Фурудгоҳи байналмилалии Нурсултон

мини|Терминали фурудгоҳи байналмилалии Нурсултон

**Фурудгоҳи байналмилалии Нурсултон** (қозоқӣ: *Нұрсұлтан Назарбаев атындағы халықаралық әуежай*; ИОТА: NQZ, ИКАО: UACC) — фурудгоҳи байналмилалии пойтахти Қозоқистон буда, дар ноҳияи Есили шаҳри Нурсултон (Астана) воқеъ аст.

Фурудгоҳ ба номи аввалин президенти Қозоқистон Нурсултон Назарбаев гузошта шудааст. Дар соли 2024 беш аз 8,3 миллион мусофир аз ин фурудгоҳ гузашт. Он маркази асосии Air Astana мебошад ва бо беш аз 50 шаҳри ҷаҳон пайваст аст.

## Таърих
### Солҳои 1931–1990
Фурудгоҳи Астана дар соли 1931 дар давраи Иттиҳоди Шӯравӣ бунёд шудааст. Дар он замон шаҳр бо номи **Акмолинск** маъруф буд ва фурудгоҳ асосан барои хизматрасонии давлатӣ ва иқтисодии минтақа истифода мешуд.

Дар солҳои 1950–1960 Ақмӯла (Tselinograd) ба маркази барномаи калонмиқёси кишоварзии шӯравӣ табдил ёфт. Ин раванд боиси афзоиши шумори парвозҳо ва мусофирон шуд. Дар он давра хатҳои мунтазами парвоз ба Маскав, Алма-Ата ва шаҳрҳои дигари СССР кушода шуданд.

### Астана — пойтахти нав (1997–2008)
мини|Фурудгоҳи Астана дар солҳои аввали пойтахтӣ

Пас аз он ки дар соли 1997 президент Нурсултон Назарбаев Астанаро пойтахти нави Қозоқистон эълон кард, фурудгоҳ аз нав барномарезӣ шуд. Зарурати рушди тезу таъҷилии инфраструктура ба миён омад.

Дар соли 2004 терминали нави байналмилалии фурудгоҳ ба баҳрабардорӣ дода шуд. Бо ин иқтидори қабули мусофирон назаррас афзуд ва фурудгоҳ ба хидматрасонии авиакомпанияҳои зиёди байналмилалӣ шурӯъ кард.

Дар соли 2008 терминали нав, ки меъмори ҷопонӣ Kisho Kurokawa тарҳрезӣ кардааст, расман кушода шуд. Ин бинои замонавӣ бо шакли хоси меъмориаш ба рамзи пойтахти нав табдил ёфт.

### Рушди муосир (2008–ҳозир)
Дар давраи пас аз кушодани терминали нав фурудгоҳ рушди бардавом кард. Дар соли 2010 шумори мусофирон аз 2 миллион гузашт.

Дар соли 2017 фурудгоҳ ба номи аввалин президенти Қозоқистон Нурсултон Назарбаев гузошта шуд — пас аз он ки ҳукумати кишвар ин тасмим кабул кард.

Дар соли 2021 терминали дуюми байналмилалӣ расман ифтитоҳ ёфт. Ин терминал иқтидори умумии фурудгоҳро то 10 миллион мусофир дар як сол расонид. Дар соли 2024 шумори мусофирон ба 8,3 миллион расид.

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Фурудгоҳи байналмилалии Нурсултон дар дохили маҳдудаи маъмурии шаҳри Нурсултон, дар ноҳияи Есил воқеъ аст. Фосила аз маркази шаҳр тақрибан 15–17 км аст.

Атрофи фурудгоҳ:
* Дар шимол — Нишебиҳои қазоқии бепоён
* Дар ҷануб — Шаҳри Нурсултон
* Дар шарқ — Ноҳияҳои истиқоматии нав
* Дар ғарб — Боғи «Боравое» (дар фосилаи дур)

Баландии фурудгоҳ аз сатҳи баҳр 355 метр аст. Иқлими минтақа континенталии шадид мебошад — зимистонҳои хеле сард (то −40°С) ва тобистонҳои гарм. Ин омил ба таҷҳизоти махсуси зимистонаи фурудгоҳ талаботи баланд мегузорад.

## Зерсохтор
### Хати фуруд
Фурудгоҳи Нурсултон як хати фурудро дорад:

Хати фуруд барои қабули ҳамаи намудҳои ҳавопаймоҳои замонавӣ, аз ҷумла Boeing 767, Boeing 787 Dreamliner ва Airbus A330, мусаллаҳ аст. Дар зимистон бо таҷҳизоти пешрафтаи барфпокунӣ хидматрасонӣ мешавад.

### Терминал 1 (2008)
мини|Терминали 1 — тарҳи меъмори Кисё Куракава

Терминали якум дар соли 2008 ба истифода дода шуд. Ин бино аз ҷониби меъмори машҳури ҷопонӣ Kisho Kurokawa тарҳрезӣ карда шудааст. Шакли меъмории он аз анъанаи муосири меъмории Қозоқистон илҳом гирифта, бо унсурҳои миллии ороиш тарҳ шудааст.

Имконоти Терминали 1:
* Масоҳати умумӣ: тақрибан 90,000 м²
* Иқтидор: то 5 миллион мусофир дар як сол
* 19 дарвоза барои парвозҳои байналмилалӣ
* Хатҳои дохилӣ ва байналмилалӣ алоҳида
* Толорҳои VIP ва CIP бо хизматрасонии баланд
* Дӯконҳои Duty Free ва тиҷоратӣ

### Терминал 2 (2021)
Терминали дуюм дар соли 2021 ба истифода дода шуд ва иқтидори умумии фурудгоҳро назаррас афзоиш дод. Ин терминал барои парвозҳои дохилии Қозоқистон ва баъзе хатҳои байналмилалии кӯтоҳмосафа тахсис шудааст.

Имконоти Терминали 2:
* Иқтидор: то 5 миллион мусофир дар як сол
* Пайвандии бевоситаи техникӣ ба Терминали 1
* 12 дарвоза барои парвозҳои дохилӣ
* Система пурраи регистратсия ва бозрасии амниятӣ
* Паркинги чандошёна барои 3,000 мошин

### Хизматрасониҳо
Фурудгоҳ хизматрасониҳои иловагии зеринро пешниҳод мекунад:
* **Меҳмонхона** — Holiday Inn дар наздикии терминал
* **Кирая мошин** — Europcar, Hertz ва ширкатҳои маҳаллӣ
* **Дорухона** — шабонарӯзӣ
* **Хизматҳои тиббӣ** — нуқтаи ёрии аввалия дар ҳарду терминал
* **Ресторанҳо ва кафеҳо** — зиёда аз 20 нуқтаи хӯрокхӯрӣ
* **Wi-Fi ройгон** — дар тамоми ҳудуди фурудгоҳ

## Авиакомпанияҳо
### Авиакомпанияҳои Қозоқистон

### Авиакомпанияҳои байналмилалӣ

Нурсултон бо беш аз 50 шаҳри ҷаҳон мустақиман пайваст аст.

## Омор

Манбаъ: ҶСҲ «Фурудгоҳи байналмилалии Нурсултон Назарбаев»

Дар соли 2024 шумори мусофирон нисбат ба соли 2023 беш аз 15%-ро афзуд.

## Аҳамияти иқтисодӣ
Фурудгоҳи байналмилалии Нурсултон дар ҳайси инфраструктураи стратегии пойтахти Қозоқистон нақши калон мебозад:

* **Пойтахт ва идора** — тамоми парвозҳои расмӣ ва дипломатӣ тавассути ин фурудгоҳ амалӣ мешаванд
* **Маркази тиҷорӣ** — ширкатҳои бузурги байналмилалие, ки дар Нурсултон намояндагӣ доранд, аз он истифода мебаранд
* **Туризм ва кунгра** — Нурсултон марказ аз конгресс ва чорабиниҳои байналмилалӣ мебошад (EXPO 2017)
* **Иш** — беш аз 8,000 нафар дар фурудгоҳ ва хизматрасониҳои марбут кор мекунанд
* **Транзит** — нуқтаи транзити мусофирон байни Аврупо ва шарқ

## Навсозӣ ва тарҳи меъморӣ
Терминали нав (2008) ки аз ҷониби меъмори намоёни ҷопонӣ Kisho Kurokawa тарҳрезӣ шудааст, яке аз бинои меъмории нодири Осиёи Марказӣ ба ҳисоб меравад. Тарҳи он бо анъанаҳои меъмории кӯчманчии қазоқ омехта карда шудааст.

Ҳукумати Қозоқистон барои солҳои оянда лоиҳаи васеъкунии иқтидори фурудгоҳ то 15–20 миллион мусофирро дар як сол тасдиқ кардааст. Лоиҳа сохтани терминали сеюм ва дарозкунии хати фурудро дар бар мегирад.

## Дастрасӣ
Фурудгоҳ дар 15–17 км аз маркази шаҳри Нурсултон воқеъ аст.

Роҳҳои расидан:
* **Хати LRT** — роҳи оҳани сабуки (LRT) барпошуда, ки марказ ва фурудгоҳро мепайвандад
* **Автобус** — хатҳои мунтазами автобус аз маркази шаҳр
* **Таксӣ** — 20–25 дақиқа аз маркази шаҳр
* **Кирая мошин** — офисҳои ширкатҳои байналмилалӣ дар терминал
* **Мошини шахсӣ** — роҳи автомобилии мустақим аз шаҳр

Паркинги чандошёна дар назди Терминали 1 ва 2 мавҷуд аст.

## Нигаред низ
* Air Astana
* FlyArystan
* Нурсултон
* Қозоқистон
* Феҳристи фурудгоҳҳои Қозоқистон
* Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Қозоқистон
Гурӯҳ:Нурсултон
Гурӯҳ:Нақлиёти ҳавоӣ