Кератомикоз

**Кератити занбӯруғӣ** — ин сирояти занбӯруғии қарнияи чашм мебошад, ки метавонад ба нобиноӣ оварда расонад. Одатан он бо сурхшавӣ, дарди чашм ва хирашавии биноӣ зоҳир мешавад. Инчунин ҳассосияти зиёд ба нур (фотофобия) ва ашкрезӣ ё ихроҷи зиёди чашм мушоҳида мешавад.

Он аз ҷониби организмҳои занбӯруғӣ ба монанди *Fusarium*, *Aspergillus* ё *Candida* ба вуҷуд меояд. То 70 намуди гуногуни занбӯруғҳо ҳамчун сабабгори беморӣ муайян карда шудаанд.

Кератити занбӯруғӣ дар тамоми ҷаҳон паҳн шудааст, вале дар минтақаҳои тропикӣ бештар вомехӯрад. Ҳар сол тақрибан 1 миллион нафар аз сабаби кератити занбӯруғӣ нобино мешаванд. Теодор Лебер бори аввал ҳолати кератити занбӯруғиро, ки аз ҷониби *Aspergillus* ба вуҷуд омада буд, соли 1879 тасвир кардааст.

## Нишонаҳо ва аломатҳо
Аломатҳои кератити занбӯруғӣ одатан дар давоми 5-10 рӯз пайдо мешаванд ва бо дарди чашм, хирашавии биноӣ ва сурхшавии чашм ҳамроҳӣ мекунанд. Фотофобия ва ашкрезӣ низ мавҷуданд. Нишонаҳо дар муқоиса бо захми бактериявӣ камтар ифода меёбанд.

**Нишонаҳо:** Пилкҳои чашм ва бофтаҳои атрофи он варам ва сурхшавиро нишон медиҳанд. Захми қарния метавонад мавҷуд бошад. Ин як захми қарнияи хушкнамо бо осебҳои "сателлитӣ" дар атрофаш мебошад. Одатан бо гипопион (мавҷудияти фасод дар палатаи пеши чашм) ҳамроҳ аст, ки намуди сафеди пахташакл дорад. Дар марҳилаҳои дер, он метавонад ба қисми қафои чашм паҳн шуда, боиси эндофталмит ва нобудшавии чашм гардад.

## Сабабҳо
Зиёда аз 70 намуди занбӯруғҳо ҳамчун сабабгори кератити занбӯруғӣ гузориш дода шудаанд, ки аз онҳо *Fusarium*, *Aspergillus* ва *Candida* масъули 95%-и ҳолатҳо мебошанд. *A. flavus* ва *A. fumigatus* намудҳои маъмултарини *Aspergillus* мебошанд. Дар байни *Candida* бошад, *C. albicans* бештар вомехӯрад.

## Патофизиология
Омили асосии ба вуҷуд омадани кератити занбӯруғӣ осеб (траума) бо маводи набототӣ ё органикӣ мебошад. Масалан, осеб аз хор ё ҳангоми дарави гандум барои коргарони соҳаи кишоварзӣ хос аст. Ин боиси мустақиман ба қарния ворид шудани занбӯруғ мегардад. Занбӯруғ дар қарния оҳиста месабзад ва ба қабатҳои амиқтар паҳн мешавад.

## Ташхис
Ташхис аз ҷониби духтури чашм (офталмолог) дар асоси таърих, аломатҳо ва нишонаҳо гузошта мешавад. Бисёр вақт он метавонад хато ташхис шуда, бо захми бактериявӣ омехта карда шавад. Ташхиси дақиқ танҳо пас аз гирифтани натиҷаи кишти бактериологӣ (аз харошаи қарния) гузошта мешавад, ки одатан як ҳафта вақт мегирад.

## Пешгирӣ
Пешгирии осеби чашм бо маводи набототӣ, махсусан дар байни коргарони кишоварзӣ, метавонад ҳолатҳои бемориро кам кунад. Истифодаи айнакҳои муҳофизатӣ барои одамоне, ки дар зери хатари чунин осебҳо ҳастанд, тавсия дода мешавад.

## Табобат
Ташхиси эҳтимолии кератити занбӯруғӣ табобати таъҷилиро талаб мекунад. **Натамитсин** (Natamycin) доруи асосӣ барои сироятҳои занбӯруғҳои ришташакл (filamentous) мебошад. Маҳлули **Флуконазол** барои сироятҳои *Candida* тавсия дода мешавад. Дар ҳолатҳои вазнин истифодаи қатраҳои Амфотеритсин Б (Amphotericin B) лозим меояд.

## Эпидемиология
Ин беморӣ дар минтақаҳои тропикӣ ва дар байни аҳолии кишоварзӣ хеле маъмул аст. Дар Ҳиндустон шумораи зиёди ҳолатҳои кератити занбӯруғӣ қайд карда мешавад. Тибқи маълумоти Бунёди амалиёти ҷаҳонӣ оид ба сироятҳои занбӯруғӣ, ҳар сол тақрибан 1 миллион ҳолати нобиноӣ аз ин беморӣ рух медиҳад.

## Ҷомеа ва фарҳанг
Аз даст додани биноӣ дар натиҷаи кератити занбӯруғӣ метавонад таъсири шадиди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ дошта бошад. Набудани маълумоти тиббӣ ва муҳофизати дурусти чашм сабабгори асосии паҳншавии ин беморӣ дар байни кишоварзон мебошад.

## Эзоҳ

## Манбаъҳои тиббӣ
* **ICD-10:** B49, H19.2
* **eMedicine:** oph/99 (Кератити занбӯруғӣ)
* **Манбаъҳои дигар:** DiseasesDB

Гурӯҳ:Бемориҳои чашм
Гурӯҳ:Микозҳо
Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ