open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зунҳебото

**Зунҳебото**, инчунин бо номи *Зунҳебо* маълум аст, шаҳрест, ки дар иёлати Нагаланди Ҳиндустон ҷойгир аст. Дар З. суми-нагаҳо зиндагӣ мекунанд. Он макони бузургтарин калисои баптистӣ дар Осиё, калисои баптистии Зунҳебото Сумӣ мебошад.

## Этимология
Калимаи Zünheboto аз калимаҳои сумиӣ *zünhebo*, номи буттаи гулдор *Leucosceptrum* ва *ба* теппаи боло гирифта шудааст. Дар ин минтақа рустании *зюнҳебо* фаровон мерӯяд ва шаҳр дар болои теппаҳои ғафс бунёд шудааст, ки аз ин рӯ, *Зунҳебо-то* ё Зунҳебото ном гирифтаанд. Аз ин рӯ, Зунбеҳото маънои теппаи гулҳои зунҳеборо дорад.

## География
Зунҳебото дар шимоли қаторкӯҳҳои Сатоӣ ҷойгир аст. Аз сабаби баландии худ, Зунҳебото як варианти мӯътадили иқлими субтропикии намнокро дорад (Cwa. Зунҳебото зимистонҳои салқин ва тобистонҳои хеле сербориш дорад. Моҳҳои хунуктарин аз моҳи декабр то феврал мебошанд, ки шабнам ба амал меояд ва дар баландтаринҳо баъзан барф меборад. Дар давраи баланди тобистон, аз моҳи июн-август, ҳарорат ба ҳисоби миёна  ташкил медиҳад. Боришоти шадид дар фасли тобистон ба амал меояд.

## Демография
Тибқи саршумори соли 2011, Зунҳебото 22,633 нафар аҳолӣ дорад. Мардон — 51.7% занҳо 48.23%-ро ташкил медиҳад.

## Муассисаҳои таълимй

### Мактабҳо дар шаҳри Зунхебото

* Bloomfield Hill School
* Corner Stone Foundation School
* Eden Garden School
* Government Higher Secondary School
* Immanuel Higher Secondary School
* Kids World Montessori
* Little Spring School
* Love Dale Higher Secondary School
* Merry Hill School
* New Era School
* Olympic Higher Secondary School
* Sacred Heart School
* Seven Home School
* Shamrock School
* St. Anthony School
* Step By Step School
* Sunbeam School
* Woodland Higher Secondary School

### Коллеҷҳо

* Коллеҷи давлатии Зунҳебото
* Коллеҷи теологии Нито
* Коллеҷи теологии Андерсон

## Эзоҳ
Adidas Telstar

рост|мини| Telstar Durlast, тӯби Ҷоми ҷаҳонии футбол дар соли 1974 .
**Adidas Telstar —** тӯби расмии бозии Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970 дар Мексика.

Он аз ҷониби Adidas барои Чемпионати Аврупо оид ба футбол дар соли 1968 таҳия шудааст ва дар чемпионатҳои Аврупо дар солҳои 1972 ва 1976 низ истифода шудааст.

## Таърих
рост|мини| Моҳвораи алоқаи " Telstar ", ки ба номи он Adidas Telstar номгузорӣ шудааст.
Тӯби Adidas Telstar, ки барои Чемпионати Аврупо оид ба футбол дар соли 1968 тарҳрезӣ шудааст, ба номи аввалин моҳвораи хусусии"Telstar" номида шудааст. Тарҳи 20 шашкунҷаи сафед ва 12 панҷкунҷаи сиёҳ низ аз рӯи намуди моҳвора офарида шудааст .
рост|мини| Туби Adidas Telstar 18

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тӯбҳо
Гурӯҳ:Тӯбҳои футбол
Adidas Tango España

мини|225x225пкс| Adidas Tango España
**Tango España** — тӯби расмии Ҷоми ҷаҳонии футбол соли 1982 дар Испания. Ин тӯбро ширкати Adidas махсус барои  чемпионати Испания таҳия кардааст.

## Пайванд

* Маълумот дар бораи balones-oficiales.com )
* Маълумот дар soccballworld.com )
Гурӯҳ:Тӯбҳо
Гурӯҳ:Тӯбҳои футбол
Изар

**Изар** () — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Ало-Буқаи ҳамон вилоят мебошад.

## Аҳолӣ
Аҳолӣ — 1908 нафар дар соли 2022.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ало-Буқа
Ноҳияи Ало-Буқа

**Ноҳияи Ало-Буқа** () — воҳиди маъмурии вилояти Ҷалолободи Ҷумҳурии Қирғизистон. Маркази маъмурӣ деҳаи — Ало-Буқа.

## Таърих
Ноҳияи Ало-Буқа бо марказаш деҳаи Ало-Буқа 2 сентябри соли 1936 дар ҳайати ҶМШС Қирғизистон  , аз декабри 1936 — ҶШС Қирғизистон ташкил карда шудааст. Солҳои 1938-1939 ба ҳайати округи Ҷалолобод, аз 21 ноябри соли 1939 вилояти Ҷалолобод буд.

27 январи соли 1959 ба вилояти Ӯш гузашт. Дар асоси Укази Шӯрои Олии ҶШС Қирғизистон № 263-XII аз 14 декабри соли 1990 вилояти Ҷалолобод бо роҳи тақсим кардани худуди вилояти Ӯш ташкил карда шуд. Вилояти навтаъсиси Ҷалолобод шаҳру ноҳияҳоро дар бар мегирифт: (Сузак, Ленин, Ало-Буқа, Чаткал)

## Ҷуғрофия
Ноҳия дар шимолу ғарби вилояти Ҷалолобод дар марз бо 4 ноҳияи (Янгиқӯрғон, Косонсой, Чуст, Поп) вилояти Намангони Ӯзбекистон ҷойгир аст.

Он аз ду қисм иборат аст, ки бо як қитъаи ноҳияи Чоткал ҷудо шуда, ба самти сарҳади Ӯзбекистон амиқ мебарояд.

Дар ноҳияи Ало-Буқа конҳои сершумори аллювиалии тилло дар канори дарёи Терексой, кони тилло ва мис — Бозимчак, кони сурма - Коссон мавҷуданд .

## Аҳолӣ
Тибқи барӯйхатгирии Қирғизистон дар соли 2015 шумораи умумии аҳолӣ 104518 нафар: қирғизҳо – 90628 нафар ё 89,3%, узбакҳо – 7341 нафар ё 6,1%, тоҷикон – 6549 нафар ё 4,6%.

## Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудӣ
Ба ноҳияи Ало-Буқа ба 8 ҳавзаи деҳотӣ  дохил мешавад:

# ҳавзаи деҳоти Оқ-Қӯрғон — д. Оқ-Қӯрғон;
# ҳавзаи деҳоти Оқтам — д. Оқ-Там;
# ҳавзаи деҳоти Ало-Буқа — д. Ало-Буқа;
# ҳавзаи деҳоти Кӯк-Сарак — д. Тенгӣ;
# ҳавзаи деҳоти Кӯктош — д. Кӯктош;
# ҳавзаи деҳоти Ӯруқта — д. Ӯруқта;
# ҳавзаи деҳоти 1 май — д. Айритам;
# ҳавзаи деҳоти Торогелдӣ Болтагулов — д. Изар.

## Диданиҳо
Маҷмааи таърихию меъмории «Шоҳ-Фозил» (деҳаи Сафедбулон, ё Гулистон) дар ҳудуди ноҳия ҷойгир аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилояти Ҷалолобод
Гурӯҳ:Ноҳияи Ало-Буқа
Нил Кардонер

**Нил Кардонер Гратакос** (; тав. 16 сентябри 1998) — актёри испанӣ. Вай дар чанд сериалҳои телевизионӣ, аз қабили Полсерес вермеллес ва «Infidels» ва «Polseres vermelles» бозӣ кардааст. Дар соли 2019 ӯ ҳамчун Оскар дар силсилаи телевизионии «Les de l'hoquei» дебют кард.

Нахустин баромади ӯ дар телевизион дебюти ӯ дар силсилаи «Zoo» буд. Иштироки пурраи онҳо «Fènix 11:23» ҳамчун қаҳрамони ҳамроҳи Мирея Вилапуиг, ҳамроҳи роҳбарӣ дар Полсерес. Ҳоло ӯ дар сериалҳои телевизионӣ «Polònia» иштирок мекунад, ки дар он ба Иниго Эррежон аз ҳизби Podemos тақлид мекунад.

## Филмнома
### Телевизион
*«Zoo» (2008)
*«Infidels» (2009–2011)
*«Polseres vermelles» (2011–2013)
*«Polònia» (2014–2016)
*«Les de l'hoquei» (2019–2020)
*«Alma» (2022)

### Филм
*«Negro Buenos Aires» (2009)
*«Mil cretins» (2011)
*«Fènix 11:23» (2012)
*«Seve» (2014)
*«Loco por ella» (2021)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1998
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Испониё
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Испониё
Иззуддавла

**Иззуддавла Абумансур Бахтиёр ибни Муиззуддавла Аҳмад ибни Абушуҷои Бӯя** (; 943—978) — амир, намояндаи хонадони Бувайҳиён.

## Зиндагинома
Пас аз фавти падараш ба тахт нишаст (976). Ӯ бархилофи васияти падараш аз итоати амакаш Рукнуддавла ва писари ӯ Азудуддавла сарпечӣ ва нисбат ба Сабуктегини ҳоҷиб беэҳтиромӣ кард. Ҳамзамон дар натиҷаи сиёсати андозситонии нодурусти Иззуддавла ва мусодира шудани амволи амирони дайламӣ эътимоди мардум аз Бувайҳиён коста шуд. Дар ибтидо Иззуддавла нисбат ба ошӯбҳои дохилии Бағдод бепарвоӣ зоҳир намуда, пас аз шиддат ёфтани низои дайламиён ва туркҳо (973) баъзе саркардагони туркро дастгир кард. Иззуддавла соли 974 дар муборизаи зидди туркҳо аз Азудуддавла ёрӣ хост, Азудуддавла дар чунин вазъияти мусоид ба Ироқ рафта, бо пуштибонии дарбориён ҳукумати Бувайҳиёнро соҳиб шуд, аммо ахиран бо исрори падараш Рукнуддавла тахту тоҷро ба Иззуддавла баргардонд. Азудуддавла пас аз фавти падараш (976) Иззуддавларо дар ҳамкорӣ ба душманон муттаҳам карда, бар зидди ӯ лашкар кашид. Иззуддавла дар Аҳвоз шикаст хӯрда, баъди аз даст рафтани Басра ва Бағдод ба Шом рафт. Ӯ кӯшиш кард, ки бо ёрии Абутағлиби Ҳамдонӣ ҳукуматро дар Бағдод дубора соҳиб шавад, аммо дар назди Тикрит шикаст хӯрда (978), бо фармони Азудуддавла ба қатл расонида шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Изуддини Кошонӣ

**Иззуддин Маҳмуди Кошонӣ** (; ) — фақеҳ, ориф, файласуф, суфӣ ва донишманди форс-тоҷик. Дар ҷавонӣ назди устодон Нуруддин Абдуссамад ибни Алии Исфаҳонӣ (фавт 1299/1300) ва Заҳируддин Абдурраҳмон ибни Наҷибуддин Алии Шерозӣ илмҳои маъмули замон, аз қабили фиқҳ, ҳадис, калом, фалсафа, мантиқ ва адабро фаро гирифта, дар ин улум маҳорати волоеро соҳиб шуд. И. К. дар фурӯъи мазҳаб ‒ шофеӣ, дар маслак ‒ суфӣ ва дар усули ақоид ашъарӣ буд. Ӯ дар заминаи фалсафа, тасаввуф, ахлоқу адаб, мантиқ ва фиқҳ осори бисёр навиштааст. Муҳимтарин таълифи И. К. «Мисбоҳу-л-ҳидоя» ё «Мисбоҳу-л-ҳидоя ва мифтоҳу-л-кифоя» буда, ба забони форсӣ навишта шудааст. Китоб дар мавзӯъҳои тасаввуфӣ ва ахлоқӣ баҳс мекунад. «Ишқнома» (дар тасаввуф), «Ақлнома» (дар тасаввуф), «Истилоҳоту-с-суфия», "Шарҳи «Фусусу-л-ҳикам», "Шарҳи «Манозилу-с-соирин», «Туҳфату-л-ихвон…» ва тарҷумаи «Аворифу-л-маориф» аз осори дигари ӯянд. И. К. шеър низ месурудааст. Рубоии зер аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зевар Давлатзода

**Зевар Давлатзода** (*Давлатзода Зевар Маҳмудӣ*; зод. 10 июни 1972, Душанбе) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Зевар Давлатзода 10 июни соли 1972 дар Душанбе ба дунё омадааст. Соли 1994 факултети забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.

## Корнома
Дар Радиои Тоҷикистон ва шабакаи аввали Телевизиони Тоҷикистон ба ҳайси муҳаррир, муҳаррири варзида заҳмат кашидааст. Сипас муовини аввали директори АМИТ «Ховар» (2002—2010), директори Телевизиони Баҳористон (2010—2014), директори Телевизиони Сафина (2014—2016) ва аз соли 2017 то соли 2020 муовини Вазири фарҳанги Тоҷикистон буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Изи шиҳоб

**Изи шиҳоб**, **изи метеор** — изе, ки баъд аз таркиши шиҳобпора (метеороид)-ҳои рахшон дар осмон боқӣ мемонад.

Мушоҳидаи И. ш. дар атмосфераи Замин ҳодисаи хеле ҷолиб аст. Пеш аз пайдо шудани шиҳобпора қабати мавҷи зарбатӣ дар шакли гази атмосферии фишурдаи тафсон ҳосил мешавад. Андозагирии тағйирёбии И. ш. бо усули радиомавҷӣ имкон медиҳад, ки суръати атмосфераи Замин дар баландиҳои 80-100 км таҳқиқ карда шавад. Агар ҳаракати шиҳоб амудӣ бошад, изи он дар атмосфера бештар боқӣ мемонад. Аз ҳисоби ҳаракати қисмҳои муайяни атмосфера И. ш. метавонад куллан тағйир ёбад. Мас., чунин ҳодиса 23 июли соли 2008 дар Тоҷикистон ба амал омада буд. Фавқушшиҳоби Тоҷикистон соати 19:45 дақ. бо вақти маҳаллӣ дар фазои ғарбии Ҳисор, дар давоми 20 дақ. мушоҳида шуда, изи худро дар осмон зуд тағйир дод. Парвози шиҳоб бо таркишҳо ва садоҳои баланд ба амал омад ва ин ҳодисаро қабулкунакҳои оптикии низоми радифони ҳарбии ИМА ба қайд гирифтанд. Давомнокии таркиши дурахшонӣ 4,5 с-ро ташкил дода, он ду бор такрор ёфт. Қадри ситоравии фавқушшиҳоб ба — 21m баробар буд. Дар натиҷаи таркиш 1,87х1011 Ҷ энергия хориҷ шуд. Баландии фавқушшиҳоб дар ҳудуди аз 14,3 то 43,4 км мехобад. И. ш.-и мазкур аз ҷониби дӯстдорони астрономия аксбардорӣ шудааст (расми 2). И. ш.-и дигар, ки хеле дурахшон буд, баъди афтидани шиҳобсанг ба ш. Челябинск (Русия) субҳи 15 феврали соли 2013 тақр. соати 9:20 дақ. бо вақти маҳаллӣ ба вуҷуд омад. Ин ҷисми шиҳобсангӣ дар атрофи Челябинск дар баландии 15-25 км таркиши азимеро ба вуҷуд овард. Мувофиқи ҳисоби NАSА (Барномаи кайҳоншиносии ИМА) шиҳобсанг (метеорит) ба қутр (диаметр)-и 17 м ва массаи 10 000 т ба атмосфераи Замин бо суръати 18 км/с ворид шудааст. Изи ҳаракати шиҳобпора тавассути дастгоҳҳои кайҳонии MTSAT-2, Мeteosat-9, Меteosat-10, FY-2D ба қайд гирифта шуд (расми 3). Масири ҳаракати парвози шиҳобпора аз тарафи шарқ ба ғарб дар қисми ҷанубии ш. Челябинск ба амал омад. Афтиши чунин ҷисмҳои осмонӣ хатари калон надошта бошад ҳам, метавонад боиси харобиҳои зиёд гардад. Давомнокии И. ш.-и бо чашм мушоҳидашаванда ба қадри ситоравии он вобаста аст: агар қадри ситоравии шиҳоб ба — 6m баробар бошад, муҳаққиқ метавонад изи онро дар давоми 2 дақ. мушоҳида намояд. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ахтаршиносӣ
Изизавр

**Изизавр**() — динозавр-зауропод аз гурӯҳи титанозаврҳо. Аз таҳнишастҳои охири табошири болои Ҳиндустон ёфт шудааст. И. яке аз завроподҳои охирин буд. Дарозиаш то 20 м, вазнаш 15 т. Сари нисбатан хурд ва гардани ғафс дошт. Пойҳои пешаш нисбатан дароз, ангуштонаш беустухон, кӯтоҳ ва пӯсташ мисли дигар динозаврҳои ҳаммонанд устухонгуна буд. Таҳқиқи наҷосати санггаштаи И. маълум кард, ки вай барги дарахтонро мехӯрдааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Измаил (шаҳр)

**Измаил** (аз соли 1812 то 1856 — Тучков), шаҳр дар қисми ҷанубу ғарбии Украина, маркази маъмурии ноҳияи Измаили вилояти Одесса (1954).

Аҳолиаш 71,2 ҳазор нафар (2017). Дар соҳили чапи шохаи д. Дунай, 80 км дуртар аз б. Сиёҳ, дар сарҳадди Руминия ҷойгир аст. Аз И. то маркази вилоят 192 км, то ш. Киев 711 км. Бандари бузург дар д. Дунай, истгоҳи р. о. ва фурудгоҳ дорад. Тибқи маълумоти маъхазҳои таърихӣ бори нахуст одамон дар асри 4 то м. дар ин ҷо сокин шудаанд. Дар асри 2 дар резишгоҳи д. Дунай — д. Репидаи Хурд, начандон дуртар аз И.-и ҳозира румиҳо қалъаи Сморнисро бунёд карданд. Аз охири ҳазораи якум дар ҷои И. бошишгоҳи Смил вуҷуд дошт, ки онро тотор-муғулҳо хароб карданд. Дар охири асри 14 ҳудуди ҳозираи И. ба ҳайати князии Молдова гузашт ва дар харобаҳои Смил деҳаи нав — Синил пайдо шуд. Соли 1538 Синилро сипоҳиёни Туркия забт карданд ва Синил И. номгузорӣ шуд. Дар асри 16 дар И. қалъа бунёд ва дар асри 17 азнавсозӣ карда шуд. Солҳои 1594-95 казакҳои Запороже бо сарварии Г. Лободи ва С. Наливайко И.-ро истило намуданд. Соли 1771 И. пойгоҳи ҳарбии дастаи киштиҳо (флотилия)-и Дунай гардида, дар он корхонаҳои киштисозӣ бунёд шуд. Соли 1790 И.-ро русҳо забт карданд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Ясс (1791-92) И. ба ҳайати Империяи Усмонӣ баргардонда шуд. Соли 1812 дар мувофиқа бо Созишномаи сулҳи Бухарест И. расман ба ҳайати Русия гузашт. Аз соли 1812 шаҳр маркази уездҳои Томаровск (1813-18), Измаил (1818 −30) ва вил. Бесарабия буд. Баъди Ҷанги Қрим (1853-56) мутобиқи Созишномаи сулҳи Порис (1856) И. ба ҳайати князии Молдова гузашт. Солҳои 1918-40 дар ҳайати Руминия ва соли 1940 ба ҳайати ИҶШС (ҶШС Украина) дохил гардид. Дар И. таҳкурсии деворҳо, боқимондаи хандақҳо, қалъаву масҷидҳо ва дигар ёдгориҳои меъмории асрҳои 15 ва 19 боқӣ мондаанд.

Ҳоло дар И. саноати хӯрокворӣ (консерваи мева, гӯшт, моҳӣ, шаробпазӣ) рушд кардааст. Комб. селлюлозаву картон, з-дҳои таъмири киштӣ, маснуоти оҳану бетонӣ ва хиштӣ дорад. Дар И. Донишгоҳи давлатии гуманитарӣ (1952), Донишкадаи нақлиёти обӣ (1997), Осорхонаи таърихии ба номи А. В. Суворов (1946), нигористони мусаввараҳо (1974) ва ҷойҳои дигари таърихӣ ҷойгиранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Михаил Изместев

**Изместев Михаил Григоревич** () — кӯҳкан. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1966).

Бригадири кӯҳканони қитъаи № 1 кони ба номи Ярославскийи иттиҳодияи «Ленинуголь»-и ш. Ленинск-Кузнетск. Дар як басти корӣ (смена) 120 т ангиштсанг кандааст. Солҳои 1972-77 устои кӯҳӣ дар кони ангишти Шӯроб (ҳоло ҶСК «Ангишт»)-и н. Исфара буд. Бо ордени Ленин ва медали «Дос ва болға» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Измор

**Измор** ( ‒ пинҳон доштан ва нишон надодан, пӯшида сухан гуфтан) — дар истилоҳи арӯз ба ниҳоят расидану сокин гардонидани то-и мутафоъилунро (˅ ˅ — ˅ —) дар баҳри комил гӯянд. Яъне дар ҳиссаи -та дар мутафоъилун (مُتَفاعِلُن) фатҳа меафтад ва он мутфоъилун (مُتْفاعِلُن — — ˅ -) мешавад, ки ба ҷояш мустафъилун ( — — ˅ —) мегузоранд. Мустафъилун дар баҳри Комил бо номи музмар ва дар баҳрҳои Раҷазу Басит ҳамчун рукни солим истеъмол мешавад. Мас.: мутафоъилун / мустафъилун / мутафоъилун/ мафъулун ˅ ˅ — ˅ -/ — — ˅ — / ˅ ˅ — ˅ -/ — — -

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шеър
Изобара

**Изобара** ( — «монанд» +  — «вазнинӣ»)

* **Изобара** — дар физика хатте, ки дар диаграммаи ҳолати термодинамикӣ яке аз изоравандҳо — раванди изобари (яъне раванде, ки дар ҳолати доимӣ будани фишор ба амал меояд)-ро тасвир мекунад. Муодилаи И.-и гази идеалӣ: T/V = const, ки ин ҷо V — ҳаҷми хос, T — ҳарорат мебошад. И.-и гази идеалӣ хатти рост мебошад (расм);
* **Изобара** — дар география дар харита хаттест, ки ду нуқтаи фишори атмосфериашон якхеларо ба ҳам мепайвандад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Иззуддини Шервонӣ

**Иззуддини Шервонӣ** (, Абуимрон Муҳаммад, мулаққаб ба Абулфазл ва машҳур ба **Садри Ашъарӣ**, фарзанди Муфарриҷ) — олим, нависанда ва и форс-тоҷик (асри 12). Ҳамзамони Абулаълои Ганҷавӣ ва Муҷири Байлақонӣ. Бо Хоқонии Шервонӣ дӯстии наздик ва ҳамкорӣ дошта, дар дарбори шервоншоҳ Манучеҳр (ҳукмронӣ 1120-60) хидмат кардааст. Хоқонӣ дар як қитъаи шеърӣ шахсияти маънавии И. Ш.-ро ситуда, ӯро устоди хеш хондааст:

Хоқонӣ ҳамчунин дар китоби «Туҳфату-л-Ироқайн» ном, лақаб, куня ва номи падари И. Ш.-ро оварда, дар радифи бузургони даврон зикри хайр кардааст. Ба гуфтаи Хоқонӣ, И. Ш. то поёни умр дар Табрез мударрис буд ва дар ҳамон ҷо даргузашт. Муаллифи «Ҳафт иқлим» ӯро ҳамчун «шоири муъҷазбаёни сеҳрофарин» баҳо додааст. Волаи Доғистонӣ И. Ш.-ро дар «шумори устодони мусалламу-с-сабути фанни балоғати кубро ва аҳли фазлу арбоби камол» ёд кардааст. Аз ашъори барҷомондаи И. Ш. лутфи табъу ҳунари шоирии вай пайдост ва ин ашъор бештар оҳанги ирфонӣ дорад. Аз намунаи осори ӯ бармеояд, ки И. Ш. гоҳ ба сабки хуросонӣ ва гоҳе ба сабки ироқӣ майл кардааст. Намунае аз ашъори И. Ш.:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Изи матритса

**Изи матритса** — ҳосили ҷамъи унсурҳои диагоналии матритса. 

Мафҳуми мазкур танҳо барои матритсаҳои квадратӣ (*А*=│*a*ki│) истифода шуда, ишораташ чунин аст: *SpA* (олмонӣ Spur –из, пай) ё *TrA* (анг. Тract – из):

*SpA*=a11+ a22 +…+ ann , ки ин ҷо *a* унсури матритса мебошад.

Агар муодилаи тавсифии матритсаи А решаҳо (қиматҳои хосс) -и λ1, λ2 ... λn дошта бошад, он гоҳ: *SpA* = λ1 + λ2 +, ... + λn мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Риёзиёт
Изобарҳо

**Изобарҳо** [аз *изо.*.. ва βάρος (baros) — вазн] — ҳастаҳои изобарӣ, ҳастаҳо-изобарҳо, ҳастаҳои адади нуклонҳо (адади массавӣ А)-яшон баробар, вале адади протонҳо Z ва нейтронҳояшон N(A=Z+N) гуногун. Ба И.-ҳои Z-яшон гуногун унсурҳои кимиёии гуногун мувофиқат мекунанд (мас., Ar40 — Ca40). И. ҳангоми бета-коҳиши ҳастаҳо ва дигар реаксияҳои ҳастаӣ ташаккул меёбанд. Ҳолати И.-и қиматҳои изоспин, спин ва ҷуфтияти яксон ҳолатҳои шабеҳ мебошанд ва мултиплети изотопиро ташаккул медиҳанд, Ҳолатҳои шабеҳ ҳастаҳои оинавӣ, мас., Li37-B47 мебошанд, ки дублети изотопи (изоспин 1/2).-ро ташкил медиҳанд.

Дар масс-спектрометрия ҳам ҳастаҳои адади массавиашон яксон ва ҳам молекулаҳои массаи молекулавиашон тақр. яксон И. номида мешаванд. Мас., молекулаҳои 16O1H2H (оби нимвазнин) И.-и молекулавии атоми 19F мебошад. Ионҳои чунин молекулаҳо ва атомҳо нисбати қариб яксони масса-заряд (ҳангоми баробар будани заряд) доранд, аз ин рӯ, онҳо дар майдонҳои электромагнитии масс-спектрометр аз рӯи масири тақр. яксон ҳаракат мекунанд ва барои И.-ҳои худ замина мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Нуклидҳо
Гурӯҳ:Физики ҳастаӣ
Изобатҳо

**Изобатҳо** (аз изо…ва юн. bӑthos — умқ) — изохатҳои умқи обанборҳо. Умқи баҳрҳои бемадд аз сатҳи миёнаи баҳр, баҳрҳои маддор — аз сатҳи пасттарини ҷазри бузургтарин, кӯлҳо ва дарёҳо аз сифри шартии футшток ё аз репер ҳисоб карда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Маконнигорӣ
Замин (ҳунари ороишӣ)

«**Замин**» — таг, пасманзар, ҷузъи ҳунарҳои ороиши амалӣ ва тасвирӣ, ки акс ё нақш дар заминаи он канда, дӯхта ё кашида мешавад.

Рассомон, наққошон, кандакорон, ҳаккокон, гулдӯзон аз усулҳои гуногуни «Замин» истифода мекунанд. Ҳангоми офаридани асари тасвирӣ, мас. портрет рассом бо тасвири манзараи деҳ ё шаҳр, намои берун ё дохили бино, табиат ва ғ. тавассути «Замин» дар бораи муҳити атроф, тарзи зиндагии қаҳрамон ва мақому манзалаташ маълумот медиҳад. Дар санъати тасвирӣ «Замин» бештар барои тақвияти дидгоҳ ва андешаҳои амиқи бадеию зебоишиносӣ ва фалсафии эҷодии рассом ҷузви муҳим ба шумор меравад. Дар кандакории рӯи чӯб ва санъати ҳаккокӣ «Замин» унсури умумӣ буда, вобаста ба навъи нақш, услуб, инчунин завқи хосси ҳунарманд мавриди истифода қарор мегирад. Дараҷаи бадеияти нақш ба хусусияти «Замин» вобаста аст. Дар амали кандакорони бухороӣ нақшҳое мавҷуданд, ки тариқи харош додани «Замин» офарида шудаанд. Дар санъати кандакорӣ ва маснуоти мисии ҳаккокишудаи Осиёи Миёна нақшҳои услубан хоссе мушоҳида мешаванд, ки барҷаста набуда, бо сатҳи «Замин» баробаранд. Баъзан «Замин»-и кандакориҳои рӯи чӯб дорои нақшҳои якчандқатораи мураккаб, инчунин нақшҳои умқию сатҳии бисёр ҷолиб мебошанд (дари мақбараи Гӯри Мир, асри 16, Самарқанд, дарҳои ҳозираи Осорхонаи таъриху кишваршиносии ш. Хоруғ, Ганҷинаи мероси хаттии ба номи А. Мирзоеви АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғ.). Мураккабтарин навъи нақши кандакории рӯи чӯб — калламуқарнас бо нақшҳои панҷқабатаи дорои чор «Замин» (номи нақши «чорзамин» низ аз ҳамин ҷост) таркиб меёфт. Ифода ва моҳияти бадеию зебоии асарҳои кандакорӣ ва ҳаккокӣ ба хусусиятҳои «Замин» вобаста аст. Дар офаридаҳои ҳунармандони ш-ҳои Истаравшан, Хуҷанду Исфара усули нақшунигори мудаввар бештар ба назар мерасад. Дар осори меъмории Бухорову Самарқанд ҳунармандон барои назаррабоӣ ва барҷастагии тасвирҳо аз сабку усули калламуқарнас истифода кардаанд. Дар ҳаккокӣ «Замин»-ро бештар бо истифода аз гурсунбаи филиззӣ бо нақшҳои мудаввар оро медиҳанд. Усули ҳаккокии «Замин» бештар дар маснуоти ҳунармандони эронӣ маъмул аст. Дар асарҳои ҳунармандӣ ифодаҳои бисёр нафиси коркарди чӯб, маводди филиззӣ, гач ва ғ. ба назар мерасанд. Ин сабку кори ҳунарӣ дар санъати кандакорию ҳаккокӣ дорои ифодаҳои хосси тазйинӣ буда, бисёр нафису чашмгиранд. Дар санъати гулдӯзӣ ва зардӯзӣ низ «Замин» мавқеи муҳим дошта, «Замин»-и матои гулдӯзӣ (сӯзанӣ, борпӯш, ҷойнамоз, чодар ва ғ.) асосан худи он (сатин, чит, суф) ба шумор меравад. «Замин»-и гулдӯзӣ, маъмулан, сурх, ҷигарӣ, сафед, зард, гулобӣ ва ғ. мешавад. Барои таносуби рангҳо ва кам ба назар намудани «Замин» бар ҳошияи косагулу лолагулҳо ҳар гуна нақшҳои ислимию ҳандасӣ медӯзанд. Маъмулан, дар «Замин» ҷои холӣ ҳар қадар кам бошад, нақшҳои гулдӯзишуда ҳамон қадар назаррабо намудор мегарданд.

## Нигаред низ
* Заминдӯзӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Наққошӣ
Сергей Виноградский

**Виноградский Сергей Николаевич** (13.9.1856, Киев — 24.2.1953, Порис) — реззистшиноси рус, асосгузори экологияи микроорганизмҳо ва микробиологияи хок. Узви вобастаи АИ Петербург (1894), узви ифтихории АИ Русия (1923), узви АИ Фаронса ва Ҷамъияти Подшоҳии Лондон.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Петербург (1881). Солҳои 1891—1912 дар Институти тиббии таҷрибавӣ ва аз соли 1922 то охири умр дар Институти Пастер (Порис) кор кардааст. В. кашшофи хемосинтез (1889) мебошад. Соли 1893 бактерияи Clostiridium pasteurianum (қобилияти аз худ кардани нитрогени молекулавии ҳаворо дорад)-ро ҷудо карда, онро «нафаскашии минералӣ» ё аноргоксидатсияи бактерияҳо номид. В. назарияи томи микробиологияи хокро ба вуҷуд овардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Винтбол

**Винтбол** — аппарат, дастгоҳи парвозкунандае, ки дар он қувваи аэродинамикии болобардор тавассути маҷмӯи таҷҳизот (система)-и барандаи иборат аз як ё ду винти баранда ва бол ба вуҷуд меояд.

Винтбол бо ёрии винтҳои баранда ба мисли чархбол ба таври амудӣ парвоз мекунад ва ба замин фуруд меояд, суръаташ ҳам бо ёрии винтҳои баранда ва тавассути ҳаракатоварҳо (бештар винтҳои кашандаю теладиҳандаи ҳавоӣ) меафзояд. Баъди гирифтани суръате, ки ҳангоми он суконҳои аэродинамикӣ босамар амал мекунанд ва то суръати бузургтарин (беш аз 500 км/соат) винтбол ҳамчун тайёраи муқаррарӣ парвоз мекунад. Дар ин маврид винтбол қувваи болобардори болро истифода мебарад, ки мутаносибан ба квадрати суръат меафзояд. Ҳангоми парвоз кардану фуруд омадан системаи идоракунии винтбол ҳамчун чархбол ва ҳангоми парвози пешраванда ҳамчун тайёра ва системаи идоракунии чархбол низ амал мекунад. Дар винтболҳо винтҳои кашанда ва теладиҳанда ё муҳаррикҳои реактивӣ истифода мешаванд. Дар охири солҳои 50 асри 20 аз тарафи ширкати англисии «Фейри» винтбол-и Feirey Rotodyne («Фейри Ротодайн») сохта шуд, ки як винти барандаи ҳаракатовараш реактивӣ ва ду винти кашандаи ҳавоӣ дошт. Массаи парвозии он 17,7 т ва суръаташ то 312 км/соат буд. Соли 1959 дар ИҶШС винтболи нақлиётии Ка-22 (сохти Н. И. Камов) сохта шуд, ки ду винти баранда, ду муҳаррики иқтидори ҳар кадомаш 4300 кВт (5900 қ. а.) ва массаи парвози 37 т дошта, бо суръати то 356 км/соат парвоз мекард. Бо ин винтбол то соли 1964 парвозҳои санҷишӣ доир гардиданд, вале минбаъд истеҳсоли саноатии он қатъ шуд. Дертар дар ширкати амрикоии «Локхид» винтболи санҷишии ХН-51А сохта шуд, ки суръаташ 486 км/соат буд. Соли 1967 дар асоси он дар ширкат винтболи ҳарбии АН-56А «Чайен» истеҳсол гардид, ки бо винти барандаи чорпаррадор, винти теладиҳанда ва ба мисли чархбол бо винти ҷубронкунандаи қафо муҷаҳҳаз шуда буд. Муҳаррики турбовинтии иқтидораш 2500 кВт (3400 қ. а.) имкон медод, ки ин винтбол бо суръати баландтарини 408 км/соат (массаи калонтарини парвозиаш 7,7 м) парвоз кунад. Такмили ояндаи винтболҳо ба он расонд, ки онҳо бо суръати то 600 км/соат ва иқтидори борбардории то 20 т парвоз кунанд. Соли 2010 дар ширкати Eurocopter чархболи маҷмӯии санҷишии Eurocopter Х3 сохта шуд, ки ба винтболҳо мансуб аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Дастгоҳҳои парвозкунанда
Александр Винтер

**Винтер Александр Василйевич** (28.9.1878, шаҳраки Староселс, Лаҳистон — 9.3.1958, Маскав) — олими шӯравӣ дар соҳаи энергетика. Академики АИ ИҶШС (1932).

## Зиндагинома
Соли 1899 ба Институти политехникии Киев дохил шуда, барои ширкат дар ошӯбҳои донишҷӯён (соли 1900) аз донишкада хориҷ ва соли 1901 маҳбус шуда, ба Боку таҳти назорати политсия табъид гардид. Дар Боку дар корҳои сохтмони нахустин неругоҳҳои барқии турбинаҳояшон бухорӣ ширкат варзидааст. Баъди хатми Институти политехникии Петербург (1912) ба сифати ёвари сардори сохтмони нахустин дар Русия неругоҳи барқи торфӣ ва сардори он кор кардааст. Баъди Инқилоби Октябр сарвари сохтмони неругоҳи барқии Шатура, солҳои 1927-30 сарвари Днепрострой, аз соли 1930 сардори сохтмон ва заводу комбинатҳои саноатии Днепровск буд. Аз соли 1944 муовини директори Институти энергетикии АИ ИҶШС. В. дар бораи захираҳои энергетикӣ, муаммои неругоҳҳои хурд, такмили сохтори энергетикии ИҶШС, ҷамъбасти таҷрибаҳои истифодаи неругоҳҳои хурд, баланд бардоштани нишондодҳои таҷҳизоти неругоҳҳои бузург, масъалаҳои сохти неругоҳҳои барқи обии Куйбишев ва Волгоград таҳқиқоти илмӣ анҷом додааст. Бо 3 ордени Ленин, ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Печ

**Печ**, **винт** (лаҳистонӣ qwint, аз олм. gewinde — буриш, рахпеч), ҷузъи мошин ё механизм: 1) В.-и пайвандӣ (насбӣ) ҷузъи устувонашакл буда, сарак (маъмулан, дар мобайнаш ҷӯяк ё ҷӯякҳои салибшакл, шаклашон гуногун) ва рахпеч дорад; 2) В.-и гаштдор — ҷузъи пешбар дар таҳвили винтӣ; 3) В.-и паррадор, наварди парраҳояш винтӣ, ки бо газ ва моеи (масалан, дар муҳаррики бодӣ) ҳаракаткунандаи қувваи кашишро бавуҷудоваранда (В.-и ҳавоӣ дар тайёра, В.-и киштиронӣ дар киштиҳо) ҳаракатро ба вуҷуд меорад ва барои омехта кардан ва ё интиқол додани газҳо, моеъҳо, маводди ғализ, пошхӯранда ва ғурӯша истифода мешавад (масалан, дар вентилятор, насос, омехтагарак ва ғ.). В. аз мехи печдор бо он фарқ мекунад, ки он нӯги тез (махрутшакл) надорад ва ҳангоми тоб додан рахпеч ба вуҷуд намеорад. Механизми винтӣ дар Юнони Қадим маълум буд. Истифодаи васеи В. солҳои 1760-70 дар истеҳсоли мошинҳо маъмул гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
67P/Чурюмов — Герасименко

**Зузанаби Чурюмов — Герасименко**, ё расман **67P/Чурюмов — Герасименко** () — зузанаби кӯ­тоҳ­давр. Даври гардишаш тақр. 6 солу 7 моҳ. 

## Кашф
Аз тарафи ситорашиносон Чурюмов К. И. (23 октябри 1969) ва Герасименко С. И. (11 сентябри 1969) кашф шудааст. Масофаи наз­диктарин ва дуртарини Зузанаби Чурюмов — Герасименко то Офтоб мувофиқан ба 1,2432 в. а. ва 5,722 в. а. баробар аст. Даври гардишаш дар атрофи Офтоб — 6,44 сол ва 12,4 соат дар ат­рофи меҳвар. Зузанаби Чурюмов — Герасименко аз ду қисми бо ҳам пайвасти мурғоби­шакл иборат буда, андозаҳои «сараш» 2,6x2,3x1,8 км, «танаш» 4,1x3,3x1,8 км ва ҳаҷмаш 25 км² аст. 12 ноябри соли 2014 бори аввал дар таърихи инсоният дастгоҳи худсайри кайҳонии «Розетта» ба ин зузанаб наз­дик шуда, дастгоҳи «Фила»-ро ба сатҳи ҳастаи он фуруд овард, ки мушо­ҳидаи сатҳи ҳаста, гирифтани наму­наҳои хоки сатҳ, таҳ­қиқи табиати физикию кимиёии атмосфера, андозагирии суръати газбухоркунӣ ва ғ-ро анҷом меди­ҳад. 30 сентяб­ри соли 2016 «Розетта» баъди 12,5 соли оғо­зи парвоз ба сатҳи зузанаб фуруд омад. Ба қавле ҳас­таи Зузанаби Чурюмов — Герасименко дар натиҷаи бархӯрди ҷирмҳои канори Манзумаи оф­тобӣ (тасмаи Койпер) ташаккул ёфтааст, ки баъд дар сат­ҳи он вобаста ба масофа ва муҳити байни­сайёравӣ мод­да­ҳои зудгудоз ҷамъ шудаанд (ҳусусияти ғай­риякҷинса будани ҳастаи он ин тахминро собит менамояд). Вобаста ба суръати сублиматсия (аз ях якбора бухор шудани об) мор­фологияи сатҳи Зузанаби Чурюмов — Герасименко шакли мураккаб гирифта, қабати зериофтобии зузанаб дар натиҷаи фаъол будани мод­да­ҳо­яш то садҳо метр бухор шудааст. Дар натиҷаи таҳаввули ма­дори зузанаб зери таъсири ҷо­зи­баи Муштарӣ ва тағйир ёф­тани масофаи перигелийӣ суръати таҷзияи ҳастаи он афзудааст. Тағйирёбии морфологияи қабати сатҳии зузанаб, хусусан дар қисмати «гардан», натиҷаи фаъол будани сур­ъати сублиматсияи моддаҳои гуногунхосият мебошад. Чу­нин ҷуфтҳастаҳои васлшударо дар мисоли зузанабҳои 1P/Ҳаллей, 19P/Борелли ва 103P/Хартли 2 низ дидан мум­кин аст. Онҳо 10-20 дарсади ҷирмҳои астероидӣ, тро­янс­ҳо, кентаврҳо ва объектҳои баъдазнептуниро ташкил до­да, механизмҳои пайдоишашон гуногун мебошанд. Соли 2014 олимон бо ёрии «Розетта» дар Зузанаби Чурюмов — Герасименко молекулаҳои 16 пайвасти ор­ганикӣ, аз ҷумла гази карбон, гази карбонат, атсетон, про­панол ва атсетамидро ошкор карданд. Ҳам­чунин «Розетта» дар сатҳи зузанаб вуҷуд доштани моле­кулаҳои по­лимерӣ (зери таъсири радиатсия ба вуҷуд меоянд) ва набудани пайвастҳои хушбӯ (ароматӣ)-ро нишон дод. Сат­ҳи Зузанаби Чурюмов — Герасименко ба 19 минтақа тақсим карда шудааст, ки ба ифтихори илоҳа ва худоёни Мисри Қадим номгузорӣ шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Тафаккури қолабӣ

**Тафаккури қолабӣ**, **стереотип** () — ба як назари аз пеш ташкилшуда дар зеҳни ҷамъе гурӯҳҳои аз ҷомеъа ишора дорад, ки монеъи қазоват ва шинохти мантиқии афрод нисбат ба дигарон шуда ва вежагиҳои хоссеро ба тамоми аъзои як гурӯҳи дигар ё маҷмӯъае мутафовит нисбат медиҳад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Андеша
Гурӯҳ:Фалсафаи сиёсӣ
Эҳтироми қабр дар Ислом

[мини|240x240пкс| Масҷид-мақбараи [Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ ибни Абӯтолиб дар Ан-Наҷаф аз ҷиҳати теъдоди зиёраткунандагон пас аз Макка ва Мадина дар ҷои дуюм аст.]]
[мини|240x240пкс| [Мулло|Муллоҳои шиъа дар хиёбони Шаҳидон дар Боку бар сари қабри кушташудагон дар фоҷеаи сиёҳи январ намоз хонданд.]]
**Эҳтироми қабрҳо** ( — *таъзиму-л-қубур*) — парастиши қабр ва анҷом додани расму оинҳо дар назди онҳо дар ибтидои густариши дини ислом мамнӯъ ва маҳкум шуда буд, вале бо мурури замон ин амалҳо ба ҷузъи ҷудонашавандаи ҳаёт табдил ёфтаанд.

Дар солҳои аввали ислом ҳатто зиёрати қабр аз ҷониби мусулмонон мамнӯъ буд, вале баъдан ин мамнӯъиятро худи Муҳаммад (с) рад кард.

мини| Масҷиди Холид ибни Валид, асҳоби Паёмбар, бо лақаби "шамшери Ислом"

## Зиёратгоҳҳои Осиёи Марказӣ
мини| Мақбараи Баҳоуддин Нақшбанд дар Бухоро.
мини| Стела дар соҳили дарёи Сир, ки гӯё қабри Қорқут-ота дар онҷо ҷойгир буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Ислом
Винти ҳавоӣ

**Винти ҳавоӣ**, **пропеллер** - ҳаракатдиҳандаи паррадор, ки дар он парраҳои аз рӯйи радиус ҷойгиршуда бо ёрии муҳаррик давр зада, тавонои (моменти тобдиҳанда)-и муҳаррикро ба қувваи кашиш табдил медиҳанд.

Винти ҳавоӣ аз гупчак (втулка) ва парраҳо иборат аст. Парраҳои пропеллерро аз чӯб, дюралюмин, пӯлод ва масолеҳи маҷмӯӣ (таркибӣ) месозанд. Парраҳо тоб хӯрда, ҳаворо ба самти ба ҳаракаташон муқобил тела медиҳанд. Дар тарафи пеши винт майдони фишори паст ва дар ақиби он майдони фишори баланд ҳосил мешавад. Тоб хӯрдани парраҳои В. ҳ. боиси самти даврӣ ва радиусӣ гирифтани ҳаҷми муайяни ҳавои телашаванда мегардад (барои ин қисми энергияи винт ба ҳаракатовар сарф мешавад). Дар натиҷа қувваи кашише пайдо мешавад, ки барои ба ҳаракат даровардани мошин зарур аст. В. ҳ. дупаррадор, сепаррадор, чорпаррадор мешавад. Инчунин винтҳои ҳаммеҳвар мавҷуданд, ки ба самтҳои ба ҳам муқобил тоб мехӯранд ва дар натиҷа барои ба ҳаракат даровардани фаввораи ҳавои телашаванда иқтидори (қувваи) кам сарф мекунанд. Вобаста ба тағйир ёфтани тоби парраҳо пропеллерҳои тобашон тағйирнаёбанда, тағйирёбанда, вобаста ба тарзи истифода кашанда ва теладиҳанда, вобаста ба суръати ҷараёни ҳаво таҳтуссадоӣ, наздикисадоӣ, фавқуссадоӣ, инчунин флюгерӣ, реверсивӣ, ҳаракатоварашон электрикӣ, аэродинамикӣ ва ғ. мавҷуданд. В. ҳ. ҳамчун дастгоҳи ҳаракатовар дар тайёраҳо, автожирҳо, сикложирҳо (сиклокоптерҳо), чархболҳои муҳаррикашон поршению турбовинтӣ, инчунин дар экранопланҳо, аэрочанаҳо, аэроглиссерҳо ва киштиҳои ҳавоболин истифода мешавад. Дар автожиру чархбол В. ҳ. ҳамчун винти баранда (ҳомил) ва дар чархболҳо боз ба сифати суккон (рул) корбаст мегардад. Сохти содатарини В. ҳ.-ро бори аввал соли 1475 Леонардо да Винчи пешниҳод кард, М. В. Ломоносов онро барои ба вуҷуд овардани кашиш дар тимсоли асбоб барои таҳқиқоти метеорологӣ истифода намудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пешрониш
Винти шиноварӣ

**Винти шиноварӣ**, **чархи обӣ** — ҳаракатдиҳандаи нисбатан маъмули киштӣ, инчунин асоси сохти ҳаракатоварҳои намудҳои дигар.

Винти шиноварӣ аз гупчаки паррадор (шумораи парраҳо 2 ва аз он бештар) иборат буда, парраҳо дар фосилаи баробар аз ҳамдигар ва нисбат ба меҳвари тӯлии навард андаке моил ҷойгир шудаанд. Винти шиновариро ба нӯги наварди шиноварӣ, ки бо ёрии муҳаррики киштӣ тоб мехӯрад, васл мекунанд. Ҳангоми тоб хӯрдани Винти шиноварӣ ҳар як парра ҳаҷми муайяни обро гирифта, ба ақиб мепартояд. Дар натиҷа суръати меҳварӣ ва атрофии Винти шиноварӣ афзуда, қувваи вокуниши оби ба ақиб партофташуда киштиро ба ақиб ё пеш (вобаста ба чархзании Винти шиноварӣ) тела медиҳад. 

Ақидаи ҳамчун ҳаракатовар истифода бурдани винти шиновариро ҳанӯз соли 1752 механик ва математики швейсариягӣ Даниил Бернулли ва баъдтар ихтироъкор-механики шотландӣ Ҷеймс Уатт пешниҳод карда буданд. Вале Винти шиноварӣ танҳо соли 1836 аз тарафи ихтироъкори англис Френсис Смит дар киштии хурди зарфияташ 6 т корбаст шуд. Ин таҷрибаи Ф. Смит боиси таъсис ёфтани ширкате гардид, ки аз маблағи он киштии зарфияташ 237 т. бо номи «Архимед» сохта шуд. Дар як вақт бо Ф. Смит, новобаста ба ӯ, муҳандис ва ихтироъкори амрикоӣ Ҷон Эрикссон низ Винти шиновариро ҳамчун ҳаракатовар истифода бурда, киштии винтдор сохт ва бо он ба Амрико сафар кард. Винтҳои шиноварии яклухти парраҳояшон якҷо бо гупчак рехташуда (собит ё ҷудонашаванда), парраҳояшон ҷудошаванда, парраҳояшон ҳаракаткунанда ё тобхӯранда (ба ном винтҳои танзимшаванда) мешаванд. Винти шиновариро аз латун, биринҷӣ, чӯян, пӯлод ва аз хӯлаҳои махсус (мас., куниал) месозанд. Солҳои охир барои сохтани Винти шиноварӣ пластмассаро низ истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пешрониш
VIPzone

«**VIPzone**» — маҷаллаи ҷилодори иттилоотӣ, замимаи «ҳафтаномаи Азия-Плюс».

Аз марти 2008 дар якуним ё ду моҳ як бор дар ҳаҷми 120 саҳифа ба забонҳои русӣ, тоҷикӣ ва англисӣ чоп мешавад. Сармуҳаррираш Бобохонов У. М. Маҷалла барои мардону занони синни 25-40-сола, ки дар соҳаҳои мухталифи тиҷорат, хадамоти давлатӣ, муассисаҳои ғайридавлатӣ, байналхалқӣ ва тиҷоратӣ фаъолият дор анд, пешбинӣ шудааст. Дар маҷалла дар бораи тарзи ҳаёт, саёҳат, фарҳанг, зебоӣ, тандурустӣ ва ғ. мавод ба табъ мерасад. Адади нашраш 3 ҳазор нусха (2014)

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Вира

**Вира**, **вера** — дар Руси Қадим навъи ҷаримаи пулӣ, ки барои қатли шахси озод ба нафъи княз пардохт мешуд. В. марҳалаи аввали аз байн рафтани қасоси хунӣ ба шумор меравад. Ҳаҷми В. ба мавқеи иҷтимоии шахси мақтул вобаста буд: барои қатли шахси озод 40 гривен ва барои куштори намояндаи ҳокимият 80 гривен муқаррар шуда буд. Ҳангоми пайдо накардани шахсияти қотил ҷамоае, ки дар ҳудуди он ҷиноят содир ва ё олоти ҷиноят ёфт мешуд, уҳдадор буд гунаҳгорро ёбад ва ҷаримаи муқарраршударо пардохт намояд. Назири В. дар фиқҳи исломӣ дия ё хунбаҳо аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таърихи ҳуқуқи Русия
Вираж (мазмунҳо)

**Вираж** (), аз фаронс.virer — гардиш хӯрдан, иваз кардани ранг):

* **Вираж** — ҳамгашти сахти роҳ, трек, автодром ва ғ., ки дорои тамоюли арзии пӯшишҳои роҳ мебошад;
* **Вираж** — дар ҳавонавардӣ (авиатсия) шакли пилотажи сода, ки ҳангоми иҷрои он дастгоҳи парвозкунанда дар вақти ҳаракати пешраванда дар ҳамвории уфуқӣ ба 360° тоб мехӯрад. Қисми В., ки ҳадафи он тағйир додани самти ҳаракат ба кунҷи аз 360° хурдтар мебошад, табдили ҳаракат номида мешавад. В.-и суръат ва кунҷи тамоюлаш доимӣ В.-и собит, В.-и собит бе лағзиш В.-и дуруст номида мешавад. Вақти иҷрои В. ва радиуси он тавсифоти асосии имконоти маневрнокии тайёра дар ҳамвории уфуқӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Виргатсия

**Виргатсия** (аз лот. *virgatio* — ба шохаҳо тақсимшавӣ) — ба шохаҳо тақсимшавии силсилакӯҳҳо. 1. Дар илми тектоника ба шохаҳо ҷудошавии маҷмӯи (банди) чинҳо ё ҷудошавии чини алоҳида. В. дар натиҷаи фурӯравии минтақаҳои чиндор ё дар марҳалаи анҷомёбии чинхӯрдашавӣ пайдо мешавад. Истилоҳро ба ин мазмун заминшиноси австриягӣ Э. Зюсс (1831—1914) соли 1885 пешниҳод кардааст. 2. Дар илми геоморфология — дар як самт ба шохаҳо тақсимшавии қ-кӯҳҳо, масалан, ба самти ғарб ба шохаҳо тақсимшавии қ-кӯҳи Олой.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кӯҳҳо
Вирд

**Вирд** ( — таб, таби ба навбат, навбати таб, ҷамъаш **аврод**) — чизеро доим ба забон овардан ва гуфтан, пайваста ва ҳамеша такрор кардани калима, ибора, ҷумла, байти шеър, дуоҳо ва амсоли ин.

Ҳар пораи муайяни Қуръон низ вирд аст. Вирд ба маъноҳои тариқат, ниёиши махсус ва дуои ҳатмии тариқат низ корбурд мешавад. Вирд асоси тариқат буда, дар як ё чандин ниёиш ва силсилаи дуоҳо дарҷ гардидааст. Лафзи вирд дар ибтидо барои ифодаи вақти муайяне, ки суфӣ ба Худованд мебахшад, истифода мешуд, вале минбаъд он бо зикр ва ҳизб, ки дар ин ҳолат анҷом дода мешуданд, муродиф гардид. Вирд шакли қолабӣ надошта, аз зикрҳо ва ҳизбҳо — ниёишҳое иборат аст, ки бахшҳои умдаи онҳоро пораҳои оёти қуръонӣ ва асмоулҳусно ташкил медиҳанд. Пешвоёни тариқатҳо барои муридонашон авроди махсус таҳия карда буданд; ҳар шохаи тариқат дар минтақаҳои гуногун авроди худро дошт, ки дар баъзе мавридҳо матнҳои онҳо аз ҳамдигар фарқ мекарданд. Ҳар мусулмон аз авроди мазкур истифода бурда метавонад. Чунончи, «Авроди фатҳия»-и Мирсайид Алии Ҳамадонӣ маъруф буда, аз ҷониби оммаи васеи мусулмонон истифода мешавад.

Тибқи маълумоти Абдурраҳмони Ҷомӣ («Нафаҳоту-л-унс»), вирди Самнун ал-Муҳиб дар шабонарӯз панҷсад ракъат намоз буд; Муҳаммад ибни Фоза ҳар рӯз се хатми Қуръон вирд дошт; вирди Абдуллоҳи Ансорӣ дар шабонарӯз дувист фасл дуо буд.

Лафзи вирд дар шеър фаровон корбурд шудааст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Вирилизм

**Вирилизм** ( — мардона, хосси мард), **мардсимоӣ** — дар занон ташаккул ёфтани нишонаҳои хосси мардҳо (ришу мӯйлаб, овози ғафс, мушаку устухонҳои қавӣ).

Сабаби вирилизм дар таркиби хун афзудани ҳормони андроген (тавлидкунандаи хислатҳои мардӣ) аст. Андроген дар натиҷаи фаъолияти номураттаби ҳипофиз, қишри ғадудҳои болои гурда ва тухмдони зан аз меъёр зиёд ҳосил мешавад. Ҳангоми вирилизм кори тухмдон суст, андозаи узвҳои ҷинсӣ ва ғадуди сина хурд гашта, *давраи ҳайз* халал меёбад. Вирилизмро духтур табобат мекунад. Дар баъзе мавридҳо ҷарроҳӣ ногузир аст
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Дудиси ҷинсӣ
Вирусемия

**Вирусемия** (аз *вирусҳо* ва юн. *haima* — хун) - дар хун дар ҳаракат будани вирусҳо. Вирусемия дар натиҷаи дар ҳуҷайраҳои аъзои дохилӣ афзудан ва аз ҳуҷайраҳо ба хун гузаштани вирусҳо падид меояд. Зимни бисёр бемориҳои вирусӣ вирусемия ҳолати муқаррарӣ аст. Вирусемия ҳангоми гепатити В, бемориҳое, ки ҳашароти хунмак интиқол медиҳанд, масалан, энсефалитҳо, табларзаи хунрез, вараҷаи зард ва ғ. ба мушоҳида мерасад. Он мумкин аст ҳангоми грипп, бемориҳои вирусии роҳи нафас ва ҳорӣ (девонагӣ) низ рух намояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вирусшиносӣ
Вирусҳои мобилӣ

**Вирусҳои мобилӣ** — бадафзорҳои хурде, ки кори телефонҳои мобилӣ, смартфонҳо, коммуникаторҳоро тавассути SMS ва Интернет халалдор мекунанд. Вирусҳои мобилӣ додаҳоро қайд мекунанд, коҳиш медиҳанд, қисман ё тамоман маҳв менамоянд.

## Таърих
Нахустин вирусҳои мобилӣ хеле сода буда, соли 2000 пайдо шудаанд. Онҳо аз иттилоот иборат буда, ба воситаи SMS интиқол меёфтанд. Иттилооти ирсолгардида махзани хотираро ишғол намуда, ҳангоми хориҷ кардан кори телефонро қатъ менамуд. Бештар телефонҳои ширкатҳои Siemens ва Nokia ба ҳуҷуми вирусҳо гирифтор мешуданд. Ҳар қадар телефон амалҳои зиёдро иҷро намояд, ҳамон қадар он ба вирусҳои мобилӣ ҳассостар аст. Ҳар гуна амри корандозӣ ва имкони таҳияи барнома ва замимаҳо барои телефонҳои мобилӣ воситаи ба вуҷуд овардани вирусҳо мешавад. Заминаи нисбатан дурнамои таҳияи вирусҳо Java 2МЕ мебошад, зеро он заминаи аксари телефонҳоро ташкил медиҳад. Ҳадафи асосии таҳияи вирусҳои мобилӣ ҳамчун вирусҳои компютерӣ ба даст овардани итилооти шахсӣ буда, онро фурӯхтан ё бо мақсадҳои дигар истифода бурдан мумкин аст. Вирусҳои мобилиро аз рӯйи тарҳҳо ва самтҳои гуногун такмил медиҳанд: дуздии иттилооти шахсӣ (иттилооти шахсии соҳиби телефон — маълумоти интернетӣ, суроғаҳои шиносу хешон бо мақсадҳои гуногун дуздида, SMS-ҳо тағйир дода ё иваз карда мешаванд), бе огоҳии соҳиби телефон ба дигарон занг зада шуда, SMS-ҳо ирсол мегарданд, иттилооти бонкӣ истифода мешавад. Вирусҳои мобилӣ (рамзи зарарнок) ба афзори мобилӣ бе огоҳии соҳиби он ворид шуда метавонад. Дар ҳолати бо вирусҳои мобилӣ «олудашавӣ» антивируси мобилиро истифода кардан зарур аст. Ҳоло ширкатҳои антивирус барои муҳофизати телефонҳои мобилӣ, аз ҷумла Symantec Client Security, барои смартфонҳои Nokia, Kaspersky Security барои PDA, Kaspersky Anti-Virus, барои Symbian OS, KAV Vobile, WinMobile ғ. барномаҳои махсусро истеҳсол мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вирусҳои роёнаӣ
Ҷазираҳои Вирҷин

**Ҷазираҳои Вирҷин** () — гурӯҳи беш аз 100 ҷазираи хурди пайдоишашон вулканӣ ва марҷонӣ дар қисми шимолии галаҷазираи Антили Хурди Вест-Индия. Масоҳати умумии ҷазираҳо 0,5 ҳазор км². Аҳолиаш 134 ҳазор нафар (2013). 

Релйефаш ноҳамвор, дар баландии то 521 м аз с. б. ҷойгир шудаанд. Иқлими Вирҷин тропикии сернам, бис ёр вақтҳо тӯфон рух медиҳад. Набудани хокҳои серҳосил ва обҳои ҷории рӯйизаминӣ ба инкишофи кишоварзӣ монеъ мешаванд. Аҳолӣ ба чорводорӣ ва зироати найшакару сабзавот машғул аст. Аз Вирҷин қанд, ром, маҳсулоти чорво содир карда мешаванд. Сайёҳӣ инкишоф ёфтааст. Вирҷин мулки Британияи Кабир (маркази маъмуриаш Род-Таун) ва ИМА (маркази маъмуриаш Шарлотта-Амалия) мебошад. Вирҷин-ро соли 1493 Христофор Колумб кашф карда буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Конрад Витс

**Конрад Витс** (, ) — рассоми олмониву суисӣ, яке аз асосгузорони ҳунари Эҳёи Шимолӣ.

## Зиндагинома
Дар Ротвейл (Баден-Вюртемберг) таваллуд шуда, аз соли 1431 дар Базел ва дигар ш-ҳои Швейсария кор кард. Аз Конрад Витс се меҳроби зебо «Чоройинаи кафорат» (танҳо дар шакли лавҳаҳои алоҳида), беном (аз Мулоқоти Явохим ва Анна, Ноқусзании Магдалинаи Муқаддас ва Екатерина, ҳар ду 1430) ва Пётри Муқаддас (1444) расидаанд. Конрад Витс дар ин асарҳояш ранги равшанро ворид намуда, ба ашё ва симоҳо назокати хаёлии сеандозаи ҷолиб бахшидааст. Хусусан манзараи «Сайди муъҷизаосои моҳӣ» дар меҳроби Пётри Муқаддас бо тасвири табиии кӯли Женева ва ш. Монблан хеле ҷаззоб аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Вис

**Вис** () — вожае, ки дар забони авестоӣ, форсии қадим (катибаи кӯҳи Бесутун) ва форсии миёна — деҳа, дар навиштаҳои авестоӣ — ашира, қабила, хона, хонавода, хонадонро ифода мекунад.

Дар ибтидо вис хонаводаҳои калони падарсолориро мегуфтанд. Бо муттаҳид шудани хонаводаҳо вис ҳамчун мафҳуми ифодакунандаи қабила, ашира аз байн рафта, истифодаи он ба маънои деҳа маъмул гардид. Аз калимаи вис дар забонҳои қадими эронӣ мафҳумҳои дигаре сохта шудаанд: масалан, дар Авесто аз вис ва «пати» мафҳуми «Виспати» сохта шудааст, ки дар ибтидо ба маънои сардори хонадон, хонавода истифода мешуд, вале баъдан ба маънои сардори деҳа, деҳхудо маъмул гардид. Калимаи «Виспати» дар забони қадими ҳиндӣ — санскрит ба шакли «Висбадон» ба ҳамон маъно калимаи авестоӣ — сардори деҳа, деҳхудо мутобиқ аст. «Виспуҳр» аз решаи вис пайдо шуда, ҷузъи дуюми он «пуҳр» — «писар», «зода» мебошад. Дар замони Сосониён шоҳзодагонро «Виспуҳр» — зодагони деҳ, писарони сарварони деҳ меномиданд. Ин на ба маънои фарқ кардан аз шаҳриён буд, зеро дар ҷомеаи феодалӣ заминдорон ҳамчун ашрофи замон дар деҳот мезистанд ва маҷмӯи деҳотро, ки дар Авесто онҳоро «шоитра» меномиданд, сарварӣ мекарданд.

Вожаи вис чун ифодакунандаи деҳ дар забони имрӯзаи форсии тоҷикӣ фаровон вомехӯрад. Ба қавли Деҳхудо дар Эрон деҳоти бисёре бо номи Вис вуҷуд доранд. Дар Тоҷикистон низ мавҷудияти деҳаҳо бо номи Висхарв, Вистон, Вишав, Вишхарв, Вишхарвак нишонае аз мафҳуми виси бостонианд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вожашиносӣ
Гурӯҳ:Авесто
Винти Архимед

**Винти Архимед** — дастгоҳ (механизм) барои кашидани об аз обанборҳои аз сатҳи замин поён ҷойгиршуда.

Онро тақрибан соли 250 то м. риёзидон ва механики Юнони Қадим Архимед кашф кардааст. В. А. наварди винтшакле мебошад, ки дар даруни қубури моил (тақр. 40° ба сӯйи уфуқ) ҷойгир шудааст. Қисми поинии қубурро ба даруни об мегузоранд. Навард асосан бо ёрии чарх (муҳаррик)-и бодӣ тоб мехӯрад ё онро дастӣ тоб медиҳанд. Ҳангоми тоб хӯрдани навард об бо қубур ба баландии 4-5 м боло баромада, ба наҳрҳои обрасон ҷорӣ мешавад. В. А.-ро барои хушк кардани заминҳои наздибаҳрӣ (заминҳои полдерӣ), ки минбаъд кишт мешуданд (дар Ҳолландия), инчунин дар дастгоҳҳои коркарди обҳои чиркин ба кор мебурданд. Тарзи кори В. А. дар дастгоҳҳое, ки ба тавассути онҳо дар хоҷагиҳои моҳипарварӣ моҳиро аз ҳавзҳо беозор мебароранд, истифода мешавад. Дар техникаи автомобилӣ В. А.-ро ба ҷойи чархи мошин кор фармудан мумкин аст. Дар ин маврид сохти винтро тағйир дода, онро тавре васл мекунанд, ки ба наварди мошин ҳаммеҳвар бошад. Дар натиҷа автомобил ба мошини ҳамаҷогард табдил ёфта, ҷойҳои душворгузар (мисли ботлоқзорҳо)-ро ба осонӣ убур мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Архимед
Иван Виноградов

**Виноградов Иван Матвеевич** (14.9.1891, вилояти Псков, Русия — 20.3.1983, Маскав) — и рус, академики АИ ИҶШС (1929), ду карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1945, 1971).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Петербург (1914). Солҳои 1918-20 дар Донишгоҳи Перм кор мекард (аз соли 1920 проф.), 1930-34 проф. Донишгоҳи Ленинград ва Институти политехникии Ленинград. Аз соли 1932 директори Институти математикаи ба номи В. А. Стеклови АИ ИҶШС. Таҳқиқоти В. дар бораи назарияи таҳлилии ададҳо мебошад. Чандин усули наверо ба вуҷуд оварда, бо ёрии онҳо баъзе муаммоҳоеро ҳал кард, ки дар оғози асри 20 барои математикон ҳалнашаванда маҳсуб мешуданд. Ӯ, аз ҷумла, бо баҳодиҳии суммаҳои тригонометрӣ аксари муаммоҳои назарияи ададҳоро ҳал кард ва натиҷаҳое ба даст овард (1934-35), ки ба натиҷаҳои ҳудудии масъалаҳои классикӣ, ба монанди муаммои Варинг, муаммои Ҳилберт-Камке, муаммои баҳодиҳии суммаи Вейл наздиканд. В. яке аз ду муаммои ҳалнашавандаи Голдбахро барои ба намуди суммаи се адади сода иваз кардани адади тоқ ҳал кард (1935-37). В. узви бисёр академия ва ҷамъиятҳои илмии ҷаҳон буд. Дорандаи Мукофоти ленинӣ (1972), Мукофоти давлатии ИҶШС (1941, 1983). Бо 6 ордени Ленин ва ордени Револютсияи Октябр сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Сутуни хуршедӣ

мини|346x346пкс|Сутуни офтоб дар Истра, вилояти Москва
мини|Нақшаи ташаккули сутунҳои рӯшноӣ ҳангоми инъикоси рӯшноӣ аз сатҳҳои уфуқии кристаллҳои ях дар ҳаво. Дар диаграмма манбаи заминӣ (фонус) нишон дода шудааст, аммо он метавонад ҷисми осмонӣ бошад (Моҳ, Офтоб, Зуҳра  )
[мини|346x346пкс|Сутуни офтобӣ инчунин метавонад дар зери офтоб пайдо шавад (акс дар [Антарктика гирифта шудааст). Роҳи офтобӣ дар рӯи об сутуни офтобиро идома медиҳад, ки ин бо монанд будани схемаи оптикии ҳарду ҳодиса шарҳ дода мешавад: роҳи рӯи об инчунин аз инъикоси сатҳҳое ба вуҷуд меояд, ки ба уфуқӣ наздиканд, аммо комилан уфуқӣ нестанд.]]
**Сутуни рӯшноӣ** (ё **сутуни хуршедӣ**) — ҳодисаҳои дидашавандаи атмосферӣ, эффекти оптикӣ мебошад, ки рахи амудии нурест ҳангоми ғуруби офтоб ё баромадани офтоб аз Офтоб ба боло дароз мешавад.

## Тасвирҳо

Акс:Highexposure01.jpg|Сутунҳои рӯшноӣ аз манбаъҳои нури сунъӣ дар болои шаҳри Норт Бэй (Онтарио, Канада)
Акс:FairbanksUAFLightPillars.jpg|Сутунҳо дар болои ду чароғҳои дурахшон дар Фэрбенкс (Аляска, ИМА)
Акс:Sunset in Saguaro National Park.JPG|Сутуни офтоб ҳангоми ғуруби офтоб дар биёбон ( Тюсон, Аризона, ИМА)
Акс:Light pillar in Lipetsk Russia.jpg|Сутуни офтобӣ дар Липецки Федератсияи Русия
Акс:Sun pillar and kitesurfers.jpg|Сутуни офтобӣ дар Сан-Франсиско (ИМА)
Акс:Light pillars over Laramie Wyoming in winter night.jpg|Сутунҳои равшанӣ дар шаби зимистон дар Ларами (Вайоминг, ИМА)
Акс:Light Pillars Stockholm, Sweden 20160106.JPG|Сутунҳои равшанӣ дар шаби январ дар болои Стокголм (Шветсия)
Акс:Sunpillar.jpg|Сутуни офтобӣ дар Вирҷинияи Ғарбӣ
Акс:Light Pillar Raubichi Belarus.jpg|Сутунҳои рӯшноӣ дар Раубичи ( Беларусь )


## Ҳамчунин нигаред
* Ҳола

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Муқаддима бо қутбҳои офтобӣ )
* Тавсиф ва тасвирҳо )
* 

Гурӯҳ:Ҳодисаҳои атмосферӣ
Бархӯрди қатораҳо дар Тембӣ

**Бархӯрди қатораҳо дар ноҳияи Тембӣ** 28 феврали соли 2023 дар наздикии деҳаи Евангелисмос рух дод. Қатораи байнишаҳрӣ, ки аз Афина ба Салоникӣ мерафт, бо қатораи боркаше, ки дар ҳамин хатсайр ба самти муқобил ҳаракат мекард, бархӯрд; дар натиҷа ҳар ду қатора қисман аз релс баромад. Сӯхтор сар зад. 57 нафар кушта, беш аз 85 нафар маҷрӯҳ шуданд ва тақрибан 50-60 нафар бедарак шуданд ва ё номаълум боқӣ мондаанд. Ин бузургтарин фалокат дар таърихи роҳи оҳани Юнон аст.

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 28 феврал