open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рамазон Абдулатифов

**Рамазон Ҳоҷимуродович Абдулатифов** () — ходими давлатӣ,олим, доктори илми фалсафа (1985), профессор (1987). Узви хориҷии Академияи илмҳои Тоҷикистон (2009). Собиқ сафири Фавқулода ва Мухтори Федератсияи Русия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (2005—2009).

Президенти Ҷумҳурии Доғистон аз 8 сентябр то 31 декабри 2013 (муваққатан иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Доғистон аз 28 январ то 8 сентябри 2013). Раҳбари Ҷумҳурии Доғистон аз 1 январи 2014 то 3 октябри 2017.
 

## Зиндагинома
Рамазон Абдулатифов Донишгоҳи давлатии Доғистонро ба поён расондааст (1975). Муаллим, мудири кафедраи фалсафаи Омӯзишгоҳи олии муҳандисии баҳрии Мурманск (1978—1987). Мудири кафедраи фалсафаи Институти омӯзгории Доғистон (1987—1988). Мушовир, мудири бахши таҳлил ва пешгӯии Шуъбаи сиёсати миллии КМ ҲКИШ (1988—1990). Намояндаи мардумии РСФСР (1990), Раиси Шӯрои миллатҳои Шӯрои Олии РСФСР-ФР (1990—1993). Муовини аввали раиси Кумитаи давлатии ФР оид ба корҳои федератсия ва миллатҳо, муовини аввали вазири ФР оид ба корҳои миллатҳо ва сиёсати минтақавӣ (1993—1994). Намояндаи Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии ФР, муовини Раиси Шӯрои Федератсияи Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия (1994—1995). Намояндаи Думаи Давлатии Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия (1995—1997). Муовини Раиси Ҳукумати ФР оид ба масъалаҳои миллӣ, масъалаҳои рушди Федератсия ва худидораи маҳаллӣ (1997—1998). Вазири сиёсати миллии Федератсияи Русия (1998—1999). Вазири ФР (1999—2000). Собиқ сафири Фавқулода ва Мухтори Федератсияи Русия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (2005—2009)
Ректори Донишгоҳи давлатии фарҳанг ва ҳунар (Москва) (2009- то имрӯз). Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: фалсафа, сиёсати миллӣ ва байналмилалӣ.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени Дӯстӣ (Россия), медали «Ба хотираи 850-солагии Москва» сарфароз гардидааст.
Арбоби шоистаи илми Федератсияи Россия (2001).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.

## Пайвандҳо
* Сомонаи шахсӣ 

Гурӯҳ:Ходимони давлатии Русия
Гурӯҳ:Сафирони Русия
Гурӯҳ:Олимони Русия
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ
Гурӯҳ:Аъзои хориҷии АИ Тоҷикистон
Шералӣ Хайруллоев

**Шералӣ Хайруллоев** (*Хайруллоев Шералӣ Хайруллоевич;* тав. 8 ноябри 1949, ноҳияи Данғара, ҶШС Тоҷикистон) — ходими низомӣ ва давлатии тоҷик, Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1995—2013), генерал-полковник (1999).

## Зиндагинома
Шералӣ Хайруллоев 8 ноябри соли 1949 дар ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Миллаташ тоҷик. Соли 1970 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисоддон хатм намудааст.

## Корнома
мини|Шӯрои вазирони дифои кишварҳои ИДМ
Аз соли 1970 то 1977 дар вазифаҳои Ёвари сардори шуъбаи молияи қ/ҳ 6604-и шаҳраки Паймаи поёни кишвари Красноярск, Сардори шуъбаи молияи қ/ҳ 6694 шаҳри Қизили РАСС Тува, Сардори хадамоти хӯроквории қ/ҳ 6700 кишвари Красноярск, Муовини командири қ/ҳ 6694 шаҳри Қизили РАСС Тува фаъолият намудааст.

Солҳои 1977-1988 дар вазифаҳои Муовини сардори профилакторияи муолиҷавию кории Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, Сардори муассисаи ислоҳотию кории №3/5-и Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, Сардори муассисаи №3/7-и Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, Муовини сардори Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон, сардори Раёсати муассисаҳои ислоҳотию кории ВКД ҶШС Тоҷикистон кор кардааст.

Аз соли 1988—1995 Муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Солҳои 1995—2013 Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

25 январи 2014 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои амнияти миллӣ таъйин гардид.

Аз соли 2014 то соли 2019 ёрдамчии президенти Тоҷикистон оид ба масъалаҳои амнияти миллӣ буд ва 4 марти соли  2019 бо сабаби ба нафақа баромаданаш аз вазифаи  озод карда шуд. Ӯ ҳоло бознишаста аст.

## Унвону ҷоизаҳо
Рутбаи ҳарбии генерал-полковник дошта, бо ордени Ситораи Президент дараҷаи II, ордени Исмоили Сомонӣ дараҷаи II, унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» ва медали ҷашнии «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.

## Оила
Оиладор, падари се фарзанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Афсарони Вазорати мудофиаи ҶТ
Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон
IDEA

thumb|як даври алгоритм
**IDEA** (International Data Encryption Algorithm) — алгоритми блокии шифронии маълумот аст, ки аз тарафи ширкати швейтсарӣ Ascom патентонида шудааст. Номи аввалаи он (Improved PES) буд, зеро ки он инкишофи стандарти PES (Proposed Encryption Standard) буд. Иҷозатномаи алгоритм имконият медиҳад, ки он озодона дар барномаҳои ғайритиҷоратӣ истифода шавад. 
Алгоритмро соли 1991 Xuejia Lai ва James Massey чун бадали алгоритми DES навиштаанд.
Он калиди 128-битӣ ва андозаи блоки 64-битиро истифода мебарад.
	
## Пайвандҳо

* J. Daemen, R. Govaerts, and J. Vandewalle, Weak keys for IDEA , CRYPTO '93. pp.&nbsp;224–231.
* Hüseyin Demirci, Erkan Türe, Ali Aydin Selçuk, A New Meet in the Middle Attack on The IDEA Block Cipher, 10th Annual Workshop on Selected Areas in Cryptography, 2003.
* Xuejia Lai and James L. Massey, A Proposal for a New Block Encryption Standard, EUROCRYPT 1990, pp.&nbsp;389–404
* Xuejia Lai and James L. Massey and S. Murphy, Markov ciphers and differential cryptanalysis, Advances in Cryptology — Eurocrypt '91, Springer-Verlag (1992), pp.&nbsp;17–38.

## Пайвандҳо
* IDEA in 448 bytes of 80x86

Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
Blowfish

**Blowfish** ( [бло́уфиш] талаффуз карда мешавад) — алгоритми криптографиест, ки бо намуди симметрӣ рамзбандӣ мекунад.

Он аз тарафи Брюс Шнайер соли 1993 пешниҳод шудааст. Он дар асоси шабакаи Фейстел бунёд ёфтааст. Функсия аз амалиётҳои содаву зудкори XOR, ҷойивазкунӣ ва ҷамъкунӣ истифода мебарад.

Нишондодҳо:
* Андозаи блок: 64 бит.
* Дарозии калид: тағйирёбанда, то 448 бит.
* Миқдори давр: 16.

Муаллиф алгоритми Blowfish –ро бо назардошти чунин хусусиятҳо сохтааст:
* босуръат;
* сода;
* мӯъҷаз;
* устувории идорашаванванда.

## Боз нигаред
* TrueCrypt

## Пайванжҳо
* Русский перевод «counterpane.com» 
* Blowfish в качестве JavaScript-модуля 

Гурӯҳ:Шифрҳо
Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
MD5

**MD5** *(Message Digest 5)* — алгоритми 128-битии хэш-функсиямебошад, Ки аз тарафи профессор Ривест дар соли 1991 пешнищод шудааст.

## Алгоритми MD5

## Боз нигаред
Алгоритҳои хеширонӣ

*MD4
*HAVAL
*SHA-1
Барномаҳо
* Md5sum

## Пайвандҳо

* RFC 1321
* Восстановление паролей MD5 
* Онлайн шифрование по алгоритму MD5 
* Взлом md5  — MD5 Rainbow Tables + большая база хэшей
* Online взлом md5  — Online hard-взлом md5
* Online MD5 Reverser | Hash cracker. 
* Калькулятор MD5 
* http://www.cits.rub.de/MD5Collisions/  
* Логика выполнения MD5 

Гурӯҳ:Криптографияи хеш-функсияҳо
Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
MD4

**MD4** (*Message Digest 4*) — хэш-функсияи яксамта мебошад, ки аз тарафи  Ривест, Роналд пешниҳод шудааст.

Барои ҳар як маълумоти дохилшаванда функсия қимати хэши 128-разрядиро медиҳад, ки онро  дайҷест маълумот меноманд.

## Боз нигаред
* MD5
* HAVAL
* SHA-1

## Пайвандҳо
* RFC 1320
* Paj's Home: Cryptography &mdash; Реализация MD4 на JavaScript. Так же поддерживает MD5 и SHA-1. Опубликовано под BSD License. Так же содержит ссылки на несколько других реализаций.
* http://my-tools.net/md4php/. 

Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
Гурӯҳ:Криптографияи хэш функсияҳо
Интихобот ба Думаи Русия

**Интихобот ба Думаи Русия**

## Иштирокчиёни интихобот

## Участники выборов

* Территории 
* Натоиҷи расмии қаблии интихобот ба Думаи Русия

Гурӯҳ:Интихобот ба Думаи Русия
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2007
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 декабр
Баxтак

**Баxтак** дар афсонаҳо ва бовари омиёнаи Эрони ҳоми мавҷуди таxайюли аск ки шабҳо қасди xафа кардани афрод дар xоб ро дорад. Барxи манобеъ нез баxтак ро бо кобус ҳаммаъни донистаанд. албата баxтак бо кобӯс ҳам маъно нест, баxтак мавҷуди номаръи аст, ки шаб ҳингом бар бадани инсон мусаллат мешавад ва тамами бадан ро дар иxтиёр гирифта ва қуфл мекунад, дарин ҳолат инсон фақат низорагари нотавонӣи худ аст. тарси бедуни далил вуҷуди инсон ро дар бар мегирад ва инсон тавони кучиктарин вокуниши нисбат ба ин тарс надорад. дар барxи боварҳои қадими муътақиданд ки баxтак руйи синаи афрод менешинад ва тамоми вуҷуди онҳоро фалаҷ мекунад. шояд тарси инсони гирфтор ин мавҷуд нез ба далили ин аст, ки ҳузури онро бар руйи xуд ҳис мекуанд вали неметавонад онро бебинад. бархи диагар бар ин боваранд ки баxтак дар даруни инсон нуфуз мекунад ва бадан ро дар иxтиёр мегирад. истилҳои "баxтак руйи зиндагиаш уфтода" нез аз инҷо вориди адабиёти Форсӣ шудааст.

Ҳамчинин Шомлӯ мегуяд ки баxтак мавҷуди афсонаи аст, ки авом, иҳсоси сангинеро ки гоҳи авқот ба шаxси ки тоқбоз xобида даст медаҳад ро ба василаи он тавҷиҳ мекунанд.

## Дар луғатнома
ҳолате иxтиноқ ва сангини ки гоҳи дар xоб ба инсон даст медаҳад, руъёи ваҳшатноки тавъам бо иҳсоси xафақон ва сангинии бадан ки инсон ро аз xоб мепаронад. баxтак ба шиклҳои зир ҳам гуфта шумаанд:
:خفتک، خفتو، برفنجک، درفنجک و فرنجک و فدرنجک و برغفج و برخفج و خفج و فرهانج و کرنجو و سکاچه

## Дар афсонаҳо
Баxтак ё Ференҷнак, ба ақидаи авом, канизи Искандар буд. Ҳингоми ки калоқ ба мушки муҳтавӣи оби ҳаёт ки Эскандар бо xуд аз зуламот овардабуд менқор зад ва онро дарид ба оби ҳаёт бар замин риxт, ин каниз би деранг мушти аз он обро бардошта ва нушид ва Эскандар ки саxт xашмгин шудабуд бо шамшир бинӣи ӯро ро бурид ва Ференҷак бо гил баройи худ бини соxт. Ференҷак ба далили нушидани он об умри ҷовдона ёфт ва чун каси ро ба пушт хуфта бебинад бар синаи у меҷаҳад ва агар дар он ҳол xуфта бидор шувад ва даст дар бинӣи у андозад аз тарси онки биниаш канда шавад ганҷи аз ганҷҳои Эскандар ро ки мешеносад ба у хоҳад дод то даст аз бинии у бардорад. баxтак ки ба сабаби ҳамин афсона бини гили ва бини xамири нез хонда мешавад ба бовар мардум зири дираxтҳо ва дар ҷангалҳо ва боғҳо мегардад. Зоҳиран ин бовар аз ноогоҳӣи авон ба C0<sub>2</sub> ки шабҳо аз гиёҳон мутусоъид мешавад ва касеро ки дар ҷангал ё зири дираxт xуфта бошад xафа мекунад падид омадааст.

## Забонҳои дигар
Дар забони Олмонӣ нез ин номҳо маъруфанд.
* Намуна: *Mahr – Schrätel – Alb – Alf*
* *Es lag mir wie ein Alp auf der Brust*
**Маънӣ: Мисли баxтак(бо сангинӣи ҷусса руи чизи уфтодан.

## Намунаҳои аз корбурди баxтак
:Чинон ба сони баxтак фуру гирифт маро  //   ки буд мурданам осону дам задан душвор(Муxторӣи ғазнави)

## Манбаъҳо


Гурӯҳ:Мавҷудоти афсонае
Мағлуб

**Мағлуб** - 1) оҳанги мусиқӣ. 2) Шуъбаи дуюми мақоми "Ироқ" дар Дувоздаҳмақом. Гӯшаҳои мусиқии "Зерафгани Бузург" ва "Рости Ҳиҷоз" ба таркиби он дохиланд.

Гурӯҳ:Мусиқӣ
Муқаннаъ

**Муқаннаъ** (), **Ҳошим ибни Ҳаким** (; ) — озодихоҳ, сарвари ҷунбиши Сапедҷомагон, аз фармондеҳони таҳти амри Абумуслими Хуросонӣ.

Яке аз қаҳрамонони халқи Тоҷик ҳисоб меояд.

## Зиндагинома
Ҳошим ибни Ҳаким дар деҳаи Козаи наздикии шаҳри Марв дар оилаи косиб ба дунё омадааст. Номи аслии ӯ Ҳошим ибни Ҳаким ва Муқаннаъ бошад, лақаби ӯст. Худи калимаи «Муқаннаъ» арабӣ буда, маъниаш «чодарпӯш» ва ё «ниқобдор» аст. Ин лақаб ба иллати он, ки Ҳошим ибни Ҳаким ҳама вақт ба рӯяш чодари сабз пӯшида мегашт, ба ӯ дода шудааст. Аз арабӣ тарҷумаи «Муқаннаъ» ҳамин маъниро дорад.

## Шӯриши Cафедҷомагон

Шӯриши Муқаннаъ дар Мовароуннаҳр соли 776 оғоз ёфта, то соли 783 давом кардааст. Ин ҳаракати оммавиро «шӯриши сафедҷомагон» номидаанд. Муқаннаъ дар аввал ҳам муқобили Абумуслим ва ҳам муқобили Аббос буд. Бо сабаби таблиғоти зидди Аббосиён Муқаннаъро халифа Мансур дар Марв дастгир карда, ба яке аз зиндонҳои Бағдод партофт. Вале ӯ дере нагузашта, аз он ҷо гурехта, ба Марв баргашт. Баъд аз Марв ба Мовароуннаҳр омада, мардумро ба муборизаи зидди арабҳо даъват намуд.
Дар ғоибии Муқаннаъ дар Мовароуннаҳр «шӯриши сафедҷомагон» васеъ паҳн шуда, қисми зиёди водиҳои Қашкадарё ва Зарафшонро фаро гирифт. Дере нагузашта шӯриш ба Бухоро ҳам омад.
Сабаби дар зери парчами Муқаннаъ муттаҳидшавии мардуми Мовароуннаҳр он буд, ки баъди омадани арабҳо мардуми меҳнаткаш озодии худро аз даст доданд. Арабҳо кишоварзон ва ҳунармандонро бо андозҳои миёншикан қашшоқ карданд. Ғайр аз ин, арабҳо аҳолии Мовароуннаҳрро дар сохтмони иншоотҳои бинокорӣ, кандани ҷӯй, роҳҳо ва корҳои дигари ҷамъиятӣ бепул истифода мебурданд.
Муқаннаъ ба Осиёи Марказӣ омада, ба тобеонаш фармуд, ки дар кӯҳи Санам қалъаи мустаҳкам созанд. Ин фармони Муқаннаъ бо тезӣ иҷро карда шуд.
Халифа Маҳдӣ, ки дар Нишопур буд, ба муқобили Муқаннаъ артиш сершумору пурзӯри худро сафарбар кард. Халифа ба Нишопур барои он омад, ки дар мубориза бар зидди Муқаннаъ шахсан роҳбарӣ кунад. Маҳдӣ аксарияти фармондеҳони артишро барои беҷуръатию ноӯҳдабароӣ аз вазифа сабукдӯш карда, ба ҷои Онҳо дигаронро таъйин намуд. Сарфи назар аз ин дар ибтидо ӯ шӯриши «сафедҷомагон»-ро пахш карда натавонист. Ба Маҳдӣ лозим омад, ки барои ин кор 7 сол сарф кунад. Дар муҳорибаи охирин ҳам шӯришчиён қалъаи худро каҳрамонона муҳофизат мекарданд, гарчанде ки лашкари халифа аз онҳо чандин маротиба зиёд буд.
Вақте ки Лашкари халифа қалъаро фатҳ мекунад. Муқаннаъ заҳр хӯрда, мемирад. Шӯриши «сафедҷомагон» шикаст хӯрд. Ҳамин тариқ, дар Мовароуннаҳр умри ҳокимияти Аббосиён боз якчанд дахсолаи дигар дароз шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳотамов Н. Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011, — с.88-90.

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пешвоёни шӯриш
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб
Муболиға

**Муболиға** ( — зиёд нишон додан), **иғроқ** ( — сахт кашидани зеҳи камон, дар ҳадди ниҳоӣ анҷом додани коре) — яке аз истилоҳоти илми баён ва санъати маънавӣ барои тасвир ва тавсифи аз ҳад зиёд ё аз ҳад ками ашё ва маъно.

Гоҳо нависанда дар тасвир ва ситоиши чизе аз ҳади табиӣ мебарояд, онро калонтар ва ё хурдтар карда нишон медиҳад, дар таъриф ба болотарин нуқта мебардорад ва ё ин ки ба пасттарин дараҷа мефарорад, ки ин ҳолати тасвир муболиға ном дорад. Дар забони халқ муболиға муҳобот номида мешавад.

## Эзоҳ

## Адбиёт
* Зеҳнӣ Т. Санъатҳои бадеӣ дар шеъри тоҷикӣ. — Д. : Нашрдавтоҷ,1960. — С. 75

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Мортук

thumb|200px|''Eremopyrum triticeum''
**Мортук** (Eremopyrum), як ҷинси растаниро гӯянд, ки ба оилаи хӯшаиҳо мансуб аст. Мортук гиёҳи яксолаест, ки пояи каҷ, барги паҳн ва хӯшагули кӯтоҳ дорад. Бештари хӯшачаҳо 3-6 гул доранд.
Китобхонаи Максим Мошков

[thumb|[Акси экран|Скриншоти саҳифаи аслии Китобхонаи Максим Мошков]]
**Китобхонаи Максим Мошков** — калонтарин ва кӯҳнатарин китобхонаи электронии Рунет мебошад.

## Таърихи китобхона
Соли 1994 аз тарафи Максим Мошков ташкил карда шудааст, бештар аз тарафи корбарони Интернет пурра карда мешавад, корбарон матнҳои асарҳои гуногунро мефиристанд.

## Бахшҳои сомона
* Адабиёти классикии рус (az.lib.ru)
* Адабиёти ҳарбӣ (militera.lib.ru)
* Адабиёти детективӣ (det.lib.ru)
* Асарҳои тахайюлотии муосир (fan.lib.ru)
* Адабиёти муосир (lit.lib.ru)
* Хостинги мусиқӣ (music.lib.ru)
* Сайёҳии фаъол(turism.lib.ru)
* Адабиёти бурунмарзӣ (world.lib.ru)
* Маҷаллаи «Самиздат» (samlib.ru)

## Китобхонаи «Артефакт»
thumb|220px|left|Нишонаи сомонаи «Артефакт»
Аз октябри соли 2003 дар хидмати хостинг, ки аз тарафи сервери *китобхонаи Максим Мошков* пешкаш карда шудааст, китобхона ва сомонаи «Артефакт» — яке аз китобхонаи Рунет мебошад, ки соли 1996 ҳамчун як сомонаи иттилоотӣ ва ғайри тиҷорати  «Артефакт» кушода шуда буд.

## Пайвандҳо

### Китобхонаи Мошков ва бахшҳои он дар Интернет

* Китобхонаи Максим Мошков
* ArtOfWar. Творчество ветеранов последних войн. Сайт имени Владимира Григорьева
* Русская классика
* Остросюжетная литература
* Современная фантастика
* Современная литература
* Музыкальный хостинг
* Активный туризм
* Заграница
* Журнал «Самиздат»

### Маълумот дар бораи Китобхонаи Мошков

* КМ зидди Максим Мошков 

Гурӯҳ:Сомонаҳои адабӣ
Гурӯҳ:Китобхонаҳои электронӣ
Гурӯҳ:Рунет
Вилояти Новосибирск

**Вилояти Новосибирск** ()— яке аз субектҳои Федерасияи Русия.

Вилоят рӯзи 28 сентябр соли 1937

Маркази маъмурӣ — шаҳри Новосибирск (аҳоли — 1 397 ҳаз. наф. (2006).

## Ҷуғрофия
## Иқлим

## Соат

## Таърих

## Аҳолӣ

Шумораи аҳолии Вилояти Новосибирск 2 692 251 нафар (2002), по численности населения она занимает 3-е место в СФО, 16-е место в России. Плотность населения — 14,9 чел. на 1 км² (2005) (средний показатель по СФО — 4,0; по России — 8,4), удельный вес городского населения: 75,1 % (2005). По плотности населения область находится на 3-ем месте в СФО.

Аз рӯи омори соли 2002:

* русҳо — 2 504 147 
* олмониҳо — 47 275   
* украинҳо — 33 793
* тоторҳо — 27 874   
* қазоқҳо — 11 691 
* белорусҳо — 8380
* арманиҳо — 7850
* озорбойҷониҳо — 7366
* чувашҳо — 4147
* яҳудиҳо — 3322
* лӯлиҳо — 2835
* тоҷикон — 2784
* мордвҳо — 2608
* кореягиҳо — 2154 
* ӯзбекҳо — 2047
* езидҳо — 1987
* марийҳо — 1661
* гурҷиҳо — 1417
* эстонҳо — 1399
* полякҳо — 1288
* башқирҳо — 1104
### Ноҳияҳо

thumb|300px|right|<small>(31 — ш. Новосибирск, 32 — ш. Бердск)</small>
### Шаҳрҳо
thumb|300px|Панорамаи Бердск.
* Барабинск
* Бердск
* Болотное
* Искитим
* Карасук
* Каргат
* Куйбишев
* Купино
* Новосибирск
* Об
* Татарск
* Тогучин
* Черепаново
* Чулим

## Иқтисодиёт

### Саноат

### Хоҷагии қишлоқ

### Нақлиёт

## Маориф
200px|thumb|Институт ядерной физики СО РАН в Академогородке

## Маданият
200px|thumb|Новосибирский театр оперы и балета

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Вилояти Новосибирск 

*
Феҳристи пойтахтҳои ҷаҳон

Дар зер **феҳристи пойтахтҳои ҷаҳон**, гурӯҳбандишуда пар пояи қитъаҳои ҷаҳон оварда шудааст.

## [[Аврупо]]

## [[Осиё]]

## [[Африқо]]

## [[Амрико]]

## [[Австралия]] ва [[Уқёнусия]]

## Ба ин ҷо ҳам нигаред
* Рӯйхати кишварҳо аз рӯи масоҳат
* Феҳристи кишварҳои мустақил
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Столицы стран мира. — М.: Издательство политической литературы, 1965.
* Весь мир. Города и столицы: Энциклопедический справочник. — Минск: Харвест, 1999.
* *Чекулаева Е.* Столицы мира. — М.: АСТ, Астрель, 2004.
* *[[Густерин, Павел Вячеславович|Густерин П. В.]]* Города Арабского Востока: Энциклопедический справочник. — М.: Восток—Запад, 2007.


Гурӯҳ:Феҳристи кишварҳо
Wikspeak

WikSpeak (pronunciation ) барномаест барои онҳое, ки забони модариашон  англисӣ нест ва мехоҳанд таллафузи калимаҳои забони англисиро мехоҳанд.

Гурӯҳ:Барномаҳои озод
Субъекти ҳуқуқи байналхалқӣ

**Субъектҳои ҳуқуқи байналхалқӣ** — иштирокчиёни муносибатҳои байналхалқӣ мебошанд, ки дорои  ҳуқуқҳои байналхалқӣ ва уҳдадориҳои байналхалқӣ буда, дар асоси ҳуқуқҳои байналхалқӣ муносибатҳои байналхалқӣ мекунанд ва дар ҳолатҳои лозима   ҷавобгарии байналхалқӣ-ҳуқуқӣ доранд.

Ба субъектҳои ҳуқуқи байналхалқӣ инҳо дохил мешаванд:
* субъектҳои асосӣ:
** давлатҳо — субъектҳои асосӣ
** ташкилотҳои байниҳукуматии байналхалқӣ
* ба субъектҳо дар ҳолатҳои муайян инҳо низ мансуб дониста мешаванд:
** ташкилиҳои давлатмонанд
** ҳаракатҳои миллӣ-озодихоҳӣ
## Нигаред низ
* Зараррасонии байналхалқӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Масофа

**Масофа** ё **фосила** — дараҷаи дур будани ҷисмҳо аз якдигар мебошад. Масофа мафҳуми фундаменталии ҳандаса аст. Ин калимаро ҳамчунин дар фаннҳо ва илмҳои дигар низ истифода мебаранд: астрономия, геодезия ва ғ.

## Ҳамчунин нигаред
* Масофаи Левенштейн

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Андозагирӣ
Гурӯҳ:Ҳандаса
Гурӯҳ:Фосила
Обхез

thumb|Нақшаи ҳавзаи обхези рӯд. Бо хатҳои кабуд шохобҳо ва хатҳои нуқтачин сарҳадҳои ҳавзаи дарё ишора шудааст.

**Обхез** () — сарзаминеро гӯянд, ки баландар аз сарзамини пиромунаш буда ва дао дашту кӯҳдоману кӯҳсор ҷой дошта бошад ва ҳангоми борон оби он ба сӯи заминҳои поёнтар сарозер шавад ва сарчашмаву шохоби рӯдҳо гардад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Обшиносӣ
Табиат

**Табиат** () — дунёи материалӣ, даҳр, дар асл — объекти асосии омӯзиши  илм мебошад. Дар ҳаёт калимаи «табиат» одатан бо маънои *макони табиии зисти инсон* (ҳама чизе, ки моро иҳота кардааст, ба ғайр аз оне, ки инсон сохтааст) меояд.
Замин, дар вакти ҳозира ягона сайёраест, ки дар он ҳаёт вуҷуд дорад. Гурӯҳ:Табиат
Brainfuck

**Brainfuck** (аз ) — яке аз забонҳои машҳури эзотерикӣ мебошад ва ин забонро Урбан Мюллер (Urban Müller) соли 1993 ихтироъ кардааст. Забон ҳамагӣ 8 фармон дорад, ки ҳар кадомаш бо як рамз ифода меёбад. Коди ибтидоӣ дар забони *Brainfuck* аз пайдарпаии ин рамзҳо бе ягон имлои иловагӣ иборат аст.

Забони Brainfuck-ро бо воситаи эквивалентҳои забони Си ифода намудан мумкин аст
(тахмин карда мешавад, ки тағйирёбандаи ptr ҳамчун нишондиҳанда ба байт гирифта шудааст):

Бо вуҷуди соддагии забони *Brainfuck* бо маҷмӯи беохири катакҳо ин забон дорои пуррагӣ аз рӯи Тюринг аст, пас, аз рӯи имкониятҳои худ ба забонҳои «ҳақиқӣ» ҳамчун Си, Паскал ё Java гузашт намекунад.

*Brainfuck*-ро барои таҷрибаҳо дар барномасозии генетикӣ аз рӯи соддагии имло ва навиштани коди ибтидоӣ истифода бурдан мумкин аст.

Дар забони "классикии "*Brainfuck*, ки Мюллер тавсиф намудааст, андозаи катак — як байт ва шумораи катакҳо бошад 30000 буд. Дар ҳолати ибтидоӣ нишондиҳанда дар мавқеи аз ҳама чап воқеъ шуда, катакҳои боқимонда бо сифрҳо пур кардашудаанд.

## Мисоли барнома
## Барномасозӣ бо забони ''Brainfuck''
## Пайвандҳо
* Тавсифи BF бо забони англисӣ ва пайвандҳо ба BF-манбаҳо 
* Brainfuck interpreter with integrated debugger (IDE) for Windows 
* Гурӯҳи дӯстдорони забонҳои эзотерикии барномасозӣ
* мақола дар rsdn.ru дар бораи забонҳои эзотерикии барномасозӣ
* Processing_BF  — интерпретатори оптимизациякунанда ва транслятор дар PHP, бо забони PHP навишта шудааст
* BrainfuckInterpreter — интерпретатори оптимизациякунанда бо забони Java навишта шудааст
* esco - интерпретатори ҳаматарафаи забонҳои эзотерикии барномасозӣ
* Интерпретатори brainfuck бо забони JavaScript навишташуда 

Гурӯҳ:Забонҳои эзотерикии барномасозӣ
COBOL

**КОБОЛ** (*COBOL*, *COmmon Business Oriented Language*), забони барномасозии насли сеюм (тафсири якумаш соли 1959) буда, барои навиштани бизнес-барномаҳо истифода мешавад.

Ихтирокунандаи стандарти якум ва ягонаи Кобол Грейс Хоппер (*бибии Кобол*) мебошад.

КОБОЛ барои бисёр калима доштан ва калониаш зери танқид мондааст, зеро ки яке аз мақсадҳои асосии ихтирои он ниҳоят наздик сохтани имлои он ба забони англисӣ буд. (То ҳол забони КОБОЛ забоне ба ҳисоб меравад, ки дар он аз ҳама зиёд сатрҳои код навишта шудааст). 

## Мисоли Hello world

         IDENTIFICATION DIVISION.
           PROGRAM-ID. HELLO-WORLD.
        *
         ENVIRONMENT DIVISION.
        *
         DATA DIVISION.
        *
         PROCEDURE DIVISION.
         PARA-1.
 	  DISPLAY "Hello, world.".
        *
              EXIT PROGRAM.
           END PROGRAM HELLO-WORLD.

## Пайвандҳо
*  COBOL programming - tutorials, lectures, exercises, examples 
* COBOL User Groups (COBUG) 
* Забони барномасозии COBOL ба наздики (2009) 50 сола мешавад 

Гурӯҳ:Забонҳои барномасозӣ
Параллакс

thumb|250px|Параллакс

**Параллакс** (аз , аз калимаи παραλλαγή, «ивазшавӣ, паи ҳам омадан» гирифта шудааст) — тағйирёбии дидашавандаи мавқеъи ҷисм нисбати манзари дуршуда вобаста аз мавқеъи мушоҳидакунанда мебошад.

Агар масофаи байни нуқтаҳои мушоҳидашаванда (*база*) ва кунҷи ҷойивазкуниро донем, масофа то ҷисм ин тавр муайян мегардад: L=\frac{D}{2 \sin \alpha/2}; барои кунҷҳои хурд L=\frac{D}{\alpha}, ки кунҷи \alpha бо радианҳо ифода ёфтааст.

Параллакс дар геодезия ва астрономия барои ченкунии масофа то ҷисмҳои дуршуда истифода бурда мешавад.  Дурбинии чашм бо ҳодисаи параллакс вобаста аст.

астрономия
Парсек

**Парсек** (**пк**) — дар астрономия воҳиди ғайрисистемавии ченкунии масофа мебошад. Номаш аз калимаи "**par**allax of one **sec**ond of arc" гирифта шуда, масофа то ҷисмро мефаҳмонад, ки параллакси солонаи тригонометрии он ба як сонияи кунҷӣ баробар аст.
Мувофиқи дигар таърифи ҳаммаъно, парсек — ин масофаест, ки дар он радиуси миёнаи мадори замин (ба 1 в. а. баробар аст) перпендикуляр ба нури чашм ва таҳти кунҷи 1″ намоён мегардад.

: **1 пк** = \frac{360\cdot60\cdot60}{2\pi} в. а. = 206&nbsp;265 в. а. = 3,08568×1016 м = 30,8568 Пм (петаметр) = 3,2616 соли рӯшноӣ.

Воҳидҳои: килопарсек (кпк), мегапарсек (Мпк) ва гигапарсек (Гпк) низ истифода бурда мешаванд.

астрономия
Мусулмон

**Мусулмон** () — (муслим) мардон ва  — (муслимат) занон, шахсе, ки ба дини ислом эътиқод дорад. Мусулмонҳо боварӣ доранд, ки Худо (Аллоҳ) якто аст. Китоби муқаддаси мусулмонҳо (Қуръон) аст.

## Кишварҳои бо аҳолиии аксарият мусулмон

Ислом дуюмин дини ҷаҳонист, пайравони он аз 1,5 то 1,77 млрд. мусулмон (яъне 22,74 % аҳолии ҷаҳон). Уммаи мусулмонон дар 120 мамлакат, асосан дар қисми Ғарб, Ҷануб ва Ҷанубу Шарқи Осиё ва Африкои Шимолӣ, аз ҷумла, дар 35 кишвар аксарияти аҳолӣ,  ва 28-тои он, дини давлатист — Миср, Арабистони Саудӣ, Марокко, Кувайт, Эрон, Ироқ, Покистон ва диг.

90 %  мусулмонон суннимазҳаб ва дуюмин аз рӯи шумораи умумии мусулмононон аҳли шиъа (10 %) мебошанд..

Аксарияти кулли мусулмонон дар — Индонезия иқомат доранд, яъне 12,7 % мусулмононони ҷаҳон дар ҳамин кишвар зиндагӣ мекунанд, инчунин дар Покистон (11,0 %), Бангладеш (9,2 %), ва Миср (4,9 %). Мусулмонон инчунин, дар байни ақалиятҳои аҳолии Ҳиндустон, Чин, Русия, Ҳабашистон ва баъзе аз диг. кишварҳо ба сершумортарин ақвом мубаддал гаштааст.

### Ислом дар Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Тамаддуни исломӣ 
* Бартольд В. В. Фарҳанги мусулмонӣ 

## Сарчашма
* Википедиаи русӣ

Гурӯҳ:Ислом
Соли 1968

## Рӯйдодҳо
* 1 январ — нахустнамоиши барномаи «Время» дар шабакаи якуми Русия.
* 31 январ — истиқлоли Ҷумҳурии Науру, давлати хурде, ки дар қисми ҷанубии Уқёнуси Ором дар ҷазираи ҳамном ҷойгир аст, эълон карда шуд.
* 23 апрел — давлати Маврики ба СММ қабул шуд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1968]]*
* 11 апрел — Лукяненко Сергей Василевич — нависанда-фантасти рус.
* 6 май — Шкаликов Андрей Валентинович — боксчии рус.
* 24 июн — Гелфанд Борис гроссмейстери белорус.
* 16 июл — Сэнгер Ларри доктори илмҳои фалсафа, яке аз асосгузорҳои Википедиа.
* 25 сентябр — Уилл Смит ҳунарманди амрикоӣ.
* 28 сентябр — Хаккинен Мика — ронандаи финн, иштирокчии Формула 1.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1968]]*
* 27 март — Гагарин Юрий Алексеевич кайҳоннаварди нахустин.
* 1 апрел — Ландау Лев Давидович физики советӣ, академики АФ ИҶШС, ҷоизадори ҷоизаи Нобел аз физика (1962).
* 4 апрел —Кинг Мартин Лютер ҳуқуқшиноси амрикоӣ (аз тарафи нажодпарастон кушта шудааст).
* 19 сентябр — Карлсон Честер ихтирокори амрикоӣ (соли 1906 тавваллуд шудааст).
* 28 ноябр — Энид Блайтон нависандаи кӯдаконаи англис (соди 1897 тавваллуд шудааст).

## Соҳиби [[ҷоизаи Нобел]] шуданд
* Ҷоизаи Нобел аз физика — Алварес Луис Уолтер
* Ҷоизаи Нобел аз кимиё —
* Ҷоизаи Нобел аз тиб —
* Ҷоизаи Нобел аз адабиёт — Кавабата Ясунари — «Барои санъати нависандагӣ».
* Ҷоизаи Нобел ҷоизаи Сулҳ —

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1968
Лаптеаҳо

**Лаптеаҳо** - баҳри канори уқёнуси Яхбастии шимоли дар байни соҳилҳои Сибир, нимҷазираи Таймир ҷазираҳои замини Шимоли ва Новосибирск Дар Г. бо воситаи гул-ҳои Виликицкий
Соли 1976

## Рӯйдодҳо
* 31 январ — аҳолии рӯи замин 4 миллиард шуд.
* 1 апрел ширкати «Apple Inc.» ба кор шурӯъ кард.
* 28 май — Созишномаи дутарафаи байни ИҶШС ва ИМА дар бораи қатъ намудани таркишҳои ядроии бомбаҳои ядроии тавоноияшон аз 150 килотонна зиёд ба имзо расид.
* 8 июн — Сафари расмии Индира Ганди ба шаҳри Москва.
* 29 июн — Ҷазираҳои Сейшел давлати соҳибистиқлол эълон шуд.
* 28 июл — заминларзаи мудҳиш дар Хитой дар шаҳри Таншан.
* 8 декабр — албуми Hotel California-и гурӯҳи The Eagles баромад.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1976]]*

* 29 май — Титов Егор Илич футболбози рус.
* 12 июн — Соренсен Томас футболбози даниягӣ.
* 29 сентябр — Шевченко Андрей Николаевич футболбози украин.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1976]]*
* 12 январ — Агата Кристи нависандаи англис (соли 1890 таваллуд шудааст).
* 9 сентябр — Мао Сзэдун ходими сиёсии Хитой, назариётчии коммунизми хитоӣ.

## Соҳиби [[ҷоизаи Нобел]] шуданд
* Ҷоизаи Нобел аз физика — Рихтер Бертон ва Тинг Сэмюэл- «Барои саҳми асосгузор дар бораи кашфиёти зарраи вазнини элементарии типи нав».
* Ҷоизаи Нобел аз кимиё —
* Ҷоизаи Нобел аз тиб — Бламберг Барух, Гайдузек Карлтон «Барои кашфиётҳо дар бораи механизмҳои нави ба вуҷудои ва паҳншавии касалиҳои инфексионӣ»
* Ҷоизаи Нобел аз иқтисодиёт — Фридмен Милтон
* Ҷоизаи Нобел аз адабиёт — Беллоу Сол.
* Ҷоизаи Нобел ҷоизаи Сулҳ —

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1976
Ҷоизаи Нобел

200px|thumb|Медале, ки ба ҷоизадори ҷоизаи Нобел дода мешавад.
**Ҷоизаи Нобел** (, ) — яке аз бонуфузтарин ҷоизаи байналхалқӣ мебошад, ки ҳар сол барои тадқиқотҳои барҷастаи илмӣ, ихтирокориҳои револютсионӣ, саҳми бузург дар фарҳанг, рушди ҷомеа супорида мешавад.

Ҷоизаи Нобел мувофиқи меросномаи Алфред Нобел (соли 1895) таъсис ёфтааст. Дар соли 1901, нахустин ҷоизаҳои ин бунёд эҳдо шуд. Тибқи васияти ӯ, панҷ ҷоиза ба таври солона дар риштаҳои физик, химия, физиология ва пизишкӣ, адабиёт ва сулҳ ба афроде дода мешавад, ки бештарин хидматро ба мардум карда бошанд. Шашумин ҷоиза яъне ҷоизаи ёдбуди Нобели илмҳои иқтисодӣ низ соли 1968, тавассути Бонки марказии Шветсия поягузорӣ шуд, ки албатта дар феҳристи ҷоизаҳои марбут ба бунёди Нобел ҷой надорад.

Ҳоло андозаи Ҷоизаи Нобел 10 млн кронаи шведӣ (қариб 1,05 млн евро ё 1,5$ млн доллари ИМА)-ро ташкил медиҳад.

## Ҷоизаҳои Нобел
Дар васияти Нобел ҷудо кардани маблағро барои ҷоизаҳо ба намояндагони танҳо панҷ соҳа пешбинӣ шудааст:

# Физика (аз соли 1901 дар Шветсия мукофотонида мешавад); 
# Химия (аз соли 1901 дар Шветсия мукофотонида мешавад); 
# Физиология ё тиб (аз соли 1901 дар Шветсия мукофотонида мешавад); 
# Адабиёт (аз соли 1901 дар Шветсия мукофотонида мешавад); 
# Тарғиби сулҳ дар тамоми дунё (аз соли 1901 дар Норвегия мукофотонида мешавад).
# Ҷоизаи сулҳи Нобел

Инчунин, ба ғайр аз васияти Нобел, аз соли 1969 инҷониб бо ташаббуси Бонки Шветсия ҷоизаи ёдбуди Алфред Нобел дар соҳаи иқтисод низ дода мешавад, ки онро ғайрирасмӣ Ҷоизаи Нобел барои соҳаи иқтисод меноманд. Он дар ҳамон шароити ҷоизасупории дигар ҷоизаҳои Нобел дода мешавад. Дар оянда Шӯрои Бунёди Нобел тасмим гирифтааст, ки шумораи номзадҳоро дигар зиёд накунад.

Ҳоло ҳам барои намояндагони соҳаҳои дигари илм ва санъат, ки Нобел онҳоро аз таваҷҷӯҳи худ дур кардааст, чунин мукофотҳое ҳастанд, ки аз ҷиҳати мақом ва андозаи худ ба ҷоизаи Нобел нисбатан наздиканд. Барои риёзидонон, ин пеш аз ҳама, ҷоизаҳои Ҳобил ва Филдс мебошанд. Дар соҳаи дин ба ҷоизаи Нобел ҷоизаи Темплтон монандӣ дорад.

## Эзоҳ

## Нигаред низ
* Ҷоизаи Темплтон
* Ҷоизаи Филдс

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмӣ (англ.)
* Илм ва техника: ҷоизадорони ҷоизаи Нобел 
* Ҳамаи ҷоизадорони ҷоизаи Нобел
* ҷоизадорони руси ҷоизаи Нобел 
* American Nobel Prize Winners 1901—2004
Эҳсон

**Эҳсон** - ин гуруҳ соли 2000-ум ташкил ёфтааст.Ин гурӯҳ аз 2 сароянда иборат аст.Ғолибҷон Юсупов ва Валиҷон Азизов. Албоми аввалини онҳо **Ошиқӣ** ном дошт. Ин гурӯҳ соли 2006 барҳам хӯрд. Сарояндагонашон бошад бо худсарояндагӣ машғуланд. Онҳо дар ҷумҳурӣ обрӯи калон доштанд.

## Пайвандҳо
Сурудҳои Гр.Эҳсон 

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Иқбол (гурӯҳ)

«**Иқбол**» — гурӯҳи мусиқии тоҷикӣ.

## Таъсис
5 сентябри соли 1999 бо кумаку дастгирии сарояндаи хушовоз Насимҷон Юсупов ташкил шудааст. Солистони гурӯҳ Ҳасанҷон Валиев ва Искандар Қаландаров мебошанд. Сардори гурӯҳ Фирӯз Юсупов аст. Ин гурӯҳ то ин сол шаш албоми худро баровардааст. Аммо соли 2005 Ҳасанҷон аз гурӯҳ бо сабабҳои номаълум ба гурӯҳи Вазир меравад. Баъдан соли 2006 боз ба гурӯҳ бармегардаду албоми нав бо номи «Боз омадам» эҷод мекунанд. Ҳасанҷон соли 2006 аз олам чашм пӯшид.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Iqbol in YouTube — Иқбол дар ЮТюб, сурудҳои куҳна

Гурӯҳ:Дастаҳои ҳунарии Тоҷикистон
Қоҳира

**Қоҳира** — пойтахти Ҷумҳурии Мисри Араб.

## Эзоҳ

## Манбаъ
Қоҳира
19 декабр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 19 декабр]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 19 декабр]]*
* 1915 — Эдит Пиаф, овозхони фаронсавӣ.
* 1949 — Абдусалом Абдуқодиров, доктори илми филологӣ,профессор.
* 1919 — Расул Болтаев (дарг. 1987), рӯзноманигор, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон.
* 1909 — Абдураҳим Отабоев (дарг. 1975), пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.
* 1954 — Мансури Суруш, нависанда.
* 1939 — Инанхон Усмонова, доктори илми тиб, профессор.
* 1964 — Асҳоби Юсуф, коргардони радио

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 19 декабр]]*

## Тақвими мардумӣ
Қавс (23 Ноябр — 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Қавс

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1219.html 
* http://www.calend.ru/day/12-19/ 
* BBC On this day, 19.12
Ғӯлакандоз (деҳа)

**Ғӯлакандоз** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ғӯлакандози ноҳияи Ҷаббор Расулов. Аз Ғӯлакандоз то маркази ноҳия 5 км, тақрибан 28 км то шаҳри Хуҷанд. Аҳолиаш 38302 нафар (2017). 

Ғӯлакандоз аз шимол бо деҳаи Гулистон (собиқ Куланбош) аз ҷануб бо Хитой, аз шарқ Меҳробод, аз ғарб бо ноҳияи Спитамен ҳамсарҳад мебошад.

Мардум асосан ба кишоварзӣ шуғл дошта маҳсулоти ғаладона ва сабзавот парвариш мекунад. Дар деҳа комбинати гилембофӣ ва комбинати равғанбарорӣ хаст. Дар деҳа 10-то мактаби миёна ва гимназия, майдони варзишӣ барои мусобиқаҳои варзишии баскетбол, волейбол, теннис варзиши сабук, қасри маданият барои гузаронидани чорабиниҳои ҷашнӣ мавҷуд аст.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҷаббор Расулов
Гурӯҳ:Ҷамоати Ғӯлакандоз
Адади натуралӣ

**Ададҳои натуралӣ** — ададҳое мебошанд, ки ҳангоми ҳисоб пайдо мешаванд. 

Ададҳои манфӣ ва касрӣ — ададҳои натуралӣ нестанд. 

Маҷмӯи ҳамаи ададҳои натуралӣ бо \mathbb{N} ишора мешавад.

Маҷмӯи беохири ададҳои натуралӣ вуҷуд дорад, ки барои ҳаргуна адади натуралӣ адади натуралии дигар ёфт мешавад, ки аз он калон аст.

## Аксиомаҳои Пеано
Худатон ёбед дихед

## Хосиятҳои асосӣ

Гурӯҳ:Ададҳо
XML

**XML** () — забони васеъкардашудаи аломатгузорӣ мебошад ва  [*икс-эм-эл*] талаффуз карда мешавад.
Соли 1907

## Рӯйдодҳо
* 9 январ — дар шаҳри Вилнюс нахӯстин намоишгоҳи рассомони литвагӣ кушода шуд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1907]]*
* 12 январ — Сергей Павлович Королёв

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1907]]*
* 2 феврал — Дмитрий Иванович Менделеев

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1907
Китоби дарсӣ

**Китоби дарсӣ** — воситаи таълиму тарбияи толибони илм, ки асоси назариявии донишро доир ба ягон фан мувофиқи программа ифода мекунад. Аз китоби дарсӣ хонандагон метавонанд маълумоти умумӣ, касбию техникӣ ва донишҷӯёни донишкадаҳои олӣ таҳти роҳбарии омӯзгорон ва мустақилона истифода мебаранд.
Рамзҳои давлатӣ

**Рамзҳои давлатӣ** — рамзҳои фарқкунандаи давлати муайян мебошанд, ки ба воситаи сарқонун ва ё  қонуни махсус тасдиқ карда мешаванд.

Ба рамзҳои давлатӣ дар мамлакатҳои гуногун нишон, парчам, суруди миллӣ, шиор ва муҳр дохил мешаванд.

*
ISO 639

**ISO 639** — стандарти байналхалқии ISO буда, стандарти номҳои кӯтоҳкардашудаи забонҳо мебошад.

Аз ду номгӯ иборат аст:
* ISO 639-1 (2002) — рамзҳои дуҳарфаи забонҳои асосӣ
* ISO 639-2 (1998) — рамзҳои сеҳарфаи забонҳои асосӣ

ISO 639-2 ҳама забонҳое, ки дар ISO 639-1 мавҷуд аст ва инчунин рамзҳо барои вариантҳои забониро дар бар мегирад.
Масалан, дар ISO 639-1 барои забони фаронсавӣ фақат як код — **fr** аст, дар ISO 639-2 бошад барои ин забон се код мавҷуд аст:
**fre/fra** барои забони ҳозираи фаронсавӣ, **frm** барои забони асримиёнагии фаронсавӣ (French, Middle (1400—1800)) ва **fro** барои забони кӯҳнаи фаронсавӣ (French, Old (842—1400)).

Барои баъзе забонҳо дар ISO 639-2 ду рамз мавҷуд аст — библиографӣ ва лексикографӣ, ки дар соҳаҳои гуногун истифода мешаванд. Шумораи ингуна забонҳо дар стандарт ба 22 адад расидааст.

Ҳарду стандарт 639-1 ва 639-2 Стандартҳои кушода мебошанд, яъне ҳамавақт дигаргун ва пурра карда мешаванд.

Стандарти RFC 3066, ки дар асоси ISO 639 тартиб дода шудааст, тавсифи рамзҳои забонҳоро дар  Интернет медиҳад.

## Ба ин ҷо ҳам нигаред
* Кодҳои забонҳо

## Пайвандҳо
* Номгӯи кодҳои забонҳо
* ISO 639-2 Registration authority
Гурӯҳ:Стандартҳои ISO
Гурӯҳ:Номгӯи забонҳо
Суруди миллии Руминия

**Deșteaptă-te, române! («Бедор шав, румин!»)** — суруди миллии Руминия аз соли 1989 ва суруди миллии Молдавия солҳои 1991—1994 мебошад.

Шеъри суруди миллии Руминияро Андрей Мурешан (1816—1863) шоир, рӯзноманигор, тарҷумон ва суханвари ҳақиқии давраи Револютсияи соли 1848 навиштааст. Оҳанги суруди миллиро Антон Панн (1796—1854) - шоир, сароянда ва муаллифи китобҳои мусиқӣ эҷод намудааст.

Суруди миллии Руминия аз якчанд банд иборат аст, чортои аз онҳо ҳангоми ҷашнҳои ботантана (бо ҳарфҳои сиёҳи баланд ҷудо карда шудаанд) сароида мешаванд.

## '''Deșteaptă-te, române!'''

: **Deșteaptă-te, române, din somnul cel de moarte,**
: **În care te-adânciră barbarii de tirani**
: **Acum ori niciodată croiește-ți altă soarte,**
: **La care să se-nchine și cruzii tăi dușmani.**

: **Acum ori niciodată să dăm dovezi în lume**
: **Că-n aste mâni mai curge un sânge de roman,**
: **Și că-n a noastre piepturi păstrăm cu fală-un nume**
: **Triumfător în lupte, un nume de Traian.**

: Înalță-ți lata frunte și caută-n giur de tine,
: Cum stau ca brazi în munte voinici sute de mii;
: Un glas el mai așteaptă și sar ca lupi în stâne,
: Bătrâni, bărbați, juni, tineri, din munți și din câmpii.

: **Priviți, mărețe umbre, Mihai, Ștefan, Corvine,**
: **Româna națiune, ai voștri strănepoți,**
: **Cu brațele armate, cu focul vostru-n vine,**
: **«Viața-n libertate ori moarte» strigă toți.**

: Pre voi vă nimiciră a pizmei răutate
: Și oarba neunire la Milcov și Carpați
: Dar noi, pătrunși la suflet de sfânta libertate,
: Jurăm că vom da mâna, să fim pururea frați.

: O mamă văduvită de la Mihai cel Mare
: Pretinde de la fii-și azi mână d-ajutori,
: Și blastămă cu lacrămi în ochi pe orișicare,
: În astfel de pericul s-ar face vânzători.

: De fulgere să piară, de trăsnet și pucioasă,
: Oricare s-ar retrage din gloriosul loc,
: Când patria sau mama, cu inima duioasă,
: Va cere ca să trecem prin sabie și foc.

: N-ajunge iataganul barbarei semilune,
: A cărui plăgi fatale și azi le mai simțim;
: Acum se vâră cnuta în vetrele străbune,
: Dar martor ne de Domnul că vii nu oprimim.

: N-ajunge despotismul cu-ntreaga lui orbie,
: Al cărui jug de seculi ca vitele-l purtăm;
: Acum se-ncearcă cruzii, cu oarba lor trufie,
: Să ne răpească limba, dar morți numai o dăm.

: Români din patru unghiuri, acum ori niciodată
: Uniți-vă în cuget, uniți-vă-n simțiri.
: Strigați în lumea largă că Dunărea-i furată
: Prin intrigă și silă, viclene uneltiri.

: **Preoți, cu crucea-n frunte căci oastea e creștină,**
: **Deviza-i libertate și scopul ei preasfânt.**
: **Murim mai bine-n luptă, cu glorie deplină,**
: **Decât să fim sclavi iarăși în vechiul nost’pământ.**

## Тарҷумаи тоҷикӣ

## Пайвандҳо
* Суруди миллӣ (бе сароиш)
* Loudspeaker.png «Deşteaptă-te, române!»  mp3

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Руминия
Суруди миллии Булғористон

**Мила Родино («Ватани азиз»)** — суруди миллии Булғористон мебошад.

## Мила Родино

: Горда Стара планина,
: до ней Дунава синей,
: слънце Тракия огрява,
: над Пирина пламеней.

:*Припев:*
: Mила Родино,
: ти си земен рай,
: твойта хубост, твойта прелест,&nbsp;
: ах, те нямат край.(2 пъти)

: Паднаха борци безчет
: за народа наш любим,
: майко, дай ни мъжка сила
: пътя им да продължим.

## Тарҷумаи тоҷикӣ
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Булғористон
Заминҳои минборони сарҳади Ӯзбакистон-Тоҷикистон

Заминҳои минборони сарҳади Ӯзбекистон-Тоҷикистон

The **Uzbek-Tajikistan border minefields** are the result of Uzbekistan's unilateral decision to indiscriminately mine rural areas along its border region with Tajikistan. Aimed at hindering drug trafficking and cross-border infiltrations of terrorists of the Islamic Movement of Uzbekistan in the area, it is Tajik civilians of the border areas who suffer, with most of the victims being women and children gathering firewood or tending their cattle near the border. Almost all who have survived have been maimed for life. Uzbekistan asserts that it is placing mines in its territory, but so far not all the boundaries between Uzbekistan and Tajikistan have been delineated. By 2004 Tajikistan and Uzbekistan had settled almost 86% of their 1,283-km border dispute following the collapse of the Soviet Union in 1991.

## Opinions on the minefields
*  Кумитаи байналмиллалии Салиби Сурх - The former head of the International Committee of the Red Cross in Tajikistan, George Gunz, said "Any government taking such steps must inform the population of mine locations and types of mines." He said that all international humanitarian norms were being violated so long as the mine locations were not marked, posing a constant threat to the lives of civilians living in border areas. Gunz said that such incidents would continue until governments agreed to sign the Ottawa Convention prohibiting the use of antipersonnel mines.

*  Uzbekistan's defence minister, Qodyr Pulatov, has defended his country's actions: "All mines laid have been marked with special plates warning of danger," (an assertion Tajik authorities in Dushanbe dismiss after recent official missions to the area failed to locate any such notices).

## See also
*Uzbek-Kyrgyzstan barrier‎
*Uzbek-Afghanistan barrier‎

## References

Гурӯҳ:Foreign relations of Tajikistan
Гурӯҳ:Mine warfare
Гурӯҳ:Separation barriers
Суруди миллии Ҷумҳурии Фаронса

**Марселеза** ( — «марселӣ») — суруди машҳуртарини Инқилоби Бузурги фаронсавӣ мебошад, аз аввал суруди инқилобчиён буда, дар охир суруди тамоми милли кишвар шудааст. Аввалан номи суруди Марселеза бо номи «Марши ҳарбии артиши Рейн» номбар карда мешуд. Ин Марш инқилобӣ фаронсавӣ бегоҳи 25 апрели соли 1792 аз ҷониби муҳандиси ҳарбӣ Клод Жозеф Руже де Лил эҷод карда шудааст.

24 ноябри соли 1793 Конвент Марселезаро ҳамчун суруди миллии Фаронса интихоб кардааст.

## La Marseillaise
 
 Allons enfants de la Patrie,
 le jour de gloire est arrivé
 Contre nous de la tyrannie
 L'étendard sanglant est levé.
 L'etendard sanglant est levé:
 Entendez-vous dans nos campagnes
 Mugir ces féroces soldats?
 Qui viennent jusque dans vos bras
 Egorger vos fils et vos compagnes.
  
 Refrain:
   Aux armes citoyens,
   Formez vos bataillons.
   Marchons! Marchons!
   Qu'un sang impur
   Abreuve nos sillons!
  
 Que veut cette horde d'esclaves
 De traîtres, de rois conjurés?
 Pour qui ces ignobles entraves
 Ces fers dès longtemps preparés
 Ces fers dès longtemps preparés
 Français, pour nous, ah quel outrage,
 Quel transport il doit exciter!
 C'est nous qu'on ose méditer
 De rendre à l'antique esclavage.
 
   Refrain
 
 Quoi! Des cohortes étrangères
 Feraient la loi dans nos foyers?
 Quoi! Ces phalanges mercenaires
 Terrasseraient nos fiers guerriers.
 Terrasseraient nos fiers guerriers.
 Grand Dieu! Par des mains enchaînées
 Nos fronts, sous le joug, se ploieraient?
 De vils despotes deviendraient
 Les maîtres de nos destinées?
 
   Refrain
 
 Tremblez tyrans, et vous perfides
 L'opprobre de tous les partis.
 Tremblez, vos projets parricides
 Vont enfin recevoir leur prix!
 Vont enfin recevoir leur prix!
 Tout est soldat pour vous combattre.
 S'ils tombent nos jeunes héros,
 La terre en produit de nouveaux
 Contre vous, tous prêts à se battre
 
   Refrain
 
 Français en guerriers magnanimes
 Portez ou retenez vos coups.
 Epargnez ces tristes victimes
 A regrets s'armant contre nous!
 A regrets s'armant contre nous!
 Mais ce despote sanguinaire
 Mais les complices de Bouille
 Tous les tigres qui sans pitié
 Dechirent le sein de leur mère!
 
   Refrain
 
 Amour Sacré de la Patrie
 Conduis, soutiens nos braves vengeurs.
 Liberté, Liberté chérie
 Combats avec tes défenseurs
 Combats avec tes défenseurs
 Sous nos drapeaux, que la victoire
 Accoure a tes mâles accents
 Que tes ennemis expirants
 Voient ton triomphe et nous, notre gloire.
 
   Refrain
 
 ("Couplet des enfants")
 Nous entrerons dans la carrière
 Quand nos aînés n'y seront plus
 Nous y trouverons leur poussière
 Et la trace de leur vertus!
 Et la trace de leur vertus!
 Bien moins jaloux de leur survivre
 Que de partager leur cercueil.
 Nous aurons le sublime orgueil
 De les venger ou de les suivre.
 
   Refrain

## Тарҷумаи тоҷикӣ

## Пайвандҳо
* Суруди миллӣ (бе сароиш)

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Фаронса
Хиёнат

**Хиёнат** — ин бевафоӣ, норостӣ, макру фиреб мебошад. Мисол хиёнат тарснок бувад.

## Нигаред низ
## Манбаъ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ахлоқӣ
Суруди миллии Дания

**Der er et yndigt land** (Замини хело зебое ҳаст) — суруди миллии Дания мебошад.

## «Der er et yndigt land»

: Der er et yndigt land
: Det står med brede bøge
: Nær salten østerstrand
: Nær salten østerstrand

: Det bugter sig i bakkedal
: Det hedder gamle Danmark
: Og det er Frejas sal
: Og det er Frejas sal

: Vort gamle Danmark skal bestå
: Så længe bøgen spejler
: Sin top i bølgen blå
: Sin top i bølgen blå
## Тарҷумаи тоҷикӣ

## Пайвандҳо
*[Суруди миллӣ (бе сароиш)](http://www.navyband.navy.mil/anthems/ANTHEMS/Denmark%20(National%20Anthem).mp3) 
* Суруди миллӣ. MIDI файл

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Дания
Суруди миллии Норвегия

«**Ja, vi elsker dette landet**» (*Ҳа, мо дӯст медорем ин кишварро*) - суруди миллии Норвегия мебошад.

## Ja, vi elsker dette landet

## Тарҷумаи тоҷикӣ

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Норвегия
Суруди миллии Шветсия

**«Du gamla, Du fria»** (Ту кӯҳани, ту озоди) — суруди миллии Шветсия мебошад.

## «Du gamla, Du fria»

Du gamla, Du fria, Du fjällhöga nord,

Du tysta, Du glädjerika sköna!

Jag hälsar Dig, vänaste land uppå jord,

Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna,

Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna.

Du tronar på minnen från fornstora dar,

Då ärat Ditt namn flög över jorden.

Jag vet att Du är och Du blir vad du var.

Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,

Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.

Jag städs vill dig tjäna mitt älskade land,

Din trohet till döden vill jag svära,

Din rätt, skall jag värna, med håg och med hand,

Din fana, högt den bragderika bära,

Din fana, högt den bragderika bära.

Med Gud skall jag kämpa, för hem och för härd,

För Sverige, den kära fosterjorden.

Jag byter Dig ej, mot allt i en värld,

Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden,

Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden.

## Тарҷумаи тоҷикӣ
## Пайвандҳо

* Суруди миллӣ (бе сароиш)

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Шветсия
Суруди миллии Лаҳистон

**Суруди миллии [[Полша]]** — композитсияи «Mazurek Dąbrowskiego» (*«Мазуркаи Домбровский»* ё *«Марши Домбровский»*) аст, ки Юзеф Вибитский (Józef Wybicki) соли 1797 навиштааст.

## «Mazurek Dąbrowskiego»

 Jeszcze Polska nie zginęła,
 Kiedy my żyjemy.
 Co nam obca przemoc wzięła,
 Szablą ukradniemy.

 *Marsz, marsz, Dąbrowski,*
 *Z ziemi włoskiej do Polski,*
 *Za twoim przewodem*
 *Złączym się z narodem.*

 Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
 Będziem Polakami,
 Dał nam przykład Bonaparte,
 Jak zwyciężać mamy.

 *Marsz, marsz, Dąbrowski…*

 Jak Czarniecki do Poznania
 Po szwedzkim zaborze,
 Dla ojczyzny ratowania
 Wrócim się przez morze.

 *Marsz, marsz, Dąbrowski…*

 Już tam ojciec do swej Basi
 Mówi zapłakany:
 "Słuchaj jeno, pono nasi
 Biją w tarabany."

 *Marsz, marsz, Dąbrowski…*

## Тарҷумаи тоҷикӣ

## Нотацияи мусиқӣ
 \header {tagline = ""} \relative c' }
\score {\unfoldRepeats \relative c' }
\midi {}}

## Пайвандҳо

* «Марши Домбровский» mp3 
* Суруди миллӣ (бе сароиш) дар иҷрои Оркестри флоти баҳрии ИМА mp3
Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Лаҳистон
Гурӯҳ:Суруди миллӣ
Суруди миллии Маҷористон

**Суруди миллии [[Маҷористон]]** — композитсияи «Himnusz», аз рӯи мисраи «Isten, áldd meg a magyart» («Худоё, дуои хайр бидеҳ ба маҷориҳо») машҳур аст.

## Himnusz

Isten, áldd meg a magyart
Jó kedvvel, bőséggel,
Nyújts feléje védő kart,
Ha küzd ellenséggel;
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbűnhődte már e nép
A múltat s jövendőt!

Őseinket felhozád
Kárpát szent bércére,
Általad nyert szép hazát
Bendegúznak vére.
S merre zúgnak habjai
Tiszának, Dunának,
Árpád hős magzatjai
Felvirágozának.

Értünk Kunság mezein
Ért kalászt lengettél,
Tokaj szőlővesszein
Nektárt csepegtettél.
Zászlónk gyakran plántálád
Vad török sáncára,
S nyögte Mátyás bús hadát
Bécsnek büszke vára.

Hajh, de bűneink miatt
Gyúlt harag kebledben,
S elsújtád villámidat
Dörgő fellegedben,
Most rabló mongol nyilát
Zúgattad felettünk,
Majd töröktől rabigát
Vállainkra vettünk.

Hányszor zengett ajkain
Ozman vad népének
Vert hadunk csonthalmain
Győzedelmi ének!
Hányszor támadt tenfiad
Szép hazám, kebledre,
S lettél magzatod miatt
Magzatod hamvvedre!

Bújt az üldözött, s felé
Kard nyúlt barlangjában,
Szerte nézett s nem lelé
Honját e hazában,
Bércre hág és völgybe száll,
Bú s kétség mellette,
Vérözön lábainál,
S lángtenger fölette.

Vár állott, most kőhalom,
Kedv s öröm röpkedtek,
Halálhörgés, siralom
Zajlik már helyettek.
S ah, szabadság nem virul
A holtnak véréből,
Kínzó rabság könnye hull
Árvák hő szeméből!

Szánd meg Isten a magyart
Kit vészek hányának,
Nyújts feléje védő kart
Tengerén kínjának.
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbűnhődte már e nép
A múltat s jövendőt!

## Тарҷумаи тоҷикӣ

## Пайвандҳо

* Суруди миллӣ (бе сароиш) mp3

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Маҷористон