open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дар имтидоди шаб

**Дар имтидоди шаб** () — як филми баланди синемоии маҳсули ширкати саҳомии филми Эрон (соли 1977), ки нависандагии бахше аз филмнома ва коргардонии онро Парвиз Сайёд ва таҳиякунандагии онро Баҳман Фармоноро ба уҳда доштааст.

## Достони филм
Парвона, ки хонанда ва ситораи машҳури синемо аст, пас аз як издивоҷи номувафақ бо марде ба номи Кова, ки дорои ҳамсару фарзанд аст, робитаи самимона барқарор мекунад. Ҷавони муҳассиле ба номи Бобак, ки ба саратони хун мубтало аст, шефтаи Парвона аст ва бо номапаронӣ ва тамоюл барои мулоқот бо Парвона алоқаи худро ба ӯ нишон медиҳад. Он ду бо ҳам ошно мешаванд ва муддатеро бо ҳам мегузаронанд. Вақте Парвона аз тариқи модар Бобак аз бемории Бобак бо хабар мешавад тасмим мегирад ӯро барои муолиҷа ба хориҷ бибарад. Дар лаҳзае, ки он ду савори ҳавопаймо шудаанд Бобак, дар ҳоле, ки сар рӯйи шонаи парвона гузошта, ҷон медиҳад.
## Бозигарон
* Гугуш
* Саид Канграни
* Маҳбуба Байат
* Носир Мамду
* Ҷаҳонгир Форухар
* Малиҳе Назарӣ
* Ашраф Сағар
* Фаридеҳ Варҷавар
* Гити Форухар
* Акбар Дудкар

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Гурӯҳ:Филмҳои соли 1977
Забони ачанӣ

**Забони ачанӣ** (*Acang, Achang, Ach’ang, Achung, Ahchan, Anchan, Atsang, Chung, Maingtha, Manmaw, Mönghsa, Ngacang, Ngac’ang, Ngachang, Ngatsang, Ngo Chang, Ngochang, Nai Sa', Xiandao*) — забони тибетӣ-бирмаӣ, ки бо он ачанҳо дар ҳамсарҳадӣ бо Мянма дар Чин, ва баъзе деҳаҳои Мянма суҳбат мекунанд.

Забони ачанӣ лаҳчаҳои лунчуанӣ, люсӣ, лянҳэӣ, маингтаӣ ва хусаӣ (чинтав, сяндао) дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Чин
Забони атаялӣ

мини|368x368пкс|Қаламрави маскунати халқи атаял — шимол ва маркази Тайван, қад-қади кӯҳҳои Сюэшан. Ду лаҳҷаҳои асосии забон нишон дода шудаанд.

**Забони атаялӣ** (атаял, таялӣ) — забони атаялҳо дар Тайван, ба забонҳои тайванӣ, оилаи австронезӣ мансуб аст. Ду лаҳҷаи асосии забон — *скъуликъ* (squliq) ва *с’ули’* (c’uli’) (ё *с’оле’* — c’ole’).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Чин
Китайгородский проезд

**Китайгородский проезд** — кӯча дар ноҳияи Таганскийи Маскав бо дарозии 400 м.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯчаҳои Москва
Булварное колтсо

**Булварное колтсо** ()  — булварҳо ва майдонҳо дар маркази Маскав бо дарозии 9 км.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кӯчаҳои Москва
Забонҳои чинӣ-тибетӣ

мини|Паҳнашави забонҳои чинӣ-тибетӣ: бо ранги сурх чинӣ, бо зард тибетӣ ва ҳоказо
**Забонҳои чи́нӣ-тибе́тӣ** — оилаи калони забонҳо, ки дар Осиёи Шарқӣ, Ҷанубӣ-Шарқӣ ва Ҷанубӣ паҳн аст.  Миқдори умумии гӯяндагон бо ин забонҳо зиёда аз 1,3 млрд нафар аст  — ҳамин тавр, аз рӯи шумораи гӯяндагон пас аз забонҳои ҳиндуаврупоӣ дар ҷои дуюм меистад. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои сино-тибетӣ
Забони сурёнӣ

**Забони сурёнӣ** — аз оилаи забонҳои Ҳомӣ-Сомӣ аст.

## Эзоҳ

*
Забони чжуанӣ

**Забони чжуанӣ** — забони чжуанҳо, ки дар ноҳияи мухтори Гуанси-Чжуани Чин зиндагӣ мекунанд. Ба 16 лаҳҷа тақсим шуда аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Чин
Алифбои қибтӣ

**Алифбои қибтӣ** системаи навиштан барои забони қибтӣ аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

қибтӣ
Алифбои сурёнӣ

**Алифбои сурёнӣ** системаи навиштан барои забони сурёнӣ аст.

## Эзоҳ

сурёнӣ
Забонҳои ҳомӣ-сомӣ

**Забонҳои ҳомӣ-сомӣ** — яке аз оилаҳои забонҳо аст.
*забони арабӣ
*забони оромӣ
*забони ибрӣ
*забони қибтӣ
*забони сурёнӣ

## Эзоҳ
Майдони Абуалӣ ибни Сино

**Майдони Абӯалӣ ибни Сино** — майдон дар  Душанбе, дар буриши кӯчаҳои И. Сомонӣ ва хиёбони Абуалӣ ибни Сино, рӯ ба рӯи Беморхонаи ҷумҳуриявӣ.

## Муҷассамаи Сино
Ҳокимияти асосии майдон ин муҷассамаи Абуалӣ ибни Сино мебошад, ки барои таҷлили 1000-солагии энсиклопедисти бузург ва табиби Шарқ гузошта шудааст (муаллифони маҷмааи ёдгорӣ ҳайкалтарош Г. Элдаров, меъморон А. Аҳаронов мебошанд ва Р. Каримов). Муҷассама соли 1980 дар қисми ғарбии шаҳри Душанбе дар чорроҳаи хиёбонҳои Исмоили Сомонӣ ва Правда кушода шуда буд.

Дар тамоми композитсияи ягонаи меъморӣ ва ҳайкалтарошии майдон як ҳайкали баланди биринҷии олим Абуалӣ ибни Сино (баландии тақрибан 6 м) фарқ мекунад, ки дар позаи мулоҳиза тасвир шудааст. Тасвири Сино дар даст китобе дорад, ки рамзи ақли хирадманд ва талоши пайваста ба дониш аст.

Смно бо корҳои зиёде машҳур аст — вай дар 29 соҳаи илм (тиб, кимиё, астрономия, механика, фалсафа, танқид, психология, адабиёт, мусиқӣ) зиёда аз 450 мавод навиштааст, ки аз онҳо то 274 ҳуҷҷат расидааст. Дар пояи муҷассама панҷ китоби кушод аз гранит кандакорӣ шудаанд, ки натиҷаи тадқиқоти чандинсола ва корҳои эҷодӣ дар соҳаи тиб, шеър, математика, мусиқӣ ва фалсафаро ифода мекунанд. Барои баланд бардоштани тантанаи комплекс, ба ансамбл якчанд ҳавзҳо бо оби ҷӯшон дохил мешаванд. Ду ҳавз, ки шакли то ҳадде ғайриоддӣ доранд, дар платформаи боло дар паси расми Авиценна ҷойгир шудаанд. Пойафзолҳои мармарии баландошёна ҳавзҳоро аз се тараф чаҳорчӯба карда, барои саҳни болоӣ замимаи иловагӣ таъмин мекунанд. Сабзаҳои зич дар атрофи ансамбл аз шимол заминаи аҷиби ранги ҳайкали Абуалӣ ибни Сино гардидаанд.

## Манбаъ
Салия Мамадҷонова, Рустам Мукимов. Меъморӣ ва шаҳрсозии шаҳри Душанбе (таърих, назария ва амалия). - Душанбе, 2008, с. 173-174.

## Пайвандҳо

* [http://wikimapia.org/#lang=en&lat=44.574506&lon=34.344919&z=19&m=b&show=/19533337/ru/Monument-Ibn-Sine-(Avicenne)](http://wikimapia.org/#lang=en&lat=44.574506&lon=34.344919&z=19&m=b&show=/19533337/ru/Памятник-Ибн-Сине-(Авиценне))

Гурӯҳ:Майдонҳои Душанбе
Хиёбони Абӯалӣ Сино

мини| Майдони Ибни Сино дар хиёбон
мини| Хиёбони Ибни Сино
**Хиёбони Абуалӣ ибни Сино** — хиёбон дар ноҳияи Синои Душанбе. Хиёбон, ба мисли ин минтақа, ба номи Ибни Сино, ки дар Ғарб бо номи Авиценна маъруф аст, олими асримиёнагӣ, файласуф ва табиб, намояндаи Аристотелизми Шарқӣ номида шудааст. Машҳуртарин ва бонуфузтарин файласуф ва олими ҷаҳони исломии асримиёнагӣ .

## Маълумоти умумӣ
Хиёбон аз ҷануб ба шимол нигаронида шуда, аз чорроҳа бо хиёбони Саъдии Шерозӣ оғоз шуда, дар буриш бо кӯчаи Карамов ба охир мерасад.

Дар чорроҳаи хиёбони Исмоили Сомонӣ ва хиёбони Абуалӣ ибни Сино, дар рӯ ба рӯи Беморхонаи ҷумҳуриявӣ майдони ба номи Абӯалӣ ибни Сино мавҷуд аст.

## Нақлиёт

* Автобусҳои 18, 1, 29, 17, 25
* Микроавтобусҳои 17, 15, 25, 52, 19, 46, 47, 25, 12, 54, 16
* Троллейбусҳои 12 ва ғ.

## Таърих
Муддати тӯлонӣ номи Ибни Сино ба кӯчаи дигар дода шуд, ки ҳангоми тағйири як қисми хиёбони Иттифоқҳои касаба (Профсоюз) ба хиёбони Абӯалӣ ибни Сино номи Лутфулло Бузургзода дода шуд  . Қисми ҷануб то роҳи оҳан номи хиёбони Профсоюзро то чанд вақти дигаре мегирифт  .

Дар ибтидои солҳои 1980 амалияи сохтмони чандошёнаи истиқоматӣ дар Душанбе хусусияти қисмҳои ҷудонашавандаи муҳити зистро дар шакли организмҳои азими меъморӣ пайдо кард, ки он дар маҳаллаи 12 дар чорроҳаи Абӯалӣ ибни Сино (Профсоюзов) ва хиёбонҳои Саъдии Шерозӣ (Правда) зоҳир шуд  . Ҳама хонаҳои ин микрорайон аз рӯи лоиҳаҳои меъмор А.Подопригор сохта шудаанд. Баландшавӣ ва сохтмони унсурҳои биноҳои 12-ошёна тибқи усули таҳиякардаи меъморони арманӣ ва ҷорӣнамудаи А.Подопригора сурат гирифтааст  . Ҳамин тариқ, солҳои 1981-1984 аввалин хонаҳои бисёрқабата дувоздаҳошёна дар Душанбе дар хиёбон қомат рост карданд  . Маҳаллаи 12-уми пойтахт, ки чанд сол боз дар ҳоли сохтмон аст, ба яке аз зеботарин ва ҷолибтарин сохтмони манзил барои сокинони Душанбе табдил ёфтааст  .

Моҳи феврали соли 2018 дар чорчӯби лоиҳаи беҳбуди вазъи шоҳроҳи минтақавии Душанбе-Турсунзода, қитъаи роҳ аз х. Абӯалӣ Сино, сохтмони чорроҳаи дуюми сатҳи сеюм дар чорроҳаи хиёбонҳои Абуалӣ ибни Сино ва Исмоили Сомонӣ аз муҷассамаи ибни Сино ба дарвозаҳои ғарбии Душанбе оғоз ёфт  . Инчунин, соли 2018 дар минтақаи автовокзал бо сохтмони роҳҳои иловагӣ ва барқарор кардани пули мошингузар амалӣ шуд  .

## Объектҳо дар кӯча
* 29/31 - Сафорати Русия дар Тоҷикистон;
* 43 - Филармонияи давлатии Тоҷикистон; 
* 59 - Беморхонаи Қараболо;
* 110 - Терминали автобусҳои Душанбе;
* 126 - Прокуратураи генерали Тоҷикистон; 
* Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино.
* Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Мактаби 25
* Агентии назорати давлатии молиявӣ

## Адабиёт
Салия Мамадҷонова, Рустам Мукимов. Меъморӣ ва шаҳрсозии шаҳри Душанбе (таърих, назария ва амалия). - Душанбе, 2008.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Хиёбонҳои Душанбе
Байтул-Футӯҳ

**Байтул-Футӯҳ** ( аз   Хонаи ғалабаҳо ) — масҷид дар канори Лондон, Англия — бузургтарин дар Аврупои Ғарбӣ . Сохтмон дар соли 2003 бо харҷи тақрибан 5,5 миллион фунт стерлинг ба анҷом расидааст, ки аз ҷониби ҷомеаи мусулмонони Аҳмадия хайрия шудааст. Масҷид масоҳати 5,2 хектор (21,000 м2) -ро дар бар мегирад ва маҷмааи мукаммал метавонад то 10,000 намозгузорро дар ҷой диҳад. Он дар канори ҷанубу ғарбии Лондон дар наздишаҳри Морден, ноҳияи Мертон, дар масофаи 700 метр аз истгоҳи метрои Морден ҷойгир аст.

## Кушодашавӣ
Мирзо Тоҳир Аҳмад 24 феврали соли 1995 дар бораи маблағ барои ҷудо кардан ба сохтмон муроҷиат карда буд ва замин 29 марти соли 1996 харида шуд. Санги аввал 19 октябри соли 1999 аз ҷониби Мирзо Тоҳир Аҳмад, раиси онвақтаи ҷомеаи мусалмонони Аҳмадия гузошта шуда буд. Дар ин маросим 2 ҳазор меҳмон ширкат доштанд ва 3 октябри соли 2003 аз ҷониби раҳбари кунунии ҷомеаи мусулмонони Аҳмадия Мирзо Масрур Аҳмад мизбон буданд. Пеш аз он ӯ хутбаи ҷумъаи худро дар масҷиди Фазл ва 3 октябри соли 2003 намози ҷумъаро дар масҷиди Байтул Футуҳ хондааст. Дар маросими ифтитоҳ зиёда аз 600 меҳмон иштирок карданд. Дар байни ҳозирон Комиссарони олӣ, муовинони комиссарҳои олӣ, вакилони Парлумони Аврупо, вакилони парлумон, мирҳои ноҳияҳои Лондон, мушовирон, устодони донишгоҳҳо ва намояндагони 17 кишвар буданд.

### Ҷомеа
Дар масҷиди Байтул Футуҳ бисёр чорабиниҳои динӣ баргузор мешаванд. Илова ба дуоҳои муқаррарӣ, хидматҳои ӯ симпозиумҳои солонаи сулҳ, турҳои мактабӣ, дигар чорабиниҳои ҷомеаи маҳаллӣ ва Конфронси солонаи шарикии ҷавонони Мертонро дар бар мегиранд. Ҳамчунин радиои BBS 4 барнома таҳти унвони «Оё шумо савол доред? »-ро гузаронд .

### Хизматрасониҳо
Масҷиди Байтул Футуҳ ҳамчун маркази ҷустуҷӯи садоқат, озодӣ ва сулҳ амал кардааст" , ин чорабиниҳо барои исботи он аст, ки ислом дини сулҳомез аст ва ислом ба ғайримусалмонон робитаи хуб доштанро таълим медиҳад .

Симпозиуми сулҳи ҷомеаи мусулмонони Аҳмадия 2010 лорд Эрик Авебуриро интихоб кард, то ба ӯ Ҷоизаи аввалро барои саҳмаш дар ҳуқуқи инсон тақдим кунад.

Масҷид аз мактабҳо, гурӯҳҳои мазҳабӣ, созмонҳои хидматрасонии ҷамъиятӣ, хайрияҳо, ҳукумати маҳаллӣ ва марказӣ ва дигар гурӯҳҳо дар як сол зиёда аз 10,000 меҳмононро қабул мекунад.

Дар моҳи августи соли 2013 ин масҷид макони бузургтарин ҷашнвораи Ид дар Британия буд .

## Галерея

Акс:Bait-ul-Futuh Mosque in London.JPG|
Акс:Morden South stn look north to mosque.JPG|
Акс:Morden South stn entrance.JPG|
Акс:Baitul Futuh entrance.jpg|
Акс:Baitul Futuh Minaret.jpg|
Акс:Baitul Futuh main entrance.jpg|
Акс:Baitul Futuh dome.jpg|
Акс:Bait ul-Futuh interior.jpg|


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Масҷидҳои Лондон
Масҷиди марказии Лондон

**Масҷиди марказии Лондон** () — масҷид дар Лондон, ки дар боғи Риҷентс ҷойгир аст. Қисме аз Маркази фарҳангии исломӣ.

Таърихи пайдоиши масҷид дар боғи Риҷентс бо ифтитоҳи маркази фарҳангии исломӣ аз ҷониби шоҳ Ҷорҷи VI дар соли 1944 алоқаманд аст. Сохтмон аз соли 1974 то 1977, ки аз ҷониби меъмори бритониёӣ Фредерик Гибберд дар соли 1972 тарҳрезӣ шуда буд, анҷом дода шуд. Шакли гунбаз ба Павилиони шоҳона дар Брайтон ҳамоҳанг аст, ки аз ҷониби меъмор Ҷон Нэш тарҳрезӣ шудааст. Сохтмон бо дастгирии як қатор давлатҳои исломӣ, аз ҷумла, подшоҳи Арабистони Саудӣ ду миллион фунт садақа кардааст, ба анҷом расидааст. Арзиши умумии сохтмон 6,5 миллион фунт буд. Ин як бинои асосӣ бо ду толори намоз ва манора аст. Зиёда аз 5 ҳазор нафарро метавонад дар бар мегирад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Масҷидҳои Лондон
Масҷиди марказии Алмаато

**Масҷиди марказии шаҳри Алма-Ато** ( ) — бузургтарин масҷид дар Алмаато ва яке аз калонтарин масҷидҳои Қазоқистон.

## Таърих
Алматы орталық мешіті (Масҷиди марказӣ) дар ҷои масҷиди қадимаи тоторҳо, ки аз соли 1890 фаъолият дошт, сохта шудааст. Таҳкурсии масҷид соли 1993 рехта шуд, аммо сохтмони он танҳо соли 1999 ба охир расид. Меъморони лоиҳа Баймагамбетов ва Шарапиев буданд.

Соли 2000 як гунбази калон бо иҷрои каллиграфии устодони турк бо оятҳои Қуръон оро дода шуда, таҷҳизоти баландсифати баландгӯяк харидорӣ карда шуд. Дар тамоми ошёнаи якум таъмири асосӣ гузаронида шуд, кондитсионери пуриқтидор насб карда шуд, утоқи кории имом -хатиб ва муҳосиб бо таҷҳизоти замонавӣ таъмин карда шуд, курсиҳои қироати Қуръон бо курсиҳои аз дарахтони қиматбаҳо сохташуда иваз карда шуданд, майдончаи (газони) масоҳати 1700 метри мураббаъ гузошта шуд. Он барои 7 ҳазор намозгузорон пешбинӣ шудааст., Масҷид бо гунбази диаметраш 20 метр ва баландии 36 метр тоҷгузорӣ шудааст.

Бинои масҷид як ҳаҷми росткунҷаи гунбаздори дорои манора буда, дар меҳвари шарқу ғарб дароз шудааст. Иқтидори умумии (ҳамзамон) тақрибан 3000 нафар аст. Даромадгоҳи асосии бино дар шакли пештак тарҳрезӣ шудааст. Гумбаз дар барабани дуқабата - октаэдр бо сӯрохиҳои камоншакли тиреза ба силиндр табдил ёфта, бо плиткаҳои кабуд рӯбарӯ шудааст. Нақши гунбази асосӣ дар чор гулдасти кунҷӣ такрор мешавад. Деворҳо бо мармари сафед пӯшонида шудаанд. Барабани гумбази асосӣ бо мозаикаҳои ранга оро дода шудааст. Дар портал замимаҳо аз блокҳои мармарии кандакорӣ мавҷуданд. Пардаи дарҳои даромадгоҳи дуб бо кандакорӣ дар асоси нақшҳои миллӣ пӯшонида шудааст. Дар кунҷи ҷанубу шарқӣ гузаргоҳи дуошёна ба манора вуҷуд дорад, ки баландии он 47 метр аст.

Соли 2001 бинои Масҷиди марказии ҷумҳуриявӣ ба Рӯйхати давлатии ёдгориҳои таърихӣ ва фарҳангии дорои аҳамияти маҳаллӣ дар Алмаато шомил карда шуд.

Дар ибтидо масҷид як гунбази кабуди оддӣ дошт. Дар соли 2006, гунбази асосӣ бо плиткаҳои сафолӣ бо тарҳҳои гулдор оро дода шуда буд. Дар солҳои 2010-2011 плиткаҳои сафолӣ бо плиткаҳои тилоӣ иваз карда шуданд.

Дар соли 2013 дар назди масҷид курсҳои махсус барои ношунавоҳо кушода шуданд.
Акс:Almaty-kazakhstan 5.JPG|Намуди аслии масҷиди гунбази кабуд
Акс:ALAMosque.jpg|Барқарорсозии гунбази асосӣ дар тобистони соли 2009.
Акс:Керамический купол Центральной мечети Алматы, 2008-03.jpg|Гумболи сафолии Масҷиди марказии Алмаато, 2008-03


## Меъморӣ
Масҷид дорои иқтидори то 3000 нафар аст. Қисми ҷанубу ғарбии иншоот ба сӯи Макка нигаронида шудааст. Дар қисмати ҷанубу ғарбӣ, шумо метавонед як михраби аълои пентахедралиро бинед, ки аз тамоми сохтор фарқ мекунад. Бурҷаҳои Gooddust дар кунҷҳои бино ҷойгир шудаанд, ки гунбазҳояш бо тилои воқеӣ пӯшонида шудаанд.

Баландии манора дар болои биноҳо 47 метр аст. Баландии гунбази асосӣ 36 метр аст.

Фазои ботинии гунбаз бо мозаикаҳои ранга оро ёфтааст, ки дар болои онҳо сураҳои хирадманд аз Қуръон навишта шудаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Масҷидҳои Алмаато
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Пентҳаус: Ҷанг дар зиндагӣ

«**Пентҳаус: Ҷанг дар зиндагӣ**» (; *Penteuhauseu*; ) — як сериали телевизиюнии Кореяи Ҷанубӣ аст, ки дар он Ли Ҷи А, Ким Со Ён, Евгений, Ум Ки Ҷун, Юн Ҷунгхун ва Пак Юн Сок нақш мебозанд. Он дар SBS аз 26 октябри соли 2020 то 10 сентябри 2021 пахш карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ Кореяи Ҷанубӣ
Куруш Яғмоӣ

**Куруш Яғмоӣ** (; ) — овозхон, оҳангсоз, навозанда ва танзимкунандаи мусиқии аҳли Эрон аст. Ӯ навозндаи гитори электирик ва бунёнгузори мусиқии рок дар Эрон аст.

## Эзоҳ
Энрику Фермӣ

**Энрику Фермӣ** (; ) — и итолиёӣ. Яке аз асосгузорони физики ҳастаӣ, муассиси мактаби илмии Италия ва ШМА, узви хориҷии Академияи Фанҳои СССР (1929).

## Зиндагинома
Энрику Фермӣ 29 сентябри соли 1901 дар оилаи одии итолёӣ таваллуд ёфтааст. Дар оилаи онҳо боз ду нафар фарзанд, хоҳар ва бародараш Ҷулио, ки хеле бо ҳам меҳрубон буданд, зиндагӣ мекарданд. Додарон дар аёми бачагӣ таҷрибаҳои физикӣ мегузарониданд ва муҳаррики электрикӣ месохтанд. Мутаассифона, соли 1915 Ҷулио бо сабаби беморӣ вафот мекунад. Баъд аз ин, рафтори Фермӣ дигар гашта, вақти зиёди худро ба хондани китобҳои физика ва математика сарф менамояд. Инро падараш ба зудӣ пай бурда саривақт китобҳои илмӣ дастрас менамояд ва мароқи ӯро ба омӯхтани илмҳои дақиқ зиёд менамояд.

Соли 1938 ба Америка рафта буд. Соли 1925 статистикаи зарраҳоеро, ки ба принсипи Паули тобеанд, кор карда баромадааст. Соли1934 теоремаи миқдории -коҳишро исбот кард. Солҳои 1934—38 Фермӣ бо ҳамкоронаш хосиятҳои нейтронро тадқиқ намуд ва ба физикаи нейтрон асос гузошт. Фермӣ як қатор элементҳо (аз он ҷумла уран)-ро бо нейтрон бомбаборон намуда, радиоактивияти сунъиро мушоҳида намудааст; ҳодисаҳои сустшавии суръати нейтронҳоро кашф ва назарияи ин ҳодисаро пешниҳод намудааст (лауреати Мукофоти нобелӣ, 1938). Соли 1939 ҳангоми бо нейтронҳои суст бомбаборон кардани ядрои уран аз он хориҷ шудани 2—3-то нейтрони сареъро нишон додааст. Дар асоси ҳамин ҳодиса Фермӣ бори аввал дар таҷриба реаксияи ядроии мусалсалро амалӣ гардонд (декабри 1942). Ӯ дар соҳаи физикаи зарраҳои баландэнергия низ тадқиқот бурдааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гран-Чако

**Гран-Чако** (, аз испании gran — калон ва chaco, ба забони гварни — майдони шикор) — ноҳияи ҳам­во­ри табиӣ дар Амрикои Ҷанубӣ, байни 18 ва 30° а. ҷ., байни доманакӯҳҳои Анд ва пуштакӯҳи Бразилия дар ғарб ва шарқ, ҳамвории Маморе ва пастии Ла-Платс дар шимол ва ҷануб; дар ҳудуди Боливия, Парагвай ва Аргентина. Баландиаш аз 50 м дар шарқ то 500—600 м дар ғарб.

Иқлими қисми шимолиаш субэкваторӣ, қисми марказиаш — тро­пи­кӣ, қисми ҷанубиаш — субтропикӣ. Ҳарорати миёнаи январ 28-30° (баландтарин — 47°), июл 12-16°. Миқдори бориш аз 500 ва 800 мм дар ҷануб ва ғарб то 1200 мм дар шимолу шарқ. Дарёҳои асосиаш Парона ва Парагвай. Дар ғарби Гран-Чако кӯлҳои шӯр дар атрофаш ботлоқзорҳо мав­ҷу­данд. Хокаш сурхи дорчинӣ. Гран-Чакоро бешаҳои сираки дарахтони хушкидӯст, паттазор ва ксерофитӣ пӯшондаанд. Ҳайвоноташ гуногун: тапир, гавазни ботлоқӣ, пума, юзи ало, шутурмурғ, сагобӣ, инчунин парандаҳо ва хазанда­ҳову ҳашароти сершумор. Манзараи табиии Гран-Чако хуб боқӣ мон­дааст, чунки зичии аҳолӣ кам аст. Қабилаҳои камшумори ҳин­дуҳо, асосан, дар наздикии дарёҳо зиндагӣ мекунанд. Аҳо­лӣ бо тайёр кардани чӯбу тахта, шикор, дар ҷануб бо чор­во­дорӣ (асосан гӯсфандпарварӣ) машғул аст. Дар соҳили дарёҳо найшакар ва пахта парвариш мекунанд. Конҳои наф­ту газ дорад.

Боғҳои миллӣ: Каа-Лядел-Гран-Чако (Боливия) — бузургтарин дар Амрикои Ҷанубӣ (34 ҳазор км²); Амборо (Боливия, дар он 638 намуди рустанӣ мерӯяд ва 712 намуди парандагон сукунат доранд).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Масҷиди марказии Бишкек

**Масҷиди марказии Бишкек** () — бузургтарин масҷид дар Қирғизистон, яке аз ҷозибаҳои асосии Бишкек. Дар минтақаи кинотеатри собиқи Иссиқкӯл дар шарқи маркази таърихии шаҳр дар хиёбони Жибек Жолу (Роҳи Абрешим) ҷойгир шудааст. Он 2 сентябри соли 2018 кушода шуд, ифтитоҳи он аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон Сӯронбой Ҷиянбеков ва Президенти Ҷумҳурии Туркия Раҷаб Тайиб Эрдуғон сурат гирифт. Маблағгузорӣ аз ҷониби Туркия сурат гирифтааст. Дар соли 2012 барои сохтмон 25 млн. доллари ИМА сарф шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Масҷидҳои Қирғизистон
Фаҳим Даштӣ

**Муҳаммад Фаҳим Даштӣ** (; январи 1973, деҳаи Даштак, Панҷшер, Афғонистон — 5 сентябри 2021, ҳамон ҷо) — , сиёсатмадор ва таҳлилгари сиёсӣ аз Афғонистон, сухангӯи Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон.

## Зиндагинома
Муҳаммад Фаҳим Даштӣ моҳи январи соли 1972 дар деҳаи Даштаки вилояти Панҷшер дар хонаводаи генерал Қосим — рушанфикр ва мутаххасиси роҳсоз ба дунё омадааст. Вай хоҳарзодаи сиёсатмадори аҳли Афғонистон, Абдуллоҳ Абдуллоҳ аст. Маълумоти миёнаро дар литсейи «Истиқлол»-и Кобул гирифта, дар соли 1991 ба факултаи ҳуқуқ ва улуми сиёсии Донишгоҳи Кобул дохил шуд.

Соли 1992 дар Кобул ҳукумати Бурҳониддини Раббонӣ ба қудрат расид. Аҳмадшоҳи Масъуд, Қаҳрамони миллии Афғонистон, як нашрияеро ба номи «Ҳафтаномаи Кобул» бунёд гузошт ва Раззоқи Маъмунро сармуҳаррири он таъйин кард. Фаҳим Даштӣ ба унвони хабарнигор дар ин ҳафтанома фаъолияти рӯзноманигориашро шурӯъ намуд.

Солҳои 1996—2001 Даштӣ ба «Ориёно филм» пайваст, ки аз сӯи Аҳмадшоҳи Масъуд ташкил шуда буд ва ба сатбу таҳияи филмҳои мустанаде перомуни авзоъи Афғонистон мепардохт.

Фаҳим Даштӣ дастёри наздики хонаводаи раҳбари Иттиҳоди шимолӣ Аҳмадшоҳи Масъуд буд. Ӯ бо Масъуд буд, ки дар 9 сентябри 2001 дар асари як бумбагузории интиҳорӣ, Аҳмадшоҳи Масъуд, кушта шуд.

Баъд аз марги Аҳмадшоҳи Масъуд, Фаҳими Даштӣ дар Фаронса тарҳи оғози дубораи кори ҳафтаномаи «Кобул»-ро рехт ва бо ҳамкории созмони «Рӯзноманигорони бидуни марз» ва созмони илмиву фарҳангии Созмони Милали Муттаҳид (ЮНЕСКО) будҷаи аввалияро ба даст овард. Ҳамин тавр, аз соли 2002 то баҳори 2011 Даштӣ мудирияти масъули «Ҳафтаномаи Кобул»-ро бар дӯш дошт, то ин ки касе майл ба сармоягузорӣ накард ва кораш қатъ шуд.

Аз соли 2018, ки Аҳмади Масъуд, писари Аҳмадшоҳи Масъуд, ба фаъолиятҳои сиёсӣ оғоз кард, Даштӣ раиси дастгоҳи дафтари сиёсии ӯ буд.

Дар соли 2021, пас аз тасоҳуби Афғонистон тавассути Толибон, Фаҳим Даштӣ ба унвони як сухангӯ ба Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон пайваст. Ӯ яке аз манобеъи аслии иттилоъот дар дараи Панҷшер буд, ки Толибон бар он фишор оварданд ва баёнияҳоеро дар Твиттер мунташир карданд.

## Кушта шудан
Дар таърихи 4 ё 5 сентябри 2021, Фаҳим Даштӣ дар ҷараёни ҳамлаи Толибон ба Панҷшер дар набард кушта шуд. Марги ӯ тавассути дӯсташ Нур Раҳмон Ахлоқӣ дар Фейсбук ҳамчунин манобеъи дигар таъйид шуд. Толибон иддао карданд, ки ӯ дар ҳинни пешравӣ ба Бозорак, маркази вилояти Панҷшер ҷон бохтааст. Ба гуфтаи манобеъи номушаххас ва таҳлилгари дифоъӣ Бобак Тақвоӣ, Фаҳим Даштӣ дар ҷараёни даргирӣ тавассути як ҳавопаймои бидуни сарнишини покистонӣ кушта шуд.

## Осор
* 

## Эзоҳ
Зебоии ҳақиқӣ

«**Зебоии ҳақиқӣ**» (; *Yeosin-gangrim*; ) — як сериали телевизиюнии Кореяи Ҷанубӣ аст, ки дар он Мун Га Янг, Ча Юн Ву ва Хван Ин Еоп нақш бозидаанд. Он дар tvN аз 9 декабри соли 2020 то 4 феврали соли 2021 пахш карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ Кореяи Ҷанубӣ
Муҳаммад Ҳасан Охунд

Мулло **Муҳаммад Ҳасан Охунд** (; ) — сарпарасти риёсати вузарои Иморати Исломии Афғонистон аз 7 сентябри 2021. Яке аз асосгузорони ҷунбиши Толибон.

## Зиндагинома
Муҳаммад Ҳасан Охунд дар Пашмули вулусволии Панҷвоии вилояти Қандаҳор ба дунё омадааст. Насаби Охунд ба Аҳмадшоҳи Дурронӣ, бунёнгузори Афғонистони мудерн бармегардад.

Байни солҳои 1996 ва 2001, вақте ки Иморати Исломии Афғонистон дар аксари Афғонистон амалан контрол мекард, Муҳаммад Ҳасан Охунд дар қаламрави таҳти назорати Толибон вазири корҳои хориҷӣ ва муовини нахуствазир буд. Вай инчунин ба ҳайси волии шаҳри Қандаҳор кор кардааст.

Аз моҳи январи соли 2001 инҷониб таҳти таҳримҳои Созмони Милали Муттаҳид қарор дорад.

Аз соли 2009 Муҳаммад Ҳасан Охунд узви Шӯрои роҳбарикунандаи ҷунбиши Толибон — Шӯро буд ва ба зудӣ раҳбари он шуд.

Вай мушовири сиёсии Мулло Муҳаммад Умар, раҳбари Толибон буд, ки соли 2011 кушта шуд.

Дар давраи хуруҷи нерӯҳои амрикоӣ дар нимаи аввали моҳи августи 2021, ҷангиёни Толибон ҳамлаи худро ба нерӯҳои ҳукуматӣ дар Афғонистон пурзӯр карданд. Рӯзи 15 август онҳо вориди Кобул шуданд ва арги риёсати ҷумҳуриро таҳти назорат гирифтанд. Раисиҷумҳури Афғонистон Ашраф Ғанӣ ба зудӣ аз кишвар фирор кард.

7 сентябри соли 2021 Толибон ҳайати нави ҳукумати муваққатии Афғонистонро эълом карданд. Сарпарасти риёсати вузаро Муҳаммад Ҳасан Охунд таъйин карда шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Винчензу

«**Винчензу**» (; *Binsenjo*; ) — як сериали телевизиюнии Кореяи Ҷанубӣ аст, ки дар онҳо Сун Ҷун Кӣ, Чжон Йо Вен, Ок Тэчён, Ким Ё Чжин ва Квак Донг-ион нақш бозидаанд. Он дар tvN аз 20 феврал то 2 майи соли 2021 пахш карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ Кореяи Ҷанубӣ
Авлиё Чалабӣ

**Авлиё Чалабӣ** (, ; ) — кошиф ва ҷаҳонгарди маъруфи усмонӣ буд. Ӯ тайи як давраи чиҳилсола ба сафар дар хоки Имперотурии Усмонӣ ва сарзаминҳои ҳамҷавор пардохт ва таҷрибиёту дидаҳояшро дар сафарномае бо номи «Саёҳатномаи Авлиё Чалабӣ навишт».

## Эзоҳ
Ҷаноби малика

«**Ҷаноби малика**» (; *Cheorinwanghu*; ) — як сериали телевизиюнии Кореяи Ҷанубӣ аст, ки дар онҳо Шин Хе Сун ва Ким Ҷунг Хюн нақш бозидаанд. Он дар tvN аз 12 декабри соли 2020 то 14 феврали соли 2021 пахш карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ Кореяи Ҷанубӣ
Антокия

**Антокия** () — ба ифтихори Антиохия, **Антиох-бар-Дафна**, **Антиохия-он-Оронта** ( Антиохия) — шаҳр ва ноҳия воқеъ дар ҷануби Туркия, маркази маъмурии вилояти Вилояти Хатай.

Аҳолӣ — 145 ҳазор нафар (2000).

Дар дарёи Эл Асӣ (Оронт) ҷойгир аст, 25 км аз маскани он бо Баҳри Миёназамин.

## Таърих
Дар замонҳои қадим, Антокия, ки Антиохия-Оронта номида мешуд, як маркази муҳими сиёсиву фарҳангӣ, пойтахти империяи Селевкидҳо буд. Солҳои 1098 — 1268 он пойтахти давлати Антиохия буд, ки аз ҷониби салибдорон таъсис дода шуда буд. Пас аз фурӯпошии он Антиохия ба таназзул дучор шуд, дар соли 1516 онро туркҳо забт карданд. Соли 1918 шаҳр як қисми қаламрави муҳофизати Фаронса дар Сурия ва дар соли 1938 ҳамчун як қисми Ҷумҳурии Хатай ба Туркия дохил шуд.

Айни замон Антокия ( — маркази вилояти Хатайи Туркия.

Калисои православии Антиохия ҳоло ҳам вуҷуд дорад, аммо маркази он дар асрҳои миёна ба Димишқ интиқол дода шуда буд, ки дар он ҷо Патриархи Антиохия иқомат дорад.

Осорхонаи бостоншиносии Антокия дуввумин аз рӯи ҳаҷм коллексияи мозаикаҳои аҷоибро дар ҷаҳон дорад.

## Манзара
марказ|мини|950x950пкс|<center> Манзараи шаҳри Антокия</center>

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои муқаддас
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Сироҷуддин Ҳаққонӣ

**Сироҷуддин Ҳаққонӣ** (, мулаққаб ба **Сироҷ**; ) — фармондеҳи аршади амалиётии «Шабакаи Ҳаққонӣ» ва муовини гурӯҳи Толибон, фарзанди Ҷалолуддин Ҳаққонӣ. Созмондиҳандаи теъдоде харобкорӣ ва ҳамалоти туррористӣ, аз ҷумла ҳамлаи 2008 ба Kabul Serena Hotel.

Сентябри 2021, дар пайи тасарруфи Афғонистон ба дасти Толибон Ҳаққонӣ дар кобина сарпарасти Иморати Исломии Афғонистон ба ҳайси сарпарасти вазири дохила муайян шуд.

## Зиндагинома
Мутаваллиди 1973 то 1980 — дар ҳоли ҳозир иттилооти дақиқе дар мавриди замону макони таваллуд вуҷуд надорад. Ӯ даврони кӯдакии худро дар шаҳри Мироншоҳ, маркази Вазирстони Шимолӣ гузаронд. Ӯ дар мадрасаи «Дорулъулуми Ҳаққония», ки ба «донишгоҳи ҷиҳод» маъруф аст, таҳсил кард. Номи «Ҳаққонӣ» барграфта аз ҳамин дорулъулум аст, ки бисёре аз чеҳраҳои барҷастаи «Шабакаи Ҳаққонӣ» дар он ҳузур доштанд. Бисёре аз мақомҳои намоён дар боли Покистон ва Афғонистон дар ҷунбиши Толибон низ тавассути фориғуттаҳсилони ин ҳавзаи илмия ишғол шудааст.

Дар моҳи марти 2010 гузориш шуд, ки Ҳаққонӣ яке аз раҳбарони анҷумани «Шӯрои Кветта» номида шуд.

Сангин Пидрон, муовини Ҳаққонӣ 5 сентябри 2013 дар ҳамлаи ҳавопаймоҳои бидуни сарнишини Амрико кушта шуд.

Августи 2015, Ҳаққонӣ ба унвони муовини ҷадиди мансуби Толибон, Ахтар Муҳаммад Мансур мансуб шуд, ки иттиҳоди байни тоифаи Ҳаққонӣ ва Толибонро тақвият кард.

## Зиндагии шахсӣ
Бародари хурдтараш, Муҳаммад, низ яке аз аъзои гурӯҳ буд, дар натиҷаи ҳамлаи ҳавопаймоҳои бидуни сарнишин дар 18 феврали 2010 ҷон бохт.

## Таъқиби байнулмилалӣ
Ҳаққонӣ дар ҳоли ҳозир тавассути FBI таҳти бозҷӯӣ аст ва Вазорати хориҷаи ИМА 110 миллиюн дуллор ҷоиза барои иттилооти марбут ба макони вай, ки мунҷар ба дастгирии ӯ мешавад, пешниҳод мекунад.

## Эзоҳ
Шабакаи Ҳаққонӣ

**Шабакаи Ҳаққонӣ** — як созмони терруристии мустақили бузург дар Афғонистон аст, ки бо иттиҳод бо Толибон, ҷанги чирикиро алайҳи нерӯҳои давлатӣ ва ҳамчунин нерӯҳои НАТО анҷом медиҳад. Бунёнгузори ин ҷунбиши ифротӣ шахсияти мазҳабии мавлавӣ Ҷалолуддин Ҳаққонӣ буд.

Дар даҳаи 1980, дар оғоз фаъолияти худ, «Шабакаи Ҳаққонӣ» бо нерӯҳои Шӯравӣ дар Афғонистон мубориза кард. Идеулужии созмон миллигароӣ ва ​​родиколисми мазҳабӣ аст. Пас аз хурӯҷи нерӯҳои Шӯравӣ аз кишвар, «Шабакаи Ҳаққонӣ» бо ҷунбиши терруристии Толибон эътилоф кард. Онҳо бо ҳам ба думболи барчидани назми секулор ва истиқрори ҳукумати шаръӣ дар саросари кишвар буданд.

Дар ҳоли ҳозир сарпарастии ин гурӯҳи терруристиро писари марҳум Ҳаққонӣ — Сироҷуддин бар уҳда дорад. Ин созмон дар марз бо Покистон мустақар аст (дар ҳоле, ки Раҳмон Молик вазири кишвари Покистон назари CIA-ро мабнӣ бар эҷод, ҳимоят ва омӯзиши ин шабакаи терруристӣ тавассути Покистон рад мекунад).

## Эзоҳ
Шӯрои Кветта

**Шӯрои Кветта** () — асоситарин мақоми низомӣ-сиёсии ҷунбиши исломгарои Толибон, ки пас аз сарнагунии ҷунбиши исломгарои Толибон ҷунбиши исломгарои Толибон дар охирҳои соли 2001 шакл гирифт ва раҳбарони аршад ба Покистон фирор карданд. Воқеъ дар маркази вилояти Балучистони Покистон — шаҳри Кветта. Ин шӯро шомили даҳҳо раҳбари сиёсиву мазҳаби, фармондеҳони бонуфузи майдонӣ аст, ки аксарият қариб паштун ҳастанд.
## Нигаред низ
* Мулло Муҳаммад Умар
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Толибон
Ҷалолуддин Ҳаққонӣ

**Ҷалолуддин Ҳаққонӣ** (; ) — ҷангсолори афғон ва аз фармондаҳони Толибон буд, ки раҳбарии «Шабакаи Ҳаққонӣ»-ро бар уҳда дошт.

Аз Ҷалолуддин Ҳаққонӣ ба унвони дувумин шахсияти муҳимми Толибон пас аз Мулло Умар ёд мешуд ва гуфта мешавад мубтакири токтики бумбгузориҳои интиҳорӣ дар Афғонистон будааст.

## Зиндагинома
Ҷалолуддин Ҳаққонӣ дар ҳудуди соли 1939 дар вилояти Пактиё дар хонаводае аз қабилаи задрони қавми паштун ба дунё омад. Дар даврони ҳукумат Довудхон ба Покистон рафт ва бо оғози қиёми муҷоҳидини афғон алайҳи ҳукумати Афғонистон таҳти амри Мавлавӣ Юнус Холис даромада ва ба унвони яке аз фармондаҳони Ҳизби исломии Афғонистон — шохаи Холис дар ҷанг бо Шӯравӣ ширкат дошт.

Ҷалолуддин Ҳаққонӣ дар даврони ҷиҳод бо Шӯравӣ бо сервисҳои иттилоотии Покистон, Арабистон ва Амрико дар иртибот буд. Аз назари онҳо Ҳаққонӣ як ҷангҷӯи бисёр шуҷоъ, коромад ва сарсахт буд ва дар натиҷа саҳми қобили таваҷҷуҳе аз кумакҳои онҳо ба муҷоҳидин шомили миллиюнҳо дуллор кумаки нақдӣ ва таҷҳизоти низомӣ, ба ӯ расид. Ҳаққони робитаи наздике низ бо муҷоҳидини араб дошта ва ҳомии онҳо дар Афғонистон буд. Вай дар ҳамин даврон бо Усома ибни Лодан ошно шуда ва иртиботи наздике бо ӯ пайдо кард. Вақте, ки «Алқоъида» дар тобистони 1988 таъсис шуд, нахустин пойгоҳҳои он дар минтақа таҳти контроли Ҳаққонӣ ва бо назорати шахсии ӯ эҳдос шуд. Нахустин шаҳре, ки пас аз хурӯҷи нерӯҳои Шӯравӣ аз Афғонистон дар давлати Наҷибуллоҳ ба тасарруфи муҷоҳидин даромад, шаҳри Хӯст буд, ки Ҳаққони дар соли 1991 онро бо кумаки густурдаи покистониҳо фатҳ кард.

Бо ба қудрат расидани Толибон ӯ низ ҷазб онҳо шуд ва дар даврон ҳукумат Толибон низ ба унвони вазири равобити қабоилӣ ва вазири кишвар дар Давлати Исломии Афғонистон анҷоми вазифа мекард, ҳарчанд ҷузъу ҳастаи аслии раҳбарони Толибон маҳсуб намешуд, ба ҳамин ҷиҳат Созмони иттилооти низомии Покистон ва CIA пас аз ҳодисаи 11 сентябр талоши номувафақь карданд, то ӯро аз Толибон ҷудо кунанд. Вай дар даврони пас аз суқути Толибон ба ҷанг бо муттаҳидони собиқи худ, яъне покистониҳо ва амрикоиҳо рӯй овардааст. Ҳаққони минтақа Вазирстони Шимолиро пойгоҳи аслии худ сохта ва аз муҳиммтарин тарроҳони ҳамалоти Толибон алайҳи нерӯҳои хориҷии мустақар дар Афғонистон маҳсуб мешуд.

Ҳаққони дорои ду ҳамсар, яке афғон ва дигаре араб буд. Гуфта мешавад ҳамсари араби ӯ дар Иморот зиндагӣ мекунад. Сироҷуддин Ҳаққонӣ писараш низ дар канори вай дар ҷанг алайҳи давлати Афғонистон фаъол буд ва раҳбарии «Шабкаи Ҳаққонӣ»-ро бар уҳда дорад.

## Даргузашт
Ду рӯз пас аз таъйиди хабари марги Муҳаммад Умар, шабакаи Бӣ-бӣ-сӣ аз қавли як манбаъи мувассақ эълом кард, ки ҶалолуддинҲаққонӣ, бунёнгузор ва раҳбари «Шабакаи Ҳаққонӣ» ҳудуди як сол пеш ба далели беморӣ даргузашта ва дар яке аз вилоятҳои Афғонистон ба хок сипурда шудааст.

## Эзоҳ
Абдурраб Расули Сайёф

**Устод Абдурраб Расули Сайёф** (, ) —  ҷангсолор, сиёсатмадор ва фармондеҳи собиқ муҷоҳидини Афғонистон. Ӯ дар ҷанг алайҳи давлати Ҳизби демукротики халқ дар даҳаи 1980 ширкат кард ва раҳбарии ҷиноҳи муҷоҳидини афғон Танзими даъвати исломии Афғонистонро бар уҳда дошт.

## Зиндагинома
Абдурраб Расули Сайёф соли 1944 дар хонаводае аз қавми паштун дар дараи Пағмон дар вилояти Кобул ба дунё омад. Вай фориғуттаҳсили риштаи «шариъати исломӣ» аз Донишгоҳи Кобул дар соли 1967 аст. Дар соли 1971 барои идомаи таҳсил роҳии Миср шуд. Пас аз дарёфти мадрак фавқуллисонс аз донишкадаи ҳадиси Донишгоҳи Ал-Азҳар ба Афғонистон бозгашт.

Сайёф дар даҳаи 1970 ба ихвонулмуслимини Афғонистон пайваст, ки Бурҳонуддин Рабонӣ ва Гулбидин Ҳикматёр ба тозагӣ онро таъсис карда буданд. Дар соли 1974 қасди сафар ба Амрикоро дошт, аммо ба иттиҳоми инки узви гурӯҳ «Неҳзат ҷавонони мусулмон» буд, тавассути пулиси Афғонистон боздошт шуд ва шаш сол дар зиндон буд. Дар 1979 ба таври ногаҳонӣ озод шуд. Соли 1980 риёсати Иттиҳодияи созмонҳои ҷиҳодии Афғонистонро бар уҳда гирифт. Пас аз фурӯпоши ин иттиҳодия, як ҳизби сиёсии нав ба номи «Ҳизби иттиҳоди исломии муҷоҳидини Афғонистон» таъсис кард.

## Эзоҳ
TOLOnews

**TOLOnews** (), **Тулӯъниюз** — як шабакаи хабарӣ дар Афғонистон аст, ки марбут ба MOBY Group аст. Ин шабака дар саросари манотиқи Афғонистон қобили дастрас аст. Тулӯъниюз ахбор ба забонҳои форсӣ ва пашту пахш мекунад.

Ин телевизион тайи чандин соли кориаш дар Афғонистон тавонистааст мухотибон бисёреро ба худ ҷалб кунад. Раиси ин телевизиюн Лутфуллоҳ Наҷафизода аст. Тулӯъниюз дар соли 2016, ҷоизаи қаҳрамонии озодии иттилоърсониро аз шаҳри Порис ба даст овард, ки ин ҷоиза ба Лутфуллоҳ Наҷафизода дода шуд.
## Инчунин нигаред
* Телевизиони Афғонистон
* Тулӯъ (шабакаи телевизионӣ)
* Lemar TV
* Moby Media Group
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ, роҳандозишуда дар соли 2004
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Афғонистон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии форсизабон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии пуштузабон
Президенти Малта

**Президенти Малта** (  ) — сарвари давлати Малта.

Пас аз эълони истиқлоли Малта дар соли 1974, Президенти Малта сарвари давлат гардид. Тибқи конститутсияи ҷумҳурӣ, Президент ваколати шоҳро ба ҳайси сарвари давлат иваз кард, ки парлумон ба муҳлати 5 сол интихоб мекунад. Дар мавриди пайдо гардидани  ҷойи холӣ пеш аз интихоби президенти нав  ва ҳар дафъае, ки президент дар Малта набошад, ё дар рухсатӣ бошад ё бо ягон сабаб вазифаҳои ба ӯ вогузоршударо иҷро карда натавонад, ин вазифаҳо бояд шахсони мансабдори дигар иҷро кунанд. монанди сарвазир ё судяи олӣ.

Аввалин президенти кишвар собиқ генерал-губернатор Энтони Ҷозеф Мамо буд, ки Маликаи Британияи Кабирро дар кишвар намояндагӣ мекард.

## Ифтитоҳи вазифаи президент
Шахсе, ки ба вазифаи президент таъйин шудааст ё вазифаи президентро ба уҳда дорад, бояд пеш аз ба кор шурӯъ намудан, савганд ёд кунад, ки дар иловаи дуюми Конститутсияи Малта зикр шудааст. Тибқи қисми 1 моддаи 48 Конститутсия, савганд дар назди Маҷлиси намояндагон қабул карда мешавад.

## Феҳристи президентҳои Малта

## Қароргоҳҳои расмӣ

Акс:Malta Attard San Anton Palace BW 2011-10-09 10-06-16.jpg| Қасри Сан Антон  дар  Аттард  
Акс:Valletta St Johns square Malta 2014 3.jpg|  Қасри Устоди Гранд,  Ла Валетта 
Акс:Building Malta.jpg| Вердала дар  боғҳои Баскет  дар ҷануби Малта 


## Инчунин нигаред
Феҳристи сарвазирони Малта

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Феҳристи роҳбарони Малта )
* Сомонаи расмӣ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Малта
Гикеан

рост|мини| Гикеани гипотетикӣ бо ду моҳвораи худ (биниши рассом Лючиано Мендес).
**Гикаен** () — синфи фарзиявии экзосайёраҳо ки ба намуди сайёраҳои уқёнусӣ дохил аст. Гикеанҳо ҳамчун ҷаҳони нисбатан гарм ё тафсон тавсиф карда мешаванд, ки дар таркиби экзосайёра, дар сатҳи он (фарогирии назарраси об) ва дар атмосфера миқдори махсуси гидроген мавҷуданд, ки метавонанд барои ҳаёт мувофиқ бошанд.

## Ном
Аз **hy**drogenium (гидроген) ва o**cean** (уқёнус) пайдо шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сайёраҳои гурӯҳи замин
Экзосайёра

рост|мини| Экзосайёра (Бузургҷуссаи газӣ) аз нигоҳи рассом
рост|мини| Як намуди гипотетикии мавҷудаи экзосайёраҳо — сайёраи уқёнусӣ бо ду моҳвора дар назари рассом
рост|мини| Экзосайёраи Gliese 581d аз нигоҳи рассом
**Экзосайёра** (аз  *exō* — «берун», «аз берун»), ё **сайёраи беруназхуршедӣ,** — сайёраи берун аз системаи офтобӣ мебошад. Дар тӯли муддати тӯлонӣ вазифаи кашф кардани сайёраҳо дар наздикии ситораҳои дигар ҳал нашудааст, зеро сайёраҳо дар муқоиса бо ситораҳо ниҳоят хурд ва тираанд ва худи ситораҳо аз Офтоб дуранд (наздиктаринаш дар масофаи 4,24 соли рӯшноӣ аст). Аввалин экзопланетаҳо дар охири солҳои 1980 -ум кашф карда шуданд.

Ҳоло ин гуна сайёраҳо ба туфайли усулҳои такмилёфтаи илмӣ, ки аксар вақт дар маҳдудияти имкониятҳои худ кашф карда мешаванд, оғоз ёфтанд. То 7 августи соли 2021 мавҷудияти 4812 экзосайёраҳо дар 3558 системаи сайёра ба таври эътимодбахш тасдиқ карда шудааст, ки 791 ададаш зиёда аз як сайёра доранд . Шумораи номзадҳои боэътимод барои экзосайёраҳо хеле зиёдтар аст. Ҳамин тариқ, мувофиқи лоиҳаи Кеплер барои моҳи марти соли 2021, шумораи номзадҳо 2366  ва тибқи лоиҳаи TESS, дар охири моҳи марти соли 2021 зиёда аз 2200 номзад аст , аммо Барои он ки онҳо мақоми сайёраҳои тасдиқшударо ба даст оранд, онҳо бояд бо телескопҳои заминӣ дубора сабти ном шаванд.

Шумораи умумии экзосайёраҳо дар галактикаи Роҳи Каҳкашон на камтар аз 100 миллиард аст , ки аз 5 то 20 миллиардашон эҳтимолан "ба Замин монанданд". Инчунин, тибқи ҳисобҳои кунунӣ, тақрибан 34% ситораҳои ба офтоб монанд сайёраҳое доранд, ки дар минтақаи зисташон қобили муқоиса бо Замин ҳастанд . Шумораи умумии сайёраҳо берун аз системаи офтобӣ, ки ба Замин шабоҳат доранд ва то моҳи августи соли 2016 кашф карда шудаанд, 216 аст . Дар охири моҳи октябри соли 2020, олимон шумораи умумии экзопланетаҳои имконпазирро дар галактикаи Каҳкашон ҳисоб карданд, ки шумораи онҳо тақрибан 300 миллион аст .

Аксарияти кулли экзосайёраҳои кашфшуда на бо мушоҳидаи визуалӣ, балки бо истифода аз усулҳои гуногуни бавоситаи кашфи детекткунӣ карда шудаанд. Аксари экзосайёоаҳои маълум бузургҷуссаҳои газианд ва ба Юпитер назар ба Замин бештар шабоҳат доранд. Ин аз сабаби маҳдуд будани усулҳои ошкоркунӣ аст (сайёраҳои азими массивҳои кӯтоҳмуддат барои ошкор кардан осонтаранд). Наздиктарин экзосайёра ба Замин Проксима Сентавраи b мебошад.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Экзосайёраҳо
Александр Мелник

**Александр Владимирович Мелник** () — коргардон ва сенариянависи рус, узви Гилдияи коргардонҳои филми рус. Падари продюсери филм Антон Мелник.

## Зиндагинома
11 июни 1958 дар деҳаи Червонопартизанск, вилояти Свердловск, вилояти Ворошиловгради СССР таваллуд шудааст.

Соли 1980 Донишкадаи гидрометеорологии Одессаро бо ихтисоси муҳандиси гидрологӣ хатм кардааст. Вай дар истгоҳи қутбӣ дар баҳри Лаптев (Хадамоти гидрометеорологии Тиксинское) кор мекард. Дар экспедитсияҳои гидрологии ҳавзаҳои уқёнусҳои Арктика ва Уқёнуси Ором иштирок кардааст.

* Солҳои 1980—1982 — дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмати ҳарбиро адо кардааст.
* Солҳои 1984—1992 — мухбир дар редаксияҳои рӯзномаҳои "Советская Молдавия " ва «Вечерний Кишинев». Муаллифи китобҳои «Горячее опробование», «Безумное зеркало» (1991) ва як қатор пйесаҳо.
* 1992—1997 — директори генералии нашриёти «Андреевский фла» (Москва).
* 1992—2006 — Президенти ташкилоти ҷамъиятии «Фонд Андрея Первозванного»
* 2001—2006 — Президенти ташкилоти ҷамъиятии «Маркази Шӯҳрати Миллии Русия»
* 2006—2021 — коргардони филм.

Ӯ оиладор ва соҳиби се фарзанд буд.

### Даргузашт
8 сентябри соли 2021, тахминан соати ҳафти саҳар, вай дар синни 63-солагӣ дар Большой Иркиндинский водопад (Китобо-Орон), воқеъ дар қисми ғарбии мамнӯъгоҳи Путоранский, 120 км аз Норилск, ҳамроҳ бо сардори Вазорати ҳолатҳои фавқулодда Евгений Зиничев ҳангоми интихоби макони наворбардорӣ — лағжида аз қулла ба дарё афтод.

Маросими дафн рӯзи 11 сентябр дар деҳаи Афинеевои вилояти Маскав, ки дар он Мелник зиндагӣ мекард, баргузор шуд.

## Филмография

### Коргардон
* 2008 — «Новая Земля»
* 2015 — «Территория»
* 2020 — «Земля леопарда, или Феномен человека» (ҳуҷҷатӣ)

### Филмноманавис
* 2015 — «Территория»
* 2020 — «Земля леопарда, или Феномен человека» (ҳуҷҷатӣ)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Александр Мелник дар бораи сабти филми «Территория» сухан гуфт
* 

Гурӯҳ:Даргузаштагони Русия
Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Рӯзноманигорон аз рӯи алифбо
Феҳристи президентҳои Покистон

**Феҳристи ҳокимони [[Покистон]]** аз замони Ҳиндустони Бритониё аз соли 1947 то имрӯз.

**Генерал-губернатори Покистон** (  ) - аз ҷониби подшоҳи Бритониёи Кабир бо тавсияи сарвазири Покистон таъйин карда мешуд. Пас аз истиқлоли Покистон, Ҷинна то дами марг дар ҳукмронии ҳукумат нақши асосӣ мебозид. Пас аз он ки давлат дар соли 1956 ҷумҳурӣ шуд, вазифаи генерал -губернатор ба вазифаи президент иваз карда шуд. Ҳамин тариқ, генерал -губернатор Искандари Мирзо аввалин президенти Покистон шуд .

**Президенти Покистон** (  ) - сарвари давлати Покистон аз соли 1956. Тибқи конститутсия, президент аз ҷониби коллегияи интихоботӣ ба муҳлати 5 сол интихоб карда мешавад. Коллегияи интихоботӣ аз аъзои Ассамблеяи Миллӣ, аъзои Сенат ва парлумонҳои чаҳор вилоят иборат аст. Президент метавонад дубора интихоб шавад, аммо на бештар аз ду маротиба пай дар пай. Алайҳи президент амали импичмент (нобоварӣ) ва пас аз амал истеъфои ӯ мумкин аст, дар сурати аз се ду ҳиссаи парлумон ба ҷонибдории он овоз диҳад   .

Президенти кунунӣ Ориф Алвӣ мебошад, ки 9 сентябри соли 2018 савганд ёд кардааст .

## Феҳристи президентҳои Покистон

и. в. — иҷрокунандаи вазифа.

## Инчунин нигаред

* Президенти Покистон
* Генерал - губернатори Покистон
* Феҳристи сарвазирони Покистон

## Манбаъ

## Пайвандҳо

* 
*  (недоступная ссылка)
* 

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Покистон
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Феҳристи президентҳои Португалия

**Феҳристи президентҳои Ҷумҳурии Португалия** пас аз инқилоби 5 октябри соли 1910, дар кишвар низоми ҷумҳуриявӣ таъсис ёфтааст,ки то имрӯ0 20 сарвари давлатро дар бар мегирад.

Ба ин рӯйхат на танҳо онҳое шомиланд, ки ҳамчун президенти Португалия савганд ёд карданд, балки онҳое низ ҳастанд, ки воқеан ҳамчун сарвари давлат кор мекарданд: Теофило Брага - пас аз табаддулоти ҷумҳуриявӣ президенти ҳукумати муваққатӣ буд; Сидониу Пайс, Хосе Мендис Кабезадас, Мануэл де Оливейра Гомес да Коста - сарварони ҳукуматҳои муваққатии инқилобӣ. Теофило Брага аввалин ва ягона президенти ҳукумати муваққатӣ буд ва аз ин рӯ, аввалин президент ҳисобида намешавад, гарчанде ки вай пас аз истеъфои Мануэл де Арриага ки сарвари давлат ва президенти дуввуми Португалия буд.

Президенти кунунии Португалия Марселу Ребелу ди Соуза мебошад, ки дар интихоботи президентии соли 2016 пирӯз шудааст.

## Феҳрист

* Ваколатҳои онҳо пеш аз муҳлат қатъ карда шуданд:

: [O] ба истеъфо баромад.
:  [P] бо роҳи табаддулоти низомӣ сарнагун шуд.
:  [U] кушта шуд.
:  [E] Бо сабабҳои табиӣ фавтидааст.

## Манбаъ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 
* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Португалия
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Азиз Оҳаннуш

**Азиз Оҳаннуш** (; шилх. *Ɛaziz Axnnuc*; ; дар с. 1961 дар Тафраут тав. ёфтааст) — соҳибкори марокашӣ ва аз сентябри 2007 вазири кишоварзӣ. Сарвазири Марокаш аз 7 октябри соли 2021. Яке аз сарватмандтарин одамони Марокаш; дӯсти шахсии шоҳ Муҳаммади VI   
## Таҳсилот
Азиз Оҳаннуш маълумоти ибтидоӣ ва миёнаи худро дар Касабланка гирифтааст. Соли 1986 Донишгоҳи Шербрукро бо ихтисоси менеҷмент хатм кардааст 

## Тиҷорат
Азиз Оҳаннуш директори генералии ширкати холдингии «Akwa Group», конгломерати марокашӣ мебошад, ки махсусан дар соҳаи нафту газ фаъол аст.  Дар моҳи ноябри соли 2013 «Forbes» дороиҳои холиси ӯро 1,4 миллиард доллар арзёбӣ кард. Конгломерати ширкати холдингии «Akwa Group» аз падараш ба ӯ мерос мондааст. 

Дар соли 2019 сарвати шахсии ӯ аз ҷониби «Forbes» ба 1,9 миллиард доллар арзёбӣ карда шуд, ки вай баъд аз подшоҳ дувумин сарватмандтарин марди Марокаш гардид. Тавассути ширкати холдингии «Akwa Group», Оҳаннуш тақрибан шаст ширкат дорад, аз ҷумла «Afriquia», «Tissir Gaz», «National Gaz», «Ultra Gaz», «Mini Brahim», «Speedy», «Oasis Café», «Maghreb Oxygène», "Nissa Min Al Maghrib", "Femmes du Maroc", "la Nouvelle Tribune»,«Le Courrier de l'Atlas» ва «La Vie Economique».

Дар соли 2020 Азиз Оҳаннуш дар феҳристи солонаи шахсиятҳои бойтарини арабҳои ҷаҳон дар «Forbes» дар ҷойи 21-ум қарор гирифта буд. 

## Сиёсат
Аз соли 2003 то 2007 Оҳаннуш президенти шӯрои минтақавии «Сусс-Масса-Дроа» буд Вай пеш аз рафтан аз 2 январи соли 2012 узви ҳизби Ассамблеяи Миллии Мустақил (АММ) буд   Моҳи сентябри 2007 Оҳаннуш вазири кишоварзӣ таъин шуд 

23 августи соли 2013 шоҳ Муҳаммади VI ӯро пас аз истеъфои вазирони ҳизби "Истиқлол" аз ҳукумати Абдулилоҳ бин Киран вазири муваққатии молия таъин кард ва ин вазифаро то 9 октябри соли 2013 нигоҳ дошт . 29 октябри 2016, Оҳаннуш пас аз президенти ҳизб интихоб шуданаш ба АММ баргашт"

Дар моҳи феврали соли 2020 шоҳ Муҳаммади VI ба Азиз Оҳаннуш дастур дод, ки стратегияи рушди кишоварзии подшоҳиро то соли 2030 таҳия кунад. Ин нақшаи нав, ки "Насли Сабз" ном дорад, идомаи нақшаи "Насли Сабз"-и Марокаш аст .

Дар моҳи марти соли 2020, тавассути ширкати худ «Afriquia», фаръии гурӯҳи «Akwa», Оҳаннуш ба Фонди идоракунии пандемияи Коронавирус, ки аз ҷониби шоҳ Муҳаммади VI    таъсис ёфтааст, тақрибан 1 миллиард дирҳам (103.5 миллион доллар) хайрия кард.

## Оила
Бо Салва Идрисӣ, як зани соҳибкор, ки соҳиби як ширкати фурӯшгоҳ аст ва соҳиби франшизаҳои марокашӣ барои брендҳо ба монанди Gap, Zara ва Galeries Lafayette аст, издивоҷ кардааст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Марокаш
Гурӯҳ:Вазирони Марокаш
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Марокаш
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Калисои ортодоксии шарқӣ

**Калисои ортодоксии шарқӣ** ё **калисои православӣ** — яке аз калисоҳои масеҳӣ.

## Калисоҳо
*Калисои ортодоксии Қустантания
*Калисои ортодоксии румии Искандария
*Калисои ортодоксии румии Антокия
*Калисои ортодоксии румии Уршалим
*Калисои ортодоксии Русия
*Калисои ортодоксии Гурҷистон
*Калисои ортодоксии Сербистон
*Калисои ортодоксии Румонӣ
*Калисои ортодоксии Булғористон
*Калисои Қибрис
*Калисои Юнон
*Калисои ортодоксии Олбонӣ
*Калисои ортодоксии Лаҳистон
*Калисои ортодоксии Чехия ва Ислувокӣ
*Калисои ортодоксӣ дар Амрико
*Калисои ортодоксии Укроин
Афзуданиҳои ғизоӣ

**Афзуданиҳои ғизоӣ** () — таркиботе, ки дар тайи мароҳили фароварӣ барои беҳбуд додани рангу таъм, мондагорӣ ва ғайра ба маҳсулоти ғизоӣ изофа мекунанд.

## Эзоҳ
Джилмар Лора

**Карлос Джилмар Лора Сааведра** (родился 24 октября 2000 г.), более известный как Джилмар Лора, — перуанский профессиональный футболист, выступающий на позиции правого защитника перуанского клуба «Спортинг Кристал» и национальной сборной Перу.

## Клубная гонка
Лора родилась 24 октября 2000 года в Лиме. В 2004 году он начал играть за молодежную команду «Алианза Лима», а в 2011 году стал игроком молодежной команды «Спортинг Кристал» . 7 августа 2019 года он подписал свой первый профессиональный контракт и был переведен в основной состав. 9 ноября 2019 года он дебютировал в первой команде в матче чемпионата против Мельгара, выйдя на замену на 61-й минуте вместо Ренцо Реворедо. В сезоне 2020 года он 4 раза играл в стартовом составе в матчах чемпионата и по итогам сезона вместе с клубом стал чемпионом Перу. 31 января 2021 года «Спортинг Кристалл» подтвердил продление контракта с Лаурой до конца 2023 года. 13 марта он оказал свою первую помощь в карьере Кристоферу Гонсалесу в матче первого дня нового сезона против команды. клуб «Депортиво Бинациональ» (4: 0). 21 апреля 2021 года он дебютировал на Кубке Либертадорес в матче против Сан-Паулу (0: 3), выйдя на замену на 82-й минуте.

## Международная карьера
27 апреля 2021 года тренер Рикардо Гарека представил предварительный вызов на 50 игроков Перу на Кубок Америки по футболу 2021 года, в котором участвовал Джилмар Лора. 21 мая он был впервые вызван на отборочный матч ЧМ-2022 против Колумбии и Эквадора. 10 июня он вошел в финальную заявку национальной команды на Кубок Америки в Бразилии.

В четвертьфинальном матче турнира против Парагвая Лора дебютировала в составе национальной сборной, выйдя на поле вместо Альдо Корсо за 90 + 2 минуты. Матч завершился со счетом 3: 3, и перуанская команда выиграла по пенальти. В последующих матчах, полуфинале с Бразилией (0: 1) и матче за 3-е место с Колумбией (2: 3), Лора еще два раза выходила на поле вместо Корсо и в итоге заняла четвертое место со своей командой. турнира.

## использованная литература
Бадафзор

**Бадафзор** ( — аз  ва ) — нармафзоре, ки барои тасаллут бар сомонаи омили роёна ё осеб расондан ба он, бидуни огоҳӣ ё таъйиди корбар, ба кор меравад.Ҳар гуна барномаест, ки қасдан барои расонидани халал ба компютер, сервер, клиент ё шабакаи компютерӣ тарҳрезӣ шудааст; ё барои ифшои маълумоти хусусӣ, дарёфти дастрасии ғайриқонунӣ ба маълумот ё системаҳо, маҳрум сохтани корбар аз дастрасӣ ба маълумот, ё дахолати ноогоҳона ба амнияти компютерӣ ва махфияти корбар равона шудааст.

Олимон одатан базафзорро ба як ё якчанд зернамуд ҷудо мекунанд (яъне вирусҳои компютерӣ, кирмҳо, Аспи Троя, бомбаҳои мантиқӣ, боҷафзор, ҷосусафзор, огоҳиафзор, барномаҳои қалбакӣ, поккун ва килоггерҳо).

## Эзоҳ