open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бан (Интернет)

**Бан** (, /bæn/ — манъ кардан, ғайриқонунӣ эълон намудан) — манъкунии барномаи интернет-захираи муайян аз ҷониби маъмур ё модератори сайт, яке аз усулҳои назорати истифодабарандагон дар Интернет. Одатан тавассути бан баъзе ҳуқуқҳои истифодабрандагон маҳдуд мешавад ё онҳо тамоман маҳрум карда мешаванд (ташкил ва фиристодани ахбор, ташкили мавзӯъҳои нав дар веб-форум, фиристодани ахбор ба воситаи чат, шарҳу эзоҳ дар блогҳо ва ғайра). Ин имкон бо мақсади ҳимоя намудани интернет-сайт аз троллҳо, спамерҳо, вандалҳо ва дигар ашхосе, ки ахбори онҳо ба фаъолияти манбаъ зарароваранд, ҷорӣ карда шудааст.

Бан, одатан, дар дохили як веб-сайт амал мекунад. Доираи амалҳои манъкунандаро нисбат ба истифодабарандагон ба воситаи Б. соҳибони сайтҳо муайян мекунанд. Воридшавандагони сайт пешакӣ дар бораи он амалҳое, ки нисбат ба онҳо бан қабул карда шудааст, огоҳ карда мешаванд. Огоҳӣ, одатан, дар матни қарордоди истифодаи сайт мавҷуд буда, аз ҷониби муштарӣ хондаву имзо карда мешавад.

Бан муваққатӣ ва доимӣ буда, истифодабарандаи манъшуда аз рӯйи қайдҳои ҳисобгирӣ ё IP-нишонӣ муайян карда мешавад.

Бан яке аз «тадбирҳои қатъӣ» буда, аз ҷониби соҳибони сайт ҳамчун воситаи мубориза бо истифодабарандагони афкори номатлуб истифода мешавад. Аз ин рӯ, бан метавонад боиси баъзе муноқишаҳо, харобкориҳои ваҳшиёна ё «ҷангҳои ботҳо», ҳуҷуми хакерҳо баҳри хориҷ намудан ё тағйир додани манбаъ гардад.

Камбуди бан дар он аст, ки асосан ба як қайди баҳисобгирии истифодабаранда таъсир мекунад ва дар манбаъҳои бақайдгирии озод истифодабаранда метавонад амалҳои худро таҳти қайди нав давом диҳад. Истифодаи Б. нисбат ба IP-нишонӣ низ аз нуқсон орӣ нест. Чунки истифодабаранда метавонад ба тавассути прокси-сервер амал кунад ё нишонии худро бо дигар тарз тағйир диҳад. Аз тарафи дигар, аз ин амал метавонанд диг. истифодабарандагон низ зарар бинанд.

## Намудҳои бан
* «Мут» (аз ). Ин ба манъ кардани муошират (умумӣ ё танҳо ба воситаи микрофон). Аз ҳама бештар дар бозиҳо истифода бурда мешавад.
* Низоми огоҳкунандаи кортӣ ё баллӣ (вобаста ба афзалияти мудири сайт), барои вайрон кардани қоидаҳои истифодаи сайт ба истифодабаранда корти махсус нишон дода мешавад. Пас аз гирифтани якчанд корт, дастрасии истифодабаранда ба сайт маҳдуд карда мешавад. Намунаҳои машҳури истифода чунин низом:
** Википедиа (дар бахшҳои забонии мухталиф) — пас аз чанд радсозии шаблони огоҳиҳо барои харобкорӣ, ё дигар вайронкуниҳо;
** TransPhoto — барои вайронккунӣ холҳои ҷаримавӣ дар категорияҳои гуногун пешниҳод карда мешавад, ҳангоми гирифтани 200 хол дар як категория ҳисоб баста мегардад.

## Таърихи пайдоиш
Қаблан бан ба маънои: (дар суханронии Посполит) бадарға аз подшоҳӣ бо қарори суд.

## Ҳамчунин нигаред
* HTTP
* Муҳосираи IP
* Википедиа: Муҳосира — тавсифи бан дар Википедиа.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Жуков Ю. Основы веб-хакинга. СПб., 2011;
* Симонович С. В., Евсеев Г. А., Алексеев А. Г. Специальная информатика. М., 1999.

## Пайвандҳо
* Как забанить в «Живом Журнале» 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Интернет
Барий

**Ба́рий** — унсури зергурӯҳи асосии гурӯҳи дуюм, даври шашум ҷадвали даврии Д. И. Менделеев, бо бо рақами атомии 56. Бо рамзи **Ba** () ифода мешавад. Массаи атомаиаш 137,33. Мансуби филиззҳои ишқорзаминӣ. Филиззи сафеди нуқрагуни нарм, ҳарорати гудозишаш 714°С, ҳарорати ҷӯшишаш 1640°С, зичиаш 3,78 г/см3. Барий дар табиат дар шакли омехтаи ҳафт изотоп вомехӯрад, ки аз онҳо изотопи 138Ba 71,7%-ро ташкил медиҳад.

## Таърих
Барийро дар намуди оксиди BaO соли 1774 Карло Шееле ва Юҳано Ган кушоданд. Барийро соли 1801 олими англис Гемфри Дэви ҳангоми электролизи сулфати барий кашф намуд.

## Пайдоиши ном
Ном гирифта аз  — «вазнин».

## Дар табиат
Барий 0,05%-и таркиби қишри Заминро ташкил медиҳад. Муҳимтарин минералҳои барий шпати вазнин ё барит BaSO4 ва витерит BaCO3 мебошанд. Миқдори ками намакҳои барий дар таркиби обҳои минералӣ ва оби баҳр ёфт шудаанд. Аксари намакҳои барий, ба истиснои сулфати барий, заҳрноканд. барий аз ҷиҳати кимиёӣ филиззи фаъол буда, дар ҳаво оксид мешавад. Аз ин хотир онро монанди натрий дар даруни карасин ё дар ампулаҳои маҳкам нигоҳ медоранд. Аз таъсири зарба худ аз худ аланга мегирад. Дар пайвастҳояш дараҷаи оксидшавии +2 дорад. Барий дар шароити муқаррарӣ бо об ва галогенҳо, таҳти ҳарорат бо нитроген, карбон, сулфур, силитсий ва ғайра ба реаксия медарояд. Гидроксиди Ba(OH)2 асоси қавӣ, яъне ишқор мебошад. Дар тамоми кислотаҳо, ба истиснои кислотаи сулфат, ҳал мешавад. Дар дастгоҳҳои халои (вакуум) барқӣ барийро барои ҷазб карда гирифтани газҳои нитроген, оксиген ва оксиди карбон CO2 аз найчаҳои электронӣ истифода менамоянд. Намакҳои барийро дар саноат ва тиб ба кор мебаранд. Карбонати барий (BaCO3)-ро ба таркиби шишаҳо илова мекунанд. Сулфати барий BaSO4 сифати коғазро беҳ месозад. Титанати барий BaTiO3, ки хосияти сегнетоэлектрӣ дорад, дар радиотехника ва силсилаҳои худкор (автоматӣ) истифода мешавад. Сулфати барийро дар тиб барои ташхиси рентгеноскопии захми меъда кор мефармоянд. Аз сабаби он ки барий қобилияти ҷазби нурҳои рентгенӣ ва гамма-зарраҳоро дорад, дар техникаи атомӣ онро ба таркиби маводди муҳофиз аз радиатсия илова мекунанд. Ба воситаи пайвастҳои барий аз маъданҳои уран унсури радийро хориҷ месозанд.

## Эзоҳ

## Адабиет
* Барий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Химия, Справочное руководство. Л., 1975; 
* Популярная библиотека химических элементов. М., 1983; 
* Шретер В. Химия. М., 1989; 
* Идрисов Т. Кимиёи аносир (элементҳо). Д., 2004.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Патрик Стюарт

Сэр **Патрик Хюс Стюарт** ( тав. 13 июли 1940) - ҳунарпешаи телевизион, театр ва синамои бритониёӣ

## Эҷодиёт
Ба ғайр аз корманди театрӣ, дар телевизион низ нақш бозидааст (капитан Ахав дар «Моби Дик», капитан Пикар дар телесериали «Роҳи осмонӣ: Насли дигар», 1987—1994) ва дар кино (профессор Чарлз Фрэнсис Ксавер дар франшизаи «Одамони Икс», Гурни Халлек дар «Дюна»).
## Эҷодиёт дар синамо

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома

## Ҷоизаҳо

 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Бритониё
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Баландпарак

**Баландпарак**

Бозии халқии бачагонаи тоҷик, ки дар байни бачаҳои аз 7 то 13 сола гузаронида мешавад. Бозӣ дар нишебиҳои ягон теппа ё баландие сурат мегирад. Дар бозӣ дунафарӣ иштирок менамоянд. Ҳар як бозингар бо навбат пойҳояшро ҷафс дошта, аз поён ба боло ҷаҳида-ҷаҳида мебарояд. Касе, ки масофаи бештарро ҷаҳида барояд, ғолиб шуморида мешавад. Дар Рашт, Дарвоз нимфаъол аст.
## Адабиёт

Нимфаъол
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. 
2. Турсунов Н. Бозиҳои миллии тоҷикӣ. Д., 1983;
3. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза.  
Вып.3, Д., 1976.

 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Бандкашӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Байтбарак

**Байтбарак** — як навъ мусобиқаи шеърдонӣ ва шеърхонӣ, бозии адабист, ки аз қадим дар маҳфилҳои шоирону шеърдӯстон баргузор мегардид.

## Тартиб
Тартиби баргузор кардани байтбарак бад-ин қарор аст: як нафар аз иштироккунандагон байте мехонад, ҳариф ё ҳарифон (агар байтбарак гурӯҳӣ бошад) дар ҷавоб бояд байте бихонанд, ки бо ҳарфи охирини байти хондаи бозигари якум оғоз ёфта бошад. Дар байтбарак касе ғолиб шумурда мешавад, ки ба байти гуфтааш ҳариф ё ҳарифон ҷавоб додан натавонанд. Байтбарак аз қадим то ба имрӯз (соли 2018) дар миёни мардуми тоҷик роиҷ аст. Дар мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ ва олӣ (дар дарсҳо, маҳфилҳои адабӣ, рӯзҳои ҷашн, махсусан, Иди Наврӯз) мусобиқаи байтбарак баргузор мешавад.

Байтбарак дар саросари кишвар фаъол аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раҳмонов Ш. *Байт ва муносибати он дар шеър*. Д., 1980;
* Мирзозода Х. *Луғати мухтасари адабиётшиносӣ*. Д., 1992.
* Айнӣ С. Ёддоштҳо. Қ.1-4. Д., 2009.
* Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Ҳафт муъҷизаи олам

thumb|408x408px|Ҳафт муъҷизаи олам. Аз чап ба рост, аз боло ба поëн: Аҳромҳои Миср, Боғҳои муаллақи Семирамида дар Вавилон, Маъбади олиҳа Артемида дар Эфес, Муҷассамаи Зевс дар шаҳри Олимп, Мақбараи шоҳ Карий Мавсол,  Гелиос дар ҷазираи Родос, Оинаи Сикандар дар Александрия
thumb|Деворҳои Бобил

**Ҳафт муъҷизаи олам ë Ҳафт муъҷизаи Дунëи Қадим** — рӯйхати бештар прославленных иншооти меъморӣ.
Таҳияи рӯйхат аз мавлуди одамушшуароро, философов, полководцев, ки подшоҳони бузург, мисли едгориҳои меъморӣ ва санъат — анъанавӣ "дастгирии" жанр юнонӣ эллинистической шеъри ва як навъ машқи дар риторике. Худи интихоби шумораи освящен древнейшими намояндагон дар бораи он полноте, законченности ва совершенстве, шумораи 7 имон шуд священным шумораи худо Аполлона (Семеро ба муқобили Фив, Ҳафт мудрецов ва т.п.). Монанди сборникам высказываний мавлуди мудрецов, собраниям анекдотов ва рассказам дар бораи диковинах, навиштаҳои дар бораи Ҳафт чудесах нур машҳур буданд, ки дар античную замони ва дохил дар худ тасвир аз грандиозных, аз великолепных е супориши техникӣ маънои аз поразительных сохтмон ва едгориҳои санъати. Ин аст, ки чаро онҳо даъват дуто, дар ҳоле, ки дар рӯйхати камбудии бисер аслӣ шедевры древней меъморӣ ва санъат — Акрополь дар Афинах бо творением Фидия — статуей Афины, Парфенон, прославленная статуя Афродиты Книдской кор Праксителя ва т.д.

## Феҳристи классикӣ ва тафсири минбаъдаи он
Таърихшиносон, ин феҳристро бо империяи Искандари Мақдунӣ алоқаманд медонанд.

Айни замон дар ҳафт шумора муъҷизаҳои зерини олам дохиланд:

## Адабиëт

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* энциклопедии «Кругосвет»
link=KML|15x15px (файл меток KMZ для Google Earth)
Аҷириқ ба дандон (бозӣ)

**«Аҷириқ ба дандон» (бозӣ)**

Ин бозӣ дар фасли тобистон миёни бачаҳои миёнсол ва наврасон баргузор мешавад. Сардор чӯбчаеро ба андозаи 10-15 см гирифта, аз чор се ҳисаашро ба замини алафдор мегӯронад. Бозигарон бо навбат ба шикам ба замин дароз кашида, кӯшиш мекарданд, ки ба дандон чӯбро кашида гиранд. Дигарон дар ин вақт баробар мегӯянд: «Аҷириқ ба дандон меканад, хараке ҷон» мекананд». Ғолиб онест, ки чӯбчаро бо дандон аз замин берун оварад. Дар Водии Зарафшон, водии Ҳисор нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. 
 
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Байтбарак 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Арӯсбозӣ

**Арӯсбозӣ**, арӯсбиёрак

Як навъ бозии маъмули духтаракони хурдсол, ки дар боғ ё ҳавлӣ баргузор мегардад. Яке аз духтараконро ҳамчун «арӯс» интихоб карда, ба ӯ либосҳои тоза мепӯшонанд ва ба сараш рӯймоли калон меандозанд. Ду-се нафари дигар нақши меҳмононро бозӣ мекунанд, ки як-як ба арӯсхона медароянд. Яке аз духтарон дойира менавозад ва дигарон бонавбат аз ҷой хеста мерақсанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976;
2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. 
 
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* «Аҷириқ ба дандон» (бозӣ) 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Ана боғ (бозӣ)

**«Ана боғ»(бозӣ)**
Иштирокчиёни бозӣ ба шакли давра истода, дастони росташонро ба пеш дароз карда, панҷаҳояшонро ҷунбонда меистанд. Сарвари бозӣ мегӯяд: *«Ана боғу ана роғ, ана кишмишу мавиз, ана замбури ало омаду инҷама газид».* Дар ин ҳолат гӯянда дасташро ба ягон узви баданаш (гӯш, чашм, соқи пой ва ғайра) мерасонад. Бозигарон бояд рафтори сарварро бо таваҷҷуҳ мушоҳида кунанд ва ҳаракатҳои ӯро тақлид намоянд. Дар Рашт, Дарвоз нимфаъол аст.
## Адабиёт
1.Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976;
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. 
 
 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Арӯсбиёрак 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Аккабозӣ

**Аккабозӣ**

Ин бозӣ бештар дар фаслҳои гармо дар майдони кушод ё боғҳо баргузор мешавад. Сардори бачаҳо як нафарро ҳамчун «акка» интихоб намуда, як дасти ӯро ба пояш бо ресмон ё рӯймол мебандад. Бозингарон таронаеро хонда, ҳама ба ҳар тараф мегурезанд. «Акка» онҳоро таъқиб мекунад. Дар Рашт, Дарвоз нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976;
2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. 
 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* «Ана боғ»(бозӣ) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Баққабозӣ

**Баққабозӣ, қурбоқабозӣ**

Ду нафар бачаҳо яктогӣ санг ё устухони ҳайвонро, ки онро “баққа” меномиданд, дар даст мегиранд. Яке аз бозингарон сангро дар замин ба пеш ҳаво медиҳад. Бозингари дуюмӣ бояд бо санги худ санги ҳарифашро нишон гирифта занад. Агар санги ҳарифашро зада тавонад, пас бозингари якум ӯро ба пушташ “савор” карда, то ба ҷое, ки сангҳо бархӯрдаанд, мебарад. Дар Рашту Дарвоз нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976;
2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015.

 
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Баландбарояк 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Баландбарояк

**Баландбарояк**

Бачагон гирди ҳам омада, як нафарро аз байни худ барои дастгир кардани бачаҳо интихоб мекунанд. Бачаҳо бо садо додани амри бозӣ ба ҳар тараф давида, ҳар яке ба болои баландие мебарояд. Баландӣ бояд аз замин ҳадди ақал як ваҷаб баланд бошад. Агар касе ягон ҷойи баланд наёфта, дар рӯйи замин истода бошад, шахси дастгиркунанда зуд омада, ӯро бо даст медорад. Дар Ҳисор, Ашт  фаъол аст.
## Адабиёт
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015.

 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Баландпарак 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Тӯйчӣ Эрҷигитов

**Тӯйчӣ Эрҷигитов** (, 10 ноябри 1921 — 5 октябри 1943) — сарбози шӯравӣ, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1944, баъд аз марг).

## Зиндагинома
Тӯйчӣ Эрҷигитов 10 ноябри соли 1921 дар қишлоқи Булоқи ҶМШС Туркистон таваллуд шудааст. Мувофиқи ҳуҷҷатҳои расмӣ — узбек.

## Иштирок дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Баъди гирифтани маълумоти аввалия дар сохтмони Канали калони Фарғона кор кардааст.

Тӯйчӣ Эрҷигитов 12 декабри соли 1941 сафи АСКД даъват карда мешавад. Дар фронт моҳи июни соли 1942 ширкат меварзад.

5 октябри соли 1943 дар деҳаи Смердинияи ноҳияи Тоснои вилояти Ленинград Тӯчӣ Эрҷигитов нуқтаи оташфишонии душман (ба забони руси Дерево землянная огневая точка — ДЗОТ) наздик шуда, бо тани худ пеши пулемёти душманро гирифта, худашро қурбон мекунад, бо ҳамин ба аскарони сурх имкониятро фароҳам меорад, то онҳо аз ҷойҳои худ хеста ба душман ҳамла оранд.

Туйчӣ Эрҷигитов дар қабристони оммавии шаҳри Любани вилояти Ленинград гӯронида шудааст

Бо фармони Раёсати Шӯрои Олии СССР аз 21 феврали соли 1944 барои иҷрои намунавии супоришҳои ҷангии фармондеҳӣ ва барои қаҳрамонию далерӣ Туйчӣ Эрҷиигитов баъди маргаш ба унвони Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ шарафёб гардид.

## Хотира
Ба номи Қаҳрамон номгузорӣ шудаанд:
* кӯча дар шаҳри Любан;
* совхоз ва мактаб дар ноҳияи Ашти вилояти Суғди Тоҷикистон;
* мактаби № 165 дар Тошканд.
* Нимпайкара дар зодгоҳаш қишлоқи Булоқ гузошта шудааст.
* Нимпайкараи дар ҷои дафн дар шаҳри Любан, ноҳияи Тоснен, вилояти Ленинград гузошта шудааст.

## Ҷоизаҳо
*   Медали «Ситораи Тилоӣ»;
*   Ордени Ленин

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Твои герои, Ленинград .
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-

Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Сафаралӣ Кенҷаев

**Сафаралӣ Кенҷаев** (*Кенҷаев Сафаралӣ Кенҷаевич*; 18 феврали 1942 — 30 марти 1999) — ходими давлатӣ ва сиёсии тоҷик, муассис ва роҳбари «Фронти халқӣ» (1992) ва Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон (1996), Раиси Шӯрои Олии Тоҷикистон (1991—1992).

## Зиндагинома
Сафаралӣ Кенҷаев 18 феврали соли 1942 дар деҳаи Чоррякорони ноҳияи Ленин ҶШС Тоҷикистон таваллуд шудааст. Гузаштагонаш яғнобӣ буданд. Фаъолияти кориашро аз обмони одӣ дар колхози «Бурднок» оғоз кардааст. Соли 1965 ӯ факултаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм намудааст. Аз соли 1975 то соли 1983 дар вазифаҳои прокурори ноҳияи Фрунзеи Душанбе, ва сипас аз соли 1983 то соли 1989 ҳамчун прокурори нақлиёти ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Соли 1989 ӯ муовини прокурори Роҳи оҳани Осиёи Миёнагӣ таъйин гардида ва моҳи феврали соли 1991 раиси Кумитаи назорати назди Президенти Тоҷикистон шуд.
2 декабри соли 1991 Кенҷаев раиси Шӯрои Олии Тоҷикистон интихоб шуд ва то 22 апрели соли 1992 дар ҳамин вазифа фаъолият дошт. Сипас дар ҳодисаҳои муқовимати сиёсии солҳои 1992—1997 ҷонибдори Ҳукумати конститутсионии Тоҷикистон буд. Ӯ 30 марти соли 1999 аз ҷониби гурӯҳи террористӣ дар ш. Душанбе ба қатл расонида шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Криминальные силы в республике. «Неофициальные» военные лидеры. Некоторые аспекты современной морали

## Сарчашма

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Суҳроб Шарипов

**Суҳроб Шарипов** (*Шарипов Суҳроб Ибронович*; 18 апрели 1963, Душанбе — 19 январи 2015, ҳамон ҷо) — сиёсатшиноси тоҷик, доктори илмҳои сиёсӣ; директори Маркази тадқиқоти стратеги Тоҷикистон (2005-2011), вакили палатаи поёнии парлумони Тоҷикистон (2011-2015).

## Зиндагинома
Соли 1988 факултети фалсафаи МГУ ба номи М. В. Ломоносов хатм карда, баъдан то соли 1990 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон фалсафаро таълим додааст. Соли 1993 аспирантураи  факултети фалсафаи МГУ ба номи М. В. Ломоносовро хатм карда, пасон (аз соли 1998) — корманди илмии ҳамон факултет мегардад.
* 1998-2001 мудири шуъбаи Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти ҶТ; 
* 2001-2003 муовини мудири шуъбаи иттилоотӣ-таҳлили Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ.
Соли 2006 директори Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти ҶТ таъйин мешавад ва то соли 2011 дар ин вазифа фаъолият кардааст. Аз моҳи декабри соли 2011 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Тоҷикистон буд.
Аъзои Шӯрои коршиносони Созмони Ҳамкории Шанхай, ОДКБ, Шӯроҳои илмии Академияи САҲА (Бишкек) ва Шӯро оид ба ҳимояи рисолаҳои номзадии илмҳои сиёсӣ буд.

## Эҷодиёт
Муаллифи ду монография, бештар аз 300 мақолаи илмӣ-таҳлилӣ ва ширкаткунандаи бештар аз сад конфронсҳои байналмилалии илмию амалӣ мебошад.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи медали ҷашнии «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Шарипов Сухроб Ибронович  (рус.). Маджлиси Оли Республики Таджикистан. Проверено 19 января 2015.
* Шарипов Сухроб Ибронович  (рус.). ЦентрАзия. Проверено 19 января 2015.
* Шарипов Сухроб Ибронович (рус.). *Кто есть Кто*. Информационное агентство АКИpress (1 октября 2013). Проверено 19 января 2015.
* Сухробу Шарипову 50 лет!  (рус.). TopTJ.com (18 апреля 2013). Проверено 19 января 2015.
* В Душанбе скончался Сухроб Шарипов  (рус.). Радио Озоди (19 января 2015). Проверено 19 января 2015.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Файласуфон аз рӯи алифбо
Радиои «Ховар»

**Радиои «Ховар»** — радиои иттилоотӣ-мусиқӣ дар Тоҷикистон. Шиори радио: *«Садое, ки бояд шунид!!!»*

## Таъсис
Радиои «Ховар» 2 июни соли 2011 бо ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» ҳамчун Корхонаи воҳиди давлатии радиои «Ховар» таъсис ёфтааст.

## Ҳадаф ва пахш
Дар ҳудуди шаҳри Душанбе, ноҳияҳои атрофи он ва вилояти Хатлон пахш мегардад. Дар «Ховар» ахбор мавқеи хосса дорад ва аз соати 7:00 то 22:00 ҳар ним соат иттилооти оҷилу муътамад бо чор забон — тоҷикӣ, русӣ, англисӣ ва арабӣ пахш мешавад. «Ховар» аз тариқи сомонаи интернетии www.khovar.tj дар саросари ҷаҳон пахш мегардад.

## Барномаҳо
«Тафсир», «Накҳати роз», «Суруди ҳафта», «Бозору харидор», "Меҳмони «Ховар» барномаҳои ҷолиби он мебошанд. 3 майи 2012 аз ҷониби Ассотсиатсияи «Медиа-алянси Тоҷикистон» дар бахши радио бо ҷоизаи «Падидаи сол» сарфароз гардонида шудааст.
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Радиоҳои Тоҷикистон
Доббатуларз

**Доббатуларз** ( – мавҷудоти олам, ҷонвари замин), **Доббатуссоат** — дар ривоятҳои исломӣ ҳайвони азимҷуссаест, ки дар охирзамон пеш ва ё пас аз тулӯи Офтоб аз тарафи офтобшин мебарояд ва пас аз хурӯҷи Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ севвумин аломати пеш аз қиёмат мебошад.

## Тавсифот дар сарчашмаҳои тафсирӣ ва ҳадисӣ
Дар манбаъҳои тафсирӣ ва ҳадисӣ тавсифоти мухталифе аз Доббатуларз, авзоъ ва аҳволи зуҳур, замон ва макони пайдоиш ва шаклу шамоили он омадааст. Доббатуларз мавҷуде ғайриинсонӣ, бо думи гӯсфанд, сина ва поҳои шутур, сари говмеш, чашмони хук, гӯшҳои фил, шохҳои гавазн, ранги бабр, паҳлуҳои гурбаву гов ва сурати инсон тасвир шудааст. Фосилаи миёни пойҳояш 12 ва ҳар як қадамаш 60 газ будааст. Макони зуҳури Доббатуларз Масҷидулҳаром, кӯҳи Сафо, водиҳои Тиҳома, байни Сафо ва Марва, масҷиди Кӯфа ё шаҳри Тоиф дониста шудааст. Дар афсонае Доббатуларз ҳамон море аст, ки дар даруни Каъба буд ва ҳангоме Қурайш қасди навсозии бинои Каъбаро доштанд, уқобе онро дар гӯристони Ҳаҷун андохт ва замин онро фурӯ бурд. Доббатуларз ҳамон ҷонваре будааст, ки аз замин берун омада, бо мардум бо забони арабӣ сухан мегӯяд ва касеро аз вай гурез нест; асои Мусо ва ангуштарии Сулаймонро бо худ ҳамроҳ дорад, бар пешонаи муъминон муҳре мениҳад ва бар он «ҳаза муъмин» навишта мешавад, бар чеҳраи кофирон низ нишоне мегузорад ва дар он «ҳаза кофир» навишта мешавад. Пас аз он мардум якдигарро на ба ном, балки «муъмин» ва «кофир» садо мекунанд.

## Адабиёт
* Боқизода А. Имоми Аъзам бузургмарде дар таърихи башарият. Д., 2009; 
* Боқизода А. Имом Абуҳанифа дар бораи арзишҳои эътиқодии ислом. Д., 2013; 
* *Али-заде, А. А.* [Даббат аль-Арз Даббат аль-ард]&nbsp;: [арх. 1 октября 2011]&nbsp;// Исламский энциклопедический словарь.&nbsp;— М.&nbsp;: Ансар, 2007.
* Manouchehri, Faramarz Haj and Abbas, Najam, “Dābbat al-Arḍ”, in: Encyclopaedia Islamica, Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary.
* دائرة المعارف فارسی. تهران، 1387 ش.؛
* دهخدا علی اکبر. لغت نامه. جلد 7. تهران، 1998.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Охиратшиносӣ дар ислом
Радиои «Ватан»

**Радиои «Ватан»** — яке аз аввалин ширкатҳои телевизионӣ ва радиоӣ дар Тоҷикистон аст.

## Таъсис
Радиои «Ватан» моҳи июли соли 2002 ба қайд гирифта шуда, 13 августи 2002 соҳиби иҷозатнома (литсензия) гардидааст. Расман аз 7 майи соли 2003 ба фаъолият оғоз намуд. Ҳаҷми радиошунавонӣ дар як шаборӯз 24 соат мебошад. Дар ҳудуди Душанбе, ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ва вилояти Хатлон пахш мешавад. 80%-и барномаҳои Радиои «Ватан» бо забони тоҷикӣ ва фақат 20%-и барномаҳо бо забони русӣ пешниҳод мешаванд.

## Ҳадаф ва пахш
Фаъолияти «Ватан» бо мақсади қонеъ гардонидани эҳтиёҷоти сокинони пойтахт ва дигар минтақаҳои кишвар бо барномаҳои иттилоотӣ, фарҳангию дилхушӣ, маърифатӣ, ҳаҷвӣ, мусиқӣ ба роҳ монда шудааст. Ҳар ним соат ахбор садо медиҳад. Канали «Субҳи Ватан» барномаи иттилоотӣ-вақтхушӣ буда, ба ду забон пахш мегардад

«Ватан» — аввалин радиои хусусӣ аст, ки дар тамоми қалмрави кишвар  кобили шунидан аст: дар Душанбе ва атрофи он дар мавҷи 106, дар Қурғонтеппа ва перомуни он шаҳр дар мавҷи 102,4, дар Хоруғ дар мавҷи 105 ва дар Хуҷанду атрофи он шаҳр дар мавҷи 103,3 FM шунидан мумкин аст.

## Барномаҳо
Ҳамарӯза дар барномаи «Бароят бахт мехоҳам» сокинони пойтахт имкон доранд, ки хешу табор ва наздикони худро табрик намоянд. Барномаҳои «Чашмандоз», «Хабарнигор», «Мавқеъ», «Мо ба шумо хушбахтӣ хоҳонем», «Репортер», «Максимум» ҳамарӯза дар бораи масоили асосии рӯз ҳикоя мекунанд. Барномаи «Пешрафт» дар давоми як соат шунавандагонро бо ахбори тозаи соҳаи технологияи нав, аз қабили Интернет, алоқаи мобилӣ ва навигариҳои техникӣ ошно месозад. Дар барномаҳои мусиқии «Панҷгонаи тилоӣ» ва «SMS-чарт» шунавандагон баҳои (рейтинги) сурудҳои писандидаро муайян менамоянд. «Сармоя» барнома дар бораи бонкҳои Тоҷикистон буда, мақсадаш афзун намудани бовари шаҳрвандон ба низоми бонкии кишвар аст.
«Ватан» аз соли 2003 лоиҳаи дастгирии истеъдодҳои ҷавон – «Ситораҳои асри нав»-ро амалӣ мегардонад, ки ҳадаф аз он пайдо ва дастгирӣ намудани ҷавонони соҳибистеъдод –ҳунарпешагони ояндаи санъати эстрада мебошад.

## Ҳамкориҳои байналмилалӣ
Лоиҳаи Радиои «Ватан» ва Созмони Ҷаҳонии Муҳоҷират барномаи «Дур аз Ватан…» аст, фақат дар 12 рӯз як маротиба ва дар доираи як соат баргузор мешуд, мустақиман бо ширкати ҳуқуқшиносон ва  мутахасисон аз ин созмони ҷаҳонӣ ва ҳам аз мақомоти дахлдори давлатӣ баргузор мегардид. Бо ҳамкорӣ ва мусоидати созмону ташкилоти ҷаҳони, сафоратхонаи кишварҳои гуногун  Радиои «Ватан» чандин марафону рузҳои махсусро – мисли Рӯзи ҷаҳонии мубориза алайҳи СПИД, Рӯзи пешгирии меҳнати кӯдакон, Рӯзи ҷаҳонии духтарон, маъракаҳои гуногунуи эмгузаронӣ, Рӯзи мубориза бо вараҷа, бо бемории сил, рузи дастгирии кӯдакони дорои аутизм ва чандин рӯзу маҳфилу марафонро тариқи эфир ва дар кӯчаҳои Душанбе бо инъикоси онҳо дар эфир баргузор гардиаанд.

Ҳамкории Радиои «Ватан» бо Сафорати Амрико, Британия, Фаронса, Русия, Норвегия, Озорбойҷон, Белорусия, Маркази фарҳангии «Бактрия» ва ғайра дар сатҳи хеле хуб ба роҳ монда шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Радиоҳои Тоҷикистон
Радиои «Имрӯз»

**Радиои «Имрӯз»** — як истгоҳи радиои мустақил дар Тоҷикистон. Муассис — ширкати «Ориёно Медиа».

## Таъсис
Радиои «Имрӯз» фаъолияти худро августи соли 2007 оғоз кардааст.

## Ҳадаф ва пахш
«Имруз» радиои мусиқӣ ва хабарӣ буда, пахши барномаҳояш сирф ба забони форсии тоҷикӣ мебошад. Ҳар 15 дақиқа хабар пахш менамояд. Барномаи ахбори «Имрӯз» аз масоили муҳимми ҳаёти Тоҷикистон ва рӯйдодҳои ҷаҳон иборат аст. Дар ҳудуди Душанбе, Хуҷанд, Хоруғ, Турсунзода, Ваҳдат, Кӯлоб, Ҳисор, Ёвон ва дигар навоҳии Ҷумҳурии Тоҷикистон пахш мегардад.

## Барномаҳо
Дар «Имрӯз» таҳти рубрикаҳои «Иқтисод», «Имрӯзи Ислом», «Имрӯзи варзиш», «Илми Имрӯз» ва «Имрӯзи Арт» барномаҳо пешниҳоди шунванда мегардад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Радиоҳои Тоҷикистон
Саттор

**Абдуҳасан Сатторпур** (машҳур ба **Саттор**, ; 19 ноябри 1949, Теҳрон) — хонандаи мусиқии поп ва суннатии иронӣ.

## Зиндагинома
Саттор бо номи аслии Абдуҳасан Саттторпур 19 ноябри соли 1949 дар Теҳрон таваллуд шудааст. Падари Саттор аҳли Озарбойҷони ИҶШС буд.

### Албомҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* Sattar’s official Facebook Fan page
* Sattar’s official Blog
* 
* Sattar at WAALM — Persian Golden Lioness Awards
* Sattar’s Fan Blog
Оливер Уендел Ҳолмс (мазмунҳо)

**Оливер Уендел Ҳолмс-Oliver Wendell Holmes**:
* Оливер Уендел Ҳолмс, Калонӣ - шоир, физика, ва иншонавис
* Оливер Уендел Ҳолмс, Хурдӣ - суди Суди Олии Иёлоти Мутаҳҳида
Лилия Абдушукурова

**Лилия Мақсумовна Абдушукурова** (зод. 15 октябри 1929, ноҳияи Фариш, ҶШС Узбекистон) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1971), дотсент (1977).

## Зиндагинома
Соли 1951 факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко хатм кардааст. Солҳои 1951—1953 методист ва мудири кабинети географияи Донишкадаи такмили ихтисоси муаллимони Вазорати маорифи Тоҷикистон, 1954—1957 аспиранти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко, 1957—1961 ходими калони илмӣ ва мудири сектори педагогикаи Институти илмӣ- педагогии тадқиқотии илмҳои педагогии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Солҳои 1961—1981 ҳамчун муаллими калон, дотсенти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Соли 1981 ба Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ба кор гузаштааст. Муаллифи зиёда аз 16 корҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Шерғозӣ Абдулофизов

**Шерғозӣ Абдулофизов** (тав. 1947, ш. Хоруғ) –  , омӯзгор, доктори илмҳои физика математика, профессор.

## Зиндагинома
Шерғозӣ Абдулофизов солҳои 1963–1967 дар факултети физикаву математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1967–1968 муаллими физика-математикаи мактаби миёнаи №6 ш. Хоруғ буд. Солҳои 1969–1975 ҳамчун муаллими кафедраи анализи математикии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко
фаъолият намудааст. Солҳои 1975–1978 аспиранти Донишкадаи омӯзгории ба номи Герсини ш. Ленинград, 1978–1989 муаллими калон, 1989–1992 дотсенти кафедраи анализи математикии донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Аз соли 1992 ба ҳайси дотсенти факултети математикаи Донишгоҳи давлатии ш. Хоруғ ба номи М. Назаршоев фаъолият намуд. Соли 1995 муддате ба хайси ректор Донишгохи давлатии ш. Хоруг кор ва фаьолият намуд.Инчунин вазифаи муовини ректори донишгоҳи мазкур оид ба корҳои тарбиявӣ ва илмиро ба уҳда дорад.  Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон»,сарфароз шудааст.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 25 мақолаи илмӣ ва илмию методӣ мебошад аз ҷумла "Нишондоди методӣ оид ба ҳалли мисол ва масъалаҳо аз анализи математикӣ". Қисми 4. - Хоруғ, 2007 ва диг.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Мир (шабакаи телевизионӣ)

**«Мир»** — ширкати телевизионии байнидавлатии Русия, пахшаш бо забони русӣ.
Таъсис ёфтааст дар соли 1992 бо розигии ходимони давлатии ИДМ  бо мақсади нишондоди мушкилоти сиёсатӣ,  иқтисодӣ ва дӯстии башарӣ ё, сохти манбаи хабарҳои умумӣ ва равобити хабарҳо. Ширкати телевизионӣ бо худ ташклоти байналхалқӣ дорои қароргоҳ дар Маскав ва филиалҳои миллӣ дар 9 давлатро ифода мекунад.
Дар башҳои  МТРК «Мир» шабакаҳои телевизионии  «Мир», «Мир 24», «Мир HD», истгоҳи радиоии «Мир» ва иттилоотиву омории портали MIR24.TV дохиланд. Пахш дар чор вақтҳои минтақавӣ дар ҳудуди 23 давлати хориҷаи наздик ва дур мешавад.

Шиори МТРК «Мир» — «Невозможно оторваться!» (тарҷума, Чашм кандан ғайриимкон аст.) (аз 2016).
## Таърих

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Русия
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии русизабон
Австралия (филм)

**«Австра́лия»** () — ҷанги драмавии режиссёр Баз Лурман бо нақшбозии Никол Кидман ва Хю Ҷекман. Наворгирии расм алакай дар марти 2007 дар шаҳри Кимберлии Австралия шурӯъ шуда буданд ва ноябри ҳамон сол тамом шуданд. Премераи филм 26 ноябр 2008 дар ИМА. Дертар дар дигар давлатҳо низ баромад.
## Сужа
## Кастинг
## Дар нақшҳо
* Никол Кидман — *Хонум Сара Эшли*
* Хю Ҷекман — *Дровер*
* Брендон Уолтерс — *Налла, писарак-абориген*
* Дэвид Венхэм — *Нил Флетчер*
* Барри Отто — Маъмур Оллсоп
* Брайан Браун — *Кинг Карни*
* Ҷек Томпсон — *Киплинг Флинн*
* Дэвид Галпилил — *Кинг Ҷорҷ*
* Дэвид Нгумбухарра — *Магарри*
* Бен Менделсон — *Капитан Эмметт Даттон*
* Сэнди Гор — *Глория Карни*
* Эсси Дэвис — *Кэтрин Карни Флетчер*
* Урсула Йович — Дэйзи*
* Юн Ва — *Синг Сонг*
* Ясек Коман — *Иван*
* Тони Барри — *Сержант Каллэхан*
* [[Артур Дигнам]] — *падар Бенедикт''

## Созиш
## Бюҷет
Бюҷети филм 130 млн. $ ташкил дод. Дар авал 14,800,723 $ ҷамъ кард (ҷои панҷум). Дар прокат аз 26 ноябри 2008 то 26 марти 2009, нишондоди баландтарин дар 2,721 кинотеатр яквақта. Дар вақти прокат 211,342,221 $ ҷамъ намуд (31 ҷой аз рӯи сол) аз он 49,554,002 $ дар ИМА (58 ҷои аз рӯи сол) ва 161,788,219 $ дар  дигар давлатҳо. Дар давлатҳои ИДМ филм аз 12 феврал то 29 март 2009 мерафт ва 3,318,540 $ ҷамъ намуд.

## Ҷоизаҳо
Номинатсия ба «Оскар-2009» барои беҳтарин дизайни либоса.

## Саундтрек
Композитори филм — Дэвид Хиршфелдер. Ба ғайр аз ин, дар расм садоҳои ҷаз номер «Begin The Beguine», «Tuxedo Junction», «Sing Sing Sing (With A Swing)» ва «Brazil» сабт шудаанд. Дар саҳни марбутии филм месарояд «Нимрод» аз «Загадочных вариаций» композитори Амрико - Эдвард Элгара.
## Эзоҳ
Дандон-баророн

**Дандон-баророн, мушакдандон**

Як навъ маросими оилавӣ, ки ба муносибати баромадани дандони аввалини кӯдак барпо мешавад. Модар бо кӯдак ба дари ҳафт хона рафта, кам-кам гандум, лӯбиё, нахӯд, биринҷ ва ғ. металабад. Ў ҳангоми кӯдакро ба дари ҳамсояҳо бурдан чунин суруди «Мушак, мушак, дандон бите»-ро аз забони кӯдак мехонад. Модар аз биринҷу гандуми ҷамъшуда таоми гандумкӯча мепазад ва яккосагӣ ба ҳамсоягон тақсим мекунад. Дар Водии Ҳисор, Водии Зарафшон, вилояти Хатлон, Бадахшон, Водии Рашт дар ҳолати азбайнравӣ қарор дорад.
## Адабиёт
1. Неменова Р.Л. Таджики Варзоба. Д., 1998;
2. Шермуҳаммадов Б. Назми халқии бачагонаи тоҷик. Д., 1973; 3. Ҷумъаев Р. Таваллуд ва тарбияи атфол дар байни тоҷикони кӯҳистони Зарафшон. Д., 2012.
## Нигаред
* Навпо-буророн 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон
Ҷиҳозбарорӣ

**Ҷиҳозбарорӣ, [[туқузбарӣ]], [[сарупобарӣ]]** — расмест, ки баъди пурра омода шудани амволи ҷашни арӯсӣ аз ҷониби домод, рӯзеро муайян намуда, ба хонаи арӯс аз ҷониби волидайни домод чанд марду зане ҷиҳози арўсро мебаранд. Дар хонаи арӯс ҷиҳозбиёронро меҳмондорӣ мекунанд. Дугонаҳои арӯс низ барои дидани сару либос ва ҷиҳози овардаи ҷониби домод меоянд. Дар Водии Рашт, водии Ҳисор, вилояти Хатлон нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Зеҳниева Ф. Сурудҳои тўи арўсии тоҷикон. Д., 1991. 2. Ҷумъаев Р. Ҷашни арўсии тоҷикони водии Ҳисор. Д., 2001.
## Нигаред низ
* Рӯйбинон 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон
Австралия (мазмунҳо)

* Австралия - кишвар
* Австралия (қитъа) - қитъа бо Уқёнусия
* Австралия (филм) - филми соли 2008
 
Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Гулбазм

**Гулбазм** () — маҳфиле шабеҳи байтбарак, ки ба ҳангоми базм дар ҷашни арӯсӣ байни ҷавонписарону ҷавондухтарон барпо мегардад.

Дар тӯйи арӯсӣ пас аз анҷоми як ё ду дафъаи силсилаи сурудхонӣ бо хоҳиши ҷавонон ровии тӯй гулеро ба даст гирифта, бо хондани мисраъҳои зерин гулбазмро оғоз мекунад:

Сипас, ровӣ дар ҳавои мусиқии шӯх рақскунон гулро ба духтаре медиҳад. Духтар низ баъди гирифтани гул рақскунон ба назди баландгӯяк омада, дар васфи гул, ишқу ҷавонӣ ё дар ҳолати ҳиҷолат монданаш дар васфи домоду арӯс байт ё таронае қироат мекунад ва гулро ба писаре медиҳад. Духтарон дар ин маврид кӯшиш мекунанд, ки ҷавонони боодобу хушгуфтор ва зеборо интихоб намоянд. Писар гулро гирифта, айнан ҳамин амалро иҷро намуда, дар васфи духтари гулдода ё дӯстдоштаи худ, ки шояд дар он ҷо ҳозир бошад, шеър мехонад. Ҳамин тавр гул дар давра даст ба даст гардиш мекунад ва ҷавонон бо навбат шеъру таронаҳо мехонанд. Г. тақр. 20-30 дақиқа ва гоҳе то як соат давом мекунад. Дар гулбазм на танҳо тарона, балки байт, рубоиву дубайтӣ, қитъаву маснавӣ ва баъзан пораҳои ғазал низ қироат мешаванд.

## Нигаред низ
* Байтбарак

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Аминов А. Таҳлили баъзе хусусиятҳои анъанаи гулбазм//Ахбороти АИҶТ. Шуъбаи илмҳои ҷамъиятӣ. № 2, 2009;
* Раҳимов Д. Фолклори тоҷик. Д., 2009.

Гурӯҳ:Маросимҳои маишӣ ва хонаводагӣ
Сартарошон

**Сартарошон**

Сартарошон маросимест, ки дар хонаи домод пеш аз ба никоҳ бурдани домод барпо мегардид. Дар ин маросим домодро дар миёни ҳавлӣ шинонда, мӯйсафеди рӯзгордидае (Сартарош) дар даст шонаю қайчӣ гирифта, ҳазлу шӯхикунон вонамуд месозад, ки гӯё сари домодро тарошида истода бошад. Сарояндагон дар ин маврид сурудҳои махсуси сартарошонро месароянд. Наздикони домод дар гирди ӯ рақсу бозӣ менамоянд. Дар саросари кишвар дар ҳолати аз байнравӣ қарор дорад.
## Адабиёт
1. Раҳимов Д. Фолклори тоҷик. Дастури таълимӣ. Душанбе: Эҷод, 2009 2. Аҳмадов Р. Фолклори маросимҳои мавсимии тоҷикони Осиёи Марказӣ. Д., 2007. 92
## Нигаред
* Гулбазм
* Саллабандон

## Манобеъ


Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон
Сантиметр

**Сантиметр** (ифодаи тоҷикӣ: **см**, баналмилалӣ: cm, кӯҳнашуда: стм.) — ченаки дарозие, ки ба 0,01 метр баробар мебошад. Яъне 1 метр ба 100 cантиметр баробар мебошад. Сантиметр яке аз ченакҳои сер-истифода-баранда-тарини ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Ин асоси ченаки системаи СГС ба шумор меравад.

## Робита бо дигар ченакҳои дарозӣ
1 сантиметр баробар ба:
* 10 мм
* 0,01 метр
*  дюйм ≈ 0,3937 дюйм (мувфиқ ба муайянкунии ҳозираи қабулнамудаи ИМА, 1 дюйми байналмилалӣ баробари 2,54 см аниқ) ё расо 0,3937 дюйм (ҳар гоҳ ки сухан дар бораи дйюми геодезӣ равад).
1 сантиметри мукааб баробар ба 1 миллилитри расо (мувфиқ ба муайянкунии ҳозираи литр).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:СГС
Навпо-буророн

**Навпо-буророн, сарбандон**

Яке аз расмҳои оилавӣ, ки бахшида ба нахустин қадамгузориҳои кӯдак баргузор мегашт. Дар деҳоти водии Зарафшон агар касе аз калонсолон бори нахуст қадамгузориҳои тифлро медид, зуд пеш аз қадамҳои кӯдак об пошида, мегуфт: *«оби равон барин роҳ гардӣ»*. Дар Қаратоғ ин корро пиразани табаррук иҷро мекард. Дар баъзе деҳаҳо ба зери қадами кўдак пахта мепартофтанд, то ки роҳаш сафед бошад. Дар баъзе рустоҳои водии Ҳисор вақте ки кӯдак нахустин қадамҳояшро гузошт, аз болои сараш қанду мавиз ва ғулинг мечошиданд, ки ҳозирин онҳоро чида мегирифтанд. Дар Водии Ҳисор, Зарафшон, Рашт дар ҳолати азбайнравӣ қарор дорад.
## Адабиёт
1. Мирзоев С. Суннатҳои маҳаллии мардуми Яғноб. Д., 2007; 2. Неменова Р.Л. Таджики Варзоба. Д., 1998. 3. Ҷумъаев Р. Таваллуд ва тарбияи атфол дар байни тоҷикони кўҳистони Зарафшон. Д., 2012.

## Нигаред
* Дандон-баророн 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон
Домулло Маъруфи Элокӣ

**Домулло Маъруфи Элокӣ** (*Раҳимов Маъруф Зубайдуллоевич*; 1964, Элок, Файзобод Тоҷикистон) — рӯҳонӣ, олими дин ва воъизи шинохтаи тоҷик. Муовини раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Тоҷикистон (то соли 2010). Сархатиби масҷиди ҷомеи Сариосиёи шаҳри Душанбе (аз соли 2011).

## Зиндагинома
Домулло Маъруф соли 1964 дар деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод дар оилаи эшони Зубайдуллоҳ ба дунë омадааст. Дамулло Маъруф назди устодони барҷастаи ҷумҳурӣ Мавлавӣ Муҳаммадҷони Хуқандӣ, Домулло Ҳикматуллоҳ, Қорӣ Абдуссамиъи Исфарагӣ ва Домулло Сайраҳмон улуми мутадовили диниро аз сарфу наҳв, фиқҳу усули фиқҳ, балоғату фасоҳат, тафсиру ҳадис, мантиқу ҳикмат, тасаввуфу ирфон, арӯзу ҳисоб, адабиёти арабу форс ва ғайра фаро гирифта, пас он ба курсии тадрис такя зад ва солиёни мадид ба таълиму тарбияти шогирдон иштиғол варзида, садҳо нафар аз файзи эшон ба воя ва камоли илмӣ расидаанд.

Домулло Маъруф солҳо дар масоҷиди ҷумҳурӣ: масҷиди ҷомеъи ноҳияи Файзобод, масҷиди ҷомеъи марказии шаҳри Душанбе ба номи Хоҷӣ Яъқуб ва масҷиди ҷомеъи Сариосиёи пойтахт ба ҳайси имомхатиб ифои вазифа намудааст. Ҳамзамон дар Донишкадаи исломии ба номи Имом Тирмизӣ ба ҳайси мударриси улуми шаръӣ ба толибон дарс гуфтааст. Солҳои 2004—2010 ба ҳайси муовини аввали раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон ифои вазифа намудааст. Ӯ ҳамеша аз ғояҳои эътиқодии равияи аҳли суннат ва мазҳаби Имоми Аъзам дифоъ менамояд.

## Таълифот
Таснифоти домулло иборат аст аз: Муқаддима, такмили матни тоҷикӣ, шарҳу тавзеҳот ва тахриҷи аҳодиси «Ҳидояи шариф»-и Марғинонӣ (дар ду ҷилд), «ал-Муътамаду фи-л-муътақад»-и аллома Фазлуллоҳи Турпуштӣ, «Мақомоти Ҳазрати Бузургвор», «Зиндагӣ ва осори Ҳазрати Бузургвор», «Чароғи уммат» (маноқиби Имоми Аъзам), Рисолаҳои раддия бар фирқаҳои бидъатӣ:Симои воқеъии Салафия; Даъвии иҷтҳод дар хутути фикрии Ҳизбу-т-таҳрир; Кашфи ҳиҷоб дар мафхуми «Рад ба сӯи Суннату Китоб», «Тасрифу-л-амсила», машҳур ба Сарфи Мулло.

Ҳамчунин силсиламақолоти ӯ дар матбуоти даврӣ дар мавзӯъоти гуногуни динӣ ва адабӣ ба табъ расида, қалами ӯ дар паҳнои адабиёт ва фарҳанги динӣ мавзӯъоти гуногунро баррасӣ намудааст. М

## Ашъор
Домулло Маъруф бо тахаллуси Мавло шеър шеър эҷод мекунад. Мавзӯъи ашъори ӯро ишқи илоҳӣ, маорифи тариқат, зебоиҳои ботин ва зиндагии рӯзмарраи инсонҳо ташкил медиҳад. Дафтари ашъори домулло Маъруф бо номҳои «Дафтари дил», «Маҳрами асрор», «Муҳокоти замир», «Ҷони огоҳ», «Таронаҳои озодӣ», «Тори вуҷуд», «Наъту дубайтщо» ва маснавии «Ҳафт сабақ аз таълими мардони Ҳақ» нашр шудаанд.

## Осор
* «Ал-Муътамаду фи-л-муътақад»-и аллома Фазлуллоҳи Турпуштӣ дар таҳия ва таҳқиқи Домулло Маъруфҷони Элокӣ. — ҶДММ «Бебок». Душанбе, 2015

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Суханварони водии Ҳисор. — Душанбе: «ЭР-граф», 2021. — С. 109. — 400 с. — ISBN 978-99985-59-15-8

## Пайвандҳо
* Домулло Маъруф дар бораи такфир дар ислом  // ТоҷНюз, 22 августи 2015
* Маркази исломӣ аз манофеъи кӣ ҳимоя мекунад? // Радиои Озодӣ, 18 феврали 2009

Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом
Гурӯҳ:Рӯҳониёни форсизабон
Гурӯҳ:Ходимони динии Тоҷикистон
Домодбарон

**Домодбарон, шаҳбарӣ**

Пештар мардони зиёде дар шакли қофилаи ҷашнӣ домодро иҳота намуда, бо рақсу сурудхонӣ то хонаи арўс мебурданд ва агар каме манзили домод дуртар мебуд, арўсро аспсавор мебурданд. Дар ин раванд ҷўраҳои домод сурудҳои халқии *«Аспа савор кай меоӣ?», «Шаҳ меояде», «Шаҳ муборак боде*»-ро месароиданд ва рақсу бозикунон мерафтанд. Ҳоло домодро тавассути мошинҳои нави замонавӣ ва бо гулҳои махсус оро додашуда мебаранд. Дар Ҳисор, Шаҳринав, Вилояти Суғд нимфаъол аст.  
## Адабиёт
1. Зеҳниева Ф. Сурудҳои тўи арўсии тоҷикон. Д., 1991. 3. Ҷумъаев Р. Этнопоэтикаи ҷашни арўсии тоҷикони водии Ҳисор. Д., 2008.
## Нигаред
* Чоршанбеи охирон 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон
Форсаж

**"Форсаж"** (англ. The Fast and the Furious) - медиафраншизаи амрикоӣ, ки дар айни замон аз ҳашт филми калонҳаҷм ва ду филми хурдҳаҷм иборат аст, ки аз 2001 то 2015 ба навор гирифта шудаанд.
## Филмҳо
### Сареъ ва хашмгин

Қаҳрамони асосӣ — полис Брайан О’Коннер (Пол Уокер). Мақсадаш — ба автобандаи гоншики кучагии Доминика Торетто (Вин Дизел) қабул шудан, ҳамонеро, ки барои рабуди мошини боркашии ҳамдаст медонанд, ба зиндон шинонад.

### Сареъ ва хашмгин 2

### Сареъ ва хашмгин 3

### Сареъ ва хашмгин 4

### Сареъ ва хашмгин 5

### Сареъ ва хашмгин 6

### Сареъ ва хашмгин 7

### Сареъ ва хашмгин 8

### Ҳоббз ва Шоу

### Сареъ ва хашмгин 9

### Сареъ ва хашмгин 10

## Гурӯҳи эҷодӣ

## Эзоҳ
Абҷадхон

**Абҷадхон** — бачаи навомӯзи мак­табҳои қадими мусулмонӣ. Омӯзиш аз 8 калима: абҷад, ҳавваз, ҳуттӣ, каламан, саъфас, қарашат, сахаз ва зазағ сар мешуд, ки ҳамаи 28 ҳарфи алифбои арабиро дар бар мегирифт. Нав­омӯз ин калимаҳоро, ки дар тахтача навишта мешуданд, аз ёд мекард ва бо шаклу талаффузи ҳарфҳо шинос мешуд. Ин давраи хониш «абҷадхонӣ» ном дошт.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мактаб
Аваз

**Аваз** — қаҳрамони марказии ҳамосаи «Гӯрғулӣ», писархонди Гӯрғулӣ.

Аваз бузургтарин паҳлавони эпос мебошад, ки аксари гӯрғулихонҳо ӯро баробар бо Рустами Дастон медонанд ва сифати «соҳибқирон»-ро ба ӯ нисбат медиҳанд. Ҷангу паҳлавонӣ ва корнамоиҳои ӯ қаҳрамониҳои Рустамро ба хотир меоранд. Дар версияҳои туркию қафқозӣ номи ӯ дар шаклҳои *«Айваз», «Овиз» ва «Овез»* дучор омада, персонажи муқаррарӣ аст ва ҳеч паҳлавоние аз ӯ зоҳир намешавад. Дар эпоси тоҷикӣ, Аваз писари Карим - қассоби Хуросонӣ аст, ки Гӯрғулии бефарзанд ӯро ба писархондӣ қабул мекунад. Дар баъзе вариантҳои тоҷикӣ, Аваз писари Гӯрғулӣ низ шумурда шудааст. 

Аваз дили софу раҳмгин ва инсонпарвар дорад. Хислату мардонагии ӯро дида душманон тан медиҳанд ва офаринаш мехонанд. Аваз ба ҳар паҳлавоне, ки дар набарди ӯ шикаст хӯрду афтод ва зинҳор хост, амон медиҳад. Аз гуноҳи душманон мегузарад, бо душманони мағлубаш ёр мешавад, ба онҳо инъом медиҳад. 
Авази тоҷик ба мисли шоҳону паҳлавонҳои анъанавии ҳамосаҳои эронӣ якчанд ҳамсар дорад, аммо зани асосиаш Гулоим мебошад. Дар достонҳо аз занҳои дигари ӯ – Заррина, Гулхиромон ва Қаракӯз низ ёд мешавад, ки ҳар кадом бо сифатҳои зебоӣ ва паҳлавонӣ тасвирҳои мутавофит доранд. 

Аваз ду духтар – Гуланору Гулхумор ва ду писар: Нуралӣ ва Шералӣ дорад. Писарони Аваз ҳам мисли худаш ҷасуру диловар, ҳақиқатҷӯю ватандӯстанд. Духтараш Гулинор низ аз бародаронаш камӣ надорад. Ба муқобили беадолатиҳо мубориза мебарад, агар лозим шавад, либосу хафтони ҷангӣ пӯшида, ба даст шамшеру гурзу камон гирифта, бо душманон мардонавор меҷангад. Тасвири корнамоиҳои ӯ ба қаҳрамондухтари ҳамосаҳои эронӣ, аз қабили Гурдофариду Мардондухт ва малика Бӯрондухт монанд мебошад. 

Дар вариантҳои гӯрғулисароён Ҳикмат Ризо, Қ. Раҷаб, О. Шакар, Ҳ. Кабуд ҷойи зисти А. Балхувон ё Балхубон гуфта шудааст, ки он дар наздикии шаҳри Чамбул ҷойгир мебошад. Ҳар вақте ки душман ба Чамбул ҳамла меорад, Гӯрғулӣ - султон одам фиристода, Авазро барои дифоъ аз душманон ба ёрӣ даъват мекунад. Аваз бо писаронаш зуд ба пойтахт омада, душманонро аз Чамбул дур мекунанд. Аваз ҳамеша ғамхору мададгори мардуми бенаво аст. Ӯ пеш аз ҷанг эълон мекунад, ки бар зидди ҳокиму мансабдорони золим меҷангад, на ба муқобили мардуми одӣ. Ҳар золимеро, ки мағлуб кард, молу манолашро ба камбағалу бечора медиҳад, зиндониёнро озод месозад. А. симои таҷассуми ормону орзуҳои халқи ҷафокаш мебошад. 
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Очерки эҷодиёти даҳанакии Кӯлоб, Д., 1963;
* Муродов Ф. Воситаҳои тасвири бадеӣ дар ҳамосаи «Гӯрӯғлӣ», Д., 2006.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Фолклори халқи тоҷик
Гурӯҳ:Гӯрғулӣ
Шоҳгузар

**Шоҳгузар** (то 2021 — Авазалӣ) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Саразми ноҳияи Панҷакент. Аз деҳа то маркази ноҳия — шаҳри Панҷакент 14 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 574 нафар (2017), ӯзбекҳо ва тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: шоликорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Зарафшон обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Панҷакент
Гурӯҳ:Ҷамоати Саразм
Авазбеки Толиқонӣ

**Авазбеки Толиқонӣ, Бадах­шӣ** (қарни XVII) — шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Бино ба маълумоте, ки дар китоб «Баҳр-ул-асрор фӣ маноқиб-ул-ахёр»-и Маҳмуд ибни Амирвалӣ (асри XVII) омадааст, Авазбеки Толиқонӣ дар дарбори Нодирмуҳаммадхони Аштархонӣ (ҳукмр. 1643—1665) хидмат карда, унвони Малик-уш-шуаро гирифта буд. Авазбеки Толиқонӣ ба «Махзан-ул-асрор»-и Низомии Ганҷавӣ ҷавобия навиштааст. Дар Толиқон волӣ будааст. Дар охири умр аз кори дунявӣ дурӣ ҷуста, гӯшагирӣ ихтиёр кард. Аз роҳи Ироқ ба зиёрати Каъба рафт. Дар бозгашт дар ҳудуди Форс ба ҳуҷуми роҳзанон дучор омад ва ранҷи зиёде кашид. Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ҳабибов А., Доираи адабии асри XVII тоҷикон дар Балх, маҷ. «Фарҳанг», 1991, № 8.

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Адабиёти форсу тоҷик
Гурӯҳ:Адибони тоҷик дар асри XVII
Шердил (филм)

**«Шердил»** () — кинофилми ҳунарии амрикоӣ, ки нақши асосиро Жан-Клод Ван Дамм бозидааст ва соли 1990 сохта шудааст.

## Дар нақшҳо
* Жан-Клод Ван Дамм — *Лион Готе*
* Харрисон Пейҷ — *Ҷошуа Элдриҷ*
* Дебора Реннард — *Синтия*
* Лиза Пеликан — *Ҳелен Готе*
* Эшли Ҷонсон — *Никол Готе*
* Брайан Томпсон — *Рассел*
* Войо Горик — *сержант Хартог*
* Мишель Кисси — *Мустафо*
* Абдул Кисси — *Атилла*
* Ҷорҷ Макдэниел — *адъютант*
* Эрик Карсон — *духтур*
* Эш Адамс — *Франсуа Готе*
* Уильям Ти Амос — *Драг-дилер*
* Роз Босли — *ҳамшира*
* Деннис Ракер — *легионер-ирландӣ*
* Билли Блэнкс — *легионер-африқоӣ*
* Скотт Шпигел — *Pool Fight Bookie*
* Шелдон Леттич (дар титр нишон дода нашудааст) — *Корбар дар дока*
Кикбоксер (филм)

**"Кикбоксер"** () - кинофилми ҳунарии амрикоӣ, дар жанри санъатҳои ҷангӣ, бо Жан-Клод Ван Дамм дар нақши асосӣ.

## Дар нақшҳо

## Фактҳо
* Дар асл Мишел Кисси - ҳунарпешаи Марокко ва дӯсти Ван Дамм мебошад.

* Дар титрҳо Мишел Кисси ҳамчун Тонг По нишон дода мешуд. Аз ҳамин сабаб ҳама ӯро ҷанговар хаёл мекарданд.
Хатна

300px|thumb|Хатна бо мақсади табобати фимоз
[thumb|Мавриде ки пӯсти сари [олати таносулро бурида дур месозанд]]

**Хатна** (, (), **хатна** (), **суннат** — истилоҳоти исломӣ) — як навъ ҷарроҳист, ки дар мавриди он пӯсти сари олати таносулро бурида дур месозанд. Дар амалияи тиб одам бо мақсади табобати фимоз ва баъзан баланопостити музмин хатна карда мешавад.
## Маросими динӣ
Дар дини ислом хатна қисмати Суннат-и пайғамбар Муҳаммад (с.а.с.), ва як навъ нишонаи итоату тобеъият ба дини ислом аст. Ҳоло мусулмонон бузаргтарин ҷомеаи диндорон мебошанд, ки маросими хатнасурро дар амал баҷо меоранд.. Хатна шарти ҳатмии қабул ба дини ислом нест, ва шахсоне, ки дар калонсоли ба дини ислом имон овардаанд, иҷрои ҳамин амал шарт нест..

## Нигаред
* Хатнасур

## Сарчашма
* Гогиберидзе Г. М.Исламский толковый словарь. — Ростов н/Д:Феникс,2009. — 266 с. — ISBN 978-5-222-15934-7  
* 
* Донишномаи мухтассари тиб. - Душанбе, 1996
* *Саттаров Р.* Обряд обрезания в Исламе: обзор источников  Берлин, 2006.
* *Каиргалиев М.* О пользе обрезания.  — *Официальный сайт мечети [[Хазрет Султан (мечеть)|Хазрет Султан]]*. 05.08.2012
* *Омаргаджиев Г.* Женское обрезание IslamDag.ru
* Женское обрезание не является обязательным в исламе  Ислам для всех, 09.02.2004

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Хирургия
Гурӯҳ:Мезроҳпизишкӣ
Сайри харбуза

**Сайри харбуза, иди харбуза** — яке аз сайрҳои мавсимӣ, ки дар фасли тобистон, дар айёми пухтани харбузаҳо баргузор мешуд. Дар моҳи август косибону ҳунармандҳо, аҳли тиҷорат ва дигарон ба сайргоҳ ба сайри харбуза мерафтанд.

Дар сайргоҳ деҳқонон навъҳои зиёди харбузаҳоро ба намоиш ва фурӯш мебароварданд. Харбузаҳои беҳтаринро бурида, меҳмононро муроот мекарданд. Дар як тарафи сайргоҳ навозандагону ҳофизон мусиқию сурудхонӣ ва рақс ташкил менамуданд. Ин анъана дар солҳои истиқлоли кишвар дубора эҳё шуд. Дар Вилояти Суғд, водии Ҳисор, вилояти Хатлон фаъол аст.

## Сайри харбуза дар Тоҷикистон
Анъанаи сайри харбуза дар Тоҷикистон махсусан дар замони солҳои истиқлоли миллӣ эҳё гардидааст.
## Эзош

## Адабиёт

* 1. Турсунов Н. Шаҳри офтобӣ. Душанбе: Ирфон, 1989.
* 2. Сайри харбуза // Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2., Душанбе, 2016.

Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон