Уолл-стрит

**Уолл-стрит** () — номи кӯчаи танг дар қисми поёнии Манҳеттени шаҳри Ню-Йорк аст, ки аз Бродвей ба соҳили Ист-Ривер мебарад. Он маркази таърихии ноҳияи молиявии шаҳр ҳисобида мешавад. Ҷозибаи асосии кӯча Биржаи фонди Ню-Йорк мебошад. Ба маънои маҷозӣ, ин номи ҳам худи биржа ва ҳам дар маҷмӯъ тамоми бозори саҳҳомии ИМА мебошад. Худи ноҳияи молиявиро баъзан Уолл-стрит низ меноманд.
чап|мини|388x388пкс| Уолл-стрит ва Калисои Тринити. Рост — колоннаи Биржаи Ню-Йорк
Дар Иттиҳоди Шӯравӣ номи кӯча ба маънои ошкоро манфӣ буд ва дар ВАО ҳамчун синоними сиёсати хориҷии ИМА истифода мешуд.

BNY Mellon, вориси қадимтарин Бонки Ню-Йорк, ки соли 1784 аз ҷониби Александр Ҳэмилтон таъсис ёфтааст, дар ҳамсоягии Биржаи Ню-Йорк, дар суроғаи Уолл-стрит 1 ҷойгир аст. Дигар ҷолиби диққати ин кӯча ин бинои Толори Федералӣ аст, ки дар он маросими савгандёдкунии Президенти нахустини Иёлоти Муттаҳида Ҷорҷ Вашингтон соли 1789 баргузор шуда буд.

Аксарияти муассисаҳои бузурги молиявии Ню-Йорк акнун идораи марказии худро дар Уолл-стрит надоранд ва ба дигар минтақаҳои Манҳеттени поёнӣ ва миёна, Коннектикут ё Ню-Ҷерсӣ кӯчиданд. Масалан, яке аз мастодонҳои молиявӣ, ки дар ин кӯча дафтари корӣ дошт, JPMorgan Chase, бинои Уолл-стритро моҳи ноябри соли 2001 ба бонки олмонии Deutsche Bank фурӯхтааст.

## Таърих
мини|300x300пкс| Намуди Уолл Стрит дар кунҷи Бродвей. Соли 1867
чап|мини|358x358пкс| Мардум суқути Биржаи Фондиро баррасӣ мекунанд. Соли 1929
Номи кӯча аз девори шаҳр, ки дар асри 17 сарҳади шимолии шаҳри Амстердами Нидерланд (яке аз номҳои аввалини Ню-Йорк) буд, пайдо шудааст. Дар солҳои 1640-ум палиса ва деворе, ки аз тахтаҳо сохта шуда буданд, сокинони колонияро ҷудо карда буданд . Баъдтар, бо фармони ширкати Вест-Ҳинд, губернатори мустамликаи Голландия Питер Стуйвант бо истифода аз меҳнати ғуломон  як паласаи қавитар сохт. То замони ҷанг бо Англия, девори мустаҳками 12 фут (тақрибан 4 метр) чӯбу замин бо паласадҳои соли 1653 сохта шуда мустаҳкам карда шуд. Девори сохта сокинонро аз ҳамлаҳои қабилаҳои индейӣ, мустамликадорони Англияи нав ва артиши Бритониё муҳофизат мекард. Дар соли 1685 сокинон қад-қади деворро мумфарш карданд, ки онро Уолл-стрит номиданд, ки маънои аслии он «кӯчаи девор» мебошад. Соли 1699 деворро англисҳо хароб карданд .

Дар охири асри 18, дар аввали кӯча, дарахти чиноре буд, ки дар назди он фурӯшандагон ва спекулянтҳо бо коғазҳои қиматнок савдо мекарданд. Дар соли 1792 онҳо қарор доданд, ки иттиҳодияи худро бо *Созишномаи Платонӣ* мустаҳкам кунанд (). Ин оғози Биржаи фондии Ню-Йорк буд .

Дар соли 1889, гузориши бозори саҳҳомӣ "*Мактуби нисфирӯзии муштариён" номи* *The Wall Street Journal-ро,* номи худро аз кӯча гирифт. Ин рӯзномаи бонуфузи ҳаррӯзаи тиҷорӣ айни замон дар шаҳри Ню-Йорк нашр мешавад  ва ба Dow Jones &amp;amp; Company тааллуқ дорад.

### Коҳиш ва барқарорсозӣ
рост|мини|300x300пкс| Таркиши бомба дар Уолл Стрит. 16 сентябри соли 1920
Ноҳияи молиявии Манҳеттен яке аз калонтарин марказҳои тиҷоратии Иёлоти Муттаҳида ва пас аз Мидтаун дуввумин маркази Ню-Йорк мебошад. Дар охири асри 19 — аввали асри 20, шаҳр ба таври фаъол биноҳои осмонбӯс месохт (бо Чикаго рақобат мекард). Ноҳияи молиявӣ ҳатто имрӯз худ як осмонхарош аст — аз Манҳеттени Миёна дар шимол ҷудо шудааст, аммо дар ҳамон баландӣ аст.

Уолл Стрит, 23, соли 1914 сохта шудааст ва бо номи "Хонаи *Морган*" маъруф аст, солҳои тӯлонӣ муҳимтарин суроға дар низоми молии Амрико буд. Нисфирӯзии 16 сентябри соли 1920 бомба дар даромадгоҳи бино таркид, ки дар натиҷа 40 нафар кушта ва тақрибан 400 нафар маҷрӯҳ шуданд.  Чанде пеш аз инфиҷор, дар як қуттии почтаи кунҷи Бродвей ва Сидари Сиёҳ мактуби огоҳӣ гузошта шуда буд, ки дар он чунин навишта шуда буд: "Дар *хотир доред, мо дигар ба ҳамдигар таҳаммул нахоҳем кард. Маҳбусони сиёсиро озод кунед ё мутмаин бошед, ки ҳамаи шумо хоҳед мурд. Муборизони Анархисти Амрико*".  Гарчанде ки дар бораи кӣ ва барои чӣ ин корро карда бошанд ҳам, назарияҳои зиёде мавҷуд буданд, баъд аз 20 сол, ФБР парвандаро соли 1940 бе ёфтани ҷинояткорон баст. 

Соли 1929 ба истилоҳ "Панҷшанбеи сиёҳ" — суқути молиявии биржаи фондӣ ва Депрессияи Бузургро, ки баъд аз он рух дод, овард. Дар байни 24 ва 29 октябр, нархи саҳмияҳо дар биржа коҳиш ёфтанд ва дар байни тоҷирон ваҳм ба амал омад. Индекси Dow Jones арзиши худро танҳо дар соли 1955 баргардонд . Дар давраи депрессияи бузург, минтақа ба ҳолати рукуд афтод. Сохтмони Маркази Ҷаҳонии Тиҷорат дар солҳои 1966 — 1970, ки аз ҷониби ҳукумат маблағгузорӣ мешуд, танҳо бо мақсади ҳавасманд намудани рушди иқтисодӣ дар ин минтақаи шаҳр пешбинӣ шуда буд .

Бо кушодани Маркази Умумиҷаҳонии Савдо дар соли 1973, ба ин биноҳо бисёр ширкатҳои калон ва пурқудрати Уолл-стрит кӯчиданд.  Дар оянда ин маҳалла дигар созмонҳои калонро ба ин минтақа ҷалб мекард. Ҳамлаи 11 сентябри соли 2001 боиси коҳиш ёфтани фаъолияти соҳибкорӣ дар ин минтақа шуд ва дар натиҷа, тиҷоратҳо ба минтақаҳои дигари шаҳр, инчунин ба штатҳои ҳамсоя ва дигар марказҳои тиҷоратии Амрико, ба монанди Чикаго ва Бостон, кӯчонида шуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* *Гейсст, Чарлз Р.* История Уолл-стрит = Wall Street: A History. / [Пер. с англ. А. А. Калинин]. — Москва : Квартет-Пресс, 2001. — 473 с. : ил. — (Библиотека АТОН). ISBN 5-901822-01-3
Гурӯҳ:Манҳеттени Поён
Гурӯҳ:Кӯчаҳои Манҳеттен
Гурӯҳ:Кӯчаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд