Триггери Шмитт

**Три́ггери Шми́тт** — унсури дупозитсионӣ (гузаришӣ)-и релегӣ буда, хосияти статикии он дорои минтақаи номуайянӣ — петляи гистерезис мебошад.

Дар маънои маҳдуд, триггери Шмитт — дастгоҳи электронӣ аст, дар маънои васеъ — ҳар гуна унсури гузаришӣ бо гистерезис мебошад, ки бар асоси принсипҳои гуногуни физикӣ амалӣ шудааст: электромеханикӣ, пневматикӣ ё пурра механикӣ.

Траекторияи фазавӣ (хосияти статикӣ)-и триггери Шмитта хосияти як гузаришгарро бо петляи росткунҷаи гистерезис ифода мекунад. Номуайянии хосияти статикӣ ҳангоми сигнали даромаде, ки қиматаш байни ҳаддҳои гузариш ҷойгир аст, нишон медиҳад, ки триггери Шмитта, мисли дигар триггерҳо, дорои хусусияти хотира мебошад — ҳолати он дар минтақаи номуайянӣ (ҳолати нигоҳдории иттилооти сабтшуда) аз таърихи қаблӣ, яъне аз сигнали даромаде, ки пештар амал мекард, вобаста аст.

Аз нуқтаи назари схемотехникӣ, триггери электронии Шмитта якҷояшавии ду дастгоҳ мебошад: компаратори дуҳаддӣ ва RS-триггер, ки метавонад ба таври ошкор ё пинҳон ҳузур дошта бошад.

Дар татбиқе, ки «триггери прецизионии Шмитта» ном дорад ё баъзан бо номи дарозтари «триггери прецизионии Шмитта бо RS-триггер» истифода мешавад, компаратори дуҳаддӣ ва RS-триггер ба таври ошкор мавҷуданд, ва компаратори дуҳаддӣ дар шакли ду компаратори якҳаддӣ бо ҳаддҳои гуногун иҷро карда мешавад.

Дар татбиқи дигаре, ки «триггери Шмитта бо алоқаи баргашт» ё «компаратор бо гистерезис» ном дорад, компаратори дуҳаддӣ аз компаратори якҳаддӣ бо ҳадди гузариши тағйирёбанда тавассути алоқаи мусбати баргашт ҳосил карда мешавад. Дар як ҳолати компаратор сатҳи ҳадди болоии гузариш, ва дар ҳолати дигар сатҳи ҳадди поёнии гузариш ташаккул меёбад. Ҳамин алоқаи мусбати баргашт аз ҳамон як компаратор RS-триггери пинҳониро низ ташкил медиҳад.

Триггерҳои электронии Шмитта барои барқарорсозии сигнали рақамии дусатҳа, ки дар хатҳои алоқа аз таъсири халалҳо ва таҳрифҳо вайрон шудааст, дар филтрҳои ларзиши тамосҳо, ҳамчун танзимгари дупозитсионӣ дар системаҳои автоматии танзим, дар стабилизаторҳои дупозитсионии шиддат, инчунин дар генераторҳои релаксационӣ истифода мешаванд. Триггери Шмитта дар оилаи триггерҳои электронӣ фарқ мекунад: он як даромади аналогӣ ва як баромад бо ду сатҳи баромад дорад.

Мавҷудияти дастгоҳҳои электромеханикӣ ва механикӣ бо гистерезис низ маълум аст, ки аз ҷиҳати функсионалӣ аналоги триггери Шмитта мебошанд. Масалан, релеи электромеханикӣ аналоги ғайриэлектронии триггери Шмитта ба ҳисоб меравад. Чунин триггерҳо дар регулятор-ҳои ҳароратии яхдонҳо, асбобҳои гуногуни гармидиҳанда (утюгҳо, гармкунакҳои равғанӣ), стабилизаторҳои фишори компрессорҳо ва ғайра истифода мешаванд, инчунин дар яроқи автоматӣ.

## Таърих
Триггери электронии Шмитта, ки дар асоси триодҳои электровакуумӣ амалӣ шуда буд, аз ҷониби биофизик ва муҳандиси амрикоӣ Отто Герберт Шмитт соли 1934 ихтироъ гардид, замоне ки ӯ донишҷӯи таҷрибомӯз буд. Соли 1937 Шмитт онро дар рисолаи доктории худ бо номи «триггери термионӣ» тавсиф кард, ки бар асоси омӯзиши паҳншавии импулсҳои асабӣ дар Системаи асаб-и Калмарҳо навишта шуда буд.

## Ҳамчунин нигаред
* Триггер
* Компаратор
* Тақвиятдиҳандаи дифференсиалӣ
* Функсияҳои троӣ
* Компаратор бо гистерезис
* Стабилизатори шиддат бо триггери Шмитта

## Адабиёт
* *Калабеков Б. А.* Дастгоҳҳои рақамӣ ва системаҳои микропротсессорӣ — М.: Телеком, 2000.
* *Потёмкин И. С.* Гиреҳҳои функсионалии автоматикаи рақамӣ — М.: Энергоатомиздат, 1988, саҳ. 166–206.
* *Мартынов Д. В.* Дастурамали методӣ ба кори лабораторӣ №1 — РГУ НиГ, 2000, саҳ. 1–15.

## Пайвандҳо

* Интернет-университет. Технологияҳои иттилоотӣ. Триггерҳои Шмитта.
* Лабораторияи автоматика. Компаратор ва триггери Шмитта.
* Видеодарс «Триггери Шмитта».