Фурудгоҳи байналмилалии Ашхобод

мини|Терминали кӯҳнаи фурудгоҳи Ашхобод (то 2016)

**Фурудгоҳи байналмилалии Ашхобод** (туркманӣ: *Aşgabat halkara howa menzili*; ИОТА: ASB, ИКАО: UTAA) — фурудгоҳи байналмилалии пойтахти Туркманистон буда, дар дохили маҳдудаи шаҳрии Ашхобод воқеъ аст.

Фурудгоҳ дорои ду хати фуруди ҳамзамон — 11L/29R ва 11R/29L — ҳар кадоме бо дарозии 3,800 метр мебошад. Маъруфтарин хусусияти он терминали наве, ки дар соли 2016 кушода шуд ва дар шакли шоҳини уч (парандаи миллии Туркманистон) сохта шудааст — яке аз нодиртарин бинои меъмории фурудгоҳии ҷаҳон мебошад.

## Таърих
### Терминали кӯҳна (то 1994)
Фурудгоҳи Ашхобод дар давраи Иттиҳоди Шӯравӣ бунёд шудааст. Аввалин иншооти авиатсионии Ашхобод (Ashkhabad) дар солҳои 1930 сохта шуд ва барои хатҳои дохилии шӯравӣ хизмат мекард.

Дар солҳои 1950–1970 фурудгоҳ васеъ карда шуд ва хатҳои мунтазами парвоз ба Маскав, Ташканд, Баку ва дигар шаҳрҳои СССР кушода шуданд.

Дар соли 1994, пас аз истиқлолияти Туркманистон, терминали нав ба истифода дода шуд ва фурудгоҳ ба номи аввалин президенти кишвар Сапармурод Ниёзов (Туркменбашӣ) гузошта шуд. Ин ном баъдтар тағйир ёфт.

### Терминали нав дар шакли паранда (2016)
мини|Терминали нави фурудгоҳи Ашхобод дар шакли шоҳин

Дар соли 2016 терминали нав, ки яке аз муҳимтарин лоиҳаҳои меъмории Туркманистон дар солҳои охир мебошад, расман ба истифода дода шуд. Ин бино дар шакли шоҳини уч тарҳрезӣ шудааст — рамзи миллии Туркманистон.

Терминали нав дар соли 2016 аз ҷониби маҷаллаи байналмилалии авиатсион ҳамчун «бинои меъмории беҳтарин» дар минтақа дар соли мазкур ёд карда шуд.

Иқтидори терминали нав: то 1,600 мусофир дар як соат. Масоҳати умумӣ тақрибан 165,000 м² аст.

### Пас аз 2016
Аз соли 2016 фурудгоҳ бо иқтидори нав ва инфраструктураи замонавии терминали нав фаъолияти худро давом медиҳад. Дар соли 2021 ном ба «Фурудгоҳи байналмилалии Ашхобод» тағйир ёфт — бе ишора ба номи ягон шахс.

Туркменистон Airlines — авиакомпанияи миллии кишвар — хизматрасонии асосиро дар фурудгоҳ анҷом медиҳад. Шумори авиакомпанияҳои хориҷие, ки ба Ашхобод парвоз мекунанд, нисбатан маҳдуд аст, зеро Туркманистон сиёсати кушодаи авиатсионии маҳдуд дорад.

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Фурудгоҳи байналмилалии Ашхобод дар ҷанубу ғарби шаҳри Ашхобод, дар дохили маҳдудаи маъмурии пойтахт воқеъ аст. Баландӣ аз сатҳи баҳр 211 метр аст.

Атрофи фурудгоҳ:
* Дар шимол — Шаҳри Ашхобод
* Дар ҷануб — Кӯҳҳои Копетдоғ ва сарҳади Туркманистон–Эрон
* Дар ғарб — Ноҳияҳои истиқоматии нав
* Дар шарқ — Маркази шаҳр

Иқлими минтақа хушк ва биёбонӣ мебошад. Тобистонҳо хеле гарм (то +45°С) ва зимистонҳо мӯътадил аст. Ашхобод дар байни шаҳрҳои гармтарини ҷаҳон мавқеъ дорад.

## Зерсохтор
### Хатҳои фуруд
Фурудгоҳи Ашхобод ду хати фурудро дорад:

Дастрасии ду хати фуруди ҳамзамон ба фурудгоҳ имкон медиҳад, ки дар соатҳои серкорӣ чандин парвозро ба таври ҳамзамон қабул кунад. Ҳарду хат мусаллаҳ ба системаи пешрафтаи ILS мебошанд.

### Терминали нав (2016) — шакли шоҳин
мини|Терминали фурудгоҳи Ашхобод

Терминали нав яке аз нодиртарин бинои меъмории фурудгоҳии ҷаҳон мебошад. Аз болои ҳаво ба шакли шоҳини уч — рамзи миллии Туркманистон — ба хубӣ дида мешавад. Тарҳи он аз суннати меъмории туркманӣ ва анъанаҳои миллӣ илҳом гирифтааст.

Имконоти терминали нав:
* Масоҳати умумӣ: тақрибан 165,000 м²
* Иқтидор: то 1,600 мусофир дар як соат (ё то 17 миллион дар як сол)
* 18 дарвоза барои парвозҳои байналмилалӣ
* Толорҳои VIP ва бизнес-клас бо ороиши баланд
* Дӯконҳои Duty Free
* Ресторанҳо бо таомҳои туркманӣ ва байналмилалӣ

### Бинои терминал — ёдгории меъморӣ
Терминали нав дар соли 2016 ба ҷашни 25-солагии истиқлолияти Туркманистон кушода шуд ва ба яке аз рамзҳои миллии кишвар табдил ёфт. Дарозии тарафи болоии бино (болҳои шоҳин) 400 метр аст.

Маҷаллаи байналмилалии «Airports Council International» ин биноро ҳамчун намунаи барҷастаи меъмории муосири авиатсионӣ дар Осиёи Марказӣ эътироф кардааст. Дар дохил ороиши муосири туркманӣ бо мармар ва санги маҳаллӣ истифода шудааст.

### Хизматрасониҳо
Фурудгоҳ хизматрасониҳои иловагии зеринро пешниҳод мекунад:
* **Толорҳои VIP** — хизматрасонии баланди давлатӣ ва тиҷоратӣ
* **Ресторан ва кафе** — таомҳои туркманӣ ва аврупоӣ
* **Дӯконҳои Duty Free** — молҳои туркманӣ ва байналмилалӣ
* **Кирая мошин** — ширкатҳои маҳаллӣ
* **Хизматҳои тиббӣ** — нуқтаи тиббӣ шабонарӯзӣ
* **Мубодилаи асъор** — банки давлатии Туркманистон
* **Wi-Fi** — пайвастии интернет дар терминал

## Авиакомпанияҳо
### Авиакомпанияи Туркманистон
Turkmenistan Airlines — авиакомпанияи миллии кишвар — аксарияти парвозҳоро аз фурудгоҳи Ашхобод амалӣ мекунад:

### Авиакомпанияҳои байналмилалӣ
Туркманистон сиёсати кушодаи авиатсионии маҳдуд дорад, аз ин рӯ шумори авиакомпанияҳои хориҷӣ нисбатан кам аст:

## Омор

Манбаъ: Агентии «Туркменховайоллары». Маълумоти пурраи пас аз 2016 нашр нашудааст.

Туркманистон маълумоти статистикии авиатсионро ба таври маҳдуд нашр мекунад. Баъзи манбаҳои байналмилалӣ иқтидори умумии фурудгоҳро пас аз кушодани терминали нав дар 2016 то 17 миллион мусофир дар як сол баҳо медиҳанд.

## Аҳамияти иқтисодӣ
Фурудгоҳи байналмилалии Ашхобод ҳамчун дарвозаи асосии кишвар нақши стратегии муҳим дорад:

* **Дарвозаи ягона** — аксарияти парвозҳои байналмилалии Туркманистон аз ин фурудгоҳ амалӣ мешаванд
* **Тиҷорат** — Туркманистон содиркунандаи асосии газ ва нафт аст; мубодилаи тиҷоратии байналмилалӣ тавассути фурудгоҳ меравад
* **Дипломатия** — пойтахт буда, тамоми парвозҳои расмӣ ва дипломатӣ аз ин ҷо мегузаранд
* **Туризм** — Ашхобод шаҳри сафедмармарӣ буда, барои сайёҳон ҷолиб аст; барномаи рушди туризм тавассути фурудгоҳ амалӣ мешавад
* **Иш** — фурудгоҳ ба ҳазорон нафари шаҳрвандони Туркманистон кор медиҳад

## Навсозӣ ва ояндаи фурудгоҳ
Ҳукумати Туркманистон барои рушди минбаъдаи фурудгоҳ чандин лоиҳа тасдиқ кардааст:

* **Навсозии системаҳои техникӣ** — таҷҳизоти замонавии ҳавонавигарӣ ва назорати фазои ҳавоӣ
* **Рушди зерсохтор** — беҳтарсозии роҳҳои дастрасӣ ба фурудгоҳ
* **Паҳнкунии хизматрасониҳо** — афзоиши шумори авиакомпанияҳои хориҷие, ки ба Ашхобод парвоз мекунанд

Терминали нав (2016) ба яке аз ёдгориҳои меъмории Туркманистон табдил ёфтааст ва дар рӯйхатҳои ҷаҳонии «фурудгоҳҳои зебои ҷаҳон» ёд карда мешавад.

## Дастрасӣ
Фурудгоҳ дар маҳдудаи шаҳрии Ашхобод воқеъ аст ва аз маркази шаҳр тақрибан 8–10 км фосила дорад.

Роҳҳои расидан:
* **Таксӣ** — 15–20 дақиқа аз маркази шаҳр
* **Автобус** — хатҳои шаҳрии шаҳри Ашхобод
* **Мошини шахсӣ** — роҳи мустақим аз маркази шаҳр
* **Нақлиёти хизматӣ** — ширкатҳои меҳмонхона ва бизнес-хизматрасонӣ

Паркинги мошин дар назди терминал мавҷуд аст.

## Нигаред низ
* Turkmenistan Airlines
* Ашхобод
* Туркманистон
* Феҳристи фурудгоҳҳои Туркманистон
* Фурудгоҳи байналмилалии Алмаото
* Нақлиёти ҳавоии Туркманистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Туркманистон
Гурӯҳ:Ашхобод
Гурӯҳ:Нақлиёти ҳавоӣ