open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алоқнӯйин

**Алоқнӯйин** (*Улоқнӯён, Алақнӯён*; таваллуд ва вафот номаълум) — сипаҳсолори маъруфи муғул.

## Зиндагинома
Дар тасарруфи чандин шаҳрҳои болооби Сайҳун (Сирдарё) ширкати фаъол доштааст. Сипаҳсолори дигари муғул, ки бо ҳамин ном дар забти навоҳии Вахш ва Толиқон даст доштааст. Алоқнӯйин тирамоҳи 1219 бо амри Чингизхон, Сакату ва Тӯқой бо панҷ ҳазор сипоҳиён ба шаҳри Банокат ҳуҷум карданд. Шаҳр се рӯз дар муҳосира буд ва оқибат тасхир шуд. Сипас лашкариёни муғултабор Хуҷандро ба муҳосира гирифтанд. Муҳосираи Хуҷанд ним сол идома ёфт ва Темурмалик аз қалъаи обӣ муқобили муғулон мардонавор муқобилият мекард. Дар набардҳои минбаъдаи муғулон аз Алоқнӯйин ёд нашудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Бойматов Л., Темурмалик, Д., 2006;
* Бойматов Л. Аз Темурмалик чӣ медонем? Д., 2006;
* Номе, ки ҳаргиз фаромӯш намешавад, маҷ. «Садои Шарқ», 2007, № 6.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Камоли Хуҷандӣ (деҳа, н. Шаҳринав)

**Камоли Хуҷандӣ** — деҳа дар ҷамоати шаҳраки Мирзо Турсунзодаи ноҳияи Шаҳринав. Аз Камоли Хуҷандӣ то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 2129 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Шаҳраки Мирзо Турсунзода
Рай

**Рай** () — шаҳр дар шимоли Эрон, устони Теҳрон, дар қадим маъруф бо номи ***Арсакия***. Воқеъ дар 10 километрии ҷанубии пойтахти кишвар — шаҳри Теҳрон ки бо шохаи метро пайваст аст. Маркази маъмурии шаҳристони Рай . Аҳолӣ — 250 ҳаз. нафар (1996).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Теҳрон
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Роллтон

«**Роллтон**» — намоди бозаргонии хӯрокворӣ, ки дар Русия, Белоруссия, Украина, Қазоқистон, Латвия, Литва ва Эстония фурӯхта мешавад. Дар маҳдудаи ширкати «Маревен Фуд Сэнтрал» дохил мешаванд: туппаҳои зудтайёр, маҳсулоти макаронӣ, пюреи картошкагӣ, пиёба, хӯришҳо ва адвиёт. Аз соли 2014, пешсафи фурӯш дар бахши туппаи зудпаз дар бозори Русия аст, рақиби асосиашро дар нарх — туппаи зудпази «Доширак»-ро пеш гузашт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии бренди «Роллтон» 

Гурӯҳ:Ширкатҳо аз рӯи алифбо
Боғистон (деҳа, н. Шаҳринав)

**Боғистон** — деҳа, маркази ҷамоати деҳоти Боғистони ноҳияи Шаҳринав. Аз Боғистон то маркази ноҳия 10 км; роҳ асфалтпӯш.. Аҳолиаш 1843 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, чойхона ва 3 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, сазбавоткорӣ, токпарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз Канали Калони Ҳисор обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Боғистон
Тоҷикистон (деҳа, н. Шаҳринав)

**Тоҷикистон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Боғистони ноҳияи Шаҳринав. Аз Тоҷикистон то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 11 км. Аҳолиаш 6706 нафар (2017), тоҷикон.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Боғистон
Пахтакор (деҳа, н. Шаҳринав)

**Пахтакор** (то 30 декабри 2021 — *Омада*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Истиқлоли ноҳияи Шаҳринав. Аз Омада то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 1493 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Истиқлол
Бахтобод

**Бахтобод** (номи аввалияш *Шаҳидон*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сабои ноҳияи Шаҳринав. Аз Бахтобод то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 2 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 899 нафар (2017), тоҷикон ва ӯзбекҳо.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти ибтидоӣ, бунгоҳи тиббӣ ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ ва сабзавоткорӣ.

Заминҳо аз наҳри Қаротоғ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Сабо
Зафар (деҳа, н. Шаҳринав)

**Зафар** (то 31.3.1977 Қаҳрамон) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳасанови ноҳияи Шаҳринав (деҳа ва ҷамоат то соли 1992 дар ҳудуди ш. Ҳисор буд). Аз Зафар то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 756 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Соли 1960 бунёд шудааст. Аз Зафар то маркази ҷамоати деҳот 5 км, то маркази ноҳия 5 км, то истгоҳи роҳи оҳани Чиптӯра 5 км. Аҳолиаш 756 нафар (2017). Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, китобхона, масҷиди панҷвақта, осиёби барқӣ ва нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо ба воситаи наҳр аз рӯди Қаротоғ обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 25 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳасанов
Обшорон (деҳа, н. Шаҳринав)

**Обшорон** (собиқ *Бешбулоқ*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳасанови ноҳияи Шаҳринав. Аз Обшорон то маркази ҷамоат 52 км, то маркази ноҳия 55 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 365 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии ибтидоӣ, нуқтаи савдои хусусӣ ва бунгоҳи тиббӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо лалмӣ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳасанов
Ҳаёти нав (деҳа, н. Шаҳринав)

**Ҳаёти нав** (то 16 декабри 2013 — *Каттабӯйниқинғир*) — деҳа, маркази ҷамоати деҳоти Ҳасанови ноҳияи Шаҳринав. Аз Ҳаётинав то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 3524 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳасанов
Зарнисор (деҳа, н. Шаҳринав)

**Зарнисор** (то 4.10.2013 *Кӯтарма*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чусти ноҳияи Шаҳринав. Аз Зарнисор то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 15 км. Аҳолиаш 752 нафар (2017), тоҷикон.

## Таърих
Деҳа ва ҷамоат то соли 1992 дар ҳудуди ноҳияи Ҳисор буданд. Солҳои 50 асри 20 бунёд шудааст.

## Иқтисод
Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ ва 2 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо ба воситаи наҳри Чузӣ аз рӯди Қаротоғ обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 22 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Ҷамоати Чуст
Арху

**Арху** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дӯстии ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. Аз Арху то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 14 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 859 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз нақби Парчасой обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Дӯстӣ (н. Ҷомӣ)
Боқӣ Раҳимзода (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)

**Боқӣ Раҳимзода** (то соли 2012 *Қурултой*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иттифоқи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. Аз Боқӣ Раҳимзода то маркази ҷамоат ва ноҳия 1,5 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 4200 нафар (2013), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, клуб барои баргузории маъракаҳои мардум ва масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, ғаллакорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри Аскари Шоҳ обёрӣ мешаванд. 

## Мардум
Мардумаш солҳои 1949 аз ноҳияи Ғарм бо мақсади обод кардани заминҳои туғайзор ба ин ҷо муҳоҷир шуда, дар ҳудуди колхози Комсомол бо сарварии раиси колхоз Қӯчқор  Дусанов дар 1400 га замини корам киштукор мекардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Иттифоқ
Бӯстон Сулаймонова (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)

**Бӯстон Сулаймонова** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иттифоқи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. Аз Бӯстон Сулаймонова то маркази ҷамоат ва ноҳия 1 км. Аҳолиаш 2335 нафар (2017), тоҷикон.

Таърих

Мувофиқи иттилои сокини деҳа Ҳомид Амиров аҳолии деҳа солҳои 1948 аз водии Рашт, Ромит ва Бадахшон муҳоҷир шуда,  дар ҳайати колхози Миронович кор кардаанд. Бураков Кишвар ва Неъмонов Амир яке аз аввалин сарварони бригадаи колхози мазкур будаанд. Деҳа ба ифтихори аввалин бригадирзан ва мудири боғча – Бӯстон Сулаймонова, ки то солҳои 1960 дар колхози Озарбойҷони ноҳияи Куйбишев (ҳозира Абдурраҳмони Ҷомӣ) фаъолият кардааст (аз соли 1970), номгузорӣ шудааст. Дар деҳаи мазкур нимпайкараи ӯ гузошта шудааст.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб, 5 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ, пахтакорӣ ва боғдорӣ. Заминҳо аз наҳри Аскари Шоҳ обёрӣ мешаванд. 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Иттифоқ
Ганҷина (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)

**Ганҷина** (собиқ *Ударник*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иттифоқи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. Аз Ганҷина то маркази ва ноҳия 7 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 749 нафар (2017), тоҷикон.

Соли 1943 ташкил шудааст.

## Иқтисод
Деҳа масҷиди панҷвақта, 2 нуқтаи савдои хусусӣ ва осиёби барқӣ дорад. Ганҷина мактаб надорад. Талабагон дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Шаҳристон таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, чорводорӣ, боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз наҳри Аскари Шоҳ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Иттифоқ
Нусратулло Махсум (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)

**Нусратулло Махсум** (собиқ *Агроном*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иттифоқи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ.

## Ҷуғрофиё
Аз еҳаи Нусратулло Махсум то маркази ноҳия – шаҳраки Куйбишев 3 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 907 нафар (2009), асосан тоҷикон, инчунин ӯзбекҳо зиндагонӣ мекунанд. Мактаби таҳсилоти ибтидоӣ, фабрикаи мурғпарварӣ, 3 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз канали Аскари Шоҳ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Иттифоқ
Навобод (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)

**Навобод** — деҳа, маркази ҷамоати деҳоти Ифтихори ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. Аз Навобод то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 8676 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Ифтихор (н. Ҷомӣ)
Зафаробод (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)

**Зафаробод** (то 14.12.2012 Ленинизм) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қадриддин Ғиёсови ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. 

## Иқтисод
Аз деҳаи Зафаробод то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия (шаҳраки Абдураҳмони Ҷомӣ) 10 км, то маркази вилоят (ш. Бохтар) 49 км. Аҳолиаш 2759 нафар (2017). Соли 1938 бунёд шудааст. Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, бунгоҳи тиббӣ, 2 масҷиди панҷвақта, 2 осиёби барқӣ ва 6 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо ба воситаи наҳри Хоҷақалъа аз рӯди Вахш обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа хоҷагии деҳқонии «Шомуддин» фаъолият дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Қадриддин Ғиёсов
Зарнисор (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)

**Зарнисор**(то 14.6.2012 Энгелс) — деҳа дар ҷамоати деҳоти 50-солагии Тоҷикистони ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. Аз Зарнисор то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 4 км. Аҳолиаш 3099 нафар (2017), асосан аз минтақаи Рашт ба ин деҳа кӯчидаанд, тоҷикон.

## Иқтисод
Соли 1923 бунёд шудааст. Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб, масҷиди панҷвақта ва 5 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, пахтакорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз рӯд Хоҷақалъа обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 41 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати 50-солагии Тоҷикистон
Адоии Бухороӣ

**Адоии Бухороӣ** (асри 16) — шоири тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бухоро. Дар ҳамин ҷо таҳсил ва зиндагиву эҷод кардааст. Маълумоти тарҷумаиҳолӣ дар борааш дар тазкираҳо наомадааст, вале тазкиранависон намунаҳои ашъорашро овардаанд (масалан «Тӯҳфаи Сомӣ»). Ин байт аз ӯст:
:: Зулфи туро ба риштаи ҷон тоб медиҳам,
:: Дар дидани ту дидаи ҷон об медиҳам.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVI
Адоии Шерозӣ

**Адоӣ Мавлоно Баҳоуддин Алии Шерозӣ** (? — 1522, Истанбул) —  ва хушнависи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш — Шероз таҳсил кардааст. Ба чанде аз шаҳрҳои Форсу Ироқ ва Озарбойҷону Арабистон сафар карда, бо аҳли фазлу адаб, шоирону донишмандон вохӯрдааст. Ҳангоми дар Истанбул зиндагӣ кардан бо супориши Султон Салим (ҳукмронӣ 1512—1520) саргузашти ӯро бо номи «Салимнома» дар вазни «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (баҳри мутақориб) навишт.

## Ашъор
Адоӣ девони ашъор иборат аз қасидаҳову ғазалҳо ва дигар анвои шеър доштааст, вале он то ҳол дастраси муҳаққиқон нагардидааст. Намунаҳои зиёде аз навиштаҳояш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд. Ғазалҳои ошиқонааш пурмазмун, забонашон содаву равон аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Сосон

**Сосон** (; ; ) — мӯбади ниёишгоҳи Оноҳито дар Истахр, падари Бобаку падарбузурги Ардашери Бобакон ва ниёи Сулолаи Сосониён дар Эрон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сосониён
Бобак

**Бобак** (), **Побаг** ( *Pāpak/Pābag*; ) — фармонравои Истахр (205—210), писари Сосон ва падари Ардашери Бобакон.

## Зиндагинома
Бобак писари Сосон, мӯбади оташкадаи Оноҳито буд. Ӯ ду писар ба номҳои Шопур ва Ардашер дошт. Ба дархости писари кӯчактараш, Ардашер, ӯ шоҳи Порс (ба порсии миёна: Гӯчеҳр)-ро кушту аз шоҳаншоҳи ашконӣ Ардавони V хост то подшоҳии писари аршадаш, Шопурро бар вилояти Порс ба расмият бишносад. Аммо бо мухолифати Ардавони V рӯбарӯ шуд. Баъд аз даргузашти ӯ, Шопуру Ардашер бар сари тоҷу тахти подшоҳӣ низоъ карданд, ки дар ниҳоят, бо марги мармузи Шопур, ва подшоҳи Порс аз он Ардашери Бобакон шуд. Ин рӯйдод, пешинаи рӯйдодҳои дигаре шуд, ки дар ниҳоят, ба фурӯпошии шоҳаншоҳии Ашконӣ ва бунёдгузории шоҳаншоҳии Сосонӣ мунҷар гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Jean Gagé. *La montée des Sassanides*. «Histoire de Babak de Sasan et d’Ardachir» par Tha’alibi. Le Mémorial des Siècles. Editions Albin Michel. Paris. 1964. pp. 198—201.

Гурӯҳ:Сосониён
Пайкараи Абӯалӣ Сино

thumb|Пайкараи Абӯалӣ Сино
thumb|Муҷассамаҳои А. Сино, А Рӯдакӣ ва А. Фирдавсӣ дар бинои Иттфоқи нависандагони Тоҷикистон, ш. Душанбе
**Пайкараи Абӯалӣ Сино** - ба яке аз бузургтарин донишмандон ва пизишкони асри XI, дар майдони ба номи Абӯалӣ ибни Синои шаҳри Душанбе.

Яке аз маҷмааҳои меъморӣ-фарҳангии шаҳри Душанбе. 

## Таърих
Пайкараи Абӯалӣ Сино дар майдони ба номи Абӯалӣ ибни Синои шаҳри Душанбе дар хиёбони И. Сомонӣ ноҳияи Синои шаҳри Душанбе ҷойгир шудааст. Рӯ ба рӯи майдон, хиёбони С. Шерозӣ тӯл кашидааст. Муаллифи пайкара ҳайкалтароши Озарбойҷон  Умар Ҳасан оғли Елдаров  ва меъморони тоҷик Р. Каримов ва А. Агаронов мебошанд.

## Намуд
Пайкараи Абӯалӣ Сино дар Душанбе аз фулузоти биринҷӣ сохта шудааст ва дар болои таҳкурсии баланд гузошта шудааст. Дар қисми поёни таҳкурсӣ номи лотинии донишманд Avicena навишта шудааст. Дар саҳни майдон фаввора ва 5 ҷилди асари машҳурӣ Сино "Ал-қонун фи-тиб" аз гранити сиёҳ ҷойгир карда шудааст. Аз қафои пайкара ҷойи истироҳати тамошобинон зери дарахтони сояафкан сохта шудааст. Дар гардиши роҳи хёбони И.Сомонӣ гулгашти зебое мавҷуд аст. . 
Ин гӯшаи шаҳри Душанбе, ҷойи зиёрати навхонадорон, меҳмонон ва сайёҳон гардидааст.
 
## Эзоҳ

 
## Пайвандҳо
 
* Пам'ятник Абу Алі ібн Сіно (Авіценна) (в Душанбе) на ''www.dushanbehotels.ru''  
* *площа ім. Абуалі ібн Сіно* // Площі і пам'ятники столиці (Душанбе)  на www.naison.tj (сайт Найсон-груп)   

Гурӯҳ:Пайкараҳои Душанбе
Дид (ҳавошиносӣ)

thumb
**Дид** дар ҳавошиносӣ, ё **аёнияти атмосферӣ** — имконияти бо чашм дидани объектҳои дур, ки аз мушоҳидагар бо қабати ҳаво ва ё дигар фазои тиракунанда ҷудо карда шудааст.

## Маълумоти асосӣ
* Аёнияти атмосферӣ рӯзона, бегоҳӣ ва шабона мешавад. Аёнияти атмосферии шабона дар навбати худ ба аёнияти атмосферии объектҳои равшанидиҳанда ва худ­равшанинадиҳанда ҷудо мешавад.
* Аёнияти атмосфериро бо дурииаёният, яъне масофае, ки дар он объекти мушоҳи­дашаванда (бино, кӯҳ ва ғайра) бо чашми одӣ дида намешавад (ба шарте, ки объект ба андозаи кофӣ калон буда, дар паси уфуқ паноҳ нашавад ва аёнияти он фақат ба шаффофияти ҳавои атмосфера вобаста бошад), тавсиф медиҳанд.
* Аёнияти атмосферӣ, бевосита ба мавҷудияти зарраҳои чанг, қатраҳо ва кристаллҳои майдатарини об вобаста мебошад; онҳо рӯшноиро пароканда намуда, дурии аёниятро аз якчанд км то якчанд метр (дар ҳавои туман, бориш, тундбод, чангбориш) кам мекунанд. Дар аёнияти атмосферии объектҳои худравшанинадиҳанда тафриқаи байни дурахшонии объект ва манзари онро иҳотакунанда — К хеле муҳим мебошад, ки он бо формулаи К= ΔВ/В муайян карда мешавад. Дар ин ҷо ΔВ — фарқияти байни дурахшонии аёнии объект ва манзар ва В — дурахшонии аёнии манзар мебошад. Қимати хурдтарини К, ки дар он чашм объектро дида метавонад, ҳадди ҳассосияти чашм — е номида мешавад. Барои объектҳое, ки таҳти кунҷи биниш α-и аз 1° калон дида мешаванд, дар рӯшноии рӯзона е ба андозаҳои кунҷии объект ва мунавварӣ кам вобаста мебошад.
* Аёнияти чароғҳоро, ки, одатан, чун манбаъҳои нуқтагии рӯшноӣ баррасӣ намудан мумкин аст, аз рӯи мунаввариашон дар ҷои мушоҳида муайян мекунанд.

## Омӯзиш
Омӯзиши аёнияти атмосферӣ барои ҳаракати ҳамаи намудҳои нақлиёт (аёнияти аломатҳои роҳ, истгоҳҳо ва ғайра), корҳои топографӣ (аёнияти аломатҳои триангулятсионӣ), аэроаксбардорӣ ва корҳои ҳарбӣ аҳамияти калони амалӣ дорад. Тағйирёбии аёнияти атмосферӣ ба ивазшавии обу ҳаво зич вобаста аст. Аз ин рӯ, дар пойгоҳҳои метеорологӣ Аёнияти атмосфериро пайваста мушоҳида карда, қимати онро дар пешгӯии обу ҳаво истифода мебаранд. Барои беҳтар кардани аёнияти атмосферии объектҳои андозаҳои кунҷиашон хурд дурбинро истифода бурдан мумкин аст. Дар ҳолати набудани туман ва хокбориш аз шишаи сурх мушоҳида намудани ҷойҳои дур беҳтар мешавад, зеро шишаи сурх нурҳои кабуди фазоро намегузаронад. Ғайр аз ин, ҷойҳои дурро бо шуоъҳои инфрасурх аксбардорӣ кардан мумкин аст. Бо истифода аз радиолокатсия объектҳоро дар ҷойи торик, тумани ғафс ва абр ошкор ва ё аксбардорӣ мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Атмосфера
Гурӯҳ:Ҳавошиносӣ
Вайсидин Азаматов

**Азаматов Вайсиддин** (тав. 25 декабри 1952, деҳаи Калкоти ноҳияи Данғара) — генерал-майори хидмати дохила.

## Зиндагинома
Шуъбаи гидромелиоратсияи Политехникуми шаҳри Душанбе (1971) ва Мактаби олии Ҳизби коммунистии Иттифоқи Советӣ дар Тошкандро хатм кардааст (1983). Солҳои 1984—2001 аввал муовини сардор оид ба қисми сиёсӣ, сипас муовини сардор оид ба кор бо ҳайати шахсии ШКД-и ноҳияи Данғара, сардори ШКД-и  ноҳияи Темурмалики вилояти Хатлон, 2001—2006 сардори Раёсати агентии назорати маводи наъшаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон буд. Аз соли 2006 муовини аввали директори Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бо медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Азо

**Азо** — қисми таркибии номи як гурӯҳ пайвастҳои химиявӣ, ки дар таркибашон нитроген доранд, масалан, азопайвастҳо, азобензол ва ғайра.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Кимиё
Ардавони IV

**Ардавони IV**, **Артабони V** (, дар мутолеъоти қадимӣ ба иштибоҳ ба унвони **Ардавони V** шинохта мешавад; ) — охирин подшоҳи Шоҳаншоҳии Ашконӣ (216—224), писари Балоши V.

## Ҳукмронӣ
Баъд аз падараш Балоши V дар байни солҳои 209—224 ҳукмронӣ кардааст. Пеш аз ба тахти подшоҳӣ нишастан ӯ ҳокими Мод буд ва бародараш Балоши IV ҳокими Байнаннаҳрайн. Ибтидо миёни ин ду бародар барои соҳиб шудан ба тахту тоҷи шоҳаншоҳӣ ҷанги худӣ сар зад ва ба Артабони V муяссар гардид, ки ҳокимиятро дар дасти худ нигоҳ дорад. Ҳамзамон бо ин ҳодисаҳои дохили Эрон императори Рум барои ҳамла ба Эронзамин омода шуд. Вай роҳи ҳилаю найрангро пеш гирифта, дар соли 216 ба Артабони V нома навишт ва ба хотири иттиҳоди ду кишвар ба духтари ӯ хостгор шуд. Артабони V дархости вайро пазируфт ва императори Рум бо сипоҳи бисёр ба сӯи пойтахти Ашкониён ҳаракат кард. Ҳангоме ки Артабони V ва ҳамроҳони бесилоҳаш ба хотири истиқболи римиҳо ба беруни пойтахти кишвар шаҳри Тайсафун баромада буданд, лашкари римиён ба ин мардуми бесилоҳ ҳамла карда ҳамаашонро ба қатл расонданд. Римиҳо ғанимати фаровоне ба даст оварда, халқи бисёреро асир гирифта, ҳангоми ақибнишинӣ шаҳрҳо ва рустоҳоро вайрону хароб карданд. Чунончи, дар шаҳри Арбил оромгоҳи подшоҳони ашкониро ба хок яксон намуданд. Ҳангоми бозгашт ба ватан императори римиён дар соли 217 ба дасти яке аз ҳамроҳонаш ба қатл расид. Артабони V лашкари бисёре гирд оварда бар сари римиҳо тохт. Римиҳо аз тарс асиронро раҳо карда пешниҳоди сулҳ намуданд. Дар ҷавоб ба онҳо Артабони V талаб кард, ки бояд римиҳо шаҳрҳо ва қалъаҳои вайронкардаашонро аз нав тармим карда, аз Байнаннаҳрайн берун раванд ва товони ҷангро бипардозанд. Пас аз як ҷанги шадиди серӯза римиён ҳамаи шартҳои Артабони V-ро қабул карданд, аммо Артабони V бо вуҷуди пирӯзӣ бар римиҳо натавонист шӯришҳо ва ҷангҳои дохили кишварро фурӯ нишонад.

Дар солҳои охири салтанати Артабони V сарпарасти оташкадаи шаҳри Истахр Бобак ва писари ӯ Ардашери Бобакон вилоятҳои Порс, Кирмон, соҳили Халиҷи Форс, Исфаҳон ва Хузистонро тасхир карданд ва дар тайи се ҷанг Артабони V -ро шикаст дода, 28-уми апрели 224 ба ҳалокат расонданд. Бо ҳамин сулолаи Ашкониён ҷойи худро ба хонадони Сосониён дод.
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Муҳаммад Холиқ

**Муҳаммад Холиқ** — шоир, ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2002). 
## Зиндагинома
Муҳаммад Холиқ бахши форсии факултаи шарқшиносии УДТ ба номи В. И. Ленинро хатм намудааст (1971). Ассис. каф. фал. ИПД ба номи Т. Г. Шевченко (ҳоло – ДДОТ ба номи С. Айнӣ, 1971-72). Лектори шуъбаи тарғибу таблиғу ташвиқи КМ ЛКСМ Тоҷикистон (1972-73), корм. калони илмии ИТИИПТ (1973-74), инструктори корҳои мад. оммавии Ком. ҷум.-явии Иттифоқи касабаи кормандони хоҷагии қишлоқ ва маҳсулоттайёркунӣ (1974-1976), инспектори калони Шӯрои намояндагии дину оини Совети Вазирони СССР дар Тоҷикистон (1976-1981), тарҷ. гурӯҳи мушовирон дар РДА (1981-1985), муҳаррири гурӯҳи нашру таҳрири Мудирияти Корҳои Совети Вазирони Тоҷикистон, (1985 - 1988), референти калони Котиботи Мудирияти Кумитаи давлатии агросаноатии Тоҷикистон (1988), ёвари Раиси Совети Вазирони ҶТ (1990), ёвари Раиси Шӯрои Олии ҶТ (1990 - 1992), мудири Дафтардории Раиси Шӯрои Олӣ ва муовинони раиси Шӯрои Олии ҶТ (1992-93), муовини директори генералии Биржаи агросаноатии «Шамъ» оид ба масъалаҳои равобити иқтисодии хориҷӣ (1993-2000), сармутахассиси Раёсати робитаҳо бо кишварҳои ИДМ оид ба муносибатҳои дутарафаи Вазорати иқтисод ва савдои ҶТ (2001-03), референт-тарҷумони Шуъбаи ташкилӣ ва равобити байналмилалии Федератсияи иттифоқҳои касабаи Тоҷикистон (2003-2004), ёвари Раиси Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон (2004-08), мушовир оид ба лоиҳаҳои Иттиҳодияи ҷамъиятии «Рӯё» (2009-10), сармутах. Шуъбаи экспертизаи забоншиносӣ Комитети забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати ҶТ (2010-12). Аз с. 2012 – мушовири ТҶ «Рӯё».

Муаллифи маҷмӯаи ашъори «Навқадам» (1990), «Накҳати сипанд» (1998), «Таҳорати дарё» (2007), «Меҳвари имон» (2007), «Чашми садо» (2012).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Мирзо Турсунзода (шаҳрак)

**Мирзо Турсунзода** (Октябр) — шаҳрак, ва маркази ҷамоати шаҳраки Мирзо Турсунзодаи ноҳияи Шаҳринав. Аз шаҳраки Мирзо Турсунзода то маркази ноҳия 5 км ва то Душанбе 47 км.

## Аҳолӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Шаҳракҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав
Гурӯҳ:Шаҳраки Мирзо Турсунзода
ДТ-75

**ДТ-75 (75М, Б, К, В, МВ, Н, Д, МЛ)** — трактори тасмачархи кишоварзӣ барои истифодаи умумӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тракторы ДТ-75М. ДТ-75Б. ДТ-75К / М. А. Шаров, А. А. Дивинский. Н. П. Харченко и др. — М.: Колос, 1978. — 375 с. с ил.
* Трактор ДТ-75Н. Техническое описание и инструкция по эксплуатации.79.00.001 ТО. Волгоград, 1985 г. — 280 с.
* Трактор ДТ-75МВ. Техническое описание и инструкция по эксплуатации.88.00.001 ТО. Изд. третье, Волгоград, 1990 г. — 336 с.
* Трактор ДТ-75М. Инструкция по эксплуатации. Москва, Трактороэкспорт — 224с.
* Тракторы ДТ-75В, ДТ-75МВ, ДТ-75БВ. Руководство по разборке сборке. Москва, Трактороэкспорт — 225 с.
* Трактор ДТ-75В. Техническое описание и инструкция по эксплуатации. 78.00.001 ТО. Волгоград, 1981 г. — 344 с.
* Трактор ДТ-75МЛ, Техническое описание и инструкция по эксплуатации. — Алма-Ата: Кайнар, 1988. — 288 с.

Гурӯҳ:Тракторҳо
Тракторсозӣ

**Тракторсозӣ** — соҳае аз мошинсозӣ аст, ки трактор, муҳаррикҳои трактору комбайн ва қисмҳои эҳтиётии онҳоро тавлид мекунад.

## Таърих
Тракторсозӣ ҳамчун соҳаи саноат аз соли 1917 (вақте ки дар заводҳои Форди ИМА истеҳсоли зиёди тракторҳо сар шуд) вуҷуд дорад.

## Тракторсозӣ дар ИҶШС
Тракторсозӣ дар ИҶШС соли 1923 ба вуҷуд омад. Аввалин заводҳои махсусгардонидаи таркторсозӣ — Заводи тракторсозии Сталинград (ҳозира Заводи тракторсозии Волгоград) ва Заводи тракторсозии Харков тракторҳои чархдори тамғаи СТЗ ва ХТЗ бароварданд.

Санъати тракторсозии ИҶШС  57 хел трактор (20 универсалӣ, 11 шудгоркунанда, 16 хел барои саноат ва 10 хел барои хоҷагии ҷангал) мебарорад. ИҶШС ба бисьёр мамлакатҳои ҷаҳон трактор мефурӯшад. Тракторҳои ИҶШС сазовори зиёда аз 120 мукофоти олии намоишу ярмарка ва азназаргузарониҳои умумиҷаҳонӣ гардидаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Тракторсозӣ
Шаҳраки Мирзо Турсунзода

**Мирзо Турсунзода** — ҷамоати шаҳрак дар ноҳияи Шаҳринав.

## Маҳалҳои аҳолинишин
* Мирзо Турсунзода (шаҳрак, марказ)
* Камоли Хуҷандӣ (деҳа)
* Ҳосилот (деҳа)

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Шаҳраки Мирзо Турсунзода
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Шаҳринав
Деҳоти Дӯстӣ

**Ҷамоати Дӯстӣ ** () — ҷамоатест дар ноҳияи Ҷомии вилояти Хатлони Тоҷикистон.
   
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ҷомӣ
Забони паҳлавӣ

**Забони портӣ** — забони эронии мурдаи зергурӯҳи шимолу ғарб, паҳншуда дар ҳудуди Порт  (ҳоз. Хуросон). Забони расмии империяи Ашкониён ва Сосониёни аввал (248 сол пеш аз милод — 224 милодӣ).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои эронӣ
Гурӯҳ:Забонҳо ва шеваҳо аз рӯи алифбо
Nokia 8

**Nokia 8** — смартфони ширкати Nokia дар асоси дар системаи амалиётии Android 7.1.

## Хусусиятҳои техникӣ

### Экран
* 5.3 дюйм IPS *(Gorilla Glass)*, ҳиссӣ, зарфиятӣ, сафҳананоиши васеъ;
* QHD, муҷози 2560× 1440 пиксел;
* Пӯшиши конвексии Gorilla glass, бидуни болишти ҳавоӣ, пӯшиши зиди инъикос, муҳофизатшаванда аз об;
* 16,9 миллион ранг.

## Пайвандҳо
* Концепт Nokia E1: каким будет первый смартфон обновлённой корпорации?(рус.)
Ref-ru
* Возвращение Nokia в 2016 году: поиск партнера, концепт первого смартфона, предположительная дата анонса (рус.)
Ref-ru
* Nokia 8 представлен официально: новый флагман с двойной камерой Carl Zeiss 

Гурӯҳ:Телефонҳои ҳамроҳи Nokia
Гурӯҳ:Дастгоҳҳои мобилӣ аз рӯи алифбо
Нусратулло Махсум (деҳоти Яккатут)

**Нусратулло Махсум** (собиқ *Аскари Сурх*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Яккатути ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ. Аз Нусратулло Махсум то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 3400 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Яккатут
Шопури I

**Шопури I** () — шоҳаншоҳи Соcонӣ (241—272) ва фарзанди Ардашери Бобакон. Пас аз марги вай ба тахт нишаст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сапор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Энциклопедия Ираника: Шапур I 

Гурӯҳ:Сосониён
Ҳабибулло Табаров

**Ҳабибулло Табаров** (2 феврали 1938, деҳаи Песмуллои ноҳияи Восеъ, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 24 октябри 2017, Душанбе, Тоҷикистон) — арбоби давлатии тоҷик, Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1992—1994). Раиси баргузории Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1992).

## Зиндагинома
Ҳабибулло Табаров соли 1938 дар Ховалинг ба дунё омадааст. Баъди мактаби миёна факултети агрономии Донишгоҳи кишоварзии Тоҷикистонро хатм мекунад.

Фаъолияти кориашро ҳанӯз аз даврони мактаби миёна ҳамчун муҳосиб шурӯъ кардааст. Соли 1958 котиби аввали Кумитаи комсомол дар ноҳияи Фархор таъйин мешавад. Баъдан ба кори ҳизбӣ ҷалб мешавад ва дар вазифаҳои муншии аввали ноҳияҳои Маскав, Фархор ва Восеъ кор мекунад. Сипас, раиси кумитаи иҷроияи ноҳия ва баъдан раиси кумитаи иҷроияи вилояти Кӯлоб таъйин мешавад.

Дертар раиси иттиҳодияи чорвопарварӣ дар ноҳияи Ховалинг ва дар соли 1992 вазири кишоварзии Тоҷикистон таъйин мегардад. Қабл аз бознишаста шудан раёсати Кумитаи саноатии ширу гӯшти ҷумҳуриро бар уҳда доштааст. Чаҳор навбат депутати Шӯрои олии Тоҷикистон интихоб мешавад. Оиладор, соҳиби 8 фарзанд.

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои «Нишони Фахрӣ», «Байрақи Сурхи Меҳнат», «Инқилоби Октябр» ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Марг
Ҳабибулло Табаров дар синни 79 вафот карда, рӯзи 24 октябри 2017 дар шаҳри Душанбе ҷанозаи ӯро ба хок супурдаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Хилофати Рошидин

**Хилофати Рошидин** () — давлат, ки баъд аз вафоти паёмбар Муҳаммад дар соли 632 таъсис ёфт. Хилофат пайдарпай чаҳор  халифаи рошид роҳбарӣ мекарданд: Абубакр, Умар ибни Хаттоб, Усмон ибни Аффон ва Алӣ ибни Абутолиб. Ҳудуди хилофат нимҷазираи Арабистон, Шом, Қафқоз, қисми Африқои Шимолӣ аз Миср то Тунис ва паҳнкӯҳҳои Эрон. Хилофати рошидин ба оғози Хилофати Араб  замина гузошт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* *Наумкин В. В.* Халифат. Как это начиналось

Гурӯҳ:Таърихи ислом
Гурӯҳ:Хилофати Рошидин
Шавкат Ҳарисов

**Шавкат Ҳарисов** (23 марти 1932, Чистопол — 23 декабри 1988) — нависандаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Шавкат Ҳарисов 24 марти соли 1932 дар ноҳияи Чистополи Тотористон ба ҷаҳон омадааст. Факултаи физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанберо хатм кардааст. Дар мактабҳои миёнаи Тоҷикистон (Душанбе, Кофарниҳон, Ҳисор) ва Тотористон муаллимӣ кардааст.

## Эҷодиёт
Аз аввали солҳои 50-ум ба навиштани очерку ҳикоя шурӯъ кардааст. Муаллифи романи «Дар ҷустуҷӯи бахт» (1951), китоби очеркҳои «Норак» (1962), гулчини қиссаҳои «Санги гирён» (1964) мебошад. Соли 1968 нашриёти «Молодая гвардия» (Маскав) дар силсилаи «Ҳаёти одамони наҷиб» китоби ӯ «Садриддин Айнӣ»-ро (дар ҳаммуалифии Ю. Акобиров) ба табъ расондааст.

Аз соли 1964 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

23 декабри соли 1988 аз олам даргузашт.

## Осор
* «Дар ҷустуҷӯи бахт» (1951)
* «Норак» (1962)
* «Санги гирён» (1964)
* «Садриддин Айнӣ» (1968)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* «Шавкат Харисов, Юсуф Акобиров — Садриддин Айни»

## Сарчашма
* Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе: «Адиб», 2014. — С. 275 ISBN 978-99947-2-379-9

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Жак Адамар

**Жак Адама́р** (, *Жак-Саломон Адамар*; 8 декабри 1865, Версал — 17 октябри 1963, Париж) —  ва и фаронсавӣ. Узви АИ Париж (1912), узви хориҷии АИ СССР (1929). Муаллифи бисёр корҳои бунёдӣ оид ба алгебра, ҳандаса, таҳлили функсионалӣ, ҳандасаи дифференсиалӣ, физикаи риёзӣ, топология, назарияи эҳтимолият, механика, гидродинамика ва ғ.

## Тадқиқоти илмӣ
Бо тадқиқоташ дар соҳаҳои гуногуни математика машҳур аст. Проблемаи П. А. Чебишевро оид ба қонуни асимптотии тақсимоти ададҳои сода ҳал карда, дар бунёди назарияи функсияҳои таҳлилии бутун саҳми калон гузошт. Дар назарияи муодилаҳои дифференсиалӣ натиҷаҳои муҳим ба даст овард. Ғояҳои ӯ ба пайдоиши таҳлили функсионалӣ таъсири калон расонданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 

## Сарчашма
*
Систон

**Сиистон** ( ), Сакастан; то асри II то милод — *Заранг* - Дрангиана) — вилояти таърихӣ - ҷуғрофӣ дар ҷанубу шарқи Эрон ва ҷанубу ғарби Афғонистон. Кишвар дорои ҳафриёту ривоятҳои  зиёди таърихист.

## Шаҳрҳои Сиистон
*Каркӯй

## Таърих
thumb|Вайронаҳои қалъаи Нусрутобод, Сиистон
Кишвар дар ибтидои ҳазорсолаи I милодӣ дар ҳайати давлатҳои форсизабони Мод ва  Ҳахоманишиён қарор дошт. Номи Сакастан (минбаъд Сиистон) ба кишвар, баъд аз муҳоҷирати қабилаҳои сакойи дар ҳазорсолаи II то милод ва ибтидои асрҳои милодӣ гузошта шудааст.
Заминҳои Сиистон дар ҳайати давлатҳои юнонӣ, Искандари Мақдунӣ ва давлати Юнону Бохтар, Порт, Кушониён, Сосониён буд ва дар миёнаи асри VII ба ҳайати Хилофати Араб дохил буд. Сулолаи Саффориён (861-1003) инҷо ҳукмронӣ намудааст. 
 
Соли 1508 Сиистон аз ҷониби шоҳи Эрон Исмоили I Сафавӣ забт шуда буд.

## Эзоҳ
 

 
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Афғонистон
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Эрон
Адиби Нишопурӣ

**Адиби Нишопурӣ** (*Мирзо Абдулҷавод ибни Мулло Аббос*, ; 1867, Нишопур — 1926, Машҳад) — адиб, , муҳаққиқ, мударрис ва андешаманди эронӣ.

## Зиндагинома
Падараш Мулло Аббоси Нишопурӣ яке аз ашхоси муътабар ва маъруфи Нишопур буд. Соли 1880 ба азми таҳсил ба Машҳад омад ва то охири умр дар ҳамин ҷо зиндагиву эҷод кард. Адиби Нишопурӣ адабиёти форсу араб, илмҳои ҳайат, риёзиёт ва тибро омӯхт ва чун донишманди улуми гуногун эътироф гардид. Ба қалами Адиби Нишопурӣ маҷмӯаи ашъор — «Лаолии макнун» (Машҳад, 1954; иборат аз 6 ҳазор байт) тааллуқ дорад. Ба мавзӯъҳои ишқӣ (ирфонӣ), панду насиҳат даст задааст. «Рисола дар арӯзи форсӣ ва арабӣ», "Рисола дар шарҳи «Муаллақоти сабъа» аз навиштаҳои адабиётшиносии Адиби Нишопурӣ мебошанд. Адиби Нишопурӣ «Шарҳи Хатиби Табрезӣ бар „Ҳамоса“-и Абутамом» ном асарро таҳрир ва ихтисор кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Адиби Пешоварӣ

**Адиби Пешоварӣ** (*Сайидаҳмад ибни Шиҳоби Ризавӣ*;) —  ва адиби эронӣ, аз пайравони тариқати сӯфияи суҳравардия.

## Зиндагинома
Бар асари ҷангҳову задухӯрдҳои мазҳабӣ байни ҳиндувону мусулмонон (аҳли оила ва хешовандонаш ба қатл расиданд) аз зодгоҳаш фирор карда, дар Кобул, Ғазнин, Ҳирот ва Машҳад умр ба сар бурд. Ҳангоми сукунат дар ин шаҳрҳо ба омӯзиши илмҳои маъмули давр – сарфу наҳви арабию форсӣ, бадеъ, арӯз, қофия, ҳикмат, мантиқ, фиқҳ, риёзиёт ва ғайра машғул буд. Соли 1882 ба Теҳрон омад ва то охири умр дар ин ҷо зиндагӣ кард.

## Фаъолияти эҷодӣ
Дар шеър пайрав ва мӯътақиди навъҳои адабӣ, сабку услуби адабиёти классикии форс-тоҷик ва намояндагони маъруфи он, махсусан Носири Хусрав ва Хоқонии Шервонӣ буд. Дар девони ашъори ӯ (Т., 1934) ғазалиёт, қасоид, қитъаҳо, манзумаҳо ва ғайра фароҳам омадаанд. Адиби Пешоварӣ ба забони арабӣ низ эҷод мекард (аз 4200 байти девонаш 370 байт ба забони арабианд). Дар пайравии «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ достоне бо номи «Қайсарнома» сурудааст. Мавзӯи ашъораш васфи ватан, шикоят аз вазъи ноҳинҷори иҷ­тимоии мардум ва ғайра Адиби Пешоварӣ душманони озодию истиқлоли Эронро мазаммат кардааст (шеърҳои «Дар тағаззул ва сиёсату ҳимояти ватан», «Дар тағаззул ва нафрин бар хоинони ватан» ва ғайра). Рисолаҳои илмии Адиби Пешоварӣ ба таҳлили эҷодиёти Носири Хусрав бахшида шудаанд («Рисола дар баёни қазоиёт ва бадеҳиёти аввалия», «Рисола дар нақди ҳозир»). Адиби Пешоварӣ асари Абулфазли Байҳақӣ «Таърихи Байҳақӣ»-ро бо шарҳҳову тавзеҳот ба табъ расондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони эронӣ
Медали «Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ»

**«Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ»** — аввалин медали тоҷикӣ, ки соли 1885 амири Бухоро – Музаффар таъсис додааст.

Бо Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ мансабдорону ашхоси маъруфи аморати Бухоро ва хориҷӣ мукофотонида мешуданд. Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ аз се доираи қутрашон гуногун иборат буда, сирдавонӣ шудааст. Дар қисми болои он гӯшак барои тасмача мавҷуд буда, доираи берунааш нақшунигордор мебошад. Дар доираи дуюм номи медал, доираи сеюм макони сохтан ва дар доирачаи хурд таърихи ба салтанат нишастани амири вақт навишта шудааст. Дар қафои баъзе медалҳо номи шахсони мукофотонидашуда ва рақами тартибӣҳам сабт мегардид. Аз барои хидмат ва хайрхоҳӣ се дараҷа дошт: Дараҷаи I ҳашткунҷаи тилоӣ буда, тасмачаи сурх дошт ва дар гардан овехта мешуд. Дараҷаи II даврашакли тилоӣ аст ва онро бо сӯзанак дар сина меовехтанд. Дараҷаи III нуқрагин буд ва онро дар гардан меовехтанд. Солҳои охири мавҷудияти аморати Бухоро Аз барои хидмат ва хайрхоҳиро аз хӯлаҳои тилоӣ ё биринҷӣ месохтанд.
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Медалҳо аз рӯи алифбо
Ададҳои мусбат

**Ададҳои мусбат** — ададҳои ҳақиқии аз сифр калонро (\mathbb{R}_{>0} = \left\{ x \in \mathbb{R} \mid x > 0 \right\}) гӯянд.

## Ҳамчунин нигаред
* Адад

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ададҳои ҳақиқӣ
Ададҳои муқобил

**Ададҳои муқобил** — ду ададест, ки қиматҳои мутлақашон баробар, вале аломатҳояшон гуногунанд. Масалан 4 ва – 4.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Арифметика
Аз Робиа то Парвин (асар)

**«Аз Робиа то Парвин»** — асари адабиётшиноси Эрон Кашоварзи Садр, ки соли 1955 дар Теҳрон ба табъ расидааст.

## Муаррифӣ
«Аз Робиа то Парвин» ҳаёт ва фаъолияти 105 шоираи форсизабонро, ки дар асрҳои 9 – 20 зистаанд, фаро мегирад. Муаллиф дар муқаддима роҷеъ ба мавқеи зан дар ҳаёти иҷтимоиву сиёсӣ ва маданиву адабии Шарқ, аз ҷумла дар хусуси занони маъруфе, ки дар идораи давлат ширкат доштанд, мухтасар маълумот додааст. Қисми дуюми муқаддима «Таъсири занон дар шеъри форсӣ» ном дорад. Дар ин қисм муаллиф роҷеъ ба Робиаи Балхӣ сухан ронда, аввалин шоираи форсизабон будани ӯро исбот кардааст. Дар асар мавқеи Маҳастии Хуҷандӣ ва Парвини Эътисомӣ дар таърихи адабиёт муайян шудааст. Қисми «Зан ва ирфон» ба Фотимаи Нишопурӣ ва Зубайдаи Фаришта ва қисми «Зан ва ҳунарҳои дигар» ба занони ҳунарманд – Ҳоҷиямоҳ, Рухсорхонум ва Мутриба бахшида шудааст. Дар қисми асосии китоб ному насаби шоираҳо (ба тартиби алифбои форсӣ), зиндагинома ва намунаҳои ашъорашон омадааст. Дар охири асар номгӯи «Маъхазе, ки дар муқаддима ва матни ҳавошӣ мавриди истифода қарор гирифтаанд», «Феҳристи муқаддима», «Феҳристи матни китоб ва ғалатнома» ҷой гирифтаанд. «Аз робиа то парвин» барои тадқиқи эҷодиёти шоираҳои форс-тоҷик аҳамияти бузург дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Тасбеҳ

thumb|Тасбеҳи мусулмонӣ
**Тасбеҳ** () — донаҳои ба ришта кашидашуда, ки диндорон вақти зикру аврод як-як мегардонанд.

Тасбеҳ маҷмуъае аз муҳраҳои гирд аз гили пухта ё сангҳои рангин аст, ки ба ришта мекашанд то ба он шумори субҳонгӯйӣ ва дигар зикрҳову дурудҳоро нигоҳ доранд. Дар қадим теъдоди муҳраҳои тасбеҳ, сад ё камтару бештар буд, ва тасбеҳҳои бо ҳазор дона ки «тасбеҳи ҳзордона» ном дошт низ сохтаи мешуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тасбеҳ
Сирингомиелия

**Сирингомиелия** (аз ,  — найча ва  — ҳароммағз) — бемории музмини системаи асаб, ки ҳангоми он ҳассосият халал ёфта, дасту пой нимфалаҷ мешавад.

## Сабабҳои пайдоиш
Асоси сирингомиелия аз патологияи инкишофи ҳароммағз иборат аст. Вале ба пайдоиши он омилҳои номусоиди муҳит, алалхусус зарбулат ёфтан таъсири калон мерасонад. Ба сирингомиелия бештар одамоне, ки машғули кори вазнини ҷисмонӣ мебошанд, гирифтор мешаванд. Ҳангоми сирингомиелия дар ҳароммағз бофтаҳои глиозӣ ва дар маркази онҳо ҷавфҳо ташаккул меёбанд. Беморӣ мумкин аст ба мағзи дарозрӯя ва кӯпруки Варолий низ паҳн шавад.

## Нишонаҳо
Нишонаҳои аввалини беморӣ одатан дар 20 — 40-солагӣ падид меоянд. Дар давраҳои аввал дар гардан, шона ва дастҳо дарди тоқатфарсо пайдо шуда, шабона ва дар мавсими сармо авҷ мегирад. Ҳангоми осеб ёфтани қисми гардану синагии ҳароммағз ҳассосияти дастҳо, китф, қисми болои қафаси сина, сарсина ва тахтапушт нест мешавад. Бемор асари сӯзишу захмро ҳис намекунад, ки изи онҳо дар пӯст аломати муҳимми ташхисӣ аст. Ҳамчунин атрофияи мушакҳо ва нимфалаҷи ангуштон ба мушоҳида мерасад (ба тамоми даст паҳн мегардад).

## Табобат
Барои табобати сирингомиелия шуоъшифоӣ нафъи калон дорад. Аз доруҳои дигар ва витаминҳо низ истифода карда мешавад. Дар баъзе мавридҳо сирингомиелия зуд хуруҷ ёфта, беморро маъюб месозад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Энсиклопедияи мухтассари тиб

Гурӯҳ:Бемориҳои асаб
Азим Азизов

**Азим Азизов** (20 ноябри 1953, Хуҷанд — 26 августи 2010, Душанбе) — духтури кӯдакон, доктори илмҳои тиб (2000), профессор (2002).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети педиатрии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (ИДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино (1977). Духтури кӯдакон (1977 — 83), ординатори кафедраи бемориҳои кӯдакони ИДТТ (1983 — 85), аспиранти Институти тиббии шаҳри Ростови Федератсияи Россия (1985 — 88), ассистент, дотсент (1988 — 97), мудири кафедраи таълими бемориҳои кӯдакони ДДТТ (аз 1997).

## Фаъолияти илмӣ
Оид ба масоили нефрологияи кӯдакон як силсила тадқиқот анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 100 асару мақолаҳои илмӣ, 8 тавсияи методӣ ва пешниҳоди навоварона аст. Мақолаҳояш дар хориҷи кишвар ба табъ расидаанд. Таҳти роҳбарии ӯ кафедра ба масъалаи омӯзиши пулмонологияи кӯдакон машғул буд.

## Осор
* Тавсиянома оид ба нигоҳубини беморон, Д., 2006;
* Оценки качество жизни детей с пиелонефритом и гломерулонефритом, Д., 2004;
* Особенности течения заболевания мочевыделительной системы у детей, маҷаллаи «Педиатрия», 2008;
* Клинико-иммунологической особенности тяжелых пневмонии у детей раннего возраста, маҷаллаи «Нигаҳдории тандурустии Тоҷикистон», 2008.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Тамара Кокова

**Тамара Кокова** (*Кокова Тамара Акашевна*; тав. 15 марти 1934, Налчик, РСФСР, ИҶШС) — ҳунарпешаи шӯравӣ ва рус. Ҳунарпешаи шоистаи РСФСР (1971).

## Зиндагинома
Тамара Кокова 15 марти соли 1934 дар шаҳри Налчик, пойтахти Кабардино-Балқар (Русия) ба дунё омадааст. Соли 1958 Донишкадаи давлатии театрии ба номи А. В. Луначарскийро хатм карда, солҳои 1959—1961 ҳунарпешаи киностудии «Грузия-фильм» ва театр-студияи Гурҷистон буд.

Соли 1960 аввалин маротиба ба Киностудияи «Тоҷикфилм» даъват шуда, ҳамин тавр дар солҳои гуногун дар 4 филми дигари тоҷикӣ нақшофарӣ мекунад. Масалан: филмҳои «Зумрад» (1961), «Зери хокистари сӯзон» (1967), «Рояли сафед» (1968), "Духтари сеюм (1970), «Бросок» (1981) ба иштироки Тамара Кокова дар «Тоҷикфилм» ба навор гирифта шуданд.

Тамара ҳамагӣ дар 20 филм нақш офаридааст. Охирин нақши офаридааш соли 1991 мебошад.

Соли 1975 Кокова ба садамаи нақлиётӣ дучор шуда, ҷароҳати ҷиддӣ мебинад. Пас аз ҷарроҳиҳои зиёд дигар наметавонад ба синамои ҳирфаӣ баргардад. Ба иҷрои нақшҳои хурд, садопешагӣ машғул буда ва дар ҳаёти ҷамъиятӣ-фарҳангии Русия саҳми калон дорад.

Дар Маскав зиндагӣ дорад. Шавҳар — адвокат Марк Вознесенский. Духтараш Марям — филолог, номзади илм.

## Ҷоизаҳо
Тамара Кокова дар ҷашнвораи умумииттифоқии кино дар Масква ба ҷоизаи «Беҳтарин нақши занона» барои нақши Фотима, ки замони донишҷӯияш офарида буд, сарфароз гардидааст. Ҳамчунин, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи РСФСР мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол. Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 206. — 640 с. — 100 000 экз.

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Синамои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони ИҶШС
Ҳунарпеша

**Ҳунарпеша**, **бозигар**, **актёр** (, аз  — иҷрокунанда) — иҷрокунандаи нақшҳо дар спектаклҳо ва филмҳо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Актеръ и Актриса // 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Санъат
Гурӯҳ:Ҳунарпешагон
Зумрад (филм)

«**Зумрад**» — филми коргардон Александр Давидсон ва Абдусалом Раҳимов, наворбардоришуд дар соли 1961. Нахустнамоиши филм дар шаҳри Маскав 12 апрели соли 1962 баргузор гардид.

## Достон
Зумрад, духтари тоҷик, ки барои хондан ба шаҳр меравад, он ҷо бо омӯзгори худ дар донишгоҳ ишқварзӣ мекунад ва таҳсилро раҳо карда, ба деҳа бармегардад.

## Дар нақшҳо
* Тамара Кокова — *Зумрад*
* Сталина Азаматова — *Гулчин, агроном*
* Тӯҳфа Фозилова — *Холсино*
* Ёқуб Ахмедов — *Қодиров*
* Аслӣ Бурҳонов — *раиси колхоз*
* Маҳмудҷон Воҳидов — *Шариф*
* Т. Ишонхоҷаев — *Ҷамил*
* Абдулхайр Қосимов — *Ҷӯраев*
* А. Нурматов — *Сафаров*
* Абдусалом Раҳимов — *декан*

## Ҷоизаҳо
* Диплом барои беҳтарин филми ҳунарӣ дар баррасии кинематографонм ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон (1962).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои ИҶШС
Гурӯҳ:Филмҳои Тоҷикфилм
Абулвайс Азизов

**Абулвайс Азизов** (тав. 8 марти 1939, деҳаи Яхсуи Даҳанакии Болои Кулоб) — нависандаи тоҷик. Узви ИН Тоҷикистон (1989)

## Зиндагинома
Хатмкардаи УДТ (1963). Муҳаррири нашриёти «Ирфон» (1963, 1973 — 87). Омӯзгори мактаби миёна (1963 — 68), корманди газетаи «Комсомоли Тоҷикистон» (1968 — 73), муҳаррири нашриёти «Адиб» (1987 — 94). Аз соли 1994 нафақагир, машғули кори эҷодист.

## Фаъолияти эҷодӣ
Нахустин ҳикояву очеркҳояш миёнаи солҳои 60 садаи XX ба табъ расидаанд (ҳикояи нахустинаш дар бораи С. Амиршоев соли 1968 чоп шуд). Маҷмӯаи нахустинаш «Сарбоз» (1984) қиссаҳо (киноповестҳо)-и «Абдукарим», «Ҳаким», «Ғӯл»-ро дар бар мегирад. Дар маҷмуаи дуюмаш «Рӯҳи замин» (1989) қиссаҳои «Модар», «Ятимони сарбоз» ҷой гирифтаанд. Азизов рисолаҳои хурди пандомӯз-ангораҳо менависад, ки чанде аз онҳо дар маҷмуаҳои «Офтоби Сарҷӯ» (1991), «Дили Сарҷӯ» (1993), «Бақо» (2000), «Муаммои мавҷудот» (2006) фароҳам омадаанд. Азизов дар бораи Абурайҳони Берунӣ, Убайди Зоконӣ, Ҷалолуддини Румӣ, Рӯдакӣ, Имоми Аъзам, «Тӯҳфат-ус-сурур»-и Дарвешалии Чангӣ, «Тӯтинома»-и Зиёуддини Нахшабӣ ва ғайра рисолаҳои хурди таърихиву бадеӣ, шарҳиҳолӣ, таълимӣ иншо намудааст.

Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1989.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Болта Ортиқов

**Болта Ортиқов** (5 майи 1924, Самарқанд — 19 ноябри 2001) — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1960).

## Зиндагинома
Болта Ортиқов 5 майи соли 1924 дар шаҳри Самарқанд ба ҷаҳон омадааст. Соли 1952 факултаи филологияи Донишкадаи омӯзгории Самарқандро хатм кардааст. Дар мактабҳои ноҳияи Кофарниҳон
муаллимӣ кардааст. Мудири шуъбаи рӯзномаи «Пионери Тоҷикистон», хабарнигори рӯзномаи «Маориф ва маданият» будааст. Солҳои охир дар Самарқанд зиндагӣ ва эҷод мекард.

## Эҷодиёт
Офаридаҳояш аз соли 1953 ба чоп расидаанд. Асосан барои бачаҳо менавишт, ки маҷмӯаҳои «Овози ҷавонон» (1954), «Ҷиянҳои қишлоқӣ» (1958), «Конфетҳо» (1962), «Духтарчаи нағз» (1965), «Себи орухур» (1966), «Мактуби сегӯша» (1971), «Ҳандалак» (1973), қиссаҳои машҳури «Таътил» (1959), «Полвон» (1964), «Гули садбарг» (1966), «Бачаҳои Лолазор» (1975), «Дурдонаҳои Зарафшон» (1980), «Пайи хун» (1982), «Дандони тило» (1982), «Достони Самарқанд» (1985), «Ҳирси одам» (1985), «Кишмишзор» (1987) ва ғ. аз он ҷумлаанд. Якҷиладаҳояш солҳои 1976 ва 1984 ба табърасидаанд.

Китобҳои «Каникулы» (1963) ва «Неугомонный Насыр» (1975)-аш ба забони русӣ тарҷума ва дар Маскав чоп шудаанд. Чанде аз навиштаҳояш ба дигар забонҳо ҳам тарҷума шудаанд.

Аз соли 1960 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

19 ноябри соли 2001 аз олам даргузашт.

## Осор
* «Овози ҷавонон» (1954)
* «Ҷиянҳои қишлоқӣ» (1958)
* «Конфетҳо»(1962)
* «Каникулы» (1963)
* «Духтарчаи нағз» (1965)
* «Себи орухур» (1966)
* «Мактуби сегӯша» (1971)
* «Ҳандалак» (1973)
* «Таътил» (1959)
* «Полвон» (1964)
* «Гули садбарг» (1966)
* «Неугомонный Насыр» (1975)
* «Бачаҳои Лолазор» (1975)
* «Дурдонаҳои Зарафшон» (1980)
* «Пайи хун» (1982)
* «Дандони тило» (1982)
* «Достони Самарқанд» (1985)
* «Ҳирси одам» (1985)
* «Кишмишзор» (1987)

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе: «Адиб», 2014. — С. 175 ISBN 978-99947-2-379-9

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон