open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мушриф Мирзоқаландари Исфарагӣ

**Мушриф Мирзоқаландари Исфарагӣ** (қарни 19) — ,  ва хушнависи тоҷик.

## Зиндагинома
Ӯ бо номи Мирзои Мушриф низ машҳур буд. Мушриф бо супориши Умархон «Зафарнома»-и Фазлии Намангониро, ки ба таърихи ҳукмронии Умархон бахшида шуда аст, ба наср мегардонад. Номи дигари ин асар «Таърихи Амир Умархонӣ» аст. Мушриф бо хоҳиши Умархон асари таърихии «Шоҳномаи Умархонӣ»-ро менависад. Баъзеҳо онро «Таърихи Амир Умархонӣ» номидаанд. Дастхати ин асар то ба мо расидааст. Нусхаи имзокардаи муаллиф дар шуъбаи ленинградии Институти шарқшиносии Академияи Фанҳои Иттифоқи Республикаҳои Советии Сотсиалистӣ СССР маҳфуз аст. Соли таълифи асар номаълум.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фазлии Намангонӣ

**Фазлии Намангонӣ** (қарни 19) —  ва и тоҷик.

## Зиндагинома
Фазлии Намангонӣ дар Намангон соҳиби мансабе буд. Баъдтар ба Хӯқанд омада кори эҷодиашро дар дарбори Амирӣ давом дод ва ба дараҷаи маликушшуароӣ расид. Солҳои охири ҳаёташ дар Намангон зистааст. Фазлии Намангонӣ «Шоҳнома» ном асари таърихӣ дорад, ки дар он сафару корнамоиҳои ҳарбии Умархони Амирӣ ва баъзе воқеаҳои замонаашро ба назм даровардааст. Фазлии Намангонӣ ҳамчун намояндаи адабиёти дарбории нимаи аввали асри 19 маълум аст. Девони мукаммали ашъораш дастрас нест. Муҳимтарин асари Фазлии Намангонӣ тазкираи «Маҷмӯъату-ш-шуаро» аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Малик Тоҷуддини Деҳлавӣ

**Малик Тоҷуддини Деҳлавӣ** (), мутахаллис ба **Реза** (; ? — 1265) —  ва дабири форсизабони Ҳиндустон

## Зиндагинома
Ӯ дар аҳди салтанати Султон Ултутмиш ва фарзандаш — Рукнуддин шоири дарбор ва дабири мамлакат буд. Бештари қасоидаш ба забони ширину содаву равон ва аз тасаннуъу такаллуф орист.

## Эзоҳ
Регби-футбол

**Регби-футбол** () — оилаи варзишҳои гурӯҳҳии тамосӣ аст, ки асосан дар асри XIX ба вуҷуд омадааст. Омезиши ду навъи маъмултарини бозӣ - регби-15 ва лигаи регби (регби-13) - дар кишварҳои инглисизабон **регби-футбол** номида мешавад. Тарзи бозӣ барои ҳарду намуд якхела аст ва фарқияти қоидаҳо ба чунин хусусиятҳо, ба монанди шумораи бозигарони майдон, вақти бозӣ ва ғайра алоқаманд аст. Идоракунии байналмилалии регби 15 ва Лигаи регбиро мутаносибан Шӯрои байналмилалии регби ва Федератсияи байналмилалии лигаи регби анҷом медиҳанд. Бисёр шаклҳои дигари бозӣ мавҷуданд, ки (ба истиснои регбии соҳилӣ ва регбии барфӣ) низ аз ҷониби ин созмонҳо идора карда мешаванд.

Шӯрои байналмилалии регби ҳамкории байналмилалии варзишгарон ва созмонҳоро дар регбии калон, американ-флэг, регбии хурд, регбии барфӣ, тэг-регби, тач-регби ва регби-10 таъмин менамояд. Федератсияи Лигаи Регби барои мусобиқаҳои унвонӣ, Мастер Регби (версияҳои бозӣ барои одамони калонсол), Лигаҳои хурд, Лигаҳои Мод, регби-9, регби-7, тэг-регби, тач-регби ва регби бо аробачаи маъюбӣ масъул аст. Мусобиқаҳои ҳафтуми регби аз ҷониби ҳарду федератсия баргузор мешаванд, аммо версияи Шӯрои байналмилалии регби мақоми олимпӣ дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Намудҳои варзиш
Гурӯҳ:Регби
Гурӯҳ:Таърихи регби
Хорватҳо

**Хорватҳо**  — мардуми славянҳои ҷанубӣ, ки намояндагони онҳо дар Хорватияи муосир, инчунин Босния ва Ҳерсеговина, Словения, Сербия, ИМА, Олмон, Австрия, Аргентина, Австралия, Маҷористон, Италия ва дигар кишварҳо зиндагӣ мекунанд. Хорватҳои муосир насли хорватҳои сафед ва хорватҳои сурх мебошанд.

Яке аз қабилаҳои славянии шарқӣ, ки дар шарқи Галисия (ҳоло Украина) зиндагӣ мекарданд, хорватҳои сафед ва қабилаҳои сокини Моравия ва Словакияро хорватҳои сиёҳ меномиданд.  Аҳолии умумӣ 5,53 - 6,9 миллион нафар, аз ҷумла дар Хорватия - 4 миллион, Босния ва Ҳерсеговина - 650 ҳазор мебошанд. Дини асосӣ католикӣ аст. Забон: хорватӣ.

## Сохтори генетикӣ
Тибқи таҳқиқоти сохтори генетикии мардуми Хорватия, хорватҳо ба ҳисоби миёна 37% ҳаплогурӯҳи I2 доранд. Чунин нишондиҳандаҳои баланд (>30%) барои Сербия ва Босния ва Ҳерсеговина хос аст. Ғайр аз он, ба ҳисоби миёна 24% ҳаплогурӯҳи R1a мебошад, ки дар байни болтҳо, полякҳо, белорусҳо, русҳо, украинҳо (дар байни ҳама славянҳо мавҷуданд) ба басомадҳои баланд мерасад. Дар китоби генетики популятсияи Олег Балановский «Генфонди Аврупо» дар харитаи масофаҳои генетикӣ манзараҳои генетикии хорватҳо ва босниҳо дар хромосомаи Y амалан аз ҳамдигар фарқ намекунанд.

## Гуруҳҳои этнографӣ ва субэтникӣ
Дар гузашта хорватҳо дар минтақаҳои гуногуни сукунатии худ бо тафовутҳои калони этнографӣ хос буданд — гурӯҳҳои хорватҳо дар ин ё он минтақа бо хусусиятхои забонӣ, маданӣ, маишӣ ва дигар хусусиятхо фарқ мекарданд. Баъзе аз ин фарқиятҳо ҳоло ҳам дида мешаванд. Тамоми қаламрави этникии хорватҳо ба се минтақаи таърихию этнографӣ - Адриатикӣ (Приморье), Динарӣ ва Паннонӣ тақсим карда шудааст. Дар байни ин минтақаҳо сарҳади дақиқ вуҷуд надорад. Аҳолии ҳар як минтақа низ гуногунранг аст. Дар дохили ин минтақаҳо чунин гурӯҳҳои минтақавии хорватҳо бо номи Загорсҳо, Меджумурсҳо, Пригорсҳо, Личане, Фучкҳо, Чичҳо, Буневсҳо ва ғайра маълуманд. Берун аз Хорватия чунин гурӯҳҳои аз ҷихати этнографӣ фарккунанда ба монанди хорватҳои градискан дар сарҳади Австрия ва Венгрия, хорватҳои молиз дар Италия, хорватҳои моравия дар Чехия, яневиҳо дар Косово, карашевиҳо дар Руминия ва инчунин шокиҳо дар Венгрия, Сербия ва Руминия ҳастанд.


Акс:Narodna nošnja iz Neuma.jpg|Либоси миллии хорватӣ
Акс:Oton Ivekovic, Dolazak Hrvata na Jadran.jpg|Ба Баҳри Адриатикӣ омадани хорватҳо


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Славянҳо
Гурӯҳ:Хорватҳо
Гурӯҳ:Халқҳои Балкан
Гурӯҳ:Халқҳои Чехия
Гурӯҳ:Халқҳои Хорватия
Гурӯҳ:Халқҳои Словения
Гурӯҳ:Халқҳои Маҷористон
Гурӯҳ:Халқҳои Словакия
Гурӯҳ:Халқҳои Босния ва Ҳерсеговина
Гурӯҳ:Халқҳои Черногория
Мирзо Муҳаммад Рафеъи Савдо

**Мирзо Муҳаммад Рафеъи Савдо** (; ) — и форсизабони Ҳиндустон.

## Эзоҳ
Сибғатуллоҳ Муҷадидӣ

**Сибғатуллоҳ Муҷадидӣ** ( Пашту سبحت الله مجدديدي,  21 апрели соли 1925 —  11 феврали 2019 ) — Пешвои рӯҳонии паштунҳо, фармондеҳи муҷоҳиддин  дар солҳои 1989-1992, президенти Афғонистон дар соли 1992. Ӯ дар Ҳирот таваллуд шудааст. Мансуб ба тариқати суфии нақшбандия. Дар солҳои 1940 дар Қоҳира дар илми теологияи исломӣ таҳсил кардааст. Ба Кобул баргашта, аз теология таълим медод. Оилаи ӯ дар давраи ҳукмронии Ҳафизулло Амин ба таъқиб гирифтор шуда буд. Соли 1979 дар қаламрави Покистон Ҷабҳаи миллии наҷоти Афғонистонро таъсис дод. 

27 апрели соли 1992 нерӯҳои шӯришӣ вориди Кобул шуданд ва 28 апрел Сибғатуллоҳ Муҷадидӣ вориди пойтахт шуд ва дар ҳузури дипломатҳои хориҷӣ қудратро аз дасти ноиби президенти режими собиқ Ҳатеф гирифт. Вай президенти Давлати Исломии Афгонистон, инчунин раиси Шӯрои Ҷиход (комиссияи иборат аз 51 нафар, ки дар асоси Созишномаи Пешовар таъин шудааст) шуд.
Соли 2004 раиси Конгресси умумиафғонистонии Луя Ҷирга буд. Дар ҳамон сол Муҷадидӣ қудратро ба гурӯҳи тоҷикони Бурҳонуддин Раббонӣ вогузор кард. Бо вуҷуди ин, ҷанги шаҳрвандӣ бо ин тамом нашуд. Фармондеҳони саҳроии паштун (Гулбиддин Ҳикматёр), тоҷик (Аҳмадшоҳи Масъуд, Исмоилхон) ва ӯзбек (Абдурашид Дӯстум) ҷангро байни худ идома медоданд.

Соли 2004 раиси Конгресси умумиафғонистонии Луя Ҷирга буд. Моҳи декабри соли 2005 раиси палатаи болоии (Мешрано Ҷирга) Маҷлиси миллии Афғонистон интихоб шуд.

Хабари марги Сибғатуллоҳ Муҷадидӣ 9 феврали соли 2016 нашр шуд, аммо қалбакӣ будааст. Ин хабари қалбакиро худи Муҷадидӣ бо ҳузур ва ширкаташ дар маросими бахшида ба 27-умин солгарди хуруҷи нерӯҳои Шӯравӣ аз Афғонистон дар рӯзи 15 феврал рад кард. Ӯ бар асари бемории тӯлонӣ 11 феврали соли 2019 дар манзилаш дар Кобул даргузашт. Ӯ 93-сола буд. Дар маросими дафни ӯ  даҳҳо ҳазор нафар ширкат доштанд ва худи маросими дафн бо вуҷуди таҳдиди террористии ҳамлаи террористӣ нисбатан ором ва бидуни талафот сурат гирифт. Ба ҷуз аз забони зодгоҳаш пашту, ӯ забонҳои дарӣ (ё форсӣ), урду, арабӣ ва инглисиро хуб медонист.
## Пайвандҳо
* Сибғатуллоҳ Муҷаддидӣ

## Нигаред инчунин
* Афғонистон
* Ҷанги Шӯравӣ дар Афғонистон
* Муҷоҳидини Афғонистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ: Президентҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2019
Гурӯҳ:Даргузаштагони 11 феврал
Гурӯҳ:Зодагони Кобул
Гурӯҳ:Зодагони соли 1925
Гурӯҳ:Зодагони 21 апрел
Мирзо Муҳаммад Фохири Макин

**Мирзо Муҳаммад Фохири Макин** (; 1729—1815) — ориф ва и форсизабони Ҳиндустон.

## Эзоҳ
Ҳоҷӣ Муҳаммад Чамканӣ

**Ҳоҷӣ Муҳаммад Чамканӣ** (      1947&nbsp;— 2012   ) — арбоби давлатии Афғонистон .

## Зиндагинома
Муҳаммад Чамканӣ — аз қабилаи паштунҳои   вилояти Пактиё аст. Писари заминдори хурд — падараш қариб ду гектар замин дошт. Ӯ дар байни қабилаҳои паштун нуфуз дошт, дар замони подшоҳ Зоҳиршоҳ вакили палатаи халқии парлумон буд, баъдан — сенатор. Бо режими Бабрак Кормал, ки бо кумаки Артиши Шӯравӣ дар Афғонистон таъсис ёфта буд, ҳамкорӣ мекард, аммо узви Ҳизби  халқӣ-демократии Афғонистон  набуд. Моҳи январи соли 1986 ҷонишини раиси Шӯрои Инқилобӣ (дастгоҳи олии ҳокимияти давлатии Афғонистон) таъин шуд ва то моҳи май соли 1988 дар ин вазифа буд. Солҳои 1986—1988 — Раиси Шӯрои марказии Луя Ҷиргаи олии қабилаҳо (дастгоҳи машваратии назди Вазорати миллатҳо ва қабилаҳои Афғонистон).

Моҳи ноябри соли 1986 — сентябри соли 1987 баъд аз истеъфо рафтани сардори Шӯрои Инқилобӣ Бабрак Кормал вазифаи ӯро иҷро мекард. Вай дар аҳди раҳбари воқеии кишвар Муҳаммад Наҷибулло, ки он вақт расман Афғонистонро сарварӣ мекард, нақши номиналӣ бозид. Инчунин, Чамканӣ аз соли 1987 муовини раиси Президиуми Шӯрои олии Оштии миллӣ дар Афғонистон буд. Таъин намудани Чамканй дар заминаи таъмин намудани садоқати аз қабилаи паштунҳо ба режими ҲХДА ва дар айни замон, таассуроти тақсимоти ҳақиқии ҳокимият бо ходимони ғайриҳизб алоқаманд буд. Аммо иҷрои ин вазифаҳо дар амал муяссар нашуд.

Ӯ дар соли 1992 баъди ба қудрат расидани муҷоҳидин Афғонистонро тарк кард.
## Адабиёт
* Афғонистон. Феҳристи мухтасари тарҷумаиҳолӣ. М., 2004.(русӣ)

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Президентҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2012
Гурӯҳ:Зодагони соли 1947
Фазл Ҳақ Холиқёр

**Фазл Ҳақ Холиқёр Ҳобил Сулаймон** (1934-2004) - сиёсатмадори  Афғонистон аст, ки  муддати кӯтоҳ дар мақоми Сарвазири Афғонистон кор кардааст. 

## Пайвандҳо
* Сарвазирони Афғонистон

## Эзоҳ
  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2004
Гурӯҳ:Зодагони соли 1934
Муҳаммад Ҳасан Шарқ

**Муҳаммад Ҳасан Шарқ** ((;  таваллуд 17 июли 1925, ноҳияи Анордара, вилояти Фараҳ, Аморати Афғонистон)) — сиёсатмадори собиқи Афғонистон (мустақил).

## Зиндагинома
Соли 1971 намояндагони шохзода Муҳаммад Довуд ва ду афсар розӣ шуданд, ки дар таҳти роҳбарии бевоситаи машваратчиёни ҳарбии шӯравӣ табаддулоти артишро ба амал бароранд. Пас аз сарнагун кардани шоҳ Зохиршоҳ, Муҳаммад Ҳасан Шарқ дар моҳи августи соли 1973 муовини сарвазири ҳукумати Муҳаммад Довуд шуд ва то охири соли 1978 дар ин мақом буд.  Аз июни соли 1987 ҷонишини сарвазири хукумати Муҳаммад Наҷибулло шуд. Вай инчунин вазири авиатсия буд.

Муҳаммад Ҳасан Шарқ аз 26 майи соли 1988 то 21 феврали соли 1989 Сарвазири Афғонистон буд. Ӯ ҳамчунин сафир дар Ҳиндустон буд. 21 феврали соли 1989 аз вазифаи Сарвазир дур карда, хукуматаш барканор карда шуд.
Пас аз ба даст овардани қудрат аз ҷониби Толибон, ӯ Афғонистонро тарк кард ва дар муҳоҷират дар Амрико қарор гирифт. 

М.Ҳ. Шарқ муаллифи ду китоб оид ба таърихи навини Афғонистон, аз ҷумла «Офариниш ва харобӣ» (2005).

## Библиография
* Афгонистон. Маълумоти мухтасари тарчумаиҳолӣ. М., 2004.
* Коргун В.Г. Таърихи Афғонистон. асри XX. М., 2004.

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Сарвазирони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Зодагони соли 1925
Акинобу Окада

**Акинобу Окада** () собиқ бейсболбози ҷопонӣ аст, ки дар тими Ҳаншин Тайгерс бозӣ кардааст.
Соли 1957 дар Осака таваллуд шудааст.

## Эзоҳ
Ҳизби халқӣ-демократии Афғонистон

**Ҳизби халқӣ-демократии Афғонистон** (ҲХДА;   ) — ҳизби марксистист, ки дар солҳои 1965-1992 дар Афғонистон вуҷуд дошт, дар соли 1992 ахири мавҷудияташ Ҳиби "Ватан" (   «Ватан») ном дошт.

## Таърих
Он 1 январи соли 1965 аз ҷониби рӯзноманигор Нур Муҳаммад Таракӣ таъсис ёфтааст. Соли 1967 ҳизб ба фраксияҳои радикалии «Халқ» (  "Халқ") ва мӯътадилтар "Парчам" (  «Парчам»), ки ба он Бабрак Кормал сардорӣ мекард, ҷудо шуд.

Соли 1978 афсарон ва аъзоёни ҲХДА Инқилоби Саврро ба амал оварда, ҳизбро ба сари қудрат оварданд. Дар он вақт ҳизб 18 хазор нафар аъзо дошт. Хатоҳо дар роҳи ба амал баровардани ислоҳоти иҷтимоию иқтисодӣ боиси норозигии оммаи кишвар ва афзоиши мукобилати мусаллаҳона гардид. Муборизаи фраксионӣ дар ҳизб тезу тунд шуд, ки дар натиҷаи он 1 июли соли 1978 пешвои парчамииён Бабрак Кормал аз вазифааш дур карда шуда, сафири Чехоловакия таъин карда шуд. Илова бар ин, дар натиҷаи фитнаҳои дохилии ҳизбӣ дар моҳи сентябри соли 1979 Таракӣ аз қудрат барканор шуд ва дере нагузашта бо фармони раҳбари нави ҳизб Ҳафизулло Амин кушта шуд. Вазъи ноустувори сиёсӣ нерӯҳои шӯравиро ҷалб кард, ки ба ҷанги Афғонистон дар солҳои 1979-1989 оварда расонд. Дар ҷараёни амалиёти нерӯҳои вижаи шӯравӣ ки  , 27 декабри соли 1979 анҷом дода буд, Амин кушта шуд ва Кормали тарафдори Маскав дар ҳизб ба сари қудрат омад.

Дар зери таъсири «бозсозӣ» дар Иттиҳоди Шӯравӣ ҳизб як катор нуқтаҳои асосии идеолужиро тарк карда, бо мухолифини мусаллаҳ созиш кард. Соли 1990 дар Анҷумани дуюми ҳизб (пленуми 18) ҲХДА заминаи назариявии худро тағйир дода, манифести нав қабул кард ва номи ҳизбро ба «Ватан» иваз кард. Ҳизби «Ватан»  то соли 1992 дар Афғонистон ҳукмрон буд. Пас аз пошхӯрии ИҶШС ва аз даст додани кӯмаки Шӯравӣ, ҳизби «Ватан» қудратро аз даст дод ва худро пароканда кард. Қисме аз тарафдорони ҷиноҳи "Парчам" (асосан ғайрипаштунҳо) ба ҷузъу томҳои Аҳмадшоҳи Масъуд ва собиқ ҷиноҳи „Халқчиён“ ва ҷонибдорони Наҷибулло бо Гулбиддин Ҳикматёр иттифоқ бастанд.

Соли 2002 дар заминаи ҳизби "Ватан" — Ҳизби демократи Афғонистон таъсис ёфт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Булатов Халқ ва Парчам: марҳалаҳои асосии мубориза барои ба даст овардани ҳокимияти сиёсӣ дар Афғонистон. Москва. Китоби илмӣ - 1997. ISBN = 5-7671-0036-5

## Пайвандҳо
* https://web.archive.org/web/20100424061421/http://psi.ece.jhu.edu/~kaplan/IRUSS/BUK/GBARC/pdfs/afgh/afgh-rus

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Афғонистон
Ғоршиносӣ

thumb|Ғор дар Суис
**Ғоршиносӣ**, **спелеология** ( — «ғор»,  — «дониш») — як бахши илми заминшиносӣ, хусусан карст­шиносӣ, ки ба омӯзиши ғорҳо — таърихи пайдоиши он­ҳо, асотир, микроиқлим, обу наботот, боқимондаи қа­бат­ҳои маскунии асри санг, тасвирҳои рӯи шах, муҷас­самаҳо ва истифодаи феълии онҳо машғул мебошад.

Ғоршиносӣ дар баробари ғорҳои карстӣ, ҳамчунин ғорҳоеро мео­мӯ­зад, ки бо роҳи фарсоиш, дефлятсия, абразия, суффозия, аз таъсири қув­ва­ҳои тектоникӣ (ғорҳое, ки аз таркишҳо пайдо шудаанд), дар натиҷаи ҷорӣ ва шах шудани гудоза, об шудани ях (ғорҳои яхӣ) ба вуҷуд омадаанд. Ғоршиносӣ аз нимаи дуюми асри 19 ҳамчун илм ташаккул ёфт. Пайдоиши ғоршиносӣ, яъне илми спелеология бо номи донишманди фарон­са­вӣ Э. А. Мартел, олимони австриягӣ А. Шмидл, Ф. Краус, А. Грунд ва В. Кнебел алоқаманд аст. Дар ИҶШС бо масъалаҳои ғоршиносӣ Ин-ти умумишӯравии карстшиносӣ ва спелеологияи шаҳрҳои Перм, Уфа, Комиссияи карсту спелеологии Ҷамъияти географии ИҶШС (Ленинград) ва шуъ­ба­ҳои сершумори спе­леотуризм машғул буданд, ки фаъолияти онҳо аз ҷо­ниби шуъбаи марказии Шӯрои марказии умумиит­ти­фо­қии Иттифоқҳои касаба оид ба сайёҳӣ ва экскурсияҳо назорат мешуд. Соли 1953 Конгресси якуми Иттиҳоди байналмилалии ғоршиносӣ баргузор шуда, оинномаи он дар Конгресси 4-уми байналмилалии ғоршиносӣ дар Любляна (пой­тахти Словения) қабул гардид (1965). Ғоршиносӣ бо геология, ҷуғ­рофияи физикӣ, маъ­дан­шиносӣ, геоморфология, ҳидро­геология, ҳидро­ло­гия, метеорология, иқлим­шиносӣ, зоология, ботаника, ланд­шафт­шиносӣ, палеонтология, бос­тон­шиносӣ ва таърих пайвастагии зич дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ғоршиносӣ
Александр Роднянский

**Александр Ефимович Роднянский** (таваллуд 2 июли 1961, Киив, ҶШС Украина, СССР) — коргардони шӯравӣ ва украинӣ, продюсер ва сценарист, менеҷери ВАО, асосгузори шабакаи телевизионии 1+1. Вай ба корпоратсияи STS Media сарварӣ карда, онро ба биржаи фондии NASDAQ-и Амрико овард.

Барандаи секаратаи ҷоизаи Академияи санъати кинематографияи Русия "Ника"; барандаи 15 ҷоизаи Академияи телевизиони Русия «ТЭФИ»; чоркаратаи ҷоизаи Академияи санъати кинематографияи Русия "Уқоби тиллоӣ". Ғолиби секаратаи ҷоизаи GQ Man of the Year (дар категорияи Истеҳсолкунандаи сол). Ҳунарпешаи шоистаи Украина (1998). Узви Академияи филмҳои Аврупо, узви Академияи филмҳои Осиё ва Уқёнуси Ором. Аз июни соли 2016 узви Академияи илмҳо ва ҳунарҳои синамо. Аз рӯи нашрияи байналмилалии Variety ба феҳристи 500 нафари бонуфузтарин дар саноати синамои ҷаҳонӣ шомил шудааст.
## Пайвандҳои беруна
* Александр Роднянский на сайте «Энциклопедия отечественного кино»

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Паҳнкунандагони филмҳо (одамон)
Гурӯҳ:Зодагони 2 июл
Гурӯҳ:Зодагони соли 1961
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳо
Бамба (актриса)

**Марви Лу Лилин-Круз** (таваллуд 8 августи 1979), маъруф бо номи **Бамба** **Лилин**, собиқ актриса, модел ва продюсер дар Филиппин буд. Вай соли 1986 ҷоизаи ФАМАС барои беҳтарин ҳунарпешаи кӯдакона дар филми 'Moomoo' ҷоиза гирифт.

Аввалин филми ӯ *Муму* (1985) бо Глория Диаз ва Эдди Родригес буд. Вай ҳамчун яке аз фарзандони Кардинг (навозиши Роналд Корвео ) ва Луиза (нақши Марианна дела Рива ) аз *Гулонг нг Палад* дар телевизион бозӣ кардааст.

Вай дар қатори Леди Ли, РР Эррера, Чаки Дрейфус, Ҷейпи де Гузман, Роуз Анн Гонсалес, Глайза Эррадура, Матет де Леон ва Айза Сегерра Ӯ ба ситораи машҳури кӯдакон дар солҳои 1980-ум табдил ёфт.

Лоиҳаҳои дигари ӯ: Барби: Хизматгор дар Филиппин (1989) бо Ҷои де Леон ва *Петранг Кабайо дар анг Пилянг Кутинг* (1990) бо Родерик Паулате ва дигарон буданд.

Вай узви ширкати *That's Entertainment* шуд, шарикони ӯ Ара Мина ва Патрисия Хавьер буданд.

## Ҳаёти шахсӣ
"Баъд аз иштирок дар барномаи телевизионии *That's Entertainment*, ӯ тасмим гирифт, ки ба таҳсил диққати бештар диҳад. Ӯ дар соҳаи тарроҳии истеҳсолот дараҷаи олиҷаноб ба даст овард. Дар соли 2005 ӯ бо Ҷей Тан Круз издивоҷ намуд. Онҳо соҳиби ду фарзанд шуданд: як духтар бо номи Ҷаэла Лилин Круз ва як писар бо номи Ҷейден Микаэл Круз. Ҳоло ӯ дар соҳаи ҳунар ва тарроҳӣ фаъолият мекунад ва як ширкати шахсӣ низ таъсис додааст.

## Фильмография

* *Муму* (1985)  
* *Туклав* (1986)
* *Як бор* (1987)
* *Бунсонг Керубин* (1987)
* *Бе ақибнишинӣ...* *Не таслим...* *Си Кумандер* (1987)
* *1 + 1 = 12 (+ 1): Як Плюс Як баробар ба дувоздаҳ (даҳҳо арзонтар)* (1987)
* *Киштии муҳаббат: Сафари Маҳал Кита* (1988)
* *Накаусап Коанг Бирхен* (1988)
* *Номаҳои муҳаббат* (1988)
* *Як рӯз, Исанг Арав* (1988)
* *Петранг Кабайо ва Анг Пилянг Кутинг* (1988)
* *Шеман: Хонуми олам* (1988)
* *Барби: Хизматгор дар Филиппин* (1989)
* *Боте, Дярё, Гарапа* (1989)
* *Пулис Пулис бо Илалим нг Тулай* (1989)
* *Капитан Ягит* (1989)
* *Пидо Дида 3: Май Камбал На* (1993)

## Иқтибосҳо

## Пайвандҳои беруна

* 
Гурӯҳ:Зодагони соли 1979
Гурӯҳ:Афроди зинда
Маҷмааи тандурустии “Истиқлол”

**Маҷмааи тандурустии “Истиқлол”** — дар ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе, 4 марти соли 2016 ифтитоҳ гардид. 

Маҷмаа нахустин муассисаи бисёрсоҳаи тиббии кишвар мебошад, ки мутобиқ ба талаботи меъёрҳои байналмилалӣ бунёд гардида, фарогири зинаҳои ташхис, табобат, аз ҷумла маркази ёрии фаврии тиббӣ ва офиятбахшии тибби муосир мебошад. Дар дармонгоҳи маҷмаа тамоми ҷараёни бақайдгирӣ, ташхис ва табобати беморон ба таври компютерӣ ба системаи ягона ворид карда мешавад. Иншоот дар масоҳати умумии 105 ҳазор метри мураббаъ бунёд ёфтааст. Маҷма дорои 38 бинои аз 1 то 9 — ошёна аст.

## Таъминоти мутахассисон ва дармонгоҳҳо
Ба фаъолият оғоз кардани боз як маҷмааи нави  тандурустӣ, ки бо номи “Истиқлол” маъруф аст, бо 3500 ҷойи нави корӣ таъсис дода шуд.
Маҷмааи тандурустии “Истиқлол” дорои қисмҳои таваллудхона, бемориҳои дарунии кӯдакона, бистарикунонии калонсолон, дармонгоҳ, ҷарроҳии кӯдакона, ташхисгоҳ, озмоишгоҳҳои муосир, шуъбаи наҷот ва муолиҷаи оҷил барои калонсолон, толорҳои ҷарроҳии асаб, ҷарроҳии умумӣ, ҷарроҳии дилу рагҳои хунгард, толори гиёҳдармонӣ, маркази иттилоотӣ, китобхонаи электронии бо интернет пайваст, маркази ёрии таъҷилӣ ва варзишгоҳ мебошад. Маркази мазкур дар шароити хубу замонавӣ ва муҷаҳҳаз бо техналогияҳои навини соҳаи тандурустӣ пешниҳоди кормандони соҳа гардидааст. Дар Маҷмааи тандурустӣ ҳамаи шароити зарурӣ барои қабул, муоинаю ташхис, табобат ва фароғату тавонбахшӣ муҳайё карда шудааст. Бояд қайд намуда, ки дастгоҳҳое, ки ба ин марказ оварда шудааст, аз технологияҳои  нодири аср маҳсуб ёфта, дар ҳудуди Осиёи Марказӣ ягона ба шумор меравад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тандурустӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
КВД «Моҳии Тоҷикистон»

**КВД «Моҳии Тоҷикистон»** – корхонаи воҳиди давлатӣ, ки дар рушди соҳаи моҳипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши муҳим дорад. Аз 24.06. 2004, №001-1062 «А» то ин ҷониб ҳамчун Корхонаи воҳиди давлатии «Моҳии Тоҷикистон»-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шудааст. Корхона асосан фаъолияти худро ба парвариши навъҳои гуногуни моҳӣ ва тақвияти иқтидори истеҳсолии соҳа равона кардааст. 

## Таърих
КВД  «Моҳии Тоҷикистон» аз солҳои 70-ум то 1981 –уми асри гузашта ҳамчун Раёсати хоҷагии моҳипарварӣ (Управление рыбного хозяйства) фаъолият мекард.  Баъдан бо қарори Госагропроми Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №623 аз 03.10.1988-то  апрели соли 1992 ҳамчун Иттиҳодияи Истеҳсолии «Моҳипарвар» дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (Произвоственное Объядинение «Таджикрыба» при Правительстве РТ) фаъолият дошт. Бо Қарори Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон 10.04. 1992, №001-1062 то соли 2007 ҳамчун Иттиҳодияи Истеҳсоли Ҷумҳуриявии «Моҳипарвар» (РПО) «Моҳипарвар» ба қайд гирифта шуда, аз 24.06. 2004, №001-1062 «А» то ин ҷониб ҳамчун Корхонаи воҳиди давлатии «Моҳии Тоҷикистон»-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шудааст. 

## Рушд ва дастовардҳо
Дар асоси Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №123, аз 3 марти соли 2001  «Дар бораи тадбирҳои барқарорсозии соҳаи моҳипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» оиди ҷудо намудани заминҳои корами обӣ барои хӯрокаи моҳӣ ба хоҷагиҳои моҳипарварии ҶСК «Парвариши моҳии хушзот»-и шаҳри Панҷикент-100 га, ҶСК «Парвариши моҳии хушзот»-и ноҳияи А.Ҷомӣ-400 га, ҶСК «Гули Сурх»-и ноҳияи Дӯстӣ-100 га , Хоҷагии давлатии моҳипарварии «Чубек»- ҷудо карда шудааст. 

Истеҳсоли маҳсулоти моҳӣ, инчунин мониторинг, назорати сифат ва бехатарии ҳамлу нақли он мувофиқи меъёрҳои технологӣ ва шартҳои техникии пешбининамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда мешаванд. 

Корхонаи воҳиди давлатии «Моҳии Тоҷикистон» барои сифати маҳсулоти тозаи экологӣ аз ҷониби Комиссияи байналмилалии интихобӣ дар Мадрид  (Испания) солҳои 2002, 2003 ду  маротиба ба гирифтани мукофоти баланд «Ситораи платинӣ» мушарраф гардид. Корхона барои технологияи истеҳсолот дар соли 2003 бо мукофоти байналмилалии «Тоқи тиллои Аврупо» қадр карда шуд. «Моҳии Тоҷикистон», инчунин барои мутобиқшавии бомуваффақият ба шароити тез тағийёбандаи иқтисоди бозорӣ ба мукофоти «Пешсафи соҳа» Crystal Earthmaker шарафманд гардидааст. 

Рушди соҳаи моҳидорӣ талаботи замон буда, ба буҷети  мамлакат даромади калон меорад. Мувофиқи маълумоти олимону мутахассисон, моҳиҳои истеҳсоли Тоҷикистон дар ҷаҳон аз ҷиҳати сифат серхаридоранд.  Тибқи иттилои  масъулини   Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли гузашта гулмоҳии амударёии Тоҷикистон бо сипосномаи ширкати байналмилалии «Slow Food» қадрдонӣ шуд.

## Ҳадафҳо
- Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти моҳӣ ва баланд бардоштани талабот ба он дар бозор.

- Ҷорӣ намудани технологияи нав дар соҳаи моҳипарварӣ ва баланд бардоштани сатҳи тахассусии кормандон.

- Таъмини ҳифзи муҳити зист ва истифодаи устувори захираҳои табиӣ ва ғайра. 

## Эзоҳ
Орешник (ракета)

**Орешник** — системаи таҷрибавии мушакии Русия ва мушаки миёнапарвози баллистикӣ, ки номи онро бори нахуст 21 ноябри соли 2024 раисиҷумҳури Русия Владимир Путин пас аз истифодаи ин мушак  дар доираи Ҳамлаи Русия ба Украина эълон карда буд. Ба гуфтаи Пентагон, ин як амсилаи маҷмааи РС-26 Рубеж аст.

## Тавсиф
Ба гуфтаи Владимир Путин, "Орешник " яке аз навтарин системаҳои мушакии миёнапарвози Русия аст, ки дорои таҷҳизоти гуногун, аз ҷумла, гиперсадои бидуни силоҳи ҳастаӣ мебошад. Мушак, ба гуфтаи ӯ, суръати 10 мах дорад ва гӯё имрӯз ҳеч василаи муқовимат ба ин силоҳ вуҷуд надорад. Мувофиқи видеои ҳамлаи шабона, ки дар Интернет нашр шудааст, он бо як кулоҳаки ҷангии сершумори ба таври инфиродӣ мавриди ҳадаф қарордошта муҷаҳҳаз шудааст  .

## Қайдҳо

## Пайвандҳо

*
Кодокан

**Кодокан**  — маркази анҷумани ҷуду дар саросари ҷаҳон аст. Кодокан дар соли 1882 тавассути Кано Ҷигоро, бунёнгузори ҷуду, таъсис шуд ва ҳамакунун як сохтмони ҳашттабақа дар Токио аст.

## Амалкард
Муассисаи Кодокан курсҳоеро барои касоне, ки мехоҳанд дар ҷуду мусаллат шаванд, баргузор мекунад. Ин барнома ба унвонии як мактаби ҳирфаӣ тавассути шаҳрдории Токио роҳандозӣ мешавад. Давраҳои он шомили назарияҳо ва тамринҳои ҷуду ва масоили омӯзиши умумӣ аст. Ин давра ба ду бахш тақсим мешавад: як давраи умумӣ барои тозакорҳо ва давраҳои вежа барои касоне, ки давраи умумӣ ё муодили онро гузарондаанд. 

Кодокан рутбаҳоро низ содир мекунад ва бисёре аз ҷудукорон дар саросари ҷаҳон ба узвияти Кодокан ворид мешаванд ва рутбаҳояшон дар Кодокан сабт мешавад. 

Дар ибтидо ин муассиса танҳо бо 9 шогирд таъсис шуд. Рушди ҷуду дар солҳои аввалияи он бо рушди худи Кодокан ҳамзамон буд. 

## Идоракунӣ

## Қайдҳо

## Пайванд

* Институти Кодокан
* "Таърихи дзюдо" - таърихи дзюдо дар JudoInfo.com
* Оленкамп, Нил (2006) ''Дзюдо Дастур оид ба асосҳои дзюдо кушода шуд'' . ISBN 0-07-147534-6
* Оленкамп, Нил ''Кодокан дзюдо'' - дар JudoInfo.com
* Таърихи Кодокан - Таърихи Кодокан дар вебсайти Донишгоҳи Монтана
Гурӯҳ:Ҷуду
Филми биографӣ

thumb|235px
**Филми биографӣ** ё **тарҷумаҳолӣ** — жанри синамоӣ (ё асари алоҳидаи бадеӣ) аст, ки сарнавишти як шахсияти маъруф ва шинохтаро дар тӯли ҳаёташ ё дар муҳимтарин лаҳзаҳои драмавии он қисса мекунад. Бар хилофи филмҳое, ки бар рӯйдодҳои воқеӣ ё филмҳои таърихӣ асос ёфтаанд, ҳадафи филми биографӣ на тасвири воқеият ва ҳодисаҳои рухдода, балки таъсири шахси мушаххас ба натиҷаи онҳост. 

Дар айни замон истилоҳи англисии 'байопик'' () тасвири биографӣ бештар маъмул аст.

Аксари филмҳои биографӣ драмавӣ мебошанд, аммо баъзеҳо мазҳака, экшн ва жанрҳои дигарро муттаҳид мекунанд.

## Синамои шӯравӣ
Дар синамои шӯравӣ бо роҳи идеявӣ ва вазифаҳои тарбиявӣ симои одам дар таърих аз рӯзҳои аввали ташкил ёфтани он мунаввар гардид.

Рангҳои сершумори симои шоирону нависандагон, ки саҳми онҳо дар таърих ва адабиёт мусбат ҳисобида мешуд, Рӯдакӣ, Сино ва дигарон оварда шудаанд.

## Анъанаи ғарбӣ
[thumb|230px|right|Акс аз филми «[Клеопатра (филм, 1934)|Клеопатра», 1934]]
[thumb|230px|right|Акс аз филми «[Янки Дудл Денди», 1942]]
Синамои ҷаҳонӣ ба нақши шахсиятҳо дар таърих камтар аҳамият намедод. Филмҳои сершумор ба Спартак, Клеопатра, Чингизхон, Наполеон ва шумораи зиёди дигар аломатҳои каму беш муҳим бахшида шудаанд.

Синамогарони амрикоӣ афзоиши таваҷҷӯҳ ба филмҳои биографиро дар авоили солҳои 1980-ум қайд карданд, зеро технологияҳои нави филмсозӣ ва афзоиши буҷаҳо ба коргардонҳо имкон доданд, ки давраҳои мухталифи таърихиро боз ҳам равшантар эҳё кунанд. Масалан, «Духтари ангишткан» (, 1980), «Буққаи хашмгин» (, 1980), «Огненные колесницы» (, 1981), «Умар Мухтор» (, 1981 год), «Сурхҳо» (, 1981), "", (1983) ва ғайра.

Дар ибтидои солҳои 2000-ум дар Ҳолливуд як қатор филмҳои биографӣ бароварда шуданд - «Инсон дар моҳ», 1999, Алӣ, 2001, Фрида, 2002), «Авиатор» (2004) ва ғайра. Азбаски қаҳрамонҳои тасвиршуда аҳамияти таърихӣ доранд, ҳунарпешаҳои серталабтарин дар филмҳои биографӣ даъватмешаванд: Уилл Смит дар нақши Муҳаммад Алӣ дар филми «Алӣ» (2001) ва Ҷим Керрӣ дар нақши Эндӣ Кауфман дар «Инсон дар моҳ» (1999), Леонардо Ди Каприо дар нақши Ҳовард Ҳюз дар филми "Авиатор" (2004).

Одатан, филмҳои биографӣ ба одамони мӯҳтарам ва аз ҷиҳати таърихӣ муҳим тамаркуз мекунанд. Бо вуҷуди ин, баъзеҳо ба шахсиятҳои баҳсбарангез бахшида шудаанд: «Халқ бар зидди Ларри Флинт» (, 1996), «Кокаин» (, 2001), «Ҳаюло» (, 2003) ва ғайра.

## Баҳс дар бораи воқеият
Одатан, филмҳои биографӣ бояд ҳаққонияти муайяне дошта бошанд; аммо, баъзан онҳо ба ҳар ҳол имкон медиҳанд, ки баъзе воқеаҳо ба манфиати хати ҳикоя тағир ёбанд. Ҳодисаҳо баъзан назар ба воқеан рухдода бештар ба таври назаррас тасвир карда мешаванд; вақт фишурда мешавад, то ба ҳамаи рӯйдодҳои муҳими филм мувофиқат кунад, ё якчанд нафарро дар як шахс омехта мекунанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Жанрҳои синамо
Гурӯҳ:Филмҳои биографӣ
Ҳалим Ёров

**Ҳалим Ёров** (1 сентябри 1946, деҳаи Зосун, ноҳияи Айнӣ — 20 июни 2013, ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Соли 1967 Институти педагогии Хуҷандро ба поин оварда, се сол дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон чун овозхон фаъолият доштааст. Солҳои 1970—1972 директори хонаи маданияти ноҳияи Айнӣ, 1972—1982 муовини директор, аз 1982 то 2009 директори мактаби деҳаи Зоосуни ҳамин ноҳия буд. Солиён ба корҳои мактабу маориф шуғл варзид, лек лаҳзае аз мусиқӣ канор наҷустааст, сурудхонӣ мӯҷиби маҳбубияти фарогираш гардид. Бо садои гиро вазну оҳанги суханро бо дарунмояаш ба ҳам пайванд мезад, дар интиқоли рӯҳи шеър ба шунаванда комёб мешуд.

## Сурудаҳо
«Ноз макун», «Суруди бахт», «Кошки», «Иди мо», «Боғи муродам», «Комсомол», «Ба Ватан», «Рӯди Сир», «Нури Ленин», «Ба ҳасрат меравам», «Биё», «Хоҳаракам», «Ҷон», «Ишқи гумкарда», «Бахт чист», «Ишқи Дилшод», «Зимистон», «Нома фиристод» барин таронаҳояш мавриди истиқболи фаровони ҳаводорони мусиқӣ қарор гирифтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон
Давлатхӯҷа Исмоилов

**Давлатхӯҷа Исмоилов** (зод. 21 июни 1936, деҳаи Муллотемур, ноҳияи Тоҷикобод) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1996).

## Зиндагинома
Аз давраи мактабхонӣ узви фаъоли дастаҳои ҳаваскорони санъат буд, баъди адои хидмат дар Артиши Шӯравӣ (1960) дар Хонаи маданияти ноҳия аз корманд то роҳбари бадеӣ фаъолият намуда, беш аз чил сол дар рушди санъати зодгоҳ саҳм гузоштааст. Аз хонандагони хуби фалаки роғӣ ба шумор меравад, ки аз рӯи оҳанг ва кашиши овоз нисбат ба фалакхонии дигар манотиқи ҷумҳурӣ тафовут дорад.

## Сурудаҳо
«Имшаб», «Гулҷабин», «Аз дасти ту», «Эй парӣ», «Хусрави хубон», «Як сабоҳе», «Ҷигаррешам», «Баҳор омад», «Садои дил», «Тоҷикистон», «Бесару сомон меравад», «Худо дорад», «Эй ошиқон», «Ошёни баланд», «Гулшани роз», «Таронаи гул», «Оҳуе дар кӯҳсор», «Рози дил», «Нури хуршед», «Кавгак», «Медонӣ» намунае аз таронаҳояш ҳастанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон
Аслиддин Сатторов

**Аслиддин Сатторов** (*Сатторов Аслиддин Арбобович*; зод. 3 январи 1957, деҳаи Варзи Манор, ноҳияи Айнӣ) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Хатмкардаи (1980) Институти кишоварзии Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур) аст. Вазифаҳои хоҷагию иттифоқҳои касабаро дар зодгоҳ ба иҷро расондааст. Азбаски созу наво дар дили кӯчакаш барвақт панҷа зада, дунёи ҷавониаш аз ҳавои софу беғубори мусиқӣ фараҳ гирифта буд, баробари кори асосӣ ба овозхонӣ шуғл меварзад, садои гироияш аз миёни кӯҳҳои баланди диёр ба гулгашту хиёбонҳо, ба ҳар кошонаи мардуми ҷумҳурӣ бол кушоду роҳ ёфт. Пайваста паи эҷоду ҷустуҷӯст, шеърҳои пурмаъниро интихоб мекунад.

## Сурудаҳо
«Ошиқӣ хоҳӣ, ки то поён барӣ», «Деҳқон», «Хуш омадӣ», «Тоҷикистон», «Як рӯзи умр», «Пайваста равад», «Фарзанди Зарафшонем», «Донистам», «Падарҷон», «Интизорӣ», «Сарчашмаи ишқ», «Ҳамдами ман», «Ҷононаи дил» намунае аз сурудҳояш мебошанд. Дар озмунҳои «Бӯстон» — 1,2,3, «Андалеб» — 1,2,3 ва дигар ҷашнвораҳои умумиҷум-ҳуриявӣ ширкат доштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон
Вилл Дюрант

**Вилям Ҷеймз Дюрант** (, ) — файласуф,  ва и амрикоӣ. Муҳимтарин асари ӯ «Таърихи тамаддун» (дар 11 ҷилд) аст, ки бо ҳамкории Ариэл Дюрант, ҳамсараш, навиштааст.

## Эзоҳ
Ибодуллоҳи Солеҳ

**Ибодуллоҳи Солеҳ** (*Солиҳов Ибодулло Саъдуллоевич;* 5.01.1962, деҳаи Лоҳутӣ, ноҳияи Ховалинг) — шоир ва рӯзноманигори тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Амрикои Шимолӣ.

## Зиндагинома
Ибодуллоҳи Солеҳ 5-уми январи соли 1962 дар деҳаи Лоҳутии ноҳияи Ховалинг дар оилаи зиёӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Дар Муассисаи таҳсилоти ҳамагонии ҳамин деҳа солҳои 1969-1979 таҳсил намуда, солҳои 1981-1983 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хизмат кардаст. Соли 1983 ба Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур) дохил шуда, донишгоҳи мазкурро соли 1988 бо ихтисоси зоомуҳандис хатм мекунад. Баъди хатми донишгоҳ дар соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ дар вазифаҳои гуногун кор ва фаъолият намудаст. Айни  замон ба фаъолияти соҳибкорӣ машғул мебошад. 

Ба эҷод намудани шеър завқи беандоза ва маҳорати баланди табиӣ дошта бо тахаллусҳои «Ҳоҷӣ» ва «Солеҳ» шеър мегӯяд. Шоир дар баробари мавзӯъҳои меҳанпарастонаю хештаншиносона ишқи поки зиндагиро ба риштаи назм кашидааст. Шоир таносуби сухан ва истифодаи санъатҳои бадеиро дар шеърҳояш моҳирона истифода бурда доимо дар ҷустуҷӯи тасвиру образҳои тозаи баланди бадеӣ аст.

Дар офаридаҳояш шебу фарози зиндагиро бо ишқу муҳаббати беандоза ба риштаи назм кашидааст. Ибодуллоҳи Солеҳ маҳорати баланди тарҷумонӣ дошта шеърҳои шоирони классику муосири хориҷиро бо забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Ба тарҷумаҳояш аз тарафи тарҷумонҳо ва муҳаққиқони хориҷӣ баҳо баланд дода шудааст.

## Осор
Шеърҳои Ибодуллоҳи Солеҳ бо бисёр забонҳои дунё тарҷума ва чоп шуда аст. Аз ҷумла, бо забони англисӣ аз ҷониби Сантош Кумар, франсузӣ Надежда Валеева, португалӣ Фатима Гаймеро ва Хорхе Сегуаре, бенгалӣ ва арабӣ Салма Хан, русӣ аз ҷониби академик МАРЛИ Людмила Садовская, узбекӣ Аслиддин Қамарзодаи Самарқандӣ, қазоқӣ аз тарафи Айнур Кумарханова ва дигарон тарҷума шудааст.

Намунаҳои ашъораш дар маҷалаҳои даврии ватанӣ ва хориҷӣ пайваста нашр мешавад. Китоби нахустинаш таҳти унвони «Ишқи Зиндагӣ» бо хатти сириллик ва форсӣ ба нашр расида, маҷмуаи дуюмаш бо номи «Сад ғазал ва сад дубайтӣ», сеюмин маҷмуаи ӯ бо номи «Ҷаҳоне дар чор сатр», "Ишќи Захмин" дастраси хонандагон шудааст.

Эҷодиёташ дар маҷмуаҳои дастҷаъмонаи «Суханварони Зарафшон», «Баёзи панҷгона», «Гулзори мухаммас»,“Сафинаи сухан”, дар Афғонистон дар китоби «Муруре ба шеъри муосири тоҷик», дар антологияи ҷаҳонии “Суруди сайёра”дар Мексико ва антологияи “Шоирони дунё дар васфи Тоҷикистон” ба чоп расидааст.

Асарҳояш дар нашрияи байналмиллалии PRODIGY RUBISHED,NEW EDTION нашр шудааст, инчунин китоби «Ишқи зиндагӣ» дар сомонаи ҷаҳонии еbadollahsaieh@blog.ir ва намунаҳои ашъораш дар Сомонаи ebadolIahsaleh@blogfa.com бо ҳуруфоти форсӣ чоп шудаст.

Узви Итифоқи Нависандагони Амрикои Шимолӣ СПСА, Узви палатаи Байналмиллали нависандагон ва санъаткорони СИЕРСАТ. Академики фахрии Академияи Байналмиллали адабиёт, фарҳанг, санъат ва илмҳои иҷтимоӣ мебошад.

## Эзоҳ
Аам

**Аам** (, ҷамъ. , , , дар Дания ва Русия (дар Лифландия) — Ом) — як ченаки кӯҳнаи Ҳолландӣ аст, ки асосан барои шароб ва машрубот аст. Дар Ҳолланд, Дания ва Русия истифода мешавад.

Дар воҳидҳои муосири андозагирии ҳаҷм:

* дар Ҳолланд 155.224 литр баробар буд;
* дар Белгия 1 аам дар Антверпен ба 142 литр ва дар Брюссел 130 литр баробар буд;
* дар Русия (Лифландия) 1 Ом ба 6 лангар ё 18⅔ сатил баробар буд.

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Воҳидҳои ҳаҷм
Сабоҳат Наҷмиддинова

**Сабоҳат Наҷмиддинова** (*Наҷмиддинова Сабоҳат Муҳаммадиевна*; зод. 20 ноябри 1966, Душанбе) — овозхон, омӯзгор ва мақомсарои тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2005).

## Зиндагинома
Донишкадаи санъати ба номи Мирзо Турсунзодаро (1988) хатм карда, дар ансамбли «Шашмақом»-и ба номи Фазлиддин Шаҳобови Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ ба сифати овозхон кор мекунад.

## Сурудаҳо
Тӯли зиёда аз 25 соли фаъолият қариб 50 таронаи классикию халқиро рӯи адвори мусиқӣ оварда, ба хазинаи тиллоии Радиои Тоҷикистон ҳадя намудааст. Бо «Биё», «Ёди ширин», «Чӣ донӣ ҳоли мо», «Синахурӯш», «Эҳсон», «Бар нигори ман баред», «Муноҷот», «Исён», «Вафо», «Модар», «Фиреб», «Савдои ишқ», «Чароғи дил», «Эй ҷилваи ҷамолат», «Кӯчабоғ», «Расми баҳор», «Зиндагӣ» барин таронаҳояш дар мадди назарҳо, панҷаи маҳбубиятҳо, оғӯши муҳаббатҳо қарор гирифта, теъдоди мухлисону дилбастагони ҳунараш кам намегардад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон
Қатра

мини|333x333пкс|Аз кран қатраи об мерезад
мини|403x403пкс|Қатра аз наздик
**Қатра** ё **чакра** — ҳаҷми хурди моеъест, ки бо сатҳи маҳдуд аст.
Вақте ки моеъ дар охири қубур ё дигар сарҳади сатҳ ҷамъ мешавад, дар онҷо метавонад қатра ба вуҷуд ояд, ки қатраи овезон номида мешавад. Қатраҳо инчунин метавонанд тавассути конденсатсияи буғ ё атомизатсияи массаи калонтари сахт ба вуҷуд оянд. Буғи об вобаста ба ҳарорат ба қатраҳо табдил меёбад. Ҳарорате, ки дар он қатраҳо пайдо мешаванд, нуқтаи шабнам номида мешавад.

Ташаккулёбии қатраҳо инҳоянд:

* вақте ки моеъ аз канори сатҳ ё аз сӯрохиҳои хурд ҷорӣ мешавад.
* ҳангоми конденсатсияи буғ (об):
** дар сатҳи сахти намнашуда: масалан, шабнам — ҳангоми конденсатсия дар сатҳҳо;
** дар марказҳои конденсатсионӣ: масалан, туман ва абрҳо — ҳангоми конденсатсия дар зарраҳои чанги ҳаво;
* ҳангоми пошидани моеъ (ниг. аэрозол);
* ҳангоми эмулсия.

мини|250x250пкс| Қатраҳои шабнам

## Воҳиди андозагирии
Ҳамчун воҳиди ҳаҷм барои доруворӣ дар шакли қатраҳо истифода мешавад. Масалан, қатраҳои бинӣ .

Ҳаҷми миёнаи қатра:

* об ё маҳлули обӣ : 0,03-0,05 мл
* машрубот ё маҳлули спиртӣ: 0,02 мл

Андозаи дорусозии қатра инҳо ҳисобида мешаванд:

* барои маҳлулҳои обӣ - 0,05 мл, бинобар ин 20 қатра ба 1 мл баробар аст.
* барои маҳлулҳои спиртӣ — 0,025 мл, бинобар ин 20 қатра ба 0,5 мл баробар аст.

## Физика

## Ҳамчунин нигаред

* Тар кардан
* Нуклеатсия
* Кори ташаккули қатра

## Адабиёт

* Многоликая планета: Вода / Бук Хаус. 2005, 296 саҳ., ISBN 5-98641-008-4 .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Об
Гурӯҳ:Воҳидҳои ҳаҷм
Фазенда

[thumb|right|Фазенда, дар солҳои [Даҳаи 1850 (мелодӣ)|1850-ум сохташуда, Параиба, Бразилия]]
**Фазенда** () — амволи калони кишоварзӣ ё чорводорӣ. Дар ҳудуди фазенда ҷойгир мешаванд: хонаи соҳибмулк (аксар вақт бо сутунҳо ва [балкон]]ҳои калони кушода), калисо, биноҳо барои ғуломон ва ғайра. Паҳншавии фазенда, ки даромади асосии онҳо парвариши қаҳва, найшакар ва пахта буд, бо ворид шудан қаламрави Бразилия ба рушди иқтисод ва навсозии кишвар дар асри XIX оварда расонд. Дар баробари ин, рушди бомуваффақияти фазендаҳо боиси пурзӯр шудани ғуломфурушӣ гардид (асоси қувваи корӣ дар фазендаҳо ғуломоне буданд, ки аз Африқо оварда мешуданд).

## Истифодаи ин истилоҳ дар кишварҳои пасошӯравӣ
Дар ИҶШС аз солҳои 1988-1989 - пас аз намоиши силсилафилми телевизионии "Ғуломдухтар Изаура" дар Телевизиони марказӣ - калимаи фазенда ба забони гуфтугӯӣ ворид шуд. Ҳамин тавр онҳо ба ягон майдончаи боғча ва дачаҳо ин калимаро ном бурдан гирифтанд.

Баъдан ин ном дар фарҳанги маъмул инъикос ёфт.  Дар ин ҷо бозии компютерӣ барои бачаҳо «Фазендаи гурба Мурликин» маввуд аст. Аз соли 2006 барномаи телевизионии "Фазенда" пахш мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷамъияти аграрӣ
Гурӯҳ:Таърихи Бразилия
Гурӯҳ:Кишоварзӣ
Полюшко-поле (суруд)

**«Полюшко-поле»** — номи як таронаи шӯравии русӣ, ки дар замони Ҷанги шаҳрвандии Русия аз ҷониби Лев Книппер бар матни шеърии Виктор Гусев дар соли 1933 сохта шуда, аз тарафи сарбозон ва Гурӯҳи мусиқии «Артиши Сурх» иҷро мешуд.

Иҷроҳои гуногуне аз ин тарона ва оҳанги он сохта ва иҷро шудаанд. Нусхаи симфонии онро Лев Книппер дар Симфонияи № 4-и худ бо номи «Шеъре барои сарбози комсомол» дар соли 1934 навиштааст.

Глен Миллер низ як иҷрои услуби суинг бо номи «Гашти русӣ»-ро аз ин оҳанг дорад.

## Дар Эрон
Суруди ватанпарваронаи бо номи суруди «Ҷоннисорон», бар асоси таронаи «Полюшко-поле» ба забони форсӣ сохта шудааст, ки бори аввал дар даҳаи 50 хуршедӣ аз тарафи гурӯҳи хор дар Донишгоҳи миллии Эрон иҷро шудааст.

### Суруди «Ҷоннисорон»

## Матни шеър
Ба дарозии оҳанг ва мавзӯи маросим вобаста, матнҳои кӯтоҳ ва дарозе барои ин оҳанг танзим мешавад. Матни зер тарҷумаест аз шеъре, ки барои ин асар аз тарафи Гусев навишта шудааст:

## Намунаи матни кӯтоҳ
Намунае аз матни кӯтоҳи (чорбандӣ) шеъри «Полюшко-поле», ки аз тарафи Гурӯҳи хори «Артиши Сурх» дар Ютуб иҷро шудааст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Бирюков Ю. Е.* История создания песни «Полюшко поле» 
* *Гайдамович Т. А.*. Лев Книппер. Годы жизни. — M.: Композитор, 2005. — 216 с. — ISBN 5-85285-834-X
* *Gaïdamovitch T. А.* Lev Konstantinovitch Knipper. — P.12,14. Chant du Monde. Paris. 2006

## Пайвандҳо
* 
* 
*
Бозор Сайфуллозода

**Бозорбой Холов** (*Холов Бозорбой Сайфуллоевич*; 20 августи 1956, деҳаи Чилчашма, ноҳияи Файзобод — 29 ноябри 2024, Душанбе) — омӯзгор ва китобшиноси тоҷик, номзади илмҳои педагогика, профессор. 

## Зиндагинома
Холов Бозорбой Сайфуллоевич 20 августи соли 1956 дар деҳаи Чилчашмаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода буда, солиёни зиёд дар вазифаҳои сарбиблиографи Китобхонаи давлатии ҷумҳуриявии Тоҷикистон ба номи Абулқосим Фирдавсӣ (соли 1977), мудири кабинети факултаи китобдорӣ (солҳои 1979—1980), омўзгори кафедраи китобхонашиносии ДДСТ ба номи М.Турсунзода (солҳои 1980—1983), омўзгори калони кафедраи китобхонашиносии ДДСТ ба номи М.Тусунзода (солҳои 1983—1985), аспиранти Донишкадаи давлатии маданияти шаҳри Санкт-Петербург (солҳои 1985—1988), дотсенти кафедраи китобхонашиносии ДДСТ ба номи Мирзо Турсунзода (солҳои 1988—1992), мудири кафедраи китобхонашиносӣ (солҳои 1992—1994) кор кардааст.

Аз соли 1994 то соли 2020 чанд бор декани факултаи китобдорӣ ва иттилоотшиносии ДДСТ ба номи Мирзо Турсунзода буд.

## Фаъолияти илмӣ
Бозорбой Холов яке аз мутахассисони варзидаи соҳаи китобдории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб рафта яке аз таҳиягарони Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти китобдорӣ», «Барномаи рушди фаъолияти китобдорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2006—2015» ба ҳисоб меравад.

Дар омодасозии мутахассисони соҳаи китобдорӣ саҳми сазовор гузоштааст. Таҳти роҳбари ӯ чандин нафаррон бомуваффақият рисолаҳои номзадӣ дифоъ намудаанд.

## Таълифот
Бозорбой Холов муаллифи беш аз 200 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла «Фонди кушоди китобхона» (1982), «Муқаддимаи ихтисос» (1982), «Марҳамат ба факултети китобхонавӣ» (1984), «Мураттабсозии адабиёт ва ташкили тарбияи кадрҳои китобдорӣ» (1994), «Ҳам донишу ҳам ҳунар диҳад» (1995), «Услуби иншои кори курсӣ» (1998), «Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода 30-сола» (2001), «Нақши Вазорати фарҳанг дар таҳияи санадҳои давлатии соҳаи китобдорӣ» (2004), «Тарбияи касбии китобдорон дар Тоҷикистон: проблемаҳои истилоҳот» (2005), «Нақши Санкт-Петербург дар тайёр намудани кадрҳои санъат» (2005), «Технологияи муосири иттилоотӣ ва масъалаҳои тарбияи мутахассисони соҳаи фарҳанг» (2010), «Ташаккули фарҳанги иттилоотии китобдорон дар партави нишондодҳои Паёми Президенти мамлакат ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2012), «Фаъолияти китобдорӣ дар даврони соҳибистиқлолии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2013), «Факултаи китобдорӣ ва иттилоотшиносӣ» (2013) ва ғайра мебошад.

## Ҷоизаҳо
Барои таълифоти илмиаш Бозорбой Холов ғолиби озмуни «Олими пурмаҳсултарини сол», «Муаллими сол» дониста шуда, бо медали «Хидмати шоиста», «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» қадр шудааст.

## Эзоҳ
Муҳаммад Мусо Шафиқ

**Муҳаммад Мӯсо Шафиқ** (пушту ; Кобул майи 1978, ҳамон ҷо) ходими давлатии Афғонистон, ҳуқуқшинос. Сарвазири 10-уми Афғонистон
12 декабри соли 1972 — 17 июли соли 1973.

Пас аз сарнагун шудани мутлақияти пошоҳӣ ва ба қудрат расидани Муҳаммад Довуд дар моҳи июли соли 1973 ӯ боздошт шуд; дар соли 1975 (ё 1976) бо амнистия озод карда шуд. Вай яке аз мушовирони ғайрирасмии Довуд дар давраи охирини ҳукмронии ӯ буд, Вақте ки Муҳаммад Довуд ба наздикшавӣ бо нерӯҳои консервативӣ ба зарари радикалҳои чап такя кард.

Пас аз табаддулоти нави низомӣ (инқилоби Савр — Апрел) Дар соли 1978, Шафиқ дубора боздошт шуд ва дере нагузашта дар Кобул ба қатл расонида шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарвазирони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Абдул Зоҳир

**Абдул Зоҳир** (23 майи 1910, Пагман 21 октябри 1982) — ходими давлатии Афғонистон. Сарвазири 9-уми Афғонистон,  9 июни соли 1971 — 12 декабри соли 1972.

Дар давраи сарвазирии Абдул Зоҳир вазъи иқтисодии кишвар бадтар шуд (ба сабаби хушксолӣ), эътирозҳои донишҷӯен фаъол шуданд, низоъи ҳукумат ва парлумон афзоиш ефт. Ҳукумат ин мушкилотро ҳал карда натавонист ва истеъфо дод.
  
Соли 1973 сафир дар Ҳиндустон. Худи ҳамон сол, пас аз сарнагун шудани мутлақияти подшоҳӣ , хизмати давлатиро тарк кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарвазирони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Нур Аҳмад

**Нур Аҳмад Эттемадӣ** (22 феврали соли 1921, Қандаҳор —10 августи соли 1979, Кобул) — ходими давлатии Афғонистон буд. Сарвазири 8-уми Афғонистон
1 ноябри соли 1967 — 9 июни соли 1971.

Нур Аҳмад дар солҳои 1967-1971 сарвазир ва вазири корҳои хориҷӣ. Вай бо хирадмандии худ дар қабули қарорҳо фарқ мекард, кӯшиш мекард, ки баъзе дигаргуниҳои иқтисодиро ба амал орад, ки бо сабаби ихтилоф бо парлумони консервативӣ амалӣ карда нашуданд.
Солҳои 1971-1973 сафир дар Италия буд.
Пас аз сарнагун шудани мутлақияти подшоҳӣ дар соли 1973 ва таъсиси режими Муҳаммад Довуд дар хидмати дипломатӣ монд.
Аз соли 1974 сафир дар СССР. Аз соли 1976 сафир дар Покистон.
## Боздошт ва ҳалокат
Пас аз табаддулоти давлатии соли 1978 (инқилоби Савр — Апрел) дар байни дигар мансабдорони баландпояи режими Муҳаммад Довуд дастгир карда шуд. Соли 1979 ба қатл расонида шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарвазирони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Абдуллоҳ Якто

**Абдуллоҳ Якто (Яфталӣ)** (6 майи 1914 —17 июли 2003) — ходими давлатии Афғонистон буд. Иҷрокунандаи иазифаи Сарвазири Афғонистон 11 октябр — 1 ноябри соли 1967.

Абдуллоҳ Якто (Яфталӣ) аз соли 1967 вазири банақшагирӣ дар ҳукумати Муҳаммад Ҳошим Майвандвал буд. Дар тирамоҳи соли 1967 ӯ иҷрокунандаи вазифаи сарвазир пас аз истеъфои Майвандвал буд. Дар солҳои 1967-1969 муовини дуюм, дар солҳои 1969-1971 муовини аввали сарвазир Нур Аҳмад Эттемадӣ.

Дар давраи ҳукмронии Муҳаммад Довуд дар истеъфо буд. Сипас ба ИМА муҳоҷират кард, ки дар он ҷо 17 июли соли 2003 вафот кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарвазирони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Абдулғанӣ Бародар

**Мулло Абдулғанӣ Бародар** (; ), маъруф ба **Мулло Бародар Охунд** () маъруф  — фармондеҳи саҳроӣ ва раҳбари қаноти сиесии Ҷунбиши афғонии Толибон. Яке аз асосгузорони Толибон дар соли 1994. Муовини Мулло Муҳаммад Умар ва роҳбари Шӯрои Кветта. Аз Соли 2009 то 2021 амалан ҳамчун пешвои Ҷунбиши Толибон баррасӣ мешуд, гарчанде ки пешвои Ҷунбиши афғонии Толибон диншиноси исломӣ Ҳайбатулло Охундзода мебошад..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарвазирони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Афғонистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Муъоҳадаи адами таъарруз

мини|344x344пкс| Паймони Гитлер-Пилсудский .
мини|344x344пкс| Имзои шартномаи Молотов-Риббентроп
**Муъоҳадаи адами таъарруз** — ба муоҳидаи байн ду ё чанд кишвар гуфта мешавад, ки дар он тарафайни муоҳида мутааҳҳид мешавад дар амалиётҳои низомӣ алайҳи якдигар ширкат накунанд. Лидз ва дигарон (2002) байни мафоҳими муоҳадаи адами таҷовуз ва муоҳадаи бетарафӣ тафовут қоил шудаанд ва мегӯяанд, ки дар паймони адами таҷовуз ба ин маъно аст, ки имзокунандагон ба ҳамдигар ҳамла нахоҳанд кард, вале дар муоҳадаи бетарафӣ тарафайн ҳеҷ иқдоми манфӣ ё ҳимояте аз нақзи манофеи тарафи дигар нахоҳанд кард.

ин муоҳидот дар даҳаҳои 1920 ва 1930 бисёр маъмул буданд, вале пас аз Ҷанги ҷаҳонии дувум истифода аз онҳо коҳиш ёфт. Намунаи ин муоҳидот Паймони Молотов-Рибентроп аст, ки дар сол 1939 байни Шуравӣ ва Олмон имзо ва дар соли 1941 бо таҳоҷуми Олмон ба Шӯравӣ дар амалиёти "Борборосса" зери по гузошта шуд. 

Бино бар пажӯҳишҳо, эҳтимоли инки қудратҳои бузурги ҷаҳонӣ алайҳи кишварҳое, ки бо онҳо қарордоди адами таҷовуз доранд, иқдоми низомӣ анҷом бидиҳанд, аз эҳтимоли амалиёти низомӣ алайҳи кишварҳое, ки бо он ҳеч иттиҳоде надоранд, бештар аст.

## Ҳамчунин

* Восточный пакт (1934 год)
* Мюнхенское соглашение (1938 год)
* Московские переговоры (1939 год)

## Қайдҳо

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналмилалӣ