open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ноҳияи Няндомск

**Ноҳияи Няндомск** () — воҳиди маъмурӣ, ки дар ҳайати вилояти Архангелски Федератсияи Русия мебошад.

Маркази маъмурӣ — шаҳри Няндома, ки аз Архангелск 347 км дур мавқеъ гирифтааст.

## Ҷуғрофия
Ноҳияи Няндомск ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.

Ноҳия дар қисми ҷануби-ғарби вилояти Архангелск дар баладии Няндома қарор дорад ва масоҳати умумиаш &nbsp;— 8,1 тыс.&nbsp;км² ташкил мекунад.

Ҳаммарз:
* дар шимол бо ноҳияи Плесетск
* дар ғарб бо ноҳияи Каргополский
* дар шарқ бо ноҳияи Шенкурский
* дар ҷануби-шарқ бо ноҳияи Велский
* дар ҷануб бо ноҳияи Коношский

Дарёҳои асосӣ: Моша, Няндомка, Канакша, Икса, Нименга.

## Таърих
Ноҳия, моҳи июле соли 1929 дар ҳайати Ҳавзаи Няндом, Кишвари Шимолӣ ҶШФСР (РСФСР), дар минтақаи собиқ уезди Каргополский губернияи Вологодск (то 14 январи) буд.

## Нақлиёт
Аз шимол ба ҷануб дар ҳудуди ноҳия роҳи оҳани «Маскав—Архангелск» мегузарад, дар он истгоҳҳои роҳиоҳан Няндом, Шестиозерск, Шожме, Лелме, Шалакуш, Лепш, Ивакш вуҷуд дорад.

## Маълумот
Техникуми роҳиоҳани Няндомский.

## Эзоҳ


## Сарчашма
* Археология Няндомского района 
* Няндомский район\\ИА «Двина-Информ»
* Сведения на сайте областной администрации
* География и бюджет района
* «Няндомский муниципальный район»\\официальный сайт комитета по культуре администрации Архангельской области

Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Архангелск
Маркази маъмурӣ

**Маркази маъмурӣ**, **маркази воҳиди маъмурӣ** — маҳалли  асосии аҳолинишин, ҷамоати деҳот, ноҳия, вилоят, ҳавза, ҳавзаҳои мухтор, кишвар, кишварҳои мухтор, ҷумҳурӣ, ҷумҳуриҳои мухтор, федератсия ва ҳоказо (шаҳристон, вулусволӣ, департамент, иёлат, префектура). Дар маркази маъмурӣ муассиса ва ташкилотҳои давлатӣ қарор доранд, ки вазифаи роҳбарӣ барои ин ё он кор карданро дар сатҳи ҳукми маҳаллӣ иҷро мекунанд.

Инчунин қароргоҳи сарварони сарзамин (ҷамоати деҳот, ноҳия, вилоят, ҳавза, ҳавзаҳои мухтор, кишвар, кишварҳои мухтор, ҷумҳурӣ, ҷумҳуриҳои мухтор, федератсия ва ҳоказо (шаҳристон, вулусволӣ, департамент, иёлат, префектура).

Маркази маъмурии давлат ё кишварро — пойтахт ҳам мегӯянд. Мисол: шаҳри Душанбе ҳам маркази маъмурӣ ва ҳам пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
академик.ру

Гурӯҳ:Ҳокимияти маҳаллӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин
Ноҳияи Онежск

**Ноҳияи Онежск** () — воҳиди маъмурӣ, ки дар ҳайати вилояти Архангелски Федератсияи Русия мебошад.

Маркази маъмурӣ — шаҳри Онега.

## Ҷуғрофия
Ноҳияи Онежск ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.

Ноҳияи дар қисми шимоли-ғарби вилояти Архангелск мавқеъ гирифта, қисми шарқии соҳили  лаби Онежски Баҳри Сафед - ро банд мекунад.

;Ҳаммарз:

*дар шимоли-шарқ бо ноҳияи Приморск 
*дар ҷануб ва ҷануби-шарқ бо ноҳияи Плесетск 
*дар ғарб бо Ҷумҳурии Карелия. 

Қисми зиёди дарёҳои ноҳия (Онега ва дигарон.) ба ҳавзаи Уқёнуси яхбастаи шимолӣ дохил мешавад, дарёи Илекса бо  шохобҳояш бошад — ба ҳавзаи Уқёнуси Атлантик дахолат мекунад.

## Таърих
Ноҳияи Онежск моҳи июли соли 1929 таъсис ёфт.

## Тақсимоти маъмурӣ
Дар ноҳияи Онежск 101 маҳаллаи аҳолинишин дар ҳайати 2 шаҳр ва 6 ҷамоат қарор дорад:
## Харитаи топографӣ
* Харитаи топографӣ

## Эзоҳ


## Сарчашма
* Обзор Онежского района на сайте области 
* Сайт Онежского муниципального района
* Культура Архангельской области 

Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Архангелск
Раҷабмад Амиров

**Раҷабмад Амиров** (28 апрели 1954, деҳаи Балучои ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 26 майи 2021, Душанбе, Тоҷикистон) — давлатмарди тоҷик, номзади илмҳои педагогика (1983), профессор (1992), Арбоби Ҳунари Тоҷикистон (1997), узви вобастаи Академияи байнулмилалии иттилоот (1999). Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004—2007).

## Зиндагинома
Соли 1974 Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистонро хатм намудааст. Соли 1977 хидмати ҳарбиро дар артиши Иттиҳоди Шӯравӣ дар Ҷумҳурии Демократии Олмон адо намудааст.

## Корнома
Муаллими кафедраи корҳои маданӣ-маърифатии ДДСТ (1977—1979), аспиранти Донишкадаи давлатии фарҳанги шаҳри Ленинград ба номи Н. Крупская (1979—1982), муаллими калони кафедраи маданӣ-маърифатӣ (1984), декани факултети корҳои маданӣ-маърифатӣ (1984—1989), ноиби ректор оид ба корҳои илмӣ (1989—1990) ва ректори ДДСТ ба номи М. Турсунзода (1990—2001), муовини аввали Вазири фарҳанги ҶТ (2001—2004), Вазири фарҳанги ҶТ (2004—2007), ректори Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхуҷа Сатторов (2007—2014). Аз соли 2014 ноиби ректори Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода дар бахши илм ва робитаҳои байнулмилалӣ буд.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 100 асару мақола оид ба масъалаҳои мухталифи фарҳанг. Раҷабмад амиров дар таҳияи Қонуни ҶТ «Дар бораи фарҳанг», «Барномаи тайёр кардани кадрҳои соҳаи фарҳанг», «Назарияи рушди фарҳанги Тоҷикистон», «Барномаи тарбияи эстетикии Тоҷикистон» фаъолона иштирок намудааст.

Раҷабмад Амиров муаллифи якчанд лоиҳаи байнулмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ, аз қабили Ҷашнвораи байнулмилалии «Садои дилҳо», Ҷашнвораи байнулмилалии «Фалак», Ҷашнвораи байнулмилалии мусиқӣ таҳти унвони «Садои дилрабои Арғунун (соли 2017)» мебошад, ки дар сатҳи баланди касбию эҷодӣ доир гардиданд.

## Фаъолияти ҷамъиятӣ
Намояндаи Шӯрои вакилони халқи шаҳри Душанбе (солҳои 1990—1995) ва ноҳияи Синои шаҳри Душанбе (солҳои 2001—2005) буд. Раиси Ҷамъияти дӯстии Тоҷикистону Туркия (аз соли 1998), Раиси Ҷамъияти дӯстии Тоҷикистону Кореяи Ҷанубӣ (аз соли 2012 то 2021) буд.

## Ҷоизаҳо
Раҷабмад Амиров бо медалҳои «Остона»-и Ҷумҳурии Қазоқистон (1999), Ассосиатсияи байналмилалии консертии «Мин-он» Ҷопон (2005), «10-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ» (2003) ва ордени Исмоили Сомонӣ (дараҷаи II, соли 2005) қадрдонӣ шудааст.

## Осор
* Методика подготовки клубного сценария: Методические советы работникам клубных учреждений, Д., 1980;
* Эҷодиёти дастаҳои ҳаваскорони санъат дар маишат, оила ва ҷои зист, Д., 1983;
* Республиканская комплексная программа эстетического воспитания населения Таджикской ССР, Д., 1989;
* Истиқлоли фарҳангӣ, Д., 2001; Бозтоби фарҳанг, Д., 2005;
* Фарҳанг дар ташаккули маънавиёт, Д., 2005.

## Даргузашт
Раҷабмад Амиров 26 майи 2021 дар синни 67-солагӣ, бар асари беморӣ даргузашт.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода
Муриват Бекназаров

**Муриват Бекназаров ** (*Бекназаров Муриват Дамбураевич*;  10 майи 1943, деҳаи Садваги ноҳияи Ванҷ, ВМКБ) — рассом, Арбоби ҳунари Тоҷикистон (1997). Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии
рассомии ба номи М. Олимов (1963) ва Донишкадаи театрӣ-бадеии ш. Тошканд (1970). Солҳои 1971-84 муаллими Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии
ба номи М. Олимов буд. Аз соли 1985 рассоми Фонди бадеии Тоҷикистон.

## Эҷодиёт
Доираи эҷодаш фарох буда, дар жанрҳои манзаранигорӣ, суратнигорӣ (портрет), натюрморт (расми чизҳои беҷон), композитсия бомуваффақият қувва озмудааст. Асарҳояш бо бадеият, ҷозибӣ, латофату зебоӣ диққати бинандаро ҷалб менамоянд. Дар пешбурди санъати тасвирии дастгоҳӣ ва монументалии тоҷик саҳм гузоштааст. Композитсияҳои «Чойхона дар Исфара», «Субҳи колхоз», «Микрорайони нав», «Нонпазӣ», «Гулдӯзон», «Пеш аз ид», манзараҳои «Тобистон дар кӯҳҳо», «Зимистон», «Бадахшон», «Самарқанд. Шоҳи Зинда», «Бодом гул мекунад», портретҳои «Гулбаҳор», «Духтари сафедпӯш», «Санъатшинос Наҷафов», ва ғ. бо услуби хос эҷод гардида, анъанаҳои беҳтарини санъати тасвирии миллиро тақвият бахшидаанд. Бекназаров як қатор иншооти маъмурию маданиро дар шаҳрҳои Душанбе, Кӯлоб, Ваҳдат, Қӯрғонтеппа ва ноҳияи Рӯдакӣ бо маҳорати баланд оро додааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
 Tajik Artists/Murivat Bekhnazarov 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Валимад Одинаев

**Валимад Одинаев** - рассом, дорандаи унвони "Арбоби ҳунари Тоҷикистон"
## Нигаред
* Арбоби ҳунари Тоҷикистон
## Адабиёт
*  

Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Анушервон Бекасиён

**Анушервон Бекасиён** ()  Анушервон Ғуломризо (зод. 5.октябри.1955, шаҳри Тошҳавзи Туркманистон), ҳайкалтарош (пайкарасоз), Арбоби ҳунари Тоҷикистон (1997). 
## Зиндагинома
Анушервон Бекасиён хатмкардаи Техникуми сохтмони шаҳри Душанбе (1974) ва Омӯзишгоҳи санъати амалии Урал (1984). Солҳои 1977–1980 устои кандакори корхонаи «Армуғон»-и шаҳри Душанбе, солҳои 1985–2004 рассоми Фонди бадеии Тоҷикистон буд. Соли 2004 аз Тоҷикистон ҳиҷрат намудааст. 
## Эҷодиёт
Бекасиён чеҳраи навкори санъати пайкарасозӣ ва медалсозии тоҷик буда, бо такя ба анъанаҳои миллии пешин дар ҷодаи ба истилоҳ «Шакли хурди пайкарасозӣ» ба муваффақият ноил гаштааст. Дастранҷаш бо шарҳи амиқи фалсафию эстетикии образҳо, мавзунию зарифии композитсия, назокату латофат фарқ мекунад. Бекасиён техникаи рехтагарӣ аз филизз ва коркарди сангро хуб аз худ намуда, дар санъати амалии тоҷик равияи витара ба вуҷуд овард. Медалҳои «Ёдгориҳои таърихии Тоҷикистон», «Бахшида ба Ҷанги Бузурги Ватанӣ », «Ҳаёти атрофи мо», «Ихтиёрӣ », композитсияҳои «Муколама», «Гӯрӯғлӣ», «Сарчашма », «Ситораҳо», «Субҳдам », «Баробарии рӯзу шаби баҳорӣ» ва ғ. аз истеъдоди баланди медалсозию пайкарасозии муаллиф гувоҳӣ дода, дар фестивалу озмунҳои гуногун сазовори баҳои баланди мутахассисон гардидаанд. Нуқтаи баландтарини эҷодаш пайкараи Ҳаким Абулқосими Фирдавсӣ (соли 1992 ҳамроҳи С. Қурбонов офаридааст) аст, ки дар шаҳри Душанбе ҷойгир мебошад. Дорандаи Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Рӯдакӣ (1996).
## Нигаред
* Арбоби ҳунари Тоҷикистон
## Сарчашма
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Раҳматулло Абдураҳмонов

** Раҳматулло Абдураҳмонов **(*Абдураҳмонов Раҳматулло Бозорович*; тав. 10 июли 1948, деҳаи Муллошодӣ, ноҳияи Ҳисор) — наққоши тоҷик, Арбоби ҳунари Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии шаҳри Душанбе (1974) ва факултети таърихи Институти давлатии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко (ғоибона, 1984). Муаллими Омӯзишгоҳи ҷумҳурияви рассомии ба номи М. Олимов (1974 — 80), наққоши Фонди бадеии меъмории Тоҷикистон (1980—2010). Аз соли 2011 рассом — наққоши ширкати «Рухом». Абдураҳмонов шогирди Рассоми халқии Тоҷикистон М. Олимов буда, дар эҳё ва инкишофи услуби қадимтарин ва мураккаби наққошии миллии тоҷик кундал саҳми калон гузоштааст. ӯ ба тавассути услуби кундал кору заҳмат, бойгариҳои Тоҷикистон (пахта, гандум ва ғайра), ҳолатҳои табиат фаслҳои сол ва ғайраро тасвир намудааст.

## Осор
Намояҳои кундалии ӯ бо нақшу нигорҳои гуногун аз ҳамдигар фарқ мекунанд. ӯ нозукиҳои усули кундалро ба назар гирифта, таносуби рангҳоро ба хубӣ риоя карда, асарҳои ҷолиб офаридааст.
* «Меҳроб» (1974),
* «Баҳор» (1976),
* «Ғунча» (1977),
* «Бӯстон» (1978),
* «Рақси гулҳо»,
* «Бойгарӣ», «Ситора»,
* «Сулҳ» (ҳар чаҳор 1984),
* «Баҳор» (2010, бахшида ба ҷашни Ҷалолуддини Румӣ),
* «Гулдаста» (2011),
* «Бӯстон» ва «Гулистон»

Абдураҳмонов тарабхонаи «Тоҷикистон» дар шаҳри Владимири Федератсияи Россия (1978), меҳмонхонаи «Тоҷикистон» (1980) ва чойхона — тарабхонаи «Фароғат» (1981) дар шаҳри Душанбе, чойхонаи «Тоҷикистон» дар шаҳри Кобул (1981), хонаҳои фарҳанги ноҳияҳои Вахш (1985), Панҷ (1986), Колхозобод (1987) ва ғайраро бо нақшҳои зебои миллӣ оро додааст. Асарҳои Абдураҳмонов дар рӯзҳои фарҳанги Тоҷикистон дар ҷумҳуриҳои собиқ Иттифоқи Советӣ, Туркия, Франсия, Германия, Чехословакия, Америка ба маърази намоиш гузошта шудаанд. Узви ИР СССР (1980) ва ИР Тоҷикистон (1997).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Бек Наимов

** Бек Наимов ** (15 апрели 1942, Норак — 2013, Душанбе) — рассом, Арбоби шоистаи ҳунари Тоҷикистон (2002).

## Зиндагинома
Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимовро соли 1969 хатм карда, ба сифати рассом сӣ сол дар Институти таърих, бостоншиносӣ ва этнографияи ба номи А. Дониши АИ Тоҷикистон заҳмат кашидааст. Аз соли 2000 то поёни умр рассоми шабакаи аввали Телевизиони тоҷик буд. Дар анвои гуногуни рассомӣ бомуваффақият қувва озмудааст, вале дар чеҳранигорӣ бештар тавфиқ ёфтааст. Симои чеҳраҳои маъруфи сиёсат, адабу фарҳанги тоҷикро аз қабили Борбад, Исмоили Сомонӣ, Камоли Хуҷандӣ, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Ҳоҷӣ Ҳусайни Кангуртӣ бо маҳорати баланд офаридааст. Дар осорхонаҳои ҷумҳуриявӣ ва хориҷӣ асарҳояш ба намоиш гузошта шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Аҳмад Юсуфов

**Аҳмад Юсуфов** (1928—1987) — доктори илми тиб, профессор

## Эзоҳ
Абдулфаттоҳ Раҳимов

'''Абдулфаттоҳ  Раҳимов —  муовини ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
## Зиндагинома
Абдулфаттоҳ Иброҳимович Раҳимов 5 январи соли 1955 дар деҳаи Дараи об ноҳияи Шӯрободи собиқ вилояти Кӯлоб (ҳоло вилояти Хатлон) дар оилаи коргар таваллуд шудааст. Пас аз хатми мактаби миёна соли 1971 ба факултети табиатшиносию-географияи Институти педагогии ба номи С.М. Кирови Ленинобод Институти педагогии ба номи С.М. Кирови шаҳри Ленинобод (ҳоло Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров) дохил шуда, соли 1976 хатм намуд. Пас аз хатми Донишгоҳ ба ноҳияи Восеъ собиқ вилояти Кӯлоб ба кор рафт. Сипас дар мактаби миёна №1 ш. Кӯлоб баъдан дар Институти такмили ихтисоси муаллимони вилояти Кӯлоб аз соли 1988 то соли 1992 дар вазифаи мудири кабинети методии биология-география ва химия кор кард. Соли 1992 ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Fафуров ба кор омада, дар вазифаҳои сарлаборант, муаллим, муаллими калон ва муовини декан оид ба таълим, тарбия ва шуъбаи ғоибона фаъолият намуд. Соли 2000-ум дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадиашро ҳимоя кард. Соли 2000 ба Раёсати Донишгоҳ дар вазифаи муовини дастгоҳи раёсати донишгоҳ ба кор таъйин шуд. Аз соли 2004 то соли 2009 дар вазифаи мудири шуъбаи ғоибонаи Донишгоҳ фаъолият бурд. Аз соли 2009 то соли 2012 дар вазифаи муовини ректор оид ба шуъбаи ғоибона ишғоли вазифа кард. Аз моҳи июни соли 2012 то ин ҷониб дар вазифаи муовини ректори    Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров оид ба корҳои таълим фаъолият бурда истодааст. Оиладор, соҳиби 6 фарзанд мебошад таъйин гардид.  
## Нигаред
* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
## Пайвандҳо
* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 
*
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд‎
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Александр Райков

**Александр Вадимович Райков** (, 9 декабри 1989 сол; Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон, ИҶШС) — бозингари мусобиқаи «Что? Где? Когда?» соли 2010 ва иштирокчии барномаи телевизионии НТВ «Своя игра» аз Ӯзбекистон. Ӯ чемпиони ҷаҳон дар мусобиқаи «Что? Где? Когда?» дар ҳайати дастаи «Nikita Mobayl Te Te» гашт, ӯро яке аз ҷавонтарин коршиносон шинохта, сазовори унвони устоди донистаанд. Википедиачии фаъоли Ӯзбекистон

Александр Райков 9 декабри соли 1989 дар Тошканд, дар оилаи рус таваллуд шудааст. Бобои Александр - Борис Райков - рассом, узви Иттифоқи рассомони СССР буд. Ӯ хатмкардаи факултаи психологияи филиали  Донишгоҳи давлатии Маскав дар Тошканд аст..

## Фаъолият дар Википедиа
Александр Райков  узви википедиачиёни Википедиаи русӣ аст (қаблан таҳти номи Raykoffff, сипас зери номи Carpodacus). Ҳамчунин, яке аз узви Википедиаи ӯзбекӣ аст. Тирамоҳи соли 2013 дар  семинари омӯзишӣ дар мавзӯи «Чӣ тавр Википедиаро бояд пур кард" дар Маркази Uzinfocom барои рушд ва татбиқи технологияҳои компютерӣ ва иттилоотӣ баргузор шуд, баромад кардааст.. Дар ҷаласаи "Чамоати википедиачиёни Ӯзбекистон" бахшида ба 15 солагии таъсиси Wikipedia ба Александр Райкин сертификат-раҳматнома барои саҳми шоиста супорида шудааст..

## Пайвандҳо
* carpodacus.livejournal.com 

## Пайнавиштҳо
Шарифхон Орифов

** Шарифхон Орифов ** (зод. 1 августи 1943, деҳкадаи Арал, ноҳияи Хуросон) — навозанда, овозхон, арбоби фарҳангӣ, Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1997).

## Зиндагинома
Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе (1961) ва Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро (1974) хатм кардааст. Муддате дар вазифаи мудири қисми илмии Мактаби мусиқии бачагонаи ш. Қурғонтеппа фаъолият намуда, аз соли 1961 дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба сифати мутриб ҳунар озмудааст. Солҳои 1974—2008 корманди Хонаи эҷодиёти халқи ҷумҳурӣ,мудири шӯъбаи театрҳои халқии ҷумҳурӣ, директори Маркази эҷодии кормандони санъат, роҳ­бари ансамбли рақсии «Лола», муовини раиси иттиҳодияи «Тоҷик­госконсерт», муовини роҳбари дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ, роҳбари хазинаи мусиқии Тоҷикистон ифои вазифа кардааст. Дар навохтани дойра маҳорати баланд дошт, гарчи дигар асбобҳои мусиқиро низ накӯ менавохт. Бо лаҳни хос ва шево сурудҳои зиёд замзама кардааст, ки «Товусхироми ман», «Чаро рамида меравӣ?», «Дилбари танноз», «Куҷо рафтӣ», «Ғамзудо», «Хубон», «Бурдӣ дили ман» аз зумраи онҳоанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гурӯҳ:Гурӯҳ:Мусиқинавозони Тоҷикистон
Акбар Мирзоев

**Акбар Мирзоев** (тав. 1939) — ходими давлатии шӯравӣ ва тоҷик, сарвазири Тоҷикистон (1992).

## Зиндагинома
Акбар Мирзоев соли 1939  дар шаҳри Норак таваллуд шудааст.

### Таҳсилот ва фаъолияти меҳнатӣ
Соли 1960  Техникуми политехникии Душанбро хатм карда, соли 1983 Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро бо ихтисоси «муҳандис-гидротехник» ғоибона хатм намудааст. Дар давраи аз соли 1960 то соли 1963 дар Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Аз соли 1963 сар карда кор усто, сармуҳандиси СМУ, сардори КМС-и Вазорати мелиоратсия ва хоҷагии оби Тоҷикистон, дар соли 1974 бошад, сардори идоракунии истеҳсолоти системаҳои обёрии вилояти Кӯлоб гардид.

### Фаъолияти сиёсӣ
Аз соли 1987 — раиси Кумитаи иҷроияи вилояти Кӯлоби ҶШС Тоҷикистон. Дар соли 1991 блоки сиесии раиси Шӯрои Олии ҷумҳурӣ Раҳмон Набиевро дастгирӣ намуд, ки пас аз пирӯзии ӯ дар интихоботи президентӣ аз 9 январи соли 1992 мансаби сарвазири навташкилнамудаи ҳукумати Тоҷикистонро ишғол кард. Салоҳияти худро 21 сентябри соли 1992, пас аз истеъфои иҷбории президент Набиев боздод.

Аз моҳи сентябри соли 1992 — ваколатдори муваққатии корҳои Тоҷикистон дар ҶФО.

Аз соли 1994 то моҳи октябри соли 2001 — сафири Тоҷикистон дар Олмон.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Азиз Ниязи. Таджикистан: региональные аспекты конфликта (1990-е гг.) 

Гурӯҳ:Сарвазирони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Ҷамшед Каримов

** Ҷамшед Каримов ** (*Ҷамшед Ҳилолович Каримов*; , Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) —  иқтисодшинос, ходими давлатии тоҷик. Сарвазири Тоҷикистон (1994-1996). Доктори илмҳои иқтисод (1976), профессор (1979). Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ (1988). Профессори ифтихории Институти тадқиқотҳои байналмилалии муқоисавии Пекин (2003).

## Зиндагинома
Ҷамшед Ҳилолович Каримов Институти саноати сабуки Москваро хатм кардааст (1962), ихтисос – «информатика».
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: иқтисодиёт, усулҳои иқтисодиву математикии банақшагирӣ ва идора, системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёт.

## Фаъолияти меҳнатӣ
Муовини директор, директори Институти илмию тадқиқотии  иқтисодиёти Госплани ҶШС Тоҷикистон (1972-1981), муовини раис, раиси Госплан ва муовини раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (1981-1988), котиби якуми Кумитаи ш.Душанбеи ҲК Тоҷикистон (1988-1991), муовини раиси Кабинети Вазирони ҶШС Тоҷикистон, ноиби сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон ва намояндаи фавқулоддаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Русия (1991-1993), сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994-1996), сафири фавқулодда ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Халқии Чин (1997-2003). Вакили халқии ИҶШС (1989-1991).

## Ҷоизаҳо
* Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат (1989),  
* Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, 
* Профессори ифтихории Институти тадқиқотҳои байналмилалии муқоисавии Пекин (2003), 
* Дорандаи Ҷоизаи Комсомоли ленинии Тоҷикистон (1972).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Иззатулло Ҳаёев

**Иззатулло Ҳаёевич Ҳаёев** (22 июни 1936, , ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 25 апрели 2015, ,Тоҷикистон) — ходими давлатии шӯравӣ ва тоҷик, раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (аз 4 январи 1986 то 30 ноябри 1990), сарвазири Тоҷикистон. (1991—1992).

## Зиндагинома
Иззатулло Ҳаёев 22 июни соли 1936 дар рустои Хоҷаисҳоқи Кӯлоб ба дунё омада, аз соли 1986 то соли 1990 раиси Шӯрои вазирони Тоҷикистон сарвазири Хукумати Тоҷикистон дар давраи 25 январи 1991 — 9 январи 1992 буд.

## Фаъолияти меҳнатӣ
Иззатулло Ҳаёев корро аз вазифаи корманди Кумитаи иҷроияи вилояти Ғарм ва нозири Вазорати молия (1956—1961) шурӯъ карда, баъдан Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон буд. Вай ба ҳайси муовини сардори шуъбаи Кумитаи назорати халқии ҶШС Тоҷикистон, вазири саноат ва гӯшти Тоҷикистон (1978—1983), котиби аввали Кумитаи ҳизби минтақавии Кӯлоб (1983—1986), раиси Шӯрои вазирони Тоҷикистон (1986—1990), ноиби раисҷумҳури Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон (1990—1991) ва нахуствазири Тоҷикистон (1991—1992) кор кардааст.
Ӯ дар пайи кушта шудани 25 нафар дар 12 феврали соли 1990, ки дар таърихи навини Тоҷикистон бо номи «баҳманмоҳи хунин» ёд мешавад, ҳамроҳ бо котиби аввали Кумитаи марказӣ — Қаҳҳор Маҳкамов ва раиси раёсати Шӯрои олӣ, парлумони вақти Тоҷикистон — Ғоибназар Паллаев ба истеъфо рафтанд. Хабари истеъфои онҳо дар матбуоти расмӣ нашр шуд ва аз телевизиони давлатӣ ҳам садо дод. Вале Пленуми КМ Хизби коммунистии Тоҷикистон ин амалро бекор кард ва роҳбарони номбурдаро дар мансабашон барқарор кард.
Баъд аз истиқлоли Тоҷикистон ӯ чанд муддат — аз соли 1994 то 4 феврали соли 1996 — раҳбари Дастгоҳи иҷроияи президент ва ҳамзамон муовини нахуствазири Тоҷикистон буд. Иззатулло Ҳаёев, ки дар 79-солагӣ аз олам даргузашт, 26 апрели соли 2015 дар қабристони Лучоб ба хок супурда шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Чор истеъфои Иззатулло Ҳаёев/ «Нигоҳ», № 6-8, майи соли 2015 

Гурӯҳ:Раисони Шӯрои Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сарвазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муовини президентҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Абдуҷалил Самадов

**Абдуҷалил Аҳадович Самадов** (, Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС —  , Маскав, Русия) — ходими давлатӣ ва сиёсии тоҷик, сарвазири Тоҷикистон (1993–1994).

## Зиндагинома
Соли 1969 Донишкадаи хоҷагии халқи Маскав ба номи Ш. В. Плехановро дар Русия хатм кардааст. Дар давраи аз соли 1969 то 1982 ӯ аз муҳаққиқи Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон ба вазифаи сардори шуъбаи ПИТ иқтисодиёт ва усулҳои иқтисодию математики Госплани ҶШС Тоҷикистон раcидааст. Ӯ рисолаи илмии номзадиро дифоъ намуда, дараҷаи номзади илмҳои иқтисодиро гирифт.

Дар муҳоҷират дар Русия зиндагӣ мекард.

Соли 2004 дар Маскав, Русия фавтида дар Тоҷикистон дафн шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Высшие должностные лица Таджикистана по срокам правления   (Проверено 15&nbsp;июня&nbsp;2009)

Гурӯҳ:Сарвазирони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хуҷанд
Яҳё Азимов

**Яҳё Азимов** (**Яҳё Нуриддинович Азимов**; тав. 4 декабри 1947, Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — ходими давлатии тоҷик. Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996–1999).

## Зиндагинома
Соли 1966 мактаби миёнаи № 4 ба номи В. И. Ленин шаҳри Ленинободро хатм намудааст. Соли 1971 Донишкадаи саноати сабук ва бофандагии Тошкандро бо ихтисоси «муҳандис-технологи истеҳсолоти бофандагӣ» хатм кардааст.

## Дараҷаи илмӣ, унвонҳо
* Номзади илмҳои иқтисодӣ.
* Узви фаъоли Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Академики Академияи мардумии  «Нури Хуҷанд».
* Дипломи фахрии академики Осиёи Марказии академияи «Нури Хуҷанд».

## Мукофотҳои давлатӣ
* Ордении «Нишони Фахрӣ» — Фармони Раёсати Шӯрои Олии ИҶШС аз 23.05.1986
* Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон № 75 аз 03.12.1997
* Медали 5-солагии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон № 942 аз 19.02.1998
* Ордени «Исмоили Сомонӣ» — Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №1305 аз 27.08.1999
* Медали тилои Созмони умумиҷаҳонии моликияти зеҳнӣ дар соли 2001.

## Иштирок дар мақомоти интихобӣ
* Намояндаи ҳизбии анҷумани иттифоқҳои касаба, конфронси ИҶШС, ҶТ.
* Намояндаи конфронси ҳизбии 19-уми — 1988, Москва
* Вакили шаҳрӣ, вилоятӣ, ҷумҳуриявии Шӯрои вакилони халқ.
* Вакили халқии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1990—1995
* Вакили халқии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1995—2000
* Аъзои Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ЦентрАзия 

Гурӯҳ:Сарвазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хуҷанд
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Хуҷанд
Яккабед

**ЯККАБЕД** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Меҳрободи ноҳияи Файзобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 856 нафар (2010), тоҷикон. Аз 105 хоҷагӣ иборат аст. Дар деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, китобхона, 2 мағозаи хусусӣ, хонаи саломатӣ, хоҷагиҳои деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Мардуми деҳа ба сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, боғу токдорӣ ва чорводорӣ машғуланд. Заминҳо аз оби чашмаҳо ба воситаи лӯлаҳо обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Меҳробод
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Карасева Нелли

**Карасева Нелли** – сароянда, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1965).
## Нигаред
* Феҳристи ҳунарпешаҳои хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
## Адабиёт
*  

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Абдуҷалил Ҳошимов

**Абдуҷалил Ҳошимов** () — овозхон ва шашмақомсарои тоҷик, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон (1994).

## Зиндагинома
Абдуҷалил Ҳошимов соли 1944 дар деҳаи Хистеварзи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба дунё омадааст. Ӯ дар назди устодони мусиқии классикии «Шашмақом» Фазлиддин Шаҳобов, Бобоқул Файзуллоев ва Шоҳназар Соҳибов таҳсил кардааст.

## Корнома
Абдуҷалили Ҳошимов солҳои 1963—1994 овозхони ансамбли «Шашмақом»-и назди Кумитаи давлатии телевизион ва радиои Тоҷикистон буд. Дар солҳои 1994—2000 дар Донишкадаи санъат ба номи Мирзо Турсунзода ва солҳои 2000—2005 дотсенти кафедра дар Консерваторияи давлатии Тоҷикистон, фаъолият кардааст.

## Сурудаҳо
Чанде аз оҳангу таронаҳои иҷрокардаи ӯ, ба мисли «Насри Уззол», «Талқинчаи Ироқи Бухоро», «Мустазоди Наво», «Талқини Баёт», «Уфари Ушшоқ», «Дустонро гум макун», «Муждаи завқи умед», «Тоҷикистон» ва дигарҳо дар хазинаи тилоии Радиои Тоҷикистон маҳфузанд.

## Ҷоизаҳо
Дар соли 1974 унвони Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон ва баъдтар дар соли 1994 ба унвони Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон мушарраф шудааст.

## Даргузашт
Абдуҷалил Ҳошимов 30 ноябри бри 2023 дар сини 79-солагӣ дар шаҳри Бустон даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Ӯрунбек Ҳамдамов

**Ӯрунбек Ҳамдамов** (18 марти 1946, деҳаи Узбекқишлоқ, ноҳияи Ҷаббор Расулов) — овозхон, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1979).

## Зиндагинома
Соли 1966 Институти педагогии ш. Хуҷанд (ҳоло ДДХ ба номи Б. Ғафуров)-ро хатм намуда, дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи ш. Хуҷанд ба ҳайси сароянда фаъолияташро шурӯъ кард ва то соли 1990 рӯи саҳнаи он монд. Хонандаи хуби таронаҳои классикӣ ва халқии тоҷикию ӯзбекӣ мебошад. « Дӯстонро гум макун», «Дорад ҳавас», «Вафодорӣ», «Соғари умед», «Як даста гул», «Биншин», «Муждаи васл», «Ҷони ошиқ», «Тири нигоҳ», «Мушкил», «Ба ёр гуфтем», «Парвона медонад», «Чӣ суд», «Ганҷи бебаҳо», «Бигзарад», «Ошиқ шав, эй дил», «Файзи баҳор» аз зумраи беҳтарин таронаҳои ӯ мебошанд. Дар ҳайати устодони санъати ҷумҳурӣ ба бисёр кишварҳои хориҷӣ чун Афғонистон, Покистон, Эрон, Туркия сафар намудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Оозхонҳонҳои Тоҷикистон
Чашмасор

**Чашмасор**— (номи пештарааш *Субулоқ* ), - Ин ном чӣ маъно дорад? "Чашмасор" маънои "Манбаъҳо" ё "Чашмаҳо"-ро дорад ва аз калимаи арабии "Чашм" -  چشم "чашм", ки дар забони тоҷикӣ қабул шудааст ва шакли "-а", ки ба пасванди "-а"-и тоҷикӣ мувофиқат мекунад ва калимаро ташкил медиҳад, иборат аст: "Чашма, чишма" - калид; манбаъе, ки ҷӯйборро ба вуҷуд меорад; ҷӯйбор; чашма, фаввора. Деҳа дар ҳудуди ҷамоати деҳоти Чашмасор. Аз деҳа то маркази ноҳия 16 км. Аҳолиаш 1102 нафар (2010), тоҷикон. Аз 148 хоҷагӣ иборат аст. Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ № 34 ба номи Лоиқ Ибодов, нуқтаҳои хидматрасонии маишӣ, хонаи саломатӣ, китобхона, 75 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, 4 мағозаи хусусӣ (яктоаш мағозаи фурӯши маҳсулоти сохтмон), нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, 2 ошхона, осиёи обӣ, сартарошхона, дорухона, муассисаи таъмири роҳҳо, масҷиди панҷвақта дорад. Мардуми деҳа ба боғдорӣ, ғаллакорӣ, чорводорӣ, занбӯриасалпарварӣ машгуланд. Заминҳо аз чашмаҳо ва дарёчаи Элок обёрӣ мешаванд. 

Дар деҳа низ ҷавонон бисёр ба варзиш машғул ҳастанд, ки дастаи футбол ва валейбол-и ин деҳаро дар тамоми ноҳия мешиносанд. Мардуми меҳмондуст ва хело хуб дар ин деҳа умр ба сар мебаранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Чашмасор
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Деҳоти Чашмасор

**Чашмасор** — ҷамоати деҳот дар ноҳияи Файзобод. 28 апрели соли 2005 дар заминаи ҷамоатҳои деҳоти Ҷавонон ва Қалъаидашт ташкил карда шудааст. Ба он деҳаҳои Ғуломдавлат, Эшоно, Сарисафедхок, Кӯлобиён, Чашмасор, Бунгакиён, Тахтиалиф ва деҳаи навбунёди Бунисумч дохил мешаванд. Марказаш деҳаи Чашмасор. Аз маркази ҷамоати деҳот то ноҳия 16 км. Аҳолиаш 5522 нафар (2010), тоҷикон. Аз 712 хоҷагӣ иборат аст. Дар ҳудуди ҷамоат 5 мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, 1 мактаби ибтидоӣ, хоҷагиҳои чамоавии деҳқонии «Саховат» (деҳаҳои Ғуломдавлат, Эшоно, Сарисафедхок, Кӯлобиён, ҷамъ 222 хоҷагӣ) ва «Кӯҳдоман» (деҳаҳои Чашмасор, Бунгакиён, Тахтиалиф, Бунисумч, ҷамъ 490 хоҷагӣ), 570 хоҷагиҳои деҳқонии инфиродӣ, маркази саломатӣ, 2 бунгоҳи тиббӣ (дар деҳаҳои Чашмасор на Эшоно), 2 китобхона 330 (дар деҳаҳои Бунгакиён ва Эшоно) 2 масчиди панҷвақта (дар деҳаҳои Чашмасор ва Бунгакиён), 6 чойхонаи ҷамъиятӣ, 3 ташкилоти ғайридавлатӣ (иттиҳодияҳои илмию истеҳсолӣ), 17 магоза, 2 нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, 4 осиёи барқӣ, 1 осиёи обӣ, 3 ошхона, 2 нуқтаи мошиншӯйӣ, 3 майдони футбол, 6 майдони волейбол фаъолият доранд. Майдони умумии заминҳо 4353 га буда, аз он 459 га замини корам, 359 га боғ ва 2153 га чарогоҳ аст. Пешаи асосии мардум кишоварзӣ, боғу токдорӣ, чорводорӣ ва занбӯриасалпарварӣ мебошад. Дар ҷамоат дар ихтиёри аҳолӣ 1638 cap гов, 2703 cap бузу гӯсфанд, 44 cap асп, 72 оилаи занбӯри асал мавҷуд аст. Дар хоҷагиҳои ҷамоавии деҳқонӣ 168 нафар (18 нафар занон, 25 нафар ҷавонон) ва дар хоҷагиҳои деҳқонии инфиродӣ 625 нафар (87 нафар занон ва 310 нафар ҷавонон) кор мекунанд. Дар мактабҳои ҷамоат ба 1079 нафар хонандагон 68 нафар омӯзгорон таълиму тарбия медиҳанд. Дар маркази саломатӣ ва бунгоҳҳои тиббӣ ба сокинони ҷамоат 9 нафар духтурон хидмати тиббӣ мерасонанд. Аз фарзандони ҷамоат Раҷабов Сафаралӣ чор даъват ва Шодиева Гулрухон як даъват вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудаанд. Дар ҳудуди ҷамоъат 2 нафар Иштирокчиёни Ҷанги Бузурги Ватанӣ, 4 нафар ҷанговаронн интернатсионалист, 212 нафар собиқадорони ҷангу меҳнат умр ба cap мебаранд.
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Суғд ҳақиқати

**Суғд ҳақиқати** — нашрияи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд аст.
( — ҳафтаномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони ӯзбакӣ  мебошад.
Ин рӯзнома аз моҳи июли соли 1993 чоп мешавад ва ҳафтае ду маротиба бо забони ӯзбакӣ ба нашр мерасад. Сармуҳаррир — Фарҳод Ҷӯраев. Дар соли 2013 рӯзномаи «Суғд ҳақиқати» сомонаи худро дар шабакаи Интернет намуд.

## Эзоҳот

## Пайвандҳо
* Сайти расмӣ

Гурӯҳ:Рӯзномаҳо
Гурӯҳ:Вилояти Суғд
Зарафшон (нашрия)

**Зарафшон** — нашрияи иҷтимоӣ-сиёсӣ ва фарҳангии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Панҷакент. Нахустин бор ин рӯзнома дар соли 1932 дар шаҳри Самарканд аз чоп баромадааст, вале бо номи дигар: «Коммунисти Панҷакент». Ҳоло сардабири рӯзномаи «Зарафшон» рӯзноманигори варзида Луқмонҷон Қурбонов аст.

## Таърих
Соли 1931 таҳти унвони «Коммунисти Панҷакент» таъсис ёфт, аз соли 1962 бо номи имрӯзааш нашр мешавад. Нахустин бор соли 1932 дар шаҳри Самарқанд аз чоп баромадааст.

## Нашр
Теъдоди нашри «Зарафшон» соли 1979 ба 15200 нусха расида буд. Ҳоло моҳе ду бор бо теъдоди беш аз 3000 нусха ба забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва узбекӣ дар шаҳри Душанбе чоп мешавад. Рубрика ва саҳифаҳои асосии рӯзнома: «Амният», «Иқтисод ва ҳаёт», «Кишоварзӣ», «Тандурустӣ», «Ватан ва фарзандон», «Инсон ва ҷомеа», «Тарзи ҳаёти солим», «Набзи айём», «Дар мавзӯи муҳим», «Ҷавонон — такягоҳи миллат», «Навигариҳо», «Варзиш» ва ғайра.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рӯзномаҳо
Гурӯҳ:Ноҳияи Панҷакент
Сурайё Қосимова

**Сурайё Қосимова** (тав. 21 апрели соли 1957 дар шаҳри Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — сароянда, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1980). Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1994).

## Зиндагинома
Сурайё Қосимова 21 апрели соли 1957 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст. Модари 4-фарзанд: Рузигул, Шабнами Сурайё, Фарзонаи Хуршед ва Эмомалии Хуршед мебошад. Шавҳараш шодравон Хуршед Рабиев буданд. Сурайё дар оилаашон ягона шахсе нест, ки ба рақсу суруд дил бохтааст, апааш раққоса, ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, Садбарг Қосимова низ ба фарҳанг майл доранд. Аз соли 1970 дар Театри мазҳакаи мусиқии шаҳри Кӯлоб ба номи Сайдалӣ Вализода фаъолият дошта, аз соли 2004 роҳбари ансамбли «Фалак»-и назди идораи фарҳанги вилояти Хатлон мебошад.

## Эҷодиёт
Сурайё Қосимова бештар сурудҳои халқӣ, бадеҳа, сурудҳои тӯёна месарояд. Ӯ бо сурудҳои «Ба ман ояд» (шеъри Рӯдакӣ, оҳанги А. Одинаев), «Бахтномаи мо» (шеъри М. Ҳайдаршо, оҳанги М. Миров), «Ватан» (шеъри Ҳ. Ғоиб, оҳанги Д. Холов), «Медонам» (шеъри М. Ҳакимова, оҳанги Ҷ. Обидпур), «Дидори ёр» (шеъри Ҳофиз, оҳанги Т. Юнусов) ва ғ. дар байни халқ машҳур гаштааст. Қ. дар як қатор намоишномаҳо низ нақш бозидааст: модар («Карим девона»-и Т. Аҳмадхонов), Марям («Мукофот»-и Н. Енисенку), Ҳумайро («Хусрав ва Ширин»-и М. Турсунзода ва А. Деҳотӣ), Гиатсинта («Найрангҳои Скапен»-и Ж. Молер), Сокина («Моҷарои имтиҳон»-и А. Атобоев) ва ғ. Лауреати озмуни ҷумҳуриявии ҳофизон (1979). Ба як қатор кишварҳои хориҷ — Афғонистон, Эрон, Яман, Покистон, Муғулистон ва ғ. сафари ҳунарӣ кардааст.

## Ҳаёти шахсӣ
Сурайё Қосимова аз издивоҷи аввалаш Шабнам (1981) ва Рузигулро таваллуд намудааст. Издивоҷи дуввумаш бо коркуни ҳифзи ҳуқуқ Хуршед Рабиев буд, ки аз ҳам ҷудо шуданд ва онҳо соҳиби як духтар Фарзона (1989) ва як писар Эмомалӣ, ки дар синни 16-солагӣ дар соли 2017 аз бемории саратон вафот кард.

Моҳи сентябри соли 2020 наворе дар шабакаҳои иҷтимоӣ пайдо шуд, ки маросими тӯи Сурайё Қосимова, мебошад. Баъдан маълум шуд, ки Сурайё бо Пӯлод Шарипов, марди 45-сола, ки аз худаш 17 сол хурд аст, ба шавҳар баромад. Шавҳараш соҳибкор ва варзишгар мебошад, ки қаблан консертҳои Сурайёро таблиғ менамудааст.

19 июни соли 2021 ВАО менависад, ки агентии зидди фасоди Тоҷикистон Сураё Қосимоваро бо маблағ 15 ҳазор сомонӣ ҷарима баст. Ӯро дар он айбдор намуданд, ки овозхон дар Кӯлоб зиндагӣ намекунад аммо аз идораи фарҳанг моҳона мегирад

### Сурудҳо
* Майда — майда
* Оҳуи маст
* Тоҷикистон
* Тоҷикам
* Чакидан гирад

### Ҳунарнамоӣ дар филмҳо
* Дар филми ҳунарии «*Бедил*» нақшофарӣ кардааст.

## Адабиёт
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон
Абдулло Яъқубов

**Абдулло  Яъқубов** (16.05.1932 – 2003, Хуҷанд) — пизишки муолиҷакунанда, доктори илмҳои тиб (1982), профессор (1987). Аълочии нигоҳдории тандурустии ИҶШС (1974). 
## Зиндагинома
Донишкадаи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм кардааст (1958). Ходими хурди илмии Пажуҳишгоҳи эпидемиология ва беҳдошти Тоҷикистон (1958-61), унвончуи Пажуҳишгоҳи беҳдошти АИ ИҶШС ва Пажуҳишгоҳи беҳдошти меҳнат ва бемориҳои касбии ш. Киев (1961-64), мудири ташхисгоҳ ва мудири шуъбаи Пажуҳишгоҳи эпидемиология ва беҳдошт (1964-84), мудири кафедраи зообеҳдошти Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон (1984-87), мудири кафедраи беҳдошти умуми ва иҷтимоии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (1992-97), мудири кафедраи беҳдошти умуми ва иҷтимоии БХ ДДТТ (1997-2003). 
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи бештар аз 140 асари илми ва илмию методи. Ташкилкунанда ва иштироккунандаи як қатор ҳамоиш ва конфронсҳои байналхалқӣ оид ба масоили беҳдошт ва токсикологияи нестетсидҳо.
## Осори илмӣ
* Пешгири кардани заҳролудшави аз ядохимикатҳо. -Д., 1965; 
* Гигиена применение нестецидов в условиях Таджикистана. - Д., 1975.

## Пайвандҳои беруна
* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Музаффар Юнусов

**Музаффар Мамадҷонович Юнусов** (11.03.1950, ш. Ленинобод) — химик, доктори илмҳои химия (1994), профессор (1995). Академики Академияи мухандисии ЧТ (1997).

## Зиндагинома
Дар ДДТ ба номи В. И. Ленин (1967-70) ва Донишгоҳи давлатии Ленинград таҳсил кардааст (1971-72). ДДТ ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст (1972). Аспиранти Пажӯҳишгохи химияи умуми ва ғайриорганикии ба номи Н. С. Курнакови АУ ИЧШС (1975-78), ходими хурди илмии Пажӯҳишгохи химияи АУ ЧШС Тоҷикистон (1978-80), ходими хурд, ходими калони илмии маркази илмии АУ ЧТ дар ш. Хуҷанд (1980-97), ҷонишини директори генералии Иттиходияи истеҳсолии «Востокредмет» (аз с.1997). Муаллифи зиёда аз 170 маколаи илми ва 15 шаходатномаи муаллифии ИЧШС аст. Аз с. 1982 дар ДДОЛ-ДДХ аз фанни химия ва технологияи химияви дарс медихад. Самти тадкикоти Ю.-ро синтез, омузиш ва истифодаи пайвастагиҳои як катор фулузоти ранга бо кислотаҳои карбони бо реагентҳои сулфгидрили модификатсияшуда дар хочагии халк ташкил мекунад. Тахти рохбарии Ю. бештар за 70 кислотаи карбони каблан номаълум синтез карда, зиёда аз 300 пайвастагии фулузоти ранга бо ин лигандахо омухта шудаанд. Ю. синфи нави пайвастагихоро кор карда баромадааст, ки дар истеҳсолот пурра чои кислотаи камёфти олеинро мегирад. Яке аз муаллифони технологияи тайёр кардани мукофотҳои давлатии ЧТ мебошад. Дар зарандуд ва симандуд кардани маснуоти заргари, ҳосил намудану аффиниж кардани тило аз электрометҳои коркардашуда, ҳамчунин ба даст овардани панчоксиди ванадий аз ашёи хоми ғайримаъмули ширкати бевосита варзидааст. Натичаҳои тадкикоти илмии Ю. дар коргохи фулузоти нодири Ленинобод, коргохи сурбу кургошими Адрасмон, комбинати абрешими Хуҷанд, коргохи тилошуии Консой ба амал татбик шудааст. Дар муддати фаъолият дар Иттиходияи истеҳсоли «Востокредмет» тахти рохбарии Ю. масъалаи таъсири партовгоххо ба муҳити зист, пахншавии унсурҳои радиокативи ва захрнок дар муҳит, усулҳои безараргардонии онҳо дар шароити Тоҷикистон мавриди омузиш қарор гирифтааст. Ю. бо Очонсии бехатарии ядрои ва радиатсионии АУ ЧТ хамкории зич дорад. Дар татбики як катор лоихаҳои чумхуриявии Иттиходияи истеҳсолии «Востокредмет» бо созмонҳои байналхалки, аз ҷумла МАГАТЭ, ГNDP, NATO иштирок мекунад. Асарҳояш дар хориҷи кишвар ба табъ расидаанд: Хиндустон (1980), Покистон (1993, 2001), Урдун (1994), Малазия (1997), ИМА (2001), Канада (2002), Олмон (2005, 2006), Шветсия (2007). Вакили Мачлиси ваилони халки ш. Чкалов (2005). Дорандаи медали тилои НКХХ ИЧШС (1997).
Осор: Механическая переработка руд. -Худжанд, 1997; Металлы, промышленные минералы. — Худжанд, 1997; Перемещение, дозирование и смешивание твёрдых металлов. — Худжанд, 1998; Добыча металлов из руд и охрана окружающей среды. -Худжанд, 2000.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Абдуманнон Тошматов

**Абдуманнон Абдусамадович Тошматов** (14.01.1951),, вилояти Суғд — олим,мусиқишинос, номзади илмҳои педагогӣ.

## Зиндагинома
Донишгоҳи давлатии санъати Тоҷикистонро  хатм намудааст (1976). 
* Солҳои 1976-1980 - Муаллим, мудири шуъбаи асбобҳои халқии мактаби мусиқии ш.Ленинобод.
* Солҳои 1980-2006 - Сармуаллими кафедраи табиӣ-риёзӣ,тарбияи эстетикӣ ва методикаи таълими они факултети педагогии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров.
* Солҳои 2006-2016 - Дотсенти кафедраи табиӣ риёзии факултети педагогии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров.
* Солҳои 2016-2017 Дотсенти кафедраи назария ва методикаи таълимии он.
* Аз сентябри соли 2017 то ҳоло-Дотсенти кафедраи табиӣ риёзӣ,тарбияи эстетикӣ ва методикаи таълими онҳо дар факултаи педагогии ДДХ ба номи академик БобоҷонҒафуров.
* 
Осор: Усули тайёрии мусиқии хонандагони синфҳои ибтидоӣ. Ленинобод, 1989; Дарси рубоб. (дастури методӣ). Хуҷанд, 1995. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мусиқишиносони Тоҷикистон
Абдураззоқ Турсунов

**Абдураззоқ Турсунов** (31.01.1920 - 02.01.1998, Хуҷанд) - муаррих, доктори илми таърих (1973), профессор (1975). Корманди шоистаи фарҳанги ЧШС Тоҷикистон. ДДОЛ ба номи С.М.Кировро хатм кардааст (1948). Колхозчи, табелчи, хисобчии колхози н.Хуҷанд (1935-39), мудири шуъбаи кумитаи комсомоли н.Хуҷанд (1939-40), котиб (1940-44), котиби якуми ИЛКЧУ в.Ленинобод (1944-46), шунавандаи мактаби хизбии чумхурияви дар назди КМ ХК Тоҷикистон (1946-48), мудири сектори кумитаи вилоятии ХК Тоҷикистон (1948-49), омузгори асосҳои марксизм-ленинизм дар донишкадаи занонаи муаллимтайёркунии Ленинобод (1949-51), котиби якуми кумитаи хизби коммунистии ноҳиявии Ленинобод (1951-53), мудири шуъбаи мактабҳои кумитаи хизби коммунистии в.Ленинобод (1953-54), мудири кафедраи марксизм-ленинизми донишкадаи занонаи муаллимтайёркунии Ленинобод (1954-56), ноибректори илми ДДОЛ (1957-60), мудири шуъбаи ташвикот ва таргиботи кумитаи Хизби коммунистии в.Ленинобод (1960-62), дотсент (1962-74), профессори кафедраи таърихи ХКИШ (1975-89), профессори кафедраи таърихи сиёсии асри ХХ-и ДДОЛ-ДДХ (1989-98). Муаллифи зиёда аз 80 асару маколаи илми оид ба масълаҳои таърихи комсомоли Тоҷикистон, фаъолияти ХК ЧШС Тоҷикистон дар бобати электриконии чумхуриҳои Осиёи Миёна ва ғайра. Иштироккунандаи як катор конфронсҳои илми. Бо ордени «Нишони Фахри», медалхо ва Ифтихорномаи ШО ЧТ мукофотонида шудааст.
Осор: Торжество ленинских идей электрификации в республиках Средней Азии. - Д. 1974.

 
## Сарчашма


Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Назирҷон Турсунов

**Назирҷон Очилович Турсунов** (12 августи 1942, Ленинобод) — олим, муаррих-мардумшинос, доктори илмҳои таърих (1980), профессор (1981).

## Зиндагинома
Назирҷон Турсунов факултаи таъриху филологияи ДДОЛ ба номи С. М. Кировро  хатм кардааст (1964). Ассистенти кафедраи таърихи ДДОЛ (1964-66), аспиранти Пажухишгохи таърихи АИ ЧШС Тоҷикистон (1966-1969), сармуаллим, дотсент (1969-1973), корманди калони илмии кафедраи таърихи ДДОЛ, докторанти Пажухишгохи этнографияи АИ ИЧШС (1973-75), дотсент (1975-1980), профессори кафедраи таърихи ИҶШС (1981-1987), декани шуъбаи тайёркунии ДДОЛ ба номи С. М. Киров, профессор, мудири кафедраи таърихи Тоҷикистон ва услуби таълими таърих (1987-1991), профессор, мудири кафедраи таърих ва этнографияи халки тоҷики Донишгоҳи давлатии Хуҷанд (1991-1997), муассис ва директори осорхонаи давлатии этнографии «Хонаи Эргашбой» дар ш. Хуҷанд (1997-1998), корманди калони илми, профессор-мушовири маркази илмии хуросоншиноси дар ш. Машхад (Эрон) (1998-99), профессори Департаменти фанҳои гуманитарии БХДТТ (1999), профессори кафедраи таърихи халки тоҷики ДДХ ба номи академик Б.Гафуров (аз с.2001). Назирҷон Турсунов дар инкишофи илми этнографияи тоҷик сахми калон гузоштааст. Бо иштироки бевоситаи ӯ осорхонаи этнографи ва галереяи расмҳои дустдорони таърихи халки тоҷик кушода шуданд. Ташаббускори конфронсҳои якум ва дуюми илмии олимони мактабҳои оли ва АУ Тоҷикистон «Солонаи Б.Гафуров» (1989, 1991) мебошад. Муаллифи зиёда аз 10 монография, китобҳои дарси ва зиёда аз 400 маколаи илми, илми-оммавӣ, илми-методӣ доир ба масъалаҳои таърих ва этнографияи халки тоҷик, масъалаҳои таърихи халки тоҷик ва халкҳои Осиёи Марказӣ. Иштироккунандаи конфронсҳои байналмилалӣ (Машхад, 1998; Шероз, 1998; Бандар Аббос, 1999; Исфароин, 1999) ва хамоишхо аст. Дар Дехлӣ, Калкутта, Мумбай, Мадрас (Хиндустон), Коломбо (Шри-Ланка), Линколн, Ню-Йорк (ИМА) аз руи масъалаҳои таърих ва маданияти тоҷикон баромадҳои илмӣ кардааст.

## Ҷоизаҳо
Бо Ифтихорномаи Вазорати мактабҳои олии ИЧШС (1990) ва унвони Шахрванди фахрии иёлати Небраска (ИМА,1990) сарфароз гардонида шудааст.

## Осор
* Из истории городского ремесла Сев. Таджикистана. — Д.,1974;
* Шаҳри офтобӣ. — Д., 1989;
* Развитие городских и сельских поселений Сев. Таджикистана в ЧVIII-начале ЧЧв. — Д., 1991;
* Назирҷон Турсуни Хуҷандӣ. Истаравшан: ( Шарҳи мухтасари таърих ва маданияти халқ). Монография / Назирҷон Турсуни Хуҷандӣ. – Душанбе: Ирфон, 1992. – 208 с.
* Асосҳои этнологияи тоҷик. — Хуҷанд,1993;
* Таърихи тоҷикон. — Хуҷанд, 2001.
* Таърихи халқи тоҷик. — Хуҷанд:Ношир, 2017..
## Нигаред низ
* КОНСЕПСИЯИ БУНЁДИ МУЗЕЙ- МАМНӮЪГОҲИ ДАВЛАТИИ ХУҶАНДИ БОСТОН (КУҲАНДИЗ БО АРК (КРЕМЛ), РЕГИСТОН, МАҶМААИ ХОҶА КАМОЛ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Докторони улуми таърих
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Мақсудҷон Умаров

**Мақсудҷон Умаров** — физик, доктори илмҳои физикаю математика (1996), профессор (1998). Аълочии маорифи Тоҷикистон (2001).
 
## Зиндагинома
Мақсудҷон Умаров ДДТ ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст (1976). Сарлаборанти ПФТ ба номи С.У.Умарови АИ ҶШС Тоҷикистон (1976-1978), аспиранти АИ ҶШС Тоҷикистон (1978-1981). Соли 1983 дар мавзӯъи «Омузиши хосиятҳои физикии кристаллҳои нодир бо усули спектроскопияи лазери» рисолаи номзадиашро дар Русия (ш.Красноярск) бомуваффакият дифоъ намудааст. Ходими хурди илми (1981-1983), ходими калони илмии ПФТ ба номи С.У. Умарови АИ ҶШС Тоҷикистон(1983-1989), дотсенти факултаи физикаю техникаи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (1989-1994). Соли 1996 дар мавзӯъи «Омузиши хосиятҳои физикии кристаллҳои нодир таҳти таъсири омилҳои беруна бо усулҳои ултрасадо ва спектроскопияи лазерӣ» рисолаи докторӣ дифоъ намуд. Профессор ва мудири кафедраи физикаи ҷисмҳои сахт ва радиоэлектроника (1997-2006), мудири кафедраи физикаи умуми ва физикаи ҷисмҳои сахт (2000-2003), мудири кафедраи телекоммуникатсия ва радиоэлектроника (2003-2007), мудири кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (аз с.2007).
 
Дар муддати фаъолияти илми-педагогӣ Мақсудҷон Умаров зиёда аз 80 мақолаи илмӣ, аз ҷумла 7 монография ва дастури таълимӣ нашр намудааст. Иштироккунандаи конфронсҳои илмӣ-амалии ҷумхуриявӣ ва байналмилалӣ. Соли 1984 Мақсудҷон Умаров барои корҳои илмиаш бо Ифтихорномаи КМ комсомоли ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардонида шудааст.
## Осор
* Комбинационное рассеяние света в сегнето и пьзоэлектриках. - Худжанд: Хуросон, 2003 (в соавт.); 
* Дефекты и рассеяние света в кристаллах. - Худжанд, 2006 (в соавт.); 
* Колебательные спектры и акустическая добротность. - Худжанд, 2007 (в соавт.).
* 
 
## Сарчашма


Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд