана в период упрочения социализма, Д., 1975.
 
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 
 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Сироҷиддин Ҳасанов

**Сироҷиддин Ҳасанов ** (10.09.1946, деҳаи Даҳана, ноҳияи Ёвон — 2002) — риёзидон, номзади илмҳои педагогӣ (1985), дотсент (1988).

## Зиндагинома
Солҳои 1965—1969 дар факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1969—1971 ассистенти кафедраи методикаи таълими математикаи донишкадаи номбурда, 1971—1972 афсари Артиши Шӯравӣ, 1972—1988 ассистент ва муаллими калон, 1988—1997 дотсент ва мудири кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Солҳои 1980—1983 дар шуъбаи ғоибонаи аспирантура таҳсил намудааст. Оид ба методикаи омӯзиши вазифаи дорои ду ва ё зиёда аз он тағйирёбанда дар фанни математикаи мактабӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 50 мақолаю фишурдаҳои илмиву методӣ ва дастурҳои таълимию методӣ мебошад. Дар як қатор конференсияҳои илмии ҷумҳуриявӣ ва умумииттифоқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Осор
* Практикум аз лимит, ҳосила ва татбиқи функсияҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1977;
* Функсияи бисёртағйирёбанда дар машғулиятҳои факултативӣ, Д., 1989;
* Татбиқи методи координатаҳо дар ҳалли масъалаҳо // Мактаби соаветӣ, 1977, № 5.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
** 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Баён ибни Бишр

**Баён ибни Бишр** () — яке аз ровиёни ҳадис, ки аз ӯ се ҳадис ривоят ва дар ду маврид ба шакли Баён ибни Бишр зикр шудаанд. Ӯ аз Қайс ибни Абиҳозим ҳадис ривоят кардааст. Заҳабӣ дар бораи Баён ибни Бишр чизе нагуфтааст, вале зимни тарҷимаи ҳоли Қайс ибни Абиҳозим аз ӯ дар шакли Баён ибни Бишр ёдоварӣ шудааст. Дар шарҳи Алии Қорӣ ва Миновӣ низ ба ҳамин мазмун сухан рафтааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Баёнии Астарободӣ

**Баёнии Астарободӣ** (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — и тоҷик (асри 16).

## Зиндагинома
Дар Астаробод касби камол намуд. Мувофиқи маълумоти «Туҳфаи Сомӣ» «ба раммолӣ иштиғол дошт ва дар шеър табъаш хуб воқеъ шуда». Намунаи ками ашъораш боқист. Ин байт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Каримов У. Литературно-исторические источники и основные тенденции таджикской литературы XVI века. Д., 2000.

Гурӯҳ:Шоирони асри XVI
Баёнии Марворид

**Баёнии Марворид** (, **Хоҷа Шиҳобуддин Абдуллоҳ**; ? – 1516) — шоир, нависанда, хаттот ва мусиқидони форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Марворид лақаби падари Баёнии Марворид – Хоҷа Шамсуддин аст, ки аз шащри Кирмон ба Ҳирот кӯчида омад. Муддате дар Баҳрайн сафири Темуриёни Ҳирот буд. Ҳангоми зиндагӣ дар ин кишвар марворид ҷамъ кард ва баъди бозгашт ба дӯстонаш ҳадя мекард. Баёнии Марворид аз муқаррабони Алишери Навоӣ буд. Аз маълумоти тазкираҳо – «Оташкада»-и Озар, «Райҳонату-л-адаб»-и Мударрис Мирзо Муҳаммадалӣ, «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ ва диг. ба Баёнии Марворид супориш шуда буд, ки таърихи ҳукмронии султон Ҳусайни Бойқароро ба назм дароварад ва он бояд маснавии панҷуми «Хамса»-аш мебуд. Аммо вай ин корро ба анҷом нарасонид. Аз Баёнии Марворид достони нотамоми «Хусрав ва Ширин» боқӣ мондааст. Аз маснавиҳои дигар «Хамса»-и Баёнии Марворид дараке нест. Маҷмӯаи ашъорашро бо номи «Мунису-л-аҳбоб» тадвин карда буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Алиев Г. Ю. Темы и сюжеты Низами в литературах народов Востока. М., 1985.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Баёнии Хитойӣ

**Баёнии Хитойӣ** (; асри 16) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Бештар дар Хоразм зиста, илмҳои расмии даврашро омӯхта, дар шеъру шоирӣ машҳур шуд. Мутрибӣ ба ашъори ӯ баҳои баланд додааст. Ин байт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Каримов У. Адабиёти тоҷик дар асри XVI. Д., 1985;

Гурӯҳ:Шоирони асри XVI
Любов Ҳакимова

**Любов Касимовна Ҳакимова** (тав. 17.03.1946, ш. Тошкент), забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1986), дотсент (1990). 
## Зиндагинома
Соли 1968 факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1968–1975 муаллим ва муаллими калони кафедраи забони олмонии донишкадаи мазкур буд. Солҳои 1983–1985 дар аспирантураи Академияи илмҳои ИҶШС таҳсил намудааст. Солҳои 1987–1991 мудири кафедраи забони олмонӣ, 1990–1992 дотсенти кафедраи забони олмонии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 1992 ба Донишкадаи омӯзгории ш. Орлов ба кор гузаштааст. Дар масъалаҳои назария ва амалияи грамматикаи забони олмонӣ корҳои  илмӣ  анҷом дода, муаллифи 5 мақолаи илмӣ ва дастурҳои таълимӣ-методӣ мебошад. Бо раҳматномаҳои донишкадаи омӯзгории пойтахт сарфароз карда шудааст.
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 
 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Муҳтарама Хонсуварова

**Муҳтарама Хонсуварова** (*Хонсуварова Муҳтарама Ҷалиловна*; 1917, ноҳияи Панҷакент, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 7 апрели 1990, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — муаррих, номзади илмҳои таърих (1952), дотсент (1960).

## Зиндагинома
Соли 1940 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1940—1941 лаборанти калон, 1941—1943 аспиранти кафедраи таърихи ИҶШС-и донишкадаи номбурда, 1944—1947 мудири кафедраи таърихи ИҶШС-и мактаби ҳизби коммунистии Тоҷикистон, 1947—1949 муаллими калони кафедраи таърихи ИҶШС, 1949—1952 декани факултети таърих, 1953 дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС, 1954 декани факултети таъриху география, 1955—1957 декани факултети таърих, 1957—1963 мудири кафедраи таърихи ИҶШС, 1963—1990 дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС-и Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Муаллифи як силсила мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои иштироки занони Тоҷикистонро дар иҷрои нақшаи панҷсолаи якум (1928—1933) баррасӣ кардааст.

## Ҷоизаҳо
Бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1967), нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва «Аълочии мактаби олии ИҶШС» қадр карда шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Баёния (фирқаи шиа)

**Баёния** (), **баннония** — яке аз фирқаҳои ғулоти шиа, ки муассисаш Баён ибни Самъони Тамимӣ (вафот 727) мебошад.

Ӯ дар ибтидо пайраву ҷонишини Абуҳошим Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Ҳанафия буд, вале баъдтар раъйашро тағйир дода, тарафдори пайравони Алӣ шуд. Баён ибни Самъон барои асоснок намудани таълимоташ ва инкишофи он кӯшиши бисёре ба харҷ дод ва тарафдорон пайдо кард. Волии Ироқ Холид ибни Абдуллоҳи Қасрӣ, Баён ва як гурӯҳ пайравони ӯро дастгир намуда, дар масҷиди Куфа ба муҳокима кашид ва онҳоро ба куфр айбдор карда, сӯзонд. Мувофиқи таълимоти пайравони баёния имомат аз Муҳаммад ибни Ҳанафия ба писараш Абуҳошим ва бо васияти Абуҳошим ба Баён ибни Самъон гузаштааст. Баён муътақид буд, ки ба Алӣ нури илоҳӣ русух карда ва ба ҷисмаш пайвастааст. Аз ин рӯ, ӯ на фақат аз асрори олам бохабар буд, балки маҳз ба туфайли ҳамин отифаи шарифи илоҳӣ дар колбадаш дар муҳориба бо кофирон нусрату зафар ёфтааст.

Баён иддао дошт, ки ҷузъи илоҳӣ дар шакли таносухи нафс дар ӯ мансух аст ва ӯ ҳуқуқи имом ва халифа шуданро дорад. Ҳатто таъкид мекард, ки номаш ҳам дар Қуръон дар ибораи «ҳаза баён линнос»… (Сураи Оли Имрон, ояти 138) омадааст. Ба фикри ӯ маҳз ба туфайли русухи нури илоҳӣ ба ҳазрати Одам малоика ба ӯ таъзим мекарданд. Баён Худоро шабеҳи инсон шумурда, ҳамаи узвҳои ӯро ба ҷуз ваҷҳ фонӣ меҳисобид. Пайравонаш минбаъд ӯро пайғамбар медонистанд ва гурӯҳи дигар ба ҳулули рӯҳи илоҳӣ дар ӯ бовар доштанд.
 
Дар «Ал-милал ва-н-ниҳал» Муҳаммади Шаҳристонӣ баёнияро фирқаи ғайриисломӣ пиндошта, дар он мавҷудияти тасаввуроти қадима ва унсурҳои динии тоисломӣ, махсусан монавияро зикр кардааст. Баёния ҳоло ҳамчун фирқаи мустақили динӣ фаъолият надорад, вале баъзе нуктаҳои таълимоташ (таносух, раҷъат) дар шиа (имомияи исноашария) ба назар мерасад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳазратӣ М., Саидиён И. Ислом. Равия, мазҳаб ва фирқаҳои он. Д., 1992;
* علی اسغر حلبی. تاریخ علوم کلام در ایران و جهان اسلام. تهران، ۱۳۷۶

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ташайюъ
Гурӯҳ:Ғулот
Баёния (забоншиносӣ)

**Баёния** — дар забоншиносӣ як навъи муайянкунанда буда, муайяншавандаро бо унвони дигараш ном бурда, бад-ин васила эзоҳ медиҳад.

Баёния монанди муайянкунанда бо ду тарз – изофӣ ва ҳамроҳӣ (беизофа) ба муайяншаванда алоқаманд мегардад, бинобар ин баёнияро ба гурӯҳҳои изофию беизофа (алоқаи ҳамроҳӣ) ҷудо мекунанд. Баёнияи изофӣ бештар пас аз калимаи муайяншаванда омада, муайяншавандаро аз ҷиҳатҳои зерин эзоҳ медиҳад:

* соҳаи машғулият, касб, ихтисос: *Шокири подабон, Қурбони аробакаш, Назири даллол, марди деҳқон*;
* мансаб, вазифа: *Шарифҷонмахдуми қозикалон, Шомуроди посбон*;
* мансубият ва табақаҳои иҷтимоӣ, қавму миллат, табаа, ҳизб: *Саиди муаллим, Сомеъпошои турк, Абдуллоҳхоҷаи коммунист*;
* тахаллус, лақаб: *Аҳмади Дониш, Муҳаммадсиддиқи Ҳайрат, Тошхӯҷаи Асирӣ, Хусрави Деҳлавӣ, Муҳаммадҷон Шакурии Бухороӣ ва ғ*.;
* мавзеъҳои ҷуғрофӣ: *деҳаи Ҷангалобод, вил. Хатлон, водии Ҳисор, дараи Ҳоит, дарёи Кофарниҳон*;
* муассиса, корхона: *ширкати «Ориёно», фабрикаи «Ширин», бозори «Саховат», тарабхонаи «Симин»*;
* номҳои китоб, асар, рӯзнома, маҷалла, филм: *китоби «Алифбо», достони «Шоҳнома», романи «Ғуломон», рӯзномаи «Ҷумҳурият», маҷ. «Садои Шарқ», филми «Рустам ва Суҳроб»*.

Баёнияҳое, ки пеш аз муайяншаванда омада бо бандаки изофӣ алоқаманд мешаванд:

* ҳурмату эҳтиром ва бузургдошти шахс − *Акаи раис, ба ман сухан диҳед; Ҷаноби Президент, ба диёри мо ҳам қадам ранҷа намоед; Бигузор, донаи аввали кишти баҳориро бобои деҳқон ба замин пошанд*;
* муносибати хешутаборӣ – *тағои Низомиддинам, холаи Гулбаҳорат, хоҳарчаи Шаҳлоят*;
* лақаб ва бадномӣ – *кали Ҷӯра, кӯри Ҷалил, дузди Шодӣ*;
* мансубият ба гурӯҳҳои иҷтимоӣ – *Эшони Тӯра, беваи Сафармоҳ*.

Қариб ҳамаи муносибатҳои маъноии зикршуда дар баёнияҳои беизофа ҳам мушоҳида мешаванд. Фарқ дар он аст, ки баёнияҳои беизофа бо алоқаи ҳамроҳӣ пеш аз калимаҳои эзоҳшаванда омада, онҳоро аз ҷиҳатҳои унвонҳои ифтихорӣ, унвону дараҷаҳои илмӣ, рутбаҳои ҳарбӣ, мансаб, вазифа, суханони боэҳтироми муроҷиатӣ ва ғ. шарҳ медиҳанд: Қаҳрамони Тоҷикистон Бобоҷон Ғафуров, акад. Муҳаммад Осимӣ, профессор Шарифзода, генерал Тошмуҳаммадов, лейтенанти калон Сафаров, президенти АИ Тоҷикистон Садриддин Айнӣ, ҷалолатмаоб Раббонӣ, устод Лоҳутӣ, муаллим Ҳусейнзода, рафиқ Олимӣ. Азбаски баёнияҳои беизофа дорои як задаанд, бо исмҳои хосси шахс калимаи мураккаб сохтаанд: Ҳайитамин, Исмоилмирохур, Набиполвон, Қиличхалифа, Алисартарош, Ҳамдамфӯрма, Тамарахонум, Шарофатхола, Қодирамак, Мирзомуаллим.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Забони адабии ҳозираи тоҷик. Синтаксис. Д., 1984; 
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. Ҷ. 2. Д., 1986.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Муҳаммадюсуфи Баёнӣ

**Баёнӣ** (тахаллус; номи аслиаш **Муҳаммадюсуфи Бобоҷонбек**; 1858, деҳаи Бадрхони назди Хева – 1923, Хоразм) — шоир, хаттот, муаррих ва тарҷумони ӯзбек.

## Зиндагинома
Аз ҷавонӣ ба таҳсили илм шуғл варзида, забонҳои форсӣ, арабӣ ва илми тибро омӯхт. Мадрасаи Шерғозихони Хеваро хатм карда, устоди хатҳои сулс, куфӣ ва шикаста буд. Солҳои 1911–14 асари таърихии «Шаҷараи Хоразмшоҳӣ»-ро навишт, ки таърихи Хоразмро аз давраи истилои муғул то воқеаҳои таърихие, ки дар хонии Хева ибтидои садаи XX ба амал омадаанд, дар бар мегирад. Дар асар, аз ҷумла дар бораи ба Россия ҳамроҳ карда шудани хонии Хева, ки муаллиф шоҳиди ин воқеаи таърихӣ буд, маълумоти ҷолибе фароҳам омадааст. Баёнӣ аз форсӣ «Таърихи Табарӣ» (таҳрири Балъамӣ), «Шайбонинома»-и Биноӣ (1915), аз арабӣ «Саҳоифу-л-ахбор»-и Дарвеш Аҳмадро (1901) ба узбекӣ тарҷума кардааст. Маҷм. «Шуарои форс»-ро (1900) китобат намудааст. Дар солҳои охири ҳаёташ баъди барпо шудани Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Хоразм дар идораҳои маорифи халқ кор кардааст. Аъзои ҳукумати ҷумҳурӣ буд. Девони ашъор ва асарҳои ба қалами Баёнӣ мансуббуда таҳти рақамҳои 7421, 1120, 7106, 6666 дар Институти шарқшиносии АИ Узбекистон маҳфузанд.

## Осор
* Ғазалиёт. Тошкент, 1962.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* منیروف ق.، مونس. اثرهای تاریخئ آگهی و بیانی، تهران، ۱۹۶۰

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Баёнқулихон

**Баёнқулихон (Буёнқулихон) — писари [[Сурғату]]** (? – 1358) — хони улуси Чағатой (1348–1358). Аз авлоди Чағатойиҳо.

Дар асл умури давлатиро ба ҷойи Баёнқулихон амир Қазахон (Қазаған) сарварӣ менамуд. Соли 1358 Қазахон аз тарафи фитнагарон кушта шуд ва писари ӯ Абдуллоҳ якҷоя бо ҳокими Ҳисор – Баён-сулдуз, ҳокими Кеш (Шаҳрисабз) Ҳоҷӣ Барлос бар зидди Баёнқулихон сар бардоштанд. Дар муҳорибае, ки дар наздикии шаҳри Самарқанд рух дод, Баёнқулихон ба даст афтода қатл гардид ва ҳамон ҷо ба хок супурда шуд. Мақбараи Баёнқулихон, ки дар мавзеъи Фатҳободи шаҳри Бухоро, наздики оромгоҳи шайх Сафиуддини Бохарзӣ ҷойгир аст, яке аз намунаҳои беҳтарини меъморист.

## Ҳамчунин нигаред
* Мақбараи Баёнқулихон

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Баёнот

**Баёнот**, **тавзеҳнома** — санадест, ки дар он шогирдони мактабҳои миёна, донишҷӯёни макотиби олӣ, устодон, кормандони корхонаҳову муассисаҳо, шаҳрвандон сабаби ҳозир нашудан ба дарсҳо, иҷро нагардидани амру фармоиш, сабаби вайрон кардани низоми кор, риоя накардани қоидаҳои ҷомеаи шаҳрвандиро шарҳу эзоҳ медиҳанд.

Баёнот бо талаби роҳбари синф, директори мактаб, декани факултети мактаби олӣ, сардори корхонаву муассиса, шахси масъули ҳифзи ҳуқуқу тартибот дар ҷомеаи шаҳрвандӣ тартиб дода мешавад.

## Мураттабсозӣ
Мураттабсозии баёнот ба тариқи зайл сурат мегирад: 
# дар тарафи рости варақ, аз миёни варақ сар карда, ба шакли сутунча вазифа, унвон, дараҷаи илмӣ, насаб, ном ва номи падари шахси талабкунандаи баёнот, сипас насаб, ном, номи падар, унвон, дараҷаи илмӣ, вазифаи тартибдиҳандаи баёнот навишта мешаванд;  
# дар миёнаи саҳифа номи санад;  
# баъдан сархат гузошта матни баёнот; 
# нависандаи баёнот ному насаби худро ба шакли кӯтоҳ менависад, имзо мекунад, таърихи навишта шудани баёнотро сабт менамояд.

### Намунаи баёнот

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ёрзод Ҳ. *Дастури санаднигорӣ*. Д., 2000; 
* *Асосҳои коргузорӣ*. Д., 2002; 
* Диловаров М., Қурбонов С. *Ҳуҷҷатнигорӣ*. Д., 2011.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳуҷҷатнигорӣ
Баёноти дурӯғи барқасд

**[[Баёнот (санади ҳуқуқӣ)|Баёноти]] дурӯғи барқасд** — огоҳона додани маълумоти бардурӯғ аз тарафи шахсоне, ки онҳоро идораҳои судию тафтишотӣ ба сифати шоҳид, ҷабрдида, таҳлилгар-коршинос, ё тарҷумон даъват мекунанд, инчунин тасдиқ намудани арқоми нодурусту сохта, инкор ва ё пинҳон кардани арқоми ҳақиқӣ.

Баёноти нодурусте, ки дар натиҷаи саҳву иштибоҳ дода мешавад, баёноти дурӯғи барқасд ҳисоб намешавад ва боиси ҷавобгарии ҷиноятӣ намегардад. Баёноти дурӯғи барқасд ба муқаррар кардани ҳақиқат аз тарафи идораҳои тафтишотӣ, прокуратура ва суд монеъ шуда, ба кори мӯътадили онҳо, ба ҳуқуқ ва манфиатҳои қонунии шаҳрвандон зарар мерасонад, аз ин рӯ он яке аз шаклҳои ҷиноят ба муқобили адолати судӣ аст. Барои баёноти дурӯғи барқасд бо ҳолатҳои вазнинкунандаи гуноҳ (айбдоркунӣ ба ҷинояти давлатии махсусан хавфнок ё диг. ҷинояти вазнин, далелҳои сохтаи айбдоркунанда, бо мақсади ғаразнок дода шудани баёноти дурӯғи барқасд) гунаҳкор аз 2 то 7 сол ҷазо мегирад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ