open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Силоҳи лазерӣ

**Силоҳи лазерӣ** — навъе ҷангафзори энержии ҳидоятшуда аст, ки аз партави лазер барои тахриб ҳадаф истифода мекунад. Аз даҳаи 1970 токунун силоҳҳои лазерии бешумор ва гуногун тарроҳӣ ва тавлид шудаанд, аммо бештари онҳо аз марҳалаи таҳқиқ ва исботи технологӣ фаротар нарафтаанд. Имрӯза ҷангафзорҳои заминии лазерӣ тавоноии нобудии мушакҳо, паҳподҳо ва гулӯлаҳои тӯпу хумпораи дар ҳоли парвозро пайдо кардаанд. Силоҳҳои лазерии ҳавобурд низ озмоишҳои муваффақиятомезе доштаанд ва ҳатто системҳои лазерии фазоӣ барои нобуди моҳвораҳо ё мушакҳои баллистик низ пешниҳод шудаанд.

## Навъҳои силоҳи лазерӣ
* Силоҳҳои лазерӣ барои нобуд кардани ҳадафҳо пешбинӣ шудаанд
* Силоҳи маҳдуди лазерӣ
* Силоҳи лазерии нобино
* Дигар силоҳҳои лазерӣ

### Силоҳҳои лазерӣ барои нобуд кардани ҳадафҳо пешбинӣ шудаанд
Эҷоди силоҳи лазерӣ, ки барои нест кардани мустақими ҳадафҳо пешбинӣ шудааст, аз сабаби миқдори зиёди энергия барои нест кардани унсурҳои сохторӣ ё вайрон кардани системаҳои дохилии радиоэлектроникии ҳадаф хеле мушкил аст.

пайванд=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/JGSDF_Middle_range_Multi-Purpose_missile_laser_designator_head1.jpg/277px-JGSDF_Middle_range_Multi-Purpose_missile_laser_designator_head1.jpg|мини|277x277пкс| Ҷопон JGSDF силоҳи лазерии миёнапарвоз

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силоҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Силоҳо
Абдураҳим Кеиб

**Абдураҳим Кеиб**(  ) - сиёсатмадор ва муҳандиси Либиё .

## Зиндагинома
Ӯ Донишгоҳи Триполиро бо дараҷаи бакалаврӣ дар соҳаи муҳандисии барқ хатм карда, таҳсилашро дар Иёлоти Муттаҳида, дар Донишгоҳи Калифорнияи Ҷанубӣ ва Донишгоҳи Каролинаи Шимолӣ идома дод ва дар соли 1984 дар он ҷо унвони доктории худро гирифт  . Аз соли 1985 дар Донишгоҳи Алабама ба ҳайси ассистенти кафедраи муҳандисии электрикӣ кор мекард, соли 1996 профессор шуд. Шаҳрвандии Амрико дорад. Муаллифи мақолаҳои сершумори илмӣ буда, таҳти роҳбарии ӯ дар соҳаи электротехника як қатор рисолаҳо дифоъ шудаанд.

Соли 2005 ширкати либиёвии *International Company for Energy and Technology* таъсис дод.

Аз соли 2006 то соли 2011 ӯ мудири шӯъбаи электрикии Донишкадаи нафти АМА буд ва тобистони соли 2011 ба Либиё рафт ва дар он ҷо узви роҳбарияти Шӯрои миллии гузори Либиё шуд. 31 октябри соли 2011 сарвазири Шӯрои миллии гузори Либиё интихоб шуд  .
[чап|мини| Мулоқот бо вазири дифои ИМА [Леон Эдвард Панетта|Леон Панетта 17 декабри соли 2011]]
Рӯзи 26 ноябр сӯиқасд ба ҷони ӯ сурат гирифт. Абдулраҳим Кеиб ва як гурӯҳи ҳамроҳонаш дар ҳошияи шаҳри Триполи ҳангоми ворид шудан ба бинои радиои давлатии воқеъ дар он ҷо аз сӯи афроди ношинос тирборон шуданд. Дар натичаи суиқасд сарвазир осеб надидааст, вале ду узви хайати вакилони у кушта ва 5 нафари онхо ярадор шудаанд. 

21 апрели соли 2020 даргузашт.

## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020
Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 апрел
Гурӯҳ:Зодагони соли 1950
Гурӯҳ:Зодагони 2 март
Разм

**Разм** () — бахше аз набард миёни нерӯҳои мусаллаҳи ду кишвар аст.

## Вожашиносӣ
Разм ‘*ҷанг*, *набард*, *пайкор*’ яке аз куҳантарин истилоҳоти низомии форсӣ аст ва реша дар забонҳои бостонӣ дорад:    ‘ороиши ҷангӣ’ (< **raz-man-*), *arəza-* ‘разм, набард’ (аслан: ороиши ҷангӣ), *arəzah-* ‘майдони набард’, *arəzyā-* ‘разм’.).

## Эзоҳ
Михаил Синелников

**Михаил Исаакович Синелников** () — шоири шӯравӣ ва рус, , адабиётшинос, муррахи адабиёти русӣ.

## Зиндагинома
Соли 1946 дар Ленинград, дар хонаводае таваллуд шудааст, ки аз муҳосира наҷот ёфтааст. Падар — рӯзноманигори низомӣ, нависанда, баъдан ёдноманавис, ки ба филологҳо бо хотираҳои худ дар бораи ҳаёти адабии Ленинград дар солҳои бистум маълум аст («Заболотскийи ҷавон», «Шоми Манделштам» ва ғайра). Модар муаллими забон ва адабиёти рус, солҳои ҷанг директори хонаи кӯдакони ятими муҳосира буд. Солҳои аввали Синелников дар Қирғизистон гузашта, факултаи таърихи Донишкадаи омӯзгории Ушро хатм кардааст . Ду сол мухбири газетаи вилоятӣ шуда кор кард. Соли 1969 ба Донишкадаи адабии Маскав ба номи Горкий дохил шуд.

Дар «Литературная газета», дар маҷаллаи «Дружба народов» кор кардааст. Дар Литсейи насронӣ аз шеър дарс медод, проректори Институти рушди маорифи минтақаӣ ва хабарнигори рӯзномаи «Московский новости» буд.

Узви Иттифоқи нависандагони ИҶШС (1976) ва Иттифоқи нависандагони Маскав.

Нахустин маҷмӯаи ашъори «Абр ва паррандагон» соли 1975 ба табъ расида буд. Дар замони шӯравӣ ӯ узви панҷ Шӯрои адабиёти миллии назди Иттифоқи нависандагони СССР: гурҷӣ, арманӣ, озарбойҷонӣ, тоҷикӣ, қирғизӣ буд. Тарҷумаи зиёде анҷом додааст, шоиронро аз Аврупо, Шарқи Дур, Қафқози Шимолӣ, кишварҳои турк (Қирғизистон, Қазоқистон, Озарбойҷон, Узбакистон, Туркманистон, Тотористон, Балкар, Қарачай), Арманистон, Тоҷикистон, классикони форсизабон тарҷума кардааст. Дар соли 2011 китоби тарҷумаҳои мунтахаби Михаил Синелников «Шеъри Шарқ» аз чоп баромад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Авторский блог Михаила Синельникова в журнале Чайка
* Михаил Исаакович Синельников в «Журнальном зале»
* Интервью с М. И. Синельниковым

Гурӯҳ:Филмноманависон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони асри XXI
Гурӯҳ:Шоирони асри XX
Гурӯҳ:Шоирони Русия
Ғайрифилиззот

[алт=A periodic table showing 14 elements listed by nearly all authors as nonmetals (the noble gases plus fluorine, chlorine, bromine, iodine, nitrogen, oxygen, and sulfur); 3 elements listed by most authors as nonmetals (carbon, phosphorus and selenium); and 6 elements listed as nonmetals by some authors (boron, silicon, germanium, arsenic, antimony). Nearby metals are aluminium, gallium, indium, thallium, tin, lead, bismuth, polonium, and astatine.|мини|350x350пкс|
---- Иқтибос аз [Ҷадвали даврии унсурҳои кимёӣ|ҷадвали даврӣ, ки нишон медиҳад, ки то чӣ андоза ҳар як элемент ҳамчун ғайриметаллӣ тасниф карда мешавад:
---- [n 1] [n 2] [n 3]
---- Филизҳои наздик бо шрифти хокистарӣ нишон дода шудаанд. [n 4]
---- Таърифи дақиқи ғайрифилиз вуҷуд надорад; дар манбаъҳои гуногун, як унсурро метавон ҳамчун филизҳои, нимфилизҳои ва ғайрифилизҳо тасниф кард.
---- Гидроген одатан дар гурӯҳи 1 ҷойгир аст (тибқи ҷадвали комили дар поён буда), аммо метавонад дар гурӯҳи 17 бошад (тибқи порчаи боло). [n 5]]]
**Ғайрифилиззот** — унсурҳои кимиёвӣ дорои хосиятҳои ғайрифилиззӣ, ки кунҷи рости болоии Ҷадвали унсурҳои кимиёвиро ишғол мекунанд. Ҳарфҳои курсив нимфилиззоте нишон медиҳанд, ки хосияташон ба хосиятҳои филиззӣ наздик аст:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кимиё
Алӣ Тарҳунӣ

**Алӣ Абдул Тарҳунӣ** (   б.  ) — иктисоддон ва сиёсатмадори Либиё мебошад. Аз 23 марти соли 2011 вазири нафт ва молияи Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (PNS), аз 23 то 31 октябри соли 2011 ва аз 27 апрели соли 2012 иҷрокунандаи вазифаи сарвазири Либиё.

## Пеш аз ҷанги шаҳрвандӣ
Тарҳунӣ дар Либиё ба дунё омада, дар Донишгоҳи Либиё таҳсил кардааст, то соли 1973 аз кишвар фирор кард. Ӯро аз шаҳрвандӣ маҳрум карда, ғоибона ба қатл ҳукм карданд. Пас аз муҳоҷират ба Иёлоти Муттаҳида, Тарҳунӣ таҳсили худро идома дода, дараҷаи магистр (1978) ва доктори (1983) дар Донишгоҳи Мичиган гирифт. Аз соли 1985 инҷониб муаллими калони иқтисод дар Донишгоҳи Вашингтон буд.

## Сиёсат
23 марти соли 2011 Тарҳунӣ вазири молия ва саноати нафти Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё шуд. Вай инчунин ҳамчун котиб-сухангӯи Шӯро зуд-зуд дар шӯро баромад мекард ва ҳамчун озодандеши маъруф дар байни мухолифин нуфузи назаррас дошт. Вай 25 августи соли 2011 расман кӯчидани Шӯрои миллии муваққатиро аз Бенғозӣ ба Триполиро эълон кард.

3 сентябри соли 2011 Тарҳунӣ раиси Кумитаи олии амният шуд ва масъули амният дар Триполи буд.
2 октябрь вай ҷонишини якуми сарвазири Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (PNS) таъин шуд. Аллакай 23 октябр, ӯ иҷрокунандаи вазифаи Сарвазири Либиё. Тархунй 31 октябри соли 2011 вазифаи сарвазирро ба Абдураҳмон Кеиб супорид.

22 ноябри соли 2011 Алӣ Тархунӣ аз вазифаи вазири молия ва саноати нафт барканор шуд. Ба ҷои ӯ Абдураҳмон Лаиз таъин шуд.
8 августи соли 2012 вай аз вазифаи муовини аввали сарвазири Либиё озод карда шуд, зеро Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё (PNS) барҳам дода шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI 
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1951
Маҳмуд Сулаймон Мағрибӣ

**Маҳмуд Сулаймон Мағрибӣ** (; ) — сиёсатмадор ва дипломати аҳли Либиё буд. Вай аз 8 сентябри 1969 то 16 январи 1970 нахуствазири Либиё буд.

## Зиндагинома
Мағрибӣ, ки қабл аз кӯчидан ба Сурия соли 1948 дар Ҳайфа (Исроил) таваллуд ва ба воя расидааст.
Мағрибӣ дар вазорати маорифи Қатар ҳангоми таҳсил дар риштаи ҳуқуқ дар Донишгоҳи Димишқ кор карда, дар соли 1966 дар Донишгоҳи Вашингтони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико рисолаи доктории ҳуқуқи нафтро дарёфт кард Вай дар рисолаи номзадиаш далел овард, ки барои як кишвар мустақилона истихроҷи нафтро миллӣ кардан «беақлона» мебуд.

Мағрибӣ аз он ҷо ба Либиё рафт ва дар соли 1967 бо нафтгарони ин кишвар бар зидди истисмори хориҷӣ аз сарватҳои Либиё дар корпартоӣ иштирок кард, ки барои он ӯ ба чаҳор соли зиндон маҳкум шуд ва аз шаҳрвандии Либиё маҳрум карда шуд.

Маҳмуд Сулаймон Мағрибӣ аввалин сарвазири Либиё пас аз инқилоб дар соли 1969 буд. Вай аз соли 1969 то соли 1970 вазири молия буд. Вай баъдтар соли 1970 пеш аз кӯчидан ба Лондон ба ҳайси сафири Либиё дар Бритониёи Кабир буд ва Либиёро дар Созмони Милали Муттаҳид намояндагӣ кард. Ӯ моҳи октябри соли 1976 сафоратро тарк кард, вале дар Лондон боқӣ монд, ба ҳайси мушовири ҳуқуқӣ кор мекард. Ӯ соли 2008 ба Димишқ баргашт ва ба нафақа баромад.
Мағрибӣ 17 июли соли 2009 даргузашт, зану се духтар ва як наберааш боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Молибой Оразалиев

**Молибой Оразалиев** () — деҳа (*[[авул|ауыл]]*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Сайрам ҷойгир аст.  

Дар соли 2009 890 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Сайрам
Гулӯ

thumb|right|150пкс|Гулӯ.
**Гулӯ**, **ҳалқ**, **ҳалқум** — найи ҳозима, ки даҳонро бо сурхрӯда мепайвандад. Гулӯ ба узвҳои ҳозима ва нафас мансуб аст. Гулӯи одам аз се қисм — болоӣ (бинию гулӯ, ки фақат барои нафас хидмат мекунад), миёна (даҳону гулӯ) ва ҳалқ иборат мебошад. Дарозии гулӯи одами калон тақр. 12 см, бараш 5 см аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Колбадшиносӣ
Гулӯгоҳ

**Гулӯгоҳ** — гузаргоҳи нисбатан борики об байни ду қитъаи хушкӣ, ки уқёнусу баҳр, кӯл ё қисмҳои онҳоро ба ҳам мепайвандад. 

Масалан, гулӯгоҳи Беринг уқёнуси Яхбастаи Шимолиро бо уқёнуси Ором, гулӯгоҳи Бобулмандаб баҳри Сурхро бо уқёнуси Ҳинд пайваст мекунанд. Гулӯгоҳи аз ҳама дароз — Мозамбик буда, дарозиаш тақр. 1760 км ва гулӯгоҳи аз ҳама сербару амиқ — Дрейк, ки бараш 950 км, умқаш 5840 м мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ

**[[Гулӯгоҳ|Гулӯгоҳҳои]] байналмилалӣ** — роҳҳои табиии баҳрие, ки уқёнусу баҳр ва қисмҳои дигари қитъаҳои хушкиро пайваст мекунанд ва дар он чун минтақаи иқтисодӣ ҳамаи давлатҳо барои киштигардӣ ҳуқуқи баробар доранд.

Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ аҳаммияти ҷаҳонӣ дошта, дар онҳо киштиҳои ҳамаи давлатҳо метавонанд ҳам дар вазъияти осуда ва ҳам дар вазъияти ноамнӣ озодона шино кунанд. Гулӯгоҳҳои Гибралтар, Ла Манш, Па-де-Кале (Дувр), Бобулмандаб, Сингапур ва Магеллан аз ҳамин қабиланд. Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ новобаста ба он ки бо обҳои ҳудудии давлатҳои назди соҳил фаро гирифта шудаанд ё не, барои киштиронии ҳамаи мамлакатҳо озоданд. Гулӯгоҳҳои байналмилалӣ-е, ки барои аз баҳрҳои дохилӣ ба баҳрҳои кушод баромадан гузаргоҳи ягонаанд, низомномаи махсуси ҳуқуқӣ доранд. Дар чунин гулӯгоҳҳо тартиби киштигардӣ мувофиқи шартномаҳои махсуси байналмилалӣ ба роҳ монда шуда, дар баъзе мавридҳо ҳуқуқи ба баҳри дохилӣ (мас., гулӯгоҳҳои баҳри Балтика ва баҳри Сиёҳ) ворид шудани киштиҳои низомии давлатҳои дур аз соҳил маҳдуд карда мешавад. 

Мувофиқи Конвенсияи СММ (1982) оид ба ҳуқуқи истифодабарии роҳҳои баҳрӣ реҷаи ҳуқуқии гулӯгоҳҳои байналмилалӣ қабул шудааст, ки тибқи он тартиби киштигардии байналмилалӣ чунин аст:

# Киштигардии гулӯгоҳҳое, ки дар фазои кушодаи баҳр ё минтақаи иқтисодӣ ва ҳудудии баҳрии давлати дигар воқеанд (Мессин, Тиран), бо роҳи гуфтушунид ва маслиҳати тарафайн тибқи реҷа (тартиб)-и ҳуқуқи байналмилалӣ ба роҳ монда шудааст.
# Ба гулӯгоҳҳое, ки дар як қисми кушодаи баҳр воқеанд, ҳуқуқи киштиронии тиҷоратии транзитӣ дода мешавад (Гибралтар, Малакка, Бобулмандаб).
# Киштиронӣ дар гулӯгоҳҳое, ки дар байни баҳри кушод воқеъ буда, минтақаҳои иқтисодии мувофиқ доранд (Мозамбик, Куриё ва Тайван), барои ҳамаи давлатҳо озод аст.
# Дар гулӯгоҳҳои Балтика, Магеллан ва баҳри Сиёҳ киштигардӣ аз рӯи тартиби ҳуқуқии шартномаи байналмилалӣ сурат мегирад. Мас., гулӯгоҳи Балтика баҳри Балтикаро бо баҳри Шимол мепайвандад. Гулӯгоҳи Магеллан уқёнусҳои Атлантик ва Оромро пайваст мекунад, аммо соҳилҳояш дар итоати Чили мебошанд. Гулӯгоҳҳои баҳри Сиёҳ (Босфор, Дарданелла ва баҳри Мармар) баҳри Сиёҳро бо баҳри Миёназамин мепайванданд.
 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Нодон

**Нодон/Родон** (, мувофиқи системаи нави романизатсия, ки дар Кореяи Ҷанубӣ қабул шудааст - *Rodong*) номи оилаи мушакҳои баллистикии миёнапарвози ҶХДК мебошад, ки дар ИМА ва Кореяи Ҷанубӣ қабул шудааст. Номи ин мушак аз ҷониби Кореяи ҷанубӣ аз номи кӯҳнаи деҳаи Нодоннии ноҳияи Ҳамҷуи вилояти Ҳамгённамдо гирифта шудааст, ки аз маҳалле, ки ин мушакҳо партоб шудаанд. Дар КХДР номи умумии мушакҳои "Rodong" ва " Taepodong " номи "Hwaseong" ("Sable")  .

## Тағйирот
### Нодон — А
Ракетаҳои баллистикии якзин-даба, ки дар ду версия маълуманд, «Нодон-1» ва «Нодон-2» ном доранд ва аз чихати массаи техникаи чангй ва мувофикан аз чихати масофаи дур фарк мекунанд. Барои парандаи худгард шасси 5-меҳвар истифода шуд, ки ба версияи дарозшудаи шасси МАЗ-543- и Шӯравии РК 9K72 Эльбрус (одатан бо номи Scud маъруф аст) шабоҳат дорад. Таҷҳизоти борбардории SPU, майдончаи парвозкунанда ва ҷойгиршавии кабинаҳо низ ба SPU 9P117 комплекси Эльбрус тақрибан якхелаанд. Ба гуфтаи бархе аз манобеъ, дар заминаи ин мушак мушаки "Шаҳоб"-и эронӣ ва мушаки "Гаури"-и покистонӣ сохта шудаанд.

### Нодон-Б
## Операторон
*  КНДР
*  Египет

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мушакҳои замин ба замин
Шаҳоб-3

**«Шаҳоб-3»** (  аслан *Meteor-3*) — як мушаки миёнапарвози эронӣ аст. Вазорати дифои ИМА, ки аз китайской баллистической ракеты «Dongfeng-21 таҳия шудааст , онро як таҳияи мушаки баллистикии Nodong Кореяи Шимолӣ  медонад.

## Хусусиятҳои тактикӣ ва техникӣ
Пас аз ҷорӣ шудани таҳримҳо алайҳи Эрон, аз соли 1988 ин кишвар мустақилона ба тавлиди силоҳ, аз ҷумла мушакҳои замин ба замин шурӯъ кард.

23 июли соли 1998 Эрон барои нахустин бор мушаки Шаҳоб-3-ро озмоиш кард, парвоз 100 сония давом кард.

15 июли соли 2000 - нахустин партоби бомуваффақияти мушак дар масофаи 850 километр сурат гирифт, ки баъд аз он ҳукумати Эрон аз соли 2001 истеҳсоли силсилавии ин IRBM-ро эълон кард.
22 сентябри соли 2003 дар парад мушакҳои SPU намоиш дода шуданд.
11 августи соли 2004 дар бораи бомуваффакият кор карда баромадани кулоҳаки нави ҷангӣ ба ҷои конусӣ хабар дода шуд, ки ин имкон дод, ки суръати зарбаи ҷангӣ дар ҳадаф афзоиш ёбад. Ин мушак кулоҳаки ҷангии якмарҳила буда, тақрибан 3 метр дарозӣ дорад.
31 майи соли 2005 вазири дифои Эрон Алӣ Шамхонӣ дар бораи озмоиши муваффақи версияи сахти сӯзишвории Шаҳоб-3 хабар дод.
Соли 2006 дар машқҳо як мушак бо кулоҳаки кластерӣ ҷалб шуда буд.
10 июли соли 2008 расонаҳои Эрон дар бораи озмоиши версияи нави IRBM бо кулоҳакҳои ҷангии вазнаш 1 тонна ва масофаи 2000 километр хабар доданд.

## Ҳамчунин нигаред
* Саҷил
* Сафир-2
* Нодон

## Эзоҳ



## Пайвандҳо
* http://www.military-informer.narod.ru/rocets-Shahab3.html

Гурӯҳ:Мушакҳои Эрон
Мурғи ҳилол

**Мурғи ҳилол**, **кабки барфӣ**, ё **кабки ҳилол**, **ҳулол** () — ҷинси паррандаҳои мурғмонанди мансуби оилаи тазарвиҳо.

Дарозии баданаш 50-70 сантиметр, калонҷусса, пойҳояш бақувкат. Мурғи ҳилол дар баландкӯҳҳои Кавказ, Си­бири Ҷанубӣ, Осиёи Хурд, Миёна ва Марказӣ зиндагӣ мекунад. 

## Гунаҳо

* Мурғи ҳилоли олтойӣ (*Tetraogallus altaicus*) — Олтой ва Саян;
* Мурғи ҳилоли ҳимолойӣ ё сиёҳшикам (*Tetraogallus himalayensis*) — Tиёншон, Помиру Олой, Ҳиндукуш, Кунлун, ғарби Ҳимолой;
* Мурғи ҳилоли қафқозӣ (*Tetraogallus caucasicus*) — қаторкӯҳҳои Қафқоз;
* Мурғи ҳилоли каспигӣ ё кабки дарӣ (*Tetraogallus caspius*) — Арманистону Кабуддоғ;
* Мурғи ҳилоли тибетӣ (*Tetraogallus tibetanus*) — шарқи Помир, Ҳимолой, кӯҳҳои Сино-Тибет, Кунлун.

#### Мурғи ҳилоли тибетӣ
Мурғи ҳилоли тибетӣ яке аз гунаҳои хурдҷуссатарин мебошад. Дар қуллаҳои баланд (болотар аз 4300 метр аз соҳили баҳр) дучор меояд. Рангаш ашҳабӣ (баъзе ҷойҳояш сафедтоб), cap, гарданаш хокистарранги тиратоб, нӯлаш нӯгкаҷи гулобӣ. Дар нишебиҳои кӯҳ хеле чобукона медавад. Дарозии болаш 258—271 миллиметр вазнаш то 2 килограмм. Мурғи ҳилоли тибетӣ берун аз ҳудуди Тоҷикистон дар Ocиёи Марказӣ, дар Шимол то Сичуани, дар Ҷануб то Ҳимолой вомехӯрад. Дар Тоҷикистон фақат дар Помир ҳаст. Миқдораш хеле кам. Паррандаи алафхӯр (гул, шохчаву барг, дон, реша, пиёзак). Дар зери сангпора, ковокии сангҳо лона месозад ва 5—6 дона тухми кабудтоби холдор мегузорад; баъди 20—22 рӯз чӯҷа мебарорад. Душмани асосии Мурғи ҳилол рӯбоҳ ва бургуг аст. Онро шикорчиён низ нобуд мекунанд. Аз ин сабаб миқдори Мурғи ҳилоли тибетӣ дар Помир ниҳоят кам шу­дааст. Ҳоло шикори Мурғи ҳилоли тибетт манъ аст. Онро ба «Китоби сурхи байналхалқӣ» дохил кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абдулотӣ Убайдӣ

**Абдулотӣ Убайдӣ** (араб. عبد العاطي العبيدي, таваллуд 10 октябри 1939, Итолиё Либия ) — ходими давлатии Либия, вазири корҳои хориҷии АСНЛАД дар солҳои 1982-1984 ва 2011.

## Фаъолияти сиёсӣ
Котиби генералии Конгресси умумихалкии ВСНЛАД дар солҳои 1979—1981. Баъд аз соли 1979 то соли 1981 Котиби генералии Конгресси умумихалкии (сарвари давлат) кор кардааст.

Дар солхои 1977—1979 котиби генералии Комитети Олии халқии ВСНЛАД .

Аз соли 1982 то соли 1984 вазири корҳои хориҷӣ ва сафири Либиё дар Тунис ва Итолиё.

31 августи соли 2011 ӯ аз ҷониби нерӯҳои шӯришӣ   бо иттиҳоми тасарруфи маблағҳои давлатӣ ҳангоми пардохти ҷуброн ба қурбониёни бомбгузории Локерби дар соли 1988  боздошт шуд. Моҳи июни соли 2013 додгоҳ ӯро бо иттиҳоми сӯиистифода аз мақом бегуноҳ донист  .

Дар соли 2011 Абдулотӣ пас аз тарки кишвар аз ҷониби Мӯсо Куса дубора ба мақоми раҳбари вазорати корҳои хориҷӣ таъин шуд  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Либиё
Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1939
Гурӯҳ:Зодагони 10 октябр
Кумитаи олии халқии Либиё

**Кумитаи олии халқии Либиё** (   *al-lajna ash-sha'bēya al-'amma* ) — мақоми олии ҳокимияти иҷроия дар Либиё аст, мисли шӯрои вазирон. Аз ҷониби парлумон - Конгресси умумихалқӣ ба мӯҳлати номуайян интихоб карда мешавад. Сардори мақомот — котиби кумитаи олии халқиро  парлумон интихоб мекунад.

## Девони Вазирон аз январи соли 2011

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмӣ ) (аз оғози нооромиҳо кор намекунад)
* Либия: Профили кишвар    Архивная копия )
* Шарҳи ҳукумати Либия )
* Таърихи Халқҳои Сотсиалистии Либияи Араб  Архивная копия  карда шудааст. )
Гурӯҳ:Ҳукуматҳо аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Либиё
Гурӯҳ:Сохтори давлатии Либиё
Бағдодӣ Алӣ Маҳмудӣ

**Бағдодӣ Алӣ Маҳмудӣ** (   )  —  сиёсатмадор ва арбоби давлатии Либиё аст. Котиби генералии Кумитаи олии халқии Либиё (Соли 2006-2011).

Аз рӯи ихтисос акушер-гинеколог. Дар роҳбарияти Либиё ӯ барои ҳифзи саломатӣ масъул буд, дар моҳи июни соли 2003 муовини котиби Кумитаи олии халқӣ, аз 5 марти соли 2006 - котиби Кумитаи олии халқии Либиё, ба ҷои Шукри Ғанем.

Самтҳои асосии фаъолияти техникии ӯ дар ин вазифа инкишоф додани рохи охан ва ба вуҷуд овардани  каналҳои обёрӣ  дар кишвар   мебошад.

23 августи соли 2011 дар ҷараёни набард барои Триполи ӯ ба ҷазираи Ҷерба ( Тунис ) фирор кард ва 1 сентябр аз пуштибонии Ҳукумати муваққатии Ҷумҳурии Либиё эълон кард. Дар моҳи июни соли 2012 ӯ ба Либиё баргашт  .

Моҳи июли соли 2015 дар қатори дигар мухолифони воломақоми кишвар ӯро ба қатл маҳкум карданд .

Моҳи январи соли 2022 Бағдодӣ Маҳмудӣ пас аз истирдоди Тунис дар соли 2012 дар Либиё зиндонӣ шуд. Вай қасд дорад бар зидди Тунис ба ниҳодҳои Либиё ва Додгоҳи байналмилалии ҷиноӣ шикоят кунад.  .
## Нигаред низ
* Кумитаи олии халқии Либиё
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳкумшудагон ба ҷазои қатл
Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1945
Гурӯҳ:Зодагони 1 июл
Идриси I

**Идрис I** (   Номи пурра *Муҳаммад Идрис ал-Маҳдӣ ал-Сенусӣ* ;  12 марти соли 1890, Эл-Чагбуб —  25 майи соли 1983, Қоҳира ) — подшоҳи Либи` дар солҳои 1951-1969 .

## Зиндагинома
Ӯ соли 1890 дар Ҷагбуба (Киренаика), набераи асосгузори хонадони Сенусӣ Муҳаммад ибни Алӣ ал-Сенусӣ таваллуд шудааст. Пас аз шикасти сенусиҳо дар амалиёти низомӣ бар зидди аскарони Бритониё, дар моҳи марти соли 1916, ӯ Аҳмад аш-Шарифро аз қудрат барканор кард ва амири Киренаика ва сардори хонадони Сенусиҳо шуд.  Соли 1917  дар Акрам шартномаи барои  Италия ва Англия дилхоҳ басташуда имзо кардааст, ки мувофиқи он соҳибихтиёрии Идрис дар қисми забт нашудаи Киренаика эътироф карда шуд, ҷанг бо Италия ва Англия хотима ёфт, озодии савдои байни Миср ва Либиё барқарор карда шуд.

Дар соли 1917 вай намояндагони ҳарбии Туркияро аз Киренаика пеш кард. Созишномаи Идрис бо мақомоти низомии Итолиё дар Эр-Раҷма ( 1920 ) тақсимоти Либиёро ба ду қисм: Триполитания ва Киренаика эътироф кард, қудрати Идрисро дар қисмати ишғолнашудаи Киренаика тасдиқ кард, ӯ ва ба дигар аъзои қабилаи Сенусӣ. қарзҳои пулӣ таъин карда шудаанд. Бо ризоияти Англия ва Италия Идрис ба муқобили қабилаҳои Триполитания амалиёти ҳарбӣ гузаронд. Идрис декабри соли 1922 ба Миср муҳоҷир шуд.

Мувофиқи созишномаҳои шоҳ Идриси I бо Бритониёи Кабир (1936, 1940) соли 1940 аз ҳамон ливиёиҳое, ки дар Миср буданд ва дар озод кардани Либиё аз қушунҳои Италия-Олмон иштирок доштанд, қисмҳои ҳарбӣ ташкил карда шуд. Соли 1944 ӯ ба Киренаика баргашт. Соли 1949 Киренаика давлати мустакил (аморат) эълон карда шуд. Аз 24 декабри соли 1951 Идрис подшоҳи Шоҳигарии Муттаҳидаи Либиё (аз 1963 — Шоҳигарии Либиё) буд.
 
1 сентябри соли 1969 дар натиҷаи табаддулоти ҳарбӣ  аз тахти подшоҳӣ барканор гардид ва ба Миср муҳоҷир шуд. Соли 1971 дар Либиё ғоибона ба қатл ҳукм карда шудааст. 

Идриси I 25 майи соли 1983 дар Қоҳира даргузаштааст

## Сарчашмаҳо
* Африқо: Китоби маълумотномаи энсиклопедӣ. Т.1. Москва. «Энциклопедияи советй». 1986. - 672с. саҳ. 582-583.
## Нигаред низ
* Сарварони Либиё
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони Либиё
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Либиё
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1983
Гурӯҳ:Даргузаштагони 25 май
Гурӯҳ:Зодагони соли 1890
Гурӯҳ:Зодагони 12 март
Нурҷонқӯрғон

**Нурҷонқӯрғон ** () — деҳа (*[[авул|ауыл]]*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Сайрам ҷойгир аст.  

Дар соли 2009 2221 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Сайрам
Гулӯлабарқ

thumb|300px|Гулӯлабарқ дар ҳаккокии садаи XIX
**Гулӯлабарқ**, **[[барқ]]и куравӣ** — падидаи табиъии нодире, ки хеле кам дучор меояд.

Гулӯлабарқ ҷисми мурӯдшакли мунири қутраш 10-20 см (баъзан аз он зиёд) буда, аз чанд сония то чанд дақ. медурахшад ва энергияи азим дорад. Табиати гулӯлабарқ ҳанӯз муфассал омӯхта нашуда, назарияи ягонаи физикии пайдоиш ва ҷараёнгирии он вуҷуд надорад. Назарияҳое, ки ин падидаро шарҳ медиҳанд, зиёд мебошанд, вале ҳеч яки онҳо аз тарафи аксарияти олимон дастгирӣ наёфтаанд. Дар шароити лабораторӣ бо усулҳои гуногун падидаҳои кӯтоҳмуддати шабеҳи гулӯлабарқ ба даст оварда шудаанд, вале табиати онҳо омӯхта нашудааст. Ақидае мавҷуд аст, ки гулӯлабарқ табиати электрӣ дошта, шакли махсуси барқ мебошад. Мувофиқи суханони шахсони гулӯлабарқро мушоҳидакарда он, одатан, ҳангоми раъду барқ ва ҳавои тӯфонӣ пайдо мешавад. Вале шахсоне низ ҳастанд, ки дар ҳавои офтобӣ гулӯлабарқро мушоҳида намудаанд. Гулӯлабарқҳо боиси харобиҳо ва ҳалокати одамон шуда метавонанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳавошиносӣ
Гурӯҳ:Барқ
Гулӯлаи варзишӣ

**Гулӯлаи варзишӣ** — кураи пӯлодӣ, чӯянӣ ва биринҷӣ, ки барои иҷрои машқҳои варзиши сабук истифода мебаранд. Вобаста ба синну сол ва ҷинси варзишгар вазни гулӯла гуногун мешавад. Барои мардон — 7,252 кг, занон — 4 кг, ҷавонон — 5 ё 6 кг ва духтарон — 3 кг.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гулӯлаҳои оташфишонӣ

**Гулӯлаҳои оташфишонӣ** — маводди дағали сангине, ки ҳангоми шуъла задани оташфишонҳо ба сатҳи Замин дар шакли моеъ ё хамира берун партофта шуда, баъди бархӯрдан ба замин ин ё он шаклро мегиранд.

гулӯлаҳои оташфишонӣ вобаста ба ғилзати гудоза шаклҳои гуногун доранд. Андозаашон аз 1 то 7 см мешавад. Андозаи кӯндаланги онҳо аз 2,5-3 см то даҳҳо м буда, даҳҳо тонна вазн дорад. Гуногунии шаклу вазни гулӯлаҳои оташфишонӣ ба таркиби кимиёии тафтаҳои вулканӣ ва ҳолати физикии маводди партофташуда вобаста аст. гулӯлаҳои оташфишонии гирду кулчамонанди пластикии часпак дар натиҷаи партоби тафтаҳои дар ҳаво тобхӯрда ба Замин афтида пачақ мешавад. Аз тафтаи тобхӯрдаи ҷинсҳои асостаркиб (базалт) шакли гирди салламонанд, аз тафтаи турштаркиб, ки таркибаш аз SiO2 ғанӣ аст ва часпакиаш бештар мебошад, гулӯлаҳои ғайрисимметрию кунҷдор ҳосил мешаванд. Аз рӯи сохт гулӯлаҳо яклухт, паршакл, кафкдор ва ковоку газдор мешаванд. Дар баъзе минтақаҳо маводди гулӯлаҳои оташфишониро ҳамчун масолеҳи бинокорӣ истифода мебаранд (Арманистон, Итолиё, Курил). Дар Тоҷикистон гулӯлаҳои оташфишонӣ дар қ-кӯҳҳои Қурамаву Ҳисор дар дохили ҷинсҳои вулкании давраҳои карбон ва перм вомехӯранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Оташфишоншиносӣ
Гурӯҳ:Оташфишонҳо
Маҳмуд Ҷибрил

**Маҳмуд Ҷибрил Варфаллӣ** (арб  ,  ( Подшоҳии Либиё, 28 майи 1952 - 5 апрели 2020) — сиёсатмадори Либиё, Сарвазири Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё аз 23 март то 20 октябри соли 2020.

## Зиндагинома
Маҳмуд Ҷибрил соли 1952 дар Либиё дар оилаи қабилаи Варфалла таваллуд шудааст  . Ба навиштаи The Daily Telegraph, зодгоҳи ӯ шаҳри Бани Валид аст.
Вай соли 1975 факултаи иқтисод ва сиёсатшиносии Донишгоҳи Қоҳираро бо дараҷаи бакалавр хатм кардааст.
Соли 1980 дар Донишгоҳи Питтсбурги Пенсилвания (ИМА) дараҷаи магистрро дар соҳаи сиёсатшиносӣ гирифтааст.

Ӯ соли 1984 дар ҳамин донишгоҳ дар риштаи банақшагирии стратегӣ ва қабули қарорҳо унвони докториро гирифтааст ва чанд сол дар ин соҳа ба ҳайси профессор кор кардааст. Маҳмуд Ҷибрил дар ин мавзӯъ 10 китоб нашр кардааст.
Вай инчунин роҳбари гурӯҳе буд, ки дар таҳияи дастури *ягонаи омӯзиши араб* ширкат дошт.
Дар байни солҳои 1987 ва 1988 масъули ташкил ва идораи ду конфронси аввали омӯзишӣ дар кишварҳои араб буд. Баъдан, ӯ ба омӯзиши менеҷмент ва роҳбарии маъмурӣ барои менеҷерони аршад дар кишварҳои арабӣ, аз ҷумла дар Миср, Арабистони Саудӣ, Либиё, АМА, Кувайт, Урдун, Баҳрайн, Марокаш, Тунис, инчунин дар Туркия ва Бритониёи Кабир машғул буд.

Маҳмуд Ҷибрил раиси Шӯрои миллии нақшакашии Либиё буд. Соли 2009 раиси Шӯрои миллии рушди иқтисодии Либиё таъин шуд.
Вай инчунин ба Кумитаи зидди бӯҳронии Шӯрои миллии Либиё роҳбарӣ мекард.
23 марти соли 2011 маълум шуд, ки Маҳмуд Ҷибрил сарвазири Шӯрои миллии муваққатии Ҷумҳурии Либиё шуд, ки худро ягона мақомоти қонунии Либиё эълон кард. 23 октябри соли 2011 пас аз озод шудани Либиё аз режими Муаммар Қаззофӣ, ӯ истеъфо дод.

Ҳизби Маҳмуд Ҷибрил, Эътилофи Нерӯҳои Миллӣ, дар интихоботи порлумонии Либиё дар моҳи июли соли 2012 аксарияти овозҳоро ба даст овард .

Маҳмуд Ҷибрил 5 апрели соли 2020 дар Қоҳира аз таъсири COVID-19 дар синни 67-солагӣ даргузашт  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020
Гурӯҳ:Даргузаштагони 5 апрел
Гурӯҳ:Зодагони 28 май
Рӯзи байналмилалии бабр

**Рӯзи байналмилалии бабр** () — як ҷашни солона ба ҷиҳат боло бурдани сатҳ огоӣ барои ҳифозат аз бабрҳо мебошад ва солона дар таърихи 29 июл баргузор мешавад. Дар соли 2010 дар Иҷлоси Санкт-Петербург эҷод шуд. Ҳадаф аз ин рӯз баланд шудани як системи ҷаҳонӣ барои ҳифозат аз зистгоҳҳои табиъии бабрҳо ва афзоиши огоҳии умумӣ ва пуштибонӣ аз масоил марбут ба ҳифозат аз бабр аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷашнҳои 29 июл
Гурӯҳ:Бабрҳо
Хазинаи байналмилалии асъор

**Хазинаи байналмилалии асъор**, (**ХБА**) (, *IMF*) — созмони байналмилалӣ, ки бар иҷрои сомонаи пули байналмилалӣ назорат дорад. Хазинаи байналмилалии асъор, яке аз мӯътабартарин манобеъи арзёбӣ ва пешбинии вазъияти иқтисоди ҷаҳонӣ маҳсуб мешавад. Тарҳи бунёдгузории хазинаи асъор дар Конфронси Бреттун-Вудз дар июли 1944, ки сохтори иқтисодии ҷаҳон пас аз Ҷанги ҷаҳонии дувум шакл гирифт ба вуҷуд омад ва дар 27 декабри 1945 ба кор оғоз кард. Ҳадаф аз ташкили хазина иборат аст аз:
* густариши ҳамкориҳои пули байналмилалӣ ва тасҳили рушди мутавозини тиҷорати байналмилал;
* эҷоди сомонаи босуботи арзӣ байни аъзо ва парҳез аз рақобат дар коҳиши нархи арзҳо;
* таҳияи манобеъи лозим аз тариқи манобеъи умумии хазина, ба манзури кумак ба кишварҳои узви дорои касри тарози пардохтҳо.
## Аъзоёни  ХБА
Хазинаи байналмилалии асъор — 190 аъзо дорад (189 узви СММ + Ҷумҳурии Косово)

Ба аъзои собиқ Куба, ки соли 1964 аз ХБА хориҷ шуд
ва Ҷумҳурии Чин (Тайван), ки дар соли 1980 пас аз маҳрум шудан аз пуштибонии президенти вақти ИМА Ҷимми Картер дар СММ аз ҷониби Ҷумҳурии Мардумии Чин иваз карда шуд.
Илова ба Куба, шаш кишвари дигари узви СММ узви ХБА нестанд: Кореяи Шимолӣ, Андорра, Монако, Лихтенштейн, Науру ва Судони Ҷанубӣ. Ҷазираҳои Кук, Ниуэ, Вотикон ва дигар *давлатҳои эътирофашон маҳдуд* низ узви ХБА нестанд.

Ҳама давлатҳои аъзо бевосита дар ХБА иштирок мекунанд. Кишварҳои узвро 24 узви Шӯрои директорон намояндагӣ мекунанд (панҷ директори иҷроия аз ҷониби панҷ аъзо бо квотаҳои калон таъин карда мешаванд, нуздаҳ директори иҷроияи боқимонда аз ҷониби дигар аъзоён интихоб мешаванд) ва ҳамаи аъзоён Директори иҷроияро Шӯрои мудирони ХБА таъин мекунанд.Хазинаи байналмилалии асъор, зери назари Шӯрои иқтисодӣ ва иҷтимоъии Созмони Милали Муттаҳид кор мекунад. Аммо дар асл, созмон мустақил аст ва ин робита, бештар, ташрифотӣ аст. Мудирияти Хазинаи байналмилалии асъор аз сентябри 2019 бар уҳдаи Кристалина Георгиева аст. 

Нуфузи кишварҳои дигар дар дохили созмон аз рӯи шумораи аҳолӣ ва рейтинги иқтисодии онҳо дар ҷаҳон ташаккул меёбад.

## Дахолати асъории ХБА
* 1994: Мексика; Бӯҳрони иқтисодӣ дар Мексика — 18 миллиард доллар.
* 1997: Осиё; Бӯҳрони молиявии Осиё — 36 миллиард доллар.
* 1998: Федератсияи Русия; Дефолти Русия дар соли 1998 — 22,6 миллиард доллар.
* 1998: Бразилия; — 41,5 миллиард доллар.
* 2000: Туркия; — 11 миллиард доллар.
* 2001: Аргентина; Бӯҳрони иқтисодии Аргентина — 21,6 миллиард доллар.
* 2010: Юнон; Бӯҳрони қарзии Юнон — 139,73 миллиард доллар.
* 2011: Португалия; Бӯҳрони молиявӣ дар Португалия — 99,08 миллиард доллар.
* 2018: Аргентина; — 57,1 миллиард доллар.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ташкилотҳои байналмилалии молиявӣ
Оқоилоҳ Солеҳ Исо Убайдӣ

**Оқоилоҳ Солеҳ Исо Убайдӣ** ( интихобҳо имконпазир аст: **Акила Солиҳ Исо / Aguila Salah [Saleh]**,  )&#x200E; — ходими давлатӣ ва сиёсии Либиё, раиси Палатам намояндагони Либиё, вакил аз шахри Ал-Кубба В.    .

## Зиндагинома
Соли 1970 Донишгоҳи Бенғозиро бо дараҷаи бакалаври ҳуқуқ хатм кардааст. Дар Вазорати адлия ва суд кор кардааст.

### Сарвари Либиё
4 августи соли 2014 дар нахустин ҷаласаи Палатаи намояндагон дар Тобрук  , **Оқоилоҳ Солеҳ Исо** ҳамчун раиси Палатаи намояндагон  дар ҳузури намояндагони Лигаи кишварҳои араб, Созмони Милали Муттаҳид  ва Созмони Ҳамкории Исломӣ  интихоб шуд. .

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI 
Гурӯҳ:Сарварони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Либиё
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1946
Гурӯҳ:Зодагони 1 январ
Абубакр Мустафо Байрат

**Абубакр Мустафо Байрат** (   ) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Либиё аст.

## Зиндагинома
Вай профессори менеҷмент ва маркетинг дар Донишгоҳи амрикоии Нигерия ва узви сенати донишгоҳ дар Нигерия шуд. Собиқ номзад ба сарвазири ҳукумати ризоияти миллӣ дар Либиё.

Соли 2003 узви Кумитаи пешбарии илмии Коллеҷи тиҷорат ва иқтисоди Донишгоҳи Султон Қобуси Уммон ва аз соли 2003 то 2005 узви Шӯрои ин коллеҷ интихоб шуд.

Аз моҳи августи соли 2014 ӯ узви Маҷлиси намояндагони Либиё мебошад. Вай яке аз асосгузорони Муколамаи сиёсии Либиё дар Схират буд, аммо моҳи октябри соли 2015 ба далели нақзи тарҳи аслии Созишномаи сиёсии Либиё (дар Маҷмаи Умумии СММ дар моҳи сентябри соли 2015 дар Ню-Йорк мувофиқа шуда буд) истеъфо дод   ]   .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI  
Гурӯҳ:Сарварони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Либиё
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1941
Гурӯҳ:Зодагони 21 июл
Вируси пурборкунанда

**Вируси пурборкунанда** як вируси компютерӣ мебошад, ки худро дар бахши якуми дискет ё диски сахт менависад ва ҳангоми боркунии компютер аз онҳое, ки пас аз сабти асосии пурборкунӣ (MBR), вале пеш аз бахши аввали пурборкунандаи бахш иҷро мешавад, иҷро мешавад. Пас аз боздоштани дастрасӣ ба диск, вирус ё боркунии системаи пардозандаро идома медиҳад ё не (MBR-Locker). Вирус тавассути навиштан ба майдони пурборкунандаи дигар дискҳои компютер дубора тавлид мешавад.

Вирусҳои оддитарини пурборкунанда, ки дар хотираи компютери сироятшуда ҷойгиранд, диски сироятнашударо дар компютер ошкор мекунанд ва амалҳои зеринро иҷро мекунанд:

## Адабиёт

* *Касперский Э.* Вирусҳои компютерӣ дар MS-DOS. — М.: Эдель, 1992. С. 176. ISBN 5-85308-001-6
* *Климентьев К.Е.* Вирусҳои компютерӣ ва антивирусҳо: назари барномасоз. — М.: ДМК-Пресс, 2013. С. 656. ISBN 978-5-94074-885-4

## Ҳамчунин нигаред
* Кирми шабакавӣ
* Вируси компютерӣ
* Барномаи вирусии троянӣ
* Ҷадвали вирусҳо ва кирмҳои компютерӣ

## Пайвандҳо

* вируси пурборкунанда
* Вируси компютерӣ  карда шудааст
* вирусҳои пурборкунанда
Гурӯҳ:Бадафзорҳо
Барномаи вирусии троянӣ

**Барномаи вирусии троянӣ** (инчунин бо номи **троян** маълум аст) — як намуди барномаи зараровар аст, ки ба компютер зери пардаи нармафзори қонунӣ ворид мешавад, бар хилофи вирусҳо ва кирмҳо, ки худ аз худ паҳн мешаванд. Ин гурӯҳ барномаҳоеро дар бар мегирад, ки амалҳои мухталифи аз ҷониби корбар тасдиқнашударо иҷро мекунанд: ҷамъоварии маълумот дар бораи кортҳои бонкӣ, интиқоли маълумот ба вайронкор, инчунин нест кардан ё халалдор кардани компютер, истифодаи захираҳои компютерӣ бо мақсади истихроҷ, истифодаи IP барои тиҷорати ғайриқонунӣ.

Намунаҳои барномаҳои троянӣ: HookDump, Back Orifice, Pinch, TDL-4, Trojan. винлок

## Пайдоиши истилоҳ

## Ҳамчунин нигаред
* Барномаи зараровар
* VirusTotal
* Лабораторияи Касперский

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бадафзорҳо
Чапраштӣ

**Чапраштӣ** () — деҳаи (*[[авул|ауыл]]*) барҳамёфта дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Сайрам ҷойгир буд. Дар соли 2014 қисме аз (маҳаллаи) шаҳри Чимканд шуд ва аз ҳисобҳо бароварда шуд.  

Дар соли 2009 1129 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини (барҳамёфтаи) ноҳияи Сайрам
Имборак Абдуллоҳ Шомеҳ

**Имборак Абдуллоҳ Шомеҳ** (   (инчунин маъруф бо номи **Муборак Абдуллоҳ ал-Шамеҳ**  ) (таваллуд 15 майи 1952) аз 5 марти 2009 то 26 январи соли 2010 дабири кулли Конгресси халқии Либиё буд. Сардори Кумитаи олии халқии Либиё (1 марти 2000 — 14 июни 2003).

## Зиндагинома
Шомеҳ 15 майи соли 1952 дар Бенғозии Либиё таваллуд шудааст. Вай соли 1981 Донишгоҳи Флоридаро бо ихтисоси муҳандиси барқ ва алоқа хатм кардааст.

Аз феврали соли 1982 то моҳи марти соли 1984 сардори хидмати нақлиёти Бенғозӣ буд. Аз марти соли 1984 то октябри соли 1990 вазири нақлиёти Либиё буд. Аз октябри соли 1990 то декабри соли 1992 губернатори вилояти Сирт буд. Аз декабри соли 1992 то марти соли 2000 вазири хоҷагии коммуналӣ буд. Дар моҳи марти соли 2000 дар Либиё ислоҳоти қатъии ҳукумат сурат гирифт. Аз он вақт то 14 июни соли 2003 Шамех сарвазир буд.

Шомеҳ аз моҳи июни соли 2003 то сентябри соли 2004 раҳбари Шӯрои олии тарҳрезии кишвар буд. Аз сентябри ҳамон сол то январи соли 2005 волии Бенғозӣ буд.

Моҳи феврали соли 2011 Шомеҳ ба Миср фирор кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони Либиё
Гурӯҳ:Вазирони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Либиё
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони 15 май
Муҳаммад Аҳмад Мангуш

**Муҳаммад Аҳмад Мангуш** (  ) — сиёсатмадори Либиё аст. Аз 29 декабри соли 1997 то 1 марти соли 2000 Дабири Кулли Кумитаи олии халқии Либиё ( Сарвазир ) буд.

## Пайвандҳо
* Ходимони давлатии чахон — Ливия

Гурӯҳ:Вазирони Либиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Либиё
Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1967
Гурӯҳ:Зодагони 29 декабр
Оқохон

**Оқохон** ё **Оғохон** () - унвони меросии раиси ҷамоаи динии исмоилииҳои низорӣ.

Шоҳи Эрон Фатҳи Алӣ ин унвонро ба домодаш Абулҳасан, ҳокими Кирмон (1800-1881), ки тавассути духтараш Фотима аз авлоди паёмбар Муҳаммад маҳсуб мешуд, эъто кардааст. Аммо баъдан Оқохони I пас аз сарварии шӯриши ноком дар Эрон дар соли 1838 ба Афғонистон ва Синд фирор кард. Ӯ тавонист дастгирии Бритониёи Кабирро ба даст орад ва дар Бомбей иқомат кунад.

Набераи Абулҳасан Султон Муҳаммадшоҳ (1877–1957), Оқохони III дар ҳаёти сиёсии Ҳиндустон нақши муҳим бозида, кӯшиш мекард, ки аз ҷониби аҳолии мусулмон аз ҳукмронии мустамликавии Бритониё дастгирӣ пайдо кунад, бахусус президенти Лигаи ҳама-мусулмонони Ҳиндустон шуд.

Шоҳзода Каримшоҳ (таваллуд 13 декабри 1936) Оқохони IV аст, ки 11 июли соли 1957 дар синни 21-солагӣ, имоми 49-ум, хатмкардаи Донишгоҳи Ҳарвард ба қудрат расид.

Зани Оқохон унвони "Бегум Оқохон"-ро дорад. Бегум ба зани мусалмони рутбаи мувофиқ ишора мекунад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Мақола дар "Энсиклопедияи саросари ҷаҳон" 
* Плеханов. АЗ. Дасти кушод. Оғохон ва муридҳои ӯ
* Шабакаи рушди Оғохон )
* Институти исмоилияшиносӣ
* Исмоилиён 
* Шабакаи рушди Оғохон
* Огохон ва исмоилихо — ФИЛЬМ
Гурӯҳ:Низориён
Гулхани Восеъ

«**Гулхани Восеъ»** — нашрияи Маҷлиси вакилони халқ ва Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Восеъ.

Соли 1940 бо номи «Стахановчӣ» таъсис ёфта, солҳои 1950-54 бо номи «Ҳаёти нав» нашр мешуд. Муҳаррири нахустинаш — Азиз Рашидов. Нашрия аз соли 1961 то 1976 бо номи «Мубориз» ба табъ расид ва дар он як силсила рӯзноманигорони ботаҷриба, ба монанди Умар Валиев (сардабир), Ғанӣ Давлатов, Пирӣ Иброҳимов, Мирзо Қосимов, Мирзо Сироҷов, Қувваталӣ Холов, Ҳусейн Саидов, Фотима Раҳимова фаъолият намуданд. Пас аз ин муддате нашри он (то соли 1981) қатъ гардид. Аз 1 январи 1981 дубора ба чоп расид. Аз 2 сентябри 1993 бо қарори кумитаи иҷроияи Шӯрои вакилони халқи ноҳияи Восеъ бо номи «Гулхани Восеъ» дар ҳаҷми 4 сафҳаи ФА-3 нашр мешавад. Адади нашраш 850 нусха (2015). Сардабираш Аълочии матбуот ва узви ИЖ Тоҷикистон Наҷот Сафарзода.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Гулхании Қумӣ

**Гулхании Қумӣ** (; ? — 1507) — и форс-тоҷик, хоҳарзодаи Шаҳидии Қумӣ.

## Зиндагинома
Дар замони ҳукмронии Султон Ҳусайни Бойқаро ва Амир Алишери Навоӣ аз зодгоҳаш ба Астаробод, сипас ба Ҳирот омада, дар он ҷо зиндагиву эҷод кард. Зайнуддин Маҳмуди Восифӣ дар «Бадоеъу-л-вақоеъ» аз ӯ чун шоири саромади замон ёд намудааст. Номашро гоҳе Гулханӣ, гоҳе Гулхании Астарободӣ зикр кардааст. Гулхании Қумӣ шахси риндпеша ва ҳаззоле буд. Бо Султон Ҳусайни Бойқаро робитаи хуб дошт, аммо вақте ки ин подшоҳ наберааш — Мӯъмин Мирзоро ба қатл маҳкум кард, дар ҳаҷви вай манзумае иншо намуд, ки ин чор мисраъ аз он ҷост:

Пас аз кушта шудани Мӯъмин Мирзо мардуми Ҳирот дар мавзее бо номи Боғи Нав ҷамъомади мотам баргузор карданд. Гулхании Қумӣ (ба қавли Восифӣ Гулхании Астарободӣ) марсияе хонд, ки Восифии 13-сола ба байти матлаи он эрод гирифт. Гулхании Қумӣ эродро пазируфт ва ба Восифӣ девони ашъорашро, ки Султоналии Машҳадӣ китобат карда буд, бахшид. Абёти зерин намунае аз ашъори Гулхании Қумӣ мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ваҳдати шуҳуд

**Ваҳдати шуҳуд** ( — ваҳдати биниш ва шоҳид будан ба он) — дар тасаввуф яке аз дараҷаҳои маърифат, ки аз ҷиҳати ҳастишиносӣ ягонагии олами лоҳут ва инсон (олами носут)-ро баён мекунад.

Мувофиқи ақида дар бораи ваҳдати шуҳуд Худои таъоло худро дар мавҷудоти олам мушоҳада мекунад ва инсон дар дили худ ва ашёи олам шоҳиди таҷаллии илоҳӣ мешавад. Мувофиқи ақидаи муҳаққиқон, пайравони Мансури Ҳаллоҷро ба номи ваҳдатишуҳудӣ медонистанд, вале ақидаи ваҳдати шуҳуд дар муқобили ваҳдати вуҷуд ташаккул ёфта, аз тарафи Алоуддавлаи Симнонӣ ба низом дароварда, баъдтар аз тарафи Аҳмади Сарҳиндӣ ривоҷ дода шуд. Аслан, таълимоти ваҳдати шуҳудро Симнонӣ ва Сарҳиндӣ аз тарафи мавқеъи исломӣ бар зидди ваҳдати вуҷуд равона кардаанд. Агар дар таълимоти ваҳдати вуҷуди Ибни Арабӣ ҳулули инсон ба Ҳақиқат (Худованд) имконпазир дониста шавад, Симнонӣ ва Сарҳиндӣ иддио доранд, ки инсон ба касби сифатҳои Худованд ҳузури Ҳақро эҳсос мекунад, вале ҳулул имкон надорад ва касоне, ки ҷонибдори ҳулуланд, ба куфр меафтанд, ба ақидаи баъзе муҳаққиқон, Сарҳандӣ баътар ба ақидаи ваҳдати вуҷуди Ибни Арабӣ майл карда, онро эътироф кард.

Ваҳдату шуҳуд, ваҳдати вуҷуд ва мазҳаби ҳулул, инҳо аз ҳамдигар фарқ мекунанд, масалан: "Ба ғайр аз Аллоҳ ҳеч чизро намебинам", ин ваҳдати шуҳуд аст, "Ман ҳеч чизро намебинад, магар дар он Аллоҳро мебинам" ҳардуи ин мазҳаб нестанд, инҳоро машраб номида мешавад. Мазҳаби ҳулул бошад, асосгузораш Мансури Ҳаллоҷ аст, ӯ мегӯяд ки Ҳаша, одам як ҷузъи Худо буд вақте ки дар ҷаннат гуноҳ кард (аҳли суннат мегӯяд ки одам бо як хатои маълум аз ҷаннат ба замин интиқол шуд, ки ҳикматаш барои имтиҳон аст) аз ҷаннат ронда шуд, ва одам бо сайру сулук ба гузаштани мартабаҳо, аз шариат ба тариқат аз тариқат ба маърифат аз маърифат ба ҳақиқат ва дар ниҳоят боз бар гашта ки ба қавли Ҳаллоҷ одам як порчаи Худо буд, бо Худованд якҷо шуд, мегӯяд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳазартқулов М. Тасаввуф. Д. 1982;
* Муҳаммадхоҷаев А. Идеология Накшбандизма. Д. 1991;
* Олимов К. Хорасанский суфизм. Д. 1993.

Гурӯҳ:Тасаввуф
Гулхат

[thumb|250px|Гулхати дутарафа бо истифода аз се навъи рустанӣ. [Тур (шаҳр)|Тур, Фаронса]]
**Гулхат**, **палчаи гул**, **рабатка** (аз  — *ҷӯяк*) — яке аз тарзҳои гулороӣ.

Гулзори росткунҷа, ки дар шакли хатак ё қатори тарафҳояш мутаносиб дар канори роҳу кӯчабоғ, хиёбону гулгашт, гулбоғу сабзамайдон ва дигар мавзеъҳо бунёд карда мешавад. Паҳнои гулхат 50-150 см мешавад. Ҳангоми 1 м будани паҳнои гулхат дарозии он бояд аз 3 м кам набошад. Вале дар амал бисёр вақтҳо гулхатро дароз (5-10 м) месозанд. Бинобар ин, онро метавон барои ҷудо кардани тарҳи роҳравҳо, майдончаҳо, сабзамайдон ва ғайра кор фармуд. Гулхатро бештар аз гулҳои яксола (бахмалгул, шаббӯй, чашми хурӯс, аждардаҳон ва ғ.), дусола (марзангӯш, момогул, гули ангуштпона, гули одамрӯ ва ғ.) ва бисёрсола (сунбул, наргис, лола, савсан, занбақ, кавкаб, карнайгул, гули намозишом, садтумонӣ, оташгул ва ғ.) бунёд месозанд. гулхат якранг (аз гулҳои ҳамсон) ва гуногунранг (аз гулҳои гуногун) мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Рабатка — уникальный декоративный элемент
* Как сделать: рабатка 
* Рабатка

Гурӯҳ:Боғдорӣ
Гурӯҳ:Гулкорӣ
Гурӯҳ:Тарроҳии чашмандоз
Тарроҳии чашмандоз

[мини|Намунаи тарроҳии чашмандоз. Бивертон, иёлати [Орегон, ИМА]]
**Тарроҳии чашмандоз** () ё **тарроҳии боғу манзар** ё **тарроҳии боғу порк** — ҳирфаи ғайривобаста ва тарроҳиву ҳунари суннатӣ мебошад, ки тавассути тарроҳони чашмандоз бо таркиби фарҳанг ва табиъат анҷом мегирад. Дар равиши муосир, тарроҳии чашмандоз фазои бидуни меъморӣ, чашмандоз ва тарроҳии боғро ба якдигар муртабит месозад.

## Эзоҳ
Черноводск (вилояти Туркистон)

** Черноводск** () — деҳаи (*[[авул|ауыл]]*) барҳамёфта дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Сайрам ҷойгир буд. Дар соли 2014 қисме аз (маҳаллаи) шаҳри Чимканд шуд ва аз ҳисобҳо бароварда шуд.  

Дар соли 2009 1224 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини (барҳамёфтаи) ноҳияи Сайрам
Муртазо Гударзӣ

**Муртазо Гударзӣ** (; ) — оҳангсоз, муҳаққиқ, навозандаи дутори Хуросон ва хонандаи мусиқии суннати эронӣ, ки бештар бар рӯйи мусиқии маҳаллии шимоли Хуросон тамаркуз дорад. Ӯ тарроҳ ва созандаи «дутори муосир» аст ва ҳамакунун дар Теҳрон ва Караҷ ба омӯзишт дутор ва овозт хуросонӣ машғул аст.

## Зиндагинома
Гударзӣ аз маҳзари устодон бузурге назири Ҳоҷҷ Қурбон Сулаймонӣ, Ҳоҷҷ Ҳусайни Ягона, марҳум Исмоил Сатторзода, Муҳаммади Ягона, Ҳасан Қудратӣ баҳра бурдааст.
 
Токунун аз вай олбуми мусиқии маҳаллии «Қучон» (1369), олбуми «Шохтоӣ» (1380), олбуми «Абрешими тараб» (1385), олбуми «Раҳгузор» (1388), олбуми «Пайванд» (1388) ва олбуми «Сабурӣ» (1396) мунташир шудааст.

## Ҷоизаҳо ва фаъолиятҳои ҳунарӣ
* дарёфти унвони навозандаи бартар аз Ҷашнвораи байналмилалии мусиқии Фаҷр[
* дарёфти диплом ифтихор аз фестивали румӣ дар кишвари Нурвеж
* дарёфти дипломи ифтихор ва лавҳи тақдир дар Фестивали фалаки Тоҷикистон
* иҷрои кунсерт дар қораҳои Осиё, Аврупо ва Амрико
* ҳузур дар сиву якумин Ҷашнвораи байналмилалии мусиқии Фаҷр ба унвони яке аз аъзои ҳайати доварон
* устодёри Консерваторияи мусиқии Тоҷикистон ва узви ифтихории Кумитаи миллии родию ва телевизиюни Тоҷикистон
* мудири тавлид ва оҳангсози мустанади «Дур машав» бар асоси зиндагии устод Давлатманд Холов.

## Эзоҳ
Айман аз-Завоҳирӣ

**Айман Муҳаммад Рабиъ аз-Завоҳирӣ** ( — IPA: ; ) — террористи байналмилалӣ, 2-вумин ва охирин раҳбари шабакаи террористии Алқоида (аз соли 2011 то 2022), пизишк, назарияпардоз ва нависанда.

## Зиндагинома
Айман дар соли 19 июни 1951 дар шаҳри Маъодӣ дар наздикии Қоҳира дар як хонаводаи нисбатан мураффаҳ зода шуд. Ӯ як хоҳари дугоник ба номи Ҳибо ва як бародари кӯчактар ба номи Муҳаммад дорад. Дар 23-солагӣ ва дар риштаи пизишкӣ аз Донишгоҳи Қоҳира бо дараҷаи хеле мумтоз (ҷеди ҷиддан) фориғуттаҳсил шуд. 

## Эзоҳ
Август Мюллер

**Фридрих Август Мюллер** (; ) — шарқшиноси олмонӣ. Профессори Донишгоҳи Ҳолле ва Лейпзиг.

## Зиндагинома
Дар соли 1892 профессори филологияи шарқи Донишгоҳи Кёнигсберг шуд. Ӯ дар соли 1887 ба виростори  баргузида шуд.

## Осори аслӣ
* «Hebräische Schulgrammatik» (Halle, 1878)
* «Der Islam im Morgen und Abendland» (дар «Allgemeine Geschichte» Onken, B., 1885 — 1887)
* «Turkische Grammatik» (Берлин, 1889).
* История ислама с основания до новейших времен / Пер. с нем. под ред. прив.-доц. Н. А. Медникова. Т. 1-4. — Санкт-Петербург, 1895—1896. Т. 1, Т. 2, Т. 3 , Т. 4

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони асри XIX
Оққойлӣ

**Оққойлӣ** () — деҳа (*[[авул|ауыл]]*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ордабосӣ ҷойгир аст.  

Дар соли 2009 344 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ордабосӣ
Феҳристи миллиардерҳои Туркия

***Феҳристи миллиардерҳои Туркия*** — як раддабандии солонаи сарватмандтарин миллиардерҳои Туркия аст, ки моҳи марти соли ҷорӣ аз ҷониби маҷаллаи тиҷоратии амрикоии *[[Forbes]]* таҳия ва нашр мешавад.

## Методология
Ҳар сол *Forbes* як гурӯҳи беш аз 50 хабарнигорро аз кишварҳои мухталиф барои пайгирии фаъолияти сарватмандтарин афроди ҷаҳон пажӯҳиш мегузаронад. Ба онҳое, ки метавонанд ба рӯихат (феҳрист) мувофиқат кунанд, пешакӣ пурсишномаҳо  фиристода мешаванд. Тибқи иттилои *[[Forbes]]*, онҳо се намуди посух мегирифтанд&nbsp;— баъзеҳо сарвати худро зиёд карданӣ мешаванд, дигарон ҳамкорӣ мекунанд, вале тафсилотро тарк мекунанд, баъзеҳо аз ҷавоб додан ба ҳамаи саволҳо худдорӣ мекунанд. Пас аз он аҳдҳои тиҷоратӣ тафтиш карда мешаванд ва баҳодиҳии дороиҳои арзишманд&nbsp;– замин, хонаҳо, воситаҳои нақлиёт, асарҳои санъат ва ғайра.&nbsp;— сохта мешаванд. Мусоҳибаҳо барои санҷиши рақамҳо ва беҳтар кардани баҳодиҳии дороиҳои инфиродии сарватмандон гузаронида мешаванд. Ниҳоят, мавқеъҳо дар саҳмияҳои оммавӣ ба нархномаҳои бозор дар санаи тақрибан як моҳ пеш аз интишор нархгузорӣ карда мешаванд. Ширкатҳои хусусӣ аз рӯи таносуби бартаридоштаи нарх ба фурӯш ё нарх ба даромад нархгузорӣ карда мешаванд. Қарзи маълум аз дороиҳо тарҳ карда мешавад, то баҳодиҳии ниҳоии арзиши тахминии шахс бо доллари ИМА гирифта шавад. Азбаски нархҳои саҳмияҳо зуд тағйир меёбанд, сарвати ҳақиқии шахс ва рейтинги шахс дар вақти интишор метавонад аз вазъияти онҳо ҳангоми тартиб додани рӯихат (феҳрист) фарқ кунад. 

## Рейтинги солона
Рейтингҳо ҳамасола дар моҳи марти соли 2019  нашр мешаванд, аз ин рӯ арзишҳои холиси номбаршуда аксҳои дар он вақт гирифташуда мебошанд.

### Муҳосибот

### Феҳристи миллиардерҳои турк, соли 2019

### 2017  Рӯйхати миллиардерҳои турк

## Ҳамчунин нигаред
* Миллиардерҳои ҷаҳон
* Феҳристи кишварҳо аз рӯи шумораи миллиардерҳо

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Миллиардерҳои Туркия
Гурӯҳ:Феҳристи мардуми Туркия
Гурӯҳ:Феҳристи шахсиятҳо аз рӯи сарват