open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зафаробод (деҳа, н. Ёвон)

**Зафаробод** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ситораи Сурхи ноҳияи Ёвон. 

## Иқтисод
Соли 1968 бунёд шудааст. Аз Зафаробод то маркази ҷамоат аз 1 км камтар, то маркази ноҳия 22 км. Аҳолиаш 1568 нафар (2017), тоҷикон. Деҳа мактаб надорад. Талабагон дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Рӯдакӣ таҳсил мекунанд. Деҳа 3 масҷиди панҷвақта, 4 нуқтаи савдои хусусӣ, як бунгоҳи тиббӣ ва як нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо аз рӯди Вахш обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 60 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ, хоҷагиҳои деҳқонии «Файзи деҳқон» ва «Зафаробод» фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ёвон
Гурӯҳ:Ҷамоати Ситораи Сурх
Меҳробод (деҳа, н. Ёвон)

**Меҳробод** (то соли 2024 — Зулм*обод*)— деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳасан Ҳусейнови ноҳияи Ёвон. Аз Зулмобод то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 5 км, то маркази вилоят 106 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1992 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 3 нуқтаи савдои хусусӣ, 2 осиёби барқӣ, сартарошхона, бунгоҳи тиббӣ, китобхона ва як нуқтаи таъмири автомашинаҳои сабукрав дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо тавассути пойгоҳи обкашӣ аз дарёи Вахш обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 45 ҳоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ёвон
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳасан Ҳусейнов
Конор Макгрегор

**Конор Мокгрегор**  Ӯ собиқ қаҳрамони UFC дар вазни сабук мебошад.

## Зиндагинома

## Пайвандҳо

## Эзоҳ

## Эзоҳ

Q5162259
Подзарраҳо

**Подзарраҳо**, **антизарраҳо** () — зарраҳои бунёдие, ки як қатор тавсифҳояшон аз рӯи қимати ададӣ бо тавсифҳои зарраҳои одӣ: масса, спин, спини изотопӣ (ба истиснои проексияи сеюми он), умр, ҷуфтият айнан якхелаанду тавсифҳои дигарашон (зарядҳои электрикӣ, барионӣ, лептонӣ, моменти магнитӣ, аҷобат ва ғайра) аз рӯи аломаташон (самташон) аз ҳамдигар фарқ мекунанд.

Намунаи ҷуфти зарра - антизарраҳо инҳоанд: электрон-позитрон, протон-антипротон, нейтрон-антинейтрон, ней-трино-антинейтрино ва ғайра Ҳангоми ба ҳам бархӯрдан антизарраҳо ва зарра якдигарро маҳв карда, ба шакли дигари материя мегузаранд. Мафҳуми антизарраҳоро соли 1928 П. Дирак ба физика дохил карда буд. Муодилаи релативии кашфкардаи ӯ барои электрон (муодилаи Дирак) дар ҳалли худ узверо бо энергияи манфӣ дошт. Дирак нишон дод, ки мавҳ шудани электрони энергияаш манфиро чун тавлиди зарраи (бо ҳамон як масса) энергия ва заряди электрикии мусбат шарҳ додан мумкин ва зарур аст. Соли 1932 ин зарра аз тарафи К. Андерсон дар таркиби нурҳои кайҳонӣ кашф карда шуд ва ба сабаби мусбат будани зарядаш позитрон (антиэлектрон) ном гирифт. Пас аз кашфи позитрон, ки назарияи Диракро ба куллӣ тасдиқ кард, ҷустуҷӯи антизарраҳои дигар оғоз ёфт. Таҷрибаҳои минбаъда муқаррар карданд, ки на танҳо электрон, балки ҳама зарраҳои мавҷуда антизарраҳои худро доранд. Дар таркиби нурҳои кайҳонӣ (1937) боз як ҷуфт зарраву антизарраҳо — мю-мезонҳо (μ+ ва μ-, массаашон баробар ба 206,7 массаи электрон), каме баъдтар (1947) зарраҳои вазнинтар, пи-мезонҳо (π+, π- ва π0; массаи π+ ва π- баробар ба 273,13 ва массаи π0 ба 264,15 массаи электрон) ошкор гардиданд. Соли 1955 дар таҷрибаҳо оид ба пароканиши протонҳои баландэнергия (EP > 7,6 ГэВ) дар протонҳо (реаксияи р + р → р + р + р +Ṕ) тавлиди антипротон мушоҳида шуда буд. Дар ҳамин гуна таҷрибаҳо соли 1956 антинейтрон кашф мешавад. Солҳои 50 садаи XX бо кашфи антигиперонҳо анҷом меёбад. Ҳоло ба «дугоник» — антизарра доштани ҳар як зарра ҳеч кас шубҳае надорад. Дар баъзе мавридҳо зарра ва антизарраҳо айнан якхелаанд (γ — фотон, π0 -мезон, η0-гиперон, 2К0-мезон (К01 ва К02), 1/ψ-мезон). Хосиятҳои антизарраҳо ба тавассути симметрияи назарияи квантии майдон (СРТ) шарҳ дода мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Подмодда
Подкварк

**Антикваркҳо** — зарраҳои муқобили (дугоники) кваркҳо, ки ба таркиби мезонҳо ва антибарионҳо дохиланд. 

Мисли адронҳо мезонҳо аз ҳолати вобастаи кварку антикварк ва антибарионҳо бошанд, аз ҳолати вобастаи се антикварк иборатанд. Спини антикварк 1/2, заряди бариониаш — 1/3 ва заряди электрикиаш ба заряди мувофиқи кварк муқобил (яъне 1/3 ва — 1/3) мебошад. Дар шаклҳои заряди электрикӣ ва бариониашон том антикваркҳо инчунин қиматҳои муқобили зарядҳои зикршударо доранд. Антикваркҳо дорои адади квантии накҳат мебошанд, ки бо накҳати кваркҳои мувофиқ маҳв карда мешавад. Бинобар ин дар мезонҳои аз кварк иборатбуда ва антикваркҳои онҳо накҳат гум мешавад. Чунин мезонҳо дорои «накҳати ниҳонӣ» мебошанд (нигар Кварконий).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Физика
Антиклинал

[thumb|Антиклинал бо [синклинал аз рост]]
**Антиклина́ль** ё**чини антиклиналӣ** (аз  — зид ва  — хам мекунам) — чини болобарҷастаи қабатҳои ҷинсҳои кӯҳӣ.

Ҷойи хамгашти қабатҳоро маркази антиклинал, тарафҳои онро болҳои антиклинал ва сатҳе, ки ҷойҳои хамгашти ҳамаи қабатҳоро бурида мегузарад, сатҳи меҳварӣ меноманд. Нисбат ба хобиши болҳо ва тамоюли сатҳи меҳварӣ чинҳои антиклинал дар якчанд ҳолат вомехӯранд: рост, каҷ, хуфта, ё сарнагун. Дар нақша тарҳи антиклинал гуногун мешавад: дарозрӯя — агар дарозиаш аз паҳноиаш зиёд бошад; брахиантиклинал — агар дарозиаш аз паҳноиаш зиёд бошад; гунбазшакл — агар дарозию паҳноиаш тақрибан баробар бошад. Антиклинали калон аз чандин антиклиналҳои хурд ва синклиналҳо иборат аст. Одатан, дар маркази антиклинал ҷинсҳои қадимӣ ва дар болҳои он ҷинсҳои ҷавонтар мехобанд. Аксар конҳои газ, нефт ва баъзе маъданҳо дар тоқи чинҳои антиклинал ҷойгир мешаванд. Бисёр кӯҳҳои қисми ҷанубӣ ғарбии Тоҷикистон, инчунин кӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисор аз чинҳои антиклинал иборатанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Заминшиносии сохторӣ
Антиклинорий

thumb|
**Антиклинорий** (аз  — зид,  — хам мекунам,  — кӯҳ, баландӣ) — маҷмӯи бузург ва сохташ мураккаби чинҳои қишри замин, ки дар натиҷаи муддати бардавом бардошташавӣ ва чиндоршавии қишри замин дар воҳидҳои геосинклиналӣ ба вуҷуд меояд. 

Қисми марказии антиклинорий болобарҷаста буда, тарафҳои (болҳои) он аз як қатор чинҳои хурду калон ва массивҳои лағжида иборат аст. Аксар дар қисми марказии антиклинорий ҷисмҳои калони интрузивӣ (гранитҳо ва ғайра) ҷойгиранд. Тӯли антиклинорий ба садҳо ва бараш ба даҳҳо км мерасад. Антиклинорийи калонтаринро мегантиклинорий меноманд. Кӯҳҳои Кавкази Калон ва шимолӣ Ҳисор мисоли антиклинорий мебошанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Заминшиносии сохторӣ
Ҷазираҳои Антил

**Ҷазираҳои Антил** (испанӣ Antillоs) — галаҷазира дар Вест-Индия, байни Америкаи Шимолӣ ва Америкаи Ҷанубӣ.

Аз нимҷазираи Флорида то соҳили Венесуэла (4020 км кашол ёфтааст) воқеъ буда, Баҳри Кариб ва халиҷи Мексикаро аз Уқёнуси Атлантик ҷудо мекунад, якҷоя бо ҷазираҳои Багам Вест-Индияро ба вуҷуд меоварад. Ҷазираҳои антил ба антили Калон (Куба, Гаитӣ, Ямайка, Пуэрто-Рико) ва антили Хурд (ҷазираҳои Виргин, Бодрӯя ва Бодпанаҳ, Тринидад ва Тобаго, Барбадос ва ғайра) тақсим мешаванд. Масоҳаташ 220 ҳазор км2. Аҳолиаш зиёда аз 34 млн нафар (2009), бештар америкоиҳои африкоинажод.

## Пайдоиш
Пайдоиши ҷазираҳо материкию вулқонӣ буда, қисми зиёди сатҳашон кӯҳсоранд. Куба, ҷан. шарқи Гаитӣ, инчунин ҷазираҳои Виргину Бодпанаҳро ҳамвориҳо фаро гирифтаанд. Баландии ҷазираҳои антили Калон то 3175 м (дар Гаитӣ). Ноҳияи ҷазираҳои антил (ғайр аз қисми ҳамвории Куба) серзилзила буда, вулқонҳои амалкунанда бисёранд (Суфриер, Монтан-Пеле ва ғайра). Иқлими антил — тропикии сернам. Боришоти солона 1200—2000 мм. Дар нишебиҳои бодрӯя то 5000 мм, дар ҷойҳои бодпанаҳ — 700—800 мм. Охирҳои тобистон тӯфонҳои сахт рӯй медиҳанд. Наботот дар ҷазираҳои антил (бешаҳои тропикии баргрези ҳамешасабз ва буттазору саваннаҳо) кам боқӣ мондаанд. Дар нишебиҳои бодрӯяи кӯҳҳо бешаҳои ҳамешасабз мавҷуданд. Наботот дар қисми шимолӣ бештар ва қисми ҷанубӣ камтар ба назар мерасад. Олами ҳайвоноташ хеле камбағал аст. Ғайр аз ҳайвоноти хонагии европоиён ба ин ҷо оварда, миқдори бисёри калтакалосҳо ва парандагон ба назар мерасанд. Дар антил канданиҳои фоиданоки никел, хромит (Куба, Гаитӣ), бокситҳо (Ямайка), тило ва нуқра мавҷуданд.

Ҳудудҳои ҳифзшавандаи антил: Боғҳои миллии Синт-Кристоффел (ҷазираҳои Кюрасао), Вашингтон-Слагбай (ҷазираи Бонайре), Парки баҳрии Бонайре ва ғайра Дар ҷазраҳои антил давлатҳои Антигуа ва Барбуда, Барбадос, Гаитӣ, Доминика, Республикаи Доминика, Куба, Сент-Винсент ва Гренадина, Сент-Китс ва Невис, Сент-Люсия, Тринидад ва Тобаго, мулкҳои ИМА, Британияи Кабир, Франсия ва Нидерланд воқеанд. Як қисми ҷазираҳо ба Венесуэла тааллуқ доранд.

## Нигаред низ
* Ҷазираҳои Антили Нидерланд

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Антилогарифм

**Антилогарифм** (аз  ва логарифм) — адади ба қимати додашудаи логарифм мувофиқ. Агар logN=a бошад, адади N антилогарифми адади a аст. 
: \operatorname{ant} \log _a {n} = a^n.
Масалан, антилогарифми адади 2 аз рӯи асоси 10 ба 100 баробар мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Логарифмҳо
Антинейтрино

**Антинейтрино** (ῦ)**** — антизарраи нейтрино, зарраи бунёдии нейтралие, ки массаи сукунат надорад (бо саҳеҳии 5∙104 m0, m0 — массаи сукунати электрон). Ба фермионҳо мансуб аст (спинаш ½). Антинейтрино заряди электрикӣ ва моменти магнитӣ низ надорад. Аз ин рӯ, эҳтимолияти таъсири мутақобили он бо моддаҳо бағоят хурд мебошад. Ду навъ антинейтрино мавҷуд аст: антинейтринои электронӣ (ῦе), ки ҳамеша ҳамроҳи электрон пайдо мешавад ва антинейтринои мюонӣ (ῦμ), ки дар натиҷаи коҳиши мюонҳо ба вуҷуд меояд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Подмодда
Антинейтрон

**Антинейтрон** (ишораташ ñ) — антизарраи нейтрон (n). Мисли нейтрон заряди электрикӣ надорад. Массаву спини антинейтрон баробари массаву спини нейтрон аст, вале онҳо аломати моменти магнитии муқобил доранд. антинейтрон соли 1956 дар таҷрибаҳои пароканиши дастаи антипротонҳо аз тарафи Б. Корк, Г. Ламбертсон, О. Пиччони ва В. Венсел кашф шудааст.

## Нигаред низ
* Подмодда
* Подкварк

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Подмодда
Флойд Мейвезер

**Флойд Мейвезер-хурдӣ** (; тав. , Гранд-Рапидс, Мичиган, ИМА) — муштзан ҳирфаии омрикоӣ.

## Эзоҳ
Подмодда

**Подмодда**, **антимодда**— материяест, ки аз подзарраҳо иборат мебошад. 

Дар антимодда ядрои атом бар хилофи модда аз антипротонҳо ва антипозитронҳо иборат буда, ба ҷойи электронҳо дар лифофаи онҳо позитронҳо ҷойгир мешаванд; масалан, антиатоми гидроген аз антипротон ва позитрон иборат мебошад. Зарядҳои барионӣ ва лептонии антимодда манфианд. Қувваҳои ядроӣ, ки устувории ядроҳои атомиро ифода мекунанд, инчунин қувваҳои электромагнитӣ ва мубодилавӣ, ки ба туфайли онҳо шаклҳои ҷойгиршавии устувори электронҳо дар атомҳо ва молекулаҳо мавҷуданд, барои антимодда ва модда якхела мебошанд. Аз зарраҳои антимодда маҷмӯъҳои ҳамон навъе, ки аз зарраҳои модда сохта мешаванд, ба вуҷуд оварда мешаванд. Антимоддаро дар суръатфизоҳо ба вуҷуд овардан ё дар шуоъҳои кайҳонӣ мушоҳида кардан мумкин аст. Соли 1965 физикони америкоӣ бо роҳи таҷриба дар суръатфизо нахустин антиядро — антидейтрон (ҳолати вобастаи антипротон ва антинейтрон)-ро ҳосил карданд; чанде пас ядрои антигелий (1969) ва антитритий (1974, дар Русия) ба қайд гирифта шуданд. Ҳангоми бархӯрд бо моддаи мӯътадил маҳвшавии антизарраҳои антимоддаро ташкилдиҳанда бо зарраҳои модда ба вуҷуд меояд, аз ин рӯ, дар олами моро фарогирифта, ки аз модда иборат аст, антимодда мавҷуд нест. Аммо дар Кайҳон мавҷуд будани соҳаҳои аз модда дур, ки пурра аз антимодда иборат мебошанд, имконпазир аст. Ин соҳаҳоро антиолам меноманд. Ба илм то ҳанӯз мавҷудияти аниқи антиолам маълум нест.

## Нигаред низ
* Антиолам 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Подмодда
Антимонит

**Антимони́т** (аз  «сурма»), **ҷилои сурма**, **стибнит** — минералест аз синфи сулфидҳо — Sb2S3, ки ғашҳои As, Hg, Au, Ag, Pb, Bi ва дигар элементҳоро дорад, манбаи асосии сурма аст.

## Таркиб
Дар таркиби антимонит 71,38 % Sb ва 28,62 % S мавҷуд аст. Системаи кристаллиаш ромбшакл, кристаллҳояш сӯзанмонанд, сутунмонанд ё призмашакли рахдор. Рангаш хокистарӣ буда, ҷилои металлӣ дорад, сахтиаш 2 — 2,5, зичиаш 4500 — 4600 кг/м3, ҳарор. гудозиш 546 °С, дар HCl суст ҳал мешавад. Антимонит асосан дар конҳои сурма, сурмаю симоб, тилою симоб ва дигар конҳои гидротермалии пастҳарорат вомехӯрад.

## Конҳо дар Тоҷикистон
Конҳои антимонит дар Тоҷикистон дар Ҷиҷиқрӯд ва гурӯҳи конҳои Шинг маълуманд.

## Нигаред низ
* Сурма

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Сульфидҳо (минералҳо)
Гурӯҳ:Минералҳои сурма
Прапимпорн Карнчанда

**Прапимпорн Карнчанда**  Ӯ дар ширкати "Jaika Stunts" ба ҳайси бадалкор кор мекунад.

## Эзоҳ

Q46992922
Гурӯҳ:Таиланд
Донишкадаи кимиёӣ-технологии Тошканд

**Донишкадаи кимиёвӣ-технологии Тошканд**, донишкадаи пешрафтаи технологияи кимиёвӣ дар Ӯзбекистон ва Осиёи Марказӣ мебошад.

Донишкадаи кимиёвию технологии Тошканд дар асоси Фармони Президенти ҶШС Ӯзбекистон И.А.Каримов аз 6 майи соли 1991 бо мақсади баланд бардоштани сатҳи маълумоти олии техникӣ дар ҷумҳурӣ, такмили ихтисоси кадрҳои муҳандисӣ ва илмӣ дар заминаи факултети кимиёвию технологии факултети муҳандисӣ - технологии кимиё ташкил карда шудааст. Ҳоло Донишкадаи кимиёвӣ-технологии Тошканд донишгоҳи пешрафтаи соҳаи технологияи кимиёвии Ӯзбекистон мебошад.

## Сохтори донишкада
Донишкада барои корхонаҳои саноати кимиё, коркарди нафт, биокимиё, инчунин саноати масолеҳи бинокорӣ, зарфҳои сафолӣ, мебелсозӣ, чӯбкорӣ, равған ва чарб, ордсозӣ, консервабарорӣ, гӯшт ва шир мутахассисон омода мекунад. Дар айни замон донишкада аз 5 факулта, шуъбаи ғоибонаи махсус ва литсейи академӣ иборат аст. Дар донишкада зиёда аз 4000 донишҷӯ, тақрибан 300 аспирант ва докторант, номзадҳои илм, дотсентон, 52 доктори илм, профессорон дар 40 кафедра фаъолияти педагогӣ ва илмӣ доранд.

## Факултаҳо ва ихтисосҳои донишкада
Донишкада:
*5 факултет
*Шуъбаи ғоибона
*Магистратура
*Докторантура дорад.
Донишкада дар соҳаҳои зерин мутахассисонро тайёр мекунад:
*Факултаи "Технологияҳои истеҳсоли сӯзишворӣ ва пайвастагиҳои органикӣ"
Маводи таркибӣ ва хока, молиданиҳо;
Масолеҳи сохтмонӣ, мошинҳои корхонаҳо ва воҳидҳои саноати химия;
Технологияи коркарди нафт ва газ;
Технология, мошинҳо ва таҷҳизоти саноати чӯб;
Технологияи химиявӣ (аз рӯи намуди истеҳсолот);
Технологияи химиявии коркарди интиқолдиҳандагони саноатӣ ва маводи карбон;
Электрохимия
Кафедраи ҳарбӣ
*Факултаи технологияи моддаҳои ғайриорганикӣ
Технологияи химиявии моддаҳои ғайриорганикӣ;
Кимиёи аналитикӣ ва технологияи металлҳои нодири микроэлементӣ;
Экологияи саноатӣ;
Химияи умумӣ ва ғайриорганикӣ;
Равандҳо ва дастгоҳҳои технологияи кимиёвӣ;
Технологияи силикат.
*Факултаи технологияи хӯрокворӣ
Автоматика ва идоракунӣ;
Технологияи коркарди ғалладона;
Технологияи равғанҳо ва чарбҳо;
Технологияи гӯшт, шир ва маҳсулоти консервшуда;
Технология ва ташкили хӯроки умумӣ.
*Факултаи "Технологияҳои истеҳсоли шароб ва токпарварии саноатӣ"
Биотехнология;
Технологияи шакар ва ферментатсия;
Энология.
*Факултаи менеҷмент ва таълими касбӣ
Идоракунии сифати маҳсулот;
Иқтисоди саноат ва идоракунӣ;
Маълумоти касбӣ;
*Факултаи такмили ихтисос ва бозомӯзии кадрҳо
*Шуъбаи ғоибонаи махсус (филиал дар Қунғирот (Ӯзбекистон).

## Пайвандҳо
https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%BE-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82#

## Эзоҳ
*Рӯйхати хатмкардагони Донишкадаи кимиёвӣ-технологии Тошканд аз Тоҷикистон
Донишгоҳи давлатии нафту гази Русия

**Донишгоҳи давлатии нафту гази Русия ба номи И. М. Губкин** — муассисаи давлатии олии таълимиест, ки соли 1930 дар шаҳри Маскав таъсис ёфтааст, мутахассисони соҳаи нафту газро омода мекунад. Дар соли 2010 мақоми Донишгоҳи миллии тадқиқотии Русияро гирифт.

Донишгоҳи давлатии нафту гази Русия дар шаҳрҳои Оренбург, Тошканд ва Ашқобод филиалҳои худро дорад.

## Таърих
Донишгоҳи давлатии нафту гази Русия ба шарафи асосгузори геологияи нафт дар ИҶШС Иван Губкин номгузорӣ шудааст ва бо гузашти  солҳо 6 маротиба таъғир ёфтааст:

### Хатмкардагони Донишгоҳ

## Ҷоизаҳо
* Соли 1945 бо Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат;
* Соли 1980 бо Ордени Инқилоби Октябр;
* Соли 2000 бо Ордени Дӯстии халқҳои Ҷумҳурии Сотсиалистии Ветнам;
* Соли 2010 бо ордени Меҳнат, дараҷаи III, Ҷумҳурии Сотсиалистии Ветнам;
* Соли 2017 бо Ордени «Дӯстлик» мукофотонида шудааст.
Донишгоҳ бо номи *«оташдони [[карасин]]и»* дар байни донишҷӯён маъруф гаштааст.

## Факултаҳо
*Факултаи геология ва геофизикаи нафту газ
*Факултаи коркарди конҳои нафту газ
*Факултаи лоиҳакашӣ, сохтмон ва истифодаи системаҳои интиқоли қубур
*Факултаи мошинсозӣ
*Факултаи технологияи химиявӣ ва экология
*Факултаи автоматика ва муҳандисии компютерӣ
*Факултаи иқтисод ва менеҷмент
*Факултаи тиҷорати байналмилалии энергетикӣ
*Факултаи ҳуқуқшиносӣ
*Факултаи бехатарии маҷмӯи сӯзишворию энергетикӣ.
## Ҷолиб
Давоми 93 соли фаолияти Донишгоҳи давлатии нафту гази Русия ба номи академик И. М. Губкин, ҳамаги як нафар аз Тоҷикистон ин ҷо автореферати номзадиро ҳимоя кардааст.
## Галерея

File:Moscow-1254 - 18 Ленинский проспект.jpg|Донишгоҳ дар соли 2022
File:Moscow-1254 - 17 Ленинский проспект.jpg|Намои донишгоҳ, ш. Маскав, хиёбони Ленин, бинои 65
File:Университет нефти и газа им.Губкина - panoramio.jpg|Донишгоҳ дар соли 2008
File:G31.JPG|Донишҷӯён дар саҳни донишгоҳ, посбонҳои фахрӣ, 7 майи соли 2008

## Таҳримҳо

Аз 19 майи соли 2023 донишгоҳи давлатии нафту гази Русия ба рӯйхати таҳримҳои ИМА дохил карда шуд.

## Адабиёт
* 
* Татур И. Р., Татур А. Р., Силин М. А. Волшебный свет керосиновой лампы  / под ред. В. Г. Мартынова. — М. : Российский государственный университет нефти и газа (НИУ) имени И. М. Губкина, Кучково поле Музеон, 2020. — 184 с. : ил. ISBN 978-5-907174-39-9

## Пайвандҳо
## Олимони Донишгоҳ
* Туманян Борис Петрович

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи нафту гази Русия
Донишгоҳи давлатии Сахалин

**Донишгоҳи давлатии Сахалин** ( — донишгоҳ дар Сахалини Ҷанубӣ. Соли 1949 таъсис ёфтааст.

## Соҳаи таълим
Ба донишҷӯён аз рӯи 28 ихтисос, 13 равияҳои бакалавриат, бо 4 равияи магистрӣ ва 17 ихтисосҳои аспирантура таълим дода мешавад. Дар донишгоҳ 48 кафедраҳо мавҷуд аст, ки дар онҳо 350 муаллимон, аз ҷумла 57 доктори илм,140 номзади илм ва дотсентон, 25 аъзои академияи илмҳои Русия ва академияҳои байналхалқӣ фаолият мекунанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Мақола аз Википедияи Русӣ
Қаҳрамонмодар

**«Қаҳрамонмодар»** () — унвони фахрие, ки дар замони Шӯравӣ ба модари даҳ ва зиёда аз он фарзанд таваллуд карда ба воя расонда, дода мешуд.
left|thumb|230px|Хонбиқа Аслан духтари Ҷаъфарова (1930–1997) бо унвони «Модари Қаҳрамон»-и Иттиҳоди Шӯравӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷоизаҳо аз рӯи алифбо
Кессарин Эктаваткул

**Кессарин Эктаваткул**  Ӯ яке аз занҳои зеботарини Таиланд ба шумор меравад.

## Эзоҳ

Q6395130
Гурӯҳ:Таиланд
Зонунавард

[300px|thumb|[Кривошип (сурх), поршенҳо (хокистарӣ) ва силиндрҳо (кабуд) ва маховик (сиёҳ)]]
**Зонунава́рд** — ҷузъи чархзанандаи механизми кри­вошипӣ-шатунӣ, ки аз наварди як ё чанд зонудор ва якчанд гарданаи асосии ҳамтири ба подшипникҳо такякунанда иборат аст. Зонунавард аз гарданаи асосзону, гарданаи шатунӣ ва рӯя иборат мебошад.

Тирҳои гарданаҳои шатунӣ бо тири зонунавард мувофиқат намекунанд. Ҳар як зонуи зонунавард ду рӯя ва як гарданаи васлкунандаи шатун дорад. Дар аксар ҳолатҳо рӯяҳои зонунавард бо порсанг (вазни муқобил) муҷаҳҳаз мегарданд, ки ин зонунавардро ба тавозун меорад. Дар ҳолати дигар ҳангоми бо суръати баланд чарх задан таҳти таъсири қувваҳои инерсионии мувозанашуда зонунавард ба ларзиш меояд.

Зонунавардро аз пӯлоди карбону ҷавҳардор ё чӯяни хеле мус­таҳ­ками яклухт рехташуда (чакушхӯрда), ё аз рӯи технология, ё талаботи сохторӣ аз ҷузвҳо (асосан барои мошин­ҳои бузург бо қутри гарданҳои то 1 м месозанд. Зонунавардро дар муҳаррикҳои поршенӣ, насосу компрессорҳо, мошин­ҳои оҳангарӣ ва ғ. истифода мекунанд. Дар мо­шин­ҳои поршенӣ адади зонуҳо маъмулан ба адади устувонаҳо баробар буда, мавқеи зонуҳо ба даварони корӣ, мавқеи устувонаҳо, шартҳои ба мувозинат овардани механизмҳо вобаста аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Муҳаррики дарунсӯз
Сазои вафо

«**Сазои вафо**» — филми драмаи тоҷикӣ бо коргардонии Муҳаммадрабӣ Исмоилов. Нахустнамоиши филм 13 феврали 2011 дар кохи «Тоҷикистон».

## Достони филм
Қаҳрамонони аслии ин филм, ки Гулбаҳор ва Баҳром ном доранд, тасодуфан дар хиёбон бо ҳам вомехӯранд. Баҳром, ки дар ин филм нақши аккосро иҷро мекунад, акси духтареро мегирад ва дар рафти филм ба ин духтар ошиқ мешавад.

## Нақшҳо
Нақшҳои асосии филмро Неъматулло Акбаров ва Ана Манукян бозидаанд. Дар баробари ҷавонон ҳунарпешаҳои ҳирфаӣ, мисли Раҷаб Ҳусейн, Лутфулло Давлатов, Раҳмондӯсти Қурбониён, Ғолиб Исломов, Ширинмо Ниҳолова ва чанде дигар дар ин филм нақш офаридаанд.

## Эзоҳ
Ҳафт одати мардумони муассир

«**Ҳафт одати мардумони муассир**» () — китоби машҳур дар мавриди маҳоратҳои зиндагӣ, ки дар соли 1989 тавассути Стивен Ковӣ навишта шудааст, 
 
Ин китоб то ба ҳол ба 38 забон тарҷума шуда ва 15 миллион нусха аз он дар тамоми дунё ба фурӯш рафтааст. 
 
Стивен Ковӣ, барои навиштани ин китоб, одатҳо ва рафторҳои ҳазорон фарди муваффақро баррасӣ кард ва ба ин натиҷа расид, ки тамоми инсонҳои таъсиргузор одатҳои созанда ва муфид доранд. Одатҳое, ки боис шуда битавонанд ба аҳдоф ва орзуҳои худ даст пайдо кунанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Содиқи Завқӣ

**Содиқи Завқӣ** (*Содиқи Завқӣ Яминович*; зод. 30 июни 1967, деҳаи Чубек, ноҳияи Москва, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — шоири тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (аз 2002).

## Зиндагинома
Содиқи Завқӣ 30 июни соли 1967 дар деҳаи Чубеки ноҳияи Москва дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Таҳсилоти ибтидоиро дар мактаби деҳаи Ёли ноҳияи Шурообод гирифта сипас дар Донишкадаи давлатии омузгории шаҳри Кулоб дохил шуда баъди курси 2 соли 1986 ба саффи Артиши Шуравӣ даъват мешавад аз соли 1986 то 1988 хидмати ватанро дар кишвари Афғонистон адо намуда, таҳсилро боз дар донишкада идома дода онро соли 1991 ба итмом расонидааст.

Соли 2010 шуъбаи баҳисобгирии бухгалтерии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон хатм намудааст.

## Корнома
Содиқ Завқӣ баъди хатми донишкада фаъолияти корияшро ба сифати муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби миёнаи рақами 11 ноҳияи Шурообод оғоз намуда то соли 1995 кор намудааст. Аз солҳои 1995 то 2002 мухбири ҳафтаномаи «Ҷавонони Тоҷикистон», аз солҳои 2002 то солҳои 2006 дар корхонаи хусусии муҳофизатии «Шериф»-и шаҳри Маскави Федератсияи Русия фаъолият менамояд.

Солҳои 2006—2007 дар Муассисаи нашрявии «Маориф ва фарҳанг»-и Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи сардори шуъбаи «Маркетинг», солҳои 2007—2010 дар шуъбаи масоили иҷтимоиу фарҳангӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи раиси шаҳри Душанбе, солҳои 2010—2011 мудири шуъбаи фарҳанги ноҳияи Сино,солҳои 2012—2014 дар муассисаи нашрявии «Адиб» ва солҳои 2014—2021 директори муассисаи нашрявии «Адабиёти бачагона» кор кардааст.

Аз соли 2021 ба ин сӯ  директори Корхонаи воҳиди давлатии таъминот ва савдои «Китоб»-и Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

## Фаъолияти эҷодӣ
Содиқи Завқи шергӯиро аз синни 14 солагияш оғоз намудааст. Ӯ дар ҳамаи жанрҳои адабӣ қувваозмоӣ намуда муваффақ гаштааст. Аз қабили ғазал, дубайтӣ, рубоӣ, драмма (иллат), ҳикояҳои саҳм гузоштааст. Китоби аввалини худро соли 1997 бо номи «Субҳи содиқ» ба тариқи назм аз чоп мебарорад. То кунун маҷмӯаҳои ашъораш «Субҳи содиқ» (1998), «Чашми рӯз» (1999), «Нигоҳи Меҳр» (2000), «Мароми зиндагӣ» (2011), «Хаёли орзуҳо» (2017) дастраси хонандагон гардидаанд.

Шеърҳои ватандустонаи ӯ «Бар мардуми бенанг Ватан ҳайф аст», «Тоҷикистон», «Маро ту дар сафар зодӣ ки доим дар сафар бошам», «Ба ҳар ҷое ки рафтам, ҳарф аз боби Ватан гуфтам» вирди забони мардум аст. Оҳангсозон ба 220 шеъри ӯ оҳанг бастаанд.

## Намунаи ашъор

## Медалу ҷоизаҳо
Содиқ Завқӣ бо медалҳои «Шуҷоат», «Раҳматнома аз номи халқи Афғонистон», «Ба муносибати зодрузи 70-соли Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС», «Ба ҷанговари интернатсионалист», «20 солагии барориши Қувваҳои Мусаллаҳ аз кишвари Афғонистон», Грамотаи Президиуми Совети Олии ИҶШС, ҷоизаи «Ҷавонони Тоҷикистон аз тарафи Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бахши адабиёт» (Мушовири хидмати давлатии дараҷаи 2) сарфароз гардонида шудааст.

Аз соли 2002 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Антио

**Антио**, **афликс**, **форматион**, C6H2NO4PS2 — як навъ моддаи химиявӣ. Чун инсектисид ва акарасид истифода мебаранд. Дар шакли эмулсияи 25-фоиза истеҳсол мешавад. Онро ба муқобили ширинча, тортанаккана, кайки нок, баргпечаки хӯшаи ток, митта ва дигар зараррасонҳо мепошанд. Барои нест кардани ширинчаи хунин, кайки барги нок, кана ва дигар ҳашароти зараррасони дарахтони мева ба ҳар га 0,3 — 1 кг, канаву ҳашароти зараррасони рустаниҳои ситрусӣ 0,5 — 1,5 кг, тортанакканаю баргпечаки хӯшаи ток 0,3 — 1 кг антиоро истифода мебаранд. Мӯҳлати охирини пошидани антио 20 рӯз пеш аз ҷамъоварии ҳосил аст. Барои одам ва ҳайвон заҳр мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳашаракушҳо
Гурӯҳ:Канакушҳо
Антиохи I Сотер

**Антио́хи I Сотер** (; тақ. 324 то м. — 261 то м.) — писари Селевки I Никатор. Модараш Опама духтари яке аз ашрофони Бохтар ба исми Спитамон буд. Ҳукмронӣ солҳои 281—261.

## Солҳои аввал
Дар ибтидо ҳамроҳ бо падараш ҳукумат мекард ва дар айни замон ҳокими бахши шарқии давлати селевкиён, яъне манотиқи Эрони имрӯза ва Бохтар буд. Ӯ аз соли 280 то м. ҳокими мустақил шуд. Бохтар яке аз марказҳои муҳими давлати селевкиёни шарқӣ буд ва Антиохи I ба номи худ сикка зарб зад.

## Сиёсат
Муҳимтарин иқдоми сиёсӣ ва низомии Антиохи I дафъи ҳамлаҳои қавмҳои бодиянишин буд. Дар замони ҳукумати ӯ ду юриши зидди ақвоми бодиянишинон сар заданд: яке аз тариқи роҳи заминӣ зидди саҳрогардони он сӯи Яксарт (Сирдарё; тақрибан 293—289) ва дуюм аз тариқи дарёи Хазар зидди массагетҳо (бо роҳбарии Патрокл, 295—280). Антиохи I дар ободонии шаҳрҳо ва ривоҷи муносибатҳои тиҷоратӣ таваҷҷуҳи хосе дошт. Чунончӣ дар минтақаҳои шарқии давлати худ шаҳрҳо ва ободиҳои бисёри юнонинишинеро, ки дар натиҷаи ҳамлаҳои қавму қабилаҳои бодиягард хароб шуда буданд, аз нав обод намуд. Дар Марв ба ҷойи шаҳри вайроншудаи Искандария шаҳри наве бо номи Антиох бино ниҳод ва гирдогирди шаҳрро бо девор иҳота кард. Бархе аз муҳаққиқин мӯътақиданд, ки Антиохи I дар Бохтар ба шаҳри Искандарияи назди Окс — шаҳри ҷадид ба номи Антиохияи Тармата бунёд гузошт. Ҳамчунин ӯ шаҳри наверо бо номи Антиохияи сакоӣ ба ҷойи шаҳри Искандарияи Ақсо таъсис кард. Вай ҳамчунин дар мулки Арея (Ҳирот) ба ҷойи шаҳри Гераклея шаҳри нави Ахаидаро бино намуд. Аммо воқеаҳои қисми ғарбии давлати селевкиён чунон шакл гирифт, ки Антиохи I тарки Бохтар кард ва пас аз ин нисбат ба вазъи минтақаҳои шарқии давлати худ таваҷҷуҳи камтаре зоҳир намуд. Антиохи I барои рафъи душманони хеш дар ҷанги Осиёи Хурд (277 то м.) аз сатрапи Бохтар Диодот дархост намуд, ки сипоҳи селевкиёнро бо 20 фили ҷангӣ таъмин намояд ва дар воқеъ, дастури Антиохи I иҷро шуд. Маҳз бо кумаки низомӣ ва молии сатрапи Бохтар Антиохи I дар набарди соли 275 пирӯз гардид. Бузургтарин ҷанги Антиохи I юриши ӯ муқобили ҳокими Миср — Птолемейи II (Батлимуси II) буд, ки дар таърих ба номи «Ҷанги Сурия» (274—271) машҳур аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоҳони давлати Селевкиён
Гурӯҳ:Селевкиён
Антиохи II Теос

**Антио́хи II Теос** (; тақ. 286 — 246 то м.) — писари Антиохи I. Солҳои ҳукуматаш 261—246. 

## Ҳукмронӣ
Бештари даврони ҳукмрониаш дар юришҳо ва ҷангҳо гузаштааст. Вай ҳам мисли падараш муқобили ҳокими Миср — Птолемейи II (Батлимуси II) ҷангҳо кардааст, ки дар таърих бо номи «Ҷанги дуюми Сурия» маъруф аст (тақрибан 258—253). Дар охирҳои ҳукумати Антиохи II Андрагор (сатрапи Порт) ва Диодот (сатрапи Бохтар) истиқлол ёфтанд (256 то м.). Намунаҳои сиккаи Антиохи II ва Диодот, ки дар Бохтар зарб зада шудаанд, то ҳоло боқӣ мондаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоҳони давлати Селевкиён
Гурӯҳ:Селевкиён
Антиохи III Кабир

**Антио́хи III Кабир** (; 241—187 то м.) — писари дуюми Селевки II. Вай бо номи **Антиохи Кабир** низ машҳур аст. Солҳои ҳукуматаш 223—187.

## Ҳукмронӣ
Антиохи III пас аз марги бародараш Селевки III бар тахт нишаст. Дар замони ҳукумати ӯ дар саросари давлатдории селевкиён шӯришҳои истиқлолхоҳонаи сатрапҳо сар заданд. Ҳамаи шӯришҳо бераҳмона саркӯб шуданд. Антиохи III соли 219 то м. бо Миср ҷангид ва минтақаҳои Келесария, Финиқия, Фаластин ва бархе аз навоҳии соҳили дарёи Медитрона (Баҳри Миёназамин)-ро тасарруф намуд, вале дар набарди Рафия (217 то м.) аз сипоҳиёни мисрӣ шикаст хӯрд ва минтақаҳои тасхиршудаашро аз даст дод. Юришҳои шарқии ӯ бамаротиб муваффақомез буданд. Соли 209 то м. Антиохи III бо 120 ҳазор сипоҳӣ ба Порт ҳамла кард ва онро ба тобеияти худ даровард. Сипас ба ҷониби Бохтар равон шуд ва шоҳи он Эвтидемро шикаст дод (208 то м.). Бо вуҷуди ин Бохтар тавонист истиқлоли худро ҳифз намояд. Пас аз ин, Антиохи III ва Эвтидем барои фатҳи Ҳинд иқдом карданд (206 то м.). Пас аз юриши «шарқӣ» — и худ Антиохи III лақаби «Антиохи Кабир»-ро гирифт. Соли 203 то м. Ӯ Фаластини Мисрро ба тасарруфи худ даровард, вале дар ҷанги зидди Пергам, ки ҷиҳати тасхири шаҳрҳои Осиёи Хурд ва Фракия иқдом карда буд, шикаст хӯрд («Ҷанги сеюми Сурия», солҳои 192—188). Дар натиҷаи ҷангҳои тӯлонӣ ва пурхароҷот иқтидори низомӣ ва иқтисодии давлати селевкиён заиф шуд ва давлатҳои Порту Бохтар ба куллӣ соҳиби истиқлол шуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоҳони давлати Селевкиён
Гурӯҳ:Селевкиён
Антиохи IV

**Антио́хи IV Эпифа́н** (; тақ. 215 то м. — 164 то м.) — писари Антиохи III. Солҳои ҳукуматаш 175—163 то м.

## Ҳукмронӣ
Замони ҳукумати ӯ низ мисли даврони падараш пур аз ҷангу набард аст. Дар солҳои 169—168 ба Миср ҳамла кард, вале бо исрори Рум аз идомаи ҷанг даст кашид. Дар бозгашт аз ин юриши худ ибодатхонаи Байтулмуқаддасро ғорат кард ва 10 ҳазор нафарро ба асорат гирифт. Антиохи IV ба Порт низ юриш кард, вале чандон муваффақ набуд. Вай ба Арманистон низ ҳамла кард ва шоҳи шӯришгар-Артаксийро асир гирифт. Феҳристи боқии шоҳони севлевкӣ, ки ба номи Антиохи маъруф будаанд, ба ин зайл аст: Антиохи V Эвпатор (163—162 то м.), Антиохи VI Эпифан (145—141 то м.), Антиохи VII Сидет (139—129 то м.), Антиохи VIII Грип (125 — 96 то м.), Антиохи IX Филопатор (115 — 95 то м.), Антиохи X Евсеб (95 — 92 то м.), Антиохи XI Эпифан Филоделф (93 то м.), Антиохи XII Дионис (98 — 86 то м.).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоҳони давлати Селевкиён
Гурӯҳ:Селевкиён
Антиохи Аскалонӣ

**Антио́хи Аскалонӣ** (; тақ. 130 то м. — 68 то м.) — файласуфи Юнони Қадим, шогирди Филони Ларисӣ.

Академияи афлотунияро аз скептитcизм (шаккокия) ба догматизм баргардонд. Аз ин рӯ, ӯро асосгузори академияи панҷум меноманд. Таъсири стоитсизм (равоқия) дар осораш намоён аст, Антиохи Аскалонӣ таълимоти ин равияро ҷонибдорӣ мекунад, ҳарчанд ба ақидаи ӯ дар фаҳмиши «табиӣ зистан» фақат бо накӯкорӣ қаноат кардан кифоят нест, бояд аз неъматҳои табиӣ баҳра бурд. Дар маҷмӯъ Антиохи Аскалонӣ заминаро барои афлотунияи миёна омода кард, аммо аз унсурҳои равоқиягии он пурра даст кашидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Файласуфони Юнони Қадим
Антипирен

**Антипирен** (аз  — ва  — оташ) — модда ё омехтае, ки чӯб, матоъ ва маводи дигари органикиро аз оташ гирифтан ҳифз менамояд.

Антипирен дар ҳарорати паст гудохта шуда, пардаи муҳофиза пайдо мекунад, ки он роҳи ҷараёни оксигенро ба даруни мавод мебандад. Ҳангоми гарм шудан антипирен вайрон шуда, газҳои инертӣ ё буғ хориҷ мекунад ва ба афрӯзиши минбаъдаи газҳои аз мавод ҷудошуда монеъ мегардад. Антипиренҳои маъмул инҳоанд: Al (OH)3, пайвастҳои танакор, фосфатҳои аммоний (диаммонийфосфат, моноаммонийфосфат, омехтаи моно- ва диаммонийфосфат), сулфати аммоний.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пластикҳо
Гурӯҳ:Оташнишонӣ
Антиох

**Антио́х** ( — *Муқобилистода*) — номи 12 тан аз шоҳони силсилаи Селевкиён, ки пас аз марги Искандари Мақдунӣ дар Осиёи Хурд ва Эрон ҳукмронӣ кардаанд. Фаъолиятҳои сиёсӣ ва низомии бархе аз онон иртибот бо таърихи Эрон ва Осиёи Марказӣ доштаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Антиоксидантҳо

**А̀нтиоксида́нтҳо**, **ингибиторҳои оксидшавӣ** — моддаҳои табиӣ ё сунъие, ки раванди оксидшавии моддаҳоро суст ё комилан қатъ мекунанд. 

Оксидшавии карбогидридҳо, спиртҳо, кислотаҳо, чарбҳо ва моддаҳои дигар ба воситаи оксиген раванди мусалсал (занҷирӣ) аст. Он бо иштироки радикалҳои озоди фаъоли пероксидӣ — RO2*, алкоксилӣ — RO* ва алкилӣ — R* сурат мегирад. Радикалҳои озод пайвастҳое мебошанд, ки дар таркибашон як электрон намерасад. Аз ин хотир онҳо электронро аз ягон молекулаи ҳуҷайраи организми зинда кашида мегиранд. Дар натиҷаи аз байн рафтани мувозанати дохилиҳуҷайравӣ реаксияи силсилавӣ оғоз меёбад, ки боиси тавлиди миллиардҳо радикалҳои фаъоли нав мегардад. Радикалҳои фаъол боиси ихтилоли мубодилаи модда ва тавлиди заҳрҳо гашта, организмро ба бемориҳо гирифтор мекунанд. Механизми таъсири аксари антиоксидантҳо (масалан, аминҳои хушбӯй, фенолҳо, нафтолҳо ва ғайра) гусастани силсилаҳои реаксия мебошад. Дар рафти он молекулаҳои антиоксидантҳо бо радикалҳои фаъол ба реаксия даромада радикалҳои фаъолияти химиявиашон суст ҳосил менамоянд. Моддаҳое, ки гидропероксидҳоро таҷзия мекунанд, монанди диалкилсулфидҳо, раванди оксидшавиро метавонанд суст намоянд. Дар натиҷа суръати тавлиди радикалҳои озод паст мешавад. Антиоксидантҳо дар таркиби меваҳои тару тоза ва шарбати онҳо мавҷуданд. Таъми меваҳои дорои антиоксидантҳо турш ё турши ширин ва рангашон кабуд ё кабуди сурхфом мебошад (ангур, анор, қот, ғубайро ва ғайра). Дар байни нӯшокиҳо антиоксидантҳо бештар дар чойи сабз, шароби сурх ва чойи сиёҳ дида мешавад. Барои аз оксидшавӣ нигоҳ доштани маводи ғизоӣ ба таркиби онҳо антиоксидантҳои табиӣ — токоферолҳо (витаминҳои Е) ва сунъӣ — эфирҳои пропилӣ ва додетсилии кислотаи 3, 4, 5-тригидроксибензоат, бутилокситолуол ва ғайра илова менамоянд. Пектин, витамини С, ҷавҳари лиму низ ҳамчун антиоксидантҳо ба таркиби моддаҳои ғизоӣ ҳамроҳ карда мешаванд.

## Адабиёт
* Эмануэль Н. М., Лясковская Ю. Н., Торможение процессов окисления жиров, М., 1961;
* Эмануэль Н. М., Денисов Е. Т., Майзус З. К., Цепные реакции окисления углеводородов в жидкой фазе, М., 1965.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Антиоксидантҳо
Гурӯҳ:Иловагиҳои ғизоӣ
Иван Антипов-Каратаев

**Ива́н Никола́евич Анти́пов-Карата́ев** (, деҳ. Теняево, уезди Стерлитамак, губернияи Уфа — 3 июли 1965, Боку) — хокшинос, агрохимик, академики АИ ҶШС Тоҷикистон (1951), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1946).

## Зиндагинома
Донишкадаи муаллимии шаҳри Уфа (1914) ва Донишгоҳи давлатии Москва (1927)-ро хатм кардааст. Аз соли 1926 то охири умр ходими илмии Институти хокшиносии ба номи В. В. Докучаев, ҳамзамон асосгузор ва роҳбари илмии Стансияи хокшиносию мелиоративии Вахш (1936 — 51) ва аз соли 1951 роҳбари илмии Институти хокшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон буд. Ӯ муаллифи зиёда аз 300 асари илмист, ки асосан ба масъалаҳои хокшиносӣ, агрономия, мелиоратсияи комплексии заминҳои шӯр, аз ҷумла роҳҳои беҳтар намудани ҳосилхезии заминҳои вилояти Хатлон, Помири Шарқӣ ва мавзеи Мирзочӯл оиданд.

## Ҷоизаву унвонҳо
Антипов-Каратаев аъзои фахрии Ҷамъияти умумииттифоқии хокшиносон (аз 1951) буд. Дорандаи Мукофоти ба номи В. В. Докучаев (1964) ва ба номи Г. Димитров (1960).

Бо 4 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ордени «Барои хидматҳои гражданӣ» (Булғория), медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Осор
* Почвы Вахшской долины и их мелиорация, Д., 1947;
* Почвенные и почвенно-мелиоративные исследования в Таджикистане, Д., 1950;
* Влияние длительного орошения на процессы почвообразования и плодородие почв степной полосы Европейской части СССР, М., 1955.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хокшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Хокшиносони Русия
Гурӯҳ:Хокшиносони ИҶШС
Гурӯҳ:Академикҳои АИ ҶШС Тоҷикистон
Яҳудситезӣ

**Яҳудситезӣ**, **антисемити́зм** () — хусумати миллӣ ва динӣ нисбат ба яҳудиён, ки дар Аврупо оғоз ёфта буд. Яке аз сабабҳояш муваффақияти яҳудиён дар заминаҳои тиҷорату бозаргонӣ буда, ихтилофи мазҳаб баҳонае мешуд барои ранҷу озори яҳудиён.

Таассуби нажодӣ аз солҳои 70 садаи XIX оғоз ёфта, солҳои 80 садаи XIX дар Олмон ва Австро-Венгрия ҳизбҳои сиёсии зидди яҳудӣ ба фаъолият шурӯъ намуданд. Оғози садаи XX эҳсосоти шадиди зиддияҳудӣ дар Фаронса ҳукмрон гардид. Солҳои 1905 — 09 дар Русия, бахусус дар Литва, Лаҳистон ва Украина ҳаракатҳои зиддияҳудӣ бисёр авҷ гирифтанд. Дар ин солҳо бо дасти гурӯҳҳои террористӣ тақрибан 50 ҳазор яҳудӣ ба қатл расид. Дар фосилаи байни ду ҷанги ҷаҳонӣ мавҷи антисемитизм кишварҳои Руминия, Лаҳистон ва Маҷористонро фаро гирифт. Дар солҳои 20 ва 30 садаи XX тарғибу тарвиҷи зиддияҳудӣ ва бартарии нажоди ориёӣ аз ҷониби Ҳитлер ва ҳаммаслаконаш ба авҷи аъло расид. Дар кулли нобасомониҳои Олмон яҳудиён гунаҳкор дониста мешуданд. Издивоҷи яҳудиён бо ориёиҳо мамнӯъ эълон гардид ва ин қавм аз ҳуқуқи шаҳрвандӣ маҳрум карда шуд. Бар асоси қонунҳои соли 1938 моликияти яҳудиёни Олмон мусодира гардид. Дар байни солҳои 1939 — 45 аз се як ҳиссаи яҳудиёни ҷаҳон нобуд карда шуданд. Бо авҷ гирифтани ҷунбиши саҳюнистӣ ва ташкили давлати Исроил дар соли 1948 эҳсосоти зиддияҳудӣ дар Шарқи Наздик дубора авҷ гирифт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Антисептика

**Антисептика** ( — зид,  — уфунат), **зиддиуфунӣ** — маҷмӯи тадбирҳоест барои безарар гардондани ҷароҳат ва тамоми он чӣ ки ҳангоми муолиҷа истифода мешавад.

## Таърих
Антисептикаро бар зидди бактерияҳое, ки ба ҷароҳат ворид шудаанд, кор мефармоянд, аз ин рӯ он бештар аҳамияти табобатӣ дорад. То пайдоиши моддаҳои антисептикӣ бемориҳоро бо роҳи ҷарроҳӣ кам табобат мекарданд, зеро баъди ҷарроҳӣ оризаҳои гуногун (саромос, уфунати хун ва ғайра) ба вуҷуд меомаданд. Соли 1863 микробиологи фарансавӣ Л. Пастер собит кард, ки пӯсиш ва туршшавӣ ба фаъолияти микроорганизмҳо вобаста аст. Ҷарроҳи англис Д. Листер дар асоси тадқиқоти Л. Пастер ва мушоҳидаҳои худ ба хулоса омад, ки сабаби оризаҳои уфунатӣ микроорганизмҳое мебошанд, ки ба ҷароҳат ворид шудаанд. Ӯ аввалин шуда усули муборизаро бар зидди микроорганизмҳо пешниҳод кард ва онро антисептика номид (1867). Усули мазкур ба ҷароҳат роҳ ёфтани микробҳоро пешгирӣ ва микробҳои ба ҷароҳат афтодаро нобуд мекард. Чун воситаи бактерисидӣ (микробкуш) кислотаи карболат истифода мешуд. Бо маҳлули он асбобу анҷоми ҷарроҳиро безарар мегардонданд, духтур дастонашро пеш аз ҷарроҳӣ мешуст, маҳлулро ба хонаи ҷарроҳӣ мепошиданд. Аммо баъд маълум гардид, ки кислотаи карболат заҳри қотил буда, метавонад бофтаҳои ҷароҳатро нобуд кунад, ҳангоми нафасгирӣ боиси заҳролудии организм шавад. Лозим омад, ки аз чунин антисептик даст кашанд. Аммо инкишофи антисептика ба туфайли моддаҳои нав, ки таъсирашон зудтару заҳрнокиашон камтар буд, давом кард. Ҳамзамон ҷустуҷӯи усулҳое, ки микробҳоро безарар гардонанду барои организм беосеб бошанд, оғоз ёфт. Муқаррар гашт, ки микроорганизмҳо аз таъсири ҳарорати баланд нобуд мешаванд. Ҷарроҳи немис Э. Бергманн тарзи нави безараргардониро кашф намуд ва онро асептика номиданд. Бо ёрии маводи антисептика имкон дорад, ки баъзе касалиҳои ангезандаашон микробҳои уфунатӣ (масалан, мастит) бе ҷарроҳӣ табобат карда шаванд. Вале ин воситаҳо ҳамеша натиҷа намебахшанд. Масалан, молидани маҳлули спиртии йод бактерияҳои захми сатҳи пӯст, пучак, ҷои харошхӯрдаро ҳамон вақт комилан нобуд ва иллатро дуруст мекунад, ки агар микробҳо такроран сироят нанамоянд. Аз ин рӯ, ҳангоми расондани ёрии аввалини таъҷилӣ (дар аснои ярадор шудан, сӯхтагӣ) қоидаҳои одитарини асептикиро риоя бояд кард. Дар хона нигоҳ доштани матоъи захмбандӣ (дока ва пахтаи тамйизшуда) ва бинт лозим аст. Масолеҳи захмбандие, ки аз дорухона гирифтаанд, дар сурате тоза (безарар) мемонад, ки халтачаи он нодарида ё тар нашуда бошад. Пеш аз кушодани халтача дастҳоро бо собун тоза шуста, хушк кардан ва спирт ё атр молидан лозим аст. Хуб мешуд, ки дар хона пинсет ҳам бошад. Онро пеш аз истифода 10 дақиқа дар об меҷӯшонанд. Ҳангоми захмбандӣ масолеҳи захмбандиро бояд аз як кунҷаш гирифт (на аз ҷое, ки ба сатҳи ҷароҳат мерасад). Халтачаи захмбандии шахсӣ барои истифода хеле мувофиқ аст. Дар сурати набудани масолеҳи захмбандии тамйизшуда матоъи пахтагии тозаю дарзмолкардаро низ кор фармудан мумкин.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Красильников А. П., Справочник по антисептике, Минск, 1995;
* Санитарные правила и нормы, Минск, 1999;
* Щербо А. П., Больничная гигиена, С.-Пб., 2000.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷарроҳии умумӣ
Антисептикҳо

**Антисе́птикҳо** (аз  «зид» +  «мадданок») — навъе аз моддаҳои зидди уфунат.

Антисептикҳо фаъолияти микроорганизмҳоро суст мекунанд ё афзоиши онҳоро бозмедоранд. Аз пайвастҳои органикӣ, хоса намакҳои металлҳои вазнин (симоб ва нуқра) антисептикҳои қавианд. Маҳлули ғилзаташ 1:1000-и онҳо дар чанд сония бактерияҳоро маҳв менамояд. Ғилзати камтарини ионҳои тило, мис, руҳ ва махсусан нуқра ба микроорганизмҳо таъсири марговар дорад. Бисёр оксидкунандаҳо, масалан, хлор, озон, йод, пероксиди гидроген, перманганати калий ва кислотаҳои минералӣ (кислотаҳои сулфат, борат, гидрогенфторид), ҳамчунин гидрогенсулфид, оксиди карбон, формалдегид, гази сулфид, оксиди этилен, гази карбонат, пайвастҳои органикӣ (фенол, крезол, формалин), баъзе спиртҳо, кислотаҳои салитсилат, бутанат, атсетат, бензоат ва сорбин барои микроорганизмҳо заҳр мебошанд. Антисептикҳо ба микроорганизмҳо таъсири гуногун мерасонанд. Баъзеи онҳо (масалан, намакҳои металлҳои вазнин, спиртҳо, фенол) сафедаи ситоплазмаро лахта мебандонанд, дигарашон (кислота ва ишқорҳо) сафедаҳоро гидролиз мекунанд, сеюмӣ (хлор, пероксиди гидроген, озон) боиси дар ситоплазма ба вуқӯъ пайвастани раванди оксидшавӣ мегарданд. Дар натиҷаи таъсири антисептикҳо фаъолияти ферментҳои гуногун суст мешавад. Дараҷаи таъсири антисептикҳо ба ғилзат ва давомоти таъсир, ҳарорат, бузургии муҳити рН ва таркиби химиявии онҳо вобаста аст. Дар майкашӣ баъзе антисептикҳоро чун воситаи безараргардонӣ ва консервант истифода мебаранд. Барои безараргардонии таҷҳизот ва зарфҳо беш аз ҳама кислотаи сулфат, ангидриди сулфат, баъзан антиформин, дезмол, ба сифати консервантҳои шираи ангур ва май кислотаҳои сулфат ва сорбинро кор мефармоянд. Дар боғу токдорӣ антисептикҳо барои аз занбӯруғҳо муҳофизат кардани сутунҳои чӯбин истифода мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Антисептикҳо
Вочарханд

**Вочарханд** ё **Антисиклон** (аз анти… ва сиклон) — туғёни азими атмосферии шаклаш гирдбодӣ, ки дар натиҷаи баланд шудани фишори ягон минтақаи атмосфера ба вуҷуд меояд.

Паҳноии антисиклон то ҳазорҳо км мерасад. Сохт ва хусусиятҳои антисиклон муқобили сохт ва хусусиятҳои сиклон аст. Дар харитаҳои тақсимоти фишор антисиклон бо изобараҳои (хатҳои фишори якхела) ҷамъшудаи сарбасти тақрибан байзашакл ифода мегардад. Фишори ҳаво дар маркази антисиклон аз ҳама бештар шуда, то 1,025 105 — 1,14 105 Па (дар сатҳи баҳр), баъзан (масалан, зимистон дар Осиё) то 1,07 105 Па мерасад (ҳол он ки фишори миёна дар сатҳи баҳр 1,01·105 — 1,015·105 Па аст). Антисиклон дар тропосфера муштарак бо сиклон вусъат меёбад. Антисиклон ва сиклон қисмҳои даврзании умумии атмосфераанд, ки боиси мубодилаи байнимарзии ҳаво мегарданд. Баъзе антисиклонҳо чанд шабонарӯз, ҳатто чанд ҳафта вуҷуд дошта метавонанд. Антисиклонҳо ҳам мисли сиклон ба самти интиқоли умумии ҳаво, яъне аз Ғарб ба Шарқ, лекин бо тамоюле ба тарафи арзҳои поён ҷой иваз мекунанд. Суръати миёнаи интиқоли антисиклон дар Нимкураи Шимолӣ то 30 км/соат, дар Нимкураи Ҷанубӣ то 40 км/соат, дар Осиёи Марказӣ тобистон то 49 км/соат, зимистон то 60 — 65 км/соат мерасад. Дар Нимкураи Шимолӣ бод дар атрофи маркази антисиклон ба самти ақрабаки соат ва дар Нимкураи Ҷанубӣ баръакси он ҳаракат мекунад. Омӯхтани пайдоишу ҳаракати антисиклон барои пешгӯии обу ҳаво ниҳоят муҳим аст.

## Нигаред низ
* Даврзании атмосфера

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Обу ҳаво
Гурӯҳ:Ҳавошиносӣ
Антисфени Афинӣ

thumb|right|250px

**Антисфе́н** (; 444/435 то м., Афина — 370/360 то м., Афина) — файласуфи Юнони Қадим, шогирди Горгий, пайрави Суқрот.

## Фалсафа
Муаллифи зиёда аз 70 асар оид ба фалсафа, илми маъонӣ ва баён. Фалсафаи Антисфени унсурҳои гуногуни ҳикмати замонашро фаро гирифта, ниҳоят ихтилофомез аст, дар таълимоташ асосҳои ҷараёнҳои калбия, равоқия, шаккокия фаровон ба назар мерасанд. Аммо аз осори то ба ҳол расидаи Антисфени Афинӣ бармеояд, ки ӯ ба принсипҳои ягонаи зӯҳд ё парҳезкорӣ сахт моил будааст, ба сифати меъёр табиатро пешниҳод мекунад. Дар мантиқ ва диалектика Антисфени Афинӣ худро чун ҳарифи софистҳо (онҳое, ки муҳокима ва мулоҳизаашон дар тафсири духӯраи мафҳумҳо асос ёфта, зоҳиран дуруст менамоянд, вале дар ҳақиқат беасосу ботиланд) мебарояд, ҳарчанд дар эҷодиёти адабӣ ӯро шогирди софистҳо мешуморанд. Бе вайрон кардани қонуни айният ё шабоҳат Антисфени Афинӣ ақида дорад, ки ҳамли субъект аз хабарияти мушобеҳи он номумкин аст, яке ба воситаи дигаре муайян намешавад. Этикаи (ахлоқ) Антисфени Афинӣ ба принсипҳои зоҳидона асос ёфтааст, набояд ба мӯҳтоҷӣ тан дод, аз неъматҳои моддӣ ба қадри кофӣ истифода бурдан лозим аст. Дар соҳаи сиёсат Антисфени Афинӣ давлату фаъолияти сиёсиро инкор менамуд, ба андешаи ӯ баробарии одамон табиӣ нест. Дар асараш «Геракл» идеали ҳокими ломакону бенаворо офаридааст, ки ба ҳама заҳмату ранҷу ҷафо тоб меорад, ӯ зоҳиран гадо, аммо ботинан шоҳест. Дар китоби «Кира» Антисфени Афинӣ шоҳи идеалиро тасвир кардааст. Антисфени Афинӣ ба Протагор, ҳарифонаш Афлотуну Исократ таъсир расонда, муаллими Диогени Синопскӣ маҳсуб меёбад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Файласуфони Юнони Қадим
Антитезис

**Антите́зис** ( «анти́тесис» — муқобилгузорӣ;  «антите́зис») — ҳукмест, ки муқобил ё зидди тезис гузошта мешавад.

Дар мантиқ антитезис муқаддимаи мабдаи истидлоли мантиқӣ дар исботи хулф аст, антитезис дар ду шакл истифода мешавад:

# нисбат ба тезис ҳамчун як ҳукми алтернативӣ, масалан, Т барои тезиси Т антитезис мебошад; 
# аъзои боқимондаи дизюнкcия, дар ҳукмҳои мунфасила, масалан, антитезиси ҳукми AVBVC ҳукмҳои В ва С мебошанд.

Вобаста ба сохти антитезис ду навъи исботро фарқ мекунанд: апагогӣ ва мунфасила. Антитезис ҳамчун яке аз марҳалаҳои инкишоф дар системаи диалектикии Гегел мақоми махсус дорад, зеро дар назарияи таслис (триада)-и ӯ пас аз тезис унсури дуюминро ташкил медиҳад. Аз назари Гегел ҳар гуна инкишоф се марҳаларо аз сар мегузаронад: тезис, антитезис ва синтез. Лекин антитезис тезисро пурра инкор накарда, ҷиҳатҳои мусбати онро нигоҳ медорад. Ба тавассути ҷиҳатҳои мусбат имконияти муайян кардани робитаи чизи куҳна ва нав пайдо мешавад, ки ин синтез аст. Аз ин рӯ, синтез шароит ва лаҳзаи инкишоф мебошад. Антитезис лаҳзаи инкорро дар ҷараёни инкишофи диалектикӣ ташкил медиҳад. Вале дар системаи диалектикии Гегел ҷараёни инкори тезис ба тавассути антитезис ва инкори он аз тарафи синтез қонуни олами моддӣ набуда, балки хосияти инкишофи идеяи мутлақ аст. Сарфи назар аз ин, Гегел тавонистааст, ки хислати диалектикии инкишофи воқеиятро дар шакли идеалистӣ собит намояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Диалектика
Гурӯҳ:Мантиқи фалсафӣ
Гурӯҳ:Мантиқ
Антиракета

**Антиракета** (аз анти … ва ракета) — ракетаи зидди ракета; ракетаест, ки дар ҳаво ракетаҳои душманонро пешгирӣ ва нобуд мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ракетаҳо
Антипротон

**Антипротон** (ишораташ˜→р) — антизарраи протон. Массаву спини антипротон ва протон баробаранд; заряди барионӣ, электрикӣ ва моменти магнитии онҳо низ аз ҷиҳати бузургӣ баробаранд, вале аломати муқобил доранд. Антипротонро соли 1955 ҷ. Сегре (ИМА) бо кормандони худ кашф кард. Ҳангоми бо протон ва нейтрон маҳв шудани антипротон зарраҳои нав (антинейтрон, π-мезон) ба вуҷуд омада, энергияи калон хориҷ мешавад.

## Нигаред низ
* Антизарраҳо

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Протон
Николай Сличенко

**Николай Алексеевич Сличенко** () — овозхони шӯравӣ ва рус, ҳунарпешаи театр ва синамо, коргардони театр, Ҳунарпешаи халқии ИҶШС (1981) Барандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1987).

## Зиндагинома
27 декабр 1934 дар наздикии Белгород таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Русия
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Русия
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Русия
Владимир Басов

**Владимир Павлович Басов** () — ҳунарпешаи шӯравӣ, ҳунарпеша, коргардон, сенариянавис. Ҳунарпешаи халқии ИҶШС (1983) Барандаи Мукофоти давлатии РСФСР ба номи бародарон Василиевҳо (1982). Иштирокчии Ҷанги ҷаҳонии дувум буд.

## Зиндагинома
28 июл 1923 дар наздикии Белгород таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои ИҶШС
Ирина Алфёрова

**Ирина Ивановна Алфёрова** () — ҳунарпешаи театр ва синамо, коргардони театр, Ҳунарпешаи халқии Русия (2007).

## Зиндагинома
Ирина Алфёрова 13 марти соли 1951 дар Новосибирск таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии Русия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони синамои Русия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони синамои ИҶШС
Вия Фритсевна Артмане

**Вия Фритсевна Артмане** () — ҳунарпешаи театру синамои советӣ, Ҳунарпешаи халқии ИҶШС (1969) буд.

## Зиндагинома

## Корҳои ҳунарӣ

### Синамо

### Телевизион

### Бозигари театр

### Коргардон

### Телетеатр

### Такоҳанг

## Хонавода ва ҳаёти шахсӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони синамои ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Латвия