open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Деҳоти Қалъанак

**Деҳоти  Қалъанак** — ҷамоатест дар ноҳияи Рашти Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Деҳаҳои ҷамоат
Деҳоти Қалъанак дорои 5 деҳа мебошад: деҳаи Хуфак, деҳаи Қалъанак, деҳаҳои; Шаҳринав, Белгӣ ва Ялитмич.

## Пайвандҳо

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Рашт
Деҳоти Ҳиҷборак

**Ҷамоати Ҳиҷборак** — ҷамоатест дар ноҳияи Рашти Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Таърих
Бо Укази аз 27 июни соли 1944 дар ноҳияи Ғарм аз ҳисоби хӯрдкунии деҳшӯрои Яхак-паст деҳшӯрои Ҳиҷборак бо марказаш дар деҳаи Ярхоби Калон ташкил карда шуд, ки ба он деҳаҳои Худрӯён, Ярхоби Калон, Дараи Ангур, Қалъаи Чаки боло, Қалъаи Чаки поён, Хичборак, Камолиён, Бодровак, Бодумлуч, Талхакчашма, Қизирло, Ярхоби чуқурак ва Тарғок (ҳамагӣ 13 деҳа) ворид карда шуданд.

16 августи соли 1944 бо Укази Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон деҳаҳои Заронгак, Хулак, Уштурпаст, Курчин ва Шомор аз деҳшӯрои Лангаришоҳи ноҳияи Қалъаи Лабиоб ба ҳайати деҳшӯрои Хичбораки ноҳияи Ғарм дохил карда шуданд.

Бо Укази Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон аз 26 декабри соли 1952 деҳшӯрои Булқос барҳам дода, қаламрави он ба хайати деҳшӯрои Хичборак дохил карда шуд.

5 ноябри соли 1954 маркази маъмурии деҳшӯрои Ҳиҷборак аз деҳаи Ярхаби-Калон ба деҳаи Ҳиҷборак кучонида шуд.

7 августи соли 1959 бо Укази Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон деҳшӯрои Ҳиҷборак барҳам дода, қаламрави он ба деҳшӯрои Қалъанак дода шуд.

Он соли 1963 аз сари нав чун деҳшӯрои Ҳиҷборак ноҳияи Ғарм аз нав ташкил карда шуд.

## Деҳаҳои ҷамоат

## Эзоҳ

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Рашт
Деҳоти Сабо

**Ҷамоати Сабо** - ҷамоатест дар ноҳияи Шаҳринави Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Деҳаҳои ҷамоат

## Пайвандҳо

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Шаҳринав
Деҳоти Регар

**Ҷамоати Регар** (то 2012 **Гарав**)— ҷамоатест дар ноҳияи Турсунзодаи Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Турсунзода
Деҳоти Ҷӯра Раҳмонов

**Деҳоти Ҷӯра Раҳмонов** — ҷамоатест дар ноҳияи Турсунзодаи Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Деҳаҳои ҷамоат

## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Турсунзода
Деҳоти Баҳор

**Баҳор** — ҷамоатест дар ноҳияи Ваҳдати Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Деҳаҳои ҷамоат
Баҳор, Гулбоғ, Гулистон, Зарафшон, Зафаробод, Камонгарон, Камонгарони Боло, Лолазор, Мачитон, Пистамазор, Тундара, Хиштгарон, Чашмасор, Шаҳристон, Шифо

## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ваҳдат
Деҳоти Ромит

**Ҷамоати Ромит** — ҷамоатест дар ноҳияи Ваҳдати Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Деҳаҳои ҷамоат

## Нигаред

* Ноҳияи Ромит

## Пайвандҳо

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ваҳдат
Деҳоти Чорбоғ (н. Варзоб)

**Ҷамоати Чорбоғ**- ҷамоатест дар ноҳияи Варзоби Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Деҳаҳои ҷамоат

## Пайвандҳо


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Варзоб
Каша

**Каша** мани каша ва ё бо ифодаи дигар мани каша гуфта метавонем. Таом барои кудаконю каша дар таркиби худ гизои бисёреро дорад.

Гурӯҳ:Xӯрок
Фатир

thumb|Нону фатир

**Фатир** — як навъи нон, ки аз хамири норасида мепазанд.

## Таркибот ва омодасозӣ
Ба орди гандум об (шир), намак, равған, ҷазза, қима ва баъзан оби пиёз андохта хамир мекунанд. Аз хамир зуволаҳои 400-500-граммӣ бурида, фатири ғафсии канорҳояш 3-4 ва мобайнаш 1-сантиметрӣ месозанд. Ба ҷойи тунуки фатир нонпар ва баъзан ба канораҳои он бо корд рахҳо мегузоранд. Болои фатирҳои сохташударо бо дасторхон 15-20 дақиқа пӯшонида мемонанд, то ки дам гирад. Фатир дар танӯр то сурх шуданаш меистад. Ба рӯйи фатири аз танӯр гирифта равған мемоланд. Навъҳои фатир гуногунанд; фатири кабудидор, фатири ширмол, фатири равғанӣ, хасфатир, фатири кӯрак, фатири чормағзӣ, фатири ҷаззадор, фатири қимагӣ ва ғайра. Ҳар як навъи фатирро бо усули махсус мепазанд. Масалан, тарзи тайёр кардани фатири равғанӣ чунин аст: ба обу шир намак ва равғани дунба ё маска ҳамроҳ мекунанд ва пас об андохта хамир мешӯранд, баъд онро зувола гирифта тунук мекунанд ва ба мобайнаш нонпар зада, гирдашро бо корд нақшдор мекунанд. Дар вақти ба танӯр часпондан ба болои лахча хокистар мепӯшанд, то ки фатир хомсӯз нашавад. Баъди аз танӯр кандани фатир ба рӯяш равған ё шир мемоланд.

## Нигаред низ
* Нон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анвои нону булка
Моҳона

**Моҳона** — ин як намуди маош мебошад ки онро дар давоми як моҳ дода мешавад. Ва ё ҳангоми бастани шартнома дар оиномаи корхона ва ё ташкилот навишта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иқтисод
Корхона

**Корхона** — манзилест барои коркарди ягон масолеҳ ва онро танҳо барои истифодаи маводи рӯз истифода бурда мешавад. Корхона шахси ҳуқуқӣ буда ба вазифаи асосии он қонеъ кардани талаботи ҷомеа ва гирифтани фоидаи максимали бо хароҷоти минималӣ мебошад.

## Нигаред низ
* Корхонаи саноатӣ
* Корхонаи сабук

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иқтисоди хурд
Ҷило

**Ҷило** ин намуди рангест ё ба ифодаи дигар нуриофтоби низ меноманд.

## Нигаред низ
## Манбаъ
Маош

**Маош** ё **музд** — маблағест, ки барои истифодаи меҳнат пардохт карда мешавад.
Ҳарчанд, ки дар амалия маош метавонад намудҳои гуногун, аз қабили мукофот, ҳаққи қалам, мукофотҳои комиссионӣ, моҳона дошта бошад, ҳамаи онҳоро бо як истилоҳ — «маош» ишора кардан мумкин аст, ки он маънии андозаи музди меҳнат дар фосилаи муайяни вақтро ифода мекунад.
## Нигаред низ
* Бозори кор
* Даромад
* Шуғли аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иқтисод
Гурӯҳ:Кор
Фанноварии иттилоот

thumb|Фанноварии иттилоот ба шабакаи роёнаӣ бисёр марбут аст
**Фанноварии иттилоот**, **технологияи иттилоотӣ** ( ё *IT*) — донише, ки ба мутолиа, тарроҳӣ, тавсеа, пиёдасозӣ, пуштибонӣ ё мудирияти системаҳои иттилоотӣ бар асоси роёна, хусусан барномаҳои нармафзорӣ ва сахтафзори роёна мепардозад.

## Эзоҳ
Забонҳои туркӣ

thumb|250px|right
**Забонҳои туркӣ** оилаи забонҳои калоне аст, ки шомили сӣ забон узв мебошад. Ин забонҳо дар минтақаи васеъи аз Аврупои Шарқӣ то Сибир ва ғарбе Чин истифода мешаванд. Шумораи бо ин забонҳо чун забони асл ҳарфзананда дар ҳудуди 140 миллион таxмин зада шудааст, вале даҳҳо миллион нафари дигар ба ин забонҳо ошноӣ доранд. Забонҳои туркӣ зершохае аз оилаии забонҳои олтойӣ ҳастанд.

Ин гурӯҳе забонҳо олтоӣ астанд яъне каламот ва феълҳо бо изофа шудани пасванд маънии дигари ё ҳолате замоние мутафовитеро ба xуд мигиранд. Ҳамчунин яке аз мушаxассоти забонҳои туркӣ ҳамнавоии асвот (ба ист. забони ӯзбекӣ) аст.

## Таснифот
[thumb|right|300px|Geographical distribution of Turkic-speaking peoples across [Eurasia]]

The Turkic languages may uncontroversially be divided into six branches:
# Ҷанубу ғарбӣ (оғӯзӣ)
# Шимолу ғарбӣ (қипчоқӣ)
# Southeastern (Uyghur)
# Northeastern (Siberian Turkic)
# Chuvash (Oghur, Bulghar/Bolgar)
# Khalaj (Arghu)

[thumb|300px|Distribution of [Altaic languages in Eurasia ]]
* Proto-Turkic
** Southwestern (Oghuz)
*** Pecheneg (extinct)
*** Шарқӣ
**** туркӣ
**** Озарбойҷонӣ
**** Gagauz
**** усмонӣ (extinct) 
*** Ғарбӣ
**** Туркманӣ
**** Khorasani Turkish
*** Шимолӣ
**** Afshar
**** Qashqai
**** Salar
*** Crimean Tatar
*** Urum¹
** Northwestern (Kypchak)
*** Kipchak (extinct)
*** Шарқӣ
**** Karachay-Balkar
**** Kumyk
**** Karaim
**** Kypchak-Cuman (Kypchak-Oghuz, Ponto-Caspian) languages
***** Cuman (extinct)
***** Krymchak
*** Шимолӣ
**** Kypchak-Bolgar languages
***** Татарӣ
***** Башкирӣ
***** Baraba
*** Ҷанубӣ (Aralo-Kaspian)
**** Kypchak-Nogay languages
***** Қазоқӣ
***** Karakalpak
***** Nogay
**** Kyrgyz-Kypchak group
***** Қирғизӣ
***** Altay
*** Crimean Tatar
*** Urum
** Southeastern (Uyghur, Chagatay, Karluk)
*** Old Turkic (extinct)
*** ҷағатоӣ (extinct)
*** Ғарбӣ
**** Ӯзбекӣ
*** Шарқӣ
**** уйғурӣ
**** Lop
**** Ili Turki
** Northeastern (Siberian Turkic)
*** Шимолӣ
**** Sakha / Yakut
**** Dolgan
*** Ҷанубӣ 
**** Tuvan
**** Khakas
**** Shor
**** Fuyü Gïrgïs
**** Chulym
**** Tofa
**** Western Yugur (Yellow Uyghur)
** Болгар
**** Khazar (extinct)
**** Bolgar (extinct)
**** Hunnic (extinct)
**** Chuvash
** Khalaj

## Тақсимоти ҷуғрофӣ

## Таърих

*
Забони қирғизӣ

**Забони қирғизӣ** (Кыргыз тили, Кыргызча; Kyrgyz tili, Kyrgyzcha; قىرعىزچا, قىرعىز تىلى) — яке аз забонҳо аз оилаи забонҳои туркӣ. Забони қирғизӣ Забони давлатии қирғизистон аст.
Ҷағҷағ

**Ҷағҷағ**, ё **ҷағҷағак**, **халтаи лӯлӣ** () — алафи худрӯй мебошад. Дар аввали баҳор ҷаҷакро барои пухтани самбӯса меғӯндоранд.

## Эзоҳ
Приянка Чопра

**Приянка Чопра**, ҳунарпешаи ҳиндӣ ва Бонуи Ҷаҳон 2000. Дар айни замон яке беҳтарин ҳунармандони синамои ин мамлакат мебошад. http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/25sd10.htm

## Таҳсил

## Ғолиби озмуни зебоӣ

## Филмнома

## Маълумоти аҷиб

## Инчунин нигаред
* Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон
* Бонуи Ҳиндустон
* Бонуи Ҷаҳон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ҳиндӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ҳиндустон
Чуқурии Марианна

**Чуқурии Марианна** — дар руи замин нуқтаи аз ҳама чуқуртарин мебошад, ки чуқуриаш 11.033 метр аст. Дар даруни Уқёнуси Ором, ва дар ҷанубу шарқии ҷазираи Гуам воқеъ аст.

## Эзоҳ
12 апрел

## Ҷашнҳо

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи байнулмилалии сафари инсон ба фазо.

### Миллӣ
*  — Рӯзи озодии миллӣ (1980).

### Касбӣ
*  — Рӯзи рассомон.
*  — Рӯзи кормандони илм.
* , ,  — Рӯзи кайҳоннавардон.
*  — Рӯзи кормандони саноеъи мушакӣ ва фазоии Укройн.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 12 апрел]]*
* 1961
** нахустин бор дар ҷаҳон Юрий Гагарин дар киштии «Восток» ба кайҳон парвоз кард.
** Ҷаббор Расулов Котиби якуми Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон (1961—1982) таъйин гардид.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 12 апрел]]*
* 1907 — Шарифҷон Ҳусейнзода, мунақид ва адиби тоҷик
* 1935 — Ибод Файзулло, нависанда ва рӯзноманигори тоҷик
* 1947 — Шералӣ Ҷӯраев, овозхон, оҳангсози ва ҳунарпешаи шӯравӣ ва узбак

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 12 апрел]]*
* 1945 — Франклин Рузвелт, 32-юмин президенти ИМА
* 2015 — Соҳиб Табаров, мунаққид ва адабиётшиноси тоҷик

## Тақвими мардумӣ
Ҳамал (21 март — 20 апрел) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Фарвардин дар тақвими Эронӣ аст.
80px|none|Ҳамал

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0412.html 
* http://www.calend.ru/day/04-12/
Деҳкадаҳои Гуам

thumb|right|303px
Гуам иборат аз 19 Деҳкада (мунисипалитет) аст:

Гурӯҳ:Гуам
Помир

thumbnail|Кӯҳҳои Помир, Тоҷикистон
**Помир** () — кӯҳистонест дар ҷануби Осиёи Миёна ва дар сарзамини Тоҷикистон (Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон), Қирғизистон, Хитой ва Афғонистон ҷой дорад.
thumbnail|Помир дар баҳорон
thumb|Акс аз маҳвора

Кӯҳистони Помир пайвандгоҳи баландтарин кӯҳсори Осиёи Марказӣ ба монанди Ҳиндукуш, Қароқурум, Кунлун ва Тиён-Шон аст. Баландтарин нуқтаи Помир қуллаи Исмоили Сомонӣ бо баландии 7495 м мебошад. Ин қулларо аз соли 1932 то соли 1962 қуллаи Сталин ва аз соли 1962 то соли 1998 қуллаи Коммунизм меномиданд. Аз дигар қуллаҳои баланди Помир қуллаи Истиқлол (7165 м то июли 2006 — қуллаи Ленин),  қуллаи Корженевский (7105 м),  қуллаи Абуалӣ ибни Сино (6940 м, то июли соли 2006 — қуллаи Революция) ном доранд. Дар Помир калонтарин пиряхи қадимаи қитъаи Осиё Пиряхи Федченко (масоҳат 651,7 км², дарозӣ 77 км.) воқеъ аст, ки аз он дарёҳои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон сарчашма мегиранд.
[thumbnail|Кӯҳнавардон дар назди Қуллаи Коммунизм ([қуллаи Исмоили Сомонӣ соли 1978]]
Баъзе татқиқотчиён (Поло Марко, Д. Л. Иванов, Д. В. Наливкин, К. В. Станюкович, Э. М. Мурзаев) дар бораи Кӯҳистони Помир маълумот ҷамъ оварда дар асрҳояшон иншо намудаанд.
## Нигаред низ
* Кӯҳҳои баландӣ Тоҷикистон
* Пиряхи Федченко
* Аличур (дарёи Ғунд)

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Тоҷикистон
Форсизабонон

мини|Халқҳои эронӣ
[thumb|як наққоши аз руйи ҷилди [девони Ҳофиз]] 

**Форсизабонони Эрон** - ( [fɒːrsi-zæbɒːn],  [irɒːni],  [fɒːrs],  [pɒːrs]), (ки **Форс** ҳам номида мешаванд) қавме аст ки бештаришон дар Эрон зиндагӣ мекунанд ва беш аз 65 % аҳолии Эронро ташкил медаҳанд. Ҷамъияти ин қавм дар ҷаҳон 122 миллион (Форсизабони асил) тан мебошанд. Аммо Порсигӯ дар ҷаҳон 222 миллион тан: тоҷикони Порсигӯ 45 миллион; форсҳои Порсигӯ 38 миллион; курдҳои Порсигӯ 30 миллион;, озариҳои Порсигӯ 20 миллион, паштунҳои Порсигӯ 30 миллион, ӯзбекҳои Порсигӯ 11 миллион, ҳазораҳои Порсигӯ тақрибан 7 миллион ва дигар қавмҳо (аз қабили забони лурӣҳо, мозандарониҳо, татҳо, ва ғ. ки ба форсӣ ҳарф мезананд, ҳастанд.

## Паҳноварӣ
мини|Забони тоҷикӣ
Шумораи умумӣ =  **122 миллион [[форсизабони асил]]** ва 222 миллион Порсигӯи ҷаҳон дар:
 
* Эрон: 50 513 000-50 629 000
* Афғонистон : 25 917 696 
* Тоҷикистон: 8 094 132 
* Ӯзбекистон: 15 000 000 
* Ироқ: 455 000
* Катар: 73 000 
* Фаронса: 3 000 
* Кувайт: 60 000 
* Ҳиндустон: 60 000 
* Покистон:2 660 000 
* Иморот(ОАЭ): 57 000 
* Бахрейн: 48 000 
* Иcроил: 40 000 
* Озарбойҷон: 1 00 
* Туркия: 1 000 000

## Решашиносӣ

## Манобеъ


## Нигаред
* Забони форсӣ

Гурӯҳ:Гурӯҳҳои этникӣ
Даллас, Техас

**Даллас** () ҳаштумин шаҳри калони ИМА ва 2-юмин шаҳри калони штати Техас мебошад.
Нимҷазираи Араб

**Нимҷазираи Араб** дар ҷанубу-ғарбии Осиё ва шимолу-шарқии Африқо ҷойгир шудааст.

Дар тарафи ҷанубу-ғарбиаш баҳри Сурх, дар тарафи ҷанубу-шарқиаш баҳри Уммон ва дар тарафи шимолу-шарқиаш Халиҷи Басра ҷойгир аст.

Давлатҳои дар нимҷазира ҷойгир шуда: Арабистони Саудӣ, Йемен, Уммон, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Қатар, Баҳрейн, Кувайт ва Ӯрдун.
Кондолиза Райс

thumb|Кондолиза Райс
**Кондоли́за Райс** (), (тав. 14 ноябр 1954, Бирминҳем, Алабама) — 66-ум Котиби Давлатии ИМА (аз 26 январ 2005), ба ин вазифа аз паси Колин Пауэлл таъйин шуд. Райс якум зани сиёҳпуст-занги, ва дуюм зане (пас Мадлен Олбрайт) дар ин вазифа мебошад.

Гурӯҳ:Котибони давлатии ИМА
Гурӯҳ:Дипломатҳои ИМА
Фурӯғи Фаррухзод

**Фурӯғзамони Фаррухзод** (; ‎5 январи 1935, Теҳрон — 13 феврали 1967, ҳамон ҷо), маъруф ба **Фурӯғи Фаррухзод** () ва **Фурӯғ** () — и номдори муосири Эрон аст. Ӯ панҷ дафтари шеър мунташир кард, ки аз намунаҳои қобили таваҷҷуҳи шеъри муосири форсӣ ҳастанд.

Вай ба ҳамроҳи Парвин Эътисомӣ ва Симин Беҳбаҳонӣ аз занони шоири барҷастаи Эрон аст.

## Зиндагинома
Фурӯғи Фаррухзод дар зӯҳри 8 деймоҳи 1313 дар маҳаллаи Амирияи Теҳрон ба дунё омадааст. Фурӯғ фарзанди чаҳоруми Турон Вазиритабор ва Муҳаммад Фаррухзод аст. Аз дигар аъзои хонаводаи ӯ метавон бародараш, Фаридун Фаррухзод ва хоҳари бузургтараш, Пурон Фаррухзодро ном бурд.

## Осор
* Асир
* Девор
* Исён
* Таваллуди дигар
* Имон биёварем ба оғози фасли сард

## Намунаи ашъор

### Парранда мурданист
*Ин шеър аз маҷмӯъаи «Имон биёварем ба оғози фасли сард» гузида шудааст.[http://fa.wikisource.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA] *
: Дилам гирифтааст
: Дилам гирифтааст

: Ба айвон меравам ва ангуштонамро
: Ба пӯсти кашидаи шаб мекашам

: Чароғҳои робита ториканд
: Чароғҳои робита ториканд

: Касе маро ба офтоб
: Муъаррифӣ нахоҳад кард.

: Касе маро ба меҳмонии гунҷишкҳо нахоҳад бурд.

: Парвозро ба хотир биспор
: Парранда мурданист

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Ашъори Фурӯғи Фаррухзод бо садои худаш
* Аз осори вай дар ВикиНавиштаи форсӣ
* Вибгоҳи(Сойти) дарбораи Фурӯғ Фаррухзод

Гурӯҳ:Шоирони Эронӣ
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Хона сиёҳ аст

**Хона сиёҳ аст** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Фурӯғи Фаррухзод буд. Филмро дар соли 1962 сохт. Ин Филми як филми мустанад аз Ҷузомхонае дар Табриз аст.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Ҷумҳурӣ

**Ҷумҳурӣ**, республика () — шакли идоракуниест, ки дар он ҳокимият дар асоси принсипи таҷзияи ҳокимият байни мақомоти қонунгузор, иҷроия  ва судӣ амалӣ мешавад ва байни онҳо низоми мутақобилият ва худнигаҳдорӣ таъмин мешавад.

## Нигаред
* Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Маъмурият
* Мақомоти қонунгузорӣ
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимият
Забони авестоӣ

thumb|right
**Забони авестоӣ** — яке аз забонҳои Эронии бостонӣ (аз шохаи шарқӣ) аст. Авесто, китоби муқаддаси дини зардуштӣ, ба ин забон навишта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои эронӣ
Занги тафриҳ

**занги тафриҳ** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Аббос Киёрустамӣ буд. Филмро дар соли 1972 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Таҷриба

**Таҷриба** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Аббос Киёрустамӣ буд. Филмро дар соли 1973 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Қайсар (Филм)

**Қайсар** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Масъуд Кимиёӣ буд. Филмро дар соли 1969 сохт.

## Бозигарон
* Беҳрӯзи Воссуги ҳамчун Қайсар
* Пури Банай ҳамчун Аъзам
* Носир Малекмотей дар нақши Фармон
* Ҷамшед Машайехӣ ҳамчун амаки Ғайсар
* Мирмуҳаммади Тоҷаддод ҳамчун бародари Аъзам
* Баҳман Мофид ҳамчун Майек
* Эрон Дафтари ҳамчун модари Ғайсар
* Ҷалол Пишваян ҳамчун Мансур Аб-мангол
* Ғолам-Ризо Саркӯб дар нақши Раҳим Аб-мангол
* Хасан Шохин дар роли Карим Аб-мангол
* Кобра Саеди (ҳамчун "Шаҳрзод" ба эътибор гирифта шудааст) дар нақши Соҳейла Фердос

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Ҳоҷи Вошангтун

**Ҳоҷи Вошангтун** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Али Ҳотамӣ буд. Филмро дар соли 1982 сохт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Камолулмулк (филм)

**Камолулмулк** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардони он Алии Ҳатамӣ буд ки Филмро дар соли 1984 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Гов (филм)

**Гов** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Дариуш Меҳрҷуӣ буд. Филмро дар соли 1969 сохт.
мини|Гов (филм)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Гурӯҳ:Филмҳои Дориюш Меҳрҷӯӣ
Бойкутт

**Бойкутт**, **бойкот** () — як шакли муборизаи сиёсӣ ва иқтисодӣ буда қатъкунии пурра ё қисман муносибатҳо бо як шахс, ташкилот, корхонаеро дар бар мегирад, масалан, рад кардани кор, хариди маҳсулоти ин корхона ва ғайра — ҳама гуна қатъ кардани муносибат бо касе ва ба чизе эътироз кардан мебошад.

Унвони истилоҳи мазкур аз номи раиси умури роҳбарии коргарони англис — Чарлз Бойкот гирифта шудааст, ки соли 1880 нисбат ба ӯ аз тарафи иҷорагирони ирландӣ бойкутт эълон карда шуда буд. Дар муносибатҳои байналмилалӣ, мувофиқи Ойинномаи СММ, яке аз тадобирест, ки бидуни истифодаи қувваҳои мусаллаҳ ба ҷиҳати нигоҳдории сулҳ истифода мешавад. Барои ин давлати бойкоткунанда бо дигар давлат (ё давлатҳо) ҳама гуна муносибатро қатъ мекунад. Дар амалияи муносибатҳои сиёсӣ ва байналхалқӣ бойкутт метавонад бойкутти интихобот ё бойкутти бозиҳои олимпӣ ва ғ. бошад. Ин бойкутт дар даст кашидан аз овоздиҳӣ аз ҷониби гурӯҳи интихобкунандагон ифода меёбад. Одатан он намоишкорона ва оммавӣ сурат мегирад. Сабабҳои бойкутт нобоварӣ нисбат ба низоми интихоботӣ, эътироз ба истифодаи қувваҳои пурзӯри маъмурӣ ҳангоми интихобот, сохтакории саросарӣ ва ғ. мебошанд. Ангезаи иштирок накардан дар интихобот он аст, ки ба интихоботи сунъӣ мақоми расмӣ дода нашавад. бойкутти интихобот ё раъйпурсӣ дар сурате натиҷа дода метавонад, ки агар шумораи ҳадди аксари интихобкунандагон дар овоздиҳӣ ширкат накунанд, дар акси ҳол бойкот ҳамчун амали сиёсии бидуни натиҷаи ҳуқуқӣ боқӣ мемонад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Роҳҳои эътироз
Калид (филм, 1987)

**Калид** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Иброҳим Фурузеш буд. Филмро дар соли 1987 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Соро (филм)

**Соро** () яке аз филмҳои эронии коргардон ва таҳиякунанда Дориюш Меҳрҷуӣ, маҳсули соли 1993 аст. Достони ин филм аз намоишномаи «Хонаи арӯсак»-и асари Ҳенрик Ибсен илҳом гирифта шудааст. Филми Соро дар корномаи синамоии Меҳрҷуӣ ҷузви яке аз беҳтарин ва муҳимтарин корҳояш ба шумор меояд. Аз нуқтаи назари дигар дар канори унвонҳои ҳамчун Бону, Парӣ ва Лайло, яке аз боризтарин филмҳои ӯ дар хусуси занон аст. 

## Манбаъ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Ҳамсуроён

**ҳамсуроён** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Аббос Киёрустамӣ буд. Филмро дар соли 1982 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Лайло

**Лайло** () — яке аз филмҳои эронӣ аст. Коргардон Дориюш Меҳрҷуӣ буд. Филмро дар соли 1996 сохт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Сукут (филм)

**Сукут** () — филми Эронӣ аст. Коргардон Муҳсини Махмалбаф буд. Филм дар соли 1997 таҳия шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Бод моро хоҳад бурд! (филм)

**бод мо ро хоҳад бурд** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Аббос Киёрустамӣ буд. Филмро дар соли 1999 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Замоне барои мастии аспҳо

**Замоне барои мастии аспҳо** (; ) — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Баҳман Ғобадӣ буд. Филмро дар соли 2000 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Таъми Гелос

**Таьми гилос** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Аббос Киёрустамӣ буд. Филмро дар соли 1997 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Талойи сурх

**Талойи сурх** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Ҷаъфар Паноҳӣ буд. Филмро дар соли 2003 сохт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Доштан ва надоштан

**Доштан ва надоштан** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Ники Каримӣ буд. Филмро дар соли 2003 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Локпуштҳо ҳам парвоз мекунанд

**Локпуштҳо ҳам парвоз мекунанд** (; ) — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Баҳмани Қубодӣ буд. Филмро дар соли 2004 сохт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Як шаб

**як шаб** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Ники Каримӣ буд. Филмро дар соли 2005 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Сафари Қандаҳор

**Сафари Қандаҳор** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Моҳсен Махмалбаф буд. Филмро дар соли 2001 сохт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Чанд рӯз баъд

**Чанд рӯз баъд** () яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Никӣ Каримӣ буд. Филмро дар соли 2006 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Офсойд

**офсойд** () — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Ҷафар Панаҳӣ буд. Филмро дар соли 2006 сохт.

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Девоногарӣ

**Деваногарӣ** (देवनागरी) низоми роиҷтарини ҳарфнигорӣ ва дабираи забони ҳиндӣ (हिन्दी), неполӣ (नेपाली), маротҳӣ (मराठी), синдҳӣ (सिन्धी), биҳорӣ (बिहारी), бҳилӣ (भीली), морворӣ (मारवाड़ी), конканӣ (कोंकणी), бҳоҷпурӣ (भोजपुरी), сантолӣ (संथाली), кашмирӣ (कश्मीरी), санскритӣ (संस्कृतम् saṃskṛtam) ва забонҳои дигар аст, ки «ногарӣ» (नागरी) ҳам гуфта мешавад. **Деваногарӣ** (देवनागरी) мураккаб аст аз "дева" (देव) – нимаинсон-нимахудо ва "ногар" (नागर) ба маънои гӯиш ва гуфтор аст. Ва «ногарӣ» (नागरी) дар санскрит муаннаси шакли «ногара» (नागर) буда, ба маънои шаҳрӣ аст.

Гурӯҳ:Абгуидаҳо
Хати томилӣ

**Хати томилӣ** — системаи навиштан барои забони томилӣ ва забонҳои дигар аст.

томилӣ
Гурӯҳ:Хат
Дориюш Меҳрҷӯӣ

**Дориюш Меҳрҷӯӣ** (); ) — коргардон ва таҳиякунандаи филм, филмноманавис, тадвингар ва рассоми эронӣ, академики Фарҳангистони ҳунари Эрон.

## Эзоҳ
Масъуд Кимиёӣ

**Масъуд Кимиёӣ** (ба ; ) — як коргардони aҳли Эрон аст.

## Эзоҳ
Муҳсини Махмалбоф

**Муҳсини Махмалбоф** (; тав. 29 майи 1957, Теҳрон, Эрон) — як коргардони aҳли Эрон аст.

## Зиндагинома
Муҳсин Махмалбоф дар ҷануби шаҳри Теҳрон ба дунё омад ва ба далели фақри хонаводагӣ аз ҳашт то ҳафтсолагӣ дар сездаҳ шуғли мухталиф шогирдӣ ва коргарӣ кард то хароҷоти худ ва модарро таъмин кунад. Ӯ аз синни понздаҳсолагӣ дар гурӯҳи чирикӣ, ки худ ташкил дода буд, ба фаъолияти сиёсӣ ва махфӣ пардохт.

## Эзоҳ
Мансур

**Мансур** - номи маъмулест, ки пайдоишаш аз забони арабист. 

* Мансур Ҷаъфарӣ - сарояндаи машҳури эронӣ
* Мансури ибни Нӯҳи Сомонӣ - амири сомонӣ
* Мансури Ҳаллоҷ

Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамном
Баҳмани Қубодӣ

**Баҳмани Қубодӣ** (; ‎) (1 феврал, 1969 — ) — як коргардони aҳли Эрон аст.

Ав аз соли 1992 дар рашти филмшиносӣ дар донишкадаи сада ва шимоли машғул бе таҳсил шуд валеӣ донишгоҳро раҳо кард ва бе анҷом нерисанд.

## Филмҳо
*1986 — *[[Дошу, ғарибаи кучак]]*
*2000 — *[[Буйи кофур, атри ёс]]*
*2000 — *[[Замоне барои мастии аспҳо]]*
*2004 — *[[Локпуштҳо ҳам парвоз мекунанд]]*

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Коргардонҳо
23 апрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи ҷаҳонии китоб ва ҳаққи муаллиф
*  — Рӯзи забони инглисӣ дар СММ

### Миллӣ
*  — Рӯзи қаламфур.
*  — Рӯзи оби ҷави олмонӣ.
*  — Сан-Хорди (Рӯзи Сант Ҷорҷ)
*  — Рӯзи Миллии Соҳибистиқлол ва Рӯзи кӯдакон
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 23 апрел]]*
 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 23 апрел]]*
* 1912 — Павел Николаевич Овчинников (1903 – 1979) – доктори илми биология Академики АИ ҶШС Тоҷикистон, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ;
* 1912 — Мирсаид Миршакар (1912 – 1993) –  шоир ва дроманависи шӯравии тоҷик,Шоири халқии Тоҷикистон; 
* 1926 — Револд Бурҳонов (1926 – 1985) – сарояндаи опера, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон;
* 1934 — Искандар Мирзоев  – нависанда, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон;
* 1938 — Музаффар Назаров  – арбоби фарҳангӣ, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон;
* 1936 — Анатолий Попов (1936 – 1994) – сарояндаи хор, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон;
* 1937 — Садрӣ Саъдиев  – доктори илми филология, профессор;
* 1957 — Саодат Сафарова - публисист;
* 1905 — Борис Тенин (1905 – 1990) – актёри театр, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон;
* 1940 — Татяна Чеботарёва  – доктори илми тиб, профессор;
* 1934 — Ҳамид Яъқубов (1934 – 1989)– доктори илми химия, профессор.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 23 апрел]]*

## Тақвими мардумӣ
Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Савр

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/2304.html 
* http://www.calend.ru/day/04-23/ 
*  Наука, 23.04
* cyclowiki 23.04

## Эзоҳ
Мансур Ҷаъфарӣ

**Мансур Ҷафарӣ Мамагонӣ** (; ; 28 июли соли 1971; Теҳрон, Дудмони Паҳлавӣ) —  яке аз машҳуртарин сарояндагони эронӣ мебошад. Аз насли нави сарояндагони дар бадарға будаи эронӣ, ки дар ҷануби Калифорния иқомат доранд, ӯ яке аз беҳтарин намояндагони мусиқии муосир мебошад. Ба ҷуз аз Эрон, ӯ дар Тоҷикистон, Афғонистон, Ироқ ва ба миқдори кам дар Ӯзбекистону Русия  мухлисони худро дорад.
Ба маҳдудиятҳои ҳукумати Эрон дар самти мусиқии поп нигоҳ накарда, ӯ тавонист дар паи дарёфти шуҳрат дар ин кишвар аз дигар сарояндагон пешсаф бошад. Мардону занон сурудҳои ӯро дӯст медоранд ва ин сурудҳо дар нишастҳои гуногун, аз қабили бозиҳои футбол, зодрӯзҳо ва ҷашнҳои арӯсӣ садо медиҳанд.

### Даврони кӯдакӣ
Мансур дар шаҳри Теҳрон ба дунё омадааст. Ӯ аз хурдсолияш ба санъат рағбат дошт. Оилаи онҳо дар айёми ҷавонии Мансур, баъд аз ба сари қудрат омадани ҳокимияти инқилобӣ ватанро тарк гуфт ва ба ИМА муҳоҷират кард.

## Қадамҳои аввалин
Мансури ҷавон дар мактаб аллакай истеъдоди баланди худро нишон медод. Ӯ дар байни ҷомеаи ирониёни Амрико чун ҳунарманди ҳаваскор, ки дар шабнишиниҳои гуногун баромад мекард, шуҳрат пайдо кард.   
Пеш аз хатми мактаб, Мансур ба худ қарор медиҳад, ки овозхони касбӣ шавад. Дар аввал ӯ ба ҷои ҳунармандони касбӣ овозхонӣ мекард. Дар ин ҷо ӯ дар бораи ҷараёни сохтани албомҳову саноати мусиқӣ таҷриба андӯхт ва бо бастакорону шоирон ва оҳангсозон, ки дар оянда ба ӯ сурудҳо тайёр хоҳанд кард, шинос шуд.
### Албоми аввалин
Соли 1991 Мансур тайёрӣ ба сабти албоми нахустини худро сар кард. Ин лоиҳа се сол тӯл кашид ва дар ин муддат Мансур чизҳои зиёдеро омӯхт. Августи соли 1994 нахусталбомаш “Фирфираҳои бебод”-ро пешкаши мухлисон кард. Он таваҷҷуҳи насли нави форсизабонони муҳоҷирро, ки ба мусиқии ғарб дода шуда буданд,  ба худ ҷалб кард. 
Ин албом машҳур гардид ва ба Мансур имкон дод, ки се албоми нав: “Тасвири охир”, “Дарича” ва “Қаиқи коғазӣ” барорад.

Соли 1999 Мансур ба суруднависӣ машғул мешавад ва албоми панҷуми худ “Фақат ба хотири ту”-ро мебарорад. Ҳарчанд ки он аз лиҳози молиявӣ фоидаи зиёд овард, вале ба мунаққидон писанд наомад.
Ноябри соли 2002, Мансур албоми машҳури худ “Дивуне” -ро  баровард, ки дар байни дигар кишварҳои форсизабон, ба хусус Тоҷикистону Афғонистон шуҳрат пайдо кард. Ду суруди ин албом “Азизи диламӣ” ва “Дивуне” диққати аҳли санъатро дар Баҳрайн, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Қатар, Кувайт ва Туркия ба худ ҷалб кард.

Мансур айни замон дар Лос-Анҷелес зиндагӣ ба сар мебарад ва фаъолияташро дар ин ҷо давом медиҳад. Ӯ зуд-зуд ба шаҳрҳои ИМАву Канада, Аврупо, Австралия ва кишварҳои Осиёи Наздик  сафарҳои ҳунарӣ мекунад.

## Дискҳо
### Taraneh Records
*2007: **Қашангӣ**
*2005: **Фирорӣ** 
*2002: **Дивуне** 
*2001: **Зиндагӣ** 
*1997: **Дарича** 
*1996: **Тасвири Охир**

### Caltex records
*2000: **Фақат ба хотири ту** 
*1998: **Қаиқи коғазӣ** 
*1994: **Фирфираҳои бебод**

## Пайвандҳо
*Сайти расмии Мансур 
*Сайти мухлисони мансур
*Сайти мухлисони мансур 
*Мансур TV. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонҳои Эрон
Гурӯҳ:Сарояндаҳои порсизабон‎
Донишгоҳи Аликанте

**Донишгоҳи Аликанте** (, ) — яке аз донишгоҳҳои Испониё аст.

Аликанте
Қади инсон

**Қади инсон** аз синну сол вобастагӣ дорад. Қади миёнаи мард 170см мебошад.

Гурӯҳ:Инсон
Microsoft

**Microsoft** () — ширкати амрикоии бисёрмиллатии технологӣ буда, дар Редмонд, Вашингтон ҷойгир аст. Ширкат 4 апрели 1975 аз ҷониби Билл Гейтс ва Пол Аллен таъсис ёфтааст ва ба яке аз бузургтарин ширкатҳои технологии ҷаҳон табдил ёфтааст. Microsoft бо нармафзори Windows ва Microsoft Office машҳур аст ва имрӯз дар соҳаҳои хизматҳои абрӣ (Azure), зеҳни сунъӣ ва бозиҳои видеоӣ (Xbox) пешсаф аст.

## Таърих

### Таъсис ва Windows (1975–1990)
Билл Гейтс ва Пол Аллен Microsoft-ро дар Албукерке, Ню-Мексико таъсис доданд. Аввалин маҳсул — таржумони забони BASIC барои компютери Altair 8800 буд. Дар соли 1981 Microsoft бо IBM шартнома баст ва системаи амалиётии **MS-DOS**-ро таҳия кард. Дар соли 1985 аввалин версияи **Windows** нашр шуд. Дар соли 1986 Microsoft дар биржаи Nasdaq ширкати оммавӣ шуд.

### Ҳукмронии бозор (1990–2000)
Дар солҳои 1990-ум Microsoft бо **Windows 95**, **Windows 98** ва **Microsoft Office** ба монополисти бозори нармафзор табдил ёфт. Дар соли 1998 вазорати адлияи ИМА ба Microsoft даъво кард, ки ширкат мавқеи монополиро суиистифода кардааст.

### Давраи Сатья Наделла (2014–ҳол)
Дар феврали 2014 **Сатья Наделла** директори иҷроия шуд ва Microsoft-ро ба самти хизматҳои абрии **Azure** нигаронид. Microsoft LinkedIn-ро ба маблағи 26,2 миллиард доллар (2016) ва GitHub-ро ба маблағи 7,5 миллиард доллар (2018) харидорӣ кард. Дар соли 2023 Microsoft 10 миллиард доллар ба OpenAI сармоя гузошт ва зеҳни сунъиро ба ҳамаи маҳсулоти худ ворид кард.

## Маҳсулот
* **[[Windows]]** — системаи амалиётии асосии ҷаҳон
* **Microsoft 365** (собиқ Office) — Word, Excel, PowerPoint, Teams
* **[[Microsoft Azure]]** — платформаи хизматҳои абрӣ (2-юм дар ҷаҳон)
* **[[Xbox]]** — консоли бозиҳои видеоӣ ва хизмати Game Pass
* **[[LinkedIn]]** — шабакаи иҷтимоии касбӣ
* **[[GitHub]]** — платформаи коди барнома
* **Copilot** — дастёри зеҳни сунъӣ дар ҳамаи маҳсулоти Microsoft

## Молия
Дар соли молии 2024 даромади Microsoft ба 245,1 миллиард доллар расид. Microsoft дар Nasdaq зери тикери **MSFT** ба фурӯш мегузарад ва яке аз ду ширкатест, ки арзиши бозории он ба 3 триллион доллар расидааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Microsoft


Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои нармафзорӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 1975
Windows Vista

**Windows Vista** — системомил аз ширкати Microsoft мебошад, ки дар компютерҳои фардӣ истифода мешаванд

## Нигаред
* Windows 7

## Эзоҳ
Adobe

**Adobe** (таллафуз мешавад a-DOE-bee ) — яке аз корхонаҳои калонтарини амрикои буда, бо истеҳсоли барномаҳои компютери дар Сан Хосе, Калифорния, ИМА мебошад, ки моҳи декабри соли 1982 аз тарафи Ҷон Уорнок ва Чарлз Гешке ташкил карда шудааст. Онҳо баъд аз тарк кардани Xerox PARC Adobe-ро ташкил кардаанд

## Сарчашма
* Веб сайт
Масса

**Масса** — хусусияти ҷисми физикӣ буда, ба миқдори модда ва энергия мутавофиқ аст. Масса мафҳуми марказии механикаи классикӣ ва фанҳои марбут ба он буда, дар чаҳорчўбаи кинематикаи нисбият дар чанд шакли гуногун вонамуд шудааст (ба массаи нисбияти махсус ва массаи нисбияти умумӣ бингаред). Дар назарияи нисбият, бузургии массаи инвариант, ки аз ҷиҳати мафҳум ба ғояи классикии масса наздик аст, дар байни мушоҳидони ду системаи инерциалии гуногун тағйир намеёбад.

Дар истифодаи рӯзмарра, масса бисёртар ба ҷои **[[Вазн (физика)| вазн]]** истифода бурда мешавад, вале дар физика ва соҳаи муҳандисӣ вазн маънои бузургии қувваи ҷозибаро дорад, ки аз тарафи Замин ва ё ягон сайёраи дигар ба ҷисм таъсир мекунад. 

## Воҳидҳои масса

Дар системаи байналхалқии воҳидҳо СБВ масса бо килограммҳо чен карда мешавад. Ба ғайр аз ин дигар намуди воҳидҳои масса, ба монанди грамм, тонна, фунт, пуд, қадоқ, унция, массаи атомӣ, массаи Планкӣ, массаи Офтобӣ низ фаровон истифода бурда мешавад. 

Чун байни масса ва энергия муносибати релативистӣ мавҷуд аст, ба ҷои воҳиди масса аз воҳидҳои энергия низ истифода бурда мешавад. Масалан, дар физикаи зарраҳои элеметарӣ аз электрон-Волт (эВ) истифода мебаранд, ки тахминан ба 1.783&nbsp;×&nbsp;10-36&nbsp;кг баробар аст. Ҷадвали зер муносибати воҳидҳои гуногуни массаро бо СБВ дорад:

{| class="wikitable"
|-
!Воҳидҳои гуногуни масса 
!Системаи байнанхалқии воҳидҳо (kg)

|-
|тонна
|1000 кг&nbsp;=&nbsp;103кг
|-
|грамм
|0.001 кг&nbsp;=&nbsp;10-3кг
|-
|-
|фунт
|0.454 кг
|-
|-
|пуд
|16 кг
|-
|-
|қадоқ
|0.4 кг
|-
|-
|унция
|0.02835 кг
|-
|-
|массаи атомӣ
|1.660538782&nbsp;×&nbsp;10-27&nbsp;кг
|-
|-
|массаи Офтобӣ
|1.9891&nbsp;×&nbsp;1030&nbsp;кг
|-
|-
|массаи Планкӣ
|2.176&nbsp;×&nbsp;10-8&nbsp;кг
|-}

## Массаи инерциалӣ ва ҷозиба

Мафҳуман фарқи се намуди массаро бояд дарк намуд:

* *Массаи инерциалӣ*

Гурӯҳ:Физика
Модда (физика)

**Модда ** — ба таври куллӣ ҳамаи чизҳоест, ки ашёи физикиро шомил мешаванд. Маъмултарин таърифе, ки аз модда вуҷуд дорад ин аст, ки модда ҳарчизе аст, ки ҳаҷм ва ҷирм дошта бошад. Ба ҳар ҳол ҳанӯз миён донишмандон дарбораи таърифи дақиқи модда иттифоқи назар вуҷуд надорад. 

То пеш аз садаи 20, истилоҳи модда шомили моддаи маъмулии ташкилшуда аз атомҳо буд ва дигар падидаҳои энержӣ монанди нур ё садоро дар бар намегирифт. Ин мафҳум аз модда, акнун ба ҳар гуна чизе, ки дорои ҷирм, ҳатто дар ҳолати сукун, густариш ёфта вале ин таърифҳо ҳанӯз норасо аст зеро ҷирми як шайъ худ метавонад дар натиҷаи ҳаракат ва таомули энержиҳои (эҳтимолан бидуни ҷирм) ба вуҷуд ояд. Бинобарин, як таърифи ҷаҳонӣ, ва як мафҳуми асосӣ ва ҷомеъ барои он дар физика имрӯз ҳанӯз дар даст нест. Вожаи модда низ озодона ба унвони як истилоҳи куллӣ барои ҳар чиз ё тамоми ашёи физикии қобили мушоҳида истифода мешавад. 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Физика
Глизе 581 c

300px|thumb|right|Замин ва Gliese 581 c

**Глизе 581 c (Gliese 581 c)** () — экзосайёра дар системаи сайёраи ситораи Глизе 581.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Астрономы нашли пригодную для жизни планету вне Солнечной системы 

Гурӯҳ:Экзосайёраҳо
Ароба

thumb|300px
**Ароба** — як навъи анъанавии наклиёти ду ё чорчарха асосан барои кашондани одам ва бор. Аробаи дучархаи дуаспа аз бостон чун воситаи чанг маълум аст. Ароба асосан аз се ким иборат аст: шоту, чархҳо ва тир. Хелҳои ароба кушод, каппадор ва мавсими. Ароба дорои чархҳои колони куканди ва аробае ки чархҳои хурд дошт, кутак номида мешуд.

## Нигаред низ
* Гардуна

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Васоили нақлия
Арра

thumb|300px
**Арра** — асбобест барои буридани чӯб, тахта, устухон, садаф, санг, оҳан ва ғайра.

Аз рӯи шаклу таъйинот арра хелҳои бисёр дорад: дастарра (яккаса), ғӯлабур (дукаса), шаддабур (дар асбобу дастгоҳсозӣ), тахтабур (дар чӯбкорӣ), пуштакӣ, шаддабури кашакдор, шаддабури бекашак, шаддабури дандонкалон, маҳинбур, нозук, мудаввар, пӯлодбур, садафбур, хатбур ва ғайра. Ҳоло дар чӯббурӣ бештар арраи мудаввар ва занҷирии ба тавассути муҳаррики барқӣ коркунандаро истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Абзорҳо
Аррамайда

thumb|Аррамайдаи чӯб
**Аррамайда**, **хокарра** — резаҳое, ки дар вақти бо арра буридани чӯбу тахта ва филизот ҳосил мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Чӯбкорӣ
Лона

thumb|right|250px|Лонаи сабадмонанд

**Лона** асосан барои ҳайвонот ва паррандахову хазандаҳо сохта мешавад. Лонаро бо ду итарз месозан суни ва табиатан.

ЛОНА́, кошона, ошёна, ошён, хоначаест, ки парандагон ва ҳайвонот барои парваришу ғизодиҳии насл, ҷойи хоб ва баъзан чун паноҳгоҳ месозанд. Лонаҳо ва ҷойгиршавии онҳо мухталифанд. Мас., тортанакҳо аз тор пилла танида лона месозанд; Лонаи занбӯрҳо чашмаки аз хок бо луоби даҳон часпонидашуда иборат буда, Лонаи мурғшаклҳо ва лойхӯрак чуқурчаи одист, ки аз баргу шохчаҳои рустанӣ сохта мешавад; Лонаи ёҳу аз тӯдаи боқимондаи рустаниҳо, ки мобайнаш новашакл аст, иборат мебошад. Бисёр парандаҳо Лонаи мустаҳками ҷомшакл месозанд. Лонаи баъзе парандаҳо рости байзашакл ё колбашакл буда, аз паҳлӯ ё интиҳои дарозрӯя сӯрох дорад. Масолеҳ ва ҷои лонасозии парандаҳо низ гуногунанд. Мас., фароштурук лӯндачаҳои лойро бо луоби даҳон часпонда Л. месозанд. Аз ширхӯрҳо бештар хояндаҳо Л. месозанд. Аксари ҳайвонот Л.-ро танҳо месозанд. Лонаи занбӯрҳо, мӯрчаҳо, термитҳо ва ғайра умумӣ буда, асосан васеъ ва мураккаб (бисёрқабата ва бисёрхонагӣ) мешавад. Маъмулан лона ба муддати як мавсими инкишоф хидмат мекунад, вале термитҳо занбӯрҳо, мӯрчаҳо, инчунин парандаҳои калон лонаи худро чанд сол истифода мебаранд. Лонаи як қатор ҳайвонот (санҷоб, ондатра, мири мушон, гунҷишкҳо ва ғайра) чун паногоҳ хидмат мекунад.
Ли-ли

**Ли-ли** — ин бозии бачагонаест дар Тоҷикистон ки кудакони майда бо он бозӣ мекунанд.

Гурӯҳ:Бозиҳои бачагона
Кулок

**Кулок** бозии бостонаи наврӯзи буда он аввалҳо бо калимаи Чилак машҳур буд. Одтан бо бозии кулок мо метавонем кулокбачаро аз масофаи муайан занем.

Гурӯҳ:Бозиҳо
Лӯла

thumb|200px|Лӯлаҳои оҳанин дар анбор
**Лӯла** - маҳсулоти силиндрикӣ мебошад, ки дарунаш ковок ва дарозии нисбатан калон дорад.

Аз металлҳо ва хӯлаҳои гуногун, масолеҳи органикӣ (пластмасса, қатрон), бетон, керамика, шиша, тахта ва ғайра тайёр карда мешаванд.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи лӯлаҳо 
* Лӯлаҳо 

Гурӯҳ:Металлургия
Лимӯ

**Лиму** () — рустаниест бисёрсолаи субтропикӣ.

## Тавсифоти ботаникӣ
thumb|left|Лимӯ. <br>
thumb|Гули лиму
мини
Дарахташ 3 — 7 м қад мекашад. Шохҳояш хордор (баъзан бехор), баргаш ғафс, дарозрӯя, гулаш сафеди хушбӯй, мевааш тухмшакл, баъзан мудаввар, сероб, турш. Лимуро барои тархурӣ (махсусан бо чой), тайёр кардани мураббо, нӯшоба, ҷем, компот, мармалод, қанд ва ғайра истифода мебаранд. Дар таркиби он туршӣ (асосан ҷавҳари лиму), қанд, витаминҳои С, Е, В1, В2, В6, В15, Р, каротин (провитамини А), моддаҳои пектинӣ, намакҳои минералии оҳан, фосфор, калий, калсий, магний мавҷуд аст. Лиму хосияти муолиҷавӣ ва парҳезӣ дорад.

## Хосияти шифоӣ
Дар тибби қадим лиму бо мақсади муолиҷаи бемориҳои узвҳои дарунӣ истифода мешуд. Мувофиқи маълумоти Абӯрайҳони Берунӣ лиму меъдаро сахт мекунад, дилро қувват мебахшад. Муҳаммад Ҳусайни Шерозӣ табиати лимуро сарду хушк ҳисобидааст. Бино ба маълумоти ӯ лиму ҳангоми бемориҳои ҷигар ва меъда (гепатити музмин, заҳролудии ҷигар, гастрит), табларза, бемориҳои сироятӣ, уфунат, зиқи нафас, дарди гулу (ангина), дилзанӣ, рафъи хумор ва чун позаҳр, бахусус ҳангоми газидани ҳашарот муфид аст. Лиму пӯсти рӯйро тоза ва гармичаро нест мекунад. Агар мағзи лимуро гарм карда ба пешонӣ гузоранд, сардардро, ки бар асари гармӣ ба вуҷуд омадааст, рафъ менамояд.

Дар тибби халқӣ меваи тару тоза, мураббо, нӯшоба, шарбат ва ҷеми аз лиму таҳияшуда барои табобати бемориҳои меъда (газаки бар асари туршии паст пайдошуда), ҷигар (зардпарвин, гепатити куҳна), роҳҳои талха (холесистит, санги талхадон), гурда (дарди санги гурда, нефроз, нефрит ва систит), дарди буғуму мушак (ниқрис, тарбод, радикулит, невралгия ва ғайра) ва ба сифати воситаи хунбанд (ҳангоми хунравӣ аз бинӣ, меъда, милки дандон ва ғайра), табшикан, зиддиилтиҳобӣ, рӯҳафзо (ҳангоми бемориҳои сироятӣ — ангина, илтиҳоби шуш, сил, домана, зардпарвин ва ғайра) истифода мешавад. Лимуро дар амалияи акушерӣ барои пешгирии иллати веннаҳо ва қайи вобаста ба ҳамл кор мефармоянд. Ҷӯшоби меваи хушк ё пӯсти тари он барои муолиҷаи диабети қанд ва ғалаёни хун тавсия шудааст. Шахсони фишори хунашон баланд бояд дар як шаборӯз 3 — 4 маротиба лиму истеъмол намоянд (ҳар дафъа нисфи онро бо пӯсташ). Ин барои беморони гирифтори диабети қанд низ муфид аст.

Дар тибби муосир лимуро барои пешгирӣ ва табобати бемориҳои бинобар гиповитаминоз ё авитаминоз (асосан витаминҳои С ва Р) сарзада тавсия медиҳанд.

Лиму барои одамони солим билкул безарар аст. Вале ашхоси гирифтори гастрити гиператсидӣ, захми меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта бояд эҳтиёткор бошанд, зеро он шираи меъдаро зиёд карда, боиси зардаҷӯш, дарди сахт ва қай мешавад. Чунин беморон метавонанд 1 — 2 пораи лимуро бо чой ва ҳатман баъди таом истеъмол намоянд.

## Адабиёт
* Юсуф Нуралиев, Лекарственные растения, Д., 1988;
* Зоҳидов Ҳ., Канзи шифо, Д., 1998.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Меваҳо

Гурӯҳ:Дарахтони мева
Умеда Ниёзова

**Умеда Ниёзова** - хабарнигори мустақили ӯзбек

## Пайванди беруна

*ИМА аз зиндонӣ шудани Умеда нигаронӣ намуд
*Тағйири ҳукми додгоҳ алайҳи Умеда Ниёзова 

Хабарнигорон
Конгресси ИМА

[thumb|300px|Ҷаласаи Конгресс дар Палатаи Намояндагон [28 январи соли 2003]]
**Конгресси ИМА** () - мақоми олии намояндагӣ ва қонунгузорӣ дар назди Ҳукумати Федералии ИМА. Конгресс аз ду палата (маҷлис): Сенат ва Палатаи намояндагон иборат аст. Ҷойи кории Конгресси Амрико дар  Капитолии (Capitol Hill) шаҳри Вашингтон аст. Ҷаласаи Конгресси Амрико мувофиқи Коститутсияи ИМА дар 1 сол як маротиба (баъд аз ворид намудани тағйироти соли 1933) ибтидои моҳи январ баргузор мегардад.
## Сохтор
* Палатаи намояндагон аз 435 вакил иборат аст. Вакилон намояндагони ҳавзаҳои интихобкунандагон мебошанд, ки дар 2 сол як маротиба интихоб мешаванд. Ҷойҳо дар Палатаи намояндагон аз рӯйи шумораи интихобкунандагони Иёлот (Штат) муайян шудаанд. Бо чунин тартибот ҳуқуқи интихобкунандагони ИМА ва иштироки шаҳрвандон дар ҳокимят муайян шудааст. 
* Сенат 100 вакилро дарбар мегирад, ки муҳлати шаш сол кор мекунанд. Новобаста аз шумораи аҳолӣ ҳар як Иёлот (Штат) 2 сенаторро ба Конгресс пешбарӣ мекунад. Як маротиба дар ду сол сеяки ҳайати Сенат   дар тариқи ротатсия аз нав интихоб мешаванд. Намояндагии баробари иёлотҳо ҳамин тарз риоя карда мешавад. 

Гурӯҳ:Парлумонҳо аз рӯи кишварҳо
Гурӯҳ:Конгресси ИМА
Гурӯҳ:Сохтори давлатии ИМА
Гурӯҳ:Сиёсати ИМА
Симурғ

[thumb|200px|Sēnmurw — намоди дудмони [Сосонӣ]]
thumb|200px|Нигораи Сенмурв бар порчаи зарбафт
thumb|200px|Нигораи Симурғ бар косаи симини зарандуд (садаҳои VII—VIII м.)
thumb|200px|Нигораи Симурғ бар сардари мадрасаи Девонбегӣ дар Бухоро (с. XVII м.)
[thumb|Нақши барҷастаи '''Симурғ'''.''Мақбараи  Фирдавсӣ''.[Тӯс]]
**Симурғ** (авестоӣ: «*mərəγō saēnō*» — «мурғе ки бар фарози дарахт ё кӯҳ ошён дорад», «баландошён»; порсии миёна: «*Sēnmurw*», порсии дарӣ: «*سیمرغ*» — паррандаест афсонаӣ дар асотири бостонии Эронзамин.

## Симурғ дар асотир

Симурғ дар устураҳо шоҳинест бузургтан ки бар фарози Дарахти Виспобиш ё кӯҳи Албурз ошён дорад ва донову хирадманду огоҳ аз розҳои ниҳон аст.

Бино бар «Авесто» ва осори зардуштӣ, Симурғ паррандаест фарохбол ки бар дарахти дармонбахши "Виспобиш" ё "Ҳарвисп тухмак" ошён дорад ва ин дарахт дар дарёи Варукаша ё Фарохкарт мерӯяду тухмаи ҳама гиёҳонро дар бар дорад. Ҳар гоҳ ки Симурғ бар ошёнаш фуруд ояд ва ё аз он парвоз кунад, аз ин дарахт тухмҳоро мерезонад ва боду борон онро ҳама ҷо мебаранд. 

Аммо аз миёнаҳои ҳазораи I пеш аз милод бархе аз эрониён Симурғро ҷонваре пиндоштанд, ки шерсару шерпанҷа, шоҳинбадан, товусдум ва пистондор аст.

## Симурғ дар Шоҳнома
Симурғ дар боварҳои ариёҳо дорои хешкории вижае буд ки он пуштибонӣ аз паҳлавонон ва бавижа мардумон буд. Ин хешкории Симурғро Ҳаким Абулқосим Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» бисёр барҷаста ва Симурғро фариштаи нигаҳбони паҳлавонон Сому Золу Рустам намудааст. Пажуҳандагон бар ин боваранд, ки достонҳое, ки дар «Шоҳнома» дар бораи Рустаму хонадонаш суруда шудаанд, решаи сакоӣ (сарматӣ-алонӣ) ва суғдӣ доранд. Аз ин хешкорӣ буда ки Симурғро бар ҷангафзору сипару камону хафтон менигоштаанд. Сенмурв ё Cимурғ намоди дудмони Сосониён буд.

Симурғ дар фарҳангу адаби исломии Эронзамин, аз ҷумла ҳамосаҳои паҳлавонӣ ва осори ирфонӣ, низ нақши муҳимме дорад. Ин парранда дар Шоҳнома ду чеҳраи мутафовит дорад: яке яздонӣ (дар достони Зол) ва дигаре аҳриманӣ (дар достони Исфандиёр).

Афзун бар «Шоҳнома», Симурғ дар дигар осор, аз ҷумла адабиёти ирфонӣ, низ нақши муҳимме дорад. Симурғ дар «Мантиқ ут-тайр», асари ирфонии Фаридуддин Аттор, подшоҳи мурғон ва намоде аз Худованд аст.

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Шоҳнома
Оташи абадӣ

[thumb|280px|Оташи абадӣ барои афсари номаълум дар [София, Булғористон]]
**Оташи абадӣ** — ин оташест, ки доимо фурузон аст. Одатан он ба комплекси меъморӣ дохил мешавад. Аз ҳама кӯҳнатарин "Оташи абадӣ" дар комплекси меъморӣ барои "Афсари номаълум" дар Париж аст. Вай аз соли 1921 фурузон аст ва барои пос доштани хотираи абадӣ нисбати афсарони Ҷанги якуми ҷаҳон бахшида шудааст.

Дар бисёр шаҳрҳои собиқ Иттифоқи Шуравӣ "Оташи абадӣ" барои ёдоварии қурбониёни Ҷанги Бузурги Ватанӣ фурузон аст.
Афсари Биринҷӣ

**Афсари Биринҷӣ** () — **ёдгории дар давраи Ҷанги Бузурги Ватанӣ ҳалокшудагон**, дар баландии Тинисмяги (, ) дар маркази Таллин 1947-2007 ҳамчун **ёдгории Ҷанговари озодибахш**. Перенесён апреля 2007 года на Военное кладбище Таллина.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* KПроект в знак протеста против переноса памятника 
* Ночной Дозор — Проект в знак протеста против переноса памятника
* Сайт в знак протеста против решения парламента о разрушении исторических памятников в Эстонии 
* Виртуальный мемориал Воину-освободителю в рунете
* Сайт опознавания участников актов вандализма
15 март

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
* 25px Рӯзи ҷаҳонии ҳуқуқи истеъмолкунанда.

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 15 март ]]*
* Оғози сохтмони Нақби автомобилгарди Чормағзак

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 15 март]]*
* 1928 — Малоҳат Шаҳобова, доктори илми филология, профессор.
* 1934 — Тамара Кокова, ҳунарпешаи шӯравӣ ва рус.
* 1936 — Аҳмад Абдуллоев, доктори илми филологӣ, профессор.
* 1937 — Аскар Абдураҳмонов, ҳунашинос, профессор, Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон.
* 1937 — Ӯрун Кӯҳзод, нависандаи халқии Тоҷикистоон.
* 1938 — Абдулҳақ Файзиев, доктори илми геология, профессор, узви вобастаи АИ Тоҷикистон.
* 1938 — Талбак Назаров, доктори илми иқтисод, профессор, академики АИ Тоҷикистон.
* 1939 — Бимбулат Ватаев, ҳунарпешаи филм, дорандаи Ҷойизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ.
* 1939 — Ҷалол Алиев, олими соҳаи химия.
* 1941 — Лутфулло Солиев, доктори илми химия, профессор, Ходими шоистаи илми Тоҷикистон.
* 1945 — Ҳабибулло Файзулло, шоир.
* 1947 — Исо Абдурашидов, ҳунарпешаи театру синамо, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон.
* 1947 — Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, арбоби ҷамъиятӣ ва сиёсӣ.
* 1948 — Саидамир Ҷононов, доктори илми фалсафа.
* 1949 — Маҳкам Зубайдуллоев, овозхон, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
* 1949 — Ниёз Мирзоев, доктори илми таърих, профессор.
* 1950 — Мирзо Солеҳов, адабиётшинос.
* 1951 — Қодир Қодиров, доктори илми педагогӣ.
* 1951 — Убайдуллои Ширин, рӯзноманигор ва шоири тоҷик.
* 1959 — Абдуҷаббор Раҳмонов, адабиётшинос, доктори илмҳои филология, академики АИ Тоҷикистон
* 1959 — Маҳмадшариф Ҳақдодов, доктори илми техникӣ, узви вобастаи АФ Тоҷикистон.
* 1965 — Тоҷиддин Пиров, доктори илми кишоварзӣ, профессор.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 15 март]]*

* 1938 — Файзулло Хоҷаев, ходими давлатию ҳизбии шӯравӣ ва узбаек

## Тақвими мардумӣ
**(20 Феврал — [[20 Март]])** — Ҳут яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Исфанд дар Гоҳшумори Эронӣ аст.
40px|none|Ҳут

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://www.calend.ru/day/03-15/ 
* news.bbc 15.03
Эркинхон Раҳматуллозода

**Эркин Раҳматуллоев** (10 май, 1953 Исфара) — сиёсатмадор, дипломат, собиқ мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сиёсати хориҷӣ.

## Зиндагинома
Соли 1974 шуъбаи англисӣ-арабии факултаи забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.
Фаъолияти кориашро аз соли 1974 оғоз менамояд ва то соли 1976 ҳамчун муаллими мактаби миёна кор мекунад. Соли 1977 ба сифати тарҷумони гурӯҳи мутахассисон, тарҷумон-мушовири шуъбаи иқтисоди Сафорати Иттиҳоди Шӯравӣ дар Ҷумҳурии арабии Миср фаъолият менамояд.
Солҳои 1980—1986 чун корманди масъули дастгоҳи Шӯрои вазирони Тоҷикистон кор карда, аз соли 1986 то 1990 ҳамчун мушовири асосии (муовини вазир) Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Соли 1988 курси такмилии Академияи дипломатии Вазорати корҳои хориҷии Иттиҳоди Шӯравиро хатм мекунад. Солҳои 1990—1992 муовини вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон ва аз соли 1992 то соли 2001 муовини аввали вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон буд. 14 августи соли 2001 мушовири давлатии Президенти Тоҷикистон оид ба сиёсати хориҷӣ таъйин гардид ва дар ин вазифа кор карда истодааст. Донандаи забонҳои англисӣ, арабӣ, русӣ, форсӣ ва ӯзбекӣ аст.
Соҳиби дараҷаи дипломатии Сафири фавқулодда ва мухтор аст.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи ордени «Шараф» дараҷаи 1 ва як қатор орденҳову мукофотҳои давлативу хориҷӣ аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон