Оғуз хон

**Оғуз-хон** (туркм. Oguz han; ; ), инчунин **Оғуз Хогон** (туркм. Oguz Kagan, ) аҷдодони бостонии халқҳои оғузи туркзабон аст. Аз асри 19 инҷониб одатан ҳамчун қаҳрамони сирф адабӣ истифода мешуд. Номи Оғуз ба маънои тири рост аст; мусобиқае, ки ибтидои онро Падари Осмонӣ Офаридгор гузоштааст.

## Таърих
Ба гуфтаи Абулғозӣ, **Оғуз-хон** чаҳор ҳазор сол пеш аз замони Муҳаммад (с) дар замони подшоҳи афсонавии қадим Каюмарс , академики фаронсавии асри XVII Жан-Силвен метавонист зиндагӣ кунад. Дар Энсиклопедияи фаронсавии Дидро ва д'Аламбер, ки дар нимаи дуюми асри XVIII нашр шудааст, қайд мекунад, ки Оғузхон хеле пеш аз шоҳи Форс Куруши II зиндагӣ кардааст.

## Ривоят
**Наслҳои туркманҳо**

Фарзандон ва набераҳои **Оғуз-хон**:

**Писарони Гун Хон**:

* Кайӣ (*қавӣ*) - *[[Акс:Kayi_Turkmen_Tamga_-_Abu-l-Ghazi.jpg|пайванд=Акс:Kayi_Turkmen_Tamga_-_Abu-l-Ghazi.jpg|бе_чаҳорчӯба|17x17пкс]]
* Байот (*бой*)
* Алка-ойлӣ (*мувофиқ) - *[[Акс:Alka-Öýli_Türkmen_Tagmasy_-_Abyl_Gazy.jpg|пайванд=Акс:Alka-Öýli_Türkmen_Tagmasy_-_Abyl_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|25x25пкс]]
* Кара-ойлӣ (*ҳар ҷое ки бимонад, [дар ҳама ҷо] дар хайма зиндагӣ мекунад*)

*'Писарони Айхон:**

* Язир ''(калон дар ил (вилоят)) -''[[Акс:Ýazyr_tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|пайванд=Файл:Ýazyr_tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|20x20пкс]]
* Ёсир («ёбир» аз рӯи тарҷумаи дигари «Насаби туркманҳо») ( ''ҳар чизе, ки пеши ӯ меояд, чаппа мекунад'')
* Додурға (''он ки медонад, ки кишварҳоро забт кунад ва онҳоро дар паси худ нигоҳ дорад'')
* Дугер (''давра'') -''[[Акс:Türkmen_Tüwer_tagmasy_-_Abyl_Gazy.jpg|пайванд=Акс:Türkmen_Tüwer_tagmasy_-_Abyl_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|30x30пкс]]

**Писарони Йилдизхон**:

* Авшар (''чолок дар кор'') -''[[Акс:Owşar_Türkmen_Tagmasy_-_Abyl_Gazy.jpg|пайванд=Акс:Owşar_Türkmen_Tagmasy_-_Abyl_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|35x35пкс]]
* Кизик (''қаҳрамон'')
* Бекдилӣ (''суханашро эҳтиром мекунанд) —''[[Акс:Begdili_Türkmen_tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|пайванд=Акс:Begdili_Türkmen_tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|25x25пкс]]
* Каркин ( ''меҳмоннавоз'') -[[Акс:Karkyn_Turkmen_Tamga_-_ABul-Ghazi.jpg|пайванд=Акс:Karkyn_Turkmen_Tamga_-_ABul-Ghazi.jpg|бе_чаҳорчӯба|25x25пкс]]

**Писарони Гокхон**:

* Бояндир (''моли дунё'') -''[[Акс:Bayundur.svg|пайванд=Акс:Bayundur.svg|бе_чаҳорчӯба|50x50пкс]]</img>
* Бечене ( ''кор'') -''[[Акс:Beçene_Türkmen_Tagmasy_Abyl_Gazy.jpg|пайванд=Акс:Beçene_Türkmen_Tagmasy_Abyl_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|22x22пкс]]
* Човдур (''ростгӯй)''
* Чепни (''қаҳрамон'') -''[[Акс:Çepni_Türkmen_Tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|пайванд=Акс:Çepni_Türkmen_Tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|22x22пкс]]

**Писарони Дог Хон:**

* Салир (''бо шамшер мусаллаҳ'') -''[[Акс:Salyr_Türkmen_tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|пайванд=Акс:Salyr_Türkmen_tagmasy_-_Abul_Gazy.jpg|бе_чаҳорчӯба|25x25пкс]]
* Эймир ( ''бойтарин'') -''[[Акс:Eýmir_Turkmen_Tamga.jpg|пайванд=Акс:Eýmir_Turkmen_Tamga.jpg|бе_чаҳорчӯба|30x30пкс]]
* Алайонтли (''дорандаи аспи пинто'') -''[[Акс:Alaýöntli_tamga.jpg|пайванд=Акс:Alaýöntli_tamga.jpg|бе_чаҳорчӯба|25x25пкс]]
* Урегир ( ''фазилатнок'') -''[[Акс:Yuregir.svg|пайванд=Акс:Yuregir.svg|алт=безрамный|50x50пкс|бе чаҳорчӯба]]''

**Писарони Денгиз Хон:*'

* Игдир (*бузург*) - *пайванд=Акс:Igdir.svg|алт=безрамный|50x50пкс|бе чаҳорчӯба
* Бюғдуз (*фойдор*) - *[[Акс:Bugduz.svg|пайванд=Акс:Bugduz.svg|бе_чаҳорчӯба|50x50пкс]]
* Ywa ( *дараҷаи баланд) - *[[Акс:Yiva.svg|пайванд=Акс:Yiva.svg|бе_чаҳорчӯба|50x50пкс]]
* Киник (*муҳтарам) -*[[Акс:Gynyk_Türkmen_Tagmasy_-_Abyl_Gazy2.jpg|пайванд=Акс:Gynyk_Türkmen_Tagmasy_-_Abyl_Gazy2.jpg|бе_чаҳорчӯба|25x25пкс]]

== Хотира ==

=== Ёдгориҳо ===
Дар шаҳрҳои гуногуни ҷаҳон ёдгориҳои Оғуз-хон гузошта шудаанд.<gallery class="center" heights="150px" widths="270px">
Акс:Ashgabat_IMG_5820_(25838312100).jpg|пайванд=Файл:Ashgabat_IMG_5820_(25838312100).jpg|алт=Памятник Огуз-хану в Ашхабаде|Муҷассамаи Огузхон дар [[Ишқобод]]
</gallery>

=== Дар сиккашиносӣ ===
<center><gallery mode="packed" heights="190px">
Акс:100_manat._Türkmenistan,_2009_a.jpg|пайванд=Акс:100_manat._Türkmenistan,_2009_a.jpg|алт=Изображение Огуз-хана на купюре достоинством 100 туркменских манат образца 2009 года| <small>Тасвири Оғуз-хон дар арзи 100 манати Туркманистон 2009</small>
Акс:100_manat._Türkmenistan,_2014_a.jpg|пайванд=Акс:100_manat._Türkmenistan,_2014_a.jpg|алт=Купюра в 100 туркменских манатов с изображением Огуз-хана образца 2014 года| <small>Банкнота 100 манати Туркмани бо тасвири Оғуз-хон, salt models 2014</small>
</gallery></center>

== Эзоҳ ==


== Адабиёт ==

* 
* 
* *Короглы X.* Огузский героический эпос, — М., 1976. — С. 38—74.
* Огуз-хан / Басилов В. Н. // Мифологический словарь / гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М. : Советская энциклопедия, 1990. — 672 с., 16 л. ил. — .
* Огуз-хан / Басилов В. Н. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987—1988.
* *Щербак А. М.'' Огуз-наме — Мухаббат-наме. — М., 1959.

## Пайвандҳо

* Дастони қаҳрамонии туркмании «Оғуз-наме» Архивная копия

Гурӯҳ:Асотири туркӣ