open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Амири Кулол

**Сайид Амири Кулол ибни Амир Ҳамза ибни Амир Иброҳим** () — донишманди ҳанафимазҳаб ва сӯфии форс-тоҷик, шашумин пири тариқати хоҷагон, устоди Баҳоуддини Нақшбанд.

## Зиндагинома
Ӯ муриди Бобои Самосӣ аст. Ризқи хеш аз паси касби кулолӣ пайдо кардааст. Биноан, бо лақаби Кулол машҳур шудааст. Падараш Амир Ҳамза ибни Амир Иброҳим аз шаҳри Мадина буда, ба Мовароуннаҳр кӯчида дар атрофи Бухоро умр ба сар бурдааст. Амири Кулол марди қадбаланд, фарохшона, дароздаст, абрукамон ва ба он андоза хоксор буда, ки эътирозу саркашӣ чист намедонистааст.

Бино ба натиҷагириҳои олимон Амири Кулол соли 1281 дар деҳаи Сухори (дар манбаъ Афшина омадааст) ноҳияи Когони кунунӣ дида ба дунё кушодааст. Қисми зиёди умраш дар Бухоро пушти сар шудааст. Бино ба маълумоте як муддат дар Насаф (Қаршии кунунӣ) низ ба сар бурдааст. Соли 1370 дар деҳаи Сухор вафот карда, бино ба ҳисоби милодӣ 89 сол умр ба сар бурдааст. Ӯро дар қабристони деҳа дафн кардаанд.

## Эзоҳ
Хоҷа Алии Ромитанӣ

**Хоҷа Азизон Алии Ромитанӣ** (; ) — сӯфии форс-тоҷик ва аз машоихи силсилаи хоҷагон, устоди Бобо Самосӣ.

## Зиндагинома
Хоҷа Алӣ Ромитанӣ дар ноҳияи Ромитани вилояти Бухоро ба дунё омад. Бо тахаллуси Азизон машҳур гардида аст. Алӣ Ромитанӣ аз сабаби оне, ки касби бофандагиро ихтиёр дошт бо тахаллуси Хоҷа Нассоҷ низ шуҳрат ёфта буд. Баъд аз таҳсил кардани илмҳои динӣ ба Маҳмуд Инҷирфағвонӣ интисоб намуд. Устодаш Хоҷа Маҳмуд Анҷири Фағнавӣ пеш аз марг вазифаи иршодро ба ў таслим кард, ва тамоми шогирдонашро низ бар вай амонат гузошт.

## Даргузашт
Хоҷа Азизон моҳи Зилқаъдаи соли 721 ҳиҷрӣ (1321 мелодӣ) дар сини 130 солагӣ аз олам чашм пушиданд. Қабри эшон дар деҳаи Даҷҳаи ноҳияи Ромитани вилояти Бухоро қарор дорад. Дарахти туғе, ки дар назди қабрашон буд ҳолан мавҷуд мебошад.

## Эзоҳ
Хоҷа Маҳмуди Анҷирфағнавӣ

**Хоҷа Маҳмуди Анҷирфағнавӣ** () — сӯфии форс-тоҷик, пири тариқати ақшбандия ва ҷонишини Хоҷа Орифи Ревгарӣ.

## Зиндагинома
Хоҷа Маҳмуд дар деҳаи Анҷирфағнаи ноҳияи Вабканди вилояти Бухоро ба дунё омадааст.

Хоҷа Маҳмуд дар соли 715/17 ҳиҷрӣ (1315/17 мелодӣ) аз олам гузашт. Қабри эшон алҳол дар деҳаи Инҷир, ки дар миёни Шарифгон ва Вобканди вилояти Бухоро қарор дорад ҷойгир аст.

## Эзоҳ
Алоуддини Аттор

**Хоҷа Алоуддини Аттор** (; ) — ориф ва сӯфии форс-тоҷик, яке аз пешвоёни тариқати нақшбандия, муриди Баҳоуддини Нақшбанд.

## Зиндагинома
Муҳаммад ибни Муҳаммад Алоуддини Бухорӣ аслан аз Хоразм мебошад. Падараш Хоҷа Муҳаммад соҳиби се фарзанд буд: Хоҷа Шиҳобуддин, Хоҷа Муборак ва Хоҷа Алоуддин. Хоҷа Алоуддин баъд аз вафоти падар ҳақи меросияшро ба бародаронаш гузошт. Шайх Муҳаммад барои таҳсили илм ва касби фазоили маънавӣ роҳии Бухоро шуд ва ба хидмат Баҳоуддини Нақшбанд расид ва дар силки муридони ӯ қарор гирифт, то онҷо, ки ёр ва мусоҳиб пири худ гашт ва баъд аз ӯ ҷонишини устод шуд ва симмати иршод ёфт.

## Даргузашт
Хоҷа Алоуддин Аттор 20 раҷаби соли 802 ҳиҷрӣ (1400 мелодӣ) шаби чоршанбе баъд аз намози хуфтан аз олам даргузашт. Қабри эшон дар шаҳри Данов, вилояти Сурхондарёи кишвари Узбакистон ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Юсуфи Ҳамадонӣ

**Абуяъқуб Юсуф ибни Айюби Ҳамадонӣ** (; ) — илоҳиётшинос, файласуф, суфӣ ва орифи форс-тоҷик, муриди Хоҷа Абдуллоҳ Ансорӣ.

## Зиндагинома
Юсуфи Ҳамадонӣ соли 440 ҳиҷрӣ (1048 мелодӣ) дар шаҳри Ҳамадон ба дунё омад. Яке аз наберагони Имоми Аъзам буда, бо тахаллуси Абуяъқуб машҳур аст.

## Даргузашт
Солҳои охири умрашро гоҳ дар Ҳирот ва гоҳ дар Марв сипарӣ мекард. 28 муҳаррами соли 535 ҳиҷрӣ (1140 мелодӣ) ҳангоми сафар аз Ҳирот ба Марв дар сини 95 солагӣ аз даргузашт ва дар онҷо дафн гардид. Баъдан қабраш ба Марв интиқол дода шуд. Қабри эшон алҳол дар қисмати шарқии шаҳри Марви Туркманистони ҳозира, дар деҳаи Марв ҷойгир аст.

## Эзоҳ
Абуисҳоқи Шерозӣ

**Абуисҳоқ Иброҳим ибни Алии Шерозӣ** (; ) — донишманд, усулӣ ва фақеҳи шофеъии форс-тоҷик.

## Эзоҳ
Алӣ ибни Муҳаммади Ҷурҷонӣ

**Алӣ ибни Муҳаммади Ҷурҷонӣ** (; ) — , , мутакаллим, ҳаким, мантиқдон ва адиби форс-тоҷик, муаллифи «Рисола дар маротиби вуҷуд» ва «Рисолату-л-қадр».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Хоҷа Орифи Ревгарӣ

**Хоҷа Муҳаммад Орифи Ревгарӣ** (; ) — сӯфӣ ва орифи форс-тоҷик, аз машоихи силсилаи хоҷагон ва ҷонишини Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ.

## Зиндагинома
Хоҷа Ориф дар ноҳияи Ревгари вилояти Бухоро ба дунё омад. Доир ба санаи таваллудашон ягон маълумоти аниқе дастрас нагардида аст.

## Даргузашт
Баъд аз як умри тулонӣ Хоҷа Орифи Ревгарӣ дар Ревгар вафот кард ва дар онҷо дафн гардид. Доир ба санаи вафоташон дар асарҳо ривоёти муҳталифе мавҷуданд. Дар асари «Орифнома»-и Хоҷа, доир ба вафоташон чунин маълумоте ба назар мерасад: «Вафоти Қутби замон Ориф Биллоҳ ба соли 634 ҳиҷрӣ (1236 мелодӣ) тақобул мекунад». Қабри эшон алҳол дар ноҳияи Шарифгони вилояти Бухоро мавҷуд аст.

## Эзоҳ
Абуалии Формадӣ

**Абуалӣ ибни Муҳаммад ибни Алии Формадӣ** (; ) — ориф ва воизи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Абуалӣ аз кӯдакӣ дар Тӯс ба фарогирии дониш пардохт ва дар оғози ҷавонӣ ба Нишопур рафт ва дар мадрасаи Сарроҷон ба таҳсил идома дод.

## Эзоҳ
Юсуф Толибов

** Юсуф Розиқович Толибов**(тав. 7.11.1958, ноҳияи Ҷаббор Расулов) – омӯзгор, номзади илмҳои кишоварзӣ, дотсент.  
## Зиндагинома
Соли 1990 факултаи фанҳои табиатшиносию географияи Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи С.М.Кировро хатм кардааст. Ихтисос муҳандисӣ-ҷангалпарварӣ.

* Солҳои 1980 – 1990 - аспирант,ходими илмии Институти илмӣ-тадқиқотии заминшиносии Тоҷикистон
* Солҳои 1990 – 1993 - ходимикалони илмии Кумитаи агросанотии вилояти Суғд
* Солҳои 1993 – 1997 - дотсенти кафедраи тарбияи эстетикӣ ва табиатшиносии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 
* Солҳои 1998 – 2000 - сардори хоҷагӣ-ёрирасонии корхонаи хусусии «Элдор»
* Солҳои 2000 – 2005 - сармуаллим, мудири шӯъбаи таълим дар филиали Коллеҷи муҳандисию-омӯзгории Тоҷикистон
* Солҳои 2005 – 2010 – дотсенти кафедраи экология ва методикаитаълими табиатшиносии факултаи фанҳои табиии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Солҳои 2011 то ҳоло - дотсенти кафедраи экология ва ҳифзи табиати факултети геоэкологияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми кишоварзӣ 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Баходур Тошматов

**Баходур Асобидинович Тошматов **(тав. 9.05.1950, шаҳри Конибодом) – омӯзгор, номзади илмҳои биологӣ.
## Зиндагинома
Соли 1973 Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи С.М.Кировро  хатм кардааст
* Солҳои 1974-1979 - сарлаборанти Институти тадқиқотӣ-минтақавии боғпарварӣ ба номи И.В.Мичурин
* Солҳои 1979-1982 - ходими хурди илмии Институти тадқиқотӣ-минтақавии боғпарварӣ ба номи И.В.Мичурин
* Солҳои 1982-2001 - мудири лабораторияи ҳифзи растании Институти тадқиқотӣ-минтақавии боғпарварӣ ба номи И.В.Мичурин
* Солҳои 2001-2007 - сармуаллими кафедраи агротехнологияи Филиали Донишгоҳи техникии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд
* Солҳои 2007-2010 - мутахассис-маркетологи филиали АСТЕД дар шаҳри Хуҷанд
* Солҳои 2010-2015 - ходими калони илмии филиали Институти боғпарварию сабзавоткории Академияи илмҳои кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд
* Солҳои 2015 то ҳоло - сармуаллими кафедраи экология ва ҳифзи табиати факултети геоэкологияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми биология 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Муҳаммад Зоҳиди Вахшӣ

**Шайх Муҳаммади Зоҳиди Самарқандӣ** (; ) — сӯфӣ, ориф ва яке аз намоядагони тариқати нақшбандия, набераи духтарии Мавлоно Яъқуби Чархӣ ва муриди Хоҷа Аҳрори Валӣ.

## Зиндагинома
Шайх Ҷалолуддин Муҳаммади Зоҳид маъруф ба Қозии Самарқандӣ ва Қозии Нақшбандӣ солиёни дароз дар Самарқанд сукунат дошта ва ба шуғл қазоват рӯзгор мегузаронидааст. Шайх Муҳаммади Қозӣ дар улуми илоҳӣ ва шаръӣ мутабаҳҳир буд.

Шайх Муҳаммади Зоҳид дувоздаҳ сол ба хидмати шайх Убайдуллоҳи Аҳрор иштиғол дошта ва дар соли 936 вафот ёфта ва оромгоҳаш дар Вахш аст.

## Эзоҳ
Дарвеш Муҳаммад

**Шайх Муҳаммад Дарвеши Самарқандӣ** (; ) — сӯфӣ, ориф ва яке аз намоядагони тариқати нақшбандия, хоҳарзодаи шайх Муҳаммад Зоҳиди Самарқандӣ.

## Зиндагинома
Дарвеш Муҳаммад даст иродат ба Хоҷа Аҳрор дода ва иҷозаи хилофатро аз Шайх Муҳаммади Зоҳид гирифта буд ва дар қаряи Амкина сукунат дошт ва дар кунҷи узлат машғули риёзат буд. Вай солиёни дароз дар хидмати Шайх Муҳаммади Зоҳид буд ва пас аз даргузашти ин пир халифаву ҷонишини ӯ шуд ва дорои пайравони бисёр буд, аз ҷумлаи онон шайх Муҳаммад Хоҷагии Амкинагӣ аст.

## Даргузашт
Вафоти Шайх Муҳаммади Дарвеш дар сол 970 ҳиҷрӣ иттифоқ уфтод.
## Эзоҳ
Ҷорҷия Мелонӣ

**Ҷорҷия Мелонӣ** (; 15 январи соли 1977) – сиёсатмадори итолиёӣ аст, ки аз 22 октябри соли 2022 дар вазифаи сарвазири Италия кор карда истодааст. Вай аввалин занест, ки ба ин мақом расидааст. Мелонӣ ҳамчунин аз 8 марти соли 2014 раҳбари ҳизби «Бародарони Итолиё» аст ва аз соли 2008 то 2011 дар ҳукумати Силвиу Берлусконӣ вазири ҷавони Итолиё буд.

## Зиндагинома
Ҷорҷия Мелонӣ 15 январи соли 1977 дар Рум таваллуд шудааст. Падараш аз Сардиния ва модараш аз Ситсилия буданд. Падари ӯ мушовири андоз буд ва вақте, ки Ҷорҷия ёздаҳсола буд, оиларо тарк кард. Вай дар нохияи Гарбатла ба воя расидааст.

Мелони католик аст ва ҳуввияти динии худро то андозае барои эҷоди симои миллатгаро барои худ истифода кардааст. Вай дар як суханронии соли 2019 дар як гирдиҳамоӣ дар Рум гуфт: "Ман гурҷӣ ҳастам. Ман зан ҳастам. Ман модарам. Ман итолиёӣ ҳастам. Ман масеҳӣ ҳастам."    Сарфи назар аз эътиқоди масеҳии худ ва дастгирии арзишҳои анъанавии оилавӣ, Мелонӣ аз издивоҷ накардани падари фарзандаш ҳимоят мекунад.

## Фаъолият дар сиёсат
Вай дар синни 15-солагй ба «Ҷабҳаи чавонон», қаноти ҷавонони ҳизби харакати чамъиятии нав-фашистии Италия дохил шуд. Дар соли 2021, Мелонӣ дар китоби худ *"Ман Ҷорҷия ҳастам"* таъкид кард, ки вай фашист нест, аммо вориси таърихи ҳафтод соли охир аст. Ӯ баъдан раиси бахши донишҷӯёни ин ҳизб, яъне "Etihad National" шуд. 

Ҷорҷия Мелонӣ  намехоҳад бо Владимир Путин наздик шавад. Ӯ тарафдори НАТО ва Украина аст. 

Мелонӣ ба маъракаи интихоботии соли 2022 бо шиори кӯҳна ва баҳсбарангези "Худо, кишвар, оила" ворид шуд. Ӯ мухолифи ҳуқуқҳои ЛГБТ аст, ба муҳосираи баҳрии Либия даъват мекунад, то аз гурезаҳо ҷилавгирӣ шавад ва пайваста алайҳи муҳоҷирони мусалмон ҳушдор медиҳад. 

Дар суханронии худ дар Испания дар тобистони соли 2022 Мелонӣ гуфт: "Бале ба оилаҳои суннатӣ, не ба ЛГБТ, бале ба ҳувияти ҷинсӣ, не ба идеологияи гендерӣ... не ба хушунати исломӣ, оре ба амнияти сарҳад, не муҳоҷирати ғайриқонунӣ. 

Ҷорҷия Мелонӣ расман 22 октябри соли 2022 сарвазири Итолиё шуд.

## Нигораҳо

File:Il Presidente Meloni incontra il Presidente della Repubblica del Tagikistan.webm|Сарвазири Италия Ҷорҷия Мелонӣ бо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон мулоқот мекунад. 23/04/2024
File:Italian PM Giorgia Meloni in 2024 (cropped).jpg|Сарвазири Италия Ҷорҷия Мелонӣ.16/09/2024
File:Prime Minister of Bharat Shri Narendra Damodardas Modi with Prime Minister of Italy Ms Giorgia Meloni.jpg |Сарвазири Италия Ҷорҷия Мелонӣ бо сарвазири Ҳиндустон Нарендра Дамодардас Модӣ 18/11/2024


## Пайвандҳо
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Giorgia Meloni». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۲۲.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Сарвазироне, ки соли 2021 ба кор шурӯъ кардаанд
Убайдуллоҳи Каҳҳол

**Убайдуллоҳ ибни Муҳаммад Юсуфи Каҳҳол** (с. тав. ва ваф. номаълум) — пизишк ва донишманди тиб.

## Зиндагинома
Дар садаи 16 ба сар бурдааст. Ӯ дар асоси асарҳои Ибни Сино, Илоқӣ, Абӯбакри Розӣ, Наҷибуддини Самарқандӣ ва Ҷурҷонӣ, инчунин таҷрибаҳои амалии шахсии худ соли 1598 «Шифоу-л-алил» ном асар таълиф намудааст. Як нусхаи дастхати тоҷикии он дар фонди дастхатҳои Институти шарқшиносии АИ Узбакистон зери рақами 2611 маҳфуз мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мурод Собиров

**Мурод Собитҷонович Собиров **(тав. 20.08.1962, ноҳияи Ашт) – омӯзгор, номзади илмҳои кишоварзӣ, дотсент.
## Зиндагинома
Соли 1984 факултети агрономии Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисос, агроном

* Солҳои 1984-1993 – ходими хурди илмӣ, ходими илмӣ ва ходими калони илмии Институти илмӣ-тадқиқотии хокшиносии Тоҷикистон
* Солҳои 1993-1996 – сармуаллими кафедраи геоэкологияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 
* Солҳои 1996-1997 – муовини раиси хоҷагии кишоварзии ба номи Х. Назарови ноҳияи Ашт
* Солҳои 1997-2002 – сармутахассиси Кумитаи ҳифзи табиати вилояти Ленинобод
* Солҳои 2002-2003 - роҳбари дастгоҳи раиси ноҳияи Ҷаббор Расулов
* Солҳои 2004-2009 – сармутахассис, сардори шўъбаи Кумитаи ҳифзи табиати вилояти Суғд
* Солҳои 2009-2010 – сармутахассиси раёсати ташкилии дастгоҳи вилояти Суғд
* Солҳои 2010-2012 – сардори шўъбаи ташкилӣ-методии МНДСЭ-и вилояти Суғд
* Солҳои 2012-2016  – сармутахассиси Раёсати ҳифзи муҳити зисти вилояти Суғд
* Аз декабри соли 2016 то ҳоло – мудири кафедраи экология ва ҳифзи табиати факултети геоэкологияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми кишоварзӣ 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Роберто Марсело Левингстон

**Роберто Марсело Левингстон Лаборда** (дар Сан Луис, 19 январи соли 1920) таваллуд шудааст.  ) як сарбози аргентинӣ аст, ки аз ҷониби хунтаи фармондеҳони се бахши низоми ( Замин, баҳр ва ҳаво) таъин шудааст, пас аз табаддулоти давлатӣ " Инқилоби Аргентина " ба ҷои диктатор Хуан Карлос Онгания, ки аз соли 1966 инҷониб кишварро идора мекард, .

Сардори разведка дар назди штаби генералй, вакили Аргентина дар назди Junte interaméricaine de défense (дар) ва шарики ҳарбӣ дар Вашингтон он вақт барои ҷомеа номаълум буд. Вай дар Мактаби Ҳарбии Амрико таълим гирифта, дар тӯли камтар аз як сол  вазифаи президентии худро дар амал дошт ва дар навбати худ аз ҷониби Алехандро Агустин Ланусе, фармондеҳи артиши замин ва дар он вакт одами тавонои мамлакат.

ҳокими бераҳм ва бераҳм буд , ки сиёсати зиддихалқӣ ва саркӯбгари пешгузаштаи худ Онганияро идома медод , дар ҳоле ки кӯшиши нарм кардани муносибатҳо бо ҳизбҳои сиёсӣ, аз ҷумла пас аз Hora del Pueblo (es) созишномаи бисьёрпартиявй, ки дар бораи фавран гузарондани интихобот талаб карда мешавад. Виборазо ё дуюм Кордобазо, ки дар натиҷаи саркӯбкунии ҳаракати иттифоқҳо ва донишҷӯён аз ҷониби губернатор Camilo Uriburu ба вуҷуд омадааст вазифаҳои Левингстонро қатъ кард  .

## Эзоҳ
 

## Пайвандҳо
* Lo Social  (José Luis Di Lorenzo)
* ''Britannica'' 
* [''Dizionario di Storia''](http://www.treccani.it/enciclopedia/roberto-marcelo-levingston_(Dizionario-di-Storia)/) 
* Munzinger   

* VIAF  
* ISNI 
* IdRef 
* LCCN 
* GND 
* Israël 
* Norvège 
* Argentine 
* WorldCat  
* Lo Social  (José Luis Di Lorenzo)

Гурӯҳ:Президентҳои Аргентина
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Котибии Қазвинӣ

**Наҷмуддин Алӣ ибни Умар Котиби Қазвинӣ** (; ) — пизишк, файласуф, ,  ва мантиқдони форс-тоҷик, шогирди Насируддини Тӯсӣ, устоди Алломаи Ҳиллӣ.

## Зиндагинома
Котибии Қазвинӣ дар расадхонаи Мароға мушоҳидаҳо гузаронидааст. Дар мактаби илмии Мароға ҳамчун олими маъруф аз илми мантиқ дарс гуфтааст. Яке аз устодони Қутбуддини Шерозӣ буд. Асари машҳури Қ. «Ҳикмату-л-айн» борҳо аз тарафи олимони Шарқи Миёна ва Наздик шарҳ дода шуд. Ин асар аз 5 китоб иборат аст: «Фӣ аҳкоми-л-аҷсом», «Фӣ ҳаракати-л-аҷсом», «Фӣ аҳкоми-л-афлок», «Фӣ аҳкоми-л-аносир», «Фӣ-н-нафс». Аз осори «Ҷомеъу-л-ҳақоиқ ли кашфи-л-ҳақоиқ», «Шарҳу-л-Миҷистӣ», «Рисола Шамсия фӣ-л-қавоиди-л-мантиқия»-ро метавон номбар кард, ки бисьёр нусхаҳои онҳо дар китобхонаҳои Тошканд, Ленинград, Қоҳира, Лондон, Қазон, Истамбул маҳфузанд. Як нусхаи нодири нисбатан қадимаи ин асар дар шуъбаи дастнависҳои Китобхонаи Фирдавсӣ (Душанбе) таҳти рақами 324 маҳфуз aст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Хӯшабандӣ

**Хӯшабандӣ**, **саркашӣ** — як давраи рушди рустаниҳои хӯшадорро гӯянд.

Дар ин давра аз остинаки барги болоии растанӣ хўшагул мебарояд. Хӯшагули растаниҳои хӯшадор гуногун аст: хўша (дар гандум, ҷав,ҷдавдор ва ғ.); туғ ё ҷорубак (сулӣ, арзан, шолӣ ва ғ.); дар ҷуворимакка аввал хӯшагули нарина — туғ (дар нуги поя), сонитар (баъди 2—4 шабонарўз) хӯшагули модина — сӯтагул (дар ҷафви баргҳо) пайдо мешав ад. Растанӣ дар давраи IX. моддаҳои ғизоӣ ва намиро бештар мегирад. Ғизо, намӣ, ва рӯшноии мувофиқ барои инкишофи хуби хўшагул ва саросар хӯша бастани растанӣ мусоидат мекунад. Дар натиҷаи Хўшабандии дуру дарози растанӣ нобаробар мепазад, ки ин ҳосилғундориро мушкил мегардонад ва боиси талаф шудани ҳосил мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кишоварзӣ
Раъно Ибрагимова

**Раъно Абдушукуровна  Ибрагимова **(тав. 29.12.1977, шаҳри Хуҷанд) – омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ, дотсент. 
## Зиндагинома
* Соли 1999 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро  хатм кардааст. Ихтисос, омӯзгори забони англисӣ ва олмонӣ. 
* Солҳои 1999 – 2005 – муаллимаи кафедраи фонетика ва лексикологияи забони англисӣ
* Солҳои 2004 – 2008 – аспиранти Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Солҳои 2009 – 2011 – сармуаллимаи кафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисӣ
* Солҳои 2011 – 2014 – мудири кафедраи забони англисии факултети забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Солҳои 2014 - 2016 – дотсенти кафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисии факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Аз соли 2016 то ҳол – мудири кафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисии факултети забонҳои хориҷӣ.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Манзураҷон Юсупова

**Манзураҷон Иброҳимҷоновна Юсупова **(тав. 15.02.1973, шаҳри Хуҷанд) – омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ, дотсент.
## Зиндагинома
Соли 1995 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров-ро хатм кардааст.
* Соли 1995 – муаллимаи кафедраи филологияи англисии № 1
* Солҳои 1996-1999 – аспиранти Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Солҳои 2003-2007 – сармуаллимаи кафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисӣ
* Солҳои 2007-2011 – дотсентикафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисӣ
* Солҳои 2011-2016 – мудири кафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисии факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Аз соли 2016 то ҳол – муовини декан оид ба таълим дар факултети забонҳои хориҷхориҷии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Малоҳат Эҳсонзода

**Малоҳат Эҳсон Эҳсонзода **(тав. 02.03.1984, шаҳри Хуҷанд) – омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ, дотсент.
## Зиндагинома
* Соли 2005 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров-ро хатм кардааст. Ихтисос омўзгори забони англисӣ.
* Солҳои 2005-2012 – омўзгори кафедраи фонетика ва лексикологияи забони англисии факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров
* Солҳои 2008-2012 – аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисӣ
* Солҳои 2013 – саромўзгори кафедраи тарҷума ва грамматикаизабони англисӣ, муовини декан оид ба илми факултети забонҳои хориҷииДонишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров
* Солҳои 2014-2016 – сармутахассиси шўъбаи магистратураи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров
* Аз декабри соли 2018 – дотсенти кафедраи тарҷума ва грамматикаи забони англисии факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров
* Солҳои 2016-2022 – мудиришўъбаи магистратураи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров
* Аз ноябри соли 2022 – декани факултети забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Lexus

мини|''Lexus LFA''
 () — бренди худравҳои олӣ, ки аз ҷониби ширкати Toyota Motor истеҳсол шудааст. Худравҳои ин бренд дар беш аз 90 кишвари ҷаҳон фурӯхта мешаванд.

## Таърих

### Ташаккули бренд. Лоиҳаи ''F'' 1
Дар соли 1983 роҳбари ширкати *Toyota* Эйдзи Тойода хоҳиши худро барои сохтани худрави беҳтарини ҷаҳон изҳор намуд.
Ҳамин тавр лоиҳаи рамзи *F* 1 (*Flagship One*) ба вуҷуд омад, ки натиҷаи он *Lexus LS* 400 буд — маҳз бо ҳамин худрав таърихи бренд оғоз ёфт. Муҳандисон ва конструкторони *F* 1 *Lexus LS* 400-ро бо ҳадафи васеъ кардани бозори байналмилалӣ тарҳрезӣ карданд ва ҳамзамон дар муҳаррики нави *V8* кор карданд.

## Миқдори моделҳо аз моҳи январи соли 2021

### ''Lexus LC''
мини| Лексус LC500
*Lexus LC* — купе пешқадами премиум Гран-туризм аст.

### ''Lexus ES''
*Lexus ES* — седан-класси миёнаҳаҷм аст, ки аз соли 1989 истеҳсол мешавад.
мини| Lexus ES
Наслҳо:

* Насли 1: ES 250 (1989-1991)
* Насли 2: ES 300 (1991-1996)
* Насли 3: ES 300 (1996-2001)
* Насли 4: ES 300, ES 330 (2001-2006)
* Насли 5: ES 350 (2007-2011)
* Насли 6: ES 250, ES 350 (2012 - ҳозир)
* Насли 7: ES 200, ES 250, ES 350 (2018 - ҳозир)

### Lexus LS
Lexus LS — як мошини боҳашамат.
мини| Lexus LS
Наслҳо:

* Насли аввал (1989-1994)
* Насли дуюм (1995-2000)
* Насли сеюм (августи 2000–2006)
* Насли чорум (2006 - ҳоло)

### Lexus LX
мини| Lexus LX

### Lexus GX

### Lexus NX
мини| Lexus NX 300 °F SPORT
Lexus NX — як кроссовери премиум-класс, ки аслан ҳамчун мафҳуми Lexus LF-NX дар Намоишгоҳи автомобилии Пекин, Чин соли 2014 муаррифӣ шуда буд.

### Lexus RX
Lexus RX — як кроссовери миёнаҳаҷм.
мини| Lexus RX
чап|мини| Lexus RX F SPORT
Наслҳои Lexus RX:

* Насли 1: RX 300 (1997-2003)
* Насли 2: RX 300, RX 330, RX 400h (2003-2009)
* Насли 3: RX 270, RX 350, RX 450h (2008-2015)
* Насли 4: RX 300, RX 350, RX 450h (2015 - ҳозир)

### Lexus UX
мини| Lexus UX

## Ҳамчунин нигаред

* Toyota House

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* 

Гурӯҳ:Lexus
Гурӯҳ:Toyota
Бахша (зистшиносӣ)

**Бахша** () — яке аз воҳидҳои расмии радабандӣ, ки пойинтар аз сарда ва болотар аз гуна аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Радаҳои орояӣ
Муҳаммад Шиа ас-Судонӣ

**Муҳаммад Шиа ас-Судонӣ** () — сиёсатмадори шиъаи ироқист, ки аз 28 октябри соли 2022 дар мақоми сарвазири Ироқ кор мекунад. Аз соли 2010 то октябри соли 2014 вазири ҳуқуқи башари Ироқ дар Шӯрои вазирони сарвазир Нурӣ Моликӣ буд.   Вай аз соли 2009 то 2010 волии вилояти Майсон буд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони соли 1970
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Сарвазирони Ироқ
Гурӯҳ:Вазирони Ироқ
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ироқ
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Мустафо ал-Коземӣ

**Мустафо Абдул Латиф Маштат**  маъруф бо номи **Мустафо Коземӣ** (, 5 июли соли 1967, Бағдод) — сиёсатмадор, ҳуқуқшинос ва сарвазири Ироқ буд, ки аз моҳи майи соли 2020 то октябри 2022 дар ин мақом буд. Вазири корҳои хориҷии Ироқ аз 12 май то 6 июни соли 2020 буд. Вай инчунин раиси пешини Хадамоти миллии истихбороти Ироқ буд, ки аз моҳи июни соли 2016 инҷониб бо талошҳои иктишофӣ барои пуштибонӣ аз амнияти дохилии Ироқ ва ноил шудан ба барномаи сиёсати хориҷии он буд.      

## Зиндагинома
Мустафо Коземӣ соли 1967 дар Бағдод ба дунё омада, шаҳрвандии дугонаи Ироқ ва Англияро дорад. Ӯ дараҷаи бакалаврӣ дар риштаи ҳуқуқ дар Донишгоҳи ат-Турат дар Ироқ дорад. 

Коземӣ сухангӯи зидди диктатураи режими Саддом Ҳусейн буд. Ӯ чанд сол дар ғурбат ба сар бурд, вале то ҳол узви ягон ҳизби сиёсӣ дар Ироқу Эрон нест. Дар нақши худ ба ҳайси директори "Бунёди Ал-Дакара"-и Ироқ дар Ландан дар солҳои 2003 ва 2010, созмоне, ки барои ҳуҷҷатгузории ҷиноятҳои режими Саддом Ҳусейн таъсис ёфтааст, ӯ як гурӯҳеро идора мекард, ки дар кишварҳои мухталиф, аз ҷумла Ироқ, густариш ёфт. Ӯ ба ҳуҷҷатгузорӣ, шаҳодатҳо ва ҷамъоварии филмҳои қурбониёни режими Саддом Ҳусейн назорат мекард. 

Каземӣ дар ҷомеаи шаҳрвандӣ ва рӯзноманигории Ироқ нақши муҳим бозидааст. Вай се сол муҳаррири маҷаллаи Newsweek Iraq буд  ва муддате сутуннавис ва муҳаррири нашрияи Ироқии Al-Monitor буд    ва дар расонаҳои мухталиф саҳм гузоштааст. . Мақолаҳои ӯ ба баланд бардоштани рӯҳияи сулҳ, иштироки иҷтимоӣ дар Ироқ ва нишон додани оянда ва мавқеи муносиби таърихии кишвар ва ошкор кардани паси пардаи нокомиҳо ва ошуфтаҳо бо таъкид ба таҷрибаи низомҳои сиёсӣ ва роҳҳои ҳалли онҳо нигаронида шудаанд. . Ӯ ба унвони муаллиф низ китобҳо ва пажӯҳишҳо мунташир кардааст, ки муҳимтарини онҳо китобе бо номи "Масъалаи Ироқ; Муросои байни гузашта ва оянда» ва мачаллаи Ирок.        

Коземӣ дар соли 2016 раҳбари Созмони иктишофии миллии Ироқ интихоб шуд. Ӯ масъули ислоҳоти хадамот барои муассиртар ва расидан ба стандартҳои байналмилалӣ ва назорат бар рафъи сиёсӣ шудани амалиёти иктишофӣ, татбиқи усулҳои пешрафтаи ҷамъоварӣ ва таҳлили иттилоот ва муайян кардани авлавиятҳо барои тавсеаи доираи кори Хадамоти миллии истихборот буд.    Таҳти роҳбарии ӯ, агентӣ ваколатҳои худро, бахусус дар мубориза бо терроризм, ҳам дар дохил ва ҳам дар хориҷи кишвар васеъ кард ва дар муборизаи Ироқ бо ДОИШ нақши муҳим бозид.   

Дар пайи чанд моҳи эътирозҳо, ки дар моҳи октябри соли 2019 дар саросари Ироқ рух дод ва боиси истеъфои сарвазир Одил Абдулмаҳдӣ ва кобинаи ӯ шуд, Мустафо Коземӣ рақиби аслии номзад ба мақоми нахуствазирӣ эътироф шуд. 

### Кӯшиши куштори бебарор
Дар соатҳои барвақти 7 ноябри соли 2021 (Абан 16, 1400) як Паҳпод (ҳавопаймои бесарнишин)  мунфаҷира ба манзили Мустафо Ал-Каземӣ дар минтақаи сабзи Бағдод ҳадафи ҳамла қарор гирифт, аммо ӯ зинда монд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони соли 1967
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Сарвазирони Ироқ
Гурӯҳ:Вазирони Ироқ
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ироқ
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Ибни Кушна

**Рашидуддин Абуҷаъфар Муҳаммади Қумӣ** маъруф ба **Ибни Кушна** (вафот: қарни XI) — и форс-тоҷик, муаллифи «Рисола фӣ ибонати-л-хаттайн» ва «Иддату масоил ли Ибни Кишна фӣ-р-ради ъало мавозиъ фӣ китобу-л-Кофӣ ли-л-Кархӣ».

## Эзоҳ
Абубакри Зарахшӣ

**Зарахшӣ**, **Абубакр Муҳаммад ибни Саид ибни Ҳам ибни Довуд ибни Сулаймон** (фавт 1009, Зарахш, Бухоро) — ровии ҳадис.

Аз ал-Ҳайсам ибни Кулайб ибни Абулфазл Муҳаммад ибни Аҳмад ас-Сулламӣ ва Абуҳафс ал-Иҷлӣ ҳадис ривоят кардааст. Нисбаи ӯ баргирифта аз номи деҳаи қадими Бухоро — Зарахш аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* السمعانى عبد الكريم. كتاب الانساب. جلد ٢. بيروت، ١٩٩٩
Сайиди Разӣ

**Абулҳасан Муҳаммад ибни Ҳусайни Мӯсо** маъруф ба **Сайиди Разӣ** ё **Шарифи Разӣ** () — , , ориф ва фақеҳи эронитабор, муаллифи «Талхису-л-баён ъан маҷозоту-л-Қуръон» ва «Маъонию-л-Қуръон».

## Эзоҳ
Ибни Бобак

**Абдуссамади Бобак** маъруф ба **Ибни Бобак** (; ) — и соҳибдевони арабизабони эронитабор, ки дар шаҳрҳои Нишопур, Бағдод, Ҳамадон ва Рай таҳсил карда буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Ҳамза писари Алӣ

**Ҳамза ибни Алӣ ибни Аҳмад** () — воиз, донишманд, файласуф ва мутакаллими исмоилӣ.

## Эзоҳ
Фортран

**Фортран** () — аввалин забони барноманависии сатҳи боло мебошад, ки татбиқи амалӣ гирифта, тарҷумон дорад ва рушди минбаъдаро аз сар гузаронидааст . Дар байни солҳои 1954 ва 1957 аз ҷониби як гурӯҳи барноманависони таҳти роҳбарии Ҷон Бэксус дар IBM  сохта шудааст. Номи Фортран кӯтоҳ карда шуда барои **FOR** mula **TRAN** slator (тарҷумони формула)  аст. Фортран асосан барои ҳисоббарории илмӣ ва муҳандисӣ васеъ истифода мешавад. Яке аз бартариҳои Фортрани муосир ин шумораи зиёди барномаҳо ва китобхонаҳои зербарномаҳои дар он навишташуда мебошад  .

## Таҳаввулоти стандартҳои забон
Фортран — забони дурушт (сахт) стандартишуда, бинобар ин он ба осонӣ ба платформаҳои гуногун интиқол дода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 
* ISO/IEC 1539-1:2010 Information technology — Programming languages — Fortran — Part 1: Base language
* ISO/IEC 1539-2:2000 Information technology — Programming languages — Fortran — Part 2: Varying length character strings

## Пайвандҳо

* Дар бораи Фортрани кӯҳна як сухан гуфта шудааст...
* Дастури барномасозони касбӣ ба Fortran77 
* gfortran — Fortran 95/2003/2008 компилятор, қисми коллексияи GNU Compiler
* Мақолаи Fortran дар Progopedia - энсиклопедияи забонҳои барномасозӣ
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Забонҳои барноманависӣ
Гурӯҳ:Фортран
Шоҳимардони Розӣ

**Шоҳимардони Розӣ** (; 1030 — ?) —  ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи «Равзату-л-ахтаршиносин» ва «Нузҳатномаи Алоӣ».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* کوربن، هانری (۱۳۵۸). تاریخ فلسفهٔ اسلامی. انتشارات امیرکبیر. شابک ۹۶۴-۶۱۴۴-۱۹-۵.
* شهمردان بن ابی الخیر رازی، نزهت‌نامه علایی-کتابخانه مجلس شورای اسلامی، نسخه خطی و نیز چاپی
* فرهنگ جهانپور (تابستان ۱۳۶۳)، ایران‌نامه-سال دوم شماره ۸- درباره نزهت‌نامه علایی، ص. بیست صفحه(۵۹۴-۵۸۱)
Абулқосими Займунӣ

**Абулқосим Абдулазиз ибни Абунаср Аҳмад ибни Муҳаммади Займунӣ** — фақеҳи шофеии асри 11.

## Зиндагинома
Аз шахсиятҳои маъруф ҳадис шунидааст. Ҳофиз Абдулазиз ибни Муҳаммад ан-Нахшабӣ (фавт 1065) аз З. ҳадис ривоят карда, дар «Муъҷам» ӯро аз ҷумлаи шайхҳои худ ном мебарад. Нисбаи ӯ баргирифта аз номи деҳаи қадимии Займун, воқеъ дар масофаи 2,5 фарсах аз Бухоро ба самти Пайканд аст. Дар маъхазҳо бо нисбаи «Бухорӣ» низ ёд шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* السمعانى عبد الكريم. كتاب الانساب. جلد ٢. بيروت، ١٩٩٩
Абумуҳаммади Займунӣ

**Абумуҳаммад Ҳаким ибни Муҳаммад ибни Алӣ ибни Ҳусайни Займунии Бухороӣ** (? — 1026, кӯчаи «ас-Суфа», Бухоро) — фақеҳи шофеъӣ ва мутакаллими ашъарӣ.

## Зиндагинома
Фиқҳро дар Марв аз имом Абуабдуллоҳ ал-Хизрӣ ва илми каломро дар назди Абуисҳоқи Исфароинӣ таълим гирифтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* السمعانى عبد الكريم. كتاب الانساب. جلد ٢. بيروت، ١٩٩٩
Lua

**Lua** (*луа*, аз португалӣ. — «моҳ» ) — як забони барноманависии скрипт аст, ки дар қисми Tecgraf (*Computer Graphics Technology Group*)-и , (Бразилия) таҳия шудааст. Тарҷумони забон як забони озод ва кушодаасоси забони барноманависии Cи мебошад.

## Таърих
Ин забон аз ҷониби қисми Tecgraf (гурӯҳи технологияҳои графикаи компютерӣ)-и Донишгоҳи католикии Рио-де-Жанейрои Бразилия таҳия шудааст, ки таърихи забон аз соли 1993 оғоз мешавад. Муаллифони ин забон Роберто Иерузалимски, *Луиш Энрике ди Фигейреду (Luiz Henrique de Figueiredo)* ва *Валдемар Селиш* мебошанд. Lua озод ва кушодаасос дар забони C мебошад.

Тавре Луиш Энрике ди Фигейреду қайд кард, Lua — ягона забони барноманависӣ аст, ки дар як кишвари рӯ ба тараққӣ таҳия шудааст ва эътирофи умумиҷаҳонӣ гирифтааст, ки аз ҷумла, дар даъват ба конфронси    ифода ёфтааст.

Волидони таърихии ин забон забонҳои конфигуратсия ва тавсифи додаҳо буданд *SOL* (Simple Object Language) ва *DEL* (Data-Entry Language) , онҳо мустақилона дар Tecgraf дар солҳои 1992—1993 таҳия шуда буданд, то ба ду лоиҳаи алоҳида чандирӣ илова кунанд (ҳарду барномаҳои интерактивии графикӣ барои эҳтиёҷоти тарроҳӣ дар Petrobras буданд). SOL ва DEL ягон сохтори назоратӣ надоштанд ва Petrobras эҳтиёҷоти афзояндаи илова кардани барноманависии пурраро ба онҳо эҳсос мекард.

## Эзоҳ

## Адабиёт

*  (оригинал: )
* 
* 
* 
* 
* 

;; Таърихи забон

* 
* 
* 
* Интервью Роберту Иерузалимски для Computerworld о языке Lua

## Ҳамчунин нигаред

* Squirrel — яке аз забони барномасозии Lua

## Пайвандҳо

* Вебсайти расмии таҳиягарони Lua
* Вебсайти лоиҳаҳои Lua
* Сайти корбарони Lua 

### Луа бо забони русӣ

;; Тарҷумаи дастурҳо

* Дастури корбар Lua 5.3
* 
* Дастури русӣ барои Lua 5.0 - порчаи дастури истинод барои забони Lua 5.0 барои навиштани скриптҳо барои бозиҳои Heroes of Might and Magic V ва Hammer and Sickle
* Дастури истинод ба забони Lua 4.0

;; Мақолаҳо ва баррасиҳо

* *Мартин Стричер.* Эҷоди скриптҳои дохилшуда дар Луа
* *Андрей Зубинский.* Дигар забони барномасозии "тобистонӣ" ( қисми 2 ; қисми 3 ; қисми 4 )
* *Эш Матесон.* Муқаддима ба Луа  - тарҷумаи мақола An Introduction to Lua
* *Кит Филдхаус.* Муқаддима ба Луа - тарҷумаи мақолаи Introduction Lua
* Силсилаи мақолаҳо дар бораи Луа  // Формати Linux
* Ман Луа-ро дӯст медорам - дарсҳо дар бораи забони Луа ва ҳамгироии он ба барномаҳои C++ ( Сайти нав )
* Истифодаи Луа дар робототехника 
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Lua
Гурӯҳ:Забонҳои барноманависӣ
Маҳмуди Эроншоҳӣ

**Маҳмуд ибни Бадруддини Эроншоҳӣ** (вафот: қарни XI) — и форс-тоҷик, муаллифи рисолаи «Шиҳобия».

## Эзоҳ
Шаҳноз Беназир

**Шаҳноза** (*Шаҳнози Беназир*; 5 сентябри 1979, Хуҷанд) — и тоҷик. Узви Иттиҳодияи нависандагони Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Шаҳнози Беназир 5 сентябри соли 1979 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Соли 1997 Литсеи зодгоҳашро хатм карда, ҳамон сол донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд гардидааст. Муддате таҳсилро дар Ҷумҳурии Исломии Эрон идома додааст. Чанд сол котиби масъули маҷаллаи адабӣ ва илмӣ-оммавии «Паёми Суғд» ва котиби масъули Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон дар вилояти Суғд будааст. Баъдан, муовини раиси Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати ҷумҳурӣ таъйин шудааст. Ҳоло дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико зиндагӣ мекунад.

Маҷмӯаҳои ашъораш «Мелоди орзу» соли 1997 ва «Фосилаи дастҳо» соли 2001 ба табъ расидаанд.

Дар ашъораш ишқи ҳақиқӣ ва муҳаббати маҷозиро хуб таҷассум кардааст. Тасвирҳояш нозук, ҷозибанок, забону тарзи баёнаш суфтаву ғанист. Шеъргӯйиро аз рӯи ҳавас интихоб накарда, ба шеъру шоирӣ назари ҷиддӣ дорад.

Соли 1998 ба узвияти Иттифоқи нависандагон пазируфта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Ҳотами Равшан

**Ҳотами Равшан** () — овозхон,оҳангсоз ва ҳунарпешаи театр.

## Зиндагинома
Ҳотами Равшан соли 1964 дар деҳаи Қадиҷуйбори ноҳияи Шаҳринав ба дунё омадааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Ҷаъфари Бовандӣ

**Ҷаъфари Бовандӣ** (; ) — сипаҳсолори бовандии Табаристон (1027), ки аз ҷониби Оли Кокуя шикаст хурд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
*
Қавомуддавла

**Қавомуддавла (Шердил)и Дайламӣ** () — шашумин фармонравои Оли Бӯя дар Кирмон (1012—1028), писари Баҳоуддавлаи Дайламӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Абусаҳли Ҳамдавӣ

**Абусаҳли Ҳамдавӣ** (; ) — давлатмард, , девонсолор ва вазири эронитабори Ғазнавиён дар замони султон Муҳаммад ва султон Масъуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Вазирони Ғазнавиён
Абусаҳли Хуҷандӣ

**Абусаҳли Хуҷандӣ** (; ) — давлатмард ва вазири эронии Ғазнавиён дар замони султон Иброҳим.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вазирони Ғазнавиён
Абуалӣ Ҳасан

**Абуалӣ Ҳасан ибни Ҷаъфар ибни Мокуло** () — сиёсатмадори эронӣ аз хонадони Мокуло, вазири Ҷалолуддавлаи Дайламӣ (1026—1031).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* D. M. Dunlop. «Al-e Makula.» *Encyclopaedia Iranica.* Ed. Ehsan Yarshater. Columbia University. Retrieved 5 March 2014.
Ибни Ҳинду

**Абулфараҷ Алӣ ибни Ҳусайн ибни Ҳиндуи Бағдодӣ** (; ) — пизишк, файласуф, адиб, ҳаким, котиб,  ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар улуми авоил иттилооти бисёр доштааст. Ибни Ҳиндуро бархе аз муҳаққиқон аз аҳли Рай донистаанд. Соҳиби «Таърихи Табаристон» гуфтааст, ки агарчи аҷдоди ӯ қумӣ будаанд, аммо зодгоҳ ва ватанаш Табаристон аст. Оромгоҳу марқадаш дар Астаробод, дар сарое, ки мулки ӯ воқеъ буд, иттифоқ афтодааст. Ибни Ҳинду улуми авоилро дар назди Абулҳасани Воилӣ ва Абулхайри Хаммор омӯхта, баъди муддате дар Бағдод зистан ба Гургон омад ва дар дарбори Шамсулмаолӣ Қобус ибни Вашмгир (977—1013) ва писари ӯ Фалакулмаолӣ Манучеҳр (1013—1029) хидмат кард. Ӯ дар аҳди Манучеҳр аз дарбори ӯ фирор карда, ба Нишопур рафт ва он ҷо фавтид.

## Таълифот
Ибни Ҳинду китобҳои зиёде дар ҳикмат, тиб, адаб ва девони ашъор (бо забони арабӣ) дорад. Дар сарчашмаҳо аз китобҳои тиббии ӯ «Мифтоҳу-т-тиб ва минҳоҷу-т-тулоб»-ро ёд кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҳасанаки Вазир

**Ҳасан ибни Муҳаммади Миколӣ** (, маъруф ба **Ҳасанаки Вазир**; ) — давлматмард ва сиёсатмадори форс-тоҷик, охирин вазири эронитабори султон Маҳмуди Ғазнавӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Вазирони Ғазнавиён
Абдулқоҳири Бағдодӣ

**Абумансур Абдулқоҳир ибни Тоҳири Бағдодӣ** (; ) — фақеҳ, динпажӯҳ,  ва и эронитабори аҳли Бағдод ва узви Дорулҳикма, муаллифи китоби «ал-Фарқ байна-л-фирақ» ва «ат-Такмила фӣ-л-ҳисоб».

## Эзоҳ
Юсуфи Балосоғунӣ

**Юсуфи Балосоғунӣ** (; ) — , донишманд ва мутафаккири туркизабони Осиёи Миёна.

## Зиндагинома
Дар Қошғар таҳсил намуда, ба камол расидааст. Юсуфи Балосоғунӣ муаллифи яке аз қадимтарин осорӣ адабиёти халқҳои туркзабони Осиёи Мнёна — достони «Қутадғу билик» («Китоби бахт», таълифаш 1069, ба забони уйғурии давраи Қарахониён) мебошад. Ӯ нахустин шоирест, ки ба туркӣ бо вазни арӯз шеър гуфтааст. «Қутадғу билик» маснавии андарзӣ ва сиёсист. Қаҳрамонони асар чор образи рамзӣ — Одил, Давлат Оқил ва Қаноат мебошанд. Ба қавли Юсуфи Балосоғунӣ, эрониён китоби уро «Шоҳнома»-и туркӣ мегуфтаанд. Юсуфи Балосоғунӣ да «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, ашъори шоирони форс-тоҷики қарни 10 бохабар будааст. Дар асараш Фаридун, Афросиёб, Рустам ва дигар борҳо ёд мешаванд. Яке аз бобҳои он бо қасидаи «Шикоят аз пирӣ»-и Рудакӣ ҳамоҳанг аст. Дар «Қутадғ билик» забони тоҷикӣ баробари забони арабӣ ҳамчун забоне, ки ба он осори адабии зиёде эҷод шудааст, зикр гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Сайида Маликхотун

**Сайида Маликхотун**, **Шириндухти Испаҳбад** () — фармонравои эронӣ аз хонадони Бовандиёни Табаристон, ҳамсари Фахруддавла, модари Шамсуддавла ва Маҷдуддавла.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*  
* 
* 
* 
*
Меҳёри Дайламӣ

**Абулҳасан Маҳёри Дайламӣ** (; ) —  ва котиби арабизабони зардуштии эронитабор, ки баъдҳо бо изни устодаш Сайиди Разӣ ислом овард.

## Эзоҳ
Моҳвораи Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон

**Моҳвораи Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон** — аз соли 2011 инҷониб, ҳамасола давоми моҳи май Моҳвораи Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон бо чорабиниҳои гуногуни фарҳангиву фароғатӣ, варзишӣ, озмунҳо ва иқдомҳои хайриявию эҳсонкорӣ дар саросари кишвар барпо мегардад.

## Дар бораи моҳвора
Мутобиқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 504 аз 7.10.2011 «Оид ба тартиб, шарт ва мӯҳлати гузаронидани моҳвораи Ҳилоли Аҳмар» моҳи май моҳвораи Ҳилоли Аҳмар эълон гардидааст. Ҳар сол моҳи май Моҳвораи Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон дар саросари ҷумҳурӣ, бо роҳандозии чорабиниҳои гуногуни хайриявӣ, фарҳангиву фароғатӣ, варзишӣ, озмунҳо ва иқдомҳои  эҳсонкорӣ, косертҳои хайриявӣ ва ғайра гузаронида мешавад. 

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон  ҳар сол аз ҷониби Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон моҳвораи Ҳилоли Аҳмар гузаронида мешавад, ки ба паҳн кардани ақидаҳои Ҳаракати Байналмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар ва ҷалб кардани таваҷҷӯҳ ба барномаҳои фаъолияти Ҷамъияти мазкур равона шудааст. Мӯҳлат, тартиб ва **шартҳои** гузаронидани моҳвораи Ҳилоли Аҳмар аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон **муайян карда шудааст**. 

ҶҲАТ дар асоси барномаи гузаронидани моҳвораи Ҳилоли  Аҳмар, ки аз ҷониби Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон ва мақомоти  давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст, барои гузаронидани чорабиниҳо дар доираи моҳвораи  Ҳилоли Аҳмар, аз майдонҳои варзишӣ, боғ ва дигар иншооти фарҳангӣ - иҷтимоӣ  истифода карда метавонад. 

## Дар бораи Ҷамъият
* Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон

## Эзоҳ
Ҳофизи Абрӯ

**Шиҳобуддин Абдуллоҳи ибни Абдуррашиди Хофӣ**, мутахаллис ба **Ҳофизи Абрӯ** ( ) — , ҷуғрофиёдон ва донишманди форс-тоҷик, муалифи «Зубдату-т-таворих» ва «Маҷмаъу-т-таворих».

## Зиндагинома
Дар шаҳри Ҳирот ба дунё омада таҳсилро дар Ҳамадон гирифтааст.

Ӯ муаррихи дарбори Шоҳрух буд. Ӯ ва Темурро ҳангоми маъракаҳо ҳамроҳӣ мекарданд. Вай бозии шатранҷро аъло бозӣ мекард.

Дар шаҳри Занҷон вафот кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
ҶДММ “Насими Вахш”

**Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Насими Вахш” (ҶДММ “Насими Вахш”)** — 15 декабри соли 2023 дар деҳоти “20-солагии Истиқлоли Тоҷикистон”-и ноҳияи Вахш  мавриди баҳрабардорӣ қарор гардид.

Корхонаи ҶДММ “Насими Вахш”, ки фаъолияташ ба самти нассоҷӣ ва дузандагӣ нигаронида шудааст, аз ҷониби соҳибкори ватанӣ Бароталӣ Юсуфзода сохта ва бо дастгоҳу технологияи муосири бофандагию дӯзандагӣ муҷаҳҳаз гардонида шудааст.
Дар корхонаи “Насими Вахш” асосан ҷӯроб, либоси ягонаи мактабӣ ва дигар намуди либосҳои фармоишӣ истеҳсол карда мешавад.

Дар коргоҳи нассоҷии корхона 250 дастгоҳи ҷӯроббофӣ, 15 дастгоҳи худкор ва 7 дастгоҳи тамғагузории истеҳсоли кишварҳои пешрафтаи ҷаҳон ворид ва васлу насб гардидааст.

Дар корхонаи “Насими Вахш” 180 нафар занони хонашин бо ҷойи кори доимӣ ва маоши хуб таъмин шудаанд.
Иқтидори истеҳсолии коргоҳи мазкур дар бо васеъ намудани доираи фаъолият ин нишондиҳанда афзоиш дода мешавад. Корхонаи мазкур иқтидор дорад дар як сол 15 миллион ҷуфт ҷӯроби хушсифат истеҳсол намояд.

## Нигаред низ
* ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Ноҳияи Вахш
Маркази агрологистикии ҶДММ “Восток-1”

**Маркази агрологистикии ҶДММ “Восток-1”** — 15 декабри соли 2023 дар ноҳияи Вахш мавриди баҳрабардорӣ қарор гардид.

Маркази агрологистикӣ аз сардхона, коргоҳи коркарди мева, банду басти он ва истеҳсоли карбос иборат мебошад. Иншооти нав бо саҳми соҳибкори ватанӣ Абдухолиқ Саидов ва ҷалби сармояи шарикони рушд бунёд карда шудааст.

сардхона барои нигоҳдории 300 тонна маҳсулоти кишоварзӣ пешбинӣ гардидааст. Дар сардхонаи навтаъсис асосан маҳсулоти кишоварзӣ, аз қабили мева, картошка, пиёз ва сабзӣ захира гардидааст. Сардхона бо мақсади беталаф нигоҳ доштани маҳсулоти кишоварзии хоҷагиҳои ноҳияи Вахш бунёд шудаааст.

Коргоҳи коркарди мева ва банду басти он бо хати нави технологӣ маҷаҳҳаз гардонида шудааст. Тавассути хатҳои нави технологии коргоҳ дар як сол қариб 80 тонна мева  коркард карда мешавад. Дар коргоҳи коркарди мева ашёи хом аз ҳудуди ноҳияи Вахш ва дигар шаҳру ноҳияҳои вилояти Хатлон дастрас карда шуда, коркард ва банду баст карда мешавад. Дар коргоҳи нав меваи хушк ва дигар маҳсулот бастабандӣ гардида, дар шакли тайёр барои содирот омода мегардад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Ноҳияи Вахш
Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
ҶДММ “Фаровон” (Хуҷанд)

**Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Фаровон”, ҶДММ “Фаровон” (Хуҷанд)** — 15 ноябри соли 2023 дар Хуҷанд мавриди баҳрабардорӣ қарор гардид.

Иншооти навтаъсиси соҳаи саноат дар доираи ҳадафи чоруми стратегӣ - саноатикунонии босуръати кишвар ва истиқболи сазовори ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатӣ бо навтарин хатти технологӣ бунёд гардида, иқтидори Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Фаровон” дар як шабонарӯз истеҳсоли 250 метри мукааб бетон ва 260 метри мураббаъ плитаҳои оҳану бетонӣ мебошад.

Корҳои сохтмонӣ дар корхонаи “Фаровон” моҳи феврали соли 2023 бо ҷалби 25 нафар сокини маҳаллӣ оғоз гардид. Он дар муҳлати 9 моҳ аз ҷониби соҳибкорони ватанӣ бо сифати баланд сохта шуда, қадами устуворест дар роҳи  расидан ҳадафи чоруми статегӣ - саноатикунонии босуръати кишвар.
## Нигаред низ
* ҶСП «Норд Азия Металл»

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Хуҷанд
Эртуғрул

**Эртуғрул** (усмонӣ: ارطغرل, ; даргузашт. 1281/82) — ҳокими турк (намояндаи қабилаи Оғузи Кайӣ), падари асосгузори Имперотурии Усмонӣ, Усмон I. Ӯ дар миёнаҳои асри XIII дар сарзамине бо номи Бейлики Усмонӣ ҳукмронӣ мекард, ки марказаш дар шаҳри Сугут воқеъ буд.

## Пайдоиш
Падари Эртуғрул Гундуз Алп, ба шарофати сиккаи дарёфт карда, ки бо навиштаҷоти **«Усмон б. Эртуғрул б. Гундуз Алп»** муайян шудааст.

## Тарҷумаи ҳол
[рост|мини|270x270пкс| Сарҳадҳои тахминии империяҳои лотинӣ ва парокандаи [Имперотурии Бизонс|Византия (Никей, Требизонд ва Эпир) пас аз юриши чоруми салибӣ, тақрибан 1204]]
Тарҷумаи ҳоли Эртоғрул афсонавӣ аст. Дар ягон сарчашмаи муосир аз ӯ зикр нашудааст. Аз маъхазҳои усмонӣ, ки то ба мо расида аз ҳама аввалинаш *«Хроникаи хонаи усмониён» (Тева-рих-и ал-и Усмон)-*и Ашик Пошооғлу мебошад, ки соли 1476 (ду аср пас аз марги Эртугрул) оғоз шудааст. Аввалин солноманависи усмонӣ Яҳши Фақих (ваф. пас аз 1413) мебошад. Вай солномаи таърихи Усмониро аз Усмони I (1299-1324) то Боязиди I (1389-1402) тартиб додааст, ки он «Тасвири корнамоии хонадони усмониён то Йилдиримхон» ном дошт. Асли ин воқеъанома ёфт нашудааст. Гумон меравад, ки солномаи Яхши Факих дар осори солноманигорони баъд аз турк кариб ба таври калима дохил шудааст . Ягона далели шайъии мавҷудияти Эртуғрул ҳамчун шахсияти таърихӣ ду танга мебошад, ки дар он навиштаҷоти ***«Усмон б. Эртуғрул б. Гундуз Алп»*** ва ***«Усмон б. Эртуғрул»***, ки дар коллексияи осорхонаи Топкапӣ маҳфузанд.

## Хотира
* Муҷассамаи Эртоғрул-Ғозӣ, Ишқобод, Туркманистон

* Фрегати флоти Империяи Усмонӣ ба номи Эртуғрул гузошта шуд.

* Масҷиде дар Ашқобод ба номи Эртуғрул гузошта шуд.

## Тасвир дар санъат

### Дар кино

* «Эҳёи Эртуғрул» (2014—2019) — Эртуғрул қаҳрамони асосии ин сериали телевизионии туркист, ки онро Энгин Алтан Дузятан бозӣ кардааст.
* «Бунёди Усмон» (2019) — нақши Эртуғрулро   иҷро кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

*  Архивная копия от 20 июля 2018 на Wayback Machine

* 
* 
* 
* 
* 
*  Архивная копия от 8 августа 2021 на Wayback Machine
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Пайвандҳо

* 
* 
* 

Гурӯҳ:Даргузаштагони Туркия
Гурӯҳ:Хонадони Усмонӣ
Паёмак

мини| Намунаи паёми матнӣ
**Паёмак** ё **SMS** ё **паёми кӯтоҳ** ё **паёми матнӣ** (ба англисӣ : Short Message Service) (ба маънии сервиси паёми кӯтоҳ) сервисӣ барои табодули паёмҳои матнӣ аз тариқи телефонҳои ҳамроҳ (мобил) (ва бархе василаҳои ҳамроҳи дигар монанди роёнаи киса ва гоҳ барои роёнаҳои шахсе) аст. Паёми кӯтоҳ яке аз фаъолиятҳои пурсӯд барои ширкатҳои мухобиротӣ маҳсӯб мешавад ва дар соли 2012 даромади ҳосил аз ин хадамот, 67 миллиард доллар дар соли пешибинӣ шуда буд.

Ин фанноварӣ дар соли 1992 дар гуруҳи «само телеком» ширкати мухобиротии Vodafone дар Ингилистон ихтироъ шуд . Нил Папворт, яке аз муҳандисони ин ширкат, ки дар сохти ин фанноварӣ мушорикат дошт, дар 3 декабри 1992 аввалин паёми кӯтоҳро фиристод. Дар он замон, телефонҳои ҳамроҳ сафҳа калид (клавиатура) надоштанд ва барои навиштани паёми кӯтоҳ аз роёна истифода шуд. Дар соли 2011 ҳудӯди 150 миллиард паёми кӯтоҳ фақат дар Бритониё ирсол шуд.

Дар соли 2016, фарҳангистони забону адаби форсӣ ، вожаҳои «паёмак» ва «паёми кӯтоҳ»ро ба унвони баробарҳои форсии ин вожа тасвиб кард.

## ихтироъкор
Матти Макконен холиқ паёмакаст. Вай идаи ирсоли паёми кӯтоҳ аз тариқи шабакаҳои мобайлро матраҳ кард. «Макконен» ҳамвора аз инки ба унвони холиқи паёмак номида шавад сарбозмезаду муътақид буд ироаи ин Фанноварӣ ҳосили талошу хирад ҷамъӣ бӯдааст. Вай дар 30 июни 2014 дар 63 солагӣ ва пас аз як давраи мубориза бо беморӣ даргузашт.

## Маҳбӯбияти хадамоти паёми кӯтоҳ
Истифодa аз хадамоти паёми кӯтоҳ дар байни мардуми ҷаҳон аз маҳбӯбияти зиёдӣ бархӯрдораст. Ба ақидаи бисёре аз мардум, истифода аз ин хадамот ба далели «арзон бӯдан» ба суръат фарогир шудааст. Дар ҳоли ҳозири 83 дарсад аз корбарони англисӣ ва 79 дарсад аз корбарони Олмонии телефони ҳамроҳ аз сервиси паёми кӯтоҳ истифода мекунанд.

## Ирсоли паёми кӯтоҳ аз тариқи телефони собит
Ирсол ва дарёфти паёми кӯтоҳ аз тариқи телефони собит, яке аз сервисҳои аст ки дар кишварҳои тавсеа ёфта мавриди истифодаи густардаи муштаракон қарор мегирад ва ба унвони як сервиси умумӣ дар мухобироти ҷаҳон тавонистааст ҷойгоҳи худро бо Тартиб додани стандартҳоу қавонини мушаххас иртиқо бахшад.

## Эзоҳ
Донишномаи бархат

**Донишномаи бархат** ё **донишномаи онлайн** (), **донишномаи интернетӣ** () — донишномае рақамӣ, ки аз тариқи интернет қобили дастрасӣ аст. Ба унвони мисол метавон ба Википедия аз соли 2001, Донишномаи Бритоннико аз соли 2016 ва Encyclopedia.com ишора кард.

## Таърих
Нахустин талош барои сохти як донишномаи бархат ба соли 1993 бармегардад, ки ба ҳар касе иҷоза медод мақола бинвисад ва онҳоро ба феҳристи марказии ҳамаи сафаҳот изофа кунад. Ин лоиҳа Interpedia ном дошт, ки дар ниҳоят ҳаргиз иҷро нашуд.

Пеш аз Википедия, Донишномаи Бритоннико бузургтарин донишномаи ҷаҳон буд, вале имрӯза донишномаи Википедия бо доштани беш аз 200 забони дунё ва 3 миллион матлаб ба забони инглисӣ бузургтарин донишномаи ҷаҳон ва донишномаи бархат аст.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Интернет
Сугут

мини| Осорхонаи Эртуғрул
мини|Сугут дар харитаи ноҳия
**Сугут** (; то соли 1231 **Февасий** ё **Тебасион** ; ) як шаҳри хурди Туркия аст, ки 15,6 ҳазор нафар аҳолӣ дорад. Дар 52 км шимолу ғарби Эскишехир ҷойгир аст.

## Таърих
Шӯҳрати таърихӣ ба унвони аввалин пойтахти Бейлики Усмонӣ, ки ба маркази империяи босуръат рушдёбандаи Усмонӣ табдил ёфт, ба даст овард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Пойтахтҳои пешина