open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Android

**Android** («Андроид») — системаи амалиëтӣ барои смартфонҳо, интернет-планшетҳо, китобҳои электронӣ, бозигарони рақамӣ, соатҳои дастӣ, консули бозиҳо, нетбукҳо, смартбукҳо, айнакҳои Google, телевизорҳо ва дигар дастгоҳҳо. Дар оянда пуштибонии мошинҳо ва роботҳои маиширо низ дар нақша доранд. Дар асоси ядрои Linux ва амалисозии хусусии мошинҳои маҷозии Java аз Google таъсис дода шудааст. Дар аввал ширкати Android, Inc. кор карда баровард, сипас Google харидориаш намуд.

## Таърих
Моҳи июли соли 2005 ширкати Google ширкати Android, Inc.-ро харид. 5 ноябри соли 2007 ширкат дар бораи таъсиси Open Handset Alliance (OHA) расман эълон кард ва платформаи мобилии кушодаи Android-ро таблиғ намуд, 12 ноябри соли 2007 бошад алянс нусхаи аввалини бастаи барои таҳиягарони Android «Early Look» SDK ва эмулятор Android-ро пешниҳод кард.

## Татбиқкунӣ

## Нармафзорҳо

Дар соли 2013 Google муҳити нави таҳияи Android Studio, асосëфта дар IntelliJ IDEA аз JetBrains-ро пешниҳод кард.

## Эзоҳ

Сарчашмаҳо 

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 

## Пайвандҳо
* 
* 
* 

; Мақолаҳо
* 
* 
* 


Гурӯҳ:нармафзорҳо
Братан (филм)

**Бародар** — филми соли 1991. Якумин филми калонҳаҷмаи Бахтиёр Худойназаров

## Сужа
Дар як шаҳр дар як хона ду бародар зиндагӣ мекунанд. Калонӣ Фарух ва хурдӣ Азамат. Падарашон аз оилаашон рафт, модарашон ба наздикӣ фавтид ва онҳо бо бибиашон бозӣ мекунанд. Калонӣ фикри ба хонаи падар рафтанро бо бародараш фикр мекунад. Аммо нақшааш дар он ки Азаматро дар хонаи падараш монад. Онҳо бо поезде мераванд, ки як дусташон онро идора мекунад. Саёҳат қисми асосии сужаи филмро мегирад. Поезд дар чандин ҷойҳо остановка мекунад, машинист ягон чизро мегирад ё мефурӯшад. Бо онҳо боз мусофирони нав ҳамроҳ мешаванд. Дар хона падарашон зани ношиносеро вомехӯранд. Писари калон ба падар мегӯяд, ки хурдиро дар наздаш монад, албатта мегӯяд ки Азамат инро гуфтааст. Ба Азамат бошад мегӯяд, ки ӯ маҷбур аст бо падараш истад, гуфта илова мекунад, ки инро падар мехоҳад. Фарух баъд аз чанд рӯз ба поезд мешинад. Дар вақти остановка дар ҷойи чомадон Азамати гиря кунонро мебинад, ки намехоҳад бо бародараш ҷудо шавад…

## Дар нақшҳо
* Тимур Турсунов — *Азамат*
* Фирӯз Сабзалиев — *Фарух*
* Наби Бекмуродов — *Наби, машинист*
* Н. Арифова — *Лиля*
* И. Табарова — *бибӣ*
* Р. Курбонов — *падар*
* Мастура Ортиқова
* Батир Қурбонов — *эпизод*
* Аловуддин Абдуллоев — *эпизод*
* Абдуғафор Каримов — *эпизод*

## Ҷоизаҳо
* 1991 — Киноестивали байналмилалии кинои ҷавон дар Турин. Приз барои п/м филм.
* 1991 — Кинофестивали байналмлалӣ дар Мангейм. Гран-при.
* 1992 — Кинофестивали «Дебют» дар Москва. Призи президенти Маркази кино ва телевизион барои кудакону наврасон.

## Эзоҳ
Субҳон Ҷалилов

**Субҳон Ҷалилов** (*Ҷалилов Субҳон Ҷурабекович*; тав. 26 декабри 1977, Файзобод, ҶШС Тоҷикистон) — рӯзноманигор ва блогнависи тоҷик, ровии барномаҳои радиоӣ. Муҳаррир ва директори барномаҳои Радиои «Ватан» (аз 2008), «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2010).

## Зиндагинома
Субҳон Ҷалилов 26 декабри соли 1977 дар ноҳияи Файзобод, дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Оиладор, ду писар ва як духтар дорад.

Солҳои 1984—1994 дар мактаби таҳсилоти ҳамагонии № 1-и ноҳияи Файзобод таҳсил кардааст. Соли 1995 ба шуъбаи Радиофизика ва электроникаи факултети физикаи Донишгоҳи Давлатии Миллии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 2000 бо ихтисоси «Муҳандиси соҳаи радиофизика ва электроника» хатм кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Солҳои 2000—2002 муҳаррир, сармуҳаррири идораи барномаҳо барои ҷавонон ва наврасони Радиои Тоҷикистон, 2003—2008 муҳаррир, сармуҳаррири идораи барномаҳои мусиқӣ ва фароғатии радиои «Ватан» буд. Аз соли 2008 ба ҳайси директори барномаҳои радиои мазкур ва муаллифи шоу-барномаи субҳгоҳии «Субҳи Ватан» ифои вазифа дошт.

Субҳон Ҷалилов то охири соли 2022 дар вазифаи Директори кулли Радиои «Ватан» фаъолият кардааст..

## Ҷоизаҳо
Барандаи Ҷоизаи Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ба номи Лоҳутӣ (2009), дорандаи нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2010), Аълочии ТВ ва Радиои Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон — «Эътимод» мебошад.

## Осор
* 
* 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Блоги шахсии Субҳон Ҷалилов дар '''WordPress.com'''

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Бақодара

**Бақодара** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангардараи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин. Аз Бақодара то маркази ҷамоат 13 км, то маркази ноҳия 80 км. Аҳолиаш 153 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Нуқтаи савдои хусусӣ ва осиёб дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз оби чашма обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шамсиддин Шоҳин
Гурӯҳ:Ҷамоати Лангардара
Николай Балакин

**Николай Балакин** (; 1922, деҳаи Самодуровка, ноҳияи Черкасс, Саратов —1953, Сталинобод, ҶШС Тоҷикистон) — капитани гвардия, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1946).

## Зиндагинома
Николай Балакин 20-уми августи соли 1922 дар деҳаи Самодуровкаи ноҳияи Черкасси вилояти Саратов дар оилаи коргар таваллуд шудааст. Соли 1932 ба ҶШС Тоҷикистон мекӯчанд. Аз соли 1932 дар ноҳияи Колхозободи ҶШС Тоҷикистон зиндагӣ мекард. Хатмкардаи мактаби миёнаи ба номи Горкий. Дар ноҳияи Ворошиловобод, баъдан дар МТС-и Ленингради ноҳияи Панҷ ба ҳайси муҳосиб кор кардааст. Соли 1942 ба сафи Артиши Сурх даъват шуда, ҳамчун командири ротаи дивизияи 39-уми тирандози гвардия зидди фашистон ҷангидааст. Апрели 1945, ҳангоми убури дарёи Шпрее, бо гурӯҳи худ аввалин шуда ба соҳили рост мегузарад ва гарнизони фашистонро, ки пулро посбонӣ мекарданд, торумор мекунад. Дар натиҷаи ин амалиёт қисмҳои Артиши Шӯравӣ ба канори Берлин мебароянд. Бо мақсади нест кардани сангарҳо ба ақибгоҳи душман гузашта, бо ҳамлаи ногаҳонӣ онҳоро маҳв мекунад. 30 гитлерӣ нест шуда, 68 нафар асир меафтанд. Баъди хидмат ҷонишини директори Заводи чармгарии Душанбе буд.

## Ҷоизаҳо ва унвонҳо
* Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ.
* Орденини Ленин,
* Медали «Золотая Star».
* Ордени Александр Невский.
* Ордени Ҷанги Ватанӣ дараҷаи II.
* Медали «Барои мудофиаи Сталинград».
* Медалҳои ИҶШС.

## Хотира
Ҳайкал дар болои қабри Н. П. Балакин дар шаҳраки Колхозобод.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Сечкина Л. П. Фарзандони шарафманди Тоҷикистон. Д., 1968.
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. 
* *Сечкина Л. П.* Твои герои, Таджикистан. — Душанбе, 1985. — С. 64-65.
* *Морозов А. В.* 39-я Барвенковская. — М.: Воениздат, 1981.

## Сарчашма
*
Силиндр

200px|thumb|Силиндр

**Силиндр** —  (аз калимаи  – маънояш ғелидан ё чарх задан аст. Ҷисми геометрие, ки бо сатҳи силиндрӣ ва ду доираи давраашон D ва D¹  маҳдуд аст, силиндр аниқаш, силиндри гирд, номида мешавад. Ашёи гуногуни бо дасти одам сохташуда масалан: қатори биноҳо, қубурҳо, истаконҳо, ғӯлачӯбҳо ва ғайра силиндрро дорад. Кӯлоҳи мардонае, ки дар асри XVIII васеъ паҳн гашта буд, низ номи силиндрро дошт.

## Масоҳати баландии силиндр
thumb|250px|Масоҳати баландии силиндр

S_b=P_{\perp} h

## Эзоҳ

## Адабиёт
* * 
* Википедиаи русӣ

Гурӯҳ:Ҷисмҳои геометрӣ
Ҷанин

[thumb|250px|Ҷанини якмоҳаи [инсон ҳангоми ҳомилагии хориҷраҳмӣ.]]
**Ҷанин** ё **эмбрион** (), — организме, ки дар давраи аввали инкишоф бошад. Ҷанин одатан аз тухми бордор инкишоф ёфта, аз захираи моддаҳои ғизоии организми модар ғизо мегирад. Ҷанини баъзе ҷонварони бемӯҳра, наҳанг, мӯҳрадорҳои дараҷаи олӣ ва одам бо ҷанинпарда, ки онро аз ҳар гуна офат эмин медорад, иҳота шудааст. Аксари организмҳо 3 баргаки ҷанин доранд: берунӣ (эктодерма), дарунӣ (энтодерма) ва мобайнӣ (мезодерма). Аз эктодерма дар рафти инкишофи ҷанин асаб, пӯст, мӯй, ғадудҳои пӯст, нохун ва ғайра, аз энтодерма пардаи луобии системаи ҳозима, аъзои нафас, ғадудҳои ҳозима ва аз мезодерма узвҳои ихроҷ, аъзои ҷинсӣ, рагҳои хунгард, мушакҳо, скелет ва ғайра ба вуҷуд меоянд.

## Нигаред низ
* Эмбриогенез

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энсиклопедияи мухтасари тиб. Ҷилди V. ТРИХОФОБИЯ — ЯРМА. — Душанбе: СИЭМТ, 2012. — 488 с. — ISBN 978-99947-33-47-7

Гурӯҳ:Ҷаниншиносӣ
Конус

230px|thumb|Конус
240px|thumb|Конус 3Д
**Конус**  —  (аз калимаи  - маънояш  ) мебошад. Ҷисми геометриро, ки бо сатҳи конусӣ ва доираи давраашон D маҳдуд аст, *конус* меноманд. Порчаҳое, ки нуқтаи S-ро бо давраи D пайваст мекунанд, *ташкилдиҳандаҳои* сатҳи конусӣ мебошанд. Конусро дар дучарха ва ғайраҳо дидан мумкин аст.

## Адабиёт
* Саҳифа «Конус» дар Энсиклопедияи математикӣ.
* Корн Г., Корн Т. Справочник по математике для научных работников и инженеров М.:Наука, 1973.

## Эзоҳ

## Нигаред низ
* Биконус

## Адабиёт
* * 
* Википедиаи русӣ

Гурӯҳ:Ҷисмҳои геометрӣ
Августин

**Авре́лий Августи́ни Қадис** (), ё **Августи́н Афр** (), (13 ноябри 354 Тагаст, Нумидия, Африқои Шимолӣ — 28 августи 430 года, Ҳиппон, близ Қартоҷ, Африқои Шимолӣ) — илоҳиётшиноси масеҳӣ, файласуф, рӯҳонӣ, намояндаи патристикаи Ғарб.

## Зиндагинома
Ба монавия ва скептисизм шавқу ҳавас дошт. Соли 387 ба масеҳия гароид, аз соли 395 усқуфи Гиппон таъйин гардид.

## Таълимот
Онтологияи Августини Қадис Аврелий ва таълимоти ӯ роҷеъ ба Худо ҳамчун ҳастии мутлақ ба таълимоти навафлотуния монанд аст, вале Августини  кӯшидааст, ки ғояҳои куҳанро на аз ҷиҳати объект, балки аз ҷиҳати субъект, аз «дурустӣ»-и тафаккури инсонӣ аз нав мулоҳиза кунад. Тибқи таълимоти Ӯ ҳастии Худоро бевосита аз худшиносии инсон баровардан мумкин аст, вале ҳастии ашёро не. Афкори психологии Августини дар таълимоташ оид ба замон ҳамчун коррелят (мафҳуми мутаносиб)-и дар ёд доранда, муроқабакунанда ва мунтазиршавандаи нафс зоҳир шудааст. Хусусияти тозаи тафаккури Августини таваҷҷуҳ ба ду масъала (ҷараёни инкишофи шахсият ва ҷараёни инкишофи таърихи умумиинсонӣ) буд, ки афкори атиқа аз онҳо ғофил мондааст. Хусусияти якум «Омурзиш» – тарҷумаи ҳоли лирикист, ки инкишофи ботинии ӯро аз кӯдакӣ сар карда, то давраи комилан барқароршавӣ дар масеҳияти ортодоксалӣ нишон медиҳад. Августини Қадис Аврелий бо таҳлили тафаккури психологии ба адабиёту фалсафаи атиқа бегона зиддияти барқароршавии шахсиятро нишон дода тавонист. Августини Қадис Аврелий аз шарҳи нафси тираи «бетаг» ба хулосаи ногузирии хайрияти илоҳӣ омад, ки шахсиятро аз гунаҳкорӣ боздошта, ӯро «наҷот» медиҳад. Масъалаи андешаи орифонаи диалектикаи таърих дар рисолаи «Роҷеъ ба шаҳри илоҳӣ» баён шудааст. Ӯ дар он ду навъи ба ҳам зидди умумияти инсониро баррасӣ намуд: «шаҳри заминӣ» (давлатдорӣ), ки дар асоси «муҳаббат ба худ минбаъд то нафрат ба Худо рафта мерасад» ва «шаҳри илоҳӣ» (умумияти маънавӣ), ки дар заминаи «муҳаббат ба Худо» минбаъд то нафрат ба худ рафта мерасад. «Шаҳри илоҳӣ» бо идеали теократия монандӣ надорад. Ҳамаи ҷабру зулм – аз ҷабри кӯдак дар мактаб (дар «Омурзиш» хеле ифоданок тасвир ёфтааст) сар карда, то зулми давлатӣ, ба фикри Августини, натиҷаи осиян вайроншавии инсон мебошад ва аз ин рӯ қобили нафрат, вале ногузир аст. Барои ҳамин вай зарурати ҳокимияти давлатиро, ки ба қавли худаш, аз як «гурӯҳи калони роҳзанон» иборат мебошанд, эътироф намуд. Дар асрҳои миёна дар масъалаҳои дину фалсафа то Фомаи Аквинӣ Августини Қадис Аврелий симои шинохта буд; тамоюли навафлотунии схоластикаи ибтидоӣ аз таълимоти ӯ сар мезанад. Протестантизм дар таълимоташ асосноккунии фардияти динӣ ва эътиқоди худро дар қазову қадар ҷустуҷӯ кард. Дар неосхоластикаи католикии муосир мутафаккироне, ки аз босалиқагии томизм қаноатбахш нестанд, ба Августин муроҷиат мекунанд, намояндагони экзистенсиализм Августини Қадис Аврелийро яке аз саромадони худ мешуморанд.

## Эзоҳ
 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Диншиносӣ
Гурӯҳ:Илоҳиётшиносон
Гурӯҳ:Файласуфон
Гурӯҳ:Файласуфон аз рӯи алифбо
Августингароӣ

**Августингароӣ**  — як равияи схоластикаи асрҳои миёна мебошад, ки бо нуфузи ғояҳои Августин алоқаманд аст. Таваҷҷуҳи августингароӣ ба Афлотуну навафлотуния бештар аст; Августингароӣ то садаи XII равияи ягонаи ҳукмрон буд: ба он танҳо пантеизми Иоан Скотт Эриуген, номинализми Ростселину Абеляр ва таълимоти ифротии бидъатомез муқобил буданд. Дар садаи XIII ақидаҳои арастуӣ, пеш аз ҳама томизм доираи фаъолияти августингароиро маҳдуд мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Диншиносӣ
Гурӯҳ:Фалсафа
Ҳакимӣ (деҳа, н. Ҳисор)

**Ҳакимӣ** (собиқ *Авзикенги Боло*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Турсунзодаи ноҳияи Ҳисор. Аз Ҳакимӣ то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 332 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти ибтидоӣ ва нуқ­таи савдои хусусӣ дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ зироаткорист. Заминҳо аз дарёи Қаротоғ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Турсунзода
Авзикент (ноҳияи Мастчоҳ)

**Авзикент**, деҳа дар ҷамоати де­ҳоти Авзикенти ноҳияи Мастчоҳ. Аз деҳа то маркази ноҳия – шаҳраки Бӯстон 6 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 322 нафар (2009), ӯзбекҳо.­
Бунгоҳи тиббӣ, мактаби таҳсилоти ибтидоӣ ва китобхона дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ сабзавоткорист. Замин­ҳо аз чашма обёрӣ мешаванд.
## Сарчашма
*
Раҳмонқул Зоиров

**Раҳмонқул Зоиров** (Зоиров Раҳмонқул Муродалиевич; тав. 27 декабри 1945, деҳаи Даҳнакиик, ноҳияи Илйич, ҳоло Хуросони вилояти Хатлон) — ходими давлатӣ, генерал-майори милитсия (1997), Корманди шоистаи Вазорати корҳои дохилии ИҶШС (1983), Корманди Фахрии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2000).

## Зиндагинома
Хидмат дар Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС (1964‒67).

Хатмкардаи мактаби махсуси милитсияи ИҶШС (1972)

Академияи Вазорати корҳои дохилии ИҶШС дар шаҳри Маскав (1976).

## Фаъолияти корӣ
* Муовини сардори шуъбаи корҳои дохилии шаҳри Қурғонтеппа(1976‒79)
* Сардори шуъбаи корҳои дохилии ноҳияи Ленин (ҳоло Рудакӣ; 1979‒82)
* Сардори Раёсати корҳои дохилии шаҳри Душанбе (1982)
* Корманди фаврӣ (1982‒87)
* Сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1987‒91), 
* Муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1991‒93), 
* Сардори Раёсати нақлиёти Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1993‒2002), 
* Муовини сардори Раёсати кадрҳо ва кор бо ҳайати шахсии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2002‒07). Аз соли 2007 дар нафақа.

## Ҷоизаҳо ва медалҳо
Бо ордени Шараф (1998) ва 14 медал сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Суруди миллии Сан-Марино

Суруди миллии Сан-Марино () аз тарафи оҳангсоз Федерико Консоло навишта шудааст ва соли 1894 қабул шудааст. Калимаҳои суруди миллӣ ба шоир Ҷозуэ Кардуччи тааллуқ доштанд, вале матн, назар ба мусиқӣ фарқ мекунад. Барои ҳамин баъзеи калимаҳои матни Николо Томмазео хонда мешавад.

## Матни суруд
Алифбои Морзе

thumb|402x402px|Алифбои Морзе
**Алифбои Морзе**, **Морзянка**, **Коди Морзе** — усули рамзгузории аломатӣ, нишондиҳии ҳарфҳои алифбо, рақамҳо, аломатҳои китобатӣ ва дигар аломатҳо аз тариқи пайдарҳамии сигналҳои дароз («тире») ва кутоҳ («нуқта»).

Алифбои Морзе аз тарафи ихтироъкори бузурги Амрико Сэмюэл Морзе пешниҳод шудааст.
[thumb|300px|[Калиди телеграф]]

## Алифбои телеграфӣ

**[http://www.cqham.ru/forum/attachment.php?attachmentid=44071&d=1258999489 Аудиозапись]** музыкального звучания цифр, знаков препинания и латинских букв.

## Нигаред низ
* 
* 
* 
## Боз нигаред
* Сэмюэл Морзе
* SOS
* Q-код

## Адабиёт
* "Иванов Г. Г., Красносельский Б. М." Радиооператор. — М.: ДОСААФ, 1976
* "Красовский. М. М." Азбука Морзе. Приём на слух и работа на ключе // Дешевая библиотека журнал «Радио всем», вып. 19. - М.: Государственное издательство, 1927

* Википедиаи русӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Алифбоҳо
Авиакаш

**Авиакаш**, авиабар, киштии ҷангии рӯйиобӣ – пойгоҳи авиатсионии шиновар, калонтарин киштии замони ҳозира, ки қобилияти баланди манёврӣ дорад. Воситаҳои зарбазани Авиакаш самолёту вертолётҳои дар саҳни киштӣ ҷойгирифта мебошанд, ки бо ракета, бомба ва тор­педаҳои ядроию муқаррарӣ мусаллаҳанд. Авиакаш дастгоҳҳои ракетии зенитӣ ва артиллерӣ ҳам дорад. Авиакашҳои замонавӣ зарбазани бисёр­ҳадафа ва зиддизаврақӣ мешаванд, ки муҳаррики муқаррарӣ ё атомӣ доранд. Онҳо барои зарба задан ба киштиву кемаҳои душман дар баҳр ва пойгоҳҳо, объектҳои соҳилӣ, қӯшунҳои хушкигард, самолётҳо, ёфта нобуд кардани заврақҳои зериобӣ дар баҳри кушод, дастгирии қувваҳои хушкигард, фуровардани десанти баҳрӣ, ба роҳ мондани мудофиаи зиддиҳавоӣ ва ғ. пешбинӣ шудаанд. Зарфияташон то 92 ҳазор тонна, дарозии саҳн барои парвози самолётҳо – то 345 м, суръати ҳаракат – то 65 км дар як соат, дурии шино – то 12 ҳазор мил (аз Авиакаши атомӣ номаҳдуд), иқтидори муҳаррик – то 200 ҳазор кВт, ҳайат бо кормандони киштӣ – то 6 ҳазор нафар. Дар саҳни Авиакаш то 90 самолётҳои гуногун ҷой мегиранд; дар он барои таъмини парвозу фурудоии самолётҳо хатҳои парвозу фурудоӣ, 2 – 4 дастгоҳи ба парвоз овардани самолётҳо, ангарҳо (ҷойи ист ва таъмири самолётҳо), самолётбардоракҳо, системаи бехатарии парвоз, таҷҳизоти киштиронӣ ва радиоэлектронӣ, воситаҳои алоқаю идора ва ғ. мавҷуданд. Авиакашҳо дар давраи Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914 – 18) пайдо шуда, дар флотҳои ШМА, Британияи Кабир, Франсия, Япония васеъ истифода гардидаанд. Охири солҳои 70 садаи XX дар ҳайати Флоти ҳарбии баҳрии (ФҲБ) ИҶШС крейсерҳои (киштиҳои тезгарди ҳарбӣ) вазнини авиабари навъи «Киев», соли 1991 дар ФҲБ Федератсияи Русия крейсерҳои «Адмирали Флоти Иттиҳоди Шӯравӣ Кузнетсов» дохил шуданд. Дар ибтидои садаи XXI Авиакаш асосан дар ШМА инкишоф ёфт. Дар ибтидои садаи XXI дар қувваҳои мусаллаҳи мамлакатҳои хориҷӣ 27 Авиакаш вуҷуд дошт (ШМА – 15, Британияи Кабир – 3, Франсия ва Ҳиндустон – 2-тоӣ, Аргентина, Бразилия, Испания, Италия, Тайланд – 1-тоӣ).
## Нигаред
Авиатсияи гражданӣ
## Сарчашма
*
Авзои рӯҳӣ

**Авзои рӯҳӣ**, ҳолати нисбатан суст ифодаёфтаи эмотсионалӣ, ки муддати муайяне шахсро фаро мегирад ва дар рафтору фаъолияти ӯ инъикос меёбад. Авзои рӯҳӣ ҳолати умумии эмотсионалии инсон (хурсандӣ, ғамангезӣ, болидатабъӣ, беҳолӣ ва ғайра) буда, ба дигар зуҳуроти психикӣ тобиши муайян мебахшад. Авзои рӯҳӣ бо шароиту лаҳзаҳои ҳаёти воқеӣ алоқаманд буда, метавонад нисбатан устувор бошад ва муносибати умумии инсонро ба ҳаёт тавсиф диҳад: ба як гурӯҳи одамон авзои рӯҳии болида, зиндадилона хос аст, гурӯҳи дигар майл ба ғаму ғуссахӯрӣ, дилтангӣ, маъюсию зиққӣ доранд. Авзои рӯҳӣ  стеникӣ (фараҳбахш) ва астеникӣ (ғамангез) мешавад. Авзои рӯҳӣ туфайли шароитҳои ҳаётии инсон, барору нобарориҳои ӯ ҳангоми иҷрои фаъолиятҳо, ҳодисаҳои воқеияти иҳотакарда ва дар баъзе вазъиятҳо дар натиҷаи ҳолати ҷисмонии инсон (тандурустӣ, хастагӣ, мондашавӣ ва ғайра) ба амал меояд. Устувории авзои рӯҳӣ аз вазъиятҳои водоркунанда ва аҳами­яти онҳо барои инсон вобаста аст. Сабабҳои авзои рӯҳӣ баъзан фаҳмида намешаванд ва авзои рӯҳӣ дар чунин ҳолатҳо гӯё бесабаб рух медода бошад, вале он аслан бо сабабҳои муайян рӯй медиҳад. Бо сабабҳои воқеӣ рӯй додани авзои рӯҳӣ имконият ва зарурати худдорӣ ва идора кардани онро истисно намекунад. Маҳорати идора намудани авзои рӯҳии худ барои шахсоне, ки ба тарбияву таълими насли наврас машғуланд, ниҳоят муҳим ва зарур аст. Худдорӣ карда натавонистан, одати мувофиқи  авзои рӯҳии бади худ бо атрофиён, хусусан кӯдакон муносибат кардан на танҳо ба равони (психика) осебпазири онҳо таъсир мерасонад, балки барои ӯ намунаи номатлуби рафтор шуда мемонад. Авзои рӯҳии болида ва фараҳнок метавонад ба қобилияти кории одам (масалан, дар азхудкунии маводи таълимӣ аз ҷониби хонандагону донишҷӯён), инчунин дар муносибати байниҳамдигарӣ бо атрофиён ва ғ. таъсири мусбат расонад. Зуҳуроти муносибати бодиққатона ба авзои рӯҳии инсон, ба вуҷуд овардани шароитҳое (бо назардошти хусусиятҳои хоси инсон), ки ба авзои рӯҳии гуворову хуш ва болида мусоидат мекунанд ва инчунин мубориза бо авзои рӯҳии манфӣ ва баду ногувор лаҳзаҳои муҳимтарини тарбия мебошанд. Фаъолият ҳангоми авзои рӯҳии фараҳбахш нисбат дар ҳолати хиратабъӣ қарор доштан самарабахш­тар аст. Калавиши бесабаби авзои рӯҳӣ метавонад асоси патологӣ дошта бошад ва он аз чунин хусусиятҳои шахс, ба монанди изтиробнокии баланд, ноустуворӣ, хурӯшонтабъии инсон ва ғ. вобаста аст (М. Давлатов).
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Рихард Авенариус

**Ри́хард Авена́риус** (; 19 ноябри 1843, Порис — 18 августи 1896, Зюрих) —  файласуфи идеалисти суисӣ, яке аз асосгузорони эмприокритисизм.

## Таълимот
Мафҳуми асосии фалсафаи Авенариус таҷриба мебошад. Ба воситаи он Авенариус  кӯшидааст, ки тазоди байни моддаю рӯҳ ва ҷисмонию рӯҳониро аз байн бурда, ин зиддиятро ба таҷрибаи зоҳирию ботинӣ мутааллиқ созад. Таълимоти Авенариус оид ба «координатсияи принсипиалӣ» («бе субъект объект нест ва бе объект субъект нест») воқеияти объективиеро, ки берун ва новобаста ба шуури инсон вуҷуд дорад, рад мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Фалсафа
Тсюрих

**Зӯрих** ( [ˈtsyːrɪç]; швейц. *Züri* [tsy: ri], , ) — шаҳр дар шимолу шарқи Суис. Пойтахти олмонизабони кантони Зӯрих ва маркази маъмурии музофоти ҳамном.

## Таърих

## Топоним

## Хусусиятҳои табиӣ-ҷуғрофӣ

## Аҳолӣ

## Ҳукумат

## Тақсимоти марзию маъмурӣ

## Иқтисодиёт
Зӯрих аксар вақт пойтахти иқтисодӣ ва молиявии Суис номида мешавад.

## Нақлиёт

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шаҳр 

Гурӯҳ:CS1 errors: dates
Умед Мансуров

**Умед Абдуфаттоҳович Мансуров** —  ҳуқуқшинос, номзади илми ҳуқуқшиносӣ (2008), дотсент (2011). Аълочии маорифи Тоҷикистон (1991).
## Зиндагинома
Умед Мансуров 6 марти соли 1974 дар Душанбе ба дунё омадааст. Факултети ҳуқуқи Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистонро хатм кардааст. Ассистент, муаллими калони кафедраи ҳуқуқи давлатшиноси, кафедраи фанҳои давлативу ҳуқуқии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ва ҳамчунин ноиби декани факултети ҳуқуқ оид ба кори илмӣ (2002-2006). Мудири кафедраи фанҳои давлативу ҳуқуқии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон (2008-2011). Декани факултети ҳуқуқи Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон (2011-2012). Аз соли 2012 то 2021 ноиби ректори донишгоҳ оид ба робитаҳои байналмилалӣ 

## Адабиёт доир ба Умед Мансуров
*  «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С.Имомов. - Душанбе, 2011 
* Российско-Таджикский (Славянский) университет:вчера, сегодня, завтра. 1996-2016. – Душанбе, 2016, - С. 77-80, 168, 188.
## Нигаред низ
* Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
## Эзоҳ

*
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Реал Мадрид

**Реа́л Мадри́д** ():
* «Реал Мадрид» — бошгоҳи баскетболи испонӣ аз Мадрид
* «Реал Мадрид» — бошгоҳи футболи испонӣ аз Мадрид
* «Реал Мадрид» — бошгоҳи футболи занонаи испонӣ аз Мадрид
Аҳли куфр

**Аҳли куфр** () — шахсоне, ки паёмҳои осмонӣ, ҳақоиқи динӣ ва ё яке аз аркон ва ҳатмиёти диниро ба гунае бовар ва қабул надоранд.

## Гурӯҳҳо
Аҳли куфр ба панҷ гурӯҳ тақсим мешаванд: 
* мушрик ва ё аҳли ширк 
* китобӣ ва ё аҳли Китоб
* мунофиқ ва ё аҳли нифоқ, 
* муртад ва ё аҳли ридда, ғайра,
* мулҳид, даҳрӣ ва ё аҳли илҳод

Агар касе ба бештар аз як Худо муътақид бошад, мушрик ва ё аҳли ширк, агар ба як Худо имон дошта ва аз яке аз динҳои дорои китоби осмонӣ, ғайр аз ислом, пайравӣ намояд, аҳли Китоб ва ё кофири китобӣ, агар ба зоҳир мусулмон, вале дар ботин кофир бошад, мунофиқ ва ё аҳли нифоқ, агар пас аз қабули ислом кофир шавад, муртад ва аз дин баргашта ва агар Худо ва офаридгореро куллан қабул надошта бошад, пас, даҳрӣ ва мулҳид аст. Аҳли куфр аз лиҳози бархӯрд бо даъвати дини илоҳӣ ва мавзеъгириҳои амалии худ дар баробари пайравони дини Худо ба ду гурӯҳи асосӣ ҷудо мешаванд. Яке кофирони одӣ мебошанд, ки бо вуҷуди напазируфтани даъвати дини Худо ва ихтиёр кардани куфр бар имон ба ҷараёни пешрафти даъвати дини Худо ва фаъолиятҳои динии пайравони он аз худ чандон ҳассосияте нишон намедиҳанд. Ин куфру худоношиносии онҳо дар наз­ди Худованд кори зишт ва нобахшуданӣ мебошад ва он, умуман, дар муқобили имон ва ислом меистад, аммо онҳо амалан дар муқобили дини Худо ва пайравони он аксуламал ва зиддияте нишон намедиҳанд. Ин як марҳалаи куфр аст. Гурӯҳи дуюм кофироне мебошанд, ки куфри онҳо бо саркашию ташаддуд, душмании ошкор бо арзишҳои дини Худо ва ҷабҳагирию мухолифат бо пайравони он ҳамроҳ гаштааст. Инҳо умуман ҷабҳаи куфрро дар муқобили имон ташкил дода, дар таъбироти қуръонӣ кофири муонид (анид) ва ё аимма (пешвоён)-и куфр номида мешаванд ва дар истилоҳи фиқҳӣ онҳоро кофирони ҳарбӣ мегӯянд. Бар пояи таълимоти ислом корҳое, ки Аҳли куфр дар ҳаёти дунё анҷом дода ва харҷу сарфе, ки дар он намудаанд, ба монанди боди сардест, ки ба ҳар киштзоре бивазад, онро нобуд месозад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011; 
* مسند الامام احمد. القاهرة، ۱۹۹۵؛
*  ابو نعیم بن عبدالله الاصفهانی. صفة النفاق و نعت المنافقین. بیروت ۲۰۰۱؛
*  المصباح المنيرفی تهذيب تفسير ابن کثير. الریاض،
*  ۲۰۰۲؛ سنن الترمذی. بيروت، ۲۰۰۴؛
*  صحیح مسلم. بیروت، ۲۰۰۵؛
*  صحیح البخاری. بیروت، ۲۰۰۷

## Сарчашма
*
Меҳри Раҷабова

**Меҳри Раҳматовна Раҷабова** — олим, номзади илмҳои педагогика, дотсент, Аълочии маорифи Тоҷикистон (2000)
## Зиндагинома
Меҳри Раҷабова 1 июли соли 1960 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст; 
* 1981 – факултаи забони хориҷии ДДОТ ба номи Т.Г. Шевченко хатм кардааст;
* 1981-1997 – муаллимаи мактаби №1 шаҳри Душанбе;
* 1997- 2007 – муаллима, муалимаи калони кафедраи забони англисии факултаи таърих ва муносибатҳои байналмилалии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон;
* 2007 – дифои рисолаи номзади илм доир ба мавзӯи «Взаимосвязанность формирования самостоятельного мышления и речевого развития старшеклассников общеобразовательных школ Республики Таджикистан (на материале изучения английского языка на базе таджикского)»;
* 2008- 2009 – иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи забони англисии факультаи таърих ва муносибатҳои байналхалқии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон;
* 2009-2019  мудири кафедраи забони англисии факультаи таърих ва муносибатҳои байналмилалии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон;
* 2011 – соҳиби унвони илмии дотсент.
 
## Фаъолияти илмӣ
Меҳри Раҷабова муаллифи 5 васоити илмӣ-методӣ ва 43 мақолаҳои илмӣ ва илмиву методӣ аст.
## Осор
* Самостоятельно-речевое развитие учащихся на занятиях по английскому языку: методическое пособие для учителей: учебно-методическое пособие. - Душанбе, 2010. - 84 с.   
* Английский язык: учебное пособие для студентов отделения истории. - Ч.1. - Душанбе, 2010. – 124 с. (в соавт.)    
* Английский язык: учебное пособие для студентов исторических факультетов вузов. - Ч.2. - Душанбе: РТСУ, 2011. – 164 с.   
* Английский язык: учебное пособие  для студентов отделения культурологии вузов. - Ч.1. - Душанбе: РТСУ, 2013. – 71 с. (в соавт.)    
* Английский язык: учебное пособие  для студентов отделения культурологии вузов. - Ч.2. - Душанбе: РТСУ, 2014. – 141 с. (в соавт.) ва диг. 
## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2000).
## Адабиёт доир ба Меҳри Раҷабова
*  «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С.Имомов. - Душанбе, 2011. 
* Российско-Таджикский (Славянский) университет:вчера, сегодня, завтра. 1996-2016. – Душанбе, 2016, - с 244-249.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Мардони Икс: Охират

**Одамони Икс: Апокалипсис** - филми синамоии соли 2016 аз тарафи ширкатҳои синамоии ИМА 20th Century Fox ва Marvel Entertaiment наворгири ва пешкаш шудааст. Филми севумин дар бораи Одаиони Икс аст.
Дэдпул (филм)

**Дэдпул** () - филми соли 2016-и ИМА, ки аз рӯи комиксҳои Дэдпул ба навор гирифта шудааст. дар нақши асоси Райан Рейонолдс бозидааст.

Гурӯҳ:Филмҳо дар бораи Мардони Икс
Умринисо Казакова

** Умриниссо Санговна Казакова ** – олим, филолог, адабиётшинос, доктори илмҳои филологӣ (2007), профессор (2011), Аълочии маорифи Тоҷикистон (2007). 
## Зиндагинома
Умриниссо Санговна Казакова 30 июни  соли 1954  дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст.         
* 1971 –  1975	— Донишҷӯйи ДДО ба номи Т.Г.Шевченкои ш.Душанбе, факултаи таъриху филология, шуъбаи забон ва адабиёти тоҷик; 
* 1975  – 1979	— Библиографи калон дар «Палатаи китобҳо»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон»;  
* 1979 – 1983	— Лаборанти калони кафедраи адабиёти тоҷик дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон  ба номи С.Айнӣ;   
* 1983 – 1986	—  Аспиранти рӯзонаи ДДО ба номи Т.Г.Шевченкои ш.Душанбе; 
* 1986 – 1992	—  Ассистенти кафедраи адабиёти тоҷики факултаи филологияи тоҷики ДДО ба номи Т.Г.Шевченкои ш.Душанбе; 
* 1992 – 1996	— Муаллими калони кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ; 
* 1994 — Ҳимояи рисолаи номзадӣ дар мавзӯи «Хусусиятҳои ғоявӣ ва бадеии ғазалиёти Салмони Соваҷӣ»; 
* 1996 – 1997	—  Мудири лабораторияи тадқиқотии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон;
* 1997 – 2000	—  Сардори шуъбаи робитаҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон;
* 2000 – 2010 — Муовини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон;  
* Аз соли 2003	— Муовини раиси Анҷумани дӯстии Тоҷикистон ва Эрон; 
* 2006	— Ҳимояи рисолаи докторӣ дар мавзӯи «Қасида ва суннатҳои он дар шеъри асрҳои XIII-XIV»; 
* 2007	—  Аълочии маорифи Тоҷикистон; 
* 2009	— Корманди шоистаи Кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон;  
* 2010 - 2015 ва 2015 – 2020 —  вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе ва  Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи Исмоили Сомонӣ. 
Умринисо Казакова узви Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон. Аз 28 августи соли  2010 то соли 2021 дар вазифаи  Раиси Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар ноҳияи Исмоили Сомонӣ Душанбе кор мекард.  Айни ҳол ӯ Раиси собиқадорони ҷангу меҳнати ноҳияи Исмоили Сомониро ба уҳда дорад. 

## Фаъолияти илмӣ
Ӯ муаллифи зиёда аз 100 таҳқиқот доир ба масоили таърихи адабиёти классикии форсӣ-тоҷикии давраи асрҳои миёна  мебошад. Ҳамчунин У. Казакова мутахассиси тадқиқи таърихи адабиёти классикии Эрон ва муаллифи  якчанд асару мақолаҳои илмӣ мебошад. Асару мақолаҳои ӯ ба забонҳои форсӣ, англисӣ, русӣ, дарӣ  дар Афғонистону Эрон  таълиф шудаанд. Ӯ иштирокдори кунгураву конфронсҳои гуногун дар Теҳрон, Кобул ва давлатҳои СНГ буд.

## Осор
* Салмони Соваҷӣ ва ҷаҳони шоирии ӯ. - Душанбе,2021. 169 с.
* Касыда и её традиции в персидско-таджикской поэзии XIII-XIV веков: диссертация ... доктора филологических наук: 10.01.03, Душанбе, 2006 

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2007),  
* Корманди шоистаи Кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон  (2009)
## Нигаред низ
* 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Феҳристи ҳунарпешагони Тоҷикистон

## А
* Афзалшоҳ Шодиев
* Адҳам Холиқов
* Ашӯрова Озодахон
* Абдулло Абдурауфов
* Абдулҳамид Нурматов
* Абдулҳомид Нурматов
* Абдуҷалил Ҳошимов
* Аверянов Сергей
* Алевтина Полякова
* Александр Хромченко
* Александр Ширшов
* Аленников Порфирий
* Алиҷон Солиев
* Анвар Тӯраев
* Анвар Ҷӯраев
* Асалбек Назриев
* Аслӣ Бурҳонов
* Ато Муҳаммадҷонов
* Аҳад Сулаймонов
* Аҳмадшоҳ Улфатшоев
* Аҳмадҷон Парпиев

## Б
* Бал Клавдия
* Башоратхон Тоҷибоева
* Баҳодур Миралибеков
* Баҳодур Неъматов
* Беляев Павел
* Бобоҷон Ҳасанов
* Бочавер Леонид
* Бурҳон Раҷабов
* Бурҳон Тӯраев

## В
* Весневский-Адрусский Николай
* Волина Маргарита
* Волхова Антонина
* Воробев Григорий

## Г
* Герр Александр
* Гришин Иван
* Гуландом Сафаралиева
* Гулчеҳра Бақоева
* Гуретская Кира
* Гурминҷ Завқибеков

## Ғ

## Д
* Давлатманд Холов
* Дилбар Умарова
* Далер Назаров

## Е

## Ё
* Ёрмаҳмад Ашӯрмуҳаммадов

## Ж
* Железнова Анна

## З

## И
* Илҳомҷони Шодӣ
* Иванов Георгий
* Иноят Умарова
* Итсков Леонид

## Й

## К

## Қ
* Қурбони Собир
* Қаҳҳор Ҷабборов
* Қиёмиддин Чақалов
* Қиматшо Ҳимматшоев

## Л

## М
* Муҳаммадҷон Шодиев
* Марат Орифов
* Миралӣ Достиев
* Муҳаммадалӣ Маҳмадов
* Муборакшо Мирзошоев

## Н
* Нигина Амонқулова
* Назира Фозилова
* Насибулина Ҳалима
* Неъмат Халилов
* Николай Волчков
* Ноздрин Евгений
* Носир Ҳасанов
* Нурулло Абдуллоев

## О
* Оят Сабзалиева
* Оиша Абдулазизова

## П
* Павленко Николай
* Парамонова Евгения
* Песков Леонид
* Попов Анатолий
* Привалова Зоя

## Р
* Рустам Дулоев

## С
* Садриддин Наҷмиддин
* Савелева Галина
* Савелева Ирина
* Саврӣ Сабзалиева
* Саидмурод Мардонов
* Сайрам Исоева
* Салин Михаил
* Самариддин Саъдиев
* Санавбар Бақоева
* Саодат Азизова
* Саъдулло Каримов
* Свешникова Нина
* Смирнов Виталий
* Солеҳ Фармонов
* Солеҳ Холматов
* Соловей Галина
* Соловей Юрий
* Солюс Олег
* Соро Сабзалиева
* София Тӯйбоева
* Сталешников Фёдор
* Степанова Галина
* Стругач Галина
* Сукова Татяна
* Сурайё Қосимова
* Суханов Павел
* Сухаревская Лидия

## Т
* Тамара Абдушукурова
* Тоҳир Собиров
* Тӯйдӣ Бобиева
* Тӯти Ғафорова

## У
* Умар Зиёев
* Усмон Сиддиқов
* Убайдулло Раҷабов

## Ӯ
* Ӯрунбек Ҳамдамов

## Ф
* Фаррухи Қосим

## Х
* Ханзел Иосиф
* Харкевич Владимир
* Харламбов Юрий
* Хосият Хоҷаева

## Ҳ
* Ҳабибулло Абдураззоқов
* Ҳайдар Саидаҳмадов
* Ҳаким Шоҳимардонов
* Ҳошим Гадо
* Ҳоҷӣ Аҳмадов

## Ч
* Чистова Екатерина

## Ҷ
* Ҷомӣ Хоҷаев
* Ҷӯрабек Муродов

## Ш
* Шабнами Сурайё
* Шабанова Екатерина
* Шавкат Халилов
* Шамсӣ Қиёмов
* Шариф Бақоев
* Шатирова Вера
* Шер Пӯлодов
* Шералӣ Абдулқайсов
* Шодӣ Солеҳов

## Э

## Ю

## Я
* Якиметс Иван
* Якушев Сергей
* Яъқуб Ғолибов

Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон
Гурӯҳ:Феҳристҳои ҳунарпешагон аз рӯи кишвар
Квадрат

**Квадрат** — (аз калимаи  – чоркунҷа), ҳар як кунҷаш ба 90° баробар аст;

1) росткунҷаи баробартараф. Квадрат бисёркунҷаи мунтазам мебошад. 

2) Квадрати адади а — зарби а · а = а²; ин ҳосили зарб аз он сабаб *квадрат* ном гирифтааст, ки масоҳати квадрати тарафаш а маҳз ҳамин тавр ёфта мешавад.

## Ҳамчунин нигаред
* Marching squares
* Квадратриса
* Якум теоремаи Тебо

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

* 

Гурӯҳ:Шаклҳои геометрӣ
Гурӯҳ:Чоркунҷа
Километр

[thumb|[Метр#Метр — қисми меридианаи Париж|Таърифи километр дар соли  1791]]
**Километр** (мухтасар **км**, **km**) — воҳиди ченаки масофаи эталонӣ ва маъмули каратӣ ба метр. Воҳиди дарозии *Системаи воҳидҳои байналхалқӣ*, ки ба 1000 м баробар аст. Ишораташ **км**.  1 км = 0,93738 версти русӣ ё чақрим = 0,62137 мили англисӣ = 0,53996 мили баҳрӣ ≈0,6 — 0,8 фарсанг.
1 **км** =1000 м = 0,621 мил = 0,9374  = 1094 ядро = 3281 фут мешавад.

Дар Юникод барои километр аломати *km*, аломат барои километри мураббаъ — *km²*, километри мукааб — *km³* мебошад. Вале истифодаи ин аломатҳо барои истифода тавсия дода намешаванд.(истифодабарии онҳо танҳо дар мавриди истифодаи хати чинӣ- хати иероглифии Осиёи шарқӣ имконият дорад, чунки ҷойи як иероглифи чиниро ишғол мекунад.

## Нигаред низ
* Километри мураббаъ
* Километри мукааб
* Километр/соат
* Километр/сирф (мазмунҳо)
* Километри ҳафтум (бозор)

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Википедиаи русӣ 
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченаки дарозӣ дар физика
Исмат

**Исмат** - ( покдоманӣ, бегуноҳӣ, бакорат), сифати ахлоқӣ, ки ба хатову гуноҳ роҳ надоданро ифода мекунад. Дар илми ахлоқ онро малакаи нафмоние меҳисобиданд, ки шахсро аз содир намудани фисқу фуҷур ва гуноҳ боз медорад. Исмат дар афкори муқаррарӣ бештар ба маънои покизагии ахлоқ, ҳифзи номус истифода мешавад.
## Эзоҳ

:
## Адабиёт
* *
Авантитул

**Аванти́тул** (аз  — пеш ва  — навишта, унвон) — саҳифаи китоб, ки аз варақи унвон пеш меояд. Дар авантитул, одатан, як қисми маълумоти варақи унвон, аксаран номи нашриёт ё логотипи он, номгӯи силсила ё дигар маълумоти болои сарлавҳа дарҷ мешавад.

мини|Истифодаи авантитул аз тарҷумаи китоби асл.
Китобҳое, ки тарҷума шудаанд дар авантитул варақи унвони забони аслро меоранд. Ҳамчунин метавон (*frontispice*) акси муаллиф, шахсеро ки китоб ба ӯ бахшидашудааст ва ё акс ё расмеро, ки муҳтавои китобро баён мекунад гузошт. Барои ороиши беҳтар ва гузоштани соядасти муаллиф дар шакли чоппӣ ва ё бо гузоштани чанд хат барои навиштан, аз саҳифаи аввали авантитул метавон истифода бурд. Саҳифаи аввали авантитул озод аст. муаллиф ва ё тарроҳи китоб ин саҳифаро метавонад самаранок истифода барад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Тарроҳии китоб
Л

**Л**— (ел), ҳарфи 15-уми алифбои ҳозираи тоҷикиест, ки аз алифбои русӣ гирифта шуда соли 1940, овози ҳамсадои сонанти пешизабонии роғро ифода мекунад ва шакли навишти чопиаш *Лл* мебошад. Дар алифбои арабиасоси тоҷикӣ (то соли 1930) *лом* ном дошта, ба шакли ل ифода мешуд. Дар алифбои лотинасоси тоҷикӣ (солҳои 1930 — 1940) шакли чопиаш L l буд.

## Адабиёт
* * , Ҷилди 3, саҳ 574.

Гурӯҳ:Алифбои тоҷикӣ
Фағфур

**Фағфурӣ** () — он чи мансуб ба фағфур аст; хонадони фағфурӣ, подшоҳони фағфурӣ; зарфҳои чинӣ (коса, пиёла)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зарф
Чангак

**Чангак** (хатти ниёгон: **چنگک**)- оҳани сархамида, ки бо вай чизҳоро банд карда мегиранд; оҳани сартези махсус; қуллоб; оҳани сархамида барои овехтани чизе; чангаки гӯштовезӣ, чангаки лойкашӣ; оҳанчаи сархамида барои бастани дар; қисми оҳании шасти моҳигирӣ, ки сайд ба он гирифтор мешавад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Асбоби дастӣ
Нимкоса

**Нимкоса** — ( хатти ниёгон: **نيم کاسه**) косача, пиёлаи калон; дар таги коса нимкоса ҳаст (мақ.) дар мавриди дар коре ниҳон будани сирре, мақсаде ё ҳилаю найранге гуфта мешавад …
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зарф
Чойгардон

**Чойгардон** — ( хатти ниёгон: **چاي گردان**)  кафлези калон барои рехтану кашидани ширчой ва таомҳои моеъ ва м. ин; гардонида рехтани чой баъд аз дам кардани он …
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зарф
-логия

**-логия** (аз  — калима, таълимот) — қисми калимаҳои мураккаб, ки таълимот, дониш, илм ва ғайраро ифода мекунад, масалан, биология, физиология, андрология, гистология, гинекология ва ғайра.

## Сарчашма
* Энсиклопедияи мухтасари тиб. Ҷилди II. — Душанбе, 2011. СИЭМТ, — 512 с.

Гурӯҳ:Пасвандҳо
Ҳамён

**Ҳамён** — () — халтачае, ки ба он пул андохта ба миёнбанд мебастанд, пулхалта; асбоби чандварақаи кисагӣ, ки дар он пул, муаррифинома (визитка) ва дигар коғазҳои тунукро нигоҳ медоранд; камарбанд, эзорбанд...

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Чарчинворӣ
Гурӯҳ:Лавозимот
Тасма

thumb|Belt Gürtel
**Тасма** () — чарм ё матоъи камбари дароз барои бастани чизе; камарбанд; навор; тасмаи кино; тасма- тасма, рах — рах, монанди тасмаҳо …

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пӯшок
Парвин Эътисомӣ

**Парвин Эътисомӣ** (; 16 марти соли 1907, Табрез — 5 апрели соли 1941, Теҳрон) — шоири эронӣ.

## Зиндагинома
Парвин Эътисомӣ соли 1907 дар шаҳри Табрез ба дунё омадааст. Падараш Мирзо Юсуф Эътисомӣ писари Мирзо Иброҳимхон буд. Парвин чор бародар дошт. Модараш соли 1973 аз олам чашм пӯшидааст.

Дар хурдии Парвин оилаи Эътисомӣ ба Теҳрон мекӯчанд, дар онҷо Парвин мактаб мехонад ва забони арабиро меомӯзад.

Ӯ соли 1924 мактаб, баъдан коллеҷи духтаронаи амрикоии Теҳрон, баъдан мактаби занонаи олии амрикоиро хатм кард. Ахиран ӯ чанд муддат дар мактаб дарс гуфтааст, бисёр саёҳат кардааст.

## Эҷодиёт
thumb|Қабри Парвин дар шаҳри Қум
Ба қавли профессор Ҳешмат Муайяд, шеъри *Сафари гашки* ӯ яке аз беҳтарин ашъори порсӣ ба шумор меравад.

## Осор
Девони қасоид, маснавиёт, тамсилот ва муқаттаъоти хонум Парвин Эътсомӣ, нашри 3., Теҳрон, 1944.

## Нигаред низ
* Фурӯғи Фаррухзод

## Адабиёт
* Михалевич Г. П., Парвин Этесами и её творчество, в сборнике: Иран, М., 1963;
* Короглы Х., Современная персидская литература, М., 1965.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Краткая литературная энциклопедия (КЛЭ)
* Большая Советская энциклопедия
* Поэзия Парвин Этесами на персидском языке 
* Биография Парвин Этесами
* Парвин Этесами, краткая биография профессора Iraj Bashiri, Университет Миннесоты.
* Энциклопедия Ирана, "Парвин Этесами"
* Энциклопедия Ирана. Этесами, Мирза Юсуф-Хан Ашитиани, Heshmat Moayyad

## Сарчашма
Қоштилло

**Қоштило** — ( хатти ниёгон: قاش طلا) асбоби зинати занона аз тило ва нуқра, ки ба пешонӣ мебанданд …
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Асбоби зинат
Барселона (Венесуэла)

**Барселона** () — шаҳри бандарӣ, пойтахти иёлати Ансоатегии давлати Венесуэла. Дар соҳили дарёи Невери, дар масофаи 5 км дуртар аз резишгоҳи он ба Баҳри Кабир ҷойгир аст. Аҳолиаш 752 ҳазор нафар (2012). 

## Таърих
Барселона соли 1638 аз тарафи истилогари (конкистатори) каталонӣ Хуан Орпи бунёд ёфтааст. Дар охири садаи XVIII чун бандар барои интиқоли ҳайвонот ва гӯшт ба ҷазираҳои Антил истифода мешуд. Бо ҷазираҳои Фомаи Муқаддас, Кюрасао, Тринидад, Лавайр ва Куман муносибатҳои тиҷоратӣ дорад. Истеҳсоли нафт ва ангиштсанг ба роҳ монда шудааст ва з-дҳои коркарди ин маҳсулот маҷуд аст. Саноати нассоҷӣ, нафту кимиё, коркарди чарм ва хӯрокворӣ рушд кардааст. Аз ёдгорҳои таърихӣ калисои ҷомеъ маҳфуз мондааст.

## Адабиёт
* Барселона, город в Венесуэле // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890—1907.

## Пайвандҳо
* Маълумот барои сайёҳон дар бораи Барселона ва Пуэрто-ла Круз 
* Собор Сан-Кристобаль-де-Барселона 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Венесуэла
Франсуаза Барре-Синусси

**Франсуаза Барре-Синусси** ( ; 30 июли 1947, Париж, Чаҳорум ҷумҳурии Фаронса) — олими фаронсавӣ, доктори илми фалсафа дар соҳаи вирусология. Барандаи Ҷоизаи Нобел дар соҳаи тиб ва физиология соли 2008.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Универиситети Париж (1972). Фаъолияти илмиаш солҳои 1975–86 аз Институти миллии таҳқиқоти тиббӣ (Париж) оғоз ёфтааст. Оид ба ретровирусҳо як қатор пажӯҳишҳо анҷом додааст. Аз соли 1986 роҳбарии шуъбаи биологияи ретровирусии институти мазкурро ба уҳда дорад. Соли 1983 ҳамроҳи профессор Люк Монтанӣе вируси норасоии масунияти одам (ВИЧ)-ро кашф кард. Муаллифи беш аз 200 асару мақолаҳои илмист. Бо ташаббуси Барре-Синусси дар Фаронса Агентии миллии таҳқиқоти СПИД ташкил карда шуд. Соли 2008 барои кашфи вируси СПИД сазовори Мукофоти нобелӣ гардид.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Нобелевскую премию по физиологии и медицине получили немец и двое французов: за открытие вирусов, вызывающих рак и ВИЧ
* PROFILE: Luc Montagnier, Francoise Barre-Sinoussi — AIDS pioneers
* Institut Pasteur — Unité de Régulation des Infections Rétrovirales
* Abstract of paper describing the discovery of HIV
* Press release from the Karolinska Institutet 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Фаронса
Гурӯҳ:Олимони асри XX
Баррел (воҳиди ҳаҷм)

thumb|Тасвири графикии баррели нафт
**Баррел** ( — *бочка, чалак*) — воҳиди қадимии англисии ҳаҷми моеъҳо, мухтасар – бр. Барои чен кардани ҳаҷм дар ҳисоббаробаркуниҳои иқтисодӣ ва дар баъзе кишварҳо истифода бурда мешавад.

1 *Баррели нафт* = 158,987 литр. Ифодаи байналмилалӣ: ***bbls***.

## Баррели пиво
Дар Британияи Кабири асримиёнагӣ барои андоза кардани ҳаҷми пиво (оби ҷав) баррели пиво истифода мешуд.

## Баррели «англисӣ»
Дар Англия барои андоза кардани ҳаҷми моеъҳо ва маводди пошхӯранда (орд, шакар) «баррели англисӣ» истифода мешуд: 1 баррели англисӣ = 4,5 бушел = 163,66 литр.

## Баррел дар ИМА
Баррел дар ИМА низ яке аз воҳидҳои маъмули ҳаҷми моеъҳо буда, вобаста ба моеи андозашаванда қимати гуногун дорад. Баррели стандартӣ барои моеъҳо ба 31,5 галлони амрикоӣ баробар аст, яъне:
1 баррели амрикоӣ = 31,5 галлони амрикоӣ = 119,2 литр = 1/2 ҳогсҳед.

Инчунин дар ИМА истифода бурда мешавад дона, именуемая "хушк баррел" (dry barrel), ки ба 105 сухим квартам (115,6 литр).

Дар ИМА инчунин «баррели хушк» (dry barrel) истифода мешавад ва он ба 105 квартаи хушк ё 115,6 л баробар аст.

Бо гузаштан ба иқтисоди бозорӣ баррел чун воҳиди андозагирии ҳаҷми нафт маъмул гашт. Дар бозори ҷаҳонии нафт баррел воҳиди асосӣ буда, бо он ҳаҷми истихроҷи шабонарӯзӣ ва нархи нафт (доллар/баррел) чен карда мешавад (дар Россия бо т андоза карда мешавад). Баргардони баррел ба тонна аз зичӣ, ҳарорат ва навъи нафт вобаста аст. Масалан, 1 баррели амрикоии нафт = 42 галлон ≈ 158, 988 л = 0,158987 м³ ≈ 0,1364 т = 136,4 кг.

## «Баррели фаронсавӣ»
Дар Фаронса "баррик" ()  ном бурда мешавад ва баробар 225 литр ё 60 галлон шароби куҳна (бештар маъмул ба «ченаки бордо» ё «бочкаи бордо»). Ба сифати воҳиди миллии ҳаҷм дар Ҳаити қабул шудааст.

## Ҳамчунин нигаред
* Бочка (воҳиди ҳаҷм)

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои ҳаҷм
Гурӯҳ:Системаи ченаки англисӣ
Медали «Барои мудофиаи Инқилоб»

thumb|Ордени дараҷаи 3 - медали «Барои мудофиаи Инқилоб»
**«Барóи мудофиáи Инқилóб»** — аввалин медали Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро (ҶХСБ), ки 3 июли соли 1922 Президиуми Умумибухороӣ бо қарори худ таъсис дод. 	

## Таърих
3 июли соли 1922 Президиуми Умумибухороӣ бо қарори худ таъсис дода шудааст.  Дар қарори мазкур дар бораи таъсиси ду медали нуқрагӣ: «Барои мудофиаи Инқилоб» ва «Барои ишғол намудани Душанбе» низ сухан меравад. Дертар фақат яке аз ин медалҳо бо номи «Барои мудофиаи Инқилоб» тайёр карда шуд. Дар бисёр ҳуҷҷатҳои давраи шӯравӣ медали «Барои мудофиаи Инқилоб» чун дараҷаи III-и ордени Ситораи Сурхи ҶХШБ маҳсуб мешавад. 	

## Сохт
Медал аз нуқра сохта шуда, шаклаш мудаввар аст. Дар рӯйи он ситораи сурхи панҷгӯша тасвир ёфтааст. Гирдогирди он ҳарфҳои арабии «ҶХШБ» ва «МОҚ», таҳти он «Барои мудофиаи Инқилоб» (Инқилоб мудофиасӣ учун) ва ба забони русӣ «Защитнику революции» навишта шудаанд. 	

## Мукофотшавандаҳо
Бо медали «Барои мудофиаи Инқилоб» иштирокчиёни фаъоли барқарорсозии сохти шӯравӣ ва муборизаи зидди босмачиҳо мукофотонида мешуданд. Ба мукофотонидашудагон ҳамроҳи медал ифтихорномаи (грамота) махсус супурда мешуд, ки дар матбааи давлатии Бухорои нав (Когон) чоп мегашт.	

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* http://www.museum.ru/MUSEUM/orden/ord01_12.html
* http://nagrada-info.narod.ru/buhredstar.html
* Сомона оид ба таърихи аввалин  ҷумҳуриҳои шӯравии Шарқ
* Сомона дар бораи таърихи ҶХШБ (БНСР) ва таърихи нишонаҳои сарисинагии ҶХШБ (БНСР)

Гурӯҳ:Ҷоизаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Медалҳои ИҶШС
Ордени Ситораи Сурхи ҶХШБ

**Ордени Ситораи Сурхи** Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро, бо қарори Президиуми Умумибухороӣ аз 3 июли соли 1922 таъсис ёфтааст. Аз се дараҷа иборат мебошад. Дараҷаи аввал аз тило, дараҷаи дуюм — аз нуқра сохта шуда, дараҷаи сеюми орден медали ҶХШ Бухоро — «Барои мудофиаи Инқилоб» мебошад.

## Таърих
Бо орден сарбозони ҶХШ Бухоро барои фарқият дар ҷанг бар зидди қувваҳои зиддиинқилобӣ дар Осиёи Миена мукофтонида мешуданд. 

Яке аз аввалин мукофотонидашудагон Иосиф Сталин буд.

## Таърихи таъсис
Муҳри ташкили асос ва медаловези нишони ордени Ситораи Сурхи  ҶХШ Бухоро дараҷаҳои 1 ва 2 - ро А. И. Пугачев сохтааст.

## Нигаред низ
* Медали «Барои мудофиаи Инқилоб»

## Пайвандҳо
* http://www.museum.ru/MUSEUM/orden/ord01_12.html
* http://nagrada-info.narod.ru/buhredstar.html
* Сомона оид ба таърихи аввалин  ҷумҳуриҳои шӯравии Шарқ
* Сомона дар бораи таърихи ҶХШБ (БНСР) ва таърихи нишонаҳои сарисинагии ҶХШБ (БНСР)

Гурӯҳ:Ордени Ситораи Сурх
Рашид Раҳимов (футболбоз)

**Рашид Раҳимов** (*Рашид Маҳматқулович Раҳимов*; тав. 18 марти 1965, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — футболбози шуравӣ, Тоҷикистон ва Русия, баромадкунанда дар мавқеи ҳимоятгар ва нимҳимоятгар. Устоди варзиши ИҶШС (1988). Аз 7 ноябри соли 2013 то мавсими 2017/2018 ба ҳайси сармураббии бошгоҳи футболи «Терек» (Грозний) шуда кор кардааст.

## Зиндагинома
Рашид Раҳимов 18 марти соли 1965 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст.

Рашид Раҳимов тарбиядидаи дастаи шаҳри Душанбе — «Захираҳои меҳнатӣ» мебошад. Нахустин мураббӣ — Сергей Мусалимович Носиров.

### Барои мунтахаби Тоҷикистон

### Барои мунтахаби Русия

## Дастовард

### Даставӣ

#### Ба ҳайси футболбоз
 «**Помир (Душанбе)**»
* Ғолиби Лигаи якуми СССР: 1988
 «**Спартак (Маскав)**»
* Дорандаи Ҷоми СССР: 1991/92
* Қаҳрамони Русия: 1992, 1994
 «**Аустрия**»
* Финалисти Ҷоми Австрия: 1999/00

#### Ба ҳайси мураббӣ
 «**Локомотив (Москва)**»
* Финалисти Суперҷоми Русия: 2008

### Шахсӣ
* Дар Рӯйхати 33-ум беҳтарин футболбозони чемпионати ИҶШС: № 3 (1991)
* Дар Рӯйхати 33-ум беҳтарин футболбозони чемпионати Русия: № 2 (1994)

### Омор ҳамчун сармураббӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Профил дар сайти «Сборная России по футболу» 
* Профил дар сайти legioner.kulichki.com
* Профил дар сайти бойгонии КФ «Аустрия» Вена  (олмо.)
* Профил дар сайти ''FootballFacts.ru''
Ref-de

Гурӯҳ:Футболбозони Тоҷикистон
Пӯст

**Пӯст** () — пӯшиши берунии бадани ҳайвонот ва одамон. Дар биология — рӯйпӯши берунии ҳайвоноти муҳрадорон. Пӯст қабати бофтаи берунии муҳрадорон нарм ва чандир мебошад, ки бадани ҳайвони сутунмӯҳраҳоро мепӯшонад ва се вазифаи асосӣ дорад: муҳофизат, танзим ва эҳсос.

## Сохти пӯст

мини|Эпидермис ва дерма пӯсти инсон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон
Гурӯҳ:Пӯст
Бадан

**Бадан** () — ҷисми ҳайвон, инсон ба ғайр аз дастҳо, пойҳо ва сар.

## Ҳамчунин нигаред
* Бадани инсон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Колбадшиносӣ
Гурӯҳ:Физиология
Устухон

thumb
**Устухон** () — моддаи сахт дар бадани инсону ҳайвон, ки устувории андом ва ҷузъҳои онро таъмин мекунад

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон
Гурӯҳ:Бофтаҳо