open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Молдова

рост|мини|308x308пкс| Балта, бинои Кумитаи иҷроияи марказии Умумии Молдавия дар ҶМШСМ
рост|мини|308x308пкс| Кумитаи иҷроияи марказии умумирусиягии ҶМШС Молдавия (1920)
**Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Молдова**, имлои пешина – **Республикаи Автономии Советии Сотсиалистии** **Молдавия** (кутоҳ – **ҶМШС Молдова/РАСС Молдавия**, ихтис. – **ҶМШСМ/РАССМ**; **,** Молдавская АССР, МАССР; ) – ҷумҳурии мухтор дар ҳайати ҶШС Украина, ки аз 12 октябри 1924 то 2 августи 1940 вуҷуд дошт (аслан аз 12 октябри 1924 то 5 декабри 1936, *Ҷумҳурии Молдовии Мухтори Шӯравии Сотсиалистӣ* (Ҷумҳурии Молдовии МШС; рус. **Автоно́мная Молда́вская ССР**, **АМССР**) номида мешуд; баъдтар (тибқи Конститутсия) – *Ҷумҳурии Автономии *'Советии** Сотсиалистии'' **Молдавия)'''

ҶСШСМ қисми чапи қаламрави қонунии Молдавияи муосир (қисми зиёди Приднестровие) ва қисми Украинаи муосирро дар бар мегирифт. Дар соли 1940, пас аз ба Иттиҳоди СССР шомил шудани Бессарабия, Ҷумҳурии Автономии Советии Сотсиалистии Молдавия (ба истиснои баъзе минтақаҳо), дар якҷоягӣ бо Бессарабия (ба истиснои якчанд уездҳо), ба ҳайати ҶШС Молдавия дохил мешаванд ва минтақаҳои ҷанубии ҶМШСМ бошанд – ба вилояти Одессаи РСС Украина дохил шуданд.

## Эзоҳ
Анвори дониш

**Анвори дониш** - рӯзнома, нашрияи Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи  Рӯдакӣ буда, аз 1-уми сентябри соли 1994 нашр мешавад.

Рӯзнома бо ташаббус ва дастгирии ректори ҳамонвақтаи донишгоҳ академик С.К.Каримов таъсис ёфтааст. Он дар Вазорати матбуот ва ахбори Ҷумҳурии Тоҷикистон (ҳоло Вазорати фарҳанги ҶТ) таҳти рақами 285, аз 14.03.1994 ба қайд гирифта шуда, шумораи якуми он 01.09.1994 ба табъ расидааст. Мақсад ва вазифаҳои рӯзнома дар барнома ва оинномаи он чунин омада аст: *тарғибу ташвиқи илму маърифат, инъикоси рӯйдодҳои муҳим дар ҳаёти иқтисодӣ ва иҷтимоии донишгоҳ, пойдор гардонидани дӯстии ҷавонони гуногунмиллат, ҳимояи манфиатҳои Ҳукумати Конститутсионии Тоҷикистон ва тарғиби комёбиҳои илми дунё*. Солҳои аввал «Анвори дониш» дар ҳаҷми 2 саҳифа дар формати Ф3 ҳафтае як маротиба бо теъдоди 200-300 нусха нашр мегардид.
Дар «Анвори дониш» 7 нафар устодони донишгоҳ ба ҳайси муҳаррир кор кардаанд: доктори илмҳои филология, профессор Аламхон Кӯчаров (1994-1996),  номзади илмҳои филология Нуриддини Насимӣ (1996-1998), номзади илмҳои филология Аҳмад Алиев (1998-2002), рӯзноманигор Аслон Исломов  (2002-2008), номзади илмҳои филология Шарофат Худойдодова (2008-2009) муаллими калони кафедраи журналистика, узви ИЖ Тоҷикистон Бахтиёр Сафаров (2009-2016) ва  аз 1-уми сентябри соли 2016 то инҷониб муаллими калони кафедраи забони тоҷикӣ, узви ИЖ Тоҷикистон Темуров Ҷаҳонгир. Ҳоло дар ҳайати кормандони «Анвори дониш» - муҳаррир, котиби масъул, ҳуруфчин, саҳифабанд ва муҳосиб кору фаъолият менамоянд. «Анвори дониш» яке аз нашрияҳои дӯстдоштатарини ҳайати устодон ва донишҷӯёни Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ маҳсуб мешавад.

## Суроға
Суроға: шаҳри Кӯлоб, кӯчаи С. Сафаров 16, Донишгоҳи давлатии шаҳри Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Рӯзномаи «Анвори дониш»
*Телефон: (+992 83322) 3 31 15, (+992) 981 00 02 19
*E-mail: anvor.donish@kgu.tj

## Пайвандҳо
*http://anvor.tj/about/ 
*http://kgu.tj/ru/sokhtorho/ruznomai-anvori-donish/

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзномаҳои Тоҷикистон
Фёдор Бровко

**Федор Григориевич Бровко** (; ) — арбоби ҳизбию давлатии Ҷумҳурии Автономии Советии Сотсиалистии Молдавия ва ҶШС Молдавия.

## Зиндагинома
Аъзои ҲКУ (б) аз соли 1927. Дар солҳои 1927—1930 дар мактаби ҳизбии Балта таҳсил кардааст.

Пас аз хатми мактаби ҳизбӣ аз соли 1930 то 1937 ба ҳайси мудири шуъбаи таблиғот ва ташвиқоти кумитаҳои вилоятии Дубоссарӣ, Котовский, Слободзеяи ҲК (б) Украина (РАСС Молдавия) кор кардааст.

Соли 1937 вай котиби якуми кумитаи вилоятии Слободзеяи ҶМШС Молдовагии ҲК (б) Украинаи таъйин шуд.

Пас аз як сол — муовини раис, и.в. Раиси Шӯрои Комиссарони Халқии ҶМШСМ (1938—1940).

Пас аз он Муовини якуми Раиси Шӯрои Комиссарони Халқии ҶМШС Молдавия ва аз 7 июни 1940 то 8 феврали 1941 — раиси Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Молдавия вазифадор шуд.

Сипас, то 26 марти 1951, ӯ ба ҳайси Раиси Президиуми Шӯрои Олии РСС Молдавия кор кардааст.

Ҳамзамон, аз 1 марти соли 1941, ӯ муовини Раиси Президиуми Совети Олии Иттиҳоди Шӯравӣ интихоб карда шуд.

Вай аъзои Бюрои КМ ҲК (б) Молдавия буд.

Ӯ дар якҷоягӣ бо ду роҳбари дигари РСС Молдавия пешниҳод кард, ки сарҳади ҷанубии ҷумҳурӣ он минтақаҳои Украинаро низ дар бар гирад, ки дар онҳо молдованҳо ба таври паймон зиндагӣ мекарданд, яъне Рени, Болград, Измайл, аммо Сталин ин пешниҳодро рад кард.

Соли 1951, ҳангоми тоза кардани дастгоҳи ҳизбӣ ва хоҷагии ҷумҳурӣ, Ф. Г. Бровко аз вазифаи худ гирифта шуд.

Баъдтар, аз соли 1951 то 1958 дар вазоратҳои саноати гӯшт ва шир, баъдан дар соҳаи чӯб, таъминоти иҷтимоии РСС Молдавия дар вазифаҳои масъул, аммо роҳбарикунанда кор кардааст.

Депутати Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ даъватҳои 2, 3.

## Ҷоизаҳо
* Ордени Ленин (1956)
* Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Раисони ҳукуматҳои Ҷумҳуриҳои МШС
Гурӯҳ:Раисони Президиуми Шӯрои Олии ҶМШС Молдова
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Миллатҳои Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ даъвати 1
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Миллатҳои Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ даъвати 2
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Иттифоқи Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ даъвати 3
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Миллатҳои Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ аз ҶШС Молдова
Гурӯҳ:Вакилони Шӯрои Иттифоқи Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ аз округҳои Молдова
Гурӯҳ:Раисони Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Молдова
Гурӯҳ:Котибони якуми Кумитаи ноҳиявии Слободзейи ҲК Молдова
Гурӯҳ:Ҷонишинҳои раисони Президиуми Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Рибнитса
Гурӯҳ:Даргузаштагони Кишинёв
Ҷаноби иштибоҳ (силсилафилм)

**Ҷаноби иштибоҳ** () — силсилафилми ҳаҷвӣ-романтикии туркие аст, ки соли 2020 аз тарафи «Gold Film» ба навор гирифта шудааст. Ин силсилафилм аз 14 қисмат иборат аст.

## Бозигарон

## Пайвандҳои беруна
* Саҳифаи расмии силсилафилми «Ҷаноби иштибоҳ » дар «FOX (Туркия)»
* 
* Саҳифаи расмии силсилафилми «Ҷаноби иштибоҳ» дар «Ютуб»
* Саҳифаи расмии силсилафилми «Ҷаноби иштибоҳ» дар «Фейсбук»
* Саҳифаи расмии силсилафилми «Ҷаноби иштибоҳ» дар «Инстаграм»
Абдулвоҳидов Саттор

**Абдулвоҳидов Саттор** — файласуф, тав. 02.05.1947 дар деҳаи Даҳана, ноҳияи Кӯлоб, дар оилаи хизматчи ба дунё омадааст. Моҳи августи соли 2016 аз олам гузашт.

## Зиндагинома
Абдулвоҳидов Саттор файласуфи тоҷик, 02.05.1947 дар деҳаи Даҳана, ноҳияи Кӯлоб дар оилаи хизматчи ба дунё омадааст. Мактаби миёнаи №16, ба номи А.С.Макаренко, деҳаи Даҳана, ноҳияи Кӯлобро солҳои 1954-1965 хатм намудааст. Факултети забон ва адабиёти тоҷик, Институти давлатии педагогии шаҳри Кӯлобро солҳои 1965-1969 хатм намудааст. Моҳи Августи соли 2016 аз олам гузашт.

## Фаолият
Абдулвоҳидов Саттор солҳои 1965-1969 ассистент, солҳои 1969-1974 ҳамчун муаллими калони Институти Давлатии педагогии шаҳри Кӯлоб ва солҳои 1974-1991 аспиранти кафедраи фалсафаи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин. Солҳои 1977-1979 мудири кафедраи фалсафа, солҳои 2004-2013 дотсенти кафедраи фалсафа ва ҳамзамон раиси иттифоқи касабаи омӯзгорон ва кормандон солҳои 2013-2014. Аз соли 2014 дотсенти кафедраи фалсафаи Донишгоҳи Давлатии шаҳри Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ. Дар мавзӯи "Барҳам додани фарқияти иҷтимоӣ-психологии синфҳо, омили табдилёбии якҷинсии ҷамъияти Шӯравӣ" соли 1982 дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Оид ба масъалаҳои мубрами фалсафаи иҷтимоӣ тадқиқот бурда аст. Муаллифи беш аз 350 асару мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ. Солҳои 1972-1989 дар Институти такмили ихтисоси фанҳои ҷамъиятии шаҳри Тошканд такмили ихтисос кардааст. Бо медали "Рӯзи КМ СССР барои ташвиқу тарғиботи идеологӣ" соли 1995 ва нишони сарисинагии "Аълочии маорифи Тоҷикистон" соли 1978 сарфароз гардидааст. Моҳи августи соли 2016 аз олам гузашт.

## Адабиёт
*"Анвори дониш" №13 (240) 08.09.2016

## Пайвандҳо
* https://anvor.tj/ 
* http://kgu.tj/

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Зодагони Даҳана (деҳа, н. Кӯлоб)
IPhone 12 Pro

**iPhone 12 Pro** ва **iPhone 12 Pro Max** смартфонҳои Apple мебошанд, ки протсессори Apple A14 Bionic ва iOS 14-ро истифода мебаранд. 13 октябри соли 2020 дар баробари пойгоҳи iPhone 12 ва iPhone 12 mini муаррифӣ шудааст. Онҳо мутаносибан iPhone 11 Pro ва iPhone 11 Pro Max-ро иваз карданд.
## Таҳрири тарҳ
IPhone 12 Pro ва iPhone 12 Pro Max канораҳои ҳамвор доранд, ки хусусияти тарроҳии он дар смартфонҳои қаблӣ аз iPhone 4 то iPhone 5s ва насли 1-уми iPhone SE дида мешуд. Смартфонҳо бо чор ранг мавҷуданд: нуқраранг, графит, тиллоранг ва ранги "кабуди Уқёнуси Ором".

## Хусусиятҳо
iPhone 12 Pro ва iPhone 12 Pro Max бо истифода аз технологияи Super Retina XDR, мутаносибан 6,1 ва 6,7-дюймаи OLED намоиш медиҳанд. Экранҳо ба зарба тобовар, бо шишаи нави Ceramic Shield, ки дар якҷоягӣ бо Corning истеҳсол кардаанд,  пӯшонида шудаанд.
## Камераҳо
Смартфонҳо бо системаи камера иборатанд аз се модул: ултра кунҷи васеъ, кунҷи васеъ ва телефото бо зум 4х оптикӣ. Инчунин устувории тасвирҳои оптикӣ мавҷуданд. Навигарии муҳим пайдоиши сканери лазерии дақиқи LiDAR буд, ки ба сканеркунии 3D ашёро иҷозат медиҳад ва технологияҳои воқеии афзуда самаранокро татбиқ мекунад.
## Протсессор
Протсессори шаш ядроии Apple A14 Bionic истифода мешавад, ки бо истифода аз технологияи 5 нм сохта шудааст.
## Таҳрири бастабандӣ
EarPods ва адаптери барқ ​​аз қуттӣ хориҷ карда шуданд ва iPhone бо сими зуд пуркунии USB-C/Lightning меояд. Apple эълон кард, ки ин барои коҳиш додани партобҳои карбон анҷом шудааст.
## Системаи оператсионӣ
Системомили iPhone 12 Pro ва iPhone 12 Pro Max iOS 14 мебошад, ки 16 сентябри соли 2020 бароварда шудааст.

## Суръати алоқаи беноқил

## Нигаред
* iPhone 14 Pro
## Пайвандҳо

## Эзоҳ
BP

**BP**, **«Би-Пи»**, то моҳи майи соли 2001 **British Petroleum** — як ширкати фаромиллии нафту газ аст, ки идораи марказиаш дар Лондон воқеъ аст. Тақрибан сеяки даромади ширкат аз фаъолият дар ИМА ба даст меояд. Соли 2010 дар платформаи нафтии *Deepwater Horizon* таркиш рух дод, ки онро ширкат ба иҷора гирифта буд ва ин боиси бузургтарин рехтани нафт дар таърих гардид. Аз соли 2013, BP 20 дар сад саҳмияҳои ширкати нафти Русия «Роснефт»-ро дар ихтиёр дошт, ки онҳо моҳи марти соли 2022 аз ҳисоб бароварда шуд ва ин дар чоряки ҳамон сол 24,4 млрд доллар ба ин ширкат зарар овард.

## Фаъолият
Ин ширкат дар бисёр қисматҳои ҷаҳон, дар минтақаи хушкӣ ва дар соҳили баҳр нафту газ истихроҷ мекунад. Захираҳои истихроҷи BP дар охири соли 2017 то 10,577 миллиард баррел эквиваленти нафтро ташкил доданд, ки аз он 4,803 миллиард баррел (655 миллион тонна), конденсат газ 336 миллион баррел, гази табиӣ 893 миллиард метри мукааб. Захираҳои асосӣ дар ИМА, Ангола, АМА, Аргентина, Австралия, Озарбойҷон, Миср, Ироқ, Тринидад ва Британияи Кабир ҷойгиранд.
## Тамғаи тиҷоратӣ
Ширкати BP дар тӯли таърих 6 маротиба тамғаи тиҷоратии худро иваз намудааст.

File:Bp logo1920.png|1920
File:Bp logo1930.png|1930
File:Bp logo1947.png|1947
File:Bp logo1961.png|1961
File:Bp logo89.svg|1989
File:BP Helios logo.svg|2000


## Пайвандҳо
*Нафт

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Нафт
Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Бессарабия

**Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Бессарабия** (**РСС** **Бессарабия;** ) – ҷумҳурии шӯравист, ки 11 майи 1919 ҳамчун як қисми мухтори РСФСР таъсис ёфтааст. Шаҳри Одесса пойтахташ гашт.

1 майи соли 1919 ҳукуматҳои РСФСР ва РСС Украина ба ҳукумати Руминия нота фиристода, талаб карданд, ки артиши Руминия аз Бессарабия бароварда шавад. Руминиягиҳо ҷавоб надоданд ва сипас 5 майи соли 1919 дар қаламрави Украина Ҳукумати муваққатии коргару деҳқонони Бессарабия таъсис ёфт (раисаш – Иван Николаевич Криворуков) ва ҷузъу томҳои Артиши Сурх ба соҳили ғарбии Днестр ҳаракат карда, як қатор нуқтаҳои аҳолинишинро ишғол карданд. Аммо сарбозони Руминия, бар хилофи тахминҳои пешакии фармондеҳони шӯравӣ, омодагии хуб дидаанд. Онҳо ҳамлаи Артиши Сурхро бомуваффақият шикаст доданд ва пас онҳоро берун аз Днестр партофтанд. Бо оғози дахолати низомии Лаҳистон ва Фаронса 2 августи 1919, пойтахт ба Тираспол кӯчонида шуд.

Ҷумҳурӣ моҳи сентябри 1919 мавҷудияти худро қатъ кард. Ишғоли Лаҳистон дар минтақа то 29 декабри соли 1920 давом кард.

## Ҳамчунин нигаред

* Ҷанги Шӯравӣ ва Лаҳистон

## Пайвандҳо

* Бессарабская Социалистическая Советская Республика

Гурӯҳ:Азбайнрафта дар соли 1919
Гурӯҳ:Пайдоишҳо дар соли 1919
Гурӯҳ:Молдова дар соли 1919
Гурӯҳ:Бессарабия
Гурӯҳ:Таъсисёбиҳои давлатӣ дар давоми Ҷанги Шаҳрвандӣ дар Русия
Донишкадаи ҷумҳуриявии таҳсилоти касбӣ

**Донишкадаи Ҷумҳуриявии таҳсилоти касбӣ** (рус.: *Республиканский институт профессионального образования*) — муассисаи олии таълимӣ, ки дар шаҳри Минск, Ҷумҳурии Белорус ҷойгир шудааст.

## Маълумоти умумӣ
Дар айни замон, донишкада як муассисаи таълимии навъи интегралӣ буда, дорои вазифаҳои таъминоти илмӣ, методӣ ва кадрии системаи таълимоти касбии Ҷумҳурии Белорус мебошад. Ҳар сол тақрибан 4 ҳазор нафар дар курсҳои бозомӯзӣ ва такмили ихтисос, то 500 нафар дар асоси шартнома курсҳои такмили ихтисос, то 400 нафар дар самтҳои хадамоти шуғли аҳолии шаҳри Минск бозомӯзӣ мекунанд. Дар аспирантура 70 нафар аспирантҳо таҳсил мекунанд. Имсол 3700 донишҷӯ дар коллеҷҳои ДҶТК (РИПО) таҳсил мекунанд. Таҳсил дар коллеҷи касбӣ аз рӯи 3 ихтисос сурат мегирад ва пас аз хатми мактаби миёна дохил шуда, таҳсилро дар марҳилаи 1 ба итмом расонидан, донишҷӯён имкон доранд, ки таҳсилро дар курси 2 идома диҳанд ва маълумоти миёнаи махсус гиранд. Дар Коллеҷи омӯзгории саноатӣ омӯзиш аз рӯи 5 ихтисос гузаронида шуда, маълумоти миёнаи махсус медиҳад. Бозомӯзӣ дар курсҳои такмили ихтисоси омӯзгорон дар системаи таҳсилоти касбӣ дар ҳоли ҳозир аз рӯи 7 ихтисос гузаронида мешавад, шабакаи курсҳои шартномавӣ барои омӯзиш дар 15 самт имконият фароҳам меорад. Кормандони ДҶТК ҳар сол тақрибан 20 лоиҳаи илмӣ амалӣ мекунанд, зиёда аз 100 номгӯи нашрияҳои таълимӣ, методӣ, илмӣ ва ғ. нашр месозанд.

## Ҷолиб
Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ин Донишкада муносибатҳои ҳамкорӣ дорад, омӯзгорон ва устоҳои таълими истеҳсолии литсейҳои касбӣ - техникии Тоҷикистонро барои таҷрибаомӯзӣ ба ДҶТК мефиристад.

## Пайвандҳо

* ДҶТК

## Эзоҳ
Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ

**Шӯрои Олии Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ, (Шӯрои Олии ИҶШС**, ҳамчунон **Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ);** имлои куҳна **– Совети Олии Иттифоқи Республикаҳои Советии Социалистӣ,** боз **Совети Олии ИРСС, Совети Олии Иттифоқи Советӣ (**Верхо́вный Сове́т Союза Советских Социалистических Республик, Верхо́вный Сове́т СССР) — органи олии ҳокимияти давлатӣ дар солҳои 1938—1989, органи олии намояндагӣ ва қонунбарори Иттиҳоди Шӯравӣ, ки дар солҳои 1938 то 1991 амал мекард. Дар солҳои 1938—1989 ҷамъомадҳо (рус. сессия) ташкил мекард (чун қоида, ду бор дурӯза дар як сол), дар солҳои 1989—1991 ҳокимияти доими қонунбарори ҳукумати Иттиҳоди Шӯравӣ буд.

Шӯрои Олӣ на танҳо соҳиби ҳокимияти қонунбарорӣ дошт, балки ҳамчунон қисман ҳокимияти иҷроиявӣ ва идоракуниро идора мекард. Қунонҳои аз тарафи ШО эълон шуда, асоси ҳуқуқ ба ҳисоб мерафтанд; ШО расман раиси гурӯҳии давлат ба ҳисоб мерафт (дар байни ҷамъомадҳо уҳдадориҳои қонунбарорӣ, намояндагӣ ва ғ. аз ҷониби Президиумаш  иҷро мешуданд. Саркарда аз соли 1989 раиси ягонаи кишвар – Раиси Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ, ва аз соли 1990 — президенти СССР мешуд.

Дар солҳои 1930-ум ба назар гирифта шуд, ки «Қасри Советҳо» бояд хонаи Шӯрои Олӣ мешуд, дар натиҷа он сохта нашуд. Бинои ШО ИҶШС дар Кремл ҷойгир шуда буд. Қабулгоҳи раиси Президиум дар хонаи № 4/7  дар кунҷи кӯчаҳоиМоховая (хиёбони Маркс) ва Воздвиженка (хиёбони Калинин) ҷойгир буд.

## Таърих

## Сохт

## Раисон

## Манбаъ

## Эзоҳ



*
Дӯздии арӯс дар Қирғизистон

мини| Акси солҳои 1871-1872 бо манзараи эҳтимолии рабудани арӯс. Даштҳои қирғизӣ
**Дуздидани арӯс** ( ё , " бигир ва гурез"; ба тоҷикӣ баъзан бидуни тарҷума интиқол дода мешавад ) — одате, ки дар Қирғизистон амал мекунад. Ин истилоҳ метавонад ба амалҳои гуногун, аз гурехтани пинҳонии хостгор аз хонаи арӯс, то рабуда шудани духтар бар хилофи иродаи ӯ татбиқ карда шавад.

Дар Қирғизистон издивоҷи иҷборӣ тибқи қонун мамнӯъ аст. Аммо, рабудани зӯроварии арӯс дар саросари кишвар паҳн шудааст. Пас аз пошхӯрии СССР ва ҷудо шудани Қирғизистон ба давлати соҳибихтиёр шумораи чунин ҳолатҳо хеле зиёд шуд. Мувофиқи маълумоти Донишгоҳи Амрикоии Осиёи Марказӣ, тақрибан 35-40% занони қирғизтабор издивоҷи маҷбурӣ кардаанд  . Рабудани арӯс ҳуқуқҳои инсонро поймол мекунад ва аксар вақт боиси хушунати хонаводагӣ мегардад. Бисёре аз созмонҳои байналмилалии ҳуқуқи башар аз ала качуу танқид мекунанд ва бо ин амал мубориза мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 
* 
Гурӯҳ:Ҳуқуқи инсон дар Қирғизистон
Яъқуб Юсуфов

**Яъқуб Юсуфов** — раиси колхози ба номи Жданови райони Ҳисор, Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ, вакили анҷуманҳои Совети Олии ҶШС Тоҷикистон.

Яъқуб Юсуфов дар кишлоқи Курпани дар оилаи деҳкон таваллуд шудааст. Фаъолияти кориашро соли 1930 ҳамчун колхозчии колхози «Ситоран сурх»-и райони Ҳисор. Зиёда аз 30 сол ба колхози ба номи Жданови райони Ҳисор сарварӣ кард.

Аз соли 1976 то соли 1979 директори хоҷагии ҷангали Варзоб буд.
Яъқуб Юсуфов депутати Совети Олии ҶШС Тоҷикистон ихтихоб шудааст.

; Ҷоизаҳо
* Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ,
* Ордени Ленин,
* Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат.

## Адабиёт
* Яъқуб Юсуфов, Тоҷикистони Совети, 09.02.1984
Садаф Овҷӣ

**Садаф Овҷӣ** (, тав. 22 январи 1982; Истанбул, Туркия) — ҳунарпешаи синамо ва телевизиони турк.

## Зиндагинома
Садаф Овҷӣ 22 январи соли 1982 дар Истанбул таваллуд шудааст, факултаи иқтисодии Донишгоҳи Коҷаелиро хатм кардааст. Аллакай дар синни 15-солагӣ ба духтар муяссар шуд, ки ғолиби озмуни бонуфузтарин моделҳои "Elite Model Look" гардад, ки оғози фаъолияти ӯ буд. Дар синни 19-солагӣ, Садаф дар озмуни машҳури «Miss Universe» ватани худ Туркияро намояндагӣ кард, аммо таассуроти зиёд ба бор наовард.
## Фаъолият
Нахустнамоиши филми Садаф Овҷӣ соли 1997, вақте ки духтар нақши хурд дар силсилафилми "Böyle mi olacakti" -ро иҷро кард. Пас аз ин, вай ба силсилафилми хурди "Yanık Koza" даъват карда шуд, ки соли 2005 пахш шудааст. Бо вуҷуди ин, нақши аввалин, ки Садафро ба тамошобинон шиносонд ва дар маҷмӯъ бо шавҳари ояндааш мулоқот кардааст, силсилафилми "Хазон" буд. Лоиҳаи муваффақи ӯ силсилафилми "Менекше ва Халил" буд, ки Садаф бо ҳунарпешаи машҳур Киванч Татлитуғ нақши асосиро бозида, таваҷҷуҳи зиёдро ба худ ҷалб кардааст. Пас аз он лоиҳаҳои "Эзел", ки дар он Кенон Имирзалиоғлу, "Комедияи ошиқона" ва "Дарди дили ман" бо актриса ба навор гирифта шуданд, идома ёфт. Дар соли 2018, Садаф ба ҳайати ҳунарии "Mehmed: Bir Cihan Fatihi" ҳамроҳ шуд, 71-75 нақши Лайло Хотунро бозидааст.

## Ҳаёти шахсӣ
Соли 2006, ҳангоми банаворгирии силсилафилми Хазон, Садаф бо ҳунарпешаи машҳур Киванч Косаболӣ шинос шуда, пас аз муддате бо ӯ издивоҷ кард. Моҳи октябри соли 2013, ҳамсарон соҳиби писаре шуданд, ки ӯро Ҷон номиданд.
## Филмнома

## Нигаред низ
Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Гурӯҳ:Муделҳои Туркия
Намоишгоҳи дастовардҳои хоҷагии халқ

**Намоишгоҳи дастовардҳои хоҷагии халқ** *([[забони русӣ|русӣ]]: *'Выставка достижений народного хозяйства**'') (**ВДНХ**) (солҳои 1939-1959 - Намоишгоҳи умумииттифоқии кишоварзӣ (ВСХВ), дар солҳои 1959-1991 — Намоишгоҳи дастовардҳои хоҷагии халқи СССР (ВДНХ СССР), дар солҳои 1992-2014 – маҷмааи намоишӣ дар ноҳияи Останкино, ноҳияи маъмурии шимолу шарқии [[Маскав]], дуюмин маҷмааи намоишӣ дар шаҳри Маскав. Ба 50 маркази калонтарини намоишгоҳи ҷаҳон шомил карда шудааст. Ҳар сол ба ВДНХ 30 миллион меҳмонон ташриф меоранд. 1 августи соли 2019 намоишгоҳ 80-солагии худро ҷашн гирифт.

ВДНХ аз соли 2014 аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ба боғи Останкино ва боғи асосии ботаникӣ муттаҳид шудааст, масоҳати умумии онҳо тақрибан 700 гектарро ташкил медиҳад: 240,2 гектар - майдони ВДНХ, 75,6 гектар - боғи Останкино, 361 гектар - Майдони ГБС, 9,5 гектар [[осорхона]] ва маркази намоишгоҳи "Коргар ва Колхозчи" ва майдон дар назди аркаи даромадгоҳи асосӣ. Дар қаламрави намоишгоҳ шоҳкориҳои зиёди меъморӣ мавҷуданд - **"49 иншооти ВДНХ ҳамчун ёдгории мероси фарҳангӣ эътироф карда шудаанд".''' Онҳо ёдгориҳои даврони шӯравӣ, намунаи ашёи меъморӣ мебошанд. Ёдгориҳои классикии ВДНХ барҷастатаринҳояшон ин муҷассамаи: "Коргар ва колхозчи"-и муҷассамасоз Вера Мухина ва меъмор Борис Иофан, фаввораҳои "Дӯстии халқҳои СССР", "Гулҳои сангин", павилонҳои "РСС Украина", "РСС Ӯзбекистон" ва "Космос" мебошанд.

## Ҷолиб
Ин ҷо барои дастовардҳои хоҷагии халқи ҶШС Тоҷикистон дар замони шӯравӣ, соли 1939 аз ҷониби меъморон  М. А. Захаров ва А. Е. Антоненко, намоишгоҳ бо номи «Таджикская ССР» сохта шуда буд, дар соли 1950, аз тарафи меъморон Е. Д. Капустян ва А. Б. Карычев азнавсозӣ карда шуда буд, аммо дар соли 1966 вайрон карда шуд. Ҳоло дар ҳамон ҷо сохтмони намоишгоҳи "Атомная энергетика" рафта истодааст. 

## Пайвандҳо
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Боғҳои Русия
Скотч

**Скотч** — навори дорои қабати часпандаест, ки дар ҳаёти ҳаррӯза ва дар истеҳсолот истифода мебаранд, аз ҷиҳати технологӣ аз падидаи физикии пайвастшавӣ истифода мешавад.

Скотч одатан, дар шакли ғалтак бо сатҳи берунии ғайриваслӣ истеҳсол карда мешавад ва навъи дигараш бо молидани ширеши дуҷониба низ истеҳсол мешавад. Барои часпонидани ашё, инчунин молидани муҳофизатӣ ё ороишии ашё истифода мешавад. Часпиши скотч аз ғафсии қабати часпанда (10-30 микрон) вобаста аст; ширеш метавонад акрилӣ ё резинӣ бошад. Онро ба плёнкае, ки аз маводи гуногун сохта шудааст — фолга, коғаз, плёнкаи полиэтиленӣ, плёнкаи ПВХ. Лентаи полипропиленро одатан скотч меноманд. Ҳарчанд "скотч" тамғаи тиҷории ширкати "3M" аст ва дар маҷмӯъ маънои лентаи часпакро дорад.

## Ҷолиб
Дар соли 1953 олимони шӯравӣ дар шароити вакуум дар ҷое, ки лентаи оддии часпанда аз як субстрат ҷудо мешавад, масалан, аз шиша ё ҳангоми кушодани рол, нурҳои рентгенӣ аз ҳисоби триболюминесценсия хориҷ шуданро кашф карданд. Дар соли 2008, олимони амрикоӣ озмоишҳо гузаронда нишон доданд, ки дар баъзе ҳолатҳо қувваи радиатсия барои дар коғази аксбардорӣ мондани тасвири рентгенӣ кифоя аст.

## Пайвандҳо
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ихтирооти ИМА
Ширкатҳои маъруфи нафту газ

**Ширкатҳои маъруфи нафту газ тавлидкунанда:**
*Saudi Aramco
*Royal Dutch Shell
*BP
*ExxonMobil
*Газпром нефт
*Лукойл

## Нигаред
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ширкатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ширкатҳои фаромиллӣ
Гурӯҳ:Нафт
Атр

**Атр**  — моеъ дар шакли маҳлули спиртӣ ё обӣ-спиртӣ, ки аз 10-30% (ё бештар аз он, вобаста аз вазн) моддаҳои хушбӯйкунанда дорад.

Давомнокии амалии атр дар бадани инсон 5-10 соат ва дар матоъи пахтагӣ на камтар аз 30 соатро ташкил медиҳад. Дар қатори дигар атрҳои ба ин монанд (оби ҳоҷатхона, одеколон) атрҳо дорои консентратсияи баландтарини моддаҳои хушбӯй ва пойдории хушбӯйи мебошанд.

Атр барои хушбӯй кардани мӯй, либосҳои таг ва либос истифода мешавад. Аз сабаби зиёд будани консентратсияи моддаҳои хушбӯй ва спирт, атрро ба пӯст истифода кардан тавсия дода намешавад, чунки  зарар мекунад.

Атрро ба тарафи пеши либос намепошанд, зеро доғҳои чарбдор ба вуҷуд меорад.

Усули дурусти истифодаи атр ин ба либосҳои аз матоъҳои пашмин пошидан аст. Бӯи ба ин тариқ истифодашаванда нозуктар хоҳад буд ва либос ва баданро хушбӯй мегардонад.

Атрҳои ба атриёт наздиктарин (*[[фаронсавӣ|фар.]] Eau de parfum, parfum de toilette, esprit de parfum*), консентратсияи моддаҳои хушбӯй на камтар аз 10% доранд ва 3-5 соат бӯйи онҳо меистанд.

Ғайр аз бӯйҳои спиртӣ, бӯи моеъ ва бӯи сахт низ мавҷуданд, ки дар асоси моддаҳои чарбдор ва мумдор истеҳсол мешаванд. Инчунин бастаҳо бо хокаи хушк (чанг) барои хушбӯй кардани катон мавҷуданд.

## Пайвандҳо
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Атрҳо
Давлати Исломии Афғонистон

**Давлати Исломии Афғонистон** (дарӣ: دولت اسلامی افغانستان) — давлатест, ки дар қаламрави Афғонистон аз апрели соли 1992 то декабри соли 2001 вуҷуд дошт. Он дар натиҷаи ҷанги шаҳрвандӣ пас аз суқути ҳукумати халқии демократии Наҷибуллоҳ ва ба қудрат расидани муҷоҳидини афғон, ки аз ҷониби Шӯрои Ҷиҳод (шӯрои гузариши муҷоҳидон) намояндагӣ менамуданд, ба вуҷуд омадааст.

Аз 28 апрели то 28 июни соли 1992 Сибғатуллоҳ Муҷадидӣ президенти Давлати Исломии Афғонистон буд. Баъдан, Бурҳонуддин Раббонӣ баландтарин мансаби давлатиро ишғол кардааст.

Моҳи сентябри соли 1996 пойтахти давлат Кобул ва инчунин қисми зиёди қаламрави Афғонистон аз ҷониби Толибон забт карда шуданд. Роҳбарони он Аморати Исломии Афғонистонро дар ин кишвар эълон карданд, ки пойтахти воқеии он Қандаҳор — манзили Мулло Муҳаммад Умар. Бо вуҷуди ин, Бурҳонуддин Раббонӣ, ки ба нерӯҳои Эътилофи Шимолӣ дар шимоли кишвар роҳбарӣ мекард, аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун Президенти қонунии Давлати Исломии Афғонистон то моҳи декабри соли 2001 шинохта шуд, то ҳукмронии Толибон ба терроризми байналмилалӣ дар зери ҳамлаи воҳидҳои мусаллаҳи Эътилофи Шимолӣ, ки аз ҷониби нерӯҳои ИМА дастгирӣ мешуданд, ба поён расид (Амалиёти "Озодии пойдор" — Афғонистон). 22 декабри соли 2001, Раббонӣ аз вазифаи президенти ДИА истеъфо дод. Ҳамзамон, дар асоси натиҷаҳои Конфронси сиёсатмадорони Афғонистон дар Бонн Маъмурияти муваққатии Афғонистон ташкил карда шуд, ки раиси он Ҳомид Қарзай шуд.

## Пайвандҳо

* 
* Давлати Исломии Афғонистон // Ҳама кишварҳои ҷаҳон

Гурӯҳ:Ҷумҳуриҳои исломӣ
Гурӯҳ:Афғонистон
Подшоҳии Афғонистон

**Подшоҳии Афғонистон, Шоҳигарии Афғонистон** (пушту د افغانستان واکمنان  *Da Afġānistān wākmanān;* дари پادشاهي افغانستان *Pādešāhī-ye Afġānestān*) — давлати мустақили Афғонистон аст, ки аз замони азбайнравии аморат дар соли 1926 то инқилоби 1973 вуҷуд дошт.

## Таърих
Малакутро Муҳаммад Нодиршоҳ ба ҷои аморати барҳамхӯрда эълон кард; охирин амир дар соли 1929 гурезаи артиши подшоҳии Афғонистон Ҳабибуллоҳ Ғозӣ буд. Пас аз марги шадиди Муҳаммад Нодиршоҳ дар моҳи ноябри соли 1933, писари ӯ Муҳаммад Зоҳиршоҳ подшоҳ шуд, ки дар ниҳоят аз ҷониби писари амакаш Муҳаммад Довуд дар соли 1973 сарнагун шуд. Маҳз дар ин давраи таърихи худ, таҳти роҳбарии Шоҳ, ҳукумати Афғонистон бо ҷаҳони беруна, пеш аз ҳама бо Иттиҳоди Шӯравӣ, Бритониёи Кабир ва ИМА робита барқарор кард.

Бо роҳбарии Зоҳиршоҳ, Афғонистон дар давраи Ҷанги Дуюми Ҷаҳон бетарафии худро эълом мекунад ва сиёсати дипломатии ба блокҳо ҳамроҳнашавиро амалӣ мекунад.

## Пайвандҳо
 

* Таърихи Афғонистон (анг.) )

Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Афғонистон
Аморати Афғонистон

**[[Иморат|Аморати]] Афғонистон** () — давлат дар ҳудуди имрӯзаи Афғонистон, протекторати Бритониё то соли 1919.

## Таърих
Пас аз як ҷанги навбатии Англия ва Афғонистон дар соли 1879, Амир Ёқубхон шартнома имзо кард, ки мувофиқи он Афғонистон протекторати Бритониё шуд. Пас Абдураҳмон, ки қаблан дар империяи Русия паноҳ бурда буд, амири Афғонистон шуд. Таҳти роҳбарии Абдурраҳмон дар охири асри 19 Бритониёи Кабир ва Русия якҷоя сарҳадҳои муосири Афғонистонро муайян карданд, ки то имрӯз вуҷуд доранд.

Дар соли 1919 Амонуллохон истиқлоли Афғонистонро аз Бритониёи Кабир эълон кард, ки онро мақомоти Русияи Шӯравӣ, ки ҳамон сол бо Афғонистон муносибатҳои дипломатӣ барқарор карданд, истиқбол кард. Пас аз ҷанги сеюми Англия ва Афғонистон, Британияи Кабир дар соли 1926 маҷбур шуд истиқлоли Афғонистонро эътироф кунад. Дере нагузашта аморат барҳам дода шуда, ба Малакути Афғонистон табдил меёбад.

## Ҳамчунон нигаред

## Пайвандҳо

* Таърихи Афғонистон
* Аморати Афғонистон

Гурӯҳ:Иморатҳои таърихӣ
Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Афғонистон
Империяи бадӣ

**«Империяи бадӣ»** (англ. evil empire), истилоҳе буд, ки аввалин бор аз ҷониби Роналд Рейган, раисҷумҳури Амрико дар июни соли 1986 барои номбурдани Иттиҳоди Шӯравӣ истифода шуд. Ин сухан даври ҷадиде аз рақобатҳоро миёни ду блок оғоз кард ва ба Ҷанги Сард шиддат бахшид. Ин истилоҳ дар охирҳои Ҷанги Сард нақши муҳиме дошт. Бо поёни Ҷанги Сард ва фурӯпоши Шӯравӣ ин истилоҳ ба маъноҳои дигар низ истифода мешавад.

## Истифодаҳои баъдӣ

* Дар байни гурӯҳҳои хакерӣ ин истилоҳ маъмулан дар мавриди ширкати Майкрософт ва равишҳои тиҷории он истифода мешавад.
* Гурӯҳҳи мухолифи ширкат дар Иттиҳоди Аврупо, ба мисли ҳизби истиқболи Бритониё, аз ин истилоҳ дар мавриди Иттиҳоди Аврупо истифода мекунанд. 
* Пас аз ҳамлаи террористии 11 сентябри 2001, Ҷорҷ Буш, президенти ИМА аз истилоҳи "меҳвари бадӣ" дар мавриди Эрон, Ироқ, Кореяи Шимолӣ, (ва/ё Сурия) истифода мекард. Ин ба навъи таркибӣ "Империяи бадӣ"-и Р. Рейган ва "Кишварҳои меҳварӣ" дар Ҷанги Ҷаҳонии Дувум аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷанги Сард
Фарвартиш Ризвония

**Фарвартиш Ризвония** (25 марти 1984 Теҳрон) — нависанда, рӯзноманигор ва ҳаҷвнигори эронӣ аст, ки бо баҳсҳои расонаии эҷодкардааш машҳур аст. Ҳоло ӯ як силсила видеоҳои мазҳакавии телевизиониро таҳия мекунад.

Резвание бештар бо журналистикаи иҷтимоӣ ва инчунин нашри шӯхиҳои хабарии олӣ маъруф аст. Овозаи каҷравии бурҷи Милад, ки вай моҳи марти соли 2004 нашр карда буд, машҳуртарин дурӯғи рӯзи аблаҳи апрел дар Эрон дониста мешавад. Вай ҳаҷвнигорест, ки ҳамзамон дар ҳама соҳаҳои юмори хаттӣ, графикӣ, видео ва аудиоӣ фаъол аст ва асарҳое дорад, ки паҳнгашта шудаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Lindt

**Lindt** – ширкати суис аст, ки шакалод ва дигар маҳсулоти қаннодӣ истеҳсол мекунад, инчунин як силсилаи дӯконҳо ва қаҳвахонаҳои фурӯши ин маҳсулот вуҷуд доранд. Номи пуррааш — **Lindt & Sprüngli AG**.

## Таърих
Таърихи ширкат аз соли 1845 сар мешавад, вақте ки Давид Спрунгли-Швартс ва писараш Рудолф Спрунгли-Амманн дар Тсюрих як дӯкони хурди қаннодӣ кушоданд, ки пас аз ду сол барои тавлиди шоколади сахт васеъ карда шуд. Пас аз рафтани Рудолф Спрунгли-Амманн дар соли 1892, ширкат дар байни ду писари ӯ тақсим шуд: писари хурдиаш Дэвид Роберт, ду мағозаи қаннодӣ (бо номи Confiserie Sprüngli) ва писари калониаш Иоганн Рудолф, як корхонаи шоколад гирифт. Дар соли 1899, Рудолф истеҳсолотро васеъ намуд ва ба фабрикаи худ Chocolat Sprüngli AG ном гузошт. Худи ҳамон сол, ӯ корхонаи шоколади Рудолф Линдтро аз Берн ба даст овард ва ширкат ба United Bern ва Zurich Lindt & Sprungli Chocolate Factory Ltd. номгузори карда шуд. Дар соли 1994, ин ширкат як ширкати шоколади австриягии Hofbauer-ро ба даст овард ва бренди Küfferle низ ба Линдт тааллуқ дошт. Дар соли 1997 ширкати шоколади итолиёвии *Caffarel* ва дар соли 1998 ширкати амрикоии *Ghirardelli*-ро низ ба даст овард. Бренди *Ghirardelli* қаблан танҳо дар ИМА маъруф буд. 17 марти соли 2009, Lindt аз сабаби коҳиш ёфтани талабот ба маҳсулот, бинобар бӯҳрон аз 80 мағозаи чакана, ки дар ИМА воқеанд, 50-тояшро баста буд. Дар соли 2008, пас аз даргузашти Рудолф Спрунгли, ин ширкат моли ҳамсараш Александра Спрунгли гардид. Корхонаҳои истеҳсолии ин ширкат дар Суис, Олмон, Фаронса ва Ханта Мансийск ҷойгиранд.

## Маҳсулот
Илова бар шоколади воқеӣ, ки яке аз сифатҳои баландтарин дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад, корхона инчунин шоколад ва дигар шириниҳо ва инчунин баъзе маҳсулоти дигари қаннодӣ низ истеҳсол мекунад.
**Lindor** - маъруфтарин маҳсулоти ширкат мебошад, ки қандҳои ин тамғаи тиҷорати аз пӯсти сахт ва дарунаш нарм иборатанд. Баъзе маҳсулот (шириниҳо ва тахтачаҳои шоколадини хурд) ба таври мушаххас дар зарфҳо, қуттиҳо бо тарҳу ороишоти хелоҳам зебо ба фурӯш бароварда шудаанд. Маҳсулот ҳам дар силсилаи мағозаҳои ширкатҳо ва қаҳвахонаҳо ва ҳам барои таҳвил ба мағозаҳои дигар фурӯхта мешаванд.

## Нигаред
* Шакалод
* Toblerone

## Пайвандҳо
## Эзоҳ
Гурӯҳ:Молҳои қаннодӣ
Гурӯҳ:Иқтисодиёти Швейтсария
Гурӯҳ:Десертҳо
Тоҷикони Русия

мини|220x220пкс|Ҳиссаи тоҷикон (ва ақвоми Помир) бо ҳисоби фоиз дар субъектҳои Русия
**Тоҷикони Русия** () — сокинони Русия, ки пурра ё қисман асли тоҷикӣ доранд ва онҳо муҳоҷирони замони шӯравӣ ва муҳоҷирони имрӯзаи Тоҷикистон мебошанд, ки барои таҳсил ва кору фаъолият ба Русия рафтаанд. Тибқи барӯйхатгирии аҳолии Русия дар соли 2021 дар Русия 350 ҳаз. тоҷикон зиндагӣ мекунанд. Афзоиш нисбати соли 2010 74,9%-ро (ё 149 933 нафар) ташкил дод, ва тоҷиконро аз рӯи шумора аз ҷойи 29 (соли 2010) ба 22 оварда расонд. Дар соли 2022 173 634 нафар Тоҷикистониҳо шаҳрвандии Русияро гирифтаанд.

Дар вилоятҳои Пенза ва Ростов автономияҳои фарҳангии тоҷикон мавҷуданд. Дар Маскав як қатор ташкилотҳои Тоҷикистон фаъолият мекунанд. Соли 2007 Иттиҳоди Тоҷикони Русия таъсис дода шуд, соли 2010 онро Суди Олӣ барҳам дод. Намояндагии Созмони Байналмилалии Муҳоҷират дар соли 2002 гуфта буд, ки ҳар сол дар Русия то 650 ҳазор шаҳрванди Тоҷикистон кор мекарданд, ки аксарияти онҳо ғайриқонунӣ фаолият доштанд. Тибқи ҳисобҳои дигар, аз моҳи январи соли 2000 то январи соли 2003 дар Русия 530 ҳазор муҳоҷири тоҷик кор мекарданд ва дар соли 2007, дар Русия 450-500 ҳазор шаҳрвандони Тоҷикистон кору зиндагӣ мекарданд. Тибқи арзёбии соли 2011, Тоҷикистон аз рӯи ҳаҷми интиқоли пулӣ дар байни кишварҳои ИДМ пас аз Ӯзбекистон дар ҷои дуввум қарор дошт. Моҳи ноябри соли 2011, пас аз маҳкум шудани халабони рус дар Тоҷикистон, амалкарди мақомоти муҳоҷирати Русияро як қатор расонаҳо «Русия тоҷиконро пеш мекунад» иттилоот медоданд, гарчанде ки тибқи иттилои ФМС, алайҳи тоҷикон дар робита бо мурофиа маъракаи махсус баргузор нашудааст ва Президент Медведев гуфт, ки ин депортатсия, бояд на давра ба давра, балки доимо анҷом дода шавад, ки ин танҳо як тасодуф аст. Расонаи grani.ru навишт, ки ихроҷи тоҷикон "як қисми вокуниши асимметрии Русия" ба ҳукми Садовничий аст, бо истинод ба як манбаи номаълум дар доираҳои дипломатӣ. Вазъи муҳоҷирони кории тоҷик дар Русия боиси нигаронии Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон ва эътирози Федератсияи муҳоҷирони Русия гардида буд.

## Вазъи демографӣ

## Тоҷикон дар минтақаҳои Русия
Сохтори истиқомати тоҷикон дар Русия аз рӯи минтақаҳои асосии ҳузур тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ:

## Сатҳи маълумот
Мувофиқи барӯйхатгирии соли 2010, дар байни тоҷикон, танҳо 10,9% маълумоти олӣ доштанд. Ҳамзамон, дар байни сокинони ҳама миллатҳои Русия ҳиссаи одамони дорои маълумоти олӣ дар соли 2010 23,4%-ро ташкил дод. Занони тоҷик дар Русия, ки аксарияти онҳо дар шаҳрҳо зиндагӣ мекунанд, нисбат ба дигар халқҳои Русия каманд ва ин нишондиҳанда босуръат коҳиш меёбад.

## Нигаред
*Тоҷикон
*Тоҷикони Покистон
*Тоҷикони Амрико
*Тоҷикон дар Русия
*Тоҷикони Канада
*Тоҷикони Ӯзбекистон
*Тоҷикон дар Қирғизистон

## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ақвоми Русия
Гурӯҳ:Диаспораи тоҷикон
Гурӯҳ:Тоҷикони Русия
Гурӯҳ:Тоҷикон
Арабҳои Тоҷикистон

**[[Арабҳо]]** яке аз ақаллиятҳои миллии Тоҷикистон мебошанд.

Мувофиқи барӯйхатгирии соли 2000 шумораи арабҳо 14450 нафарро ташкил медод. Тибқи маълумоти ғайрирасмии Ҷамъияти арабҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, шумораи арабҳо 40200 нафарро ташкил медиҳад. 35,7% арабҳо бо забони арабӣ ҳарф мезананд, илова бар ин, тақрибан ҳама бо се забон: русӣ, ӯзбекӣ, тоҷикӣ ҳарф мезананд.

Арабҳо асосан дар ҷануби Тоҷикистон дар маҳаллаҳои аҳолинишини Айваҷ, Шаҳритус, Сайёд, Қабодиён, Хушадӣ, Панҷ, Фархор зич зиндагӣ мекунанд. Шумораи ками арабҳо дар Душанбе, дар ноҳияҳои Ҳисор ва Турсунзодаи Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд.

## Таърих
Арабҳо ба Осиёи Миёна дар се давра дар замонҳои гуногун, аз асри VII то асри XVII омаданд. Пас аз истилои арабҳо дар Осиёи Миёна дар асрҳои VII-XVI гарнизонҳои араб дар шаҳрҳои асосии Мовароуннаҳр — Бухоро ва Самарқанд боқӣ монданд. Тақрибан 50 ҳазор оилаи араб аз Басра ва Куфа ба Хуросон кӯчонида шуданд.

Зоҳиран, арабҳо аз тоҷикон бо ранги пӯст ва навъи рӯй фарқ мекунанд, аммо маросим ва суннатҳои онҳо бо тоҷикон яксонанд.

Қаблан ба занони араб издивоҷ бо ғайриарабӣ манъ буд, аммо мардони араб метавонистанд бо зани тоҷик ё ӯзбек издивоҷ кунанд. Дар замони Шӯравӣ, бисёре аз арабҳо худро тоҷик муаррифӣ мекарданд, аммо пас аз соли 1992, бисёриҳо боз худро араб муаррифӣ намуданд.

Дар давраи ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон тирамоҳи соли 1992 Арабҳои тоҷик фаъолона бо Фронти халқии Тоҷикистон баромаданд. Тибқи гузоришҳо, ҷавонони асли араб таҳти таҳдиди зарари ҷисмонӣ ҳамсоягони қаротегиниҳояшонро маҷбур кардаанд, ки хонаҳо ва амволи худро партофта, тарк кунанд. Ҳодисаҳои қатли каротегинҳо аз ҷониби арабҳо низ буданд. Аммо, яке аз пешвоёни ҷамъияти арабҳои Тоҷикистон, номзади илмҳои иқтисодӣ Ш. Акрамов изҳор дошт, ки худи ӯ ва дигар роҳбарони ҷамъияти арабии муқими Душанбе барои оштӣ додани ҷонибҳои даргир талош кардаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Арабҳои Тоҷикистон
* Г. Усмонов. АРАБХОИ ТОЧИКИСТОН

Гурӯҳ:Арабҳо
Гурӯҳ:Ақвоми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ақаллиятҳои миллӣ
Қирғизҳои Тоҷикистон

мини| Қирғизҳо асосан дар шимолу шарқи Ҷумҳурии Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд
**Қирғизҳои Тоҷикистон** яке аз бузургтарин ақаллиятҳои миллии Тоҷикистон мебошанд.

## Таърих
Қирғизҳои Помир ҳанӯз дар асри XVI дар қаламрави ҷумҳурии оянда пайдо шуда буданд ва муддати тӯлонӣ асоси аҳолии баландкӯҳҳо дар шарқ ва шимолу шарқи кишварро ташкил дода, як қисми гурӯҳҳои маҳаллии помирии асли ҳиндуаврупоиро ба худ монанд карданд. Дар натиҷаи тақсимоти миллӣ-ҳудудии Осиёи Миёна (1924-1925), қаламравҳо ( Помири Шарқӣ ва Ҷергетал), ки таърихан асосан қирғизҳо онҷо зиндагӣ мекарданд, ба ихтиёри ҶАШС-и Тоҷикистон гузаштанд. Қирғизҳо дар ноҳияҳои Мурғоб (Помири Шарқӣ) ва Ҷиргатол (Лахш) зиндагӣ мекунанд, ки то 2 январи соли 1925 ба ҳайати Округи Автономии Кара-Қирғиз дохил буданд. Имрӯзҳо ин ду минтақа 1/4 қаламрави Тоҷикистони муосирро ташкил медиҳанд. Мувофиқи барӯйхатгирии умумииттифоқии аҳолии соли 1926 дар РАСС-и Тоҷикистон 11440 нафар қирғизҳо зиндагӣ мекарданд  . Аз соли 1926 то 2000 шумораи қирғизҳо дар Тоҷикистон аз 11,4 то 65,5 ҳазор афзоиш ёфт, гарчанде ки ҳиссаи онҳо каме коҳиш ёфт: аз 1,4% то 1,1%-и аҳолӣ бо сабаби зиёд будани таваллуд дар байни тоҷикон. Бо вуҷуди ин, қирғизҳо дар кишвар ягона гурӯҳи этникӣ буданд, ки шумораи онҳо аз ҳисоби афзоиши табиии шароити Тоҷикистони мустақил афзоиш меёбад. Дар айни замон (2010) қирғизҳо дар ҷои сеюм аз ҷиҳати шумораи аҳолии ҷумҳурӣ пеш аз русҳо мебошанд. Дар баробари ин, суръати афзоиши онҳо хеле суст шудааст, ки инро муҳоҷират ва репатриатсия ба Қирғизистон шарҳ дода мешавад. Минтақаҳои асосии ҷамъи қирғизҳо ноҳияи Мурғоб ва Лахш мебошанд  .

## Y-ДНА
Аз рӯи Y-DNA, қирғизҳои Помири Тоҷикистон аз қирғизҳои Қирғизистон ба таври назаррас фарқ мекунанд ва ба ягон аҳолии омӯхташудаи Осиёи Миёна шабеҳ нестанд (фарқи асосӣ 24% гаплогурӯҳи N-P43 мебошад)   .

Инро тавре тартиб додан мумкин аст, ки аҳолии аз назари ҷуғрофӣ дури қирғизҳо (Қирғизистон ва Тоҷикистон) аз ҷиҳати генетикӣ ба ҳам монанд шуданд, фарқияти байни онҳо танҳо ба таносуби гаплогурӯҳҳои Осиёи Миёна ва Сибир алоқаманд аст. Ҳамин тариқ, дар байни қирғизҳои Тиёншон таъсири даштӣ ба генофонд бартарӣ дорад ва дар баландкӯҳи (4000 м аз сатҳи баҳр) -и Помир таъсири дашт заифтар аст ва аз ин рӯ қирғизҳои помирӣ далелҳои пайдоиши сибирии қирғизҳоро хубтар ҳифз кардаанд, ки дар басомади баланди гаплогурӯҳи N-P43 «Сибир» зоҳир шудааст (24%)   .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ақвоми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Диаспораи қирғизҳо
Гурӯҳ:Ақаллиятҳои миллӣ
Зилол Рахмонова

**Зилол Рахмонова** (1929—2001) — колхозчӣ, сардори звено, сардори бригада, муовини раиси деҳот. Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ (1951).

Соли 1929 дар деҳаи Ҳулбуки ноҳияи Восеъ таваллуд шудааст. Соли 1950 ҳосили фаровони пахта рӯёнидааст.

Барои меҳнати шоён бо 2 ордени Ленин, медалу Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии PCC Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Адабиёт
*  Рахмонова Зилол, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1951)
Сайфура Зоирова

**Сайфура Зоирова** (1921) — колхозчӣ, сардори бригадаи пахтакорӣ, мудири боғчаи бачагонаи колхози ба номи М. И. Калинини ноҳияи Куйбишев (ҳозира А.Ҷомӣ) буд. Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ (1948).

Соли 1921 дар ноҳияи Ёвон таваллуд шудааст. Солҳои 1947—1948 ҳосили фаровони пахта рӯёнидааст.

Барои меҳнати шоён бо 2 ордени Ленин, медалу Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии PCC Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Адабиёт
*  Зоирова Сайфура, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948)
Қимат Ашӯрова

**Кимат Ашӯрова** (1915, деҳаи Дурбати ноҳияи Ҳисор — 1986, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1957), Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1957).

## Зиндагинома
Соли 1915 дар деҳаи Дурбати ноҳияи Ҳисор таваллуд шудааст.

Сардори звено ва бригадаи пахтакории колхози «Тоҷикистони Сурх» (1934-58), раиси Колхози ба номи Ф. Э. Дзержинский (1958-60), раиси ҷамоати деҳоти Дурбати ноҳияи Ҳисор (1960-71). Аз соли 1971 нафақагири шахсӣ буд. Бригадааш ба гирифтани ҳосили фаровони пахта комёб шудааст. Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 2-5). Бо ордени Ленин, медалҳо, аз ҷумла ба медалҳои тило, нуқра ва биринҷии Намоишгоҳи комёбиҳои хоҷагии халқи Иттиҳоди Шӯравӣ, Грамотаҳои Фахрии Президи­уми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*  Ашӯрова Кимат, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1957)
* Ашурова Кимат, Герои страны
Обӣ Аҳмад Алӣ

**Обӣ Аҳмад Алӣ** (, тав. 15 августи 1976, Бешаш, Оромия, Эфиопия) — сиёсатмадор ва арбоби эфиопӣ, сарвазири кунунии Эфиопия аз 2 апрели 2018 мебошад. Лауреати ҷоизаи сулҳи Нобел (2019). Дар моҳи октябри 2021, Абий Аҳмад расман ба муҳлати 5 сол савганд ёд кард.

## Зиндагинома
Дар оилаи мусалмони миллати Оромо ва зани чоруми ӯ, масеҳӣ аз миллати Оромо таваллуд шудааст. Дар соли 1991, дар наврасӣ, вай ба нерӯҳои шӯришиён алайҳи режими Менгисту Ҳайле Мариам пайваста, ба сафи Созмони демократии халқҳои Оромо (ки пас аз табдили он ба ҳизби сиёсӣ узви он боқӣ монд) ва пас аз ба қудрат омадани шӯришиён бо роҳбарии Мелес Зенауӣ хидмати худро дар сафи қувваҳои мусаллаҳи кишвар идома дол. Соли 1995 узви контингенти сулҳи Созмони Милали Муттаҳид дар Руанда буд, солҳои 1998—2000 дар муноқишаи Эфиопия ва Эритрея ширкат варзид. Маълумоти худро аз рӯи барномасозӣ гирифта, соли 2007 яке аз муассисони Агентии иттилоотии Эфиопия оид ба амнияти шабакавӣ ва муовини директори ин ташкилот шуд (аз соли 2008 иҷрокунандаи вазифаи директор), ба ҳайати шӯрои директорони оператори миллии Эфиотелеком ва ширкати телевизиони миллӣ дохил шуд.

Соли 2010 ӯ аз хидмати ҳарбӣ бо рутбаи подполковник баромада, аз СДХО (қисми коалитсияи ҳоким — Фронти инқилобии демократии халқҳои Эфиопия) ба ҳайси вакили палатаи поёнии парлумон — Шӯрои намояндагони мардумӣ интихоб шуд. Дар ин мақом, ӯ ба рафъи муноқишаҳои мазҳабӣ дар байни масеҳиён ва мусулмонони мансуб ба миллати оромо, инчунин мубориза бо ғасби ғайриқонунии замин дар наздикии Аддис-Абеба, ки як қисми вилояти Оромия мебошанд, диққат дод. Соли 2014 директори Маркази иттилоотии илм ва технология ва соли 2015 вазири илм ва технология таъйин карда шуд. Дар соли 2016, Обӣ Аҳмад Алӣ ба мансаби муовини президенти вилояти Оромия ва роҳбари хадамоти сохтмон ва ободонии Оромия гузашт ва моҳи октябри соли 2017 инчунин роҳбари котиботи СДХО шуд.

Пас аз истеъфои сарвазир Ҳайле Мариам Десален дар моҳи феврали соли 2018, Обӣ Аҳмад Алӣ дар якҷоягӣ бо президенти Оромия ва раиси СДХО Лемма Мегерса, (тибқи ротатсияи иттиҳодияҳои сиёсии этникии ба EPRDF) номзади асосӣ барои ин мансаб шуд. Азбаски Мегерса узви парламент набуд, СДХО рӯзи 22 феврал Обӣ Аҳмад Алиро раиси нави он интихоб кард. Пас аз рақиби асосии Обӣ Аҳмад Алӣ барои мақоми раҳбари ҳукмрони EPRDF, муовини сарвазир ва раиси Ҳаракати Миллии Демократии Амхара (инчунин қаблан ҳамчун сарвазир намояндагӣ намекард) Демеке Меконнен номзадии худро рӯзи 27 март бозпас гирифт, Обӣ Аҳмад Алӣ интихоб шуд бо аксарияти кулли овозҳо ва 1 апрел аз ҷониби сарвазир тасдиқ карда шуд.

Обӣ Аҳмад Алӣ аввалин сарвазири кишвар мебошад, ки ба миллати Оромо тааллуқ дорад, бо эътиқоди протестантӣ аст.

Дар нимаи моҳи октябри соли 2019 қарори Кумитаи Нобел эълом шуд, ба Сарвазири Эфиопия Обӣ Аҳмад Алӣ барои ҳалли муноқишаи марзӣ бо Эритрея Ҷоизаи сулҳи Нобел дода шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Dr Abiy Ahmed sworn in as Prime Minister of Ethiopia
* 

Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи сулҳи Нобел
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Нобел ба тартиби алифбо
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сарвазири Камерун
Тамтам

**Тамтам** — сози мусиқии зарбиест бо садои баландии номуайян. Ватани ин соз Осиё мебошад (истилоҳ аз забони халқҳои ҳинд гирифта шудааст). Қутри лаълича 600-1500 мм, ғафсиаш 8-10 мм, аз хулаи махсус тайёр карда мешавад. Садояш пасти шум бо баландии номуайян, аз pianissimo – ҳила шунаванда то fortissimo-гӯшкаркунанда; дар чорчӯба ё пояҳо овехта, бо кӯбаки мулоими калон зарба зада, садо мебароранд. Баъди зарба Тамтам дурудароз лапиш дорад, якчанд маротиба мавҷаш crescendo ва diminuendo ба вуҷуд меорад. Дар Тамтам тремоло хеле таъсир (эффект)-и хуб ба ҷо меорад.

Тамтам асосан дар оркестри симфонӣ истифода мешавад. Соли 1791 онро Ф.ж. Госсек ба оркестр даровардааст.
## Ҳамчунин нигаред
* Созҳои мусиқӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқӣ
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии зарбӣ
Тембр

**Тембр** (фар. timbre – обуранги овоз) — яке аз нишонаҳои садои мусиқӣ (дар қатори баландӣ, пурқувватӣ ва дарозӣ). Бо Тембр садоҳо бо баландии якхела ва баландии овоз, вале иҷроиш ё дар созҳои ҳархела, овозҳои ҳархела ё дар як соз бо ҳар тарзе, штрихҳо  аз ҳам фарқ мекунанд. Обертонҳо (оҳанги иловагие, ки ба оҳанги асосӣ тобиши махсус медиҳад) ва таносуби онҳо бо баландӣ ва пурқувватӣ, садои ҷӯршаванда ва ғайримусиқӣ, лаппиш ва дигар омилҳо ба хислати Тембр аҳамият доранд. Дар урфият қабул шудааст оид ба Тембри «ҷарангдор», «хиррӣ» ё «равшан» ҳарф задан.
## Нигаред
* Овоз
* Овози сурудхонӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқӣ
Гурӯҳ:Сарояндагӣ
Ингрида Шимоните

**Ингрида Шимоните** (; тав. 15 ноябри соли 1974, Вилнюс, ҶШС Литва, Иттиҳоди Шӯравӣ) — арбоби сиёсии давлатии Литва ва сарвазири он аз 24 ноябри 2020. Пеш аз он, вазири молияи Литва дар солҳои 2009—2012, номзад ба президентии Литва дар интихоботи соли 2019 аз тарафи консерваторҳо.

## Зиндагинома
Ӯ 15 ноябри 1974 дар Вилнюс таваллуд шудааст. Вай Донишгоҳи Вилнюсро бо ихтисоси бакалавр дар соҳаи идоракунии тиҷорати факултаи иқтисод хатм кардааст. Аз Мактаби Иқтисоди Стокҳолм дараҷам MBA-ро соҳиб гаштааст.

Вай солҳои 1997—2001 дар шуъбаи андози Вазорати молияи Литва кор кардааст. Солҳли 2004—2009 — Котиби Вазорати молия. Дар соли 2013 муовини раиси Раёсати Бонки Литва таъйин шуд. Дар баробари вазифаҳои расмӣ, ӯ ҳамчунон дар Донишкадаи муносибатҳои байналмилалӣ ва сиёсатшиносӣ дар соҳаи иқтисод ва инчунин молияи давлатӣ дар Донишгоҳи Идоракунӣ ва Иқтисоди ISM дарс медод. 31 октябри соли 2016 дар робита ба интихоб шудан ба узви Сейм дар ҳавзаи интихоботии Антакалнис дар Вилнюс истеъфо дод.

4 ноябри соли 2018, ӯ бо натиҷаи 78,71 % дар праймериз мувофиқи тасмими номзад аз Ҳизби Иттифоқи Ватан — Ҳизби Христианҳои Демократии Литва барои интихоботи президентии Литва дар соли 2019, рақиби худро — дипломат Вигаудас Усакаскро пеш карда, пирӯз шуд.

Тибқи як назарсанҷӣ, ки аз ҷониби Baltijos tirimai дар рӯзҳои 9-26 ноябри соли 2018 гузаронида шудааст, рейтинги президентии Шимоните 18,7%-ро ташкил медиҳад ва тамоюли болоравиро нишон дорад. Бо вуҷуди ин, вай ҳанӯз ҳам дар ҷои дуюм боқӣ мондааст, пас аз Гитанас Наусседа бо натиҷаи 23,2 %.

Пас аз пирӯзӣ дар интихоботи парлумонӣ дар моҳи октябри соли 2020 Иттиҳоди Ватан — Ҳизби Христианҳои Демократии Литва, ки рӯйхати онро Шимоните сарварӣ мекард, 25 ноябри соли 2020, Президенти Литва Гитанас Науседа, бо фармони худ (худи ҳамон рӯз эътибор пайдо мекунад), Ингрида Шимонитеро сарвазир таъйин кард.

Оиладор нест, фарзанд надоранд. Вай ба ғайр аз литвонӣ, боз бо англисӣ, русӣ ва полякӣ озодона ҳарф мезанад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Ингрида Симонит. Сомонаи шахсӣ

Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Занон-сиёсатмадорони Литва
Гурӯҳ:Вазирони молияи Литва
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Зодагони Вилнюс