open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ғулом Алиев

**Ғулом Алиевич Алиев ** (20 декабри 1915, Самарқанд — 13 феврали 2009, Душанбе) — зоотехник-селексионер, ходими давлатӣ, академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1953), доктори  илми кишоварзӣ (1965), профессор (1973), академики  ВАСХНИЛ (1972), академики Академияи илмҳои кишоварзии  Тоҷикистон (1994), Ходими хизматнишондодаи илми Тоҷикистон (1975), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2001).
 
## Зиндагинома
Ғулом Алиев дар маҳаллаи Боғишамоли Самарқанд ба дунё омадааст. Институти хоҷагии  қишлоқи Самарқандро хатм кардааст (1934). Зоотехники совхози гӯсфанди қароқӯлипарварии ноҳияи Ғузори Ӯзбекистон (1934-1935), ассисистенти кафедраи афзоиш ва генетикаи чорвои Институти мазкур (1935-1941), директори стансияи таҷрибавии комплексии чорводории Тоҷикистон (1941-1942), ҷон. мудири шуъбаи хоҷагии  қишлоқи  КМ ПК(б) Тоҷикистон (1942-1943), корманди дипломатӣ дар Эрон (1943-1945), директори филиали Тоҷикистонии Институти тадқиқоти-илмии чорводории АИ СССР (1945-1950), ректори Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1950-1953; 1973-1981),ноиби президенти АИ ҶШС Тоҷикистон (1953-1958), и.в. президенти АИ ҶШС Тоҷикистон (1954-1957), ҷонишини вазир  ва вазири хоҷагии  қишлоқи Тоҷикистон (1958-1962), котиби КМ ҲК Тоҷикистон (1962-1973). Соли 1981-1990 –  мудири  Лабораторияи  генетика ва селексияи гӯсфанди назди шуъбаи муҳофизат ва истифодаи оқилонаи сарватҳои табиии АИ ҶШС Тоҷикистон. 
Ғулом Алиев узви Комитети  умумиҷаҳонӣ оид ба номенклатураи генетикӣ (1989),
Раиси шуъбаи Тоҷикистони Ҷамъияти умумииттифоқии  генетикҳо ва селексионерони ба номи Н. Вавилов ва  депутати  Совети  Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 4-9) буд.

## Мероси илмӣ
Аз соли 1945 ба кори илмӣ пардохта, зоти нави гӯсфанди серпашму  серравған ва сергӯшт – “гӯсфанди тоҷикӣ”-ро ба вуҷуд овард (1963). 
Муаллифи беш аз 350 асару мақолаи илмӣ ва чор монография  доир ба масъалаҳои рушди минбаъдаи чорводорӣ ва беҳбуди сифати зоти чорво, бордоркунии сунъӣ, таҳқиқи физиологияи чорво дар шароити иқлими гарм, таҳлили зоотехники ва беҳтар кардани базаи хӯроки чорво мебошад.
## Осор
* Гӯсфанди сергӯшту серравған ва серпашми тоҷикӣ. — Душанбе, 1967 (ба заб. русӣ);  
*    
* Тавсияҳо доир ба хушзот ва сермаҳсул гардонидани зоти гӯсфанди тоҷикӣ. — Душанбе, 1986 (ба заб. русӣ);  
* Генетические основы пигментации шерстного покрова овец / соавт. М.Л. Рачковский; отв. ред. Я.Л. Глембоцкий; АН Тадж. ССР. Отд. охраны и рацион. использ. природ. ресурсов. — Душанбе: Дониш, 1987. — 200 с.;  
* Биологические основы содержания овец в условиях жаркого климата / соавт. В. Тен; отв. ред. Р.Г. Мустакимов; АН Тадж. ССР. Отд. общ. генетики. — Душанбе: Дониш, 1991. — 319 с.

## Ҷоизаҳо
* 4 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат;
* 8 медали давлатии СССР;
* Ифтихорномаи Фахрии Президиуми  Совети Олии ҶШС Тоҷикистон;   
* Ходими хизматнишондодаи илми Тоҷикистон (1975),
* дорандаи Ҷоизаи давлатии  ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2001).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Генетикони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Савод

thumbnail|right|400px|Харитаи сатҳи босаводӣ дар ҷаҳон 2013

**Савод** — дар таърифи суннатӣ, тавоноии хондан ва навиштан аст ва ё тавоноии ба корбурдани забон барои хондан, навиштан, гуш додан ва сухан гуфтан. Вале дар мафҳуми навин ин вожа сатҳе аз хондан ва навиштан ки барои иртибот кофӣ аст гуфта мешавад ва ё сатҳе, ки як фард битавонад мафҳумро бифаҳмад ва ангораҳо ва андешаҳояшро то ҷойе, ки битавонад дар он ҷомеаъ саҳим бошад, баён кунад.

## Нигаред низ
* Тавонмандӣ
* Бесаводӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзиш
Гурӯҳ:Огоҳӣ ва дониш
Гурӯҳ:Забоншиносии корбурдӣ
Гурӯҳ:Маҳоратҳои инсон
Гурӯҳ:Хондан
Гурӯҳ:Навиштан
Энсиклопедияи хурди советӣ

**Энсиклопедияи хурди советӣ** -   донишномаи универсалиест, ки дар ИҶШС  ба забони русӣ  нашр карда шудааст. Ин донишнома солҳои 1928 — 1960 дар Иттиҳоди Шӯравӣ  3 маротиба  ба нашр расидаст. «Энсиклопедияи хурди советӣ»,  нашри 3 (1958 – 1960)   - аз 10 ҷилд иборат аст.

## 10 ҷилди нашри сеюм

1. А — Буковина

2. Буковые — Горняк

3. Горняцкое — Илосос

4. Илоты — Котангенс

5. Котантен — Минерва

6. Минёры — Первомайка

7. Первомайское — Рубе

8. Рубежное — Сферолиты

9. Сферосомы — Хайфон

10. Хайхэ — Яя

## Пайвандхо беруна

* Статья «Малая советская энциклопедия» в Большой советской энциклопедии
* Статьи из «Малой советской энциклопедии» 1-го издания  (Первый том «Аа» — «Ваниль», 3205 статей, 402 иллюстраций).

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Энсиклопедияи советии Озарбойҷон

**Энсиклопедияи советии Озарбойҷон** () -  аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Озарбойҷон  ба забони озарӣ  нашр карда шудааст.  ЭСО яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд. «Энсиклопедияи советии Озарбойҷон»  солҳои (1976 – 1987) нашр шудааст ва аз 10 ҷилд иборат аст.

## Ҷилдҳо
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **I cild**. Bakı, 1976.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **II cild**. Bakı, 1978.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **III cild**. Bakı, 1979.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **IV cild**. Bakı, 1980.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **V cild**. Bakı, 1981.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **VI cild**. Bakı, 1982.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **VII cild**. Bakı, 1983.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **VIII cild**. Bakı, 1984.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **IX cild**. Bakı, 1986.
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. **X cild**. Bakı, 1987.

## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Манобеъ

*  
Азербайджанская советская энциклопедия дар Википедияи русӣ 
 

Гурӯҳ:Донишномаҳои озарбойҷонӣ
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Энсиклопедияи советии Ӯзбекистон

**Энсиклопедияи советии Ӯзбекистон ** () -  аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Ӯзбекистон  ба забони узбекӣ (ба алифбои кирилӣ) нашр карда шудааст.  Ин яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд. «Энсиклопедияи советии Ӯзбекистон» , (1971 – 1980)   -  аз 14 ҷилд иборат аст. Инчунин соли 1981 ба забони русӣ энсиклопедияи як ҷилдаи «Узбекская ССР» ва соли 1988 ҳамин китоб ба забони узбекӣ нашр шудааст.

## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Манобеъ
 

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Энсиклопедияи советии Туркманистон

**Энсиклопедияи советии  Туркманистон ** () —   аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Туркманистон  ба забони туркманӣ (ба алифбои русӣ) нашр карда шудааст.  Ин яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд.   «Энсиклопедияи советии Туркманистон»,  солҳои (1974—1989 ) иборат аз 10 ҷилд нашр шудааст. Дар асоси он, энциклопедияи як ҷилдаи ҶШС Туркманистон ба забони туркманӣ низ нашр шудааст. Инчунин, соли 1984 дар асоси ҳамин нашрия ҷилди иловагӣ ба забони русӣ нашр шудааст

## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Манобеъ
  
*

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Туркманистон
Энсиклопедияи советии тоҷик

**Энсиклопедияи советии тоҷик** (*Энциклопедияи Советии Тоҷик*) — нахустин донишномаи универсалӣ ба забони тоҷикӣ (ба алифбои кирилӣ) иборат аз 8 ҷилд.

## Таърих
Энциклопедияи советии тоҷик (ЭСТ) мувофиқи қарори КМ ПК Тоҷикистон ва Совети Вазирони ҶШС Тоҷикистон (3 июни соли 1968, № 198) дар Душанбе солҳои 1978—1988 аз ҷониби «Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик» табъу тадвин шудааст. Сармуҳаррири илмии он академик Муҳаммад Осимӣ ва сармуҳаррираш академик Мусо Диноршоев мебошанд.

ЭСТ 8 ҷилд (ҷ.1 — 1978; ҷ. 2 — 1980; ҷ. 3 — 1981; ҷ. 4 — 1983; ҷ. 5 — 1984; ҷ. 6 — 1986; ҷ. 7 — 1987; ҷ. 8 — 1988 бо адади 5 — 10 ҳазор нусха) буда, беш аз 25 ҳазор мақоларо дар бар мегирад. ЭСТ пеш аз ҳама дар асоси принсипҳои Энсиклопедияи Калони Советӣ ва таҷрибаи қомуснигорони ҷумҳуриҳои бародар таҳия шудааст. Қисми асосии мақолаҳои ЭСТ дар бораи Тоҷикистонанд ва дар онҳо таърихи ҷумҳурӣ, география, иқтисодиёт, илму техника, адабиёту санъат, ҳаёт ва фаъолияти ашхоси бузург, ходимони барҷастаи ҷамъият, арбоби илму маърифат, адибон ва санъатварони машҳур, Қаҳрамонони Иттифоқи Советӣ ва Меҳнати Сотсиалистӣ акс ёфтааст. Дар ЭСТ таърихи халқи тоҷик, саҳми он дар таърихи афкори фарҳангӣ ва тамаддуни башарӣ нишон дода шудааст. ЭСТ инчунин хонандагонро бо тараққиёти имрӯзаи илму техника, комёбиҳои ҳаёти моддӣ ва маънавии ҷумҳуриҳои бародари Иттифоқи Советӣ, бо муҳимтарин воқеаҳои ҷаҳон, ҳаракати байналхалқии комунистӣ ва коргарӣ, бо соҳаҳои гуногуни илму маданияти ҷаҳон, намояндагони машҳури он ва ғайра шинос мекунад.

## Ҳаҷм ва муҳтавои нашр

## Дигар донишномаҳои бузурги шӯравӣ

## Нигаред низ
* Энсиклопедияи миллии тоҷик
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Донишномаҳои тоҷикӣ
Гурӯҳ:Донишномаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Китобҳо
Энсиклопедияи советии Қирғизистон

**Энсиклопедияи советии  Қирғизистон **    -  аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Қирғизистон  ба забони қирғизӣ (ба алифбои русӣ ) нашр карда шудааст.  Ин яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд.   «Энсиклопедияи советии Қирғизистон» ,    солҳои (1976—1980) иборат аз 6 ҷилд   нашр шудааст.    Инчунин, соли 1982 ҷилди иловагӣ ба забон русӣ нашр шудааст. 
## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Донишномаҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Фарҳанги Қирғизистон
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Қирғизистон
Энсиклопедияи советии Қазоқистон

** Энсиклопедияи советии Қазоқистон ** — аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Қазоқистон ба забони қазоқӣ (ба алифбои русӣ) нашр карда шудааст. Яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд. «Энсиклопедияи советии Қазоқистон», солҳои (1972—1978) иборат аз 12 ҷилд нашр шудааст. Инчунин, ҷилди иловагии 13 «Энсиклопедияи советии Қазоқистон» нашр шудааст.

## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Эзоҳ

* Энсиклопедияи советии Қазоқистон дар википедиаи русӣ

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Қазоқистон
Энсиклопедияи советии Украина

**Энсиклопедияи советии Украина **   -  аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Украина  ба забони украинӣ  (ба алифбои кирилӣ) нашр карда шудааст.  Ин яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд. Нашри дуюми «Энсиклопедияи советии Украина», солҳои (1974—1985 ) чоп шудааст ва аз 12 ҷилд иборат аст. Инчунин  «Энсиклопедияи советии Украина» ба забони русӣ нашр шудааст.Українська Радянська Енциклопедія
## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Пайвандҳо
* Українська Радянська Енциклопедія
* Українська Радянська Енциклопедія
 

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Украина
Энсиклопедияи советии Арманистон

**Энсиклопедияи советии Арманистон**   -  аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Арманистон ба забони арманӣ нашр карда шудааст.  ЭСА яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд.   «Энсиклопедияи советии Арманистон» солҳои (1974—1987) нашр шудааст ва аз 13 ҷилд иборат аст 
## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*Армянская советская энциклопедия дар Википедияи русӣ
* Армянская советская энциклопедия online

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Энсиклопедияи советии Гурҷистон

**Энсиклопедияи советии Гурҷистон **  -  аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Гурҷистон ба забони гурҷӣ нашр карда шудааст.  Ин яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд.   «Энсиклопедияи советии Гурҷистон» ,    солҳои (1969—1975) нашр шудааст ва аз 12 ҷилд иборат аст. http://encyclopedia.science.org.ge/  ქართული ენციკლოპედია_Georgian Encyclopedia.
## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ქართული ენციკლოპედია_Georgian Encyclopedia 
* Грузинская советская энциклопедия дар Википедияи русӣ https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Энсиклопедияи советии Латвия

**Энсиклопедияи советии  Латвия **  -  аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Латвия  ба забони латвиягӣ нашр карда шудааст. ЭСЛ яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд. «Энсиклопедияи советии Латвия», солҳои (1981—1988) иборат аз 12 ҷилд нашр шудааст. Инчунин, ҷилди иловагӣ ба забон русӣ    нашр шудааст.
   
## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Манобеъ
* Латвийская советская энциклопедия дар Википедияи русӣ 
 

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Латвия
Рӯйхати энсиклопедияхои бузурги советӣ

Донишномаҳои бузург (энсиклопедияҳо)  дар Иттиҳоди Шӯравӣ  аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ дар солҳои 1927 — 1990 нашр шадаанд.

## Рӯйхати энсиклопедияҳои бузурги советӣ:

## Манобеъ
 

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Энсиклопедияи советии Молдавия

**Энсиклопедияи советии  Молдавия ** - аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Молдавия  ба забони молдаванӣ (ба алифбои русӣ) нашр карда шудааст. ЭСМ яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд. «Энсиклопедияи советии  Молдавия», солҳои (1971—1981) иборат аз 8 ҷилд нашр шудааст. Инчунин, соли 1982 ҷилди иловагӣ ба забон русӣ нашр шудааст http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/201150 «Молдавская Советская Энциклопедия»] — статья в Большом Энциклопедическом словаре
## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Манобеъ
*  
Энсиклопедияи советии Молдавия дар Википедияи русӣ 
 

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Молдова
Энсиклопедияи советии Эстония

**Энсиклопедияи советии Эстония ** - аввалин донишномаи универсалиест, ки дар Эстония  ба забони эстонӣ  нашр карда шудааст.  Ин яке аз донишномаҳои бузургест, ки аз ҷониби 15 ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба нашр расидаанд. «Энсиклопедияи советии Эстония», нашри аввал  солҳои (1968—1976) иборат аз 8 ҷилд чоп шудааст. Инчунин, солҳои (1985—1990 ) нашри иловагӣ чоп шудааст.
 
## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Манобеъ
 

Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Гурӯҳ:Эстония
Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод

thumb|Бинои нави Осорхонаи миллии Тоҷикистон, Душанбе, 2013 год.
**Осорхонаи миллии  Ҷумҳуриии Тоҷикистон ба номи [[Камолиддин Беҳзод]]**  — осорхона ба номи рассоми ( миниотюранигор)-и номдори асримиёнагӣ, Камолиддин Беҳзод гузошта шуда буд.

## Таърих
12 августи соли 1934 бо қарори Комисариати халқии Тоҷикистон (ҳукумат)  аввалин Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ дар шаҳри Душанбе таъсис ёфта буд. Соли 1959 осорхона ба Осорхонаи муттаҳидаи ҷумҳуриявии таъриху кишваршиносӣ ва санъати тасвирии ба номи К. Беҳзод  дар заминаи Намоишгоҳи комёбиҳои хоҷагии қишлоқи ҷумҳурӣ дар шаҳри Душанбе таъсис дода шуда буд.
27 ноябри соли 1999 дар асоси қарори Ҳукумати Ҷумҳуриии Тоҷикистон Осорхонаи муттаҳидаи ҷумҳуриявии таъриху кишваршиносӣ ва санъати тасвирии ба номи К. Беҳзод ба *Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод* тағйири номгузорӣ намудааст. Бинои Осорхонаи ба номи К. Беҳзод дар хиёбони Айнӣ назди майдони ба номи Садриддин Айнӣ ш Душанбе ҷойгир шуда буд. Осорхона то соли 2013 ҳамчун осорхонаи ҷумҳуриявии кишвар барои тамошобинон ва меҳмонони хориҷӣ хидмат мерасонид. Баъд аз ба истифода супоридани бинои нави Осорхонаи миллии Тоҷикистон. Осорхонаи ба номи К. Беҳзод фаъолияти хешро ба охир расонидааст. Бо фармоиши Ҳукумати ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 августи соли 2013, собиқ бинои Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод, воқеъ дар хиёбони Айнӣ-31, шаҳри Душанбе ба тавозуни Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон гузаронида шудааст.

## Хазинаи осорхона
Соли 1934 осорхона дорои 530 экспонат буд ва минбаъд дар хазинаи осорхона зиёда аз 50000 экспонат ҷамъ оварда шудааст.
## Барҳам гардидани осорхона
Соли 2013 баъд аз таъсис ёфтани осорхонаи нав - Осорхонаи миллии Тоҷикистон, ки дар назди боғи Парчами миллии Тоҷикистон ҷойгир шудааст, Осорхонаи миллии ба номи Камолиддин Беҳзод барҳам дода шуда хазинаи экспонатҳои он ба Осорхонаи миллии Тоҷикистон гузашт.

## Эзоҳ
 
* 

Гурӯҳ:Осорхонаҳои Душанбе
Энсиклопедияи советии Сибир

**Энсиклопедияи советии Сибир ** — аввалин донишномаест дар бораи Сибир, Шарқи Дур ва Урали Шарқӣ. Дар Русия  ба забони русӣ нашр карда шудааст. «Энсиклопедияи советии Сибир», ки  соли (1937) тайёр шуда буд, нашр карда нашудааст. Чунки, мақолаҳои  энсиклопедияро «душманони халқ» навиштаанд, бинобар ин дар замони сталини дар ИҶШС нашри он манъ карда шуда буд. Ҷилди чоруми энсиклопедия танҳо соли 1992) дар Ню Йорк нашр шудааст

## Дигар энсиклопедияҳои бузурги советӣ

## Нигаред
* Энсиклопедияи бузурги советӣ

## Эзоҳ

## Манобеъ
* О. И. Блинова, В. В. Палагина «„Сибирская советская энциклопедия“ как источник диалектной лексикографии», Томск: Томский университет, 1979.
* «Сибирская советская энциклопедия», том 4 (Обдорск — съезды) [факсимильное издание по гранкам 1937 года] / гл. ред. Б. З. Шумяцкий (Москва), пом. ред. А. А. Ансон (Новосибирск), М. М. Басов (Иркутск); Introd. by Edward Kasinec, Robert H. Davis, New York : Norman Ross publ., 1992, XVIII с., 1106 стлб., 27 см. + Прил. (стлб. с. 1084—1106): словник т. 5 : Т — Я.
* «Сибирская советская энциклопедия: проблемы реконструкции издания» : Сборник статей, организационных и методических документов по итогам выполнения проекта Российского гуманитарного научого фонда № 01-01-00352А / Новосибирск: Государственный архив Новосибирской области", 2003 (Типография Новосибирского государственного технического университета).

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳои Русия
Гурӯҳ:Китобҳо
Ҷаббор Расулов

**Ҷаббор Расулов** (*Ҷаббор Расулович Расулов*; 27 июни (10 июли) соли 1913, Хуҷанд, Вилояти Самарқанд, Империяи Русия — 4 апрели соли 1982, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — ходими ҳизбӣ ва сиёсӣ, Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1946—1961, Котиби якӯми Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон дар солҳои 1961—1982. Ӄаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ (1981). Аъзои ҲКИШ (1939) узви КМ ҲКИШ (1961—1982). Вакили Шӯрои Олии ИҶШС ва Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Ҷаббор Расулов 27 июни 1913 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Донишкадаи пахтакории Осиёи Миёнаро (1934) хатм намудааст. Фаъолияти кориашро ҳамчун агрономи стансияи хоҷагии қишлоқ(1934—1938) саркарда, сипас ба ҳайси сардори идора, ҷонишини комиссари халқии зироати ҶШС Тоҷикистон (1938—1941), намояндаи Комиссариати халқии маҳсулоттайёркунии ИҶШС дар Тоҷикистон (1941—1945), комиссари халқии зироати ҶШС Тоҷикистон (1945—1946) кор кардааст.

Ҷаббор Расулов ба таърихи То- ҷикистон ҳамчун арбоби бузурги давлатӣ ва партиявӣ ворид гардидааст. Тараққиёти Ҷумҳурӣ ва дастовардҳои бузург ба номи Ҷаббор Расулов тааллуқ доранд. Чунки ӯ беш аз 30 сол ба сифати роҳбари Ҷумҳуриамон фаъолият намудааст. Даҳ сол ба сифати Раиси Совети Вазирони ҶШС Тоҷикистон ва 21 сол ба ҳайси Котиби якуми Кумитаи Марказии Партияи Коммунистии Тоҷикистон меҳнати пурмаҳсул кардааст. Дар давраи роҳбари ҷумҳурӣ будан Расулов якчанд маротиба ба ноҳия ташриф оварда ба меҳнаткашон, алалхусус, ба деҳқонони зарофар маслиҳатҳои муфид додааст.

Солҳои 1946—1955 Ҷаббор Расулов ба ҳайси сарвазири Ҳукумати ҶШС Тоҷикистон — Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон ҳамзамон вазири корҳои хориҷии ҶШС Тоҷикистон фаъолият намудааст. Сипас, дар вазифаи ҷонишини якуми Вазири хоҷагии қишлоқи ИҶШС (1955—1958), котиби КМ ПК Тоҷикистон (1958—1960) кор кардааст. Ӯ аввалин шахсест аз Тоҷикистон, ки ҳамчун Сафири Фавқулода ва Мухтори ИҶШС дар Ҷумҳурии Того (1960 — 1961) адои вазифа намудааст.

Охирин мансаби давлатии ӯ вазифаи Сарвари ҶШС Тоҷикистон — Котиби якӯми Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон буд, ки солҳои 1961—1982 ба ухда дошт. Ҷаббор Расулов дар синни 69 солаги ҳангоми иштирок дар анҷумани Комсомоли ленинии ҶШС Тоҷикистон аз бемории сактаи дил ҷон додааст. 4 апрели соли 1982 дар шаҳри Душанбе вафот карда дар боғи Айнии пойтахт ба хок супурда шудааст.

Як ноҳия дар вилояти Суғд, хоҷагие дар ноҳияи Хуросон, мактаби миёнае дар шаҳри Хуҷанд, хиёбоне дар шаҳри Душанбе номи ӯро доранд ва дар бинои Ҳукумати ҷумҳурӣ лавҳаи ёдгориаш гузошта шудааст.

## Ҷоизаҳо
* 9 ордени Ленин,
* ордени Инқилоби Октябр,
* ордени Байрақи Сурхи Меҳнат,
* ордени Ҷанги Ватанӣ дараҷаи II,
* 2 ордени дигар ва медалҳо мукофотонида шудааст.

## Нигаред низ
* Ноҳияи Ҷаббор Расулов

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Котибони якуми Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Раисони Шӯрои Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Акобир Адҳамов

**Акобир Адҳамов** (4 сентябри 1928, Самарқанд — 12 ноябри 1993, Душанбе) — физикдон, узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1957), академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1968), доктори илмҳои физика ва математика (1964), профессор (1966).

## Зиндагинома
Акобир Адҳамов 4 сентябри соли 1928 дар гузари Қӯшҳавзи шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Факултети физика ва математикаи Универститети Давлатии Ӯзбекистон (ҳоло — Донишгоҳи Давлатии Самарқанд ба номи А. Навоӣ)ро (1949) хатм кардааст. Аспирантураи Университети давлатии Москваро хатм намудааст (1953). Муаллими калон, мудири кафедраи физикаи умумӣ ва назарӣ, декани факултети физика ва математикаи )УДТ ба номи В. И. Ленин, ноиби ректор оид ба корҳои илмӣ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1954—1965), директори Институти физикаи ба номи С. У. Умаров, саркотиби илмии Президиуми Академияи илмҳои Тоҷикистон (1965—1968), академик — котиби шуъбаи илмҳои физика ва риёзи, геология ва кимиёи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1976—1984).

Акобир Адҳамов инчунин, Узви Шӯрои илмӣ доир ба проблемаҳои ултрасадои Академияи Илмҳои ИҶШС ва узви Шӯрои илмӣ оид ба физикаи моеъоти назди Вазорати мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси ИҶШС, раиси Шӯрои илмӣ доир ба проблемаҳои амалии Академияи илмҳои Тоҷикистон, ҷонишини раиси Шӯрои илмии )УДТ ба номи В. И. Ленин, доир ба додани унвони илмӣ (соҳаи физика ва математика), узви ҳайати асосии таҳририяи Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик буд.

## Фаъолияти илмӣ
Дар соҳаи физикаи назарӣ рисолаи номзадӣ (1954) ва рисолаи докторӣ (1964) дифоъ кардааст. Таҳти роҳбарии ӯ дар Институти физикаи ба номи С. У. Умаров Академияи илмҳои Тоҷикистон бахши физикаи назарӣ ва силсилаи Лабораторияи ултрасадо, таҳлили рентгеноструктурӣ, таҳлили активатсионӣ, электроникаи квантӣ, криогенӣ ташкил гардид. Тадқиқоти ӯ ба акустикаи молекулавӣ ва назарияи кинетикии паҳншавии мавҷҳои ултрасадо оиданд. Бори нахуст назарияи кинетикии паҳншавӣ ва фурӯбарии ултрасадоро дар моеъот, назарияи кинетикии эластикӣ ва ғилзату моддаҳои ғайриякҷинса ва ҳодисаҳои интиқолро тадқиқ кардааст. Тадқиқоти илмиро бо фаъолияти педагогӣ пайваста, дар мактаби олӣ физикаи назариявӣ ва курсҳои махсуси онро таълим додааст, ба кори илмии донишҷӯён ва аспирантҳо роҳбарӣ қардааст. Бо роҳбарии ӯ гурӯҳи мутахассисон дар соҳаи назарияи кинетикии модда ва физикаи ултрасадо рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд. Муаллифи қариб 100 асари илмист.

## Ҷоизаҳо
* Ордени «Нишони Фахрӣ»,
* Медалҳои «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В.И. Ленин», «Ветерани меҳнат» ва диг.
* «Нишони Фахрӣ»-и Академияи илмҳои Тоҷикистон,
* Ифтихорномаҳои давлатӣ ва соҳавӣ мукофотонида шудааст.

Ба номи Акобир Адҳамов кӯчаҳои шаҳрҳои Душанбе ва Самарқанд гузошта шудаанд.

## Сарчашма
*Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — с.19

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Физикони Тоҷикистон
Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Ислом Абдусаломов

**Ислом Абдусаломов** (13 феврали 1929, маҳаллаи Тайлоқи ноҳияи Самарқанд — 7 апрели 2014) — зоолог, эколог, зоогеограф (паррандашинос), доктори илмҳои биология (1972) академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1997). Ходими хизматнишододаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996), директори фахрии ИЗИП ба номи Е. Н. Павловскийи Академияи илмҳои Тоҷикистон (аз с. 2005) буд.

## Зиндагинома
Ислом Абдусаломов 13 феврали соли 1929 дар маҳаллаи Тайлоқи ноҳияи Самарқанд ба дунё омадааст. Факултети биологияву хокшиноси Универститети давлатии Ӯзбекистон (ҳоло — Донишгоҳи давлатии Самарқанд ба номи А. Навои)ғро бо баҳои аъло хатм кардааст (1950). Ходими илмӣ ва аспиранти назди ИЗИП ба номи Е. Н. Павловскийи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1950—1958). Дар мавзӯи «Очерки экологӣ-фаунавии паррандаҳои Помир» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст (1958). Мудири шуъбаи экология (1959—1962), ҷонишини директор (1963—1967), директори ИЗИП ба номи Е. Н. Павловскийи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1967—1972; 1984—1992), раиси Президиуми Ҷамъияти ҷумҳуриявии ҳифзи табиати Тоҷикистон (1977—1981).

## Фаъолияти илмӣ
Соли 1972 дар мавзӯи «Биология ва хусусиятҳои ба тарзи амудӣ ҷойгиршавии паррандагони Тоҷикистон» рисолаи доктори ҳимоя намудааст. Муаллифи зиёда аз 360 асари илмӣ, аз ҷумла 7 монография, 5 китоби илмию оммавӣ, аз ҷумла
* Фаунаи Тоҷикистон.- Душанбе,1972,
* Муҳоҷирати паррандагон дар Осиё. — Душанбе, 1982,
* Олами ҳайвоноти Тоҷикистон. — Душанбе,1991.
* Китоби Сурхи Тоҷикистон. — Душанбе,1997,(ба заб тоҷ. ва русӣ), ҳаммуаллиф.
Асарҳояш асосан ба мавзӯъҳои паррандашиносӣ, тернология, герпетология, масъалаҳои ҳифзи табиат ва захираҳои табиии Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудаанд. Муҳарири масъул ва яке аз муаллифони «Китоби Сурхи Тоҷикистон» (Душанбе,1997, ба заб. тоҷ; Душанбе,1988, ба заб. русӣ).

## Фаъолияти илмию ҷамъиятӣ
Бо ибтикори ӯ соли 2000 дар Помир [мамнӯъгоҳи “[Зоркӯл"]] таъсис шудааст, ки дар он хелҳои ҳайвоноти нодир ва маҳвшаванда, аз ҷумла ғози кӯҳӣ ё ҳиндӣ сукунат доранд. Инчунин бо саъю кӯшиши ӯ дар шимоли Тоҷикистон «Парваришгоҳи Сирдарё» таъсис ёфт, ки дар он мурғони обию ботлоқӣ ва соҳилмақом таҳти ҳимоя гирифта шудаанд. Роҳбари илмии 2 рисолаи доктори илм ва 16 номзади илми биология аст. Сарвари ҷамъияти ғайриҳукуматии «Шӯрои ҷамъиятии экологии Ҷумҳурии Тоҷикистон» буд.

## Ҷоизаҳо
* Бо ордени «Шараф» дараҷаи 1,
* Медалҳои «Барои меҳнати шоён» ва «Ветерани меҳнат»,
* «Нишони Фахрӣ»-и Академияи илмҳои Тоҷикистон
* Ифтихорномаҳои давлатӣ ва соҳавӣ мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энсиклопедияи советии тоҷик.Ҷилди 1. — Душанбе, 1978, — с. 22
* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — с.17-18,
* Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зоологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Дастури забони тоҷикӣ

**Дастури забони тоҷикӣ** - дар ин мақола ба шарҳи дастур, яъне грамматикаи забони адабии тоҷик ва унвони гуфторӣ ва навишторӣ дар Тоҷикистон аст. Ба таври кул, дастури забони тоҷикӣ мутаносиб бо навъи таҳлилӣ аст. Каме боқимонда аз системаи мавриди равобити дастурӣ дар дараҷаи аввал аз тариқи clitics, низоми калимаҳо ва дигар созаҳои таҳлилӣ баён шудааст. Монанди гунаҳои дигар лаҳҷаҳои форсӣ, дастури забони тоҷикӣ тақрибан яксон аст бо дастури забони форси классикӣ, агарчи тафовути дар бархе аз замонҳои феъл вуҷуд дорад.

## Исм
### Шумора
## Сифат
## Феъл

## Адабиёт
* [Аз Википедиаи Инглисӣ http://en.wikipedia.org/wiki/Tajik_grammar]

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
2 декабр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
### Миллӣ
 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 декабр]]*
* 1988 -  бори аввал дар таърихи кишварҳои исломии дунё, Сарвазири Покистон интихоб гардидани зани мусулмон - Беназир Бҳутто.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 2 декабр]]*
* 1943 — Шариф Нуриддинов — журналист, адиби ӯзбекзабон аз ноҳияи Бобоҷон Ғафурови Тоҷикистон.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 2 декабр]]*
## Тақвими мардумӣ
Қавс (23 Ноябр — 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Қавс

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1202.html 
* http://www.calend.ru/day/12-02/ 
* Наука,  02.12 
* BBC On this day, 02.12

## Эзоҳ
Феҳристи дастаи олимпии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Бозиҳои олимпии Лондон - 2012

Вироиши рӯйхат давом дорад

## Рӯйхати иштироки дастаи олимпии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ХХХ -юмин Бозиҳои олимпии Лондон - 2012





## Пайвандҳо
* http://gazeta.tj/chg/5420-r1263jxati-ishtiroki-dastai-olimpii-1206um1203urii-to1207ikiston-dar-xxx-yumin-bozi1203oi-olimpii-london-2012.html 

‎

*
Гурӯҳ:Бозиҳои олимпии Лондон - 2012
Гурӯҳ:Феҳристи варзишгарон
Ким Чен Ин

**Ким Чен Ин ** (; род. 8 январи 1982–84 ё 5 июли 1984, Пхенян, ҶХДК) — арбоби сиёсӣ, давлатӣ, ҳарбӣ ва ҳизбии Куриёи Шимолӣ, раҳбари Ҷумҳурии Демократии Халқии Корея, Дабири аввали Ҳизби коргарони Корея, Раиси кулли комиссияи марказии низомӣ, Раис кулли комиссияи миллии дифои Кореяи шимолӣ, Фармондеҳи муаззами артиши халқии Корея.

## Зиндагинома

## Эзоҳ

ҶХДК
ҶХДК
ҶХДК
Зоркӯл

чап|250px|мини|Кӯли Зоркӯл
**Зоркӯл** — яке аз кӯлҳои Тоҷикистон мебошад. Кӯли Зоркӯл дар кӯҳистони шарқии Помир дар (Ноҳияи Мурғоб ва Ноҳияи Ишкошим) воқеъ аст.
 
* Зоркӯл аз шарқ то ба ғарб дар масофаи — 25 км тӯл кашидааст, масоҳаташ — 87 700 (га) 
* Ин кӯл аз нигоҳи ҳудуд 389 км мураббаъ масоҳатро ишғол намуда, дар баландии 3914 м воқеъ гардидааст. Баландии мутлақ — 4126 м
* Дарозии кӯл — 33 км ва бараш — 23 кмро фаро гирифта, аз ҷануб дарёи Музкӯл, аз шимол дарёи Қароҷилғасой ҷорӣ мешавад. Ин кӯли пиряхӣ маҳсуб меёбад. Аз Зоркӯл дарёи Помир ҷорӣ гардида ба дарёи Панҷ ҳамроҳ мешавад.

## Таърих
Он дар заминаи мамнуъгоҳи Зоркӯл, бо масоҳати умумии 87,7 ҳазор га бунёд ёфтааст ва дар ҳудуди ноҳияҳои Мурғоб ва Ишкошими ВМКБ ҷойгир шудааст. Қаблан ин кӯл бо номи "Кӯли Викторияи Помир" маъруф буд, ки онро афсари бритониёӣ Ҷон Вуд ба кӯл гузоштааст. Ҷон Вуд дар соли 1838, ҳангоми сафар карданаш ба саргаҳи Амударё ин кӯлро ба муносибати  Маликаи Бритониёи Кабир, Виктория номидааст. Тибқи тавофуқномаи Русияву Бритониёи соли 1895, сарҳади байни Империяи Русия ва Афғонистон қад-қади кӯл мегузашт. 
## Макони табиӣ
Мамнуъгоҳ муҳимтарин ҷойест ва яке аз маконҳои табиӣ чӣ дар Осиёи Марказӣ ва чӣ дар саросари ҷаҳон мебошад, ки инҷо намуди гӯсфанди  Марко Поло макони зист дорад. Дар ҳудуди мамнӯъгоҳ намудҳои нодири ҳайвонот - гурги сурх, хирси қаҳваранг, улари Тибетӣ,  кумай, кабӯтари сафедпӯст ва ғайраҳо мавҷуданд. Фаунаи мамнӯъгоҳ аз ҷиҳати намудҳо беназир мебошад.
Гурги сурх, архар, барс, солонгой,  хирси қаҳваранг ва дигар ҳайвоноти мазеъ дар зери муҳофизати давлатӣ гирифта шуданд, зеро онҳо ба Китоби Сурхи ҷумҳурӣ дохил мешаванд. Ҳудуди мамнӯъгоҳи Зоркул объекти нодири  мавзеи кӯҳсор мебошад, ки дар натиҷаи болоравии такрории кӯҳсор ба амал омадааст. Шароити иқлимии биёбони баландкӯҳ ба макони мавҷудияти бениҳоят баланди пиряхҳо, захираҳои глобалии оби тоза дар баландии 4500 м таъсир мерасонад.

Мамнуъгоҳи Зоркӯл дар ҳифз ва истифодаи мероси табии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Соли 2015 мамнуъгоҳи Зоркӯл аз ҷониби Тоҷикистон ба феҳристи номзадҳо барои ворид намудан ба феҳристи Мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО пешниҳод гардидааст.
## Нигаред низ
* Помир
* Панҷ (рӯд)
* Аличур (дарёи Ғунд)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мамнӯъгоҳҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Роҳандозӣ

**Роҳандозӣ** кардан ё **бут (boot) кардан** боргузори системаи амал дар ҳофизаи компютер аст, ки маъмулан аз диски сахт ва гоҳ аз рӯи диски нарм анҷом мешавад. Роҳандозӣ маъмулан роли худкоре аст, ки бо равшан намудан ё бознишасти (reset) роёна шурӯъ мегардад. Маҷмуаъи дастуроти ки ҳофиза ROM (ҳофизаи фақат хонданӣ) қарор доранд, шурӯъ ба иҷро мекунад.

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ
Мудирият

**Мудирият** (аз ) фароянди ба коргирии муасир ва коромади манобеъи моддӣ ва инсонӣ дар барномарезӣ, созмондиҳӣ, басиҷи манобеъ ва имконият, ҳидоят ва контрул ки барои дастиёбӣ ба аҳдофи созмонӣ ва бар асоси низоми арзишӣ мавриди қабул сурат мегирад.

## Этимология
Феъли инглисии manage решаи худро аз феъли mesnager-и фаронсавии асри XV дорад, ки аксаран дар забони аспсаворӣ "дар даст нигоҳ доштани ҷилави асп" ишора шудааст.[4] Инчунин истилоҳи итолиёвии maneggiare (барои идора кардан, махсусан асбобҳо ё асп) имконпазир аст. Дар испанӣ манежар инчунин метавонад маънои ҳукмронии аспҳоро дошта бошад. Ин се истилоҳ аз ду калимаи лотинии manus (даст) ва agere (амал кардан) гирифта шудаанд.

## Нигаред
* Консалтинг 

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ
Академияи илмҳои Ӯзбекистон

**Академияи илмҳои Ӯзбекистон**  – муассисаи олии илмии  Ҷумҳурии Ӯзбекистон мебошад, ки дар пойтахти Ӯзбекистон шаҳри Тошкент воқеъ аст.
Дар асоси Филиали Ӯзбекистонии АИ ИҶШС соли 1943 ҳамчун Академияи Фанҳои  ҶШС Ӯзбекистон  таъсис дода шудааст.

Аввалин президенти Академияи Фанҳои ҶШС Ӯзбекистон   математик Тошмуҳаммад Ниёзович  Қори- Ниёзов буд. Нахустин аъзоёни комилҳуқуқи Академия – Михаил Степанович Андреев, Александр Николаевич Аскоченский, Виктор Васильевич Пославский, Ғафур Ғулом, Мусо Тошмуҳаммадов (Ойбек), Всеволод Иванович Романовский, Тошмуҳаммад Алиевич Сарымсаков, Александр Сергеевич Уклонский, Султон Умарович Умаров, Рихард Рихардович Шредер, Александр Юрьевич Якубовский  шуданд.

## Президентҳои  Академия

* Тошмуҳаммад  Қори-Ниёзов (1943—1947)
* Тошмуҳаммад Алиевич Сарымсаков (1947—1952)
* Теша Зоҳидович Зоҳидов (1952—1956)
* Ҳабиб Муҳаммадович  Абдуллоев (1956—1962)
* Обид Содиқович Содиқов (1966—1984)
* Пулод Қирғизбоевич Ҳабибуллоев (1984—1988)
* Маҳмуд Салоҳитдинович Салоҳитдинов (1988—1994)
* Ҷӯра Абдуллоевич Абдуллоев (и. в. 1994—1995)
* Тӯхтамурод Ҷӯраевич Ҷӯраев (1995—2000)
* Беҳзод Содиқович Юлдошев (2000—2005)
* Тоҳир Фотеҳович Орипов (и. в. 2005—2006)
*  Шавкат Исмоилович  Солиҳов (аз13 марти 2006)

## Пайвандҳои беруна

* Сайт Академии наук Узбекистана 
* Страничка Академии наук Узбекистана на сайте «Научная и образовательная сеть Узбекистана» 
 

Гурӯҳ:Фарҳанг
Ӯзбекистон
Телефони ҳушманд

thumbnail|Samsung Телефони ҳушманд
thumbnail|Samsung Телефони ҳушманд
[thumbnail|[Apple Inc.|Apple iPhone]]
**Телефони ҳушманд**, **Смартфон** (аз ) ба телефони ҳамроҳе гуфта мешавад, ки тавоноиҳои пешрафтатар ва қудрати муҳосиботи бештар аз телефони мураккаб (feature phone) ироъа медиҳад.

Гӯшиҳои ҳушманд ё **Смартфон** гушиҳои мубоили пешрафта бо қобилиятҳои хос ва корбурдҳои назири компютерҳои шахсӣ/фардӣ (PC) ҳастанд. Бештари гӯшиҳои ҳушманд дорои дурбин ҳастанд.

## Нигаред низ
* Телефон
* Омӯзиши мобилӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Телефонҳо
6 феврал

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
Рӯзи байналмилалии пешхизмат (бармен).
### Миллӣ
* Тоҷикистон - Рӯзи Милиса. (1925
 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 6 феврал]]*
6 феврали соли 2012  дар таваллудхонаи шаҳрии №3- и шаҳри Душанбе шаҳрванди 8-миллионумини Тоҷикистон ба дунё омад.
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 6 феврал]]*
* 1665 — Анна Стюарт, маликаи Подшоҳии Муттаҳида.

### Садаи 19
* 1879 — Николай Корженевский (1879-1958), доктори илми географӣ, профессор.
* 1889 — Константин Липсекаров (1889-1954), шоири рус, мутарҷими осори адибони классики форс-тоҷик.
### Садаи 20
 
### Дар Тоҷикистон
* 1924 — 95-солагии Иля Илёбоев (1924-1999), рӯзноманигор.
* 1924 — 95-солагии Валӣ Маҳмадов (1924-1994), генерал-майор.
* 1924 — 95-солагии Муҳаммаднурӣ Усмонов (1924-2015), доктори илми филологӣ, профессор.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 6 феврал]]*

## Тақвими мардумӣ
**([[21 Январ]] - [[19 Феврал]])** - **[[Далв]]** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.
40px|none|Далв

## Ҳамчунин нигаред

* Китобхонаи миллии Тоҷикистон. Тақвими моҳ. Феврали соли 2019 

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0602.html 
* http://www.calend.ru/day/2-6/ 
* Наука, 06.02 
* BBC On this day, 06.02

## Эзоҳ

*
7 феврал

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
*  — Рӯзи истиқлол.
*  — Рӯзи Мэли муқаддас.
*  — Рӯзи қаламрави шимолӣ.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 7 феврал]]*
* 1992 — шартнома оид ба таъсиси Иттиҳоди Аврупо ба имзо расид.
* 2014 — дар Сочи маросими оғози Бозиҳои XXII олимпии зимистона доир гардида, 23 феврал ба итмом расид.
## Зодрӯзҳо

### Дар Тоҷикистон
* 1923 — Анатолий Герасимов, мутриб, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
* 1913 — Хӯҷамурод Қобилов, пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.
* 1934 — Ҳабибулло Абдуллоев, олими соҳаи химия.
* 1949 — Маҳбуба Неъматзода, нависанда.

## Даргузаштҳо
* 2010 — Фаррухи Қосим ҳунарпешаи тоҷик

## Тақвими мардумӣ
**([[21 Январ]] — [[19 Феврал]])** - **[[Далв]]** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.
40px|none|Далв

## Ҳамчунин нигаред

* Китобхонаи миллии Тоҷикистон. Тақвими моҳ. Феврали соли 2019 

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0207.html 
* http://www.calend.ru/day/2-7/ 
* Наука, 07.02
* BBC On this day, 07.02
## Эзоҳ
Массаж

thumbnail|Массаж
**Массаж** (аз ) дасткори лойяҳои ва амиқи азлонӣ ва бофтаи ҳамбанд бо истифода аз роҳҳои мухталиф, ба манзури афзоиши амалкард, кумак дар раванди дармон, коҳиши фаъолияти рефлекси мушакҳо, манъи аз мотори нейрон таҳрикпазирӣ ва тарвиҷи оромиш ва рафоҳ аст.

Таърихи табобати массажӣ аз соли 3000 пеш аз милод (ё пештар) дар Ҳиндустон оғоз меёбад, ки дар он ҷо он як системаи муқаддаси табобати табиӣ ҳисобида мешуд. Массаж аз ҷониби ҳиндуҳо дар тибби "саломатии ҳаёт" истифода мешуд, як таҷрибае буд, ки барои шифо додани ҷароҳатҳо, сабук кардани дард ва пешгирӣ ва табобати бемориҳо ба наслҳо мегузаранд.

thumbnail|Массажи даст
thumbnail|Массажи пой

## Нигаред низ
* Тандурустӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Массаж
Илёс Маллаев

**Илёс Эфраимович Маллаев** (12 сентябр 1936, Марв,  ИҶШС — 2 май 2008, Ню Йорк, ИМА) — шоир, мусиқачӣ, бастакор, драматургу овозхони советӣ-яҳудӣ. Артисти Хизматнишондодаи ҶШС Ӯзбекистон (1982).

## Зиндагинома
Илёс Маллаев соли 1936 дар шаҳри Марв, ҶШС Туркманистон, ИҶШС ба дунё омад. Ӯ дар оилаи яҳудии Эфраиму Елизавета Маллаевҳо. Илёс фарзанди сеюм буд.

* Дар солҳои кӯдаконаш бо оилаи худ ба шаҳри Каттақурғон, ҶШС  Ӯзбекистон кучид ва дар ҳамон ҷо ӯ мусиқии анъанавии халқӣ хусусан Шашмақом шурӯъ кард.
* 
* Дар соли 1951 ба шаҳри Тошканд, ҶШС  Ӯзбекистон рафт ва бо ансамбли Тамара Ханум, Артисткаи халқии ИҶШС, ба саҳна баромадe ҳамчунин бо артистҳои ӯзбек, тоҷику яҳудии бухороӣ.
* 
* Дар соли 1978 Илёс Артисти хизматнишондодаи ҶШС Ӯзбекистон шуд.
* 
* Дар соли 1992, баъди фурупӯшии СССР, Илёс бо оилаи худ аз Ватанашон монда рафтанд ба Штатҳои Мутаҳидаи Амрико (ШМА), дар райони Квинс, шаҳри Ню Йорк, ба куҷо ки бисёр оилаҳои яҳудии бухороӣ аз Осиёи Миёна омаданд баъди соли 1991.
* 
* Дар ШМА, Илёс Маллаев фурсатҳою имкониятҳо дошт барои нашр кардани кори худ. Дар соли 1994 китоби якумаш: "Ширу Шакар" нашр шуд дар Ню Йорк ва китоби дуюмаш: "Садои Дил/Қалб Садоси/Девон" ҳам нашр шуд. Ҳар ду китобҳо дар забонони тоҷикию яҳудию, ҳамчунин дар лафзи модарии худ, забони яҳудиёни бухороӣ чоп шуда буданд.
* 
* Илёс Маллаев ба бисёр забонони халқии оламро менависту медонист монанди забонони: русӣ, яхудию ӯзбекӣ, порсию армонӣ, озарбайҷонию забони модариро, яҳудии бухороӣ.
* 
* Рӯзи 2 майи соли 2008 Илёс Малаев дар шаҳри Ню Йорк паси парда шуд. Дар гӯристони яҳудии "Маунт Кармел" рӯзи 4 май ба хок супурда шуд.

## Оила
Илёс Маллаев шавҳари Артисткаи Халқии ҶШС Ӯзбекистон Любов Шамаева буд.
Онҳо се фарзанд доштанду калон карданд: Раҷ, Наргиз, ва Виолетта.

Гурӯҳ: Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Пойиш

**Пойиш**, **назорат** ва ё **мониторинг** — ба маънии назорат аст ва манзури аз он ҳушёрӣ аз вазъияти як сомона ё падида аз роҳи мушоҳидаи дигаргуниҳое аст, ки мумкин аст бо гузари замон дар он сомона ё падида рух диҳад. Имрӯз пойиш дар бисёри аз заминаҳо корбурд дорад, вожаи дар шабакаҳои ҳамгонӣ, сунъатӣ ва ҷуғрофӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ
Убунту (фалсафа)

**Убунту (Ubuntu)**, фалсафаи ахлоқи бо тамаркази бар таълақот ва равобити мардум бо якдигар аст. Маншаъи он дар забони бонту аз ҷануби Африқо аст. Убунту ба унвони як мафҳуми классикии африқоӣ аст. Муодили дақиқи форсӣ-тоҷикии он дар ин шеъри Саъдӣ аст.

Бани одам аъзои якдигаранд, ки дар офариниш зи як гавҳаранд.

## Нигаред низ
* Убунту

## Адабиёт
* Википедиаи Форсӣ

Гурӯҳ:Ахлоқи иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Инсонгироӣ
Гурӯҳ:Фарҳанги африқоӣ
Гурӯҳ:Фалсафа
Рашк

**Ҳасодат** ва ё **бахилӣ** — умуман ишора дорад ба навъи тарзи фикр, ё навъи эҳсос ва ё навъи рафтор ки дар замоне иттифоқ меафтад, ки шахсе тасвир мекунад тавассути шахси дигаре (рақибаш) мавриди ҳамла қарор гирифтааст. Ин дар ҳоле аст, ки ҳатто он шахс рақиби худ низ мумкин аст аз ин мавзӯъ аслан иттилоъе надошта бошад.

Ба таври куллӣ ҳасадат як эҳсоси муқовимат ва ҷилавгирӣ аст дар муқобили касе, ки метавонад робитаҳо ва ё арзишҳои моро дуҷори ишқол созад. Ҳасадат ҳамчунин боиси хашм, асабоният ва … ва афсурдагӣ низ мешавад.

## Ҷусторҳои вобаста
* Ҳасодат

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ

Гурӯҳ:Ҳиссиёт
Гурӯҳ:Зиндагии шахсӣ
Гурӯҳ:Ҳаяҷонҳо
Бахилӣ

**Бахилӣ**, **бухл**, **озмандӣ**, **зуфтӣ** — яке аз хислатҳои зишту разила ва накӯҳидаву нописандидаи ахлоқӣ. Он ҳамчун худдорӣ ва имсок аз харҷ кардани моли худ ва ё манъи дигарон аз сарф кардани молашон дар мавридҳое, ки набояд онро боздошт, надодани чизе, ки онро бояд дод ва худдорӣ аз адои ҳуқуқи воҷиб зуҳур мекунад. Бахилӣ дар муқобили ҷуду карам ва саховату ҷавонмардӣ қарор дорад. Тарафи дигари Бахилӣ исроф, харҷи беҳудаи дороӣ ва зиёдаравӣ дар он аст. Дар бораи Бахилӣ нахустин бор адиби араб Ҷоҳиз китобе алоҳида ба номи «Бухало» («Бахилон») навишта, дар он саховатро сифати арабҳо ва Бахилиро сифати ғайриарабҳо арзёбӣ кардааст. Ӯ гуфтор, андешарониҳо ва истидлоли бахилонро дар бораи писандида будани Бахилӣ ва мумсикӣ бо забоне шевову дилнишин ва кинояомез баён намудааст. Мазаммати Бахилӣ яке аз мавзӯъҳои асосии адабиёти форсӣ-тоҷикӣ низ ба шумор рафта, аз ҷумла, он бадтарин беморӣ ва накӯҳидатарин хислати инсонӣ дониста шудааст. Дар бораи Бахилӣ ва бахил масалҳои фаровоне низ задаанд.

Бахилӣ боиси пайдоиши кинаву ҳасад, эҳсоси доимии нороҳатӣ ва беқарорию нооромӣ, эҷоди нифоқ дар дили инсон гашта, роҳату осоишашро аз байн мебарад. Аз оқибатҳои бади иҷтимоии Бахилӣ ривоҷ ёфтани дурӯғгӯӣ, бедодгарӣ, бераҳмӣ, бевафоӣ ва аҳдшиканӣ дар муносибат бо наздикону дӯстон ва пайвандон, аз байн рафтани ғамхорӣ ва меҳру шафқат, рӯҳи ёрию дастгирии афроди ниёзманди ҷомеа мебошад.

Ислом мардумро аз Бахилӣ қатъан манъ ва барҳазар дошта, онҳоро ба инфоқу ҷавонмардию саховат ташвиқ менамояд. Аз нигоҳи шариат, Бахилӣ ҳамҷинси куфру нифоқ буда, рӯзи қиёмат моли бахил бар гарданаш тавқи оташин мегардад (Қуръон: 3, 180), то ҳангоми марги бахил дар дили ӯ нифоқ боқӣ мемонад (Қуръон: 9, 76-77). Дар Қуръон вожаи Бахилӣ ва муштаққоти он ҳамагӣ 12 бор ва дар 8 оят омада, дар он арабҳои садри ислом ба Бахилӣ муттаҳам карда шудаанд. Сураи Қалам (оёти 17-32) шомили қиссаи ибратомӯзи «Соҳибони бӯстон» аст, ки дар он дар бораи пирмарди саховатманд ва фарзандони бахили ӯ сухан меравад. Тибқи ҳадис, биҳишт бар бахил ҳаром буда, бахил дуртарини офаридагон ба Худост. Баръакс, афроди сахию бахшанда, ки аз Бахилӣ дуранд, ба растагорӣ дар қиёмат мужда дода шудааст (Қуръон: 59, 9). Худованд онҳоеро муъминони комил хондааст, ки ба ҳангоми бахшиш аз исроф парҳез мекунанд ва аз Бахилӣ ҳам дурӣ ҷуста, дар байни ин ду ҳолат ҳадди миёнаро риоя менамоянд (Қуръон: 25, 67)

Бахилӣ дар тасаввуф пайравӣ аз ҳавои нафси саркаш ва хоҳишҳои нафсонӣ, тарки исорбартар гузоштани манфиати дигарон аз манфиати худ ва азхудгузаштагӣ аст. Тибқи таълимоти ирфонӣ, азбаски ҳадафи ниҳоии ориф ва соликро фонӣ шудан дар Ҳақ ташкил медиҳад, бинобар ин исор ва азхудгузаштагӣ бар вай воҷиб мебошад.

Аз нигоҳи ахлоқӣ бахил дунҳиммату пасттарин, фурӯмояву беқадртарини мавҷудот ба шумор рафта, дар назари мардум залилу беэътибор ва сазовори нафрину таҳқир аст ва бояд хорузор ва поймол шавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Феҳристи мамнӯъгоҳҳои Тоҷикистон

## Феҳристи мамнӯъгоҳҳои Тоҷикистон

## Пайнавиштҳо
 
* http://impulse-tour.com/tourism/tajikistan/zapovedniki-tajikistan.html
* http://eco.tj/nature/r-1.html 
* Национальные парки и природные заповедники 
* http://impulse-tour.com/tourism/tajikistan/zapovedniki-tajikistan.html 
* http://eco.tj/nature/eco-7.html 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мамнӯъгоҳҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯйхат:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Долма

thumbnail|Долма
**Долма**, **Дӯлма** () (Dolma), ё **барги ток** яке аз хӯрокҳои шарқӣ аст. Дар Тоҷикистон бо номи Дӯлма, Дулма маъмул аст.

Дӯлма яке аз ғизоҳои маъмули тоҷикӣ мебошад. Дӯлмаро бо қаламфури булғорӣ ва ё баргҳои карам таҳия мекунанд. Даруни қаламфури булғориро тоза карда, аз гӯшту пиёзи реза ва биринҷи таршуда, омехтае тайёр карда, ба даруни он мегузоранд. Сипас қаламфурҳоро дар шӯрбои муқаррарӣ меандозанд. Дар дӯлмаи карамӣ омехтаи гӯшту биринҷро ба варақи карам, ки қаблан дар об ҷӯшонида шудааст, мепечонанд ва ба деги шӯрбо меандозанд. Дар саросари кишвар роиҷ аст.

Анвоъи долма (дӯлма) шомили:
* Дӯлмаи барги ток
* Дӯлмаи бодинҷон
* Дӯлмаи гуҷа фарангӣ/помидор
* Дӯлмаи себи заминӣ/картошка
* Дӯлмаи каду
* Дӯлмашӯрбо

Долма (дӯлма) бештар дар Русия, Эрон ва кулли Осиёи Марказӣ ва ҷанубӣ ривоҷ дорад. Долмаро метавон бо барги ангур, помидор, бодинҷон дуруст кард.

## Адабиёт
Дулма // Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. Д., 1988, с. 120.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Аз Википедиаи форсӣ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎