open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Биёбонзоӣ

thumb|Нақшаи осебшиносии ҷаҳонии биёбонзоӣ
**Биёбонзоӣ**, ё **биёбонишавӣ** — навъе аз тахриби замин аст, ки дар он минтақае бо заминҳои тақрибан хушк, ба таври физояндае хушк ва нокорам мешавад, маъмулан чунин минтақае об, пӯшиши гиёҳӣ ва ҳаёти ваҳшашро аз даст медиҳад. Омилҳои гуногуне монанди тағйири иқлим ва фаъолиятҳои инсонӣ дар ин бора муассиранд. Биёбонишудан яке аз масоили қобили мулоҳизаи бумшиносӣ ва зистмуҳитӣ дар ҷаҳон аст.

## Биёбонзоӣ дар Тоҷикистон
Тибқи гуфтаи СММ дар зарфи 20 соли охир дар Тоҷикистон 70 фоизи ҷангалҳо нобуд шудаанд. Гуфта мешавад, ба далели камбуди шадиди нерӯи барқ ва маҳсулоти нафтӣ сокинони ин кишвар маҷбур шудаанд, барои гарм кардани манзил ва пухтани ғизо дарахтонро бибуранд.

Ҳамасола дар ҷаҳон ба ҳисоби миёна 1 дар сади майдони ҷангал коҳиш меёбад. Ба гуфтаи донишмандони муҳити зист дар зарфи 200-300 соли ахир 9 дар сади майдони ҷангалҳои ҷаҳон нобуд шудаанд. Сабаби асосии нобуд шудани ҷангалҳо дар Тоҷикистон камбуди нерӯи барқ ва сӯзишвории минералии гоз, ангишт ва маҳсулоти нафтӣ мебошад.

Дар манотиқи дигари Тоҷикистон ҳудуди 30 то 40 ҳазор ҳектор биёбон мавҷуд аст. Ин як ҳолати табиъӣ аст. Тибқи Барномаи мубориза бар зидди биёбонзоӣ дар Тоҷикистон, ҳудуди 90 дар сади заминҳо ба ин ё он навъи биёбоншавӣ дучор шуда ва ҳамасола то ба 50 ҳазор ҳектор замин хатари биёбоншавӣ таҳдид мекунад.

## Нигаред низ
* Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо биёбонзоӣ ва хушксолӣ

## Эзоҳ
Пйезоэлектрик

thumb|right|Амплитудаи лаппиши чарх барои намоёнкунӣ хеле бисёр нишон дода шудааст. Шиддати бо волтметр ченшаванда аз ҳисоби тағйирёбии шакли геометрии пйезоэлектрик зиёд мешавад. Амплитудаи баландтарини шиддати аз пйезоэлемент гирифташаванда тахминан дар ними давраи фишурдашавии пйезоэлемент ҳосил мешавад. Пас аз фишурдашавӣ, ҳангоми васеъшавӣ, шиддати қутбнокиаш муқобил ҳосил мешавад ва ақрабаки волтметр ба тарафи манфӣ ҳаракат мекунад.

**Пйезоэлектрикҳо** — диэлектрикҳое, ки дар онҳо пйезоэффект мушоҳида мешавад, яъне онҳо дар натиҷаи фишурдашавӣ ва васеъшавӣ дар сатҳи худ заряди барқӣ ҳосил мекунанд ва ё дар натиҷаи таъсири майдони берунаи барқӣ фишурда ва васеъ мешаванд (пйезоэффекти баръакс). Пйезоэффект солҳои 1880-1881 аз тарафи бародарон Жак ва Пйер Кюри кашф гардидааст. 

Пьйезоэлектрикҳо дар техникаи ҳозиразамон ба сифати нишондиҳандаҳои фишор ба таври васеъ истифода мешаванд. Детонаторҳои пйезоэлектрӣ, манбаъҳои садои пуриқтидор, трансформаторҳои минётурӣ, резонаторҳои кварсӣ барои генераторҳои басомадӣ, филтрҳои пйезокерамикӣ ва ғайраҳо вуҷуд доранд, ки аз пйезоэлектрикҳо сохта мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*Щука А. А. Функциональная электроника: Учебник для вузов: -М:МИРЭА, 1998

## Сарчашма
*Википедияи русӣ

Гурӯҳ:Физика
Гурӯҳ:Таҷҳизот
Гулчеҳра Аҳмадова

**Гулчеҳра Абдураҳмоновна Аҳмадова**  (Тав. 17.08.1955, ш. Душанбе) — пизишки  амрози дохила (терапевт), омӯзгор. 
## Зиндагинома
Гулчеҳра Абдураҳмоновна Аҳмадова пас аз хатми мак. миёнаи № 9 ш. Душанбе (1972) дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил  кардааст (1972–1978). Пизишки Стансияи ёрии таъҷилии тиббии шаҳри Душанбе (1978– 83), пизишки  Беморхонаи  ҷум.-явии  № 3 ба номи А.М. Дякови (ҳоло – Маркази миллии тиббӣ  ) ш. Душанбе (1983–1985), корм. хурди илмии ИТИ  гастроэнтрология (1985–1988), омӯзгори кафедраи анатомияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино(1988–1992). С. 1993 ба  ИМА кӯчидааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Муҳаббат Аҳмадова

**Муҳаббат Абдураҳмоновна Аҳмадова** (06.05.1947, Душанбе) — омӯзгор, тарҷумон, номзади илмҳои филология (1976). 
## Зиндагинома
Муҳаббат Абдураҳмоновна Аҳмадова дар фак. заб. хориҷии (бахши заб. англисии) ИПД ба номи  Т.Г. Шевченко  таҳсил кардааст  (1965–1969). Муаллими каф. заб. англисии ИПД ба номи  Т.Г. Шевченко  (1969–1971). Курси олии пед. назди  Ин.-ути давл. пед. ба номи Гертсени Ленинград (ҳоло – Санкт- Петербург)-ро хатм кардааст (1974). Муаллими калони ИПД ба номи  Т.Г. Шевченко  (1974–1976), муд. каф. заб. хориҷии ИХҚТ (ҳоло – ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур, 1976–1981). Муддати 20 сол дар ташкилотҳои байналмилалии муқими ҶТ ва ҳамчунин  дар Сафорати ИМА дар ҶТ тарҷумон будааст. С. 2011–2014 – дотсенти кафедраи лингвистикаи филиали УДМ ба номи М.В. Ломоносови Москва дар ҶТ. Аз с. 2014 – бознишаста.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Тоҷикистон
Шуҳрат Ашӯров

**Шуҳрат Ашӯров** (*Шуҳрат Абдулвоҷидович Ашӯров*; 25 апрели 1978, Душанбе) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод (2004).

## Зиндагинома
Шуҳрат Абдулвоҷидович Ашӯров факултаи иқтисодиёти кишоварзии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемурро хатм кардааст (1999). Аспирант, инспектори калони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон (2000—2004). Дар мавзӯи «Формирование и проблемы совершенствования системы управления в рыночных структурах аграрного сектора Республики Таджикистан» рисолаи номз. дифоъ кардааст (2004). Минбаъд дотсенти каф. назарияи иқтисод (2004-07), декани факултаи кор бо донишҷӯёни хориҷӣ (2007—2008), мудири шуъбаи равобити байналмилалии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон шуда кор кардааст (2008-17). Аз соли 2018 мудири кафедраи назарияи иқтисоди Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон. Муаллифи 30 таълифоти илмӣ, аз ҷумла дастури таълимӣ-методӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Аминҷон Бақоев

**Аминҷон Норқулович Бақоев** (11.11.1940, гуз. Сӯзангарони ш. Самарқанд) — иқтисоддон, номзади илми иқтисод (1968), дотсент (1971). «Аълочии маорифи халқи Ӯзбекистон». (1979), «Аълочии маорифи халқи СССР» (1991), «Аълочии таҳсилоти олии Ӯзбекистон» (1999). 
## Зиндагинома
Аминҷон Норқулович Бақоев фак. зоотех. Институти хоҷагии қишлоқи Самарқандро хатм кардааст (1962). Мутах. калон ва инспектор-ташкилотчии Упр. минтақавии хоҷ. қишлоқи н. Нарпайи вилояти Самарқанд (1962–1963). Охирҳои соли 1963 ба Душанбе омадааст: аспиранти ИТИ хоҷ. қишлоқи ҶТ (1964–68). Бо супориши роҳбарияти Ваз. хоҷ. қишлоқи ҶТ ҳамроҳи гурӯҳи мутах. лоиҳаи «Махсусгардонӣ ва ҷойгиронии соҳаҳои хоҷ. қишлоқ дар ноҳияҳои водии Вахши Тоҷикистон»-ро тарҳрезӣ   кардааст. Минбаъд ход. хурд (1968–69), ход. калони илмии шуъбаи иқт. ИТИ хоҷ. қишлоқи ҶТ шуда кор кардааст (1969–1971). Соли 1971 ба Самарқанд кӯчидааст. Муаллими калон, дотсенти каф. иқт. сиёсӣ, ҷон. декани фак., ноиби рек. оид ба корҳои таълимии Ин.-ути пед. Самарқанд ба номи С. Айнӣ (1971–1991), дотсенти каф. назарияи иқт. ДДС ба номи А. Навоӣ (1992–1996), дотсенти каф. илмҳои ҷамъиятшиносӣ, декани фак. туризми байналхалқӣ, муов. рек. оид ба иқт. ва соҳибкорӣ, дотсенти каф. фалс. ва иқт. Институти заб. хориҷии Самарқанд (1996–2007), ҳамзамон дир. Бизнес-инкубатори «Ипак йӯли»-и назди Институти мазкур, дотсенти каф. илмҳои ҷамъиятшиносӣ, профессори фахрии Донишкадаи такмили ихтисоси муаллимони вилояти Самарқанд (2007–2010). Аз с. 2011 – бознишаста. Муаллифи зиёда аз 100 асару мақолаи илмӣ ва илмии оммавӣ. Бо нишони «Истиқлоли Ҷум. Ӯзбекистон», мед. «Ветерани меҳнат» мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи ИҶШС
Облоқул Бақоев

**Облоқул Бақоев** (01.01.1957, Душанбе — 28.11.2013, Душанбе) — олим, номзади илмҳои илмҳои байторӣ (ветеринарӣ) (1983). 
## Зиндагинома
Облоқул Бақоев дар факултаи байтории Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур) таҳсил кардааст (1974–1979). Ходими хурди илмии Ин.-ути тадқ. илмии байтории Тоҷикистон. Аспиранти Институти илмӣ-таҳқиқотии ветеринарии Тоҷикистон (1980–1983). Духтури ветеринарии совхози ба номи С.М. Кирови ноҳияи Рӯдакӣ, референти калони шуъбаи кадрҳои Совети Вазирони Тоҷикистон, директори генералии отряди ветеринарии санитарӣ  ва «Тоҷикветснаб», раиси Шӯрои ҳифзи ҳайвонот, мушовир доир ба чорводории ташкилоти ҷамъиятии Маркази машваратӣ ва иттилоотӣ (1979–2010). . Муаллифи 8 мақолаи илмӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Байторшиносони Тоҷикистон
Пӯлод Маҳкам

**Пӯлод Маҳкам** — нависанда.  Аз соли 1986 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Аълочии маорифи Тоҷикистон

## Зиндагинома
Пӯлод Маҳкам 29 майи соли 1940 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Таҳсили ибтидоиро дар мактаби 8-солаи ба номи И.В.Сталин, миёнаро дар мактаби миёнаи «20-солагии Тоҷикистон» ва мактаби шабонаи коргарҷавонони шаҳр фаро гирифтааст. Соли 1958 вориди Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М.Киров шуда, соли 1963 ба итмом расондааст.
Фаъолияти меҳнатиро аз синни 15-солагӣ сар карда, пас аз хатми донишкада дар Омӯзишгоҳи касбӣ-техникӣ китобдор, дар мактаби 8-солаи №25 ноҳияи Хуҷанд омӯзгор будааст. Солҳои зиёде ба ҳайси мудири кабинети забон ва адабиёти Институти такмили ихтисоси омӯзгорони вилоят, директори Хона-музейи Муҳиддин Аминзода фаъолият доштааст. Солҳои 2002-2005 мушовири шуъбаи вилоятии Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ будааст.
## Эҷодиёт
Нависандае маҳкамбаён буда, дар мактаби устодони насри тоҷик Раҳим Ҷалил ва Фазлиддин Муҳаммадиев сабақ омӯхтааст. Асарҳои ҳаҷвию ривоятияш «Меваи умр», «Нон», «Рӯзҳои гузашта», «Дар соҳили Сир», «Марду лафз» ва ғ. ифшогари муаммоҳои печидаи рӯзгор буда, зимнан, муаллиф танпарастию мансабҷӯйӣ ва дунёбехабарии тойифаеро зери тозиёнаи танқид гирифтааст. Қиссаҳои «Савдои умр» ва «Марги беҳангом» аз рӯзгори ҷавонон ҳикоят карда, онҳоро дар набарди рӯзгор ва талоши ҳақиқату худогоҳӣ таҷассум намудаанд.
Ҳикояҳои «Косаи сафол», «Дӯстам Рӯзиев», «Маҳфуза» ва ғ. ба забонҳои русӣ ва ӯзбекӣ тарҷума шудаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Мумгиёҳ

**Мумгиёҳ** () — гиёҳест нимбуттаи болиштакшакл аз ҷинси Dionysia.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Баргҳояш хурд, 4 — 7 мм дарозӣ дорад. Шакли баргҳо нештаршакл ё тухммонанд мебошад. Хӯшагулаш чатр аз 3 — 5 гул иборат аст. Гурӯҳ-гурӯҳ (якчандбехӣ) мерӯяд.

## Густариш
Онро фақат аз ҳавзаи дарёи Варзоб (нишебиҳои ҷануби қаторкўҳи Ҳисор) чиндаанд. Дар шахсор (дар баландиҳои 1200—1300 м аз сатҳи баҳр) месабзад.

## Парвариш

## Мақоми ҳифз
Мумгиёҳ намуди нодир ва камёфт буда ба феҳристи гиёҳони «Китоби Сурхи Тоҷикистон» дохил шуда, мувофиқи маълумоти овардаи китоб, намуди осебпазир (VU) шинохта шуда, хоси Тоҷикистони Марказӣ аст.

Дар натиҷаи мумгиёҳро чиндани сайёҳон ва дар маҳалҳои рушди он чарондани чорво камшумор гаштааст. Муҳити рушди онро қатъӣ ҳифз карда, ҳамчун гиёҳи хеле базеб ва дорои равғани эфир парваридан лозим аст. Дар маҳалле, ки ин гиёҳ бисёр аст, парваришгоҳ барпо кардан зарур мебошад.

## Эзоҳ
Абдулло Бобохонов

**Абдулло Бобохонович  Бобохонов ** (8 феврали 1910, Қирғизистон, шаҳри Тӯқмоқ — 10 июни 1990, Маскав) — яке аз аввалин меъморони ӯзбек, профессор (1965). Меъмори халқии СССР (1970).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти индустриалии Осиёи Миёна (1933). Сармеъмори Идораи лоиҳакашии шаҳри Тошканд (1938—1944), раиси Раёсати ҷамъияти меъморон (1944—1946, 1964—1986), муовини вазири сохтмони Ӯзбекистон (1955-59), ходими илмӣ ва мудири шуъбаи Академияи меъмории Ӯзбекистон (1960—1963), устоди Институти политехникии Тошканд (1963). Солҳои 1963—1989 ба меъморони ҷавон донишу таҷрибаи худро омӯзонд.

## Корҳо
Корҳои асосии Абдулло Бобохонов: қисми меъмории маҷмӯаи обамбори Каттақӯрғон (1940—1941) ва Ҷанубии Сурхон (1964—1967), Мақбараи Ҳамза дар Шоҳимардон (1950), расадхонаи Улуғбек дар Самарқанд (1962). Дар Тоҷикистон низ як силсила иморатҳо аз рӯйи лоиҳаи ӯ сохта шудаанд: Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ (1952), собиқ кинотеатри «8-уми март» дар хиёбони Рӯдакии шаҳри Душанбе (1952) ва ғ. Абдулло Бобохонов зиёда аз 100 лоиҳаи биноҳои маъмурӣ, маърифатӣ, маишӣ ва ғайраро кашидааст, ки дар асоси онҳо иморатҳо сохта шудаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бобохон (мушири девон)

**Бобохон** ( мулаққаб ба «**мушири девон**» (с. тав. ва ваф. номаълум) — ҳисобдор ва котиби хоссаи Вазорати умури хориҷии Эрон. Бобохон хаттоти хуб буд ва ба ҷуз настаълиқ хатҳои насх, риқоъ ва шикастаро хуш менавишт, суханпардоз буд. То соли 1902/03 ҳанӯз мезист. Аз осори хаттотии ӯ чизе дастрас нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*.مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵	.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Алиаскар Камол

**Алиаскар Камол** (фам. **Камолиддинов**; 1878 — 1933) — нависанда, публицист ва ходими чамъятии тотор.

Аз оилаи косиб. Дар мадраса таҳсили илм кардааст. Соли 1901 газетаи ғайрилегалии таракки ва нашриёти маорифро ташкил кард. Фаъолияти эҷодии Камолиддинов аз соли 1896 сар шудааст. Муаллифи пйесаҳои «Ҷавони бадбахт» (1898) ва «Бачаи шум» (нашраш 1900). Дар хикояи «Ҳазрати Собир» (1903)тарзи маишати рухониёнро фош намудааст. Дар «Барои дастовез» (1908), «Асрори шаҳри мо» (1911) ва дигар асарҳояш иллатҳои ахлоқу маишати бужуази танкид шуд. Камолиддин бо шеърҳои хачви,памфлет ва асарҳои саҳнавиаш халкро ба мустахкам намудани Ҳокимияти Совети даъват намудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Камол (гиёҳ)

**Камол**, **кумот** ()  — номи умумии чанд навъ гиёҳи бисёрсола.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Аз 2 то 3 м қад мекашанд.  Решааи ғафси сергӯшт, пояаи дарунковок, баргҳои бурришнок, тӯдагули чатршакл, гулҳои майдаи зард ё сафедча доранд, тухмашое байзашакл буда, аз ду нима иборат аст.

Дар Тоҷикистон қариб 40 намуди он мерӯяд. Камолро метавон дар маҳалҳои кӯҳсор дучор омад.

Рошак (*Ferula primaeva* ), касруф (*Ferula Eugenii*), ров (*Ferula foetidissima*) мансуби ҷинси камол мебошанд.

## Корбурдҳо
Аз камол зифт, самғ, эфир, дору ва ғайра мегиранд, масалан, ассафетида, галбан, сапаген, аммониакум ва ғайра. Ассафетида, ки аз *[[Ferula assa-foetida]]* ҳосил мекунанд, барои муолиҷаи бемориҳои асаб истифода мешавад.

## Хосиятҳои шифоӣ
Дар тиб доруҳои аз камол ҳосилшударо барои табобати бемориҳои дил, меъда, истерия, неврозҳо, сил, илтиҳоби ғадудҳои лимфагузар истифода мебарнд. Аз рӯи мушоҳидаҳои чорводорон, аз истемоли рустании камол дар аввали фасли баҳор аз бадани чорво тамоми кирму паразитҳо дур мешавад.

## Мақоми ҳифз
Мутаасифона солҳои охир новобаста аз манъ намудани ҷамъоварии он, ба таври ғайриқонунӣ ва ғоратгарона шираи камол ҷамъоварӣ карда шуда истодааст. Ин амали номатлуб метавонад рустании камолро пурра дар Тоҷикистон ба нестӣ расонад ва наслҳои ояндаро аз фоидаи ин рустанӣ маҳрум созад. Растании камол эҳтиёҷ ба муҳофизат дорад. Аз ин рӯ ба нестшавии он роҳ додан лозим нест.

## Эзоҳ
Ров

**Ров**, **рова**, **ровак**, **роба**, **реба** () — гиёҳест бисёрсола мансуби ҷинси камол.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Решааш ғафси турбмонанд. Пояаш ғафси бунафш, то 1,8 м қад мекашад. Баргаш нарми бепашмак, пармонанди чок-чок, зуд хазон мешавад. Хӯшагулаш чатршакл, гулаш зард, мевааш байзашакл (дарозиаш 1,5 — 2 см, бараш то 1 см). Дар шароити табиӣ як бор гул (апрел — май) ва мева (июн — июл) медиҳад. Асосан дар Тоҷикистони Марказӣ ва ҷанубӣ (кӯҳҳои Рангинтоғ, ғозималик, Боботоғ, Сарсарак, қаротоғ, Санглох, Хоҷамӯъмин ва ғайра) мерӯяд. Бештар дар минтақаи алафзори нимсаванна, шиблақ, пиставу бодомзор, шулашзор, ҷойҳои регу санглох, камари кӯҳҳо, соҳили дарёҳо (то баландии 1800 м аз сатҳи баҳр) месабзад.

## Корбурдҳо
Ров хусусияти хуби ғизоӣ ва доруӣ дорад. Дар гузашта решаи ровро майда карда, ба он каме орди гандум, ҷав ё боқило илова намуда нони рова мепухтанд. Аз решаи он талқон ва бо тут тутпӯсти ровагӣ тайёр мекарданд. Ҳоло пояи наврустаи онро чун сабзавот мехӯранд. Пояи ров бӯи тез дорад. Бӯй ва талхии он дар ҳарорати баланд нест мешавад.

## Хосиятҳои шифоӣ
Дар тибби халқӣ ровро барои табобати иллати ҷигару меъда ва паст нишондани ғалаёни хун тавсия медиҳанд. Рустании иштиҳоовар, тақвиятбахши узв-ҳои ҳозима ва киҷҷарон аст, бехи онро дар оташ пухта, ба дунбал ва ҳафтпӯст мебанданд. Пояи наврустаи он 52,9 — 86,5 мг% витамини С, 9, 37 — 19,88 % қандҳои ҳалшаванда (аз он ҷумла 2,58 — 3,83 % сахароза), 13,60 — 21,01 % протеин, 0,70 — 4,37 % равған, 8,17 — 14,20 % хокистар дорад. Баргаш (22,75 % протеин, 18,25 % сафеда, 1,1 % қандҳои ҳалшаванда, 12,81 % селлюлоза, 3,3 % равған дорад) хӯроки хуби чорвост. Онро буз, гӯсфанд, гов нағз мехӯранд. Дар мевааш моддаҳои фаъоли биологӣ ва 0,6 % равғани эфир ҳаст.

## Эзоҳ
Касруф

**Касруф**, **каструф** () — рустаниест бисёрсолаи худрӯй.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Баландиаш то 1 м; пояи ғафс, барги мураккаби пармонанд, чатргули гетероморфӣ, гули зардтоби майда дорад. Дар тамоми умри худ як маротиба гулу мева (май — июн) карда, пас тамоман нобуд мешавад.

## Густариш
Фақат дар мавзеъи Кондараи водии дарёи Варзоб, дар нишебиҳои регу санглох ва алафзори шиблак (1200—1500 м аз сатҳи баҳр) вомехӯрад.

## Корбурдҳо
Пояи наврустаи онро (то гулшукуфт) ба монанди ров, рошак мехӯранд. Онро ғизои сервитамину доруворӣ (мушаҳҳӣ) меҳисобанд.

## Эзоҳ
Маҷаҳ

thumb|Гули маҷаҳ дар маркаи ИҶШС, 1974.
**Маҷаҳ**, **гули** **маҷаҳ**, **салимгул**, **гули салим**, **миҷҷа** () — гиёҳи бисёрсолаест аз оилаи маҷаҳиҳо (Paconiaceac) гули худрӯи маъмул.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояҳояш рост. Баргаш мураккаб. Аз тухм ва қаламча (нашвӣ) зиёд мегардад. Мевааш фаровон мешавад.

## Густариш
Дар минтақаи баландкӯҳи қаторкӯҳҳои Қурама, Ҳисор, Қаротегин, Дарвоз, Пётри I, Терай ва Загар вомехӯрад. Дар нишебиҳои хокии настаранзор, анбӯҳи пахшбутта, юғанзор, баъзан дар фарқзори сирак месабзад. Дар баъзе ҷойҳо маҷаҳзор (дар баландии аз 2000 то 3000 м аз сатҳи баҳр) вомехӯрад. Одатан тӯп-тӯп (чандбехӣ) мерӯяд. Баъзан маҷаҳзори фарохро низ (қариб 10 км2) метавон дид.

Намуди ҳамшабеҳаш Ба *Paeonia anomala* L. (Аврупою Сибир ва Осиёи Марказӣ), инчунин *Paeonia hybrida* Pall., ки дар Олтой ва Тарбоғтой мерӯяд, қаробат дорад.

## Парвариш
Ба осонӣ кишта мешавад. Дар Боғи гиёҳшиносии Душанбе онро аз тухм ва ҳам аз қаламча зиёд мекунанд. Маҷаҳро ҳам ба монанди навъҳои боғиаш (пион) мепарваранд.

## Мақоми ҳифз
Маҷаҳ ба феҳристи гиёҳони «Китоби Сурхи Тоҷикистон» дохил шуда, мувофиқи маълумоти овардаи китоб, яке аз гулҳои хеле базеби гаронбаҳост. Гули маҷаҳро бисёр чинда нобуд мекунанд. Дар натиҷаи мунтазам чарондани моли майда ниҳоли он поймол мегардад. Лӯндаи онро барои тайёр кардани доруи иллати меъдаву рӯда истифода мебаранд. Дар ҳама ҷо чиндани гули маҷаҳро манъ кардан лозим аст. Ба кофтани бехи он бе иҷозати махсус роҳ набояд дод.

## Нигаред низ
*Садтумонӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ҳаким Карим

**Ҳаким Карим** — нависанда, публитсист, драматург. Аз соли 1934 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Ҳаким Карим соли 1905 дар шаҳри Хуҷанд ба ҷаҳон омадааст. Соли 1925 Омӯзишгоҳи кишоварзии Қӯқандро хатм карда, фаъолияти кориро дар шуъбаи тарғибу ташвиқи Кумитаи комсомоли шаҳри Душанбе оғоз бахшидааст. Чанде (1925-1926) котиби Шӯрои деҳоти Қаратоғ буда, соли 1927 котиби Кумиҷроияи Шӯрои депутатҳои меҳнаткашони шаҳри Кӯлоб таъйин гардидааст. Иштирокчии муҳорибаҳои зидди босмачиҳост. Сипас, солҳои 1929-1930, дар Донишкадаи кишоварзии Тошканд таҳсил карда, аввали солҳои 30-юм дар Нашриёти давлатии халқҳои ИҶШС (Маскав) ва бахши тарҷумаву таҳрири Идораи табъу нашри Душанбе фаъолият бурдааст. Ҳамчунин, муҳаррири рӯзномаи «Пролетари Хуҷанд» («Ҳақиқати Ленинобод»), вакили Анҷумани якуми нависандагони шӯравӣ (1934) будааст.
Соли 1941 бо хоҳиши худ ба хидмати аскарӣ рафта, дар муҳорибаҳои шадиди Ленинград иштирок кардааст. Соли 1942 дар муҳорибаи Старая Руссаи назди Ленинград ба ҳалокат расидааст.
## Эҷодиёт
Аз аввали солҳои 20-ум ба навиштани мақолаҳои публитсистӣ, ҳикояву новелла ва тарҷумонӣ пардохта, нахустин офаридаҳояш дар рӯзномаи «Бедории тоҷик» (баъдина «Ҷумҳурият») ба табъ расидаанд. Мавзӯи асосии ҳикояҳои ӯ мубориза бар зидди босмачиён ва боқимондаҳои урфу одати бойиву феодалӣ мебошад. Аз ҷумлаи устодони варзида ва асосгузорони ҳикоя ва новеллаи адабиёти муосири тоҷик ба шумор меравад. Соли 1933 аввалин маҷмӯаи ҳикояҳояш бо номи «Садои рӯзҳо» нашр шудааст. Баъдан китоби «Ҳикояҳои майда» (1935) ва «Ҳикояи устоди мисриён» (1935), «Оқшуда» ва ҳикояҳои дигар» (1936), «Ҳикояҳо» (1940)-яш дастраси умум гардидаанд. Беҳтарин новеллаи ӯ, ки шеъри мансур аст, «Марҳабо, баҳор!» ба ҳисоб меравад, ки намунаи олии суханварӣ ва вирди забони ҳамагон аст. Ҳикояи «Одам дар халта» эҳсосоти амиқу маҳорати волои нависандаро дар бобати офаридани қаҳрамони адабӣ зоҳир менамояд.
Соли 1955 дар маҷаллаи «Шарқи Сурх» як қатор ҳикояҳояш ба табъ расидаанд. Баъди вафоти нависанда чанд китоби ӯ такроран чоп шудааст, ки «Ҳикояҳо» (1957), «Одам дар халта» (1959), маҷмӯаи «Ҳикояҳо» (ба ҳуруфи арабӣ, 1961), «Оқшуда» (1965) ва ғ. аз он ҷумлаанд. Қиссаи «Муҳосира»-и нависанда нотамом мондааст.
Яке аз аввалин драматургони тоҷик буда, намоишномаи «Ҷанговарон» (1934)-аш сазовори мукофоти Ҳукумати Тоҷикистон гардидааст. Соли 1936 намоишномаи «Соли 1916» (ҳамроҳи Дунган – Зариф Раҷабов)-ро ба қалам овардааст, ки аз таърихи муборизаи озодихоҳии мардуми Хуҷанд ҳикоят мекунад.
Ба ҷамъоварии эҷодиёти шифоҳии мардум ҳам машғул буда, соли 1931 (дар Маскав) «Зарбулмасалҳои тоҷикӣ»-и ҷамъовардаи ӯ дар шакли китоб (ба ҳуруфи арабӣ) нашр шудааст. Соли 1940 дар маҷаллаи «Шарқи Сурх» мунтахаби афсонаҳои халқи тоҷик таҳти таҳрири ӯ ба табъ расидааст.
Якчанд аз асарҳои Л.Толстой, М.Твен, А.Чехов, М.Горкийро ба тоҷикӣ гардондааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон
Ғиёс Баҳриев

**Ғиёс Баҳриевич Баҳриев** (26.12.1930, гуз. Қозӣ Ғафури (Регистони) шаҳри Самарқанд — 14.07.1998, дар ҳамон ҷо) — омӯзгор, механик-математик. Номзади илмҳои физика ва математика (1965), дотсент, профессор (1993). 
## Зиндагинома
Ғиёс Баҳриев Факултаи физмати Университети давлатии Самарқанд ба номи А. Навоиро хатм кардааст (1954). Муаллими кафедраи физмати УДСам (1954–62). Таҳсил дар аспирантураи УДМ ба номи М.В. Ломоносов (1962–1965). Пас аз ҳимояи рисолаи номзадӣ ба Душанбе омадааст (1965). Муаллим, муд. каф., дотс., профессори каф. «Механикаи назариявӣ ва ҷузъиёти мошинҳо»-и фак. мех. ИХҚТ (ҳоло – ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур, 1965–93). Соли 1993 бинобар ҷанги шаҳрвандӣ ба Самарқанд кӯчидааст. Дотсенти факултаи физикаи УДСам (1994–1997). Муаллифи беш аз 50 мақолаи илмию методӣ, аз он ҷумла 35 мақолаи илмӣ ва 15 кит. дарсӣ, аз ҷумла, китоби дарсии тоҷикӣ «Механикаи назариявӣ» (иборат аз ду ҷилд).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Физикони Тоҷикистон
Ӯктам Бобохоҷаев

**Ӯктам Бобохоҷаев** (*Бобохоҷаев Ӯктам Икромович*; тав. 30 июни 1960, Душанбе) — доктори илмҳои тиб (1997).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1983). Интерн (1983–84), духтури бемориҳои дарунии Беморхонаи ҷумҳуриявии клиникии № 3-и шаҳри Душанбе (1984–86), ассистенти кафедраи бемориҳои дарунии таълими дармонгоҳии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (1986–87), таҳсил дар аспирантура (1987–91), роҳбари Маркази ҷумҳуриявии клиникии иммунология ва аллергология (1991–93), ҷонишини сардухтури Маркази миллии ташхиси бемориҳо (1993–2000), сардори Раёсати хадамоти тиббии Вазорати тандурустии Тоҷикистон (аз соли 2000), ҳамзамон дотсенти кафедраи фтизиатрияи ДДТТ (аз 2007). Ӯктам Бобохоҷаев муаллифи 89 таълифоти илмӣ, аз ҷумла 2 монография, 3 дастурамали методӣ ва 2 дастурамали таълимӣ мебошад. Таҳти роҳбарии ӯ 1 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Сармутахассиси Вазорати тандурустӣ оид ба иммунология ва аллергология (аз 1992), узви Ассотсиатсияи пулмонологҳо ва фтизиатрҳои Осиёи Марказӣ (аз 1996), раиси Ассотсиатсияи физиопулмонологҳои Тоҷикистон (аз 2006).

## Осор
* Ташкили хидматрасонии тиббию санитарӣ: комёбиҳо ва норасоиҳо.//Шифо, 2006, №1; Внедрение синдромного метода ведения больных с инфекциями, передаваемыми половым путём// Здравоохранение Таджикистана. 2006, № 2;
* Перфорация брюшнотифозной язвы подвздошной кишки. Анализ летальных исходов релапаротомии//Здравоохранение Таджикистана, 2006, № 4;
* Эпидемиологическая ситуация по туберкулёзу, в том числе ӯ детей в г. Душанбе и меры по её улучшению//Паёми Сино, 2009, № 2.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Суннатулло Бобохоҷаев

**Суннатулло Бобохоҷаев** (*Бобохоҷаев Суннатулло Мадвалиевич*; 25 майи 1929, деҳаи Пӯлодони ноҳияи Конибодом — 30 сентябри 2003, Душанбе) — геологи тоҷик, доктори илмҳои геологияю минерология (1973), профессор (1990), Ходими шоистаи илми ҶТ(1996), узви вобастаи Академияи муҳандисии Тоҷикистон. Дорандаи Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1971).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти давлатии Осиёи Миёна дар шаҳри Тошканд (1950). Дар Институти геологияи АИ ҶШС Тоҷикистон ба ҳайси ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ, мудири лаборатория, мудири осорхона, мудири шуъбаи петрография, ходими калони илмӣ (1950-1986) кор кардааст. Солҳои 1986-1989 мудири кафедраи гидравлика, аз соли 1998 мудири лаб. гидравлика ва геологияи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон  буд. Дар соҳаи петрография ва геокимиёи конҳо таҳқиқот бурда, 10 рисола, зиёда аз 200 мақолаву асари илмӣ таълиф кардааст, харитаи ҷойгиршавии конҳои маъдани Қаромазорро тартиб додааст. Бо ташаббуси ӯ асари 4-ҷилдаи «Петрографияи Тоҷикистон» ба чоп расид.

## Ҷоизаҳо
Суннатулло Бобохоҷаев бо ордени «Нишони фахрӣ» (1971) ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Петрография и особенности геохимической специализации интрузивных компонентов Восточного Карамазара. Д., 1975;
* Интрузивные комплексы Западного Карамазара. Д., 1982, 
* Эволюция магматизма Средней Азии. М., 1986;
* Петрография Таджикистана. Д., 1986; 
Магматизм полезных ископаемых и геохимия Карамазара (библиография). Д., 1997;
* Луғати русӣ ба тоҷикиии истилоҳоти геология ва гидрогеология. Д., 2001; 
* Ганҷҳои кишвари тоҷикон. Д., 2003.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Хамёза

thumb|Хамёзакашии кӯдак
**Хамёза** (), **даҳонфожа** — боз кардани даҳон ва танаффуси амиқ ба сурати «ғайрииродӣ» ва гоҳе кашише дар дастҳо ва сина аст, ки тақрибан аз замони пеш аз таваллуд ва ба иборате дақиқтар аз давраи ҷининӣ ва дар ёздаҳҳафтаӣ қобили мушоҳида аст. Маъмулан хамёза аз нишонаҳои хоб аст. Ин падида дар инсон ва бархе ҳайвонот дида мешавад, аммо дар бештар ҳайвонот амре аст. Пажӯҳишҳо нишон медиҳад, ки ин амал, мусрӣ аст.

## Илати хамёза
Хамёза амали рефлексиест, ки ҳангоми хастагӣ, дар бинои бадҳаво ё пур аз дуди тамоку, бад шудани кори дилу рагҳо, беҳаракатии мушакҳо, инчунин хоболудӣ пайдо мешавад. Ҳангоми хамёза даҳон, ҳалқум ва роҳи овоз беихтиёр калон кушода шуда, кас чуқур нафас мегирад, вале нисбатан тез нафас мебарорад. Хамёза садои хосае дорад ва чун амали тақлидӣ зуд рӯй медиҳад. Хамёзаи дуру дароз эҳтимол аломати ба мағзи сар нарасидани оксиген ва баъзе бемориҳои дигар бошад, ки ёрии тиббиро металабад.

## Нигаред низ

* Ҳикак
* Хоб

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нишонаҳои беморӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Аксуламалҳои ғайрииродӣ
Заррина Баҳриева

**Заррина Сӯҳбатҷоновна Баҳриева** (21.09.1969, Душанбе) — инженер-иқтисоддон. Номзади илмщоии иқтисод (2011).

## Зиндагинома
Заррина Баҳриева дар фак. иқтисодии Донишгоҳи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон таҳсил кардааст (1986-90). Аз соли 1995 — муҳосиб, муҳосиби пешбари департаменти сиёсати амонати қарзии ҶСК «Ориёнбонк». С. 2011 дар мавзӯи «Иқтисодиёт ва идоракунии хоҷагии халқ» дар Донишгоҳи иқтисодии Тоҷикистон рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Муаллифи якчанд мақолаи илмӣ, аз ҷумла: «Банитетная оценка климатических факторов и их влияния на эффективность хлопководства» (Д., 2005), «Государственное регулирование аграрного сектора ИМА» (Д.,2008), «Основные приоритеты политики государственной поддержки сельского хозяйства» (Д., 2008), «Совершенствование госрегулирования агропродовольственного сектора в Республике Таджикистан» (Д., 2009), «Государственная поддержка аграрного сектора Республики Таджикистан» (Д., 2010), «Агропродовольственный сектор Таджикистана: вопросы регулирования и развития» (Д., 2011) ва ғ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Подшоҳхоҷа

**Подшоҳхоҷа ибни Абдулваҳҳобхоҷа** (, ) — давлатмард,  ва донишманди форс-тоҷик, падари Хоҷаҳасани Нисорӣ.

## Зиндагинома
Ба забони туркӣ низ шеър мегуфтааст. Подшоҳхоҷа, бешак, аз қаламкашони тавоно ва соҳибзавқи адабиёти асри XVI-и узбак будааст ва дар равнақи ин адабиёт хидмати бузург кардааст. Дар таҳияи «Гулзор» ва «Мифтоҳу-л-адл» вай на фақат ба «Бӯстон» ва «Гулистон»-и Саъдӣ, балки ба «Сиёсатнома»-и Низомулмулк, «Қобуснома»-и Кайковус низ такя кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тагирджанов А. Т. Поэма узбекского поэта XVI в. Падши-Ходжи ≪Максад ал-атвар≫ — ≪Цель [описания] образа жизни≫ (Ученые записки ЛГУ. № 396. Серия востоковедных наук. Вып. 21. Востоковедение. 5. Л., 1977. С. 192—201
* Б. В. Норик. Жизнь и творчество среднеазиатских историков литературы XVI—XVII вв. Хасана Нисари и Мутриби Самарканди // ПИСЬМЕННЫЕ ПАМЯТНИКИ ВОСТОКА 1(2) весна — лето 2005. с. 183—216
* Мирза-Ахмедова, Маргуба. Подшоходжа и его произведения «Мифтохул-адл» и «Гульзор» [Текст] : Автореферат дис. на соискание ученой степени кандидата филологических наук / Ин-т языка и литературы им. А. С. Пушкина АН УзССР. Ташкент: Фан, 1966.
Бобоҷонов (сайёрак)

«**Бобоҷонов**» — сайёрак-и № 7164, ки ба шарафи ахтарфизикдони машҳури тоҷик Пӯлод Бобоҷонов номгузорӣ шудааст.

## Таърих
«Бобоҷонов»-ро 6 марти 1984 астрономи амрикоӣ Эдвард (Тед) Боуэлл дар бунгоҳи мушоҳидавии Андерсон Мессаи расадхонаи Лоуэлл (Аризона, ИМА) кашф кардааст. Э. Боуэл асосгузори ин расадхона буда, таҳқиқоти илмиаш ба ҷирмҳои ба Замин наздикшаванда бахшида шудаанд. Ӯ кашшофи 572 ҷирми кайҳонӣ мебошад. Тавсифи мушаххасоти мадории «Бобоҷонов»: афелий — 417470346 км (2,791 с. р.), перигелий — 301650717 км (2,016 с. р.), даври мадор — 1361,032 шабонарӯз (3,73 сол), тамоюл — 4, 195°, қадри мутлақ — 13,5.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Сайёракҳо
Абдуллоҷон Бобоҷонов

**Абдуллоҷон Бобоҷонов** (тав. 1931, деҳаи Ёваи ноҳияи Хуҷанд) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1974).

## Зиндагинома
Колхозчӣ, табелчӣ (1946—1956), сардори бригадаи пахтакории колхози «40-солагии Октябр»-и ноҳияи Хуҷанд (1975). Бригадаи Абдуллоҷон Бобоҷонов дар солҳои 1972—1973 аз навъи пахтаи маҳиннах ҳосили фаровон ба даст овард.

## Ордену медалҳо
Бо се ордени Ленин, медалҳо ва инчунин Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Бобоҷон Ҳофизи Турбатӣ

**Бобоҷон Ҳофизи Турбатӣ** (; ? — 1537) — хаттот, устоди хатти настаълиқ,  ва навозандаи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Падараш Ҳофиз Абдулалии Турбатӣ ва бародараш Ҳофиз Қосим аҳли ҳунар — сарояндаву навозанда ва шоир буданд. Дар шаҳри Зова (Турбати Ҳайдария)-и Хуросон мезистанд. Ҳофиз Абдулалии Турбатӣ ба хидмати Мирзо Ҳусайни Бойқаро ба Ҳирот рафт; сипас ба хидмати султон Яъқуби Оққуюнлу даъват шуд. Пас аз ваф. Яъқуб Ҳофиз Абдулалӣ бо аҳли оилааш ба хидмати шоҳ Исмоили аввали Сафавӣ расид. Бобоҷон Ҳофизи Турбатӣ бо писари шоҳи мазкур Абдулфатҳ Баҳроммирзо дӯстию рафоқат дошт ва ба ифтихори ӯ дар баъзе ашъораш «Баҳромӣ» тахаллус кардааст. Номи Бобоҷон Ҳофизи Турбатӣ дар тазкираи «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ вомехӯрад. Дар тазкираҳои хушнависон номи Бобоҷон Ҳофизи Турбатӣ дар радифи хушнависони бузург — Миралии Ҳиравӣ, Сайидаҳмади Машҳадӣ, Шоҳмаҳмуди Нишопурӣ ва дигар ёд шудааст. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо Бобоҷон Ҳофизи Турбатӣ дар ғазалсароӣ, сохтани муаммо, сурудани анвои дигари шеър маҳорат доштааст. Инчунин ӯро дар навохтани уд чирадаст донистаанд. Ҳунари дигари ӯ кандакорӣ будааст. Намунаҳо аз навиштаҳои Бобоҷон Ҳофизи Турбатӣ дар китобе бо номи «Мураққаи Баҳроммирзо» (ба табъ нарасидааст, нусхаи аксиаш дар Китобхонаи марказии Теҳрон мавҷуд аст) боқӣ мондаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵ — ۱۳۵۸ هـ. ش؛
* حبیب اصفهانی. خط و خطاطان. قسطنطنیه، ۱۳۰۵ هـ. ق؛
* قاضی احمد قمی. گلستان هنر تهران، ۱۳۶۶ هـ. ش؛
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ج ۱۰. تهران، ۱۳۸۰ هـ. ش

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Анвар Бобоҷонов

**Анвар Бобоҷонов** (*Бобоҷонов Анвар Қӯзиевич*; 15 феврали 1948, Ӯротеппа, вилояти Ленинобод — 14 декабри 2010, Душанбе) — , доктори илмҳои таърих (1999), профессор (2002), Мураббии шоистаи ҶТ (1994).

## Зиндагинома
Анвар Бобоҷонов хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1975) ва шуъбаи ғоибонаи факултети таърихи УДТ (1987). Коргари 3аводи консервии шаҳри Ӯротеппа (ҳоло Истаравшан, 1969—1971), директори Мактаби варзишии назди Шӯрои Ҷамъияти марказии ихтиёрии варзишии Иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон (1975—1977), ноиби ректор оид ба варзиш ва тарбияи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1977—1979), раиси Шӯрои Ҷамъияти марказии ихтиёрии варзиши Иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон (1979—1983), мудири кафедраи техникӣ (1983—1992) ва ноиби ректор оид ба илми Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1993—1994). Аз соли 1995 мудири шуъбаи варзиш, таълимоти олимпии Кумитаи миллии олимпии Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Анвар Бобоҷонов аз соли 1973 ба корҳои илмию таҳқиқотӣ дар соҳаи таърихи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Тоҷикистон машғул аст. Соли 1990 дар мавзӯи «Инкишофи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш дар ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1971—1985» рисолаи номзадӣ ва соли 1998 дар мавзӯи «Таърихи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Тоҷикистон дар солҳои 1917—1997» рисолаи докторӣ дифоъ намудааст. Муаллифи зиёда аз 50 китобу дастури таълимӣ ва мақолаҳои илмӣ дар соҳаи варзиш. Таҳти роҳбарии ӯ 3 нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд. Анвар Бобоҷонов ҳамчун узви комиссияи давлатӣ дар таҳияи Қонуни ҶТ «Дар бораи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» (1997), «Консепсияи миллии инкишофи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон», Қонуни ҶТ «Дар бораи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» (2007) иштирок намудааст.
## Осор
* Қоидаи гӯштини миллӣ ⁄⁄ Гӯштингирӣ. Д., 1983;
* Становление и развитие Таджикского института физической культуры им. М. И. Калинина. Д., 1986;
* Шахпаймоён. Д., 1987; Гӯштини миллии тоҷикон. Д., 1996;
* Варзиши миллӣ ва бозиҳои тоҷикон. Д.,1997;
* Спортивный век Таджикистана. Д., 1998;
* Таърихи тарбияи ҷисмонии тоҷикон. Д., 2007.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон
Дисқуридус

thumb| 
**Дисқуридус** (, ; тақ. соли 40, Аназарб, Осиёи Хурд — тақр. соли 90) —  пизишк, дорусоз ва гиёҳшиноси юнонӣ, ки дар Рум дар замони Нирун зиндагӣ мекард.

## Эзоҳ
Сиуфростус

**Сиуфросттус**, ё **Феофраст** (, ; тақ. 370 то. м, Эрес, ҷазираи Лесбос — тақ. 288 то м./285 то м, Афина), — файласуфи румӣ, бунёнгузори дониши гиёҳшиносӣ ва муаллифи «Таърихи табиии гиёҳон».

## Эзоҳ
Ваҳҳоб Бобоҷонов

**Ваҳҳоб Бобоҷонов** (*Бобоҷонов Ваҳҳоб Акбарович*; тав. 10 июли 1945, Панҷакент) — зистшинос, доктори илмҳои биология (1991), профессор (1993).

## Зиндагинома
Хатмкардаи ДМТ (1967). Баъди таҳсил дар аспирантура (1967—1970) ходими илмӣ ва мудири лаб. Институти физиология ва биофизикаи рустаниҳои АИ ҶТ буд (1970—1991). Муовини директори лаб. биотехнологияи Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1991—1992), профессор ва мудири кафедраи ботаникаи ДДТ (1993—2005), ходими пешбари илмии Институти физиологияи рустанӣ ва генетикаи АИ ҶТ (2005—2006). Аз соли 2007 профессори кафедраи пахтакорӣ, генетика, селексия ва тухмипарварии ДАТ.

## Фаъолияти илмӣ
Мавзӯъи пажӯҳишҳои Ваҳҳоб Бобоҷонов олами набототи ҷумҳурӣ, зироати ғалладона, рустаниҳои хӯроки чорво ва ғайра мебошанд. Ваҳҳоб Бобоҷонов муаллифи чор навъи тритикале ва як навъи гандум аст. Зиёда аз 300 таълифоти илмӣ дорад.

## Ҷоизаву орденҳо
Бо медалҳои «Барои меҳнати шоён» (1986), «Намоишгоҳи комёбиҳои хоҷагии халқи СССР» (1985, 1986, 1987) сарфароз гардидааст.

## Осор
* Тритикале, создание и перспективы использования. Минск, 1986;
* Наслият ва ҳосил. Д., 1989; Фотосинтетический аппарат и селекция тритикале. Минск, 1991;
* Экология мутантов гороха. Д., 1993;
*Омӯзиши табиати Тоҷикистон. Д., 1995;
* Сайри олами зинда. Д., 1997; Ҳифзи генофонд, Д., 1998;
* Экологический подход к селекции растений. СПб, 2002; Ботаника (2 қисм), Д., 2009, 2011;
* Таҳлили генетикӣ. Д., 2010.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Муллорозиқ Бобоҷонов

**Муллорозиқ Бобоҷонов** (тав. 1894, деҳаи Ёваи ноҳияи Хуҷанд — 1968, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Аъзои КПСС аз соли 1946.

## Зиндагинома
Муллорозиқ Бобоҷонов то соли 1927 чоряккор, 1928—1965 колхозчӣ, сардори звено ва бригадаи пахтакорӣ, мудири участкаи колхози ба номи Сталин (ҳоло «40-солагии Октябр»)-и ноҳияи Хуҷанд буд. Аз соли 1960 нафақахӯри шахсӣ. Бригадаи Муллорозиқ Бобоҷонов солҳои 1946—1947 ҳосили баланди пахтаи маҳиннах рӯёнд.

## Ордену медалҳо
Бо ордени Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо, Ифтихорномаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Ҷоми миллатҳои Осиё 2019

**Ҷоми миллатҳои Осиё 2019** () — ҳабдаҳумин давраи Ҷоми миллатҳои Осиё ба мизбонии кишвари Имороти Муттаҳидаи Арабӣ аст. 
 
Шумораи тимҳои ширкаткунанда дар марҳалаи поёнии мусобиқот аз соли 2019 аз 16 тим ба 24 тим афзоиш ёфтааст. Ҳамчунин давраи муқаддамотии ин мусобиқот бо давраи муқаддамотии Ҷоми ҷаҳонии 2018 (Русия) идғом шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷоми миллатҳои Осиё
Ғармаш

**Ғармаш** (), **гулхайрии сафед** — гиёҳест бисёрсола.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш рост; аз 30 см то 2 м қад мекашад. Баргаш калон (дарозии думчааш то 20 см, бари паҳнакаш 3 — 18 см), мудаввар. Гулаш сафед, қифшакл. Тухмаш гурдашакли сиёҳтоб. Моҳҳои май — сентябр гул карда, тухм мебандад.

## Густариш
Ғармаш дар аксар ноҳияҳои Тоҷикистон мерӯяд. Бештар дар ҷангалзори паҳнбарг ва гармсер (шибляк), шибоғзори дашт, марғзори субалпӣ, нишебиҳои санглохи кӯҳ, боғ, киштзор, канори роҳ ва ғайра (800 — 3000 м аз с. б.) месабзад.

## Хосиятҳои шифоӣ
Теофраст, Дисқуридус, Плиний ва дигарон ғармашро доруи хуби сулфа ҳисобидаанд. Ба ақидаи табибони халқӣ ғармаш реш ва пучакҳоро мепазонад, варамҳоро таҳлил медиҳад. Барги тарашро кӯфта ба сар банданд, варами майна ва пардаи онро шифо мебахшад, барои бардамида шудани пилки чашм давои хуб аст. Онро кӯфта ба захмҳо гузошта банданд, даҳани онҳоро ба ҳам оварда шифо мебахшад. Агар ягон узв шикаста бошад, ба он кӯфта гузошта банданд, устухонро ба ҳамдигар пайваст мекунад. Агар ғармашро дар об ҷӯшида, он обро ба сар бирезанд ё сарро бо он шӯянд, мӯи сарро нарм мекунад. Ва агар дар он об то ноф даромада шинанд, варами мақъадро таҳлил медиҳад. Тухми хушкашро кӯфта, бехта, бо оби ширгарм биошоманд, санги гурдаро майда карда мерезонад. Кӯфтаи тухми ғармашро дар об тар карда, он луобро бо шакар даромехта, нимгарм бихӯранд, сурфаи гарм ва хун қай карданро нафъ дорад. Пӯсти решаи ғармаш бисёр қавӣ аст. Агар онро дар об ҷӯшонида бинӯшанд, исҳолро мебандад. Иллати қулинҷ (колит)-ро шифо мебахшад. Решаи ғармашро дар об ҷӯшонида дар он об даромада бихобанд ё бишинанд, пайвандҳои шахшударо мулоим мекунад. Решаи хушки онро кӯфта, ордаки онро бо орди боқило даромехта, бо равғани хук сиришта, бар буғумҳо гузошта банданд, шах шудан ва варамҳои сахтро ислоҳ мекунад.

Бехи ғармашро дар тибби бисёр давлатҳои ҷаҳон истифода мебаранд; асосан доруи балғамовар ҳисоб меёбад. Ҳангоми илтиҳоб ва қабзияти узвҳои нафас, роҳи пешоб, газаки меъдаву рӯда ва ғайра низ тавсия медиҳанд. Бехаш то 35 % луоб, инчунин қанд, аспаргин ном модда ва ғайра дорад. Бехи ғармашро баҳор ва тирамоҳ ғундошта, дар ҷои соя мехушконанд.

## Нигаред низ
* Гули хайрӣ
* Хатмӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ковалева Н. Г., Лечение растениями., М., 1972;
* Турова А. Д., Лекарственные растения СССР и их приминение, М., 1974;
* Гаммерман А. Ф., Гром И. И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1976;
* Полуденный Л. В., Эфирномасличные и лекарственные растения, М., 1979;
* Флора Таджикской ССР, т. 6, Л., 1981;
* Зоҳидов Ҳ., Канзи шифо, Д., 1998.

## Сарчашма
*
Ҷоми миллатҳои Осиё

**Ҷоми миллатҳои Осиё** () — мусобиқаи футбол, ки Конфедератсияи футболи Осиё (AFC) онро баргузор мекунад. Ин мусобиқот ҳар чаҳор сол як бор баргузор мешавад.

## Эзоҳ
Хадамоти шабакаҳои иҷтимоӣ

**Хадамоти шабакаҳои иҷтимоӣ** () — бистаре барои эҷод шабакаҳои иҷтимоӣ ё шабакаҳои иртиботӣ аст, ки дар он афрод дар қолаби гурӯҳҳои мухталиф, ба таври мисол алоқаҳо, фаъолиятҳо, пешзаминаҳо ва иртибототи худ дар зиндагии воқеиро ба иштирок мегузоранд.

Дар ин хадамот, ҳар шахс аз тариқ ҳисоби корбарии ихтисосии худ шинохта мешавад ва аз ин тариқ ба фаъолиятҳои қобили анҷом мепардозад. Бештар ин шабакаҳои иҷтимоӣ баргирафта аз барномаи корбурдии веб ҳастанд, ки аз тариқи интернет қобили дастрасӣ ҳастанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шабакаҳои иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Интернет
Фахриддин Насриддинов

**Фахриддин Абдуманонович Насриддинов** (тав. 29 июли 1979, н. Б.Ғафуров) — Олим, филолог, доктори илмҳои филологӣ, профессор.
## Зиндагинома
Фахриддин Абдуманонович Насриддинов 29 июли 1979 дар ноҳияи Б. Ғафуров вилояти Суғд ба дунё омадааст. Соли 2001 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро хатм кардааст. Ихтисос: муаллимаи забон ва адабиёти тоҷик
* Солҳои 2001-2002 - муҳаққиқ-коромӯз дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров;
* Солҳои 2004-2007 - сармуаллимаи кафедраи забон ва адабиёти тоҷики факултети забонҳои шарқ ДДХ ба номи Б.Ғафуров;
* Соли 2007 - дотсенти кафедраи забон ва адабиёти тоҷик факултети забонҳои шарқ ДДХ ба номи Б.Ғафуров;
* Аз Соли 2013 то ҳол - профессори кафедраи забон ва адабиёти тоҷик факултети забонҳои шарқ ДДХ ба номи Б.Ғафуров 

## Фаъолияти илмӣ
Фахриддин Насриддинов рисолаи докториро дар соҳаи илми филология зери унвони «Персидско-таджикские переводы Корана и комментарии к нему в Х-ХII вв. и их литературное значение» соли 2012 дифоъ намудааст.

## Осор
* Оёт ва мафоҳими Қуръонй дар як шеъри Ато ибни Яъкуби Лоҳурй.- Куръон ва адаби форсӣ. -Арок: Донишгоҳии Арок, 2003. С. 154-156.
* 
* Аҳамияти адабии тафсири «Кашф-ул-асрор» // Адаб.- 2003.- № 5. С . 4-7.
* 
* Тафсирнависии форсӣ дар асрҳои XI-XII // Эҳёи Аҷам.- 2004.- № 1. С. 18-23.
* 
* Тафсири «Кашфуласрор»-и Абулфазли Майбудӣ ва аҳамияти адабии он. -Хуҷанд: Ношир, 2009.- 184 с.
* 
* Тафсири «Басоири Яминӣ» ва вижагҳои он // Рудакй (Фаслномаи адабӣ ва фарҳангии Ройзании фарҳангии ҶИЭ дар Тоҷикистон). Душанбе, 2011. -№29.- С. 99-134. 
* 
* Тарҷумаи нодири мансуб ба Ҳазрати Муллоӣ нақшбандй // Рудакй (Фаслномаи адабӣ ва фарҳангии Ройзании фарҳангии ҶИЭ дар Тоҷикистон). Душанбе, 2011. - № 29. - С. 42-68.
* 
* Ошноӣ бо яке аз тафсирҳои қадимаи тоҷикӣ.- Армуғонӣ (маҷмуаи мақолоти илмӣ-адабӣ). -Хуҷанд: Ношир, 2010.- С. 60-67.
* 
* Шукуфаҳои Қуръонӣ.- Хуҷанд: Ношир, 2011.- 336 с.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Матлуба Оқилова

**Матлуба Маҳмудҷоновна  Оқилова** (тав. 1 марти соли 1952, Хуҷанд) —  файласуф, доктори илмҳои фалсафа, профессор. Аълочии маорифи Тоҷикистон (2002)

## Зиндагинома
Матлуба Маҳмудҷоновна  Оқилова  1 марти соли 1952 дар Хуҷанд ба дунё омадааст, Соли 1973 Институти давлатии  педагогии Ленинобод ба номи  С.М.Кировро хатм намудааст. Ихтисос:забони англисӣ,муаллими забони англисӣ.
* 1974-1998 - муаллима, дотсент ва мудири кафедраи сиёсатшиносии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров;
* 1998-2008 - мудири кафедраи таърих ва ҷомавшиносии Коллеҷи омӯзгории ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров; 
* 2009-2013 - мудири кафедраи сиёсатшиносӣ ва фарҳангшиносии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров;
* аз 2013 - профессори кафедраи сиёсатшиносӣ ва фарҳангшиносии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

## Фаъолияти илмӣ
Соли 2011 ӯ рисолаи докториро дар АИ Тоҷикистон дифоъ намудааст. Ба қалами Матлуба Оқилова зиёда аз 200 мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ ва методӣ таалуқ дошта таълиф шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Тӯхта Почомуллоев

**Тӯхта Почомуллоев** (16 феврали 1939, ноҳияи Ғафуров) — муаррих, ҳуқуқшинос, доктори илмҳои таърих, профессор, Аълочии маорифи Тоҷикистон

## Зиндагинома
Тӯхта Почомуллоев 16 феврали соли 1939 дар ноҳияи Ғафуров ба дунё омадааст. Соли 1962 Донишгоҳи миллии Тоыикистон тамом кардааст. Ихтисос: муаллими фанни таърих.
* Солҳои 1957—1962 — Донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе
* Солҳои 1962—1973 — Муфаттиш, сармуфаттиши прокуратураи Ғарм, Ғончӣ, Уротеппа,Хуҷанд ва шаҳри Ленинобод
* Солҳои 1973—1981 — Сардори шуъбаи тафтишотӣ, муовини аввали Прокурори Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе
* Солҳои 1981—1991 — Прокурори Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе
* Солҳои 1991—1993 — Муовини аввали прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе
* Солҳои 1993—2000 — Прокурори шаҳри Хуҷанд ва шаҳри Чкаловски вилояти Суғд
* Солҳои 2000—2005 — Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе
* Аз 2006 то ҳоло — Профессори кафедраи ҳуқуқшиносии факултети таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносон аз рӯи алифбо
Қатъномаи 68/262 Маҷмаъи Умумии СММ

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:UN_Resolution_regarding_the_territorial_integrity_of_Ukraine.svg|thumb|300x300px|
**Қатъномаи 68/262 [[Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид|Маҷмаъи Умумии Созмони Милали Муттаҳид]]** — 27 марти соли 2014 дар шасту ҳаштумин ҷаласаи ин Маҷмаъ дар вокуниш ба мудохилаи низомии Русия дар Украина бо номи «Тамомияти арзии Украина» бо раъйи мусбати 100 нафар аз аъзо тасвиб шуд ва бар асоси он, кишварҳои Маҷмаъ Умумӣ, ки ба ин қатънома раъйи мусбат додаанд худро мутааҳҳид ба шиносоии марзҳои Украина бо марзҳои байналмилалии сабтшуда медонанд ва мудохилаи низомии Русия дар Украинаро маҳкум мекунанд. Ин қатънома илзомовар нест.
 
Ин қатънома тавассути кишварҳои Канада, Коста Рика, Олмон, Литва, Полша ва Украина ироа шуд. 11 кишвар ба он, раъйи манфӣ, 58 кишвар раъйи бетараф ва 24 кишвар дар ҳангом раъйгирӣ ғоиб буданд. Пас аз тасвиби ин қатънома, 7 бор дар ҷаласаи Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид талош шуд то мудохила Русия маҳкум шавад аммо бо витуи Русия ин талошҳо номувафақ буданд.
 
## Вокуниши Русия
28 марти соли 2014 Русия эълом кард, ки ин қатънома нақше чаппа барои кишварҳои пешниҳоддиҳанда дорад ва кишварҳои ғарбиро муттаҳам кард, ки бо таҳдид, саъй дар касби раъйи мусбат аъзо доранд.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қатъномаҳои Маҷмаъи Умумии Созмони Милали Муттаҳид
Неъматҷон Бобоҷонов

**Неъматҷон Бобоҷонов** (*Бобоҷонов Неъматҷон Бобоҷонович* (7.7.1939, Хуҷанд – 27.12.1991, Душанбе) — ҳуқуқшинос, доктори илмҳои ҳуқуқ (1986), профессор (1987).

## Зиндагинома
Аз оилаи колхозчӣ. Хатмкардаи ДДТ (1962). Мушовири калони шуъбаи ҳуқуқ ва мушовири калон оид ба кори Шӯроҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶТ (1961-1964). Аспиранти кафедраи “Ҳуқуқи давлатӣ ва сохтмони шӯравӣ”-и УДТ (1964-66), муаллими калони кафедраи мазкур (1967-68), мураббӣ-муаллими мактаби махсуси ҷумҳуриявӣ (1968-72), муаллими калон, дотсент, ҷонишини декан, мудири кафедраи ҳуқуқи шӯравӣ ва муҳофизати меҳнати Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1972-87), дотсенти кафедраи Иқтисодиёти хоҷагии қишлоқ ва Идоракунии истеҳсолоти хоҷагии қишлоқ (1978-82) ходими калони илмӣ (1982-85), мудири кафедраи Ҳифзи меҳнат ва ҳуқуқ (1986-91), профессор-и кафедраи Ҳифзи меҳнат ва ҳуқуқ (1988). Доир ба масъалаҳои давлатдории миллӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарии ҷумҳуриҳои бародарӣ, мавқеи ҳуқуқии ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ таҳқиқот анҷом додааст. Соҳиби зиёда аз 20 таълифоти илмӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Осор
* Дар оилаи бародаронаи халқҳои ИҶШС. Д., 1982;
* Сотсиализми муттарақӣ ва ягонагии интернатсионализми ҷумҳуриҳои шӯравӣ. Д., 1985.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Орифҷон Бобоҷонов

**Орифҷон Бобоҷонов** (1931, деҳаи Шайхбурҳони ноҳияи Хуҷанд) — зоотехник, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1966), Зоотехники хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1957).

## Зиндагинома
Техникуми кишоварзии Хуҷанд (1950) ва Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистонро (1955) хатм кардааст. Солҳои 1955—1970 сарзоотехник ва солҳои 1970—1991 мудири фермаи чорвопарварии хоҷагии ба номи С. Урунхӯҷаеви ноҳияи Хуҷанд. Аз соли 1991 нафақагири шахсӣ. Орифҷон Бобоҷонов дар рушди соҳаи чорводорӣ, зиёд намудани истеҳсол ва фурӯши гӯшт, шир пашм, тухм ва диг. маҳсулоти чорво комёбиҳо ба даст овардааст.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени Ленин, медалҳо ва ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон қадрдонӣ гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*