open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анзурат Саидмуродова

**Анзурат Саидмуродова** (25.09.1945, шаҳри Самарқанд – 20.10.2007, Душанбе) - пизишки амрози ҷигар. Пизишки терапевт ва эндоскописти дараҷаи олӣ. доктори илми тиб (2004)

## Зиндагинома
Анзурат Саидмуродова  25.09.1945, д.Туркманқишлоқи шаҳри Самарқанд  ба дунё омадааст, Ҳамсари профессор Неъматулло Усмонов. Инстиути давлатии тиббии Самарқанд ба номи И.П. Павловро  хатм кардааст (1970). Дар ординатураи клиникии кафедраи терапияи госпиталии Институти мазкур аз рӯи ихтисоси «бемориҳои дарунӣ» ба кор пизируфта шудааст (1970-1972). Аспиранти кафедраи ҷарроҳии госпиталии Инстиутути давлатии тиббии Самарқанд, ки баъдан ба Институти тадқиқиқотии илмии гастроэнтерологияи Фарҳангистони улуми Тоҷикистон равон карда шудааст (1972-1975). Ходими хурди илмӣ (1975-1985), ходими калони илмии шуъбаи эндоскопияи Институти мазкур (1985-1992), ассистенти кафедраи пропедевтикаи бемориҳои дарунии №1 (1996-1997), ассистенти кафедраи «Духтурони дорои таҷрибаи умумӣ»-и Донишгоҳи давлатии тиббии Самарқанд (1997-2000), мудири шуъбаи Лабораторияи эндоскопия ва тибби лазерии Институти тадқиқиқотии илмии гастроэнтерологияи Фарҳангистони улуми Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Дар мавзӯи «Характеристикаи эндоскопии ҳолати сурхрӯдаи беморони мубталои сиррози ҷигар ва гипертензияи порталӣ» таҳти роҳбарии илмии академики Фарҳангистони улуми Тоҷикистон профессор Мансуров Ҳ.Ҳ. рисолаи номз. ва соли 2004 дар мавзӯи «Эндоскопияи комплексии ташхис ва табобати патологияи системаи панкреатобилиарӣ» таҳти роҳбарии академики Фарҳангистони улуми Тоҷикистон Мансуров Ҳ.Ҳ. ва Меъроҷов Ғ.К. рисолаи доктори ҳимоя кардааст. Муаллифи зиёда аз 90 асару мақолаи илмӣ. Иштир. фаъоли конгрессу симпозиум ва конф. ватанӣ ва хориҷӣ, ки Институти тадқ. илмии гостроэнтрология Фарҳангистони улуми Тоҷикистон ташкил кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон
Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Эмомалӣ Раҳмон: Китобномаи шарҳиҳолӣ (Китоб)

**Эмомалӣ Раҳмон: Китобномаи шарҳиҳолӣ**.   – Душанбе: ЭР-граф, 2012. – 662 с.

## Мундариҷа
Китобнома аз мақолаи муқаддимавӣ, 3 қисм ва 13 зерқисм иборат аст. Мақолаи муқаддимавӣ роҷеъ ба зиндагинома ва паҳлӯҳои мухталифи фаъолияти сиёсӣ ва роҳбарии Эмомалӣ Раҳмон маълумоти мушаххас медиҳад. Дар қисми якуми китобнома номгӯи асару мақолаҳо, мусоҳибаву мулоқотҳо, вохӯриву суханрониҳои Эмомалӣ Раҳмон шомил шудаанд. Қисми дуюми китобнома адабиёти марбут ба ҳаёту фаъолияти Эмомалӣ Раҳмон ва асарҳои доир ба ӯро дар бар мегирад.
Китобномаи мазкур маводи чопию электронии солҳои 1981-2012 нашр­шударо фаро гирифта, дар асоси захираи Китобхонаи миллии То­ҷикистон, веб–сайтҳои Интернет ва китобномаҳои қаблан интишорёфта тартиб дода шудааст. 
## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Эмомалӣ Раҳмон: Китобномаи шарҳиҳолӣ.   – Душанбе: ЭР-граф, 2012. – 662 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Дар бораи муаллиф
Эмомалӣ Раҳмон
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Феҳристи таърихнигорӣ оид ба фаъолияти Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон (Китоб)

**Феҳристи таърихнигорӣ оид ба фаъолияти Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон**.  – Душанбе: Ирфон, 2011. – 200 с.

## Мундариҷа
Дар  феҳристнома номгӯи китобу мақолаҳо,  баромаду мусоҳибаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон,  китобҳо,  мақолаҳо ва андешаҳо доир  ба  фаъолияти сиёсии Президенти мамлакат дар зарфи солҳои 1992-2011 ҷамъ оварда шудаанд. Феҳрист ҳамчунин сарчашмаҳои суханрониҳои Президентро дар санаҳои муҳимтарини таърихиТоҷикистон аз ҷумлаи ҷашни Наврӯз, Рӯзи истиқлоли давлатӣ, Рӯзи Ваҳдат, Рӯзи Конститутсия, Рӯзи Модар, Рӯзи таъсисёбии Артиши миллӣ, Иди  Рамазон,  Иди  Қурбон ва Паёмҳои Сардори давлатро  ба Маҷлиси Олӣ, Созмони Милали Муттаҳид ва рӯзи зиёиёни кишвар гирд овардааст. Феҳрист ҳамчун манбаи комили иттилоотию таҳлилӣ барои доираи фарохи хонандагон, сиёсатшиносону муаррихон, устодону шогирдони макотиби олӣ, аспирантон ва муҳаққиқони дохилу хориҷ пешбинӣ шудааст.. 
## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Феҳристи таърихнигорӣ оид ба фаъолияти Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон.  – Душанбе: Ирфон, 2011. – 200 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Дар бораи муаллиф
* А.Ш Шарифзода  
* Н. Муродов  
* А.Сафаралиев

## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Китобҳои дар Тоҷикистон нашршуда
Султон Ҳ. Саргузашти Исмоили Сомонӣ (Китоб).

**[[Мирзоҳасан Султонов|Султон Ҳ.]] Саргузашти Исмоили Сомонӣ**. – Душанбе:Маориф ва фарҳанг,2010. – 60 с.

## Мундариҷа
“Саргузашти Исмоили Сомонӣ” нахустин нигоштае дар адабиёти тоҷикӣ ва таърих нигории Тоҷикистон дар бораи бунёдгузори давлати миллии тоҷикон аст. Навиштаи Мирзо Ҳасани Султон иборат аз нигоҳи мухтасаре ба баъзе лаҳзаҳои асосии рӯзгору муборизаҳои Исмоили Сомонист. Дар китоб бархе аз лаҳзаҳои корномаи ин марди бузург тасвир гардида азамати шахсияти ӯ падид оварда шудааст. Китоб барои доираи васеи хонандагон пешкаш мегардад. 
## Тақризҳо

## Донистаниҳо
Китоби Султон Ҳ. Саргузашти Исмоили Сомонӣ (Китоб). – Душанбе:Маориф ва фарҳанг,2010. – 60 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.

## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Палермо

**Пале́рмо** (, , ) — шаҳри муҳими Ситсилия буда дар итоати давлати Итолиё мебощад. Маркази маъмурии провинтсияи Палермо аст.

Рӯзи иди шаҳр 15 июл

## Таърих
Дар соли 754 п.м. - Палермо (Panormus лотинӣ) аз ҷониби финикийҳо (Phoenicians) бо номи Cyc («гул») таъсис дода шуд. электронӣ, Номи худро Panormos аз юнониҳо қабул кард - ҳамчун ҳама вақт бандари дастрас бо номи Панормо (Gr Πάνορμος); дар Ҷанги Птолемеи First дар ин ҷо ба таваққуфгоҳи асосии Корфаген (Carthaginian) боғе буд. Римиён шаҳрро соли 254 пеш аз милод зери тасарруфи худ гардонданд. Дар соли 831 ӯ дар дасти Сарасенс (Saracens) буд. Аз он вақт инҷониб, як маркази савдои муҳим дар Ситсилия (Sicily) шуд. Қисми зиёди аҳолӣ юнониён, яҳудиён ва аъраб, ки бо Африқои Шимолӣ бо тиҷорат машғул буданд.

## Иқлим
Иқлими Палермо дар фазои баҳри Миёназамин аст. Август - гармтарин моҳ, ва хунуктарин моҳ феврал аст, чунки пурра аз тарафи баҳр, иҳота шудааст.

Аз сабаби пурра дар иҳотаи баҳр буданаш тобистон дар Палермо, то аввали моҳи декабри гарм аст, ва моҳи март боз тобистон сар мешавад.

## Варзиш
* Дар соли 1999 Чемпионати ҷаҳон барои ниммарафон 1999 шуда гузашт. 
* Шаҳр бо дастаи футболбозии "Палермо", ки дар Силсилаи А машҳӯр аст.

## Нигористон

Palermo-Castle-bjs-1.jpg|Палатсо Норманни
Cappella Palatina.jpg|Капеллаи Палатин
Palermo-Piazza-Pretoria-bjs2007-02.jpg|Пятса Претория
Palermo-Martorana-bjs.jpg|Марторана


## Сарчашма
* Comune di Palermo 

Гурӯҳ:Палермо
Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон (Китоб)

**Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон (барои 2014)**. Таълифоти китоб дар солҳои 2013, 2014, 2015, 2016 ба табъ расидааст.

## Мундариҷа
«Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон» фақат ба забони тоҷикӣ таҳия шуда, доираи фарогирии матолиб васеъ гардида, аз ду қисм таркиб меёбад. Бори аввал китоб соли 2013 ба табъ расидааст. Дар қисми аввали нашри соли 2013, ахбори воқеаҳои соли 2014 ва дар қисми дуюм очеркҳо вобаста ба санаҳои мавлуди арбобони сиёсӣ, давлатӣ, ҳизбию ҷамъиятӣ, олимон, адибону журналистони ҷумҳурӣ, арбобони фарҳанг ва диг. оварда мешаванд.  Инчунин зарур дониста шуд, ки намояндагони сиёсат, адабу фарҳанги ҳамзабон аз дигар мамолик, хоса Афғонистону Эрон ва Ўзбекистон,  донишмандону муҳаққиқон  ва нигорандагони хориҷӣ,  ки ба пажӯҳиши ҷабҳаҳои мухталифи ҳаёти Тоҷикистону мардуми он ва таъриху тамаддуни форсизабонҳо саҳми хешро гузоштаанд,  муаррифӣ шаванд, то ба ин васила миннатдории мардуми посхотирдорамон ба хидмати эшон зикр ёбад.Минбаъд мунтазам китоби мазкур дар солҳои 2014, 2015, 2016 ва 2017 ба табъ расидааст

## Донистаниҳо
Китоби Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон (барои 2014).- Душанбе: Бухоро, 2013.- 245 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Дар бораи мураттибони китоб
* Ёрмуҳаммади Сучонӣ

## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Китобдор (маҷалла)

«**Китобдор**» — маҷаллаи фарҳангӣ-маърифатӣ.

## Мундариҷа
Дар саҳифаҳои маҷаллаи «Китобдор» беҳтарин мавод доир ба масоили муҳими назария, таърих ва рушди илми китобдорӣ ва мақолаҳои хонданибоб перомуни нақшу мақоми китобу китобхона дар ҳаёти ҷомеа, мувофиқу мутобиқ намудани самтҳои афзалиятноки фаъолияти китобхонаҳои мамлакат ба шароиту вазифаҳо ва вижагиҳои ҷомеаи иттилоотӣ, омӯзиш ва тарғиби таҷрибаи муфиди китобдории ватанӣ ва хориҷӣ, баланд бардоштани сатҳи дониши касбии мутахассисони соҳаи китобдорӣ бо дар назардошти ҷаҳонишавӣ ва рушди технологияи ҷадиди иттилоотӣ ба забонҳои тоҷикию русӣ дарҷ мешаванд. Дар шумораи № 1- 3(10)/2013 чунин мақолаҳо чоп шудаанд:
* Раҳмон Э. Китобхонаи миллӣ — маркази бузурги илму фарҳанг −1
* Салимов Н. Китобхонаи миллӣ — ёдгории беназири руҳи созандаву фарҳангофарини миллати тоҷик −9
* Комилзода Ш. Накш ва мақоми китобхона дар ҳаёти ҷомеа −11
* Яҳёева М. Китобхона ва рисолати маънавии инсоният −18
* Азимов А. Сарватҳои иттилоотии Китобхонаи вилоятии ба номи Садриддин Айнӣ −19
* Мирсаидов Б., Шарифов Ш., Ҳакимова М. Таҷдиди низоми фаъолияти китобхонаҳо — омили рушди маънавиёт −21
* Чарогабдолов А. Фаъолияти китобхонаҳои ВМКБ дар даврони истиқлол −24
* Ато М. Матбуот ва зарурати ҳифзи он −27
* Комилов Н. Накши китобхона дар таҳкими маърифати ҳуқуқӣ −29
* Шарофзода Р. История книги сасанидского периода −32
* Бокиев А. Вижагиҳои феҳристнигории нусхаҳои хаттӣ −37
* Сарватҳои иттилоотии китобхонаҳои Ҷумҳурии
* Тоҷикистон ва нақши онҳо дар рушди иқтисодиёт, инноватсия ва маърифати ҷомеа −40.

## Донистаниҳо
Китоби Китобдор./Маҷаллаи фарҳангӣ — маърифатӣ. — Душанбе, 2013. — 40 c. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҷаллаҳо аз рӯи алифбо
Telenor

**Telenor** — Норвегия — ширкати телекоммуникатсионӣ, бузургтарин дар кишвар, ки яке аз сармоягузорони пешбари дар сегменти мобилӣ. Қароргоҳи — ба наздики Осло наздик Fornebu. Ӯ яке аз соҳибони асосии Таком Ltd. аст,

## Пайвандҳо
* Дигар адад Telenor 
* Официальный сайт компании
* Официальный сайт на русском 

Гурӯҳ:Ширкатҳои Норвегия
Генуя

**Ге́нуя** ( , , ) — шаҳр дар шимоли Итолиё, дар соҳили халиҷи Генуяи баҳри Лигурия. Маркази маъмурии музофоти Генуя ва вилояти Лигурия. Аҳолиаш 599,7 ҳазор нафар (2014). Якҷо бо шаҳрчаҳои атрофаш Генуяи Калонро ташкил медиҳад, ки дар ҳайати он 70 шаҳрчаи хурди саноатӣ ва истироҳатӣ мавҷуд аст (Корнияно-Лигуре, Сампердарена, Болсането, Рапалло, Портофино).

## Иқлим
Иқлими Генуя субтропикӣ буда, зимистони салқин ва тобистони бениҳоят гарм аст.

## Таърих
Генуя дар садаи IV то м. аз тарафи қабилаи маҳаллии лигурҳо бунёд шудааст. Дар асрҳои миёна яке аз марказҳои бузурги тиҷоративу молиявии Аврупо ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи садаи XX маркази муҳимми саноатии мамлакат гардид.

## Иқтисод
Яке аз бандарҳои бузургтарини баҳри Миёназамин буда (гардиши мол дар як сол 50 млн т, аз ҷумла маҳсулоти нафтӣ 30 млн т), асоси иқтисодиёти мамлакат ба он вобастагӣ дорад. Бо бандари Ла Спессия тариқи паром мепайвандад. Маркази р. о., роҳҳои худрав ва фурудгоҳи байналмилалӣ (ба номи Христофор Колумб) дорад. Дар Генуя корхонаҳои санъатии филиззот, кимиё, хӯрокворӣ, нассоҷӣ, истеҳсолу коркарди нафт, мошинасозӣ (киштӣ, ҳавопаймо, тракторсозӣ, истеҳсоли муҳаррикҳо, дегҳои буғӣ) мавҷуданд.

## Гардишгарӣ
Генуя маркази сайёҳии мамлакат буда, қад-қади соҳили баҳр дар Ривйераи Лигурия осоишгоҳҳо ҷой гирифтаанд. Дар Генуя осори меъмории асрҳои 11-17 (маъбади Санта-Мария ди Кастелло, калисои Сан-Лоренсо, дайри Сан-Стефано) боқӣ мондаанд. Осорхонаҳои бостоншиносӣ, меъмории Лигурия, санъати шарқ, баҳрӣ, нигористони бадеӣ, осорхонаҳои инфиродии Христофор Колумб, Н. Паганини донишгоҳ, консерваротия, академияи саноеи нафиса дорад. Христофор Колумб дар Генуя зода шудааст.

## Бародаршаҳрҳо
*  Сумгаит, Озарбойҷон
*  Афина, Юнон
*  Хиос, Юнон (1985)
*  Екатеринбург, Русия
*  Санкт-Петербург, Русия (2002)
*  Тамбов, Русия
*  Балтимор, ШМА
*  Колумбус, ШМА
*  Одесса, Украина
*  Марсел, Фаронса
*  Риека, Хорватия (2004)

## Нигористон

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Болоня

**Боло́ня** (, //, ) — як шаҳр дар шимоли Итолиё аст, маркази маъмурии Болоня, инчунин дар минтақаи Эмилия-Романя қарор дорад. Қадимтарин маркази донишгоҳҳои Аврупо: Донишгоҳи Болония дар 1088 таъсис дода шудааст. Аҳолӣ -. 386 171 нафар (соли 2014). Дар масъалаи сатҳи зиндагӣ, дар ин шаҳр — яке аз баландтарин дар Итолиё, ба шарофати рушди саноат ва макони стратегии дар чорроҳаи долонҳои нақлиётӣ. Болоня одатан ҳамчун пойтахти хӯрокпазии Итолиё номида мешавад.

Иди шаҳр рӯзи Петронии Муқаддас аст, ки 4 октябр ҷашн мегиранд.

## Ҷуғрофия
Болоня дар водии Po, воқеъ дар ҷанубу-шарқии Апеннини Шимолӣ, байни водиҳои дарёҳои Рино ва Савена. Майдони шаҳр - 140 километри мураббаъ. Ки баландиашон аз 54 то 300 метр аз сатҳи баҳр фарқ мекунад.

## Иқлим
Болоня иқлими наздик ба назди субтропикӣ дорад, бисёр бо иқлими Сочи монанд аст. Ӯ иқлими Миёназамин, ки бориш дар тамоми сол фарқ дорад. Зимистонҳо дар Болоня ҳалим мебошанд, ки баъзан онро қаҳратун мегуянд, вале барф кам меафтад. Бо вуҷуди ин, дар баъзе сол метавонад сардиҳои сахт кунад. Тобистон одатан гарм ва намнок аст. Дар тирамоҳ баъзе сол хеле сербориш аст.

## Ҷойҳои таърихӣ

File:Palazzo di Re Enzo.jpg |Палатсо Ре Энтсо
File:Palazzo del Podesta,jpg.jpg |Палатсо Подеста
File:Palazzo Comunale (Bologna).jpg |Палатсо Коммунале
File:Neptunbrunnen (Bologna).jpg |Фонтан Нептуна


## Шаҳрҳои бародаршаҳр
*  Ковентри, Подшоҳии Муттаҳида, 1984
*  Харков, Украина, 1966
*  Ла-Плата, Аргентина, 1988
*  Лейптсиг, Олмон, 1962
*  Сент-Луис, ШМА, 1987
*  Портленд, ШМА, 2003
*  Салоники, Юнон, 1981
*  Сан-Карлос, Никарагуа, 1988
*  Сен-Луи, Сенегал, 1991
*  Тулуза, Фаронса, 1981
*  Тузла, Босния ва Ҳерсеговина, 1994
*  Валенсия, Испониё, 1976
*  Загреб, Хорватия, 1963
*  Прага, Чехия

## Сарчашма
* A Bologna cresce la popolazione: siamo in 385.253

*
Адабиёт оид ба фарҳанг ва ҳунари Ҷумҳурии Тоҷикистон (Китоб)

## Мундариҷа
**Адабиёт оид ба фарҳанг ва ҳунари Ҷумҳурии Тоҷикистон: Феҳристи адабиёти солҳои 2008-2013 /Мураттибон [[Ҷӯрабой Раҷабов]], М. Маҳмадназарова; Зери назари умумии академик Н. Салимов; Пажӯҳиши библиографии С. Исмоилова, М. Мамадназарова, Қ. Сафарова, Ҷ. Раҷабов, Д. Ҳакимова, Ю. Мӯсоев; Муҳаррир Ҷ. Раҷабов; КМТ. – Душанбе, 2014. – 445 с. – Матн ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ.**

Солҳои 2008-2013, дар саҳифаҳои матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон, теъдоди зиёди китобу мақолаҳо ба забонҳои тоҷикию русӣ бахшида ба соҳаи фарҳанг ва ҳунар рӯи чоп омадаанд, ки шиносоӣ бо онҳо сатҳи фарҳангию тарбиявӣ ва иттилоотии мардумро васеъ намуда, онҳоро бо вазъи кунунии фарҳангу ҳунари мамлакати тоҷикон аз наздик ошно месозанд ва моро дар арсаи ҷаҳонӣ муаррифӣ мекунанд. Феҳристи мазкур идомаи рӯйхати библиографии «Адабиёти нав доир ба фарҳанг ва санъати ҶШС Тоҷикистон» мебошад. Дар феҳристи мазкур беш аз 3680 номгӯи китобу мақолоти матбуот ба масоили соҳаҳои фарҳангу ҳунари ҷумҳурӣ, ки солҳои 2008-2013 ба забонҳои тоҷикию русӣ ба табъ расидаанд, инъикос гардидаанд.
Феҳристи мазкур барои кормандону пажӯҳишгарони соҳаи фарҳангу ҳунар, васоити ахбори омма (матбуоти даврӣ ва садову симо), синомагарону кормандони сирк, рӯзноманигорон ва гурӯҳи васеи муштариёну дилбохтагони фарҳангу ҳунари тоҷик таҳия шудааст.

 
## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Адабиёт оид ба фарҳанг ва ҳунари Ҷумҳурии Тоҷикистон [Матн]: Феҳристи адабиёти солҳои 2008-2013 Душанбе, 2014. – 445 с. – Матн ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ  дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Таджики (китоб)

**Таджики** -  китоби Тоҷикони академик Бобоҷон Ғафуров ба забони русӣ мебошад. Китоби мазкур ба забони тоҷикӣ дар солҳои 70 - 90-уми асри XX якчанд маротиба нашр гардида ба забони инглисӣ ва забони порсӣ дар асри XXI баргардон шудааст.

## Мундариҷа
Бобоҷон Ғафуров дар асар таърихи кишварро аз давраи сохти ибтидоӣ - қабилавии Осиёи Миёна  то давраи навин (мобайнҳои қарни ХУIII)-ро таҳлилу шарҳ медиҳад. Ҳаёти қавму халқиятҳои гуногуни сокини минтақа, инчунин аҷдодони тоҷиконро дар давраи рушди муносибатҳои ғуломдорӣ, сарнавишти таърихии тоҷиконро дар давраи бавуҷудоии муносибатҳои феодалӣ ва пойдории сохти феодалӣ, ҷараёни баохиррасии ташаккули халқи тоҷик ва давлатдории он, дараҷаи рушди фарҳанг, иқтисодиёт ва ҷамъияти синфии минтақаро дар асрҳои миёна инъикос менамояд.
## Ба инҷо ҳам нигаред
* Тоҷикон (китоб)
## Таълифоти китоби "Тоҷикон"
* Тоҷикон. Таърихи қадимтарин, қадим ва асри миёна. Китоби 1. - Душанбе, 1973; Китоби 2, Душанбе, 1985; 
* Тоҷикон. Таърихи  қадимтарин, қадим, асри миёна ва давраи нав. Китоби 1,2. - Душанбе, 1998. - 870 с.; 
* Тоҷикон. Таърихи қадимтарин, қадим, асри миёна ва давраи нав. Китоби 1, 2. - Душанбе, 2008, 870 с.
## Донистаниҳо
Китоби Гафуров Б.Г. Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история – М.: Наука, 1972. – 658 с.дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Китобҳои таърих
Гурӯҳ:Аннотатсияи китобҳо ба забони русӣ
Сато

**Сато** асбоби мусиқии торист, ки бо камонча менавозанд. Сато дар байни тоҷикон, ӯзбекҳо, эрониён, афғонҳо ва бисьёр халқҳои мамлакатҳои Шарқ маъмул аст. Сато ба танбӯр монанд буда, косааш нисбатан калонтар ва сарпӯш (рӯйпӯш)-аш каме васеътар мебошад.

Косаи сато нисбатан калонтар буда, ба танбӯр монанд аст ва сарпӯш (рӯйпӯш)-аш каме васеътар мебошад. Он аз чӯби тут сохта шуда, дарозии умумиаш 130-140 см мебошад. Баъзе мутрибон танбӯрро ҳам монанди сато бо камонча менавозанд ё баракс. Саторо мисли танбӯр бо мизроби филизӣ менавозанд. Одатан ба рӯи сарпӯши сато харак (камоншакл)гузошта ба болои он 3-4 тор мекашанд ва тори миёнаро нисбатан ба торҳои паҳлӯ бо фосилаи кварта ё квинта ҷӯр мекунанд. Инчунин аз тарафи дастааш дар паҳлӯи гӯшакҳо барои акси садо (садои ёридиҳанда) боз 10-11 тори иловагӣ мекашанд. Онҳоро аз таги симҳои асосӣ кашида, ҳам симҳои асосӣ, ҳам иловагиро ба як торгир пайваст мекунанд. Даста пардаҳои диатоники доранд, ки дар вақти онҳоро сахт пахш кардан садо аз пардаи асосӣ қариб ним тон(парда) баландтар садо медиҳад. Бо сато асосан оҳангҳои лирикии ҳазин (оҳагҳои класикии «шашмақом») навохта мешаванд. Саторо баъзан дар ҳайати ансамбли созҳои халқӣ низ истифода мекунанд. Садояш бо овозҳои виоланчел наздик аст,сози сато аз нав таъмир (реконструксия) гардид, ки пардаҳои зеҳиаш ба металлӣ дар даста насб шуда иваз карда шуданд. Сато се тори биринҷӣ дошта нотааш дар калиди скрипка сабт ва бо кварта ҷӯр мешавад: тори якум ми-и октаваи хурд, тори дуюм ми-и октаваи хурд ва тори сеюм ля-и октаваи хурд. Он аз навишташ як октава паст садо медиҳад. Диапазони (фосилаи мобайни садои аз ҳама паст ва аз ҳама боло) сато аз нотаи ми-и октаваи хурд (дар навиштан) то до-и октаваи сеюмро дар бар мегирад.дар Тоҷикистон, ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон Фазлиддин Шаҳобов дар дар навохтани сато ва танбӯр маҳорати беназир дошт. Сато ва танбӯрнавози шинохта –ҳунарманди халқии Тоҷикистон Абдувалӣ Абдурашидов низ ҳамчунон аст.  
## Сарчашма
* Энциклопедияи  адабиёт  ва  санъати  тоҷик. Ҷ.3 - Душанбе,2004,
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М,«Музыка», 1980.
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Сателлит

**Сателлит** (аз  — муҳофиз, ҳамсафар), 
# дар Руми Бостон - сарбози зархариде, ки хоҷаи худро ҳамроҳи (мушойиат) мекунад. 
# Давлате, ки шаклан худмухтор буда, дар асл ба давлати бештар пурқувват тобеъ аст. 
# Дар маънои маҷозиаш иҷрокунандаи хоҳиши шахси бегона, ки ҳамчун ғулом аз шахси дигар вобаста аст. 
# Дар астрономия — муродифи ҳамсафари сайёра (истилоҳи мазкур кам истифода мешавад).

*
Сатрап

thumbnail|Сатрапҳои шоҳаншоҳи хаҳоманишӣ
**Сатрап** (аз форсии қадим х ш а т р а п а в а н — ҳокими вилоят), сардори сатрапия. Ба корҳои расмию маъмурии сатрапия сарварӣ карда, андозҳоро сари вақт ҷамъ менамуд ва ба хазина месупорид. Сатрап инчунин аҳолиро дар сохтмонҳо маҷбуран кор мефармуд ва ба номи худ сикка задани пули мису нуқра ҳуқуқ дошт.

*
Сатрапия

thumbnail
**Сатрапия** — с а т р а п й, музофоти ҳарбию маъмурии давлатҳои Ҳахоманишиён, Селевкиён, Порт ва Сосониёнро гӯянд, ки онро сатрапҳо идора мекарданд. Ба сатрапия сипаҳсолорон низ таъйин мешуданд. Дорои I дар катибаҳои Бесутун (кӯҳе дар назди Кирмоншоҳ) ва Нақши Рустам феҳристи пурраи сатрапияро зикр карда аст. Дар қаламрави Осиёи Миёна ва Қазоқистони ҳозира ҳам сатрапияҳои алоҳида вучуд доштаанд. Ҳар як сатрапия ба миқдори муайян андоз медод. Аксарияти сатрапияҳо қонун, урфу одат, забони худро доштанд.

* 

Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Давлати Сафавиён

**Давлати Сафавиён** — яке аз давлатҳои таърихӣ. Сафавиён — cулолаи шоҳони давлате, ки дар Шарқи Миёна ва Наздик солҳои 1502—1736 ҳукм рондаанд. Аслан аз туркони Озарбойҷони Эронанд. Асосгузораш — Исмоили I Сафавӣ. Сафавиён давлатҳои хурди ҳудуди Эрон — Оққуйунлу, Қароқуйунлу, Шервоншоҳро муттаҳид ва салтанати мутлақи феодалӣ барпо карданд.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Давлати Сафавиён
Сафол

**Сафол** - маснуот ва ашъёест, кн дар натиҷаи ба хам омехтани гилмоя, хамираи минералҳо, оквидҳо ва диг. моддаҳи ғайриорганикӣ ва пухтан ҳосил мешавад. Хамираи сафол баъди пухтан сифатан тағйир ёфта, ба материали хуби силикатӣ табдил меёбад. Сафол дар рӯзгор (зарфиёт), сохтмон (хишт, сафоли бомпӯш, нова, сафолтахта, кошӣ. ҷузъҳои муҷассамаҳо), техника, нақлиёти обию ҳавоӣ ва роҳи оҳан, санъати ороиши амалӣ ва хайкалтарошӣ бисёр истифода мешавад. Навъу намудҳои гуногуни сафол мчвчуд аст: гили сӯхта, маснуоти кулолӣ, мино, чинин хом (фағфурӣ), чинӣ, хокасанг.

## Адабиёт
*
Сарҷумла

**Сарҷумла** — қисми асосии предикативии ҷумлаи мураккаби тобеъ аст, ки мазмуну моҳияти онро дар бар мегирад. Сарҷумла бо қисми дигари ҷумлаи мураккаби тобеъ — ҷумлаи пайрав, ки ба сарҷумла тобеъ буда, аз ҳар ҷиҳат онро эзоҳ медиҳад, як воҳиди кулли нутқ — воситаи мураккаби ахборро ташкил мекунад. Мас.: **Домони уфуқ дар тарафи Когон сафедча тофта, лаппида меистод,** гӯё ки дар он сӯ сӯхтори калоне давом карда истода бошад. (Ҷ. Икромӣ).

* 

Гурӯҳ:Дастури забон
Сарҳакам

**Сарҳакам** раиси суди ҳакамӣ, ки ҳангоми cap задани мухолифат дар байни судяҳои ҳакамӣ аз тарафи худи онҳо интихоб мегардад ё бо тартиби муқарраркардаи қонун таъйин мешавад.

*
Таърихи Фирӯзшоҳӣ (дастхат)

**Зиёи Баранӣ «Таърихи Фирӯзшоҳӣ» (Дастхат)**
## Мундариҷа
Муаллифи китоб яке аз муаррихони намоёни асри XIV Ҳиндустон ба шумор меравад. Он иборат аз ду ҷилд буда, дар асоси ҷустуҷӯиҳои чандинсолаи муаллиф ва шиносоии ӯ бо аҳолии гуногуни Ҳиндустон соли 758 ҳ\1357 м, эҷод шудааст.
Асар дар бораи халқи ин мамлакати қадим, урфу одат, дин ва системаҳои фалсафавии он кишвар маълумоти муфассал медиҳад. Дар асар, инчунин, оид ба инкишофёбии илму фан ва фарҳанги Ҳиндустон, Хоразм ва ғайраҳо сухан меравад.
Махсусан, доир ба омӯхтани салтанати Деҳлии нимаи дуюми асри XIII ва нимаи аввали асри XIV сарчашмаи муҳим ба ҳисоб меравад. Дар бораи давраҳои ҳукмронии Ғиёсиддини Балбан, Муизиддини Қайқубод, Ҷалолиддин ва Алоуддини Хиҷӣ, Қутбиддини Муборакшоҳ, Ғиёсиддини Туғлак ва шаш соли давраи ҳукумронии Султон Фирӯзшоҳ (амакбачаи Муҳаммад Туғлақ) маълумот медиҳад. Дар варақҳои мобайнии нусха муҳри Тирандозхон гузошта шудааст.

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Зиёи Баранӣ «Таърихи Фирӯзшоҳӣ» (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Саъдии Шерозӣ «Куллиёт» (Дастхат)

**Саъдии Шерозӣ «Куллиёт» (Дастхат)**

## Мундариҷа
Асари мазкур аз ҷиҳати мазмун яке аз беҳтарин ёдгориҳои шоир ба ҳисоб меравад ва он зиёда 4000 байтро дар бар гирифта, аз 10 (даҳ) бобби алоҳида иборат аст.
Саъдӣ аз оғози асар то анҷоми он дар бораи масъалаҳои муҳимми ҷамъияти инсонӣ: тарғиби адлу адолат, некӯкорӣ, тавозӯъ ва хоксорӣ, ризою қаноат, тарбият, шукр ва тавбаю савоб сухан рондааст.
Матнаш дар ду сутун бо навъи настаъалиқи зебо навишта шудааст. Муқовааш саҳҳофии семуҳраи нақшу нигордори, қирмизӣ ва носӣ буда, онро саҳҳоф Мулло Муҳаммад Сайид иҷро кардааст. Дар варақи аввал лавҳаи зебо дорад ва дар бисёр саҳифаҳои ин китоб, ҳамчун баёз байтҳои мухталиф ба назар мерасанд. Дар ин ҷилд, инчунин, асари дигари Саъдӣ-«Гулистон» пешкаш мешавад.
## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Саъдии Шерозӣ «Куллиёт» (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Қитъаот (Дастхат)

**Қитъаот (Дастхат)**
## Мундариҷа
Дар ин ҷилд қитъаоти ҷамъкардаи Маҳдихон ва Мирзо Абдулфаттоҳ дохил гардидаанд. Ба ғайр аз намунаҳои ҳуснихати онҳо ба ҷилди мазкур, намунаи қитъаоти дигар хаттотони моҳири асри XIX ва ибтидои асри XX, ба монанди Нуруллои Авфӣ, Маҳмуд Нотиқи Урфӣ, Саид Умархоҷа, Мир Алӣ ва дигарон ҷамъбаст ёфтааст.
Ин ҷилд аз нав тармим гардида, гирдогирди матни он бо рангҳои гуногун ҷадвал кашида шудааст.
## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Қитъаот (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Ҳандаса (дастхат, Насируддини Тӯсӣ)

**Насриддини Тӯсӣ. «Ҳандаса» (Дастхат)**
## Мундариҷа
Асари мазкур соли 644 ҳ\1246 м эҷод карда шуда ва дар он 496 шакли геометрӣ бо масъалаҳояш ҳал гардидааст. Бояд гуфт, ки таҳрири ҳандасаи муаллиф фикрҳои амиқи риёзии ӯро дарбар гирифта, аз нимаи дӯюми асри XII то нимаи охири қарни XIII дар кишвари Эронзамин яке аз дастурҳои беҳтарин ба ҳисоб мерафт.
Дар аввали нусха ду муҳри мудаввар, ки ба Мир Муҳаммад Халил ва Маҷид навишта шудаанд, гузошта шудаанд. Баъзе варақҳои китоб тармим гардида, варақҳои охири он даридаю фарсудашудааст. Матнаш мутлақ арабист. Гирдогирди матни нусха ҷадвал кашида шудаанд.
## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Насриддини Тӯсӣ. «Ҳандаса». (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Исмоил ибни Низом. «Таъбири Султонӣ» (Дастхат)

**Исмоил ибни Низом. «Таъбири Султонӣ» (Дастхат)**
## Мундариҷа
Ин таъбирномаи насрию назмӣ соли 793 ҳиҷрӣ/ 1390 мелодӣ тасниф ёфтааст ва он дар хусуси хобу хоббинӣ ва шарҳи он баҳс менамояд.
Амали саҳҳоф Мирзо Ибодулло мебошад. Дар варақи аввал лавҳаю унвони зебо дорад ва гирдогирди матн ҷадвали тило кашида шудааст.
Пеш аз оғози асар байтҳои ҷудогонаи Ҳофизу Зебуниссо ба назар мерасанд.

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Исмоил ибни Низом. «Таъбири Султонӣ» (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Таърихи Табарӣ (дастхат)

**Абӯҷаъфар Муҳаммад ат-Табарӣ «Таърихи Табарӣ» (Дастхат)**
## Мундариҷа
Муаллиф асарашро ба забони арабӣ навиштааст ва барои эҷод намудани ин сарчашмаҳои мухталифро истифода бурдааст. Мундариҷаи асар ба зудӣ диққати тоҷикони он давраро ҷалб менамояд ва соли 352ҳ/962м вазири намоёни Сомониён Мир Абуалӣ бинни Муҳаммад Балъамӣ онро ба забони тоҷикӣ тарҷима кардааст.
Ин асар аз 13 ҷилд иборат аст. Дар бораи таърихи умумии Осиёи Марказӣ маълумоти муфассал дода, инчунин, оид ба омӯхтани воқеъаҳои таърихии давраи пеш аз исломӣ ва пас аз исломӣ яке аз сарчашмаҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Агар тавсифи халқҳои қадими Шарқи наздик, таърихи давлати сосониён, таърихи Хилофати Умавиён, Аббосиён ва ғайраҳо маълумот медиҳад

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Абӯҷаъфар Муҳаммад ат-Табарӣ «Таърихи Табарӣ»  (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Амир Хусрави Деҳлавӣ «Дувалронӣ ва Хизрхон» (Дастхат)

*'Амир Хусрави Деҳлавӣ «Дувалронӣ ва Хизрхон» (Дастхат)*

## [[Мундариҷа]]
Маснавии мазкурро муаллиф дар мобайни солҳои 715ҳ/1315м – 716ҳ/1316м навиштааст, ки он дорои 4519 байт буда, дар хусуси ишқварзии писари калони султон Алоуддин – Хизрхон бо духтари ҳокими Гуҷронт- Дувалронӣ, ва инчунин, масъалаҳои дигари таърихӣ баҳс мекунад. Дар он, муаллиф оид ба муоши қати намояндаи ду халқ, яъне мусулмон ва ҳинду сухан рондааст.

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Амир Хусрави Деҳлавӣ «Дувалронӣ ва Хизрхон» (Дастхат)  дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Хамсаи Низомӣ (дастхат)

**Дастхатти «Хамса»** — нусхаи хаттии «Хамса»-и шоири форс-тоҷик Низомии Ганҷавӣ, ки дар Шуъбаи дастхатҳои Шарқ ва китобҳои нодири Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.

## Мундариҷа
Низомӣ ба мо мероси бойи адабӣ гузоштааст, ки яке аз онҳо бо унвони «Хамса» ё «Панҷ ганҷ» маъруф аст. Ин нусхаи муътабар бештар аз 30000 байт иборат буда, дар он ғояҳои дӯстию муҳаббат, вафодорӣ, талқини илму фарҳанг, бахту саодат, орзӯҳои дурахшони хушбахтӣ, ҳуқуқ ва қадру қиммати инсон, нобаробарию поймолшавии ҳуқуқҳои одамӣ ва ғайраҳо инъикос ёфтаанд. Саҳҳофии муқоваи нусхаро Мулло Муҳаммад Умар иҷро кардааст.

## Нигаред низ
* Хамсаи Низомӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дастхатҳо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Хамса
Кимиёи саодат

«**Кимиёи саодат**» () — китобест, ки аз имом Муҳаммади Ғаззолӣ дар бораи усули дини Ислом, ки дар охирин солҳои қарни панҷуми ҳиҷрӣ ба забони форсӣ навишта шудааст. Ин китоб аз машҳуртарин кутуби ирфониву динӣ ба шумор меравад, ки аз лиҳози фасоҳати калом, салосати иншо ва холӣ будан аз такаллуфу тасаннуъ камтар назир дорад.

## Мундариҷа
Асари Муҳаммад Ғазолӣ «Кимиёи саодат» дар сарзамини Эрону Афғонистон ва Осиёи Марказӣ ҳам Қошғар паҳн гашта, тарҷумаи мухтасари «Эҳёу-л-улуми-д-дин» мебошад ва масъалаҳои мухталифи динӣ, ахлоқӣ ва этикиро дар бар гирифтааст.
Хонанда дар асари мазкур бо ақидаҳои фалсафии муаллиф: дар бораи ҷону Худо, тарбияи кӯдак, мусиқӣ ва таъсири он ба рӯҳияи инсон ва ғайраҳо вомехӯрад. Асар аз ду рукни асосӣ иборат аст ва он дастнависи мукаммал мебошад, аммо тармим карда шудааст. Унвони котиб қайд нашудааст.

Яке аз боби муҳими китоби мазкур, ин "Одоби даъвату иҷобат мебошад".

## Донистаниҳо
Китоби Муҳаммад Ғазолӣ. «Кимиёи саодат». (Дастхат)дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Абулқосим Фирдавсӣ. «Шоҳнома» (Дастхат)

**Абулқосим Фирдавсӣ. «Шоҳнома» (Дастхат)**
## Мундариҷа
Фирдавсии бузург барои эҷод намудани «Шоҳнома»-и худ умри зиёдаашро сарф карда соли 401ҳ/1010м онро ба итмом расонидааст. Асар аз муқаддима ва чаҳор қисми асосӣ иборат аст.
Достон тақрибан 60 ҳазор байтро дар бар мегирад. Ғояи асосии ин асар даъвати халқ ба якдилӣ, тарғиби шоҳ ба некӣ кардан ба аҳли меҳнат, омӯхтани илму ҳунар ва ғайраҳост.

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Абулқосим Фирдавсӣ. «Шоҳнома» (Дастхат)  дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Мавлоно Ҷалолиддин Балхӣ (Румӣ). Маснавии маънавӣ (Дастхат)

**Мавлоно Ҷалолиддин Балхӣ (Румӣ). Маснавии маънавӣ (Дастхат)**
## Мундариҷа

Ин асар аз шаш дафтар иборат буда, маҳсули 10-12 солаи муаллиф мебошад. Он бо мақсади тарғиб намудани таълимоти тасаввуфӣ ва аҳли он эҷод карда шудааст.   
Китоб демагогияи хушку холӣ набуда, бисёр масъалаҳои муҳим: Яъне тарғиби илму дониш, дӯстию рафоқат, одоби сухангӯӣ ва ғайраҳоро пеш мегузорад. Вай ба забонҳои асосии Шарқу Ғарб тарҷума шудааст.

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Мавлоно Ҷалолиддин Балхӣ (Румӣ). Маснавии маънавӣ (Дастхат)  дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Хамсаи Хусрав (дастхат)

**Амир Хусрави Деҳлавӣ. «Хамса» (Дастхат)**

## Мундариҷа
Хамса- и шоир дар зарфи се сол, яъне 699 ҳ/1289 м — 702ҳ /4302 м, навишта шуда, он аз достонҳои зерин иборат аст: 1) Матлаъу-л анвор; 2) Ширин ва Хусрав; 3) Маҷнун ва лайлӣ; 4) Оинаи Искандарӣ; 5) Ҳашт биҳишт.
Санаи китобати асар- 883ҳ/1478 м буда, бо қалами хаттоти моҳир Мирзо Муҳаммад Сомеъ ибни Мирзо Муҳаммад Ризои Исфаҳонӣ рӯйбардор шудааст. Матни нусха дар чаҳор сутун ҷойгир мебошад.

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Амир Хусрави Деҳлавӣ. «Хамса» (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.

## Пайванди беруна

Гурӯҳ:Дастхатҳо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Хамса
Назаров Талбак Назарович (Китоб)

**Назаров Талбак Назарович**: К 75 летию со дня рождения /Составитель  Дж. Валиев; Отв. редактор: Н.К.Каюмов. – Душанбе: Бухо¬ро, 2013. – 118 с.
## Мундариҷа

Предлагаемый библиографический указатель посвящен академику Академии наук Республики Таджикистан, доктору экономических наук, Заслуженному деятелю науки, профессору Т. Н. Назарову. Библиографический указатель включает книги и статьи о главных направлениях его трудов, работ, редактированных им, и литературу о нем. В отдельный раздел выделено участие Т. Н. Назарова в международных и региональных конференциях, форумах, совещаниях и симпозиумах.
Материал в указателе расположен в хронологическом порядке, в пределах года по алфавиту помещены описания отдельных изданных работ, статей из журналов и научных сборников, далее помещаются рецензии на работы Т. Н. Назарова в хронологическом порядке. В конце каждого алфавитного ряда помещены работы на иностранных языках. Заглавия работ на таджикском и иностранных языках снабжены переводом на русский язык.
Вспомогательный аппарат состоит из алфавитного указателя работ отдельно на таджикском и русском языках и именного указателя.
## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Назаров Талбак Назарович: К 75 летию со дня рождения. – Душанбе: Бухо¬ро, 2013. – 118 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.

## Дар бораи муаллиф
Талбак Назаров
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Ёддоштҳо (Айнӣ)

«**Ёддоштҳо**» — асари шарҳиҳолӣ, навиштаи Садриддин Айнӣ.

## Муҳтаво
«Ёддоштҳо» на танҳо асари тарҷумаиҳолӣ, инчунин қомуси ҳаёти асрҳои ХIX ва ХХ халқ аст. Асар аз боби қафомондагии иқтисодӣ ва ҳоли бади халқ,қатлу ғорат, тақдири фоҷиавии равшанфикрону бузургони аҳли адаб ва бедоршавии шуури омма сарчашмаи хеле мӯътамади воқеӣ бадеист.
«Ёддоштҳо» беҳтарин намунаи насри муосири тоҷик буда осонфаҳм, равон, дилрас ва ҷаззоб аст. «Ёддоштҳо»-ро як навъ феҳристи тафсирии дигар асарҳои устод Айнӣ номидан шояд иштибоҳ набошад, зеро агар амиқ андешед, пай хоҳед бурд, ки устод воқеаеро ба таври муҷаз дар «Ёддоштҳо» оварда бо як ҷумлаи ҳаволаӣ иброз медоранд, ки «ин матлабро дар фалон асарам пурра овардаам» (мазмунан) ва ё дар бораи қаҳрамони ҳодисае маълумот дода иттилои комилро ба яке аз романҳояш ҳавола мекунанд.
«Ёддоштҳо»-е, ки дар дасти Шумост, асосан аз рӯи «Куллиёт»-и (ҷилдҳои 6 ва 7) Айнӣ, ки соли 1962 чоп шудааст, рӯнавис шуда, дар дигар сохту андоза муқовабандиву саҳҳофӣ гардида, ҳангоми тарроҳиву ороиш дар оғози ҳар қисм аз ашъори устод Айнӣ намунаҳое оварда шудаанд, ки бидуни чор мисраи аввали оғози китоб дигар аз таркиби «Ёддоштҳо» берунанд ва мароми ноширанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Садриддин Айнӣ
Хачатур Абовян

**Хачатур Абовян**  —— мардумшинос ва нависандаи Арманистон ва ходими  ҷамъиятӣ дар аввали садаи XIX мебошад. Ӯ омўзгор, шоир ва ҷонибдори навсозӣ дар адабиёти арманӣ буд. Ӯ аввалин романро бо забони муосири Арманистон нашр кардааст, ки аз лаҳҷаи мардуми Арманистон Шарқӣ буд ва ба ҷои алифбои классикии Арманистон дар адабиёти миллӣ ҷой гирифт. Соли 1845  ӯ бомаҳаллҳои халқи курдҳо сафар намуда, китоби «Курдҳо ва йазиҳо», «Очерки ба вуҷудоӣ, хусусиятҳои миллӣ, забон, ва расму анъанаҳои курдҳо» ва диг ба забони олмонӣ навиштааст. (на немецком языке)
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нависандагони Арманистон
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Негматов Н. Государство Саманидов (Китоб)

**Негматов Н. Государство Саманидов**. – Душанбе:Дониш,1977,  276 с.
## Мундариҷа
Муаллиф дар монография мухтасар дар бораи вазъияти қуввахои истеҳсолкунанда, дигаргуниҳои рушди иҷтимоӣ ва этнофарҳангии ҷомеъ, ташаккули халқи тоҷик ва давлатдории он, инкишофи маданияти моддию маънавии Осиёи Миёна дар давраи ҳукмронии Сомониён сухан меронад.. Дар он ғайр аз маъхазҳои хаттии мавҷуда материалҳои кофтуковҳои бостоншиносон васеъ истифода бурда мешавад. Китоб барои мутахассисон, шарқшиносон, бостоншиносон, фарҳангнигорону иқтисоддонҳо, донишҷӯёни донишгоҳҳо ва доираи васеи хонандагоне, ки ба таъриху фарҳанги халқҳои Осиёи Марказӣ таваҷҷӯҳ доранд, пешбинӣ шудааст.

## Тақризҳо
## Донистаниҳо
Китоби Негматов Н. Государство Саманидов. – Душанбе:Дониш,1977,  276 с.дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
## Дар бораи муаллиф
Нӯъмон Неъматов
## Пайванди беруна


Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Китобҳои таърих
Гавҳарак

thumbnail|150px|Гавҳараки чашми одам
**Гавҳарак** (), **мардумак**, **ангурак **— сӯрохи инабияи чашм, ки ба воситаи он равшанӣ вориди чашм мешавад. Гавҳарак дар рӯшноӣ танг ва дар торикӣ васеъ мегардад. Андозаи гавҳарак дар мавриди дард ва истифодаи баъзе доруҳо (мас., адреналин, атропин ва ғайра) низ тағйир меёбад. Гавҳарак гирдашакл аст (қутраш 1-8 мм).  Аз тағйири шаклу ҳаҷм ва қобилияти кори гавҳарак бемориҳои чашмро муайян мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* 

Гурӯҳ:Чашм
Гадик

**Гадик** — як навъи гӯсфанд, ки дунбаи думмонанд дорад.

Вазнаш 30-36 кг, баландиаш аз 55 (меш) то 60 см (қучқор). Дарозии думи гадик 8-15 см, вазнаш 1,5-5 кг аст. Гадикҳо думдароз ва думкӯтоҳ мешаванд. Ба гадикҳои думкӯтоҳ гӯсфандони бурятӣ ва муғулӣ мансубанд. Гадикҳои думдароз чанд навъ (ростдум, каҷакдум ва ғайра) мешаванд. Гадикҳо хурдҷусса, каммаҳсул ва дуруштпашм буда, ба шароити иқлими номусоид мутобиқ гаштаанд. Дарозии пашмашон 15-17 см; соле аз ҳар сар гӯсфанд 1-1,2 кг пашм метарошанд. Гӯсфандони зоти дарвозӣ, помирӣ ва баъзе гӯсфандони қарокӯлӣ аз ҷумлаи гадик мебошанд. Дар Тоҷикистон Г.-ро дар ВМКБ ва минтақаи Рашт парвариш мекунанд. Гадик дар Афғонистон бо номи «ҳазорагӣ» машҳур аст.

## Нигаред низ
* Гӯсфанд
* Гӯсфанди дунбадор

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Животноводство Таджикистана. Д., 1975;
* Джапаридзе В. С. Овцеводство. М., 2002.

## Сарчашма
* 
* 

Гурӯҳ:Гӯсфанд
Газ (дарахт)

**Газ** (), **газм **— ҷинси рустанӣ мансуби оилаи , дарахт ва буттаи начандон калон.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Баландиаш 4—8 м. Навдаи дарози борик, барги сабз ё хокистарранг, гули дуҷинсаи сафед, гулобӣ, бунафш ва ғӯзамеваи сертухм дорад. Дар ҷангалҳои соҳили дарё, заминҳои шӯрхоку санглох, регзор ва боғҳо мерӯяд.

## Навъҳо
Дар Авпрупо, Осиё ва Африқо 90 намудаш паҳн шудааст. Дар Тоҷикистон 9 намуди Газ. (Tamarix arcenthoides, Tamarix elongata, Tamarix florida, Tamarix hispida, Tamarix hohenackeri, Tamarix kotschy, Tamarix meyeri, Tamarix ramosissima) вомехӯрад. Газ аз тухм, бехҷаст ва қаламча нумӯ мекунад.

## Корбурдҳо
Газро дар сабзкорӣ, регбандӣ, пешгирии обшӯйи хок ва ғайра истифода мебаранд. Аз шохчаву навдаҳояш чиғ, сабаду бозичаҳо мебофанд. Баргу пӯстлохаш барои даббоғии пӯст истифода мешавад (дар таркиби пӯстлохи он 0,6–10,8% таннид мавҷуд аст). Шоху навдаи тару тозаашро чорво мехӯрад. Газ рустании рангдеҳ ва асаловар аст.

### Корбурди пизишкӣ
Табибони тибатӣ аз навдаҳои газ чой дам карда, онро барои муолиҷаи тарбод истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Качалов А. А. Деревья и кустарники. М., 1970;
* Попова Т. Н. Жизнь растений. Т. 5. М., 1981;
* Флора Таджикской ССР. Т. 6. Л., 1981;
* Грин Н., Стаут У., Тейлор Д. Биология. Т. 2. М., 2009.
* Комаров Б. М.. Определитель растений Северного Таджикистана, Душанбе., 1967;

* 

Гурӯҳ:Дарахтон
Газ (воҳиди андозагирӣ)

**Газ**, **араш**, **заръ**, **зироъ** — воҳиди қадимии дарозӣ. Дар асрҳои миёна вобаста ба замону макон навъу андозаҳои гуногун дошт. гази шаръӣ баробари 24 ангушт ё 49,875 см ва дар садаи XI гази маъмул баробари 62 см буд. Носири Хусрав дар «Сафарнома»-и худ зикр мекунад, ки 1 гази шоҳӣ (малик) аз 1,5 араш каме кӯтоҳ аст. Дар ҷойи дигар ӯ дарозии як тарафи калисои ҳашткунҷаи Байтулмуқаддасро 33 газ (ё раш) гуфтааст. гази шоҳӣ дар Эрони садаи XVII баробари 94,745 см ва гази муқассир 68 см буд.

Дар Осиёи Миёна се тарзи муайян намудани андозаи газ мавҷуд буд: фосила аз нӯки ангуштони дасти росткардашуда то китф; фосила аз нӯки ангуштони дасти росткардашуда то миёнаи қафаси сина (ё нӯки бинӣ); фосила аз нӯки ангуштони дасти росткардашуда то китфи дигар. Дар Бухоро, Самарқанд ва дигар шаҳрҳо дар садаи XVIII ва аввали садаи XX навъҳои гуногуни газ шаръӣ (49,875 см), сохтмонӣ (62,195 см; 68,58 см; 70,68 см; 78,74см), бозорӣ (88,9 см), бофандагӣ (101,6 см), шоҳӣ ё хонӣ (106,68 см) ва дучанди он (213,36 см) мавриди истифода қарор доштанд. Дар Қаротегину Дарвоз чор намуди газ (чӯбгаз, 69-71,5 см; 84-88 см ё 100 см; 105—110 см; 166 см) ва дар Помири Ғарбӣ навъҳои гуногуни он — чӯбгаз (71,12, 83,100-102 см), гилимгаз (268—275 см), сулдегазак (50-56 см), ҳайдегазак (83 см), култадегазак (100—110 см), оршини Николай (69-71,5 см) истифода мешуданд.

## Нигаред низ
* Чилгазӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* 

Гурӯҳ:Ченакҳои масофа
Гоз

**Гоз** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Вири ноҳияи Шуғнон ВМКБ. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шуғнон
Гурӯҳ:Ҷамоати Вир
Газанбор

thumbnail|Газанборҳои ҳозиразамони рӯизаминӣ|326x326пкс
**Газанбор** () — зарфи табиӣ ё сунъӣ барои захира кардани миқдори зиёди газ ва истифодаи ояндаи он.

Газанборҳоро дар наздикии ғулбаҳои газгузари асосӣ ва марказҳои истеъмоли газ месозанд. Газанборҳо рӯйизаминӣ — газголдерҳо (фишори паст, фишори миёна ва фишори баланд), зеризаминии сатҳӣ ва зеризаминӣ мешаванд. Дар газанборҳои рӯйизаминӣ газ қисман истеъмол нашуда (мас.. шабона) ҷамъ гардида), дар давраи истеъмоли зиёд (рӯзона) ба шабакаҳо ҷорӣ карда мешавад. газанборҳои зеризаминии сатҳӣ қитъаҳои ғулбаҳои газиро аз истгоҳи компрессорӣ то истгоҳи газтақсимкунӣ дар бар мегиранд, ки истифодаи газро танзим менамоянд. газанборҳои зеризаминӣ дар ковокиҳои табиӣ (аз ҷумла конҳои куҳнаи нафту газ) ва сунъии замин сохта шуда, ҳангоми истеъмоли нобаробари мавсимии газ истифода мешаванд. Ин навъи газанборҳо нисбатан маъмул буда, гунҷоишашон садҳо млн м3 ва баъзан млрд м3 аст. Онҳо нисбат ба газанбори рӯйизаминӣ бехатар ва пурсамаранд. Барои сохтани онҳо масолеҳи сохтмонӣ, бахусус филиззот, камтар сарф мешавад.

Нахустин газанборҳои мазкур дар Канада соли 1915 сохта шуда, 20-25%-и истеъмоли шабонарӯзиро таъмин мекунанд. Чунин газанборҳо дар Русия, ИМА, Олмон, Лаҳистон, Чехия, Фаронса, Британияи Кабир, Итолиё, Австрия низ мавҷуданд. Теъдоди бузургтарини газанборҳои зеризаминӣ дар ИМА сохта шудаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* 

*
Газ (мазмунҳо)

**Газ** 
# Газ (рустанӣ) (Tamarix)
# Газ (воҳиди ченак)
# Газ (кимиё) ва ё гоз - ҳолати агрегатии модда.
Гадолиний

**Гадоли́ний** (), Gd — унсури кимиёӣ аз гурӯҳи III ҷадвали даврии Менделеев; рақами тартибиаш 64, массаи атомиаш 157,26. Мансуби лантаноидҳост.

## Таърих

### Кашф
Гадолинийро соли 1880 кимиёдони швейсарӣ Шарл де Мариняк кашф кардааст.

### Номгузорӣ
Ба шарафи муҳаққиқи унсурҳои нодир Юҳон Гадолин ном ниҳодаанд.

## Хосиятҳо

### Физикӣ
Филиззи душворгудози сафеди нуқрагун; ҳарорати гудозишаш 1312°С, ҳарорати ҷӯшишаш 2800°С, зичиаш 7,89 г/см3. Гадолиний 5,9∙10−4%-и массаи қишри заминро ташкил медиҳад. Дар таркиби минералҳои гадолинит, монатсит, бастензит мавҷуд аст.

### Химиявӣ
152Gd (давраи нимкоҳишаш 1014 сол) изотопи дарозумри гадолиний мебошад. Дар ҳавои намнок бо пардаи оксидӣ пӯшида мешавад. Дараҷаи оксидшавиаш +3. Дар шароити муқаррарӣ бо галогенҳо, вақти гарм кардан бо нитроген, сулфур, фосфор, силитсий ва гидроген вокуниш зоҳир мекунад. Бо филиззот хӯла ба вуҷуд меорад. Гадолиний оби гармро бо ихроҷи гидроген таҷзия менамояд. Хлорид, нитрат ва сулфатҳои гадолиний дар об хуб, карбонат, фосфат, фторид, оксалатҳои он бад ҳал мегарданд. Он дар техникаи ҳастаӣ ҳамчун ҷозиби нейтронҳо истифода мешавад.

### Атомӣ

### Изотопҳо
Дар табиат ҳафт изотопи гадолиний вуҷуд дорад.

### Мавҷудият дар табиат
Гадолиний аз таркиби пӯлод сулфур ва газҳоро хориҷ намуда, хосиятҳои онҳоро беҳ месозад. Гадолиний ва хлориду сулфатҳои он дар таҳияи маводди миқнотисӣ истифода мешаванд. Молибдати гадолиний дар техникаи оптикию электронӣ, селениди он Gd2 Se3 дар таҳияи нимноқилҳо ба кор меравад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Идрисов Т. Кимиёи аносир (элементҳо). Д., 2004;
* Химия. Справочное руководство. Л., 1975;
* Шретер В. (ва дигарон). Химия. М., 1989. 	

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Гадолиний
Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Газиҳо

**Газиҳо** () — оилаи рустаниҳои дупаллагӣ.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Дарахти на он қадар баланд, бутта, баъзан нимбутта. Барги майдаи мураттаб ҷойгиршуда, гули майдаи дуҷинсаи 4-10 (баъзан зиёдтар) гардбаргдор ва ғузамева доранд. 3—4 авлод (қариб 120 намуд)-и газиҳо дар Аврупо, Осиё ва Африқо, асосан дар ноҳияи Баҳри Миёназамин, Осиёи Марказӣ ва Миёна вомехӯранд. Дар дашт, хокҳои шӯр, нимбиёбону биёбонҳо, соҳилҳои обанборҳо, инчунин дар пастхамиҳои хушки кӯҳсор мерӯянд.

## Эзоҳ

*
Газна

**Газна** (), **газанга**, **тавланг**, **анҷара**, **духтаргазак**, **сӯзанкаҳ**, **тавланг** — гиёҳи бисёрсолаи алафии мансуби газнаиҳо.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш рости ҷаҳорқирра, то 170 см қад мекашад, сершохубаргазна Баргаш байзашакл (дарозиаш 17 см), дандонадор, нӯгтез. Хӯшааш сергул, гулҳояш майда-майдаи сабзчатоб, мевааш байзамонанд (вазни 1000-тоаш тақр. 0,25 г), зарди хокистарранг. Поя ва баргҳояш бо мӯякҳои «газанда» (номаш аз ҳамин ҷост) пӯшида шудаанд. Моҳҳои май — июн гул карда, тухм мебандад. Газна дар боғу киштзор, гирду атрофи хонаҳои иқоматӣ, заминҳои партов, канори ҷӯй мерӯяд.

## Хосиятҳои шифоӣ
Рустании доруист. Ба қавли Абуалӣ Сино барги кӯфтаи газна (анҷура) хуни биниро бозмедорад. Марҳами он пучакро сар меорад. Тухмаш давои зиқи нафас ва илтиҳоби шуш буда, марҳамаш барои муолиҷаи саратон ва варами гӯш ёрӣ мерасонад. Табибони халқӣ ҷӯшоби газна («тавлангоба»)-ро чун давои балғамрон, хунбанд ва исҳоловар истифода мебаранд. Аз хокаи барги газна ва орд атола («олиоба») тайёр карда, барои муолиҷаи газак ва захми меъда, хуншории узвҳои дарунӣ ва бачадон пеш аз хӯрокхӯрӣ рӯзе якпиёлагӣ мехӯранд. Бо ҷӯшоби омехтаи газна ва пудина шустани сар сабӯсакро нест мекунад. Ҷӯшоби тухми он барои гулӯзиндонак нофеъ аст. Хокистари газнаро бо намак даромехта ба решҳо гузошта банданд, онҳоро сиҳҳат мебахшад. Тухмашро бихӯранд, барои дамкӯтаҳӣ, сурфа, иллати аъзои нафас ва обварам дору мешавад; сафро ва балғами часпакро аз бадан хориҷ мекунад, барои иллатҳои сипурз ва гурда дармон мебошад, боҳро қавӣ мегардонад. Агар барги кӯфтаи газнаро бо асал хамир карда, ба закар ва зери хоя бимоланд, боҳро бедор мекунад. Оби газнаи тарро дар даҳон ва ҳалқ гардонанд, варами забончаи ҳалқро рафъ менамояд. Равғани газна барои рафъи дарди буғумҳо, дарди сурин, ниқрис манфиатовар аст. Дар амалияи тибби муосир нақуъ ва ҷаҳвари обии газнаро ҳангоми хуншории шуш, ҷигар, бачадон ва рӯда тавсия медиҳанд. Ҷавҳари хушки он ба таркиби доруи «Аллохол» дохил мешавад (онро дар мавриди гепатит, холангит, холетсистид ва қабзияти музмин истифода мебаранд). Газна хосияти пешобронӣ ва рафъи зардаҷӯшӣ дорад. Дар таркиби газна витаминҳои С, В, К, силитсий ва кислотаҳои органикӣ мавҷуданд, ки масуниятро қавӣ мегардонанд.

## Корбурдҳо
Аз он бо иловаи ҷағҷағу шилха, пудина ва ғ. самбӯсаи алафӣ ҳам мепазанд. Дар аввали сабзиш газнаро чорво низ мехӯрад.

## Нигаред низ
* Газнаиҳо

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳ. Зоҳидов. Канзи шифо. Д., 1998;
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана. Д., 1983;
* Губанов И. А. (ва дигарон). Крапива двудомная//Иллюстрированный определитель растений Средней России. М., 2003;
* Разделов С. Ю. Всё о лекарственных растениях на ваших грядках. СПб., 2010.

## Сарчашма
* 
*
Газнаиҳо

**Газнаиҳо** (*Urticaceae*), оилаи рустаниҳои дупаллагии алафӣ, нимбутта, бутта ё дарахт. Баргу пояи муякҳои «газанда»-дор, гули майдаи як ё дуҷинса, меваи майдаи чормағзшакл дорад. 42 авлод ва 650—700 намуди Газнаиҳо асосан дар ноҳияҳои муътадилиқлим ва тропикӣ паҳн шудаанд. Дар собиқ СССР 6 авлоду 21 намуди Газинаҳо маълум аст. Дар Тоҷикистон 2 авлод (Urtica, Parietaria) ва як намуди интродуксияшудаи Газнаиҳо— газнаи чинӣ (Boehmeria nivea) мерӯяд. Баъзе Газнаиҳои доруӣ (газна) ва нахдиҳанда (газнаи чинӣ) мебошанд.

## Нигористон

Image:PileaCadierei.jpg|*Pilea cadierei*
Image:Pilea pumila2.JPG|*Pilea pumila*
Image:Poisonivy1.jpg|*Dendrocnide sp.*
Image:Elatostema umbellatum 2006.04.19 06.17.14-p4190208.jpg|*Elatostema umbellatum*
Image:Brennnessel 1.JPG|*Urtica dioica*
Image:Boehmeria nivea 1.jpg|*Boehmeria nivea*
Image:Parietaria judaica 000.jpg|*Parietaria judaica*, flowers
Image:Nettle.jpg|*Urtica dioica*, stinging hairs


* 

## Нигаред
* Газна

## Адабиёт
*Травянистые растения СССР. т. 1. Москва. 1971.