Телевизиони моҳвораӣ

thumbnail|Як антеннаи телевизиони моҳвораӣ
**Телевизиони моҳвораӣ** ба телевизионе гуфта мешавад, ки аз тариқи иртибототи моҳвораӣ интиқол меёбад ва тавассути як табақ ё диши моҳвораӣ ва қабулкунанда ва ё ресивер дарёфт мешавад. Дар бисёре аз манотиқи ҷаҳон, ҳатто нуқоте ки телевизиюнҳои заминӣ ва ноқилӣ қобили истифода нестанд, метавон аз шабакаҳо ва сервисҳои моҳвора истифода кард. Чунин моҳвора барои алоқаи байни қитъаҳо мавриди истифода қарор меёбад. Ҷиҳати мусбати ин телевизион дар он ба назар мерасад, ки тамошобин бе мушкили дар макони зист ё утоқи кории хеш метавонад, аз он бархурдор гардад.

## Стандартҳо
рост|мини|Бинои истиқоматӣ дар Олмон
Аналогии телевизиони моҳвораӣ дар системаҳои телевизиони рангаи NTSC, PAL ва SECAM пахш мегардад. Дар айни замон, дар ҳамаи кишварҳои ҷаҳон телевизиони аналогии моҳвораӣ амалан пурра бо телевизиони рақамӣ иваз шудааст.

Телевизиони рақамии моҳвораӣ дар стандартҳои DVB-S / DVB-S2, ISDB-S ва S-DMB пахш мегардад.

Дар телевизиони рақамии моҳвораӣ стандартҳои фишурдани видео — MPEG-2 ва MPEG-4 истифода мешаванд.

Сигнали телевизиони рақамӣ ё сигнали мултиплексшуда одатан бо усули QPSK ё 8PSK модулятсия карда мешавад.

Аз рӯйи дараҷаи дастрасӣ, телевизиони моҳвораӣ ба ду намуд ҷудо мешавад: кушода (FTA — ихтисораи англ. *free to air*) ва рамзгузорӣшуда. Системаи дастрасии шартӣ рамзгузориҳои зеринро дар бар мегирад: BISS, Conax, DigiCipher, Irdeto, Irdeto 2, Nagravision, PowerVu, Viaccess ва дигарон.

Имрӯз истифодаи таҷҳизоти рақамии моҳвораӣ имкон медиҳад, ки тасвир бо сифати баланди рақамӣ, аз ҷумла дар HDTV (1080i) ва 3D-TV (DVB 3D-TV) қабул карда шавад. Операторони DTH (*Direct-To-Home*) одатан ба муштариёни худ якчанд бастаҳои шабакаҳои телевизионӣ пешниҳод мекунанд, вобаста ба завқ ва имкониятҳои молии онҳо.

## Имкониятҳои техникии телевизиони рақамии моҳвораӣ
Телевизиони рақамии моҳвораӣ имконият медиҳад, ки хидматҳо ва имкониятҳои гуногун пешниҳод шаванд:

* Мултиплекссозии чандканала;
* Радиои рақамии моҳвораӣ;
* Телевизиони возеҳи муқаррарӣ SDTV (576i) дар форматҳои таносуби экран **4:3** ва **16:9**;
* Телевизиони возеҳи баланд HDTV (1080i);
* Телевизиони 3D дар стандарти DVB 3D-TV;
* Видео бо дархост (*Video on Demand*);
* Телегид (*Electronic Program Guide*);
* Телетекст;
* Зернависҳо;
* Садои стерео;
* Садои гирд (объёмӣ);
* Садои Dolby Digital;
* Мултизвук (интихоби забони пахш);
* Ҳамоҳангсозии вақт ва сана бо пахши рақамӣ.

Барои интиқоли сигнал Ku-диапазон (10.7–12.7 ГГц) дар самти «спутник–Замин» истифода мешавад. Андозаи маъмулӣ барои антеннаҳои қабулкунанда дар ин диапазон камтар аз як метр аст. Системаҳои барвақти телевизиони моҳвораӣ сигналро дар C-диапазон (3.4–4.2 ГГц) интиқол медоданд ва барои қабул тарелкаҳои 2–3 метрӣ лозим буданд. C-диапазон, ки ба тағйироти обу ҳаво устувортар аст, то ҳол дар шабакаҳои асосии паҳнкунии телевизиони моҳвораӣ истифода мешавад.

Дар аввал сигнал аналогӣ буд, аммо ҳамаи моҳвораҳои муосир аз сигналҳои рақамӣ истифода мебаранд, ки ин имкон медиҳад шумораи бештари шабакаҳо интиқол ёбанд, сифати тасвир баланд шавад ва диапазони басомад самараноктар истифода гардад. То соли 2018 танҳо ду системаи аналогӣ боқӣ монда буданд: моҳвораи **Star One C2** дар Бразилия ва як шабакаи **C-SPAN** дар моҳвораи **AMC-11** дар ИМА.

Телевизиони моҳвораӣ, мисли дигар намудҳои телевизион, ба тамоюли «рад аз телевизиони кабелӣ» (*англ. [[Cord cutting]]*) ва гузариш ба пахши интернетӣ (стриминг) дучор шудааст.

## Технологияҳо

### Қисмати фиристанда ва моҳвора
Моҳвора одатан дар Орбитаи геостационарӣ ҷойгир аст, вале баъзан дар Орбитаи «Молния» — орбитаи эллиптикии тамдидшуда бо майли 63,4° ва давраи гардиши тақрибан 12 соат — низ истифода мешавад.

Пайраҳаи радиосигнал аз антеннаҳои фиристанда оғоз меёбад, ки диаметрашон 9–12 метр буда, барои интиқоли дақиқ ва устувори сигнал ба моҳвора хизмат мекунанд. Сигнал дар моҳвора тавассути антеннаҳои қабулкунанда гирифта мешавад — ҳар кадом ба маркази фиристандаи худ равона шудааст. Ин бахшро «канали боло» ё *uplink* меноманд.

Дар дохили моҳвора сигнал ба басомадҳои дигар табдил дода шуда, пурзӯр карда мешавад ва сипас ба самти Замин бозпахш мегардад. Ин бахшро «канали поён» ё *downlink* меноманд. Аксар вақт пахш дар диапазони Ku (10.7–12.7 ГГц) анҷом мешавад, вале барои шабакаҳои асосӣ C-диапазон низ истифода мегардад (3.4–4.2 ГГц).

Моҳвора метавонад чандин транспондер дошта бошад, ки ҳар кадом дар диапазони худ кор мекунад. Паҳнои як транспондер аз 27 то 110 МГц буда метавонад. Барои баҳогузории қобилияти умумии интиқоли маълумот, паҳнои умумии каналҳоро бо шумораи транспондерҳои 36 МГц баробар мекунанд.

Моҳвораҳои C-диапазон дар орбита бо фосилаи на камтар аз 2° ва моҳвораҳои Ku-диапазон — бо фосилаи 1° ҷойгир карда мешаванд, то халал дар қабули заминӣ пешгирӣ шавад. Ин имкон медиҳад, ки дар орбита то 180 моҳвораи C-band ва то 360 моҳвораи Ku-band ҷой дода шавад.

Диапазонҳои C ва Ku аз ҷиҳати устуворӣ ба омилҳои обу ҳаво фарқ доранд: C-band ба халалҳои заминӣ ҳассостар нест, дар ҳоле ки Ku-band ба борон ҳассос аст, зеро қатраҳои об мавҷҳои ин басомадро ҷаббида мекунанд. Инчунин мавҷуд аст падидаи равшании офтобӣ (*англ. [[Sun outage]]*), ки ду бор дар сол, наздик ба Равнодин рух дода, сабаби халал дар қабули сигнал мегардад.

### Қисмати қабулкунанда
Сигнале, ки аз Орбитаи геостационарӣ ба Замин меояд, хеле заиф аст, бинобар ин барои ҷамъоварии он аз «тарелка» — Антеннаи оинагӣ бо фокус истифода мешавад, ки дар он қабулкунанда ё *конвертор* ҷойгир аст.
рост|мини|291x291пкс|Конвертор (LNB)
Конвертор сигналро пурзӯр ва ба басомади пасттар табдил медиҳад, то он ба ресивер расад. Дар системаҳои муосир басомади миёна дар L-диапазон қарор дорад.

Дар системаҳои қадимӣ (C-диапазон), пурзӯркунанда танҳо сигналро зиёд мекард, на табдил медод, бинобар ин кабелҳои гаронбаҳои 50-омӣ ва системаҳои мураккаби пайваст лозим буданд.

Татбиқи конверторҳои нав бо басомади паст имкон дод, ки дастгоҳҳои арзони L-диапазон ва ҳатто басомадҳои FM истифода шаванд. Ин тағйирот насби антеннаҳои моҳвораиро барои истифодабарандагони оддӣ дастрас намуд.

Ғайр аз сигналҳои телевизионӣ, конверторҳо ҳамчунин пахшҳои радиоиро қабул ва рамзкушоӣ мекунанд.thumbnail|Биное дар Олмон

## Нигаред низ

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ

Гурӯҳ:Телевизиони моҳвораӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти телевизион
Гурӯҳ:Таърихи телевизион