open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пётр Галперин

**Галперин Пётр Яковлевич** (2 октябри 1902, Тамбов — 25 марти 1988, Маскав) — равоншиноси машҳури рус, асосгузори консепсияи ташаккули зинавии амалҳои фикрӣ, доктори илмҳои равоншиносӣ (1965), профессор (1967), Ходими хидматнишондодаи илми ҶШСФР (1980).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Университети тиббии Харков (1926). Солҳои 1926-41 корманди Академияи психоневрологии Харков, омӯзгори мактабҳои олии Харков ва Донеск буд, дар корҳои гурӯҳи равоншиносони Харков (А. Н. Леонтев, А. В. Запорожес, Л. И. Божович, П. И. Зинченко, В. И. Аснин) фаъолона ширкат дошт. Солҳои 1941-43 дар Артиши Сурх сардори қисми муолиҷавии ҳоспиталҳои тахлиявӣ буд. Дотсент, профессор (аз соли 1966), мудири кафедраи равоншиносии синнусолии факултаи равоншиносӣ (1971) ва аз соли 1983 профессор — мушовири Университети давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов. Г. равандҳои рӯҳиёт (психика)-ро ҳамчун намуди махсуси фаъолияти тахминӣ баррасӣ намуда, зимни он хусусиятҳои азхуднамоии таҷрибаи ҷамъиятиро аз ҷониби кӯдак ошкор кардааст. Ӯ усулҳои ташхиси тафриқавии инкишофи ақлии кӯдакро кор карда баромада, дар баробари ин роҳҳои ислоҳкунии қафомониро дар азхудкунии дониш, маҳорат ва малака дар талабагон муайян кардааст. Таҳқиқоти Г. дар асарҳои ӯ «Натиҷаҳои асосии таҳқиқи масъалаи ташаккули амалҳои фикрӣ ва мафҳумҳо» (1965), «Психологияи тафаккур ва таълимот доир ба ташаккули амалҳои фикрӣ» (1970), «Муқаддимаи психология» (1975) инъикос ёфтаанд.

## Осор
* Введение в психологию. М., 1976;
* Актуальние проблемы возрастной психологии. М., 1978;
* Методы обучения и умственное развитие ребёнка. М., 1985;
* Психология как объективная наука. М., 1995.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Слово об учителя. // Вопросы психологии. № 1, 1993;
* Степанова М. А. Проблемы обучения и развития в трудах Л. С. Выготского и П. Я. Гальперина. // Вопросы психологии. № 4, 2001;
* Қодиров Қ. Б., Давлатов М. Т., Расулов С. Х. Вожаномаи тафсирии истилоҳоти психологӣ ва педагогӣ. Д., 2008.

## Сарчашма
*
Ҳола

thumb|307x307px|Ҳолаи классикии 22 дараҷа дар атрофи Офтоб дар Ҳимолой
мини|Ҳолаи Моҳтоб
**Ҳола** (), **ҳало́** (аз  «давра») — ҳар гуна тақсимоти даврӣ ё куравии равшанӣ дар атрофи объекти дигар. Масалан, Моҳтоб, галактикаҳои спиралӣ ва ғайра.

## Ҳодисаи физикӣ
Гало одатан дар атрофи Офтоб ё Моҳ, баъзан дар атрофи дигар манбаъҳои нури пурқувват ба монанди чароғҳои кӯча пайдо мешавад. Намудҳои гало хеле зиёданд, вале ҳамаашон асосан аз кристаллҳои ях дар абрҳои сиррусӣ дар тропосфераи болоӣ дар баландии 5-10 км ба вуҷуд меоянд.

## Ҳамчунин нигаред
* Сутуни хуршедӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Падидаҳои чашмӣ
Ҳарес

**Ҳарес** ( ); ба забони румӣ чун **Herīs** ва **Harīs;** инчунин бо номи **Hiriz** маъруф аст.  Шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Ҳарес  Устони Озарбойҷони шарқӣ, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 9,513 нафар, дар 2359 оила буд.  

Ҳарес маркази яке аз минтақаҳои бофандагӣ дар қисми эронии Озарбойҷон аст ва номи он чун макони Риштаи Ҳарес маъруф аст . 

## Сарчашмаҳо
*Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Судува (бошгоҳи футбол)

**«Судува»** (номи пурра:*Клуби футболи «Судува»*) — бошгоҳи Футбол Мариямполе; яке аз дастаҳои маъруфи футболи Литва, чемпиони кунунии лигаи олии Чемпионати Литва. 

«Судува» чемпиони (2017, 2018, 2019), барандаи шашкаратаи Ҷоми (2006, 2009, 2019), Ҷоми олии Литва (2009, 2018, 2019). 

## Таъсис ва таърихи клуб


### Рангҳои бошгоҳ

## Дастовардҳо
* **[[А лига]] (3):** 2017, 2018, 2019
* **Дорандаи [[Ҷоми Литва оид ба футбол|Ҷоми Литва]] (3):** 2006, 2009, 2019
* **Дорандаи [[Ҷоми олии Литва]] (4):** 2009, 2018, 2019, 2022

## Мавсими (2000—...)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти расмии бошгоҳ
* toplyga.lt
* Globalsportsarchive
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Литва
Абдулло Навҷувонов

**Абдулло Навҷувонов** (*Навҷувонов Абдулло Шанбиевич*; 10 июли 1965, ҶШС Тоҷикистон) — генерал-майори милитсия

## Зиндагинома
Абдулло Навҷувонов 10 июли соли 1965 ба дунё омадааст. Маълумоташ олии — ҳуқуқӣ. Хидмат дар мақомоти корҳои дохилӣ, аз 24 июни соли 1991.

## Фаъолият
Муовини сардори шуъбаи молияи РКД-и ВМКБ, сардори ШКД, сардори ШКҶ РКД-и ВМКБ, дар Агентии назорати маводи мухаддири назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои гуногуни роҳбарикунанда кор кардааст. Сардори Раёсати корҳои дохилии ВМКБ. Сардори Раёсати таҳқиқи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Абдулло Навҷувонов аз 24 январи соли 2020 ба вазифаи сардори РВКД дар вилояти Суғд таъйин гардида, адои вазифа намуда истодааст.

## Ҷоизаҳо
* Ордени «Спитамен» дараҷаи 2
* Медали «Хидмати шоиста»

## Эзоҳ
Жалгирис (бошгоҳи футбол)

**«Жалгирис»** (номи пурра: *Клуби футболи «Жалгирис»*) — бошгоҳи футбол аз Вилнюс; яке аз дастаҳои маъруфи футболи Литва, чемпиони кунунии лигаи олии Чемпионати Литва.

## Таъсис ва таърихи бошгоҳ


### Рангҳои бошгоҳ

## Ивазшавии либоси тими футбол

## Дастовардҳо
* **[[А лига]] (11):** 1991, 1992, 1999 (в), 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024.
* **Дорандаи [[Ҷоми Литва оид ба футбол|Ҷоми Литва]] (14):** 1991, 1993, 1994, 1997, 2003, 2012, 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16, 2016, 2018, 2021, 2022.
* **Дорандаи [[Ҷоми олии Литва]] (8):** 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023.

## Мавсими (2009—...)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти расмии бошгоҳ
* toplyga
* Globalsportsarchive
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Литва
Мамадаёз Навҷувонов

**Мамадаёз Навҷувонов** (3 августи 1942, деҳаи Боғев, ноҳияи Шуғнон, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон, Иттиҳоди Шӯравӣ — 28 июли 2015, Душанбе, Тоҷикистон) — давлатмард ва арбоби низомии тоҷику шӯравӣ, охирин вазири корҳои дохилии ҶШС Тоҷикистон (1989—1991) ва аввалин вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистони мустақил (1991—1992), генерал-майор.

## Зиндагинома
Мамадаёз Навҷувонов 3 августи соли 1942 дар дар деҳаи Боғеви ноҳияи Шуғнони вилояти Бадахшон ба дунё омадааст. Соли 1959 мактаби миёнаи № 20-и ноҳияи Шуғнони ВАКБ-и ҶШС Тоҷикистонро хатм кардааст.

## Фаъолияти низомӣ
Соли 1961 ба сафи нерӯҳои мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ даъват мешавад. Баъди хидмат дар артиш ба омӯзишгоҳи низомии Ленинград дохил мешавад. Соли 1964 таҳсилашро дар Саратов идома медиҳад ва баъди хатми он барои кор ба Тоҷикистон ба ҳайси қумандони взводи таъйиноти махсус фиристода мешавад.

Ӯ тайи солҳои 1970—1975 дар шуъбаи ғоибонаи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (он вақт ба номи Ленин) таҳсил мекунад. Соли 1979 бошад, Академии олии ҳарбии ба номи Фрунзеи Маскавро ба итмом расонидааст.

Баъдан, дар зинаҳои гуногуни фармондеҳии нерӯҳои мақомоти корҳои дохилӣ дар ҳудуди Тоҷикистони Шӯравӣ ва собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ кор кардааст.

Аз соли 1989 то моҳи марти соли 1992 вазири корҳои дохилии Тоҷикистон буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Даргузаштагони шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон
Фронсис Голтун

Сэр **Фронсис Голтун** (; 16 феврали 1822, Бирмингем, Подшоҳии Муттаҳида — 17 январи 1911, Хаслмир, Подшоҳии Муттаҳида) — равоншинос ва антропологи инглис, яке аз асосгузорони равоншиносии тафриқаӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Кембриҷ (1844). Узви Ҷамъияти шоҳии Лондон (1856). Фаъолияти илмиро дар соҳаи ҷуғрофия ва ҳавошиносӣ (метеорология) оғоз кард. Аввалин шуда дар асоси усулҳои таҷрибавӣ ва математикӣ таълимотро дар бораи мавҷудияти фарқи фардӣ-равонӣ дар байни одамон пешниҳод намудааст, ки бо номи «Равоншиносии тафриқавӣ» машҳур аст. Фронсис Голтун ба назарияи таҳаввулоти амакбачааш Чарлз Дарвин такя намуда, ин фарқро аз рӯйи омилҳои ирсӣ шарҳ додааст. Ҳарчанд ин навоварӣ бошад ҳам, хусусияти баҳогузории яктарафа дошта, моҳияти иҷтимоии шахсро рад мекунад. Ӯ бо мақсади ташхиси сифатҳои равонии шахс чандин асбоб ихтироъ кардааст, ки дар равоншиносии таҷрибавӣ васеъ истифода мешаванд. Фронсис Голтун инчунин усулҳоеро таҳия кардааст, ки барои ошкор намудани муносибатҳои байни ирсият ва таъсироти иҷтимоӣ имкон медиҳанд («усули дугоникҳо», усули омӯзиши ассотсиатсияи назарҳо, хотири тасаввурӣ (образӣ) ва ғайра). Ӯ истифодаи тестҳоро барои муайян намудани фарқи инфиродии байни одамон пешниҳод кардааст. Муаллифи асари «Ирсияти истеъдод, қонунҳо ва оқибатҳои он» (1869). Дар асари худ «Таҳқиқи қобилиятҳои инсон ва инкишофи онҳо» (1883) барои нишон додани назарияи беҳсозии насли инсон истилоҳи «евгеника» (назария дар бораи беҳдошт ва такмили ирсияти инсон)-ро пешниҳод намуд. Евгеника минбаъд бинобар мавқеаш оид ба пастсифатии ирсии баъзе нажодҳову гурӯҳҳои иҷтимоӣ ва дар робита ба ҷиноятҳои дар садаи XX дар асоси ин консепсия содиршуда мавриди танқиди сахт қарор гирифт. Таҳқиқоти антропологии Фронсис Голтун дар криминалистика истифода мешаванд. Дар асоси онҳо усулҳои илмии дактилоскопия (усули шинохтани шахс аз рӯйи нақши ангушти дасти вай) пешниҳод шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Канаев И. Фронсис Голтун. Л., 1972;
* Ярощевский М. История психологии от античности до середины XX в. (учебное пособие). М., 1996;
* Қодиров Қ. Б., Давлатов М. Т., Расулов С. Х. Вожаномаи тафсирии истилоҳоти психологӣ ва педагогӣ. Д., 2008.

## Сарчашма
*
Винни-Пух (филми тасвирӣ)

**«Винни-Пух»** — силсилаи 3 филми тасвирии шӯравие, ки дар асоси афсонаи «Винни-Пух»-и Алан Милн таҳия шудааст:

* Винни Пух (1969) (10 дақ 42 с);
* Винни Пух ташриф овард (1971) (9 дақ. 58 с);
* Винни Пух ва рӯзи ташвишҳо (1972) (19 дақ 25 с).

## Достон
; Боби I, ки дар он мо бо Винни Пу ва якчанд занбӯри шубҳанок шинос мешавем.
Хирсакони беқарор, ки дар ҷангал сурудхонон мерафтанд,ба ногоҳ чашмашон ба дарахти баланде уфтод, ки дар болояш қуттии занбӯри асал дошт. Аввал худаш ва пас бо кумаки дӯсташ Пиглет хирс Винни Пух, усулҳои моҳирона дастрас кардани асалро фикр карданд. 
мини|Трамвайи «Винни-Пух» дар Боғи «Соколники»-и Маскав

Тавре ки коргардони филм Фёдор Хитрук ба ёд овард, дар интихоби ҳунармандон барои овози қаҳрамонҳои асосии Винни Пух мушкилот доштанд. Бисёре аз ҳунармандонро меомӯхт, аммо касе мувофиқ намеомад. Онҳо Евгений Леоновро озмуданд, аммо овози ӯ низ хеле паст буд ва созандаи мултфилмро қонеъ накард. Сипас муҳандиси овоз Георгий Мартинюк ногаҳон пешниҳод кард, ки овозро каме дубора суръат бахшад — натиҷа аҷиб буд. Овоз куллан ба хислат мувофиқ омад. Ҳамин усулро барои дигар қаҳрамонҳои мултфилм истифода бурданд.

Тавре ки худи Ия Саввин иқрор шуд, вақте ки ӯ образи Пиглетро офарид, бо ин амал каме Белла Ахмадуллинро аз нақши офаридааш дар филми «Чунин писар аст» мазҳака кардааст.

### Сабки мултфилм
Ҳалли бадеии мультфильм расмҳои «кӯдакон» -ро дар бар мегирад (масалан, дар пасмондаҳо морҳои калон, сӯзанакҳо дар болои занбурўғҳои азим нишаста; дарахоне, ки дар онҳо себ, олу ва баъзе меваҳои дигар ҳамзамон парвариш мешаванд) ва гузаришҳои пешрафтаи замонашон расмҳои аломатҳо.

## Офарандагон
* Нависандагони филмнома: Борис Заходер, Федор Хитрук
* Коргардон: Федор Хитрук
* Оҳангсоз: Мусо Вейнберг
* Рассомон: Владимир Зуйков, Эдуард Назаров
* Оператор: Н. Климова
* Муҳандиси садо: Георгий Мартинюк
* Муҳаррир: Раиса Фричинская
* Ёрдамчиён: Б. Гилярова, Татяна Домбровская
* Муҳаррир: Нина Майорова
* Мултипликаторҳо: Наталия Богомолова, Светлана Жутовская, Виолетта Колесникова, Мария Мотрук, Геннадий Соколский
* Рассомон: О. Воробева, Татяна Казанцева, Мстислав Купрач, София Митрофанова
* Директори мултфилм: Любов Бутирина.

## Садопешагон

## Мусиқӣ
* «Суруди Винни Пух», иҷрокунанда Евгений Леонов.
* «Суруди Винни Пух ва Пиглет», ки Евгений Леонов ва Ия Савина иҷро кардаанд.
* «Абр», иҷрокунанда Евгений Леонов.

## Эътироф
мини|Тангаи хотиравии Бонки Русия, 2017
* Соли 1976 ба коргардон Фёдор Хитрук барои заҳматҳояш дар филм Ҷоизаи давлатии ИҶШС дода шуд.
* Соли 2017, ба ифтихори силсиламултфилмҳо Бонки Русия ду навъи тангаҳои хотиравиро баровард — дар нусхаи муқаррарӣ бо арзиши 25 рубл ва дар нусхаи махсуси нуқра бо арзиши 3 рубл.
* Тасвирҳо аз мултфилм дар маркаҳои почтаи ИҶШС соли 1988 ва дар Русия соли 2012 тасвир карда шудаанд.

## Эзоҳ
Чебурашка (мултфилм)

**«Чебурашка»** — филми аниматсионии Роман Качанов аст, ки аз ҷониби студияи Союзмултфилм соли 1971 бароварда шудааст. Идомаи филми «Тимсоҳ Гена» (1969). Ягона дар силсилаи мултфилмҳо бе ҳузури Шапокляк.

## Достон
Зодрӯзи тимсоҳ Гена. Чебурашка ӯро табрик мекунад ва ба ӯ бозичаи чархбол туҳфа мекунад. Минбаъд дӯстон кӯшиш мекунанд, ки хонаи парранда созанд, аммо онҳо муваффақ намешаванд. Сипас онҳо майдончае сохтанд ва ба пионерҳо дар ҷамъоварии филизҳо кумак мекунанд. Барои миннатдорӣ дар сохтани майдонча ва кумак дар ҷамъоварии филизҳо, гурӯҳи пионерҳо дӯстонро ба ҳайат дохил карда, ба онҳо роҳпаймоии муназзамро меомӯзонанд.

## Садопешагон
* Василий Ливанов — *тимсоҳ Гена*
* Клара Румянова — *Чебурашка*
* Владимир Ферапонтов — *пулис, номарасон, суруди тимсоҳ Гена*
* Тамара Дмитриева — *пионер*

## Созандагон
* Коргардон: Роман Качанов
* Муаллифи филмнома: Эдуард Успенский, Роман Качанов
* Ороишгар: Леонид Швартсман
* Оператор: Теодор Бунимович
* Оҳангсоз: Владимир Шайнский
* Муҳандиси садо: Георгий Мартинюк
* Ҳунармандони аниматсия: Юрий Норштейн, Майя Бузинова, Наталя Дабижа

## Сурудҳо
Мултфилм «Суруди тимсоҳ Гена» -и Владимир Шайнский ба матни Александр Тимофеевский садо медиҳад.

## Эътироф
Соли 2003 дар Намоиши Байналмилалии Токиё, ширкати ҷопонии SP International аз ширкати «Союзмултфилм» ҳуқуқи паҳн кардани мултфилми Чебурашкаро то соли 2023 дар Ҷопон ба даст овард.

Аз соли 2004 Чебурашка тимсоли тими олимпии Русия шуд.

### Ҷоизаҳо
* 1972 — Панҷумин Ҷашнвораи умумииттифоқӣ (Тбилиси) — ҷоиза ва мукофот барои беҳтарин мултфилм
* 1972 — «Суруди тимсоҳ Гена» — барандаи ҷашнвораи «Суруди сол», ки аз ҷониби овозхон Серёжа Парамонов иҷро карда шуд.

### Ёдгориҳо ба ифтихори Чебурашка
* Ёдгории муҷассамаи Чебурашка, тимсоҳ Гена ва Шапокляк (соли 2005) дар шаҳраки Раменск, дар наздикии Маскав (ҳайкалтарош Олег Ершов) бунёд карда шудааст. Инчунин ба нақша гирифта шуда буд, ки дар соли 2007 дар Нижний Новгород ҳайкали Чебурашка сохта шавад.
* Ёдгории дигаре ба тимсоҳ Гена ва Чебурашка, инчунин ҳайкалҳои дигар қаҳрамонҳои мултфилмҳои шӯравӣ дар Хабаровск, дар наздикии ҳавзҳои шаҳр ва майдонҳои ях насб карда шуданд.
* Ёдгории Чебурашка ва тимсоҳ Гена дар шаҳри Кременчуг (вилояти Полтава, Украина) гузошта шудааст.
* 29 майи соли 2008 дар ҳудуди кӯдакистони рақами 2550 дар ноҳияи шарқии Маскав Осорхонаи Чебурашка кушода шуд.

## Мултфилмҳои дигар аз силсила дар бораи Гена ва Чебурашка
* 1969 — «Тимсоҳ Гена»
* 1974 — «Шапокляк»
* 1983 — «Чебурашка ба мактаб меравад»
* 2013 — Чебурашка (Чебурашка)

## Эзоҳ
Леополд Семенович Ауэр

**Леополд Семенович Ауэр**  (1845-1930) — скрипканавози барҷаста, омӯзгор, композитор, дирижёр. 
## Зиндагинома
Леополд Семенович Ауэр дар Маҷористон таваллуд шудааст; дар Консерваторияи Будапешт таҳсил намуда, дар Вена дар назди И. Иоахим бозомӯзӣ кардааст. Фаъолияти эҷодии Ауэр дар Русия гузаштанд: аз с. 1868 то 1917 он профессори Консерваторияи Петербург (ҳоз. Санкт-Петербург) буда, синфи скрипка ва ансамбли камеравиро дарс гуфтааст. Дар як вақт дар консертҳои симфонӣ дирижёрӣ мекард, дар ансамблҳо бо А. Рубинштейн, А. Осипова, Ф. Лешетиский, А. Вержбилович баромад мекард. Дар байни зумраи арбобони машҳури шогирдони ӯ – ҳунарварони дар ҷаҳон машҳургашта: Я. Хейфес, М. Элман, Е. Симбалист, М. Полякин ва дигарон мисол шуда метавонанд. Анъанаи мактаби скрипканавозии Ауэрро дар Россия ташаккул медиҳанд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозони Русия
Гурӯҳ:Оҳангсозони Маҷористон
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XX
Эворист Голуо

**Эворист Голуо** (; 25 октябри 1811, Бур-ля-Рен, О-де-Сен, Фаронса — 31 майи 1832, Порис, Фаронса) —  фаронсавӣ, асосгузори алгебраи муосир.

## Зиндагинома
Дар литсеи подшоҳии Луи-ле-Гран таҳсил карда, аз 16-солагӣ ба омӯзиши амиқи математика оғоз намуд. Соли 1829 ба Мактаби олии Порис дохил гардид, вале ба сабаби ширкат дар ҳаракатҳои инқилобӣ ӯро аз мактаб хориҷ карданд. Эворист Голуо барои ширкат дар ҳаракатҳои зидди подшоҳ ду бор ҳабс шудааст. Ӯ соли 1832, баъди озод шуданаш, дар синни 21-солагӣ аз тарафи душманони сиёсиаш дар дуэл кушта шуд. Қобилияту истеъдоди Эворист Голуо зуд ошкор шуда буд: дар 15-солагӣ ӯ оид ба математика маълумоти амиқ гирифта, дар синни 16-18-солагӣ натиҷаҳои муҳимро дар назарияи муодилаҳои алгебравӣ ба даст овард. Дар 20-солагӣ Эворист Голуо тавонист математикаи садаи XIX-ро ба дараҷаи баланд бардорад.

## Таҳқиқот
Аз асарҳои илмиаш «Ёддоштҳо оид ба ҳалшавии муодилаҳо дар радикалҳо» нисбатан машҳур буда, дар он пешниҳодҳои муҳимми назарияи Эворист Голуо ифода ёфтаанд. Эворист Голуо дар асараш «Аз назарияи адад» назарияи майдонҳои охирнок (майдон, гурӯҳ, тақсимкунандаи нормалӣ ва ғайра)-ро таҳия намудааст. Чанд рӯз қабл аз дуэл Эворист Голуо ҳамаи фикрҳои худро тасвият дода, ба дӯсташ О. Шевалйе мактуб (васиятномаи математикӣ) менависад, ки дар он теоремаҳои асосии интегралҳои функсияи алгебравиро таҳия кардааст (онро дертар Б. Риман дар асарҳояш кашф мекунад). Таҳқиқоти Ж. Лагранж ва Н. Абелро дар бораи ҳалли муодилаҳои алгебравӣ давом дода, назарияе ба вуҷуд овард, ки дертар назарияи Галуа ном гирифт. Соли 1846 Ж. Лиувилл ҳамаи асарҳои Эворист Голуоро ҷамъ карда, дар «Маҷаллаи математикаи асил ва таҷрибавӣ» интишор намуд. Баъди ин ғояҳои Эворист Голуо таваҷҷуҳи математикҳои замонаашро ба худ ҷалб намуданд ва ба туфайли «Рисолае оид ба гузориш»-и К. Жордан, асарҳои баъдии Ф. Клейн ва С. Ли комилан дарк карда шуданд.

Ба номи Эворист Голуо танӯрае дар тарафи нонамоёни Моҳ номгузорӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Матвей Гамазов

**Гамазов Матвей Авелевич** (6 марти 1812, Петербург — 7 майи 1893, ҳамон ҷо) — шарқшинос-забоншинос, , дипломати рус.

## Зиндагинома
Аз хонаводаи князи арманӣ — Сааруни (ҳамин номи хонаводагиро тахаллус интихоб карда буд). Пас аз хатми Омӯзишгоҳи муҳандисии Петербург дар хидмати ҳарбӣ буд. Баъдан дар шуъбаи таълимии Вазорати корҳои хориҷӣ таҳсил карда, ба кори дипломатӣ машғул шуд: тарҷумони сафоратхонаи Русия дар Қустантания ва Искандария, консул дар Гелон (Эрон), сафир дар Итолиё ва Юнон. Аз соли 1872 то охири умраш дар шуъбаи зикршуда муаллим буд. Шеъри нахустинаш «Ғам» соли 1837 бо зерсарлавҳаи «Аз форсӣ» ба табъ расид. Дар омӯзиши забонҳои шарқ ва тарҷумаи осори адабиёти арабу форс-тоҷик ва турк бо шарқшиноси шинохтаи рус барон В. Р. Розен ҳамкорӣ дошт. Матвей Гамазов ашъори шоирони форс-тоҷик Фирдавсӣ, Хайём, Саъдӣ, Ҳофиз ва дигаронро ба забони русӣ тарҷума карда, матни аслашонро (ба хатти форсӣ) ба табъ мерасонд. Дар тақлид ба ин шоирон ба забони русӣ шеърҳо ба шакли ғазал ва рубоӣ менавишт. Ба гуфтаи шарқшиноси номӣ И. Ю. Крачковский, Матвей Гамазов ормонҳои романтикии шарқиро дар адабиёти рус пойдор нигоҳ доштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Холмуҳаммадов Н. Гамазов М. А.//Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988.

## Сарчашма
*
Асафйев Борис Владимирович

**Борис Владимирович Асафйев** (1884-1949), мусиқашиноси барҷаста, композитор, арбоби мусиқии рус.
## Зиндагинома
Борис Владимирович Асафйев маълумоти умумиро дар факултаи таърих-филологияи Донишгоҳи Петербург ва мусиқиро дар Консерваторияи Петербург гирифтааст. Аз соли 1914 ба нашри мақолаҳои мусиқӣ-танқидӣ рисола, китобҳо (бо тахаллуси Игор Глебов) шурӯъ кардааст. Дар давраи Шӯравӣ фаъолияти публитистияш олимӣ ва композиториро васеъ касб кард. Доир ба эҷодиёти М. Глинка, М. Мусорский, П. Чайковский ва дигар композиторони рус, оид ба мусиқии шӯравӣ ва хориҷӣ корҳои пурқиматеро ба сомон расондааст. А.– муаллифи теъдоди зиёди эҷодии операҳо, балетҳо («Шуълаи Париж», «Фаввораи Боғчасарой»), симфонияҳо, камеравии вокалӣ ва созӣ мебошад. Дар солҳои 1919-30 дар Донишкадаи таърихи санъати Ленинград (ҳоз. Санкт-Петербург) ба корҳои илми машғул буд, аз соли 1952 профессори Консерваторияи Ленинград. Асафйев нахустин ходими санъати мусиқии шуравист, ки ба унвони академик сарфароз гардидааст 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозони ИҶШС
Барток Бела

**Барток Бела** (1881-1945), композитори барҷастаи венгерӣ, пионинонавоз, омӯзгор, донандаи бузург ва гирдоварандаи фолклори мусиқӣ. 
## Зиндагинома
Хатмкардаи Консерваторияи Будапешт. Фаъолияти Б. васеъ ва бо ҷидду ҷаҳд қайд карда шудааст. Консертҳои Барток дар ватанаш ва ҳам дар ш.-ҳои Аврупо ва ИМА (соли 1929 дар ИҶШС баромад дошт) муваффақият доштанд. Барток тамоми умр ба ҷамъоварӣ, омӯзиш ва нашри сурудҳои халқӣ (венгерҳо, руминҳо, словакҳо, сербҳо, хорватҳо, арабҳо) машғул буд, якчанд тадқиқот ба мусиқии фолклорӣ навиштааст. Аз соли 1907 профессор Академияи мусиқии Будапешт буда, вай як зумра композиторони миллиро тарбия намудааст; ба педагогикаи бачагон аҳамияти зиёд додааст. Вале мазмуни асосии фаъолияташ ин эҷодиёти ӯст, ки номи ӯро дар ҷаҳон машҳур сохтааст: 2 балет, опера, як қатор асарҳои симфонӣ ва камеравӣ (аз ҷумла, Консерт барои оркестр, мусиқӣ барои созҳои торӣ, зарбӣ ва челеста, 3 консерт барои фортепиано, 6 квартети торӣ ва ғайра). байни мероси васеи фортепиании Б. силсилаи «Барои бачагон» (4 ҷилд – 85 пиеса) ва «Микрокосмос» (6 ҷилд – 153 пиеса) мавқеи намоён доранд. Асарҳои Барток мазмуну мундариҷаи ғанӣ дошта, бо маҳорати баланд эҷод шудаанд. Композитсияҳо ва асарҳои Барток дар дунё машҳуранд. Барток мукофоти ба номи Кошута (баъд аз ваф., 1948), мукофоти Байналмилалии Сулҳ (баъд аз ваф., 1955) сарфароз гардидааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозони Маҷористон
Шоҳэй Уну

— ҷудукори жопунӣ, қаҳрамони Бозиҳои олимпӣ, қаҳрамони панҷкаратаи ҷудуи ҷаҳон (се маротиба инфиродӣ ва ду маротиба дастаӣ), барандаи Ҷоми ҷаҳони ҷуду, барандаи нишони биринҷии қаҳрамонии ҷудуи Осиё, қаҳрамони дукарати ҷудуи Ҷопон, барандаи чаҳор дан дар ҷуду.

## Зиндагинома
Аз синни ҳафтсолагӣ дар клуби Matsumi Boy Scout Club ба тамрини ҷуду оғоз кардааст. Пас аз хатми мактаби ибтидоӣ, волидайни Оно ба Токио кӯчиданд ва ӯ таҳсилро дар он ҷо давом дод.

Соли 2010 дар мусобиқаи байналмилалӣ дар шаҳри Лион байни иштирокдорони аз 20-сола боло (U20) ғолиби ҷойи аввал гардид, дар мусобиқаи Тоскӯлоҳи бузург дар Токио мақоми панҷумро касб кард. Соли 2011 ӯ унвони қаҳрамони ҷаҳон (U20) -ро соҳиб шуд ва дар синни 19-солагӣ Ҷоми ҷаҳонро байни калонсолон ба даст овард. Соли 2012 вай дар чемпионати Осиё ва Қаҳрамонии Ҷопон медали нуқра ба даст овард, дар мусобиқаи Тоскӯлоҳи бузург дар Токио ғолиби Ҷоми Кодокан шуд.

Соли 2013 дар мусобиқаи Grand Slam дар Париж ва қаҳармонии Ҷопон сеюм буд ва сипас унвони қаҳрамони ҷаҳон дар мусобиқаи инфиродӣ ва биринҷиро дар ҳайати даста ба даст овард. Соли 2014 ӯ қаҳрамони Ҷопон шуд, инчунин дар Тоскӯлоҳи бузург дар Токио мақоми дуввумро касб кард.

Соли 2015, ӯ Гран-прии Дюсселдорфро ба даст овард, дар қаҳрамонии ҷудуи миллӣ севум буд ва бори дуввум унвони қаҳрамони ҷудуи ҷаҳонро дар рақобатҳои инфиродӣ ва дар ҳайати даста мақоми дуввумро ба даст овард.

Соли 2016 ӯ боз Гран-при Дюсселдорфро ба даст овард ва қаҳрамони дукаратаи Ҷопон шуд. Вай ба Бозиҳои олимпӣ бо унвони барандаи мутлақ сафар кард . Вай дар Олимпиадаи соли 2016 дар вазни то 73 кило баромад кард. Варзишгарон ба 4 гурӯҳ тақсим шуданд, ки аз онҳо чор нафар ҷудукор аз рӯи натиҷаҳои чорякфинал ба нимфинал баромаданд. Бохтагони марҳилаи чорякфиналдар рақобатҳои «тасаллӣ» вохӯрданд ва пас аз мағлуб шудан, дар нимфинал ва медалҳои биринҷиро аз рӯи ин натиҷаҳо муайян карданд.

Шоне Оно дар ҳама рақобатҳо ғолиб омада, нишонитиллои олимпиро ба даст овард.

## Эзоҳ
Аҳмади Тӯcӣ

**Муҳаммад ибни Маҳмуд ибни Аҳмади Тӯсӣ** () —  , таърихнигор, ҷуғрофиёдон ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аҳмади Тӯсӣ дар замони Туғрули дувум (охирин фармонравои салҷуқии Ироқ ва Курдистон; 1177—1194 мелодӣ) зиндагӣ мекардааст. Ӯ аз онҷо, ки зодаи Ҳамадон будааст дар бархе манобеъ ӯро ба номи Муҳаммад ибни Маҳмудӣ Ҳамадонӣ хондаанд. Аммо ғолибан ӯро ба асолати падарбузургаш Тӯcӣ мехонанд. Ӯ худ дар шарҳи шаҳри Ҳамадон дар китоби «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-лмавҷудот» ба ин мавзӯъ ишора карда ва мегӯяд:Падари ман наздик ба сад сол умр кард ва гуфт ҳеч гоҳ ба ёд надорам Ҳамадон холӣ аз мулук буда бошад, магар ба фасли замистон.
 
Дар соли 1160 мелодӣ «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-лмавҷудот»-ро ба забони форсӣ навишт. Дар ибтидо танҳо нусхаи мавҷуди «Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот» (нусхаҳои форсии Гуто, 35) шаш нақшаи бисёр ношёна аз дарёи Хазар, дарёи Мидитарона, Ҷибол, Синд, дарёи Араб ва Арабистон вуҷуд дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Сортун, Ҷорҷ. Муқаддима бар таърихи илм. Тарҷумаи Ғуломҳусйн Садрии Афшор. Интишороти илмӣ ва фарҳангӣ.

Гурӯҳ:Донишноманависон
Ҷейсун Мумуо

**Жузеф Ҷейсун Номокаҳо Мумуо** (; тав. 1 августи 1979, Нонокулӣ, Ҳавайӣ, ИМА) — ҳунарпешаи амрикои ҳавайитабор. Ӯ бо нақшҳои қаҳрамонҳои ҷангӣ дар филмҳои афсонаӣ ва афсонаҳои ба мисли «Кунони барбар», «Бозии тоҷу тахт», «Оквумен», «Тарвозаи ситорагон: Отлонтис» машҳур шудааст.

## Зиндагинома
Ҷейсун Мумуо 1 августи соли 1979 дар Нанакули дар Ҳавайӣ таваллуд шуда, ба Норвалк (Айова) кӯчид ва дар он ҷо бо модараш ба воя расид. Падар, Жузкф Мумуо, қавман азбумии ҳавайӣ буд, модараш асолати олмонӣ, ирлондӣ дошт.

## Филмшиносӣ
Аз филмҳо ё барномаҳои телевизионӣ, ки ӯ дар он нақш доштааст метавон ба осори зер ишора кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо
Мудел (шахс)

мини| Мудел дар аксбардорӣ
мини| Муделҳо дар гурбарав
**Мудел**, **модел** () — фардест, ки шуғлаш намоиши навъе тимсол аз ҳолати физикии бадани идеоли инсон дар доираи ҳунару тиҷорат ва тарроҳии либос аст.

Ҳунари мудел маъмулан ба маъни пӯшидан ва намоиш либосҳои ҷадид тарроҳишуда тавассути тарроҳони либос ва ширкатҳои тавлиди пӯшок аст. Ба афроде, ки дар кори худ муваффақтар ва машҳуртар ҳастанд супермудел мегӯянд. Афроде, ки барои наққошӣ, муҷассамасозӣ, аккосӣ ва соири ҳунарҳои таҷассумӣ улгуи ҳунармандон мешаванд низ мудел номида мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зоҳири инсон
Гурӯҳ:Пешаҳо
Гурӯҳ:Муделӣ
Шаҳристони Палдашт

**Шаҳристон Палдашт** ( ) — шаҳристон дар Устони Озарбойҷони ғарбӣ дар шимолу ғарби Эрон воқеъ аст.  Пойтахти он шаҳри Палдашт аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 38,586 нафар, дар 8,758 оила будааст.  Шаҳр ба ду ноҳия тақсим мешавад: Бахши марказӣ ва бахши Арас. Шаҳристон дорои як шаҳр аст: Палдашт. 

## Нигаред
*Феҳристи шаҳристонҳои Эрон
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Палдашт
Гурӯҳ:Шаҳристонҳои устони Озарбойҷони ғарбӣ
Сомон Маҳмадбеков

**Сомон Маҳмадбеков** (24 марти 1999, Иркутск, Русия) — ҷудокори тоҷик, барандаи нишони биринҷии Бозиҳои олимпӣ (2024), нишони биринҷии Қаҳрамонии ҷудои ҷаҳон (2024), қаҳрамони Бозиҳои осиёӣ (2023) ва ноиб-қаҳрамон ва ду карат барандаи нишони биринҷии Қаҳрамонии ҷудои Осиё (2021).

## Зиндагинома
Cомон Моёншоевич Маҳмадбеков 24 марти соли 1999 дар шаҳри Иркутски Федератсияи Русия ба дунё омадааст. Волидайни Сомон — Моёншо Маҳмадбеков ва Ҷамила Парвонаева зодагони ноҳияи Ванҷи ВМКБ мебошанд.

## Корнома
Сомон дар синни 6-солагӣ дар толори Мактаби ҷумҳуриявии маҳорати олии варзишӣ, мавсум ба «Манеж» дар назди мураббии шинохтаи куштии самбо Муҳаммадшариф Сулаймонов ба тамрин оғоз мекунад.
Тирамоҳи соли 2008 амакбузурги Сомон- Эргаш, ки дар Русия кору фаъолият мекунад, барои дидорбинӣ ва аёдати волидайн ба Тоҷикистон омада, дар бозгашт Сомонро барои идомаи тамрин ҳамроҳи худ ба шаҳри Иркутск мебарад. Зеро он ҷо толори варзишии ҷудо барои кӯдакон ифтитоҳ гардида, ҳамсолони ӯ, аз ҷумла Маҳмадбек Маҳмадбеков (писарамаки дигари Сомон) машқ мекарданд. Ҳарчанд дар Русия машқу тамрин кунад ҳам, аммо дар мусобиқоти байналмилалӣ аз номи Тоҷикистон баромад мекунад. Сомон Маҳмадбеков иштирокдори мусобиқаҳои сатҳи ҷаҳонӣ, аврупоӣ ва осиёӣ буда, миёни тоҷикон аввалин варзишкорест, ки аз Қаҳрамонии ҷудои ҷаҳон миёни ҷавонон дар моҳи октябри соли 2017 (шаҳри Загреби Хорватия) нишони биринҷиро ба даст овард. Ҳамзамон, Сомон нахустин Қаҳрамони ҷудои ҷаҳон миёни ҷавонон аз Тоҷикистон мебошад, ки моҳи октябри соли 2019 дар Марокаш нишони тилоро ба гардан овехт. Моҳи августи соли 2019 дар Қаҳрамонии ҷудои ҷаҳон миёни мардон (Токио-2019) ширкат карда, барандаи мақоми ифтихории 5-ум шуд. 23-ноябри соли 2019 дар шаҳри Осакаи Ҷопон дар мусобиқаи бонуфузи «Тоскулоҳи бузурги Осака-2019» (Osaka Grand Slam-2019) сазовори мақоми сеюм гардид.

Дар рейтингии ҷаҳонии ҷудо миёни ҷавонон дар мақоми 1 ва дар шохиси ҷаҳонии ҷуду миёни бузургсолон (мардон) дар ҷои 16 қарор дорад. Ҳоло барои ба даст овардани имтиёзҳои олимпӣ барои ширкат дар Олимпиада (Tokyo 2020) талош меварзад.

## Дастовардҳо
Феҳрасти дастовардҳои Сомон Маҳмадбеков дар солҳои 2017—2019 ба гунаи зайл аст:

* 23-Nov 2019, Osaka Japan, Osaka Grand Slam-2019, 3
* 17- Oct 2019, Marocco World Championships Juniors, 1
* 25-Aug 2019 ,Tokio World Judo Championships Seniors, 5
* 20-Apr 2019 Asian-Pacific Championships Seniors and Teams 2019, 5
* 22-Feb 2019 Düsseldorf Grand Slam 2019, 5
* 01-Dec 2018 Hong Kong Asian Open 2018, 1
* 19-May 2018 La Coruna Junior European Cup 2018, 3
* 17-Mar 2018 Coimbra Junior European Cup 2018 2
* 18-Oct 2017 World Championships Juniors & Teams 2017, 3
* 19-Aug 2017 Arad Junior European Cup 2017, 1
* 03-Jun 2017 Leibnitz Junior European Cup 2017, 5
* 22-Apr 2017 Tunis Junior African Cup 2017, 1
* 15-Apr 2017 StPetersburg Junior European Cup 2017, 5

## Эзоҳ
Шаҳристони Иштиҳорд

**Шаҳристони Иштиҳорд** ( ) — шаҳристон дар устони Албурз, воқеъ дар Эрон аст. Маркази шаҳристон, шаҳри Иштиҳорд. Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 37,876 нафар буд. Шаҳристон ба ду бахш тақсим мешавад: бахши Марказӣ ва бахши Палангобод. Шаҳристон як шаҳр дорад: Иштиҳорд. Шаҳристон аз Шаҳристони Караҷ дар соли 2012 ҷудо шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Иштиҳорд
Гурӯҳ:Шаҳристонҳои устони Албурз
Абдухолиқ Сӯфиев

**Абдухолиқ Сӯфиев** (24 феврали 1954, Норак, ҶШС Тоҷикистон — 26 сентябри 2015, Норак, Тоҷикистон) — овозхон ва ҳунарпешаи синамои тоҷик.

## Зиндагинома
Абдухолиқ Сӯфиев 24 феврали соли 1954 дар шаҳри Норак аз модар нобино ба дунё омадааст. Абдухолиқ Суфиев соли 1983 ба Бадахшон омад ва бо мусоидати котиби ҳизбии вилоят Муминшоҳ Абдулвосиев ба ӯ дар маркази шаҳри Хоруғ хона доданд. Ӯ ин ҷо 10 сол зиндагӣ кард ва роҳбари бадеии ансамбли нобиноёни «Панҷтанон» буд. Абдухолиқ Сӯфиев солҳои ахири зиндагиаш бо ҳамсараш дар хона-интернати пиронсолон ва маъюбони ноҳияи Ёвон ба сар мебурд.

## Даргузашт
Абдухолиқ Сӯфиев 26 сентябри соли 2015 дар шаҳри Норак даргузашт.

## Овозхонӣ
Абдухолиқ Сӯфиевро дар Тоҷикистон ва берун аз он ҳамчун сарояндаи таронаҳои овозхони маъруфи машриқзамин Аҳмад Зоҳир мешиносанд.

## Синамо
Абдухолиқ Сӯфиев дар филмҳои «Ишқ ва фалсафа»-и Муҳсини Махмалбоф ва «Овора»-и Далер Раҳматов нақш бозидааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Шаҳристони Шут

**Шаҳристони Шут **( ) — шаҳристон дар Устони Озарбойҷони ғарбӣ дар Эрон. Пойтахти шаҳристон, шаҳр Шут аст. Дар барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии он 55,682 нафар, дар 15,756 оила буд.  Шаҳр ба ду ноҳия тақсим шудааст: Бахши марказӣ ва бахши Қара Қуюн.  Шаҳристон ду шаҳр дорад: Шут ва Йовлагалди. 

## Нигаред
*Феҳристи шаҳристонҳои Эрон
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Шут
Гурӯҳ:Шаҳристонҳои устони Озарбойҷони ғарбӣ
Беҳрӯз Табаров

**Беҳрӯз Табаров** (*Табаров Беҳрӯз Довудхоҷаевич*; 3 июни 1992, ноҳияи Ховалинг) — пажӯҳишгари тоҷик, номзади илмҳои техникӣ (2019).

## Зиндагинома
3 июни соли 1992 дар деҳаи Гулзори ноҳияи Ховалинги вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Соли 2009 баъди хатми мактаби миёна ба Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М. С. Осимӣ дохил шуда, онро соли 2014 онро бо гирифтани ихтисоси «Муҳандис-Электрик» хатм кардааст. Аз 31 октябри соли 2015 то 30 октябри 2019 дар риштаи аспирантураи Донишгоҳи давлатии Комсомолски лаби Амури Русия таҳсил кардааст. 27 сентябри соли 2019 дар Шӯрои диссертатсионии шаҳри Комсомолски лаби Амур рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Коркард ва таҳқиқи дастгоҳи реакторӣ-тиристорӣ барои маҷмӯи зеристгоҳҳои трансформаторӣ» дифоъ кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Аз соли 2014 то соли 2015 дар корхонаи ОАО «Тоҷикгидроэлектромантаж» ба ҳайси муҳандис-электрик, аз соли 2015 то 2015 дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М. С. Осимӣ дар шуъбаи таълим ба ҳайси «Мутахасиси пешбари курси такмили ихтисос», аз соли 2016 то 2019 дар шуъбаи ташкили кор бо донишҷӯен ба хайси мутахассис, соли 2019 дар шуъбаи кор бо хориҷиёни донишгоҳ ва аз 12 декабри соли 2019 то ҳол дар Донишгоҳи давлатии Комсомолски лаби Амури Русия ба ҳайси муаллими калон фаъолият дорад.

## Дастовардҳо
Дар раванди таҳсил дар риштаи аспирантура дар озмунҳо байни олимони ҷавон ва аспирантони минтақаи Хабаровск иштирок намуда, солҳои 2017, 18 ва 19 ғолиби ин озмун шудааст. Яке аз муассисони маҳфили ҷавонони дар хориҷи кишвар (дар ҳудуди Русия) таҳсилдошта буда, барои муаррифии намудани ҷашну чорабиниҳои милливу давлатӣ, аз қабили Рӯзи Парчами давлатӣ, Конститутсияи мамлакат, Иди Ғалаба, Ҷашни Наврӯз ва амсоли инҳо аз тарафи Раиси кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумхурии Тоҷикистон ду маротиба бо сипоснома кадрдонӣ шудааст. Соли 2020 дар Озмуни олимони ҷавони кишвари Хабаровск аз байни 109 лоиҳаи пешниҳодшудаи ӯ мақоми дуввумро ишғол карда, бо дипломи махсуси Губернатори кишвари Хабаровск сарфароз гардид. Муаллифи зиёда аз 30 мақолаи илмӣ, 4 ихтироот, 2 шаходатнома дар барномаи ЭВМ, 2 мақола дар рӯзномаи дорои мақоми Scopus, 1 мақола дар рӯзномаи дорои мақоми Web of Science ва мақолаҳои дигар дар маҷаллаҳои илмии гуногуни Русия ва Тоҷикистон мебошад.

## Ҷоизаҳо
Беҳрӯз Табаров дар озмуни умумироссиягии “Умник-2020” ширкат варзида, ғолибият ва ҷоизаи озмунро ба даст овард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Уқоби ҳорпӣ

**Уқоби ҳорпӣ**  () — навъе уқоб аст, ки нерӯмандтарин ва бузургтарин парандаи шикории қораи Амрико ба шумор меравад.

## Ном
Номи ҳорпӣ барои ин уқоб баргирифта аз номи як махлуқи аҳриманӣ дар афсонаҳои Юнони Бостон аст, ки ниме зан ва ниме парандаи шикорӣ буд.  Дар Бразилия уқобҳои ҳорпӣ бо номи «шоҳини салтанатӣ» шинохта мешаванд.

## Тавсифоти умумӣ
Уқоби ҳорпӣ яке аз бузургтарин навъҳои уқоб аст, ки ҷинси модаи он 6 то 10 килограмм ва ҷинси нари он 5 то 8 килограмм вазн ва 95,5 сантиметр тӯл дорад.

Ин паранда гоҳе **уқоби ҳорпии амрикоӣ** номида мешавад то аз уқоби попуоӣ шинохта шавад, ки он ҳам гоҳе уқоби ҳорпии попуоӣ (гвинавӣ) номида мешавад. Ин ду уқоб аз назари зоҳирӣ ва навъи зиндагӣ шабоҳати зиёде ба уқоби филиппинӣ доранд.

## Тарзи ҳаёт
Ин уқоби нерӯманд, ки тоҷе аз парҳои сафед бар рӯйи сар дорад, дар ҷангалҳои боронӣ ва гармсерии Амрикои Ҷанубӣ ва Марказӣ аз ҷануби Мексика гирифта то Бразилия зиндагӣ мекунад ва дар баландтарин нуқтаи муртафеътарин дарахтон ошёна мекунад ва ҷонвароне чун тӯтиҳои мокоъу, маймунҳо ва танбалҳоро туъмаи худ месозад. Нимаи болои бадани уқоби ҳорпӣ сиёҳ ва нимаи поини баданаш сафед аст ва як хатти сиёҳ рӯйи синааш дида мешавад.
марказ|мини|911x911пкс|Уқоби ҳорпӣ ҳангоми парвоз

## Шумора
Ҷамъияти ин парандаи шикорӣ ба суръат дар ҳоли коҳиш аст ва ин коҳиш ба вежа дар Мексика ва Амрикои Марказӣ чашмгиртар аст. Камтар аз 50 000 адад (бар пояи омори соли 2008) аз ин паранда дар саросари ҷаҳон боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Уқоб
Николай Гамалея

**Никола́й Фёдорович Гамале́я** (, Одесса — 29 марти 1949, Маскав) — микробиолог, академики фахрии АИ ИҶШС (1949; узви вобаста 1939), академики АИТ ИҶШС (1945). 

## Зиндагинома
Донишгоҳи Новороссияи Одесса (1880) ва Академияи ҳарбии тиббии Петербург (1883)-ро хатм кардааст. Соли 1886 дар Порис дар лабораторияи Л. Пастер кор карда, оид ба моякӯбии зидди бемории ҳорӣ таҳқиқот анҷом дод. Ҳамроҳи И. И. Мечников дар Одесса бунгоҳи бактериологӣ ташкил намуд; вирус будани ангезандаи тоуни чорворо муқаррар кард. Николай Гамалея оид ба бемориҳои ҳорӣ, сил, вабо ва ғ. таҳқиқоти ҷолиб анҷом додааст. Ӯ. кошифи бактериолизинҳо (моддаҳои харобсозандаи бактерияҳо, 1898) ва «Вибриони Мечников» – ангезандаи касалии вабомонанди парандаҳо мебошад. Соли 1908 бори нахуст исбот кард, ки бемории ҳасбаро шабуш интиқол медиҳад. Николай Гамалея оид ба пешгирии домана, вабо, нағзак, тифи раҷъӣ пажӯҳишҳои назаррас ба анҷом расонд.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1943). Бо 2 ордени Ленин, ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Пйер Гамарра

**Пйер Гамарра** (; , Тулуза — , Аржантей) — нависандаи фаронсавӣ.

## Зиндагинома
Аввал омӯзгор (1948) баъд муҳаррири маҷаллаи «Европа» буд. Дар Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ узви Ҳаракати Муқовимати Фаронса шуд. Пйер Гамарра фаъолияти эҷодиашро аз ҳикоянависӣ барои кӯдакон оғоз намуд. Нахустин асари Пйер Гамарра романи «Хонаи оташин» (1947) соли 1948 дар шаҳри Лозанна (Швейсария) сазовори шоҳҷоизаи байналмилалӣ гардид. Пйер Гамарра муаллифи романҳои «Фарзандони қашшоқ» (1950), «Зан ва дарё» (1951), «Ёси Сен Лазар» (1951), «Розали Брусс» (1953), «Муаллими мактаб» (1955), «Зани Симон» (1960) ва ғ. мебошад. Пйер Гамарра асарҳояшро бештар барои насли наврас таълиф мекард. То ҳол ҳикоя, шеърҳо ва суруди «Портфели ман»-и Пйер Гамарра-ро дар мактабҳои Фаронса ба талабаҳо меомӯзонанд. Пйер Гамарра ба адабиёту ҳунари классикӣ ва муосири тоҷик таваҷҷуҳи хос дошт. Ӯ ба тарҷумаи фаронсавии «Марги судхӯр» тақриз навишта, ба эҷодиёти С. Айнӣ баҳои баланд додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д. 1988;
* Большая советская энциклопедия. Т. 6, М. 1971.

## Сарчашма
*
Бахши Кан

**Бахши  Кан** (    )  як бахш  дар шаҳристони Теҳрон, Устони Теҳрони Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он дар 63,814 нафар, дар 15,837 оила буд.  Бахш шаҳр надорад. Бахш як деҳистон дорад: деҳистони Сулқон. 

## Тафсилоти бахш
Ноҳияи Кан ранги кабуд дорад. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Теҳрон
Гурӯҳ:Шаҳристони Теҳрон
Деҳистони Сулқон

**Деҳистони Сулқон** (     )  **[[Деҳистон]]** *(dehestan)* дар бахши Кан, шаҳристони Теҳрон , устони Теҳрони Эрон . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он дар 63,814 нафар, дар 15,837 оила буд.  Ноҳия 11 деҳа дорад. 

## Тафсилоти бахш
**Деҳистон** бо ранги кабуд ранг карда шудааст. 

## Манобеъ


Гурӯҳ:Шаҳристони Теҳрон
Деҳистони Офтоб

**Деҳистони Офтоб** (  )  деҳистон *(dehestan)* дар бахши Офтоб, шаҳристони Теҳрон , устони Теҳрони Эрон . Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 14,847 нафар, дар 3520 оила буд.  Ноҳия 9 деҳа дорад. 

## Тафсилоти бахш

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Теҳрон
Деҳистони Халозир

**Деҳистони Халозир** ( ) деҳистон *(dehestan)* дар бахши Офтоб, шаҳристони Теҳрон, устони Теҳрон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 8,051 нафар, дар 1,977 оила буд.  Ноҳия 13 деҳа дорад. 

## Тафсилоти бахш

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Теҳрон
Ҳомортум

**Ҳомортум** (аз  — «хато», «иллат» ва  аз  — «омос»), **гамартома**,  ё **номураттабии бофтӣ** — ташкилаи омосмонанд, як навъ нақси бофтаҳо, ки дар натиҷаи ихтилоли рушди ҷанин падид меояд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гамбит

**Гамби́т** (аз  — пешпоӣ) — дар шоҳмоту шашка унвони шурӯъи бозиест, ки дар он яке аз тарафҳо (ғолибан ҷониби сафед) барои густариши зудтари муҳраҳо, тасарруфи марказ, пеш гирифтани ҳамла ба шоҳ ва пешгирии густариши неруҳои ҳариф, маъмулан, пиёда ва гоҳе муҳраи қавитареро қурбон мекунад.

Ҳариф низ мумкин аст бо задани он муҳра қурбониро бипазирад (пазириши гамбит), ё бидуни таваҷҷуҳ ба он аз пайи ҳаракати дигар шавад (радди гамбит), ё ҳатто худ ба ҳариф як гамбит пешкаш кунад (гамбити мутақобил). Ба назари коршиносон, беҳтарин роҳи муқобала бо гамбитҳо пазируфтани онҳост.

## Ном
Вожаи «гамбит» нахустин бор соли 1561 аз ҷониби шоҳмотбози Испания Р. Лопес вориди олами шоҳмот шуд. Ҳоло назарияи шоҳмот наздик ба 50 навъи гамбитро дар ин бозӣ номбар мекунад, ки теъдоди каме аз онҳо дар мусобиқаҳои бузург истифода мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Шахматы. Энциклопедический словарь. М., 1990;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV (1). М., 2008.
Ба пеш (филми тасвирӣ, 2020)

**«Ба пеш»** () — як пӯёнмоии роёнаии филми себуъдӣ ба коргардонии Дэн Искэнлун, сохтаи Pixar Animation Studios аст, ки тавассути Walt Disney Pictures дар расман таърихи 6 марти соли 2020 мунташир хоҳад шуд. Нақшҳои асосиро Том Ҳолланд ва Крис Протт садо медиҳанд.

## Хулосаи достон
Ду элфи хурд, ки бародар ҳастанд, бо якдигар сафаре тӯлониро оғоз мекунанд то бубинанд оё ҳеч сеҳру ҷодуе дар дунё боқӣ мондааст ё на, онҳо вориди сафаре хатарнок ва пурдардисар мешаванд ва дар ин сафар бо афроде мулоқот мекунанд, ки интизорашро надоранд вале…

## Садопешагон
* Том Ҳолланд — Иэн Лайтфут
* Крис Протт — Барли Лайтфут
* Ҷулия Луис-Дрейфус — Лорел Лайтфут
* Октавия Спенсер

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Филмҳо
Гурӯҳ:Филмҳои Pixar
Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Pictures
Гурӯҳ:Филмҳои Disney
Гурӯҳ:Филмҳои ИМА
Гомбиё (дарё)

**Гомбиё** — дарё дар Африқои Ғарбӣ. Дарозиаш наздики 1130 км. Ҳавзааш дар ҳудуди давлатҳои Гвинея, Сенегал, Гомбиё воқеъ буда, 69931 км² масоҳат дорад.

Саргаҳаш аз пуштакӯҳи Фута-Ҷоллон (Гвинея) оғоз шуда, ба уқёнуси Атлантик мерезад. Сарфи миёнаи об ба 2000 м3³с мерасад. Мавсими обхезӣ – аз июн то октябр. Гомбиё аҳаммияти нақлиётӣ дорад. Аз резишгоҳ ба масофаи 467 км киштигард аст. Дар водиҳо ҷангалзори ҳамешасабз мавҷуд аст. Дар резишгоҳаш бандари Бонҷул ҷой гирифтааст. Паҳноии Гомбиё дар резишгоҳ 16 км, умқаш 8,1 м буда, дар ҳудуди Гомбиё он камбар шуда, то ба 200 м мерасад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Миллати ишқ

«**Миллати ишқ**» (), ё «**Чиҳил қоидаи ишқ**» (), ё «**Ишқ**» () — румонест нивиштаи Алиф Шафақ нависандаи турктабори биритониёӣ. Китоб моҳи марти соли 2009 ба сурати ҳамзамон ба ду забон инглисӣ ва туркӣ мунташир шуд.

Ин китоб токунун беш аз 500 бор (550 000 нусха) дар Туркия таҷдиди чоп шуда ва рекурди пурфурӯштарин китоби таърихи Туркияро низ ба даст овард. Тарҷумаи форсии он дар муддате кӯтоҳ, унвони яке аз пурфурӯштарин китобҳои бозори китоби Эронро касб кардааст.

## Номи китоб
Номи ин китоб дар туркии истамбулӣ Aşk ё ҳамон «Ишқ» аст ва дар англисӣ The Forty Rules of Love ном дорад ба маънои «Чиҳил қоидаи ишқ» ва ишора ба чиҳил қоидае аст, ки дар китоб аз забони Шамси Табрезӣ дар бораи ишқ баён мешаванд.

Номи форсии китоб аз байте аз достони «Мӯсо ва шубон» дар «Маснавии маънавӣ» гирифта шудааст:

Ки дар он «миллат» дар маънои қадимиаш яъне «дин» ё «мазҳаб» ба кор рафтааст.

### Нашри китоб дар Тоҷикистон
Китоби мазкур соли 2021 аз тарафи Маркази Хирад аз форсӣ  баргадон ва дар нашриёти Донишварон нашр шуд. Ин китоб бон номи чи қонуни ишқ ҳоло дастрас аст

## Эзоҳ

## Адабиёт

Гурӯҳ:Романҳои Алиф Шафақ
Гурӯҳ:Романҳои дар 2009 нашршуда
Александр Глазунов

**Александр Константинович Глазунов** () — оҳангсоз, раҳбари мусиқӣ ва мусиқидони номдори рус.

## Зиндагинома
Александр Глазунов Солҳои 1879—1981 дар назди Римский-Корсаков таълим гирифтааст. Дар 16-солагӣ (1882) таҳти роҳбарии Балакирев нахустин симфонияи ӯ дар Санкт-Петербург иҷро шуд, ки аз истеъдоду маҳорати ин композитори ҷавон гувоҳӣ медод. Аммо Александр Глазунов сабки хосси худро ба таври мукаммал дар симфонияи 4-ум (1893) пайдо кард. Дар нахустин осори хеш ба омезиши равияҳои гуногуни мусиқии русӣ, ки дар охири асри 19 зуҳур карда буданд, саъй кард. Дар ташаккули эҷодии ӯ М. А. Балакирев, А. П. Бородин, П. И. Чайковский, С. И. Танеев нақши муҳим бозидаанд. Аз соли 1888 чун дирижёр дар бисёр мамлакатҳои хориҷӣ асарҳои оҳангсозони русро тарғиб намудааст. Аз соли 1899 профессор Консерваторияи Санкт-Петербург, аз охири соли 1905 то азиматаш аз ИҶШС директори он буд. Александр Глазунов яке аз навсозони таълими мусиқӣ аст. Дар эҷодиёти Александр Глазунов мусиқии симфонӣ ҷои намоёнро ишғол мекунад. Ӯ муаллифи 8 симфония, консертҳои созӣ, сюитаҳои симфонӣ, достону увертюраҳо ва дигар пйесаҳо барои оркестр, 7 квартет, 2 соната ва дигар асарҳо барои фортепиано мебошад. Александр Глазунов анъанаи П. И. Чайковский — симфоникунонии жанри балетро давом дод. «Раймонда» (1898), «Баришняи ходимак», «Фаслҳои сол» (ҳар ду — 1900) олитарин балетҳои Александр Глазунов мебошанд. Мусиқии Александр Глазунов бо самимият ва дилангезии худ шунавандаро мафтун мекунад. Симфонияҳои 5-ум, 6-ум ва 8-ум, ки дорои афкори фалсафию драматизми амиқанд, шоҳасарҳои Александр Глазунов мебошанд.

## Эзоҳ

## Осори адабӣ
* Воспоминания об А. А. Спендиарове. — М.: «Советская музыка».1939, № 9—10.
* Письма, статьи, воспоминания: Избранное / [Сост., вступ. статья, с. 3—19, и примеч. М. А. Ганиной]. — Москва: Музгиз, 1958. — 550 с., 5 л. портр.: нот. ил.
* Полное собрание сочинений для фортепиано. Т. 1. / Ред. и коммент. В. С. Белова. — М.: Музгиз, 1955. — 240 с.
* Франц Шуберт: Очерк / А. К. Глазунов; Ленингр. гос. консерватория; Обложка: Алексей Ушин. — Ленинград: Academia, 1928 (тип. «Кр. газ.» им. Володарского). — 43, [1] с., [2] с.

## Адабиёт

* Ганина М. А. *К. Глазунов. Жизнь и творчества.* Л., 1961;
* Курсман А. С. А. *К. Глазунов.* М., 1977;
* Крюков А. Н. *Александр Константинович Глазунов (1865–1936).* М., 1984;
* Куницин О. И. Балети А. К. *Глазунова.* М., 1989.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Оҳангсозони Русия
Софи Нелисс

**Софи Нелис** (; тав. 27 марти 2000, Виндзур, Конодо) — ҳунарпешаи конодоӣ.

## Зиндагинома
Софи Нелиссе 27 марти соли 2000 дар шаҳри Виндзури устони Унториюи кишвари Конодо ба дунё омадааст. Дар чорсолагӣ ӯ бо хонаводааш ба Мунреиёл кӯчид. Хоҳари хурдиаш Изобелл Нелисс низ ҳунарпешаи тозакор аст.

Софи бори аввал дар соли 2010 дар телевизион зоҳир шуд. Соли 2011, ӯ дар филми «Ҷаноби Лозор» аввалин қадами худро ба ҷодаи ҳунари синамо гузошт. Соли 2013, ӯ дар филми «Китобдузд» ва соли 2014 дар филми «Қурбонии пиёда» нақш бозидааст.

## Филмшиносӣ

## Ҷоизаҳо ва номинаҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Канада
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Канада
Гурӯҳ:Ҳунарпешакӯдакон (занҳо)-и Канада
Шаҳристони Деҳгулон

**Шаҳристони** **Деҳгулон** (  ) — шаҳристон дар Устони Курдистон, воқеъ дар  Эрон аст. Пойтахти шаҳристон, шаҳри Деҳгулон. Он аз соли 2007 аз шаҳристони Қурва ҷудо шудааст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии кишвар 58,502 нафар дар  13,780 оила  буд.  Ноҳия ба ду бахш тақсим мешавад: Бахши марказӣ ва бахши Болсанобод . Шаҳристон ду шаҳр дорад: Деҳгулон ва Болсанобод. 

## Нигаред
*Феҳристи шаҳристонҳои Эрон
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Gitashenasi Province Atlas of Iran]*)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Деҳгулон
Гурӯҳ:Шаҳристонҳои Устони Курдистон
Наталя Кустинская

**Ната́ля Никола́евна Кусти́нская** (5 апрели 1938, Москва — 13 декабр 2012, Москва) — ҳунарпешаи шӯравӣ ва рус буд, ки яке аз ҳунарпешаҳои зеботарини ҷаҳон ба шумор мерафт. Дар соли 1999 ӯ унвони ҳунарпешаи хизматнишондодаи Федератсияи Русияро гирифт.

## Адабиёт
* Раззаков Ф. И. Любимая женщина режиссёра Якина // Досье на звёзд : Правда, домыслы, сенсации. — М. : Эксмо-Пресс, 1998. — С. 630—633. — ISBN 5-04-001567-4.
* Красавицы советского кино : [электронная кн.]. — М. : Эксмо, 2012. — ISBN 978-5-699-58401-7.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Русия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони синамои ИҶШС
Кустинская (Ҳамнасаб)

* Маргарита Кустинская
* Наталя Кустинская

 
Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Ҷашнвора

мини| Ҷашнвораи мусиқии Novarock 2010
**Ҷашнвора** (), **фестивал** (  — «ҷашнӣ») — ба рӯз ё даврае аз ҷашнҳо ё оинҳо, ё ба теъдоде аз рӯйдодҳои фарҳангӣ (монанди намоиш ва баррасии филмҳо), ки дар як макони хосс рух медиҳад гуфта мешавад.

## Эзоҳ
Девондарра

**Девондарра** ( , Курдӣ : (دیواندهره), инчунин ба забони румӣ ҳамчун **Dīvāndarreh**, **Dīvān Darreh**, **Dīvan Darra** ва **Dīwān Darreh)**  — шаҳр ва пойтахти Шаҳристони Девондарра, устони Курдистон, Эрон. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 22,842 нафар, дар 5,305 оила буд. 
Забони гуфтугӯӣ дар ин шаҳр курдӣ аст, аммо забоне, ки дар мактабҳо ва идораҳо истифода мешавад, форсӣ аст, зеро забони расмӣ дар Эрон форсӣ мебошад. Тақрибан ҳама сокинони шаҳр забони форсиро хуб медонанд. 
## Сарчашмаҳо
*Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Курдистон
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд