Бозиҳои олимпии зимистона 2022

**Бозиҳои зимистонаи олимпии 2022** (, , , пиньинь: *Dì Èrshísì Jiè Dōngjì Àolínpǐkè Yùndònghuì*; номи расмӣ — **Бозиҳои XXIV зимистонаи олимпӣ**) — чорабинии байналмилалии варзишӣ, ки аз 4 то 20 феврали соли 2022 дар Пекин ва Чжансзякоу, ки муштаракан ҳуқуқи баргузории Бозиҳоро ба даст оварданд, баргузор шуд. Мусобиқаҳои муқаддамотӣ 2 феврал оғоз ёфтанд. Дар маҷмӯъ 109 маҷмӯи медалҳо ба бозӣ гузошта шуданд.

Пекин дар иҷлосияи Кумитаи байналмилалии олимпӣ 31 июли соли 2015 дар Куала-Лумпур пойтахти баргузории Олимпиада эълон гардид. Он аввалин шаҳр дар таърихи ҷаҳон гардид, ки ҳам Бозиҳои олимпии тобистона ва ҳам зимистонаро қабул кардааст.

## Созмондиҳанда
Кишвари созмондиҳандаи Бозиҳои зимистонаи олимпии соли 2022 Чин ва макони баргузории он пойтахти он — Пекин буд.

Аввалин шаҳре (миёнаи августи соли 2013), ки ба КБО дархости расмӣ барои баргузории Олимпиадаи зимистонаи 2022 пешниҳод кард, Алма-Ато (Қазоқистон) буд. Баъдтар аз Пекин дархост ворид шуд. Ҳарчанд боз чанд шаҳри дигар хоҳиши қабули Олимпиадаро доштанд, ҳамаи онҳо баъдан даст кашиданд. То лаҳзаи охирин маълум набуд, ки КБО ба кӣ бартарӣ медиҳад — ба абарқудрати иқтисодӣ Чин ё давлати рӯ ба рушди Осиёи Марказӣ, ки қаблан ҳеҷ гоҳ Бозиҳои олимпӣ дар он баргузор нашуда буданд.

Овоздиҳӣ 31 июли соли 2015 дар иҷлосияи КБО дар Куала-Лумпур баргузор шуд.

Пеш аз овоздиҳӣ дархости Алма-Аторо сарвазири Қазоқистон Карим Масимов муаррифӣ кард. Ӯ таъкид намуд, ки «интихоби Алма-Ато таваккал нест, балки имкони исботи он аст, ки кишварҳои рӯ ба рушди хурдтар метавонанд Бозиҳои олимпиро бомуваффақият баргузор кунанд». Дархости Пекинро  — барандаи собиқи шабакаи телевизионии CCTV-и Чин муаррифӣ кард. Вай дар бораи дастовардҳои иқтисодии кишвараш ва қобилияти он дар «ҳифзи устувории дарозмуддати молиявӣ ва эътибори Бозиҳо» сухан гуфт.

Дар ниҳоят Пекин бар Алма-Ато бо фарқияти ҳамагӣ чор овоз пирӯз шуд.

## Рамзҳо

### Эмблема
Дар моҳи декабри соли 2017 рамзи расмии Бозиҳои олимпии соли 2022 дар Пекин муаррифӣ шуд. Эмблема «орзуи зимистона»  номида мешавад. Қисми асосии эмблема дар шакли лентаи ҷилвакунанда тасвир ёфтааст, ки рамзи қаторкӯҳҳои Чин, иншооти варзишӣ, пайроҳаҳои лижаронӣ ва майдонҳои яхмолиро ифода мекунад. Шакли лента иероглифи чинии 冬 (зимистон)-ро ҳамчун иероглифи аввали номи эмблема такрор мекунад ва дар қисми болоӣ ба пайкари конкибоз ва дар қисми поёнӣ ба симои лижарон шабоҳат дорад. Ранги кабуди эмблема оянда, инчунин тозагии ях ва барфро ифода мекунад. Рангҳои зард ва сурх (рангҳои парчами Чин) — рамзи кӯшиш, ҷавонӣ ва нерӯи ҳаётӣ мебошанд. Дар зер навиштаҷоти «Beijing 2022» ва боз ҳам поёнтар — панҷ ҳалқаи олимпӣ ҷойгир шудаанд. Шакли ҳарфҳо хусусиятҳои хоси техникаи чинии буридани ороишот аз коғазро нишон медиҳад.
Инак, тарҷумаи қисматҳои навбатии матн ба забони тоҷикӣ:

Машъал
Машъали олимпӣ атрибути ҳатмии Бозиҳо буда, барои ҳар як Олимпиада тарҳи беназир дорад. Машъали Бозиҳои олимпии соли 2022 дар Пекин конструксияеро дар шакли спирал ба хотир меовард, ки ба лентаи дар бод паранда шабоҳат дошт. Барои намуди зоҳириаш машъал «Парвозкунанда» () номида шуд. Дар қисми пеши он эмблемаи Олимпиада гузошта шудааст ва рахи сурхи тобхӯрда, ки дар тамоми дарозии машъал ҷойгир аст, Девори бузурги Чин, пайроҳаҳои лижаронии олимпӣ ва кӯшиши инсон ба рӯшноӣ, сулҳ ва камолотро ифода мекунад. Рангҳои асосии машъал — сурх ва нуқрагин — рамзи оташ ва ях буда, нишон медиҳанд, ки машъал «ба ҷаҳони барфу ях рӯшноӣ ва гармӣ» меорад. Ҳангоми супоридани оташи олимпӣ, машъалҳо мисли дастҳо ҳангоми дастфишурӣ ба ҳам наздик мешаванд, ки ин рамзи дӯстӣ ва ваҳдати олимпӣ мебошад.

Талисман

Дар моҳи сентябри соли 2019 ташкилкунандагони Олимпиада дар Пекин талисмани расмии мусобиқаро муаррифӣ карданд. Он панда бо номи Бин Дун Дун шуд, ки либоси яхии ба скафандри кайҳонӣ шабоҳатдошта ба бар дорад. Ҳалқаҳои рангоранги дурахшон дар гирди рӯи панда рамзи майдонҳои яхӣ ва барфии Пекин мебошанд, ки бо технологияҳои навтарин муҷаҳҳаз шудаанд, ва қалб дар панҷаи чапаш — меҳмоннавозии Чинро ифода мекунад.

Оташи олимпӣ
18 октябри соли 2021 дар маъбади Гера дар Олимпияи Қадим дар нимҷазираи Пелопоннес дар Юнон маросими афрӯхтани оташи олимпӣ баргузор шуд. Дар маросим президенти Юнон Катерина Сакелларопулу ва президенти КБО Томас Бах иштирок доштанд. Бинобар маҳдудиятҳои вобаста ба пандемияи COVID-19, маросим бидуни тамошобинон гузашт.

Медалҳои олимпӣ
Намуди зоҳирии медалҳо бо нефритҳои овезон ҳамоҳанг аст, аз ҷумла бо артефактҳои 5300-сола аз харобаҳои , ноҳияи Ханшан, вилояти Анхой. Дар аверс эмблемаи олимпӣ ва панҷ доираи мутамарказ ҳамчун рамзи рӯҳияи олимпии муттаҳидкунандаи ҷаҳон ва мафҳуми ҳамоҳангии инсон, осмон ва замин аз фалсафаи Чин ҷойгир шудаанд. Дар реверс — эмблемаи Олимпиадаи 2022 ва нақшҳое, ки аз харитаҳои ситорашиносии қадимаи Чин илҳом гирифта шудаанд: мадори 24 сайёраи хурд (рақами тартибии Олимпиада), ки осмони пурситора ва ҳамоҳангии инсону табиатро ифода мекунанд.

Пиктограммаҳои олимпӣ
Ташкилкунандагони Олимпиада барои ҳар як аз 30 риштаи варзишии дар Бозиҳо пешниҳодшуда пиктограммаҳо сохтанд (24 пиктограмма барои Олимпиада-2022 ва 6 пиктограмма барои Паралимпиада-2022). Пиктограммаҳои олимпии соли 2022 ба пиктограммаҳои Олимпиадаи тобистонаи соли 2008 монанданд, зеро онҳо дар услуби мӯҳрҳои қадимии чинии «чжуан» (ки сабки хаттотии чинии чжуаньшу-ро ба вуҷуд овардааст) иҷро шуда, ба пайкараҳои рақсикунандаи одамон шабоҳат доранд. Мисли мӯҳрҳои қадимӣ, рамзҳои пиктограммаҳо дар заминаи сурх бо ранги сафед тасвир ёфтаанд.

## Буҷет
Буҷети эълоншудаи Бозиҳои олимпии соли 2022 — 3,9 млрд доллари ИМА мебошад. Азбаски дар Пекин аллакай Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2008 баргузор шуда буданд, иншооти мавҷуда истифода шуданд. Илова бар ин, дар ин шаҳр махсус барои Олимпиада Овали миллии конкибозӣ сохта шуд. Дар стадиони «Ошёнаи паранда» маросимҳои кушодашавӣ ва пӯшидашавӣ гузаштанд, маҷмааи шиноварии Мукааби обӣ барои намудҳои зимистонаи варзиш азнавсозӣ карда шуд. Бинобар норасоии барф дар Пекин, мусобиқаҳо инчунин дар Чжанцзякоу гузаронида шуданд. Иншоотҳоро роҳи оҳани баландсуръат бо суръати 350 км/соат пайваст кард, ки бо ГНСС «Бэйдоу» муҷаҳҳаз мебошад.

## Омодагӣ

### Волонтёрҳо
5 декабри соли 2019 қабули глобалии волонтёрҳо барои Бозиҳои зимистонаи олимпӣ расман оғоз ёфт. Нақша буд, ки 27 ҳазор волонтёр барои Бозиҳои олимпӣ ҷалб карда шаванд.

### Чорабиниҳо оид ба пешгирии COVID-19
Барои пешгирии паҳншавии COVID-19, Бозиҳо дар доираи «системаи пӯшида» (closed-loop) гузаронида шуданд. Танҳо сокинони Чин метавонистанд ба варзишгоҳҳо ворид шаванд, аммо баъдтар фурӯши оммавии чиптаҳо бекор карда шуда, танҳо гурӯҳҳои муайяни тамошобинон иҷозат дода шуданд. Сарфи назар аз чораҳои андешидашуда, дар Чин 437 ҳолати сироятёбии вобаста ба Олимпиада ба қайд гирифта шуд.

### Замимаи мобилӣ
Ҳамаи меҳмонони иншооти олимпӣ, аз ҷумла варзишгарон, ҳайати корӣ ва тамошобинон вазифадор буданд, ки замимаи мобилии My 2022-ро насб кунанд. Он барои намоиши сатҳи саломатӣ, пешниҳоди эъломияҳои ҳамарӯза ва пайгирии тамосҳо пебинӣ шуда буд.

## Мусобиқаҳо

### Намудҳои варзиш
18 июли соли 2018 Кумитаи байналмилалии олимпӣ дар бораи илова кардани 7 риштаи нави варзиш ба барномаи Бозиҳои зимистонаи олимпӣ дар Пекин эълон кард.

*Рақамҳои дохили қавс шумораи маҷмӯи медалҳоро дар ҳар як ришта нишон медиҳанд.*

1. Биатлон (11)
2. Бобслей
:* Бобслей (4)
:* Скелетон (2)
3. Кёрлинг (3)
4. Намудҳои конкибозӣ
:* Конкибозии суръат (14)
:* Рақси рӯи ях (5)
:* Шорт-трек (9)

5. Намудҳои лижаронӣ
:* Лижаронии кӯҳӣ (11)
:* Двоебории лижаронӣ (3)
:* Пойгаи лижаронӣ (12)
:* Ҷаҳиш бо лижа аз трамплин (5)
:* Фристайл (13)
:* Сноубординг (11)
6. Варзиши чанаронӣ (4)
7. Хоккей бо шайба (2)

Иштирокчиён
Дар Бозиҳои олимпии Пекин 91 КМО (Кумитаи миллии олимпӣ) намояндагӣ мекунанд. Ду кишвар бори аввал дар Бозиҳои зимистонаи олимпӣ иштирок мекунанд: Гаити ва Арабистони Саудӣ. Пас аз танаффус мунтахабҳои Самоаи Амрико, Перу, Тринидад ва Тобаго ва Ҷазираҳои Виргини Амрико дубора баромад мекунанд.

### Тақвим
Тақвими мусобиқаҳо

### Ҳисоби медалҳо
Дар ҷадвал даҳ кишвари аввал аз рӯи шумораи медалҳои тилло нишон дода шудааст. Дар ҳолати баробар будани шумораи медалҳои тилло, ҷойҳо аз рӯи шумораи медалҳои нуқра тақсим карда шудаанд.
Ҷадвали медалҳои Бозиҳои олимпии зимистонаи 2022

* — кишвари мизбон

## Иншооти варзишӣ
### Пекин

Майдони миллӣ (Пекин) — маросимҳои кушодашавӣ ва пӯшидашавӣ

Варзишгоҳи миллии пӯшидаи Пекин — хоккей дар рӯи ях

Укесон-арена — хоккей дар рӯи ях

Қасри варзишии пойтахт— рақси рӯи ях, шорт-трек

Маркази миллии обҳои Пекин — кёрлинг

Конкибозии босуръати миллӣ (Овал) — дави конкибозӣ

Трамплин «Биг-эйр Шоген» — *Биг-эйр (фристайл), биг-эйр (сноуборд)*

#### Янсзин
Маркази миллии лижаронӣ — варзиши лижаронии кӯҳӣ

Маркази миллии бобслей ва лёг — бобслей, варзиши чанаронӣ, скелетон

### Чжансзякоу

Чжансзякоу ҳамроҳ бо Пекин ҳамчун шаҳри баргузории Бозиҳо дар дархости расмӣ, ки 31 июли соли 2015 ғолиб омад, зикр шуда буд.

Маркази миллии лижаронӣ — пойгаи лижаронӣ, дуҳарбаи лижаронӣ

Маркази миллии лижаронӣ аз лижаронӣ— ҷаҳиш аз трамплин, дуҳарбаи лижаронӣ

Маркази миллии биатлон — биатлон

Боғи барфии Гентиан  — фристайл (хафпайп), сноуборд (хафпайп)

Тайву — фристайл (слоупстайл, ски-кросс), сноуборд (слоупстайл, сноуборд-кросс)

Ванлун — фристайл (акробатика, могул), сноуборд (риштаҳои параллелӣ)

## Пахши барномаҳо

* ***' : [[Seven Network]].
* '''[[Осиё]]''' : [[Dentsu]].
* ***' : ОТА.
* ***' : [[Белтелерадиокомпания]].
* ***' : RTBF; VRT.
* ***' : [[Grupo Globo]].
* ***' : BBC ; Eurosport.
* ***' : [[MTVA]].
* ***' : ARD ; ZDF.
* ***' : [[Корпоратсияи телерадиошунавонии Юнон|ERT]].
* ***' : DR, TV 2.
* ***' : [[Eurosport]] (ба ғайр аз [[Русия]]).



* ***' : RÚV.
* ***' : [[RTVE]].
* ***' : Хабар, Корпоратсияи телерадиои Қазоқистон.
* ***' : [[ICI Radio-Canada Télé]] (Франсавӣ) / [[CBC]]; [[Bell Media]] (Англисӣ).
* ***' : CCTV, Migu.
* **[[Америкаи Лотинӣ]]** : América Móvil.
* ***' : [[TV3 (Литва)|TV3]].
* '''[[Кишварҳои MENA|MENA]]''' : [[beIN Sports]].
* ***' : TDM.
* ***' : Astro; RTM; [[Unifi TV]].
* ***' : NOS.
* ***' : [[Sky Television]].



* '''[[Уқёнусия]]''' : [[Sky Television]].
* ***' : Grupo ATV.
* ***' : [[Телевизиони Лаҳистон|TVP]].
* ***' : RTK.
* ***' : [[Шабакаи аввал (Русия)|Шабакаи аввал]] ; [[Россия-1]] ; [[Матч ТВ]].
* ***' : .
* ***' : [[Радио ва телевизиони Сербия|РТС]].
* ***' : SBS.
* ***' : [[Mediacorp]].
* ***' : RTV.
* ***' : [[NBCUniversal]].
* ***' : Plan B.

* ***' : [[Yle]].
* ***' : France Télévisions.
* ***' : [[Радио ва телевизиони Хорватия|HRT]].
* '''[[Африқои ҷануби Саҳро]]''' : [[Econet Media]] ; [[SuperSport]].
* ***' : Eesti Meedia.
* ***' : [[SABC]] ; [[SuperSport]].
* ***' : SBS.
* **** : Japan Consortium.

## Дар филателия ва нумизматика
16 ноябри соли 2018 почтаи Чин чор маркаи почтавиро бахшида ба Олимпиадаи 2022 баровард. Дар ҳар яки онҳо варзишгаре, ки дар риштаи варзишии Олимпиада баромад мекунад, инчунин эмблемаи Олимпиадаи 2022 тасвир ёфтааст. Риштаҳои варзишӣ: пойгаи лижаронӣ, лижаронии кӯҳӣ, дуҳарбаи лижаронӣ, фристайл намоиш дода шудаанд.

1 декабри соли 2020 Бонки Чин силсилаи тангаҳои хотиравиро аз филизоти қиматбаҳо бахшида ба Олимпиадаи 2022 баровард. Ба силсила 3 танга аз тилло, 5 танга аз нуқра ва 1 танга аз тиллову нуқра дохил шуданд. Дар аверси тангаҳо эмблемаи Олимпиадаи 2022 ва Девори бузурги Чин, дар реверс — талисман, маконҳои баргузории Олимпиада ва ғайра тасвир шудаанд.

## Ҳолатҳои ҳамроҳ

### Пандемияи COVID-19
Ду сол пеш аз оғози Олимпиадаи зимистонаи 2022 ҷаҳон бо пандемияи бесобиқаи сирояти коронавируси COVID-19 рӯбарӯ шуд. Дар остонаи Бозиҳо вазъияти эпидемикӣ на танҳо мӯътадил нагашт, балки бинобар пайдоиши штаммҳои нав, аз ҷумла «Омикрон», хеле шадид шуд.

22 декабри соли 2021 НХЛ расман эълон кард, ки бинобар афзоиши ҳолатҳои сирояти коронавирус дар лига, бозигарони он дар Олимпиада иштирок нахоҳанд кард.

, , ,  ва  изҳор доштанд, ки бинобар пандемияи COVID-19 мансабдорони ҳукуматиро намефиристанд.

Дар ҷараёни Бозиҳо беш аз 400 нафар мубтало шуданд, ва дар моҳи март дар Чин хуруҷи пурқуввати сироят ба амал омад.

### Бойкоти дипломатӣ
Австралия ва ИМА дар бораи «бойкоти дипломатӣ»-и Бозиҳо эълон карданд, ки ба он як қатор кишварҳои дигар низ пайвастанд:

Мутаносибан, намояндагони расмии ин кишварҳо ба Пекин нарафтанд.
Барои варзишгарон маҳдудияте пешбинӣ нашуда буд. Сабаби бойкот нақзи фоҳиши ҳуқуқи башар дар ба истилоҳ урдугоҳҳои бозомӯзӣ-и мусулмонон ва ақаллиятҳои этникӣ (асосан уйғурҳо, қазоқҳо ва қирғизҳо) дар Синсзян номида шуд.

Намояндаи ВКХ-и Чин изҳор дошт, ки бойкот бетарафиро дар варзиш вайрон мекунад ва дар асоси дурӯғу овозаҳо сохта шудааст.

### Вазъият дар Украина
Дар моҳи охир пеш аз Олимпиада ва дар ҷараёни он шиддат гирифтани вазъияти сиёсӣ дар шарқи Украина дар наздикии ҳудудҳои ҶХД ва ҶХЛ ба амал омад. Ин таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳониро аз мусобиқаҳои варзишӣ дур кард ва эҳсоси фалокати наздикшавандаро ба вуҷуд овард. Дар асл, фавран пас аз анҷоми Бозиҳо, 21 феврали соли 2022, Русия истиқлолияти ҶХД ва ҶХЛ-ро эътироф кард, ва 24 феврал ҳамлаи Русия ба Украина оғоз ёфт. New York Times бо такя ба манбаъҳо дар разведка ва маъмурияти ИМА навишт, ки Чин аз Путин хоҳиш кардааст, ки ҳамла ба Украинаро то анҷоми Олимпиада ба таъхир андозад.

## Инчунин нигаред

Рӯйхати ҷоизадорони Бозиҳои зимистонаи олимпии 2022

Бозиҳои зимистонаи паралимпии 2022 (4—13 март, Пекин)

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна

## Пайвандҳои беруна
* Сомонаи расмии Бозиҳо

Гурӯҳ:Бозиҳои олимпии зимистонаи 2022
Гурӯҳ:Бозиҳои олимпӣ дар Чин