open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Монреал

**Монреал**  ( ,     ) – яке аз бузургтарин шаҳрҳо дар музофоти Квебек ва дуввумин шаҳри бузург дар Канада. Дар ибтидо Вилле-Мари  - *шаҳри Марям*  ном дошт . Номи Монреал аз кӯҳи Мон-Роял (*Кӯҳи Шоҳона*) , ки дар маркази шаҳр ҷойгир аст  , шакли Монреал дар зери таъсири забони окситонии баъзе сокинони аввалин ба вуҷуд омадааст. 

Тибқи маълумотҳои соли 2016, шумораи аҳолии Монреали Бузург 4,098,927 нафар буд  . Аҳолии шаҳри Монреал 1,704,694 нафар аст  . 

Ягона забони расмии шаҳр забони фаронсавӣ мебошад, барои 59,8% сокинони шаҳр ин забон забони модарӣ аст, пас забони англисӣ ба шумораи зиёди пайравон - 19.4%   . Дар Монреали Бузург, ҳиссаи забонҳои францсзӣ 67,9% аҳолиро ишғол мекунад, ҷои дуюмро англисӣ ишғол мекунад - 16.5%  . Бештар аз нисфи аҳолии шаҳр ба дараҷаи каму беш бо ҳар ду забон ҳарф мезананд  . То соли 2014, Монреал баъд аз Париж дуввумин шаҳри сершумори фаронсавӣ дар ҷаҳон буд, аммо то соли 2015 онро Абидҷони Африқо дар ҷои 3-ум иваз кард  . Инчунин дар ҷаҳон дигар шаҳрҳои калони фаронсавӣ ҳастанд - Киншаса, Касабланка, Алҷазоир, аммо дар ин шаҳрҳо фаронсавӣ асосан дар шакли хаттӣ ё чун забони дуюм истифода мешавад   . 

Монреал одатан ҷойҳои баландтаринро дар рейтинги шаҳрҳои серодами ҷаҳон ҷой мегирад. Маҷаллаи Monocle ин шаҳрро "пойтахти фарҳангии Канада" ва ЮНЕСКО  Монреалро шаҳри тарроҳӣ номидааст   . Бо аз даст додани унвони пойтахти иқтисодии Торонто дар миёнаи солҳои 70-ум, Монреал як маркази муҳими тиҷорат, саноат ва фарҳанги Канада боқӣ мемонад. Дар байни бахшҳои муҳимтарин: аэрокосмос, биотехнология, дорусозӣ, технологияҳои иттилоотӣ, туризм, филмофарӣ, инчунин саноати тараққикардаи бозиҳои компютерӣ мебошанд . 

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқлим

## Аҳолӣ
Мутобиқи барӯйхатгирии соли 2011, дар Монреал 1,649,519 сокинон умр ба сар мебаранд  . Ҳамзамон, дар Монреали Бузург, бо шумули шаҳрҳо, 3,824,221 нафар зиндагӣ мекарданд  . 

Монреал назар ба дигар шаҳрҳои вилоят шумораи зиёди муҳоҷирон дорад (ба андозаи фоиз). Аксарияти кулли муҳоҷирон, ки ба Квебек омадаанд, дар Монреал қарор доранд. Он инчунин фоизи баландтарини аҳолии англисзабон дар байни ҳамаи шаҳрҳои музофоти Квебекро дорад. 

Ин аст тақсимоти аҳолии Монреал аз рӯи гурӯҳҳои нажодӣ ва қавмӣ  : 

* сафедпӯстон   : 1 101 980 ё 68,3%; 
* сиёҳҳо   : 147,100 ё 9,1%; 
* арабҳо   : 102 625 ё 6,4%; 
* испониёиҳо   : 67,100 ё 4,2%; 
* осиёгиҳои ҷанубӣ (ҳиндуҳо, покистонӣ ва ғайра): 53,515 ё 3,3%; 
* чиниҳо   : 46,845 ё 2,9%; 
* осиёгиҳои ҷанубу шарқӣ   : (Ветнам, Лаос ва ғайра): 39 570 ё 2,5%; 
* филиппиниҳо   : 21,750 ё 1,3%; 
* ғарбосиёиҳо (эрониҳо, афғонҳо ва ғайра)   : 12,155 ё 0,8%; 
* кореягиҳо   : 3,300 ё 0,2%; 
* ҷопониҳо : 2,020 ё 0,1%; 
* Ғайра   : 14,585 ё 0,9% аҳолӣ. 

## Иқтисод

## Нақлиёт
рост|мини| Метро Монреаль

### Метро

## Фарҳанг ва тамошобобҳо

## Таълим

## Эзоҳ

## Пайвандҳои берунӣ

* Вебсайти расмӣ 
* Монреаль туризм  
* Монреаль сайёҳӣ 
*  
* Сомонаи ҳафтаномаи "Монреаль" -и Русия 
* Форуми забони русӣ  ва лоиҳаи Wiki дар Квебек  
* Православӣ дар Монреаль  
Гурӯҳ:Монреал
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Канада
Фасоди сиёсӣ

**Фасоди сиёсӣ** (), ё **фасоди бузург** () — истифодаи қудрат аз ҷониби мақомоти давлат дар болотарин сутӯҳ ва афроди мунтахаб шомили қонунгузорон, ё шабакаи муртабит бо эшон ба манзури касби манофеъи номшруъи хусусӣ (фардӣ ё гурӯҳӣ).

## Нигаред низ
* Фасод

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фасод
Куштӣ

**Куштӣ** () — камарбанди сафед ва борику баланд аст, ки порсиён ва зартуштиён ҳангоми ғуруби офтоб ба камари худ мебастанд ва ба дуо хондан мепардохтанд. Куштӣ — (Гуштӣ) гирифтан ба маънии камари якдигарро гирифтан аст, баъди пирузи.
Асли он дар забони паҳлавӣ, кустик ва дар забон дарӣ гуштӣ хонда мешавад.

Куштӣ — камарбанде аст ки аз ҳафтоду ду нахи пашми гӯсфанд (ба адади ҳафтоду ду фасли Ясно) тобида мешавад ва ҳар шоха аз ин риштаҳо шомили дувоздаҳ нах (ишора ба дувоздаҳ моҳи сол) ва маҷмӯан шаш риштаи (ишора ба шаш гоҳанбор) дувоздаҳтоӣ аст.

## Таърих
Ин камарбанд, ки зартуштиён онро «бандарин» низ меноманд, камарбанде аст бо 72 нах, ки аз пашми гӯсфанд тавассути зани мӯбади бофта мешавад. 72 ба шаш ришта тақсим мегардад ва ҳар даста дувоздаҳ нах дорад, ки ҳафтод ва ду ишора дорад ба ҳафтод ва ду фасли Ясно (яке аз бахшҳои Авесто) ва дувоздаҳ ба дувоздаҳ моҳи сол ва шаш ишора дорад ба шаш гоҳанбор (ҳабашҳои дини сол). Кустиро се бор бар камар мебастанд, ки ёдовари се асли Зартушт яъне «гуфтори нек, кирдори нек ва пиндори нек» буд.

## Эзоҳ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Куштӣ (варзиш)

Гурӯҳ:Камарбандҳо
Маҳбуба Боҳирова

**Маҳбуба Боҳирова** - овозхони машҳури тоҷик.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма

Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Вулусволии Кӯфоб

**Вулусволии Кӯфоб** () — яке аз вулусволиҳои  вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 
Ин вулусволӣ бахше аз вулусволии Хоҳон буд ва дар соли 1993 аз он ҷудо шуд.
Маркази ин ноҳия Қалъаи Кӯф () аст. 

## Ҷойгоҳ

Вулусволии Кӯфоб дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. Дараи дароз ва тулонӣ аст  ва кӯҳҳои баланду пур аз барф  дорад. Ин ноҳия аз ғарб бо рӯди Панҷ ва ноҳияи Дарвоз, аз ғарбу ҷануб бо вулусволии Хоҳон, аз ҷануб  бо вулусволии Роғистон, аз  шарқ  бо вулусволии Моймай ва аз шимолу шарқ  бо вулусволии Нусай ҳаммарз аст.
 
## Мардум

## Таърих
 
Кӯфоб бахше аз вулусволии Хоҳон буд ва дар соли 1993 таъсис шуд. Қаблан ба номи Қалъаи Кӯф ёд мешуд.

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Бадахшон
MacOS

**macOS** — системаи амалиётии ширкати Apple Inc. буда, барои компютерҳои силсилаи Mac тарроҳӣ шудааст. macOS дар асоси ядрои Unix — Darwin — бунёд ёфтааст ва аз соли 2001 то имрӯз ҳар сол нусхаи нав нашр мешавад.

macOS системаи амалиётии пешфари барои MacBook, iMac, Mac mini ва Mac Pro мебошад. Он бо тамоми экосистемаи маҳсулоти Apple — iPhone, iPad, Apple Watch ва AirPods — яклухт кор мекунад. Охирин нусха — **macOS Sequoia 15** — дар сентябри 2024 нашр шуд.

## Таърих
### Mac OS X (2001–2011)
Соли 2001 Apple системаи амалиётии куллан навро — **Mac OS X 10.0 Cheetah** — нашр дод. Ин системаи нав дар асоси ядрои Unix буд, ки аз ширкати NeXT харидорӣ шуда буд. Mac OS X нисбат ба системаи қаблӣ (Mac OS 9) устуворӣ ва амниятии назаррас беҳтар дошт.

Дар ин давра Apple нусхаҳоро ба номи гурбасонони бузург меномид: Jaguar, Panther, Tiger, Leopard, Snow Leopard, Lion, Mountain Lion.

### OS X ва macOS (2012–ҳол)
Дар соли 2012 Apple номро аз «Mac OS X» ба «OS X» тағйир дод. Нусхаҳо ба номи ҷойҳои Калифорния номгузорӣ шуданд: Mavericks, Yosemite, El Capitan, Sierra. Соли 2016 Apple номро ба **macOS** тағйир дод — ба монанди iOS ва watchOS.

Дар соли 2020 Apple бо нашри macOS Big Sur ба дастгирии чипҳои Apple M1 гузашт. Ин гузариш суръат ва мӯҳлати кори батареяро назаррас зиёд намуд.

## Нусхаҳои асосӣ

## Хусусиятҳои асосӣ
### Яклухтии бо дастгоҳҳои Apple
macOS бо экосистемаи маҳсулоти Apple тавассути технологияҳои зерин яклухт кор мекунад:
* **Handoff** — кори оғозшударо дар як дастгоҳ дар дигаре идома диҳед
* **AirDrop** — интиқоли фаврии файлҳо байни дастгоҳҳо
* **Universal Clipboard** — нусхабардорӣ дар iPhone, часбонидан дар Mac
* **Sidecar** — истифодаи iPad ҳамчун намоишгари иловагӣ
* **iPhone Mirroring** (macOS 15) — идораи iPhone аз Mac

### Apple Intelligence
Дар macOS Sequoia 15 (2024) Apple **Apple Intelligence** — маҷмӯи функсияҳои зеҳни сунъӣ — ҷорӣ намуд. Он навиштаро беҳтар мекунад, тасвирҳо месозад ва Siri-ро назаррас ақллитар намуд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии macOS
* macOS Sequoia
* Дастгирии macOS

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Системаҳои амалиётӣ
Гурӯҳ:Маҳсулоти Apple
Гурӯҳ:Unix
Ноҳияи Файзобод (Афғонистон)

**Ноҳияи Файзобод**    — яке аз  ноҳияҳои  вилояти Бадахшон Афғонистон аст ва дар Шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 
[300px|thumb|Шаҳри Фаӣзободи [Вилояти Бадахшони Афғонистон]].]]
[300px|thumb| Руди Кабудаки Шаҳри Фаӣзободи [Ноҳияи Фаӣзободи Вилояти Бадахшони Афғонистон]]

## Ҷойгоҳ

## Мардум

Мардуми Фаӣзобд

## Таърих
 
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Афғонистон
Вулусволии Ишкошим

**Вулусволии Ишкошим**   () — яке аз  ноҳияҳои вилояти Бадахшон аст ва дар  шарқи Афғонистон ҷой дорад. 

Маркази ин ноҳия шаҳраки Ишкошим () аст. 

## Ҷойгоҳ

## Мардум

## Таърих

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Бадахшон
Файзобод (мазмунҳо)

## [[Тоҷикистон]]
* Файзобод - маркази Ноҳияи Файзобод
* Ноҳияи Файзобод
* Файзобод (деҳа)

## [[Афғонистон]]
* Файзобод, Афғонистон - маркази Ноҳияи Файзобод (Афғонистон)
* Ноҳияи Файзобод (Афғонистон)
Вулусволии Хоҳон

**Вулусволии Хоҳон** () — яке аз ноҳияҳои  вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 
Хоҳон яке аз ҷамоатҳои вулусволии Дарвоз буд ва дар 4 марти соли 1978  аз он ҷудо карда шуд.

Маркази ин вулусволӣ шаҳри Хоҳон () аст. Бар асоси омори соли 2011, вулусволии Хоҳон 27 000 ҳазор тан бошанда дошт аст.

## Ҷойгоҳ

Вулусволии Хоҳон  сарзамине  бо ду бахш мебошад:  бахши марказияш шаҳри Хоҳон ва бахши кӯҳистонияш Ҳавзи шоҳ ва Водии Эш мебошад. Дар шимол бо ноҳияи Дарвоз, шимолу ғарб бо рӯди Панҷ ва ноҳияи Шӯрообод, аз ғарбу ҷануб — бо вулусволии Роғистон, аз шарқ — бо вулусволии Кӯфоб ҳаммарз аст.

[thumb|200px|300px|Муҳалаи Шоҳони [Ноҳияи Шурообод|Шурообод ва Хоҳон.]]
[thumb|300px|Пули «Дӯстӣ» миёни [Акс:Flag of Tajikistan.svg|20px Тоҷикистон  ва 20px|Парчами Афғонистон Афғонистон, дар минтиқаи шаҳристони Хоҳон, ва Ноҳияи Шӯрообод,پل دوستی میان  افغانستان  و تاجیکستان, در منتقه ی  شهرستان خواهان  و ناحیه شورآباد]]
300px|thumb|Маҳаллаи Каҳдонак дар вулусволии Хоҳон.
thumb|300px|Намое аз Хоҳон

## Мардум

Мардуми Хоҳон ба гӯиши дарвозии забони Форсӣ сухан мегӯянд.

## Торих
 
## Бахшҳо ва Рустоҳо

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Афғонистон
Куштӣ (варзиш)

**Куштӣ** ( [*koštī*] <  «камарбанд» <  «паҳлӯ; сӯ; канор; бар») ё **куштигирӣ** — гунае варзиш, зӯрозмоии ду паҳлавон, ки аз камарбанди якдигар гиранду кӯшиш кунанд ҳамдигаррро ба пушт бар замин бизананд.

Эҳтимолан дар даврони Пешдодҳo дар ҷангҳои танбатани тоҷикон ин навъи варзиш пайдо шудааст.

## Таърих
Куштӣ яке аз қадимитарин ва фарогиртарин варзишҳои ҷаҳон аст ва эҳтимолан дар даврони пешини таърих бо тағйири шакл дар ҷангҳои танбатан ва ҷойгузин кардани марг ё садамоти шадид бо як пирӯзии намодин эҷод шудааст. Шоҳидҳои бисёре аз ҳузури куштӣ дар тамоми тамаддунҳои оғозини башарӣ вуҷуд дорад.

Албатта аввалин бор дар Юнони Бостон ба як варзиши воқеӣ табдил ва дар соли 704 то мелод вориди бозиҳои олимпӣ шуд. Дар бозиҳои олимпии бостон қаҳрамони куштигирӣ пас аз қаҳрамони партоби диск муҳиммтарин паҳлавони Юнон шумурда мешуд.

### Ном
Номи ин варзиш аз кустӣ ё куштӣ ном камарбанде гирифта шуда, ки порсиён ва зартуштиён ҳангоми ғуруби офтоб ба камари худ мебистанд ва дар баробари оташдон ба дуо хондан мепардохтанд. Куштӣ гирифтан ба маънии камари якдигарро гирифтан аст. Асли он дар забони паҳлавӣ «кустик» ва дар забон форсии дарӣ «куштӣ» хонда мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Куштӣ
* FILA Wrestling 


Гурӯҳ:Варзиш
Ишкошим (мазмунҳо)

## Афғонистон
* Ноҳияи Ишкошим, Афғонистон

## Тоҷикистон
* Ишкошим - маркази Ноҳияи Ишкошим 
* Ноҳияи Ишкошим
Камоли Қурбониён

**Камоли Қурбониён** - рӯзноманигори тоҷик.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма
Абдурауф Муродӣ

**Абдурауф Муродӣ** — , шоир,нависанда,  узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1996)  
## Зиндагинома
**Абдурауф Муродӣ** 1 апрели соли 1961 дар деҳаи Хоҷапанҷи ноҳияи Панҷакент таваллуд ёфтааст. Дар мактаби деҳа таҳсил карда, баъдан Оӯзишгоҳи омӯзгории Панҷакент (1981) ва факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Душанберо (1985) бо дипломи аъло хатм кардааст. Дар шаҳри Роғун ба сифати омӯзгори мактаби миёна ва ҷонишини сармуҳаррири нашрияи «Нурафшон» оғози фаъолият намудааст. Солҳои 1992-2001 дар Панҷакент омӯзгори гимназия, мушовири шуъбаи маориф ва раиси бахши Бунёди байналмилалии форсии тоҷикӣ будааст. Дар кори таъсис ва нашри маҷаллаҳои «Дайри муғон» ва «Сомониён» (нашрияҳои ҳукумати Панҷакент) фаъолона ширкат варзида, соле чанд ҷонишинии сармуҳаррири ин маҷаллаҳоро иҷро кардааст. Аз соли 2002 ҷонишини сармуҳаррири ҳафтаномаи «Омӯзгор» мебошад.Соли 1996 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

## Эҷодиёт
Аз овони донишҷӯӣ ба эҷоди бадеӣ машғул шуда, навиштаҳояш пайваста тавассути маҷаллаву рӯзномаҳо ба табъ расидаанд. Муаллифи китобҳои «Дили гарм» (ҳикояҳо, 1997), «Мӯйлаб» (ашъори ҳаҷвӣ), «Ҷасорат» (қиссаи ҳуҷҷатӣ), «Аз нешханд то нӯшханд» (ҳаҷвияҳо, 1999), «Лутфи Худованд» (назму наср 2000), «Шукуфти ғунчаи лабҳо» (ҳикояҳои ҳаҷвӣ, 2006 «Анори дона-дона» (2005), «Чошнӣ» (ашъори ҳаҷвӣ, 2009) ва қиссаи ҳаҷвии «Ману занам» мебошад. Силсилаи бардавоми навиштаҳои ҳаҷвии ӯ «Анори дона-дона» аз ҷониби хонандагон истиқболи гарм ёфтаанд. «Биё, то қадри якдигар бидонем!» (2009) сафарнома буда, бо сабки хосу ҷолибе нигориш ёфтааст. Китобҳои «Дилнавоз», «Посдори ҳақиқат» ва «Анҷумани дӯстон»-аш аз кору пайкори бархе ҳамдиёрони маъруфамон ҳикоя мекунанд. Мақолаҳои илмию методии ӯ дар авроқи китобҳои «Дурахши вожаҳо», «Ҷашнномаи мактаб» ва «Паёми мушовир» дастраси умум
гардидаанд. Як силсила ашъори ҷавоншоирони ӯзбекзабони Тоҷикистонро ба тоҷикӣ гардондааст. Намунаҳое чанд аз эҷодиёташ ба забонҳои русиву ӯзбекӣ тарҷума ва чоп шудаанд.

## Ҷоизаҳо
*Нишони фахрии «Аълочии маорифи Тоҷикистон»;
*Нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон»;
*Нишони «Аълочии матбуоти Тоҷикистон»;
*Ҷоизаи Ҷамъияти умумииттифоқии «Знание»;
*Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Ибодулло Машраб

**Ибодулло Машраб** (*Машрабов Ибодулло Раҳмонович*; ) — ҳунарпешаи театр, овозхон, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1991), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2001), доран­даи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ (2004).

## Зиндагинома
Соли 1976 Донишкадаи давлатии санъати театрии ба номи А. Луначарскийи шаҳри Маскавро бо дипломи аъло хатм намуда, дар Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов ба сифати актёр фаъолият кардааст. Солҳои 1989—1997 актёр-коргардони Театри давлатии лӯхтаки шаҳри Душанбе, 1997—1998 саркоргардони телевизони Тоҷикистон, 1998—2000 актёри Театри дав­латии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ, 2000—2005 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Дар солҳои 2006—2015 директори Театри Лоҳутӣ ва солҳои 2015—2019 муовини якуми вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

## Театр
Симоҳои эҷодкардааш дар театр аз намоишномаҳои «Хусрав ва Ширин», «Сурӯши Сталинград», «Якпула савдо, садпула ғавғо», «Сӯруши зин­дагӣ», «Дон Жуан», «Хонасӯзон», «Исмоили Сомонӣ», «Паёми Зардушт», «Искандари Зулқарнайн ва Спитамон», кинофилмҳои «Ашк ва шамшер», «Хоби бедорӣ», «Сароби ишқ», намоишномаҳои телевизионии «Панд­номаи Саъдӣ», «Ворисон», «Ҷиноят ва ҷазо», қариб чил суруду оҳанг далолат аз истеъдоди баланди ҳунарии ӯанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Д., 2016. — 863 с.
* Қосим Н. Бо сӯзҳо то созҳо. Д., 2013.

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Додохон Эгамзода

**Додохон Эгамзода** - нависанда ва рӯзноманигори тоҷик.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма


Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Бибимоҳ Маликова

**Бибимоҳ Маликова** - ҳунарпешаи хизматнишондодаи Тоҷикистон.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма


Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Роҳи оҳани Тоҷикистон

[thumbnail|300px|Қатораи Роҳи оҳани [Тоҷикистон]]
**Роҳи оҳани Тоҷикистон** — яке аз муҳимтарин васоити системи нақлиёт дар кишвар мебошад.

## Таърих
Аввалин роҳи оҳан дар қаламрави Тоҷикистони муосир хатти Урсатевская — Андиҷон буд, ки соли 1897 сохта шудааст. Вай аз шимоли кишвар гузашта, Хуҷандро бо шабакаи роҳи оҳани Русияи Подшоҳӣ пайваст. Соли 1907 навбати якуми роҳи оҳани ояндаи Сулукта, ки барои кашондани ангишт пешбинӣ шудааст, ба истифода дода шуд.

Солхои 1926—1930 хатти Тирмиз—Душанбе—Янгибозор (Ваҳдат) сохта шуд.

Соли 1938 дар шимоли ҷумҳурӣ хатти магистрали Конибодом — Шӯуроб сохта шуд.

Солҳои 1930 дар ҷануби Тоҷикистон роҳи оҳани Душанбе—Панҷи Поён ва дар соли 1950 Қӯрғонтеппа—Кӯлоб сохта шуд. Дар солҳои 90-ум онҳо баста ва барҳам дода шуданд. Солҳои 1960—70 хатти нави Тирмиз — Қургонтеппа — Ёвон ба истифода дода шуд.

Нахустин роҳи оҳани Тоҷикистон дар солҳои истиқлол хатти васеъи Қӯрғонтеппа-Кӯлоб буд, ки соли 1999 ба истифода дода шуд.

Аз моҳи марти соли 2009 сохтмони хатти Ваҳдат—Ёвон оғоз гардид ва 24 августи соли 2016 хатти зикршуда ба истифода дода шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Роҳи оҳани Тоҷикистон
Силиго

**Силиго** () — яке аз вилоятҳои Итолиё аст.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Итолиё
Вулусволии Ёвон

**Вулусволии Ёвон**  () — яке аз  ноҳияҳои  вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 
Маркази ин вулусволӣ шаҳраки Ёвон () аст, ки 84 килуметр шимолтар аз шаҳри Файзобод — маркази вилояти Бадахшон ҷой дорад. 

## Ҷойгоҳ

Вулусволии Ёвон сарзамине дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад ва дар шимол бо вулусволии Кӯфоб, дар шарқ бо вулусволии Кӯҳистон, дар ҷануб бо вулусволии Яфтали Поин ва вулусволии Шаҳри Бузург ҳамсоя аст. Ин вулусволӣ дар ғарб бо ноҳияи Шамсиддин Шоҳин ҳаммарз аст. 

## Мардум
Ҷамъияти вулусволии Ёвон 42 000 тан шумориш шудааст. 

## Таърих
Вулусволии Ёвон дар соли 2005 дар бахше аз вулусволии Роғ ташкил шуда, ки он пештар дар соли 1995 ба ду вулусволӣ — Роғистон ва Кӯҳистон ҷудо шуда буд. 
  
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Бадахшон
Вулусволии Дарвози Боло

**Вулусволии Дарвози Боло** () — яке аз вулусволӣҳои  вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 

Маркази ин вулусволӣ рустои Нусай () аст. 

[300px|thumb|Пули «Дӯстӣ» миёни [Акс:Flag of Afghanistan (2013–2021).svg|25px|Парчами Афғонистон Афғонистону 30px|Парчами Тоҷикистон Тоҷикистон, ки ду бахши сарзамини таърихии Дарвоз — ноҳияи Дарвоз ва вулусволии Нусайро ба ҳам мепайвандад!]]

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Дарвози Боло дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад.  Ин ноҳия аз шимолу ғарб бо рӯди Панҷ маҳдуд шуда ва бо ноҳияҳои вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон — Дарвоз ва Ванҷ ҳаммарз ва дар ғарбу ҷануб бо вулусволии Шикай, дар  шарқу шимол  бо вулусволии Дарвози Поин ҳамсоя аст.

## Мардум
Мардуми Дарвоз ба гӯиши дарвозии забони форсӣ сухан мегӯянд. Дар гӯиши дарвозӣ вижагиҳои забони форсии садаҳои  IX - XIV ҳамчунон пойдоранд. Забони мардуми Дарвоз дар садаҳои пешин яке аз забонҳои эронии шарқӣ ва монанд ба забонҳои помирӣ будааст, аммо дар садаҳои IX — XIV дарвозиён форсизабон гаштанд.

## Таърих
Вулусволии Дарвози Боло дар соли 2005 дар бахше аз вулусволии пешини Дарвоз таъсис шуда аст. 

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Оғоназар Мавлоназаров

**Оғоназар Мавлоназаров** - рӯзноманигори тоҷик.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма
Аслам Додихудоев

**Раҳматихудо Додихудоев** () — и тоҷик

## Зиндагинома
Асламшо (Раҳматшо) Додихудоев 1 апрели соли 1946 дар деҳаи Жовиди ноҳияи Ванҷи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Баъди хатми синфи 7 таҳсилро дар Ҳунаристони № 11-и шаҳраки Чиптураи ноҳияи Ҳисор давом дод ва онро соли 1964 хатм намуд. Соли 1965 ба Шӯъбаи шабонаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дохил шуда, баробари таҳсил ба фаъолияти корӣ низ машғул буд.

## Корнома
Аввал сохтмончӣ, челонгари заводи худравтаъмиркунӣ, муаллим, аз соли 1967 корманди рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» ва аз соли 1969 то соли 1992 дар Кумитаи телевизиону радиои ҷумҳурӣ ба ҳайси муҳаррири барномаҳои мусиқии радио, муҳаррир, муҳаррири калон, мудири шӯъба, муовини сармуҳаррир, сармуҳаррири барномаи «Ахбор»-и телевизион шуда кор кард.

Бо ташаббуси ӯ дар телевизион барномаҳои «Ҳафта» (то имрӯз давом дорад) ва барномаи хеле машҳури «Негатив» ба тамошобинони ҷумҳурӣ пешкаш гардиданд.

Соли 1992—1993 дар Кабинети Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси мутахассиси калон фаъолият намудааст.

Солҳои 1993—1995 мухбири ширкати телевизиони байнидавлатии «Мир» ва аз соли 1995 то даҳаи асри нав сардори Маркази матбуоти Бонки миллии Тоҷикистон ва сардабири маҷаллаи «Ахбори бонки миллии Тоҷикистон» шуда кор мекард.

## Унвону ҷоизаҳо
Соли 1990 ба гирифтани унвони фахрии «Журналисти хизматнишондодаи Тоҷикистон» ноил шудааст. Аслам Додихудоев аз аъзои Раёсати ИЖТ буд.

## Даргузашт
Аслам Додихудоев 13 ноябри 2023 бар асари беморӣ дар беморхонаи маъруф ба «Медгородок»-и шаҳри Душанбе дар синни 77-солагӣ даргузашт.

## Эзоҳ
Зайниддин Ҳакимов

**Зайниддин Ҳакимов** - фарҳангшинос ва кормандаи шоистаи Тоҷикистон.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма
Лутфулло Давлатзода

**Лутфулло Давлатзода** (*Давлатов Лутфулло Саъдуллоевич*; 2 апрели 1958, деҳаи Кангурт, ноҳияи Совет, Вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр ва синамо, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1999).

## Зиндагинома
Лутфулло Давлатзода 20 декабри соли 1958 дар ноҳияи Совет ба дунё омадааст. Соли 1979 Донишкадаи давлатии санъати ба номи Мирзо Турсунзодаро ба итмом расонда, муддате дар Театри драмаи мусиқии ш. Конибодом кор кардааст. Баъди хидмат дар Артиши Шӯравӣ аз соли 1981 актёри Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ буд, солҳои 2004—2009 сармуҳаррири идораи мусиқии Теле­ви­зони Тоҷикис­тон, солҳои 2010—2015 ТВ Сафина ва аз соли 2015 то соли 2022 — директори Театри Лоҳутӣ.

## Театр
Дар саҳнаи театр образҳои ҷолиб зиёд офаридааст. Спектаклҳои «Найи сеҳрнок», «Вопасин арӯси Амир­алмӯъ­минин», «Фарзанди Осиё», «Ҷияни хира», «Нахи печида», «Эдип», «Фарёди ишқ», «Дод аз дасти ақл», «Дохунда» ва ғайраҳо бо ҳунараш рангу бӯ гирифтаанд, маҳораташ дар спектаклҳои телевизионии «Курсии сеҳрнок», «Зани оҳанин», «Дуздӣ», «Ҳайкал», «Аноӣ», филм — спектакли «Ғуруб» ва ғайра зуҳур кардааст. Ҳунарашро дар филмҳои бадеию телевизионии «Гирдоб», «Дар орзуи падар», «Пой дар гил» «Беҳуда хорам мекунӣ» ва ғайра нишон додааст. Истеъдоди хуби сарояндагӣ ҳам дорад. «Аз ғамат ай нозанин», «Бе хоки Ватан ҳеҷам», «Тоҷикистонро нигоҳ дор» барин суруд­ҳоро ҳаводорон хуш пазируфтаанд.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Хидмати шоиста» сарфароз шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Вулусволии Арғанҷхоҳ

**Вулусволии Арғанҷхоҳ**  () — яке аз ноҳияҳои  вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 

Маркази ин вулусволӣ рустои Таковак аст.

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Арғанҷхоҳ дар шимолу шарқи Афғонистон ва дар бахши марказии вилояти Бадахшон ҷой дорад. Он дар шимол бо вулусволиҳои Кӯфоб ва Дарвози Боло, дар шарқ бо вулусволии Шуғнон, дар ҷануб бо вулусволиҳои Шуҳадо ва Баҳорак, дар ғарб бо вулусволиҳои Файзобод ва Кӯҳистон ҳамсоя аст.

## Мардум
Мардуми Арғанҷхоҳ ба гӯиши бадахшонии забони форсӣ сухан мегӯянд. Ҷамъияти ин вулусволӣ 18 600 кас шумориш шудааст.

## Таърих
Вулусволии Арғанҷхоҳ яке аз ҷамоатҳо ё бахшҳои вулусволии Фаӣзобод буд ва дар соли 2005 аз он ҷудо карда шуд.

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Бадахшон
Вулусволии Аргу

**Вулусволии Аргу**  () — яке аз вулусволӣҳои вилояти Бадахшон  аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад.

Маркази ин вулусволӣ рустои Аргу аст. 

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Аргу дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. Он дар шимол бо вулусволиҳои Яфтали Поин ва Файзобод, дар шарқ бо вулусволиҳои Кишм ва Баҳорак, дар ҷануб бо вулусволиҳои Тишкон ва Дароим ва дар ғарб бо вулусволии Шаҳри бузург ҳамсоя аст.   

## Мардум
Мардуми Аргу тоҷик ва узбак ҳастанд. Тоҷикон ба гӯиши бадахшонии забони форсӣ ва узбакҳо ба забони узбакӣ сухан мегӯянд. 

## Таърих
Вулусволии Аргу то соли 2005 яке аз ҷамоатҳои вулусволии Фаӣзобод буд  ва дар он сол аз он ҷудо карда ва вулусволии мустақил шуд.
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Вулусволии Баҳорак

**Вулусволии Баҳорак**  () — яке аз ноҳияҳои вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад.  

Маркази ин вулусволӣ рустои Баҳорак аст.

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Баҳорак дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. Ин ноҳия дар шимол бо  вулусволии Арғанҷхоҳ, дар шимолу шарқ бо вулусволии Шуҳадо, дар ҷануб бо вулусволии Вардуҷ, дар ҷануб  бо вулусволии Ҷурм ва дар ғарб  бо вулусволии Хош  ҳаммарз аст.

## Мардум

Мардуми Баҳорак тоҷик ва узбак ҳастанд, ки ба гӯиши бадахшонии забони форсӣ ва забони узбакӣ сухан мегӯянд. 

## Таърих
Баҳорак ё Баҳористон яке аз вулусволиҳои қадимӣ, бузург ва марказии вилояти Бадахшон аст. Маркази ин вулусволӣ — шаҳри Баҳорак яке аз муҳимтарин лангаргоҳҳои Роҳи бузурги абрешим буд ва ҳануз ҳам нақши муҳим дар расондани бору хорубор ба вулусволиҳои ҳамсояаш дорад. 

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Ноҳияи Хош

*'Ноҳияи Хош*  () — яке аз ноҳияҳои  вилояти Бадахшон Афғонистон аст. ва дар Шумол Ховари Афғониcтон  ҷой дорад. 

## Ҷойгоҳ

 

## Мардум

Мардуми   Хош ба гӯишҳои забони Форсӣ Дарӣ сухан мегӯянд. 

|}

## Таърих
 
Дар ҳоли вироиш...

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Афғонистон
Далер Почоҷонов

**Далер Почоҷонов** ( 3 апрел]] 1937) — заминшинос, доктори илмҳои геология ва минералогия (1975). Академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1993). Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1992). Аълочии маорифи ИҶШС. Ихтироъкори ИҶШС (1975). Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2011). Барандаи ҷоизаи «Ситораи муштаракулманофеъ»-и Иттиҳоди давтлатҳои мустақил дар соҳаи илму маориф (2014)

## Зиндагинома
Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносовро хатм кардааст (1959), ихтисос — «химия».
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: геохимияи унсурҳои нодир ва пароканда дар раванди русуб, химияи аналитикӣ.
* Котиби илмӣ (1964—1967),
* мудири Озмоишгоҳи геохимия ва химияи аналитикӣ АИ ҶШС Тоҷикистон (1965 — то имрӯз),
* муовини директори (1971—1978) Институти химияи ба номи В. И. Никитини АИ ҶШС Тоҷикистон,
* роҳбари Маркази аналитикии АИ Тоҷикистон (1985—1995),
* президенти Академияи хурди илмҳо (1985—1999),
* академик-котиби Шуъбаи илмҳои физикаву математика, химия ва геологӣ АИ Тоҷикистон (1995—2000),
* ҳамраиси Барномаи сохтани шабакаҳои компютерии Академияи илмҳои Тоҷикистон бо васл ба Интернет (1996 — то имрӯз).

## Ҷоизаҳо
* Медалҳои «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»,
* «Ветерани меҳнат» (1988),
* Ифтихорномаи Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон тақдир шудааст.
* Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1992).
* Аълочии маорифи ИҶШС.
* Ихтироъкори ИҶШС (1975).
* Дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2011).
* Барандаи ҷоизаи «Ситораи муштаракулманофеъ»-и Иттиҳоди давтлатҳои мустақил дар соҳаи илму маориф (2014)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Геологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Темур Собиров

**Темур Собиров** (*Собиров Темур Сафарович*; 3 апрели 1940, деҳаи Сӯфиён, ноҳияи Орҷоникидзеобод, ҶШС Тоҷикистон — 23 июни 1977, Воронеж) — риёзидони тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика (1975), профессор (1976).

## Зиндагинома
Соли 1961 факултаи физика ва математикаи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро ба поён оварда, дар шуъбаи физикаю математикаи АИ Тоҷикистон ба сифати ходими хурди илмӣ кор кардааст.

Солҳои 1964—1967 аспиранти Университети давлатии Воронеж, 1968—1975 муаллими калон, дотсенти кафедраи алгебра ва геометрияи Институти давлатии педагогии Воронеж, аз 1975—1977 мудири ҳамин кафедра буд.

## Фаъолияти илмӣ
Дар самти назарияи бифуркатсияи ҳолҳои даврӣ ва қариб даврии муодилаҳои дифференсиалии ғайрихаттӣ корҳои шоён ба сомон расондааст, барои ҳолати мураккаби таназзули дараҷаи баланди як қатор синфҳои муодилаҳои номрафта натиҷаи ниҳоӣ ба даст овард. Масъалаи давомнокии ҳалли қариб даврӣ (дар ҳоле, ки муодилаи мувофиқи хаттӣ дорои оператори регулярист) бо талошаш ҳамаҷониба тасдиқ гардид.

Зиёда аз 60 мақолаи илмӣ чоп намудааст. Дар тарбияи олимони ҷавони Тоҷикистон саҳми бузург гузоштааст. Самтҳои илмии муайянкардаашро пайравону шогирдони ин олими фавқулодда боистеъдоди тоҷик давом доданд, чун марги муфоҷо ӯро дар 37 солагӣ рабуд.

## Осор
* Исследование по теории рождения малых периодических решений из состояния равновесия в нелинейных системах дифференциальных уравнений. — М., 1981.
* К вопросу о продолжимости по параметру решений краевых задач для дифференциальных уравнений в банаховых пространствах II. Положительные решения. Т. С. Сабиров. — *Изв. вузов. Матем.*, 1978, № 1, 97-109.
* Некоторые задачи аналитической теории однопараметрического возмущения линейных операторов. Т. Сабиров. — *Тр. ММО*, 33 (1975), 67-106.
* К вопросу о продолжимости по параметру решений краевых задач для дифференциальных уравнений в банаховых пространствах. Т. С. Сабиров. — *Изв. вузов. Матем.*, 1973, № 10, 59-68.
* Об асимптотических оценках функции Грина сингулярно возмущенных дифференциальных операторов с почти периодическими коэффициентами. Т. С. Сабиров. — *Дифференц. уравнения*, 7:5 (1971), 934—936.
* Геометрические свойства некоторых специальных конусов в банаховом пространстве Т. Сабиров. — *Матем. заметки*, 5:1 (1969), 63-70.
* Об устойчивости малых периодических решений в многомерных вырождениях. Т. Сабиров. — *Докл. АН СССР*, 181:4 (1968), 805—807.
* Об устойчивости разветвляющихся почти-периодических решений некоторых систем дифференциальных уравнений. В. Ш. Бурд, Т. Сабиров. — *Докл. АН СССР*, 176:5 (1967), 991—993.
* К вопросу об устойчивости малых периодических решений. Т. Сабиров. — *Докл. АН СССР*, 167:4 (1966), 755—757.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Имомназаров Б. Ёдкарди Темури Собир. — , 1990.
Исҳоқ Гулкоров

**Исҳоқ Гулкоров** - ҳунарманд, доиранавози барҷаста.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма


Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Садриддин Ҳасанзода

**Садриддин Ҳасанзода** () — нависанда ва рӯзноманигори тоҷик.

## Зиндагинома
Садриддин Ҳасанзода дар деҳаи Кадучии ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст.

## Эҷодиёт
Повести аввалинаш соли 1989 аз тариқи нашрияи «Адиб» ба табъ расидааст. Ӯ муаллифи даҳҳо маҷмӯаҳои қисса, ҳикоя, очерк, тарҷумаҳо — «Эҳёи Када», «Чароғи лола», «Дарёи нур», «Доғи сӯзон», «Пуштаи зардолуҳо», «Рўшноӣ — растагорӣ. Роғун; баҳс ва воқеият», «Ашки қалам», «Нашъамандӣ ва ҷомеа», «Муҷассамаи нодир», «Ёдҳои парокандаи бодияҳо», «Чароғи давра», «Мифтоҳи ганҷ», «Саҳифаҳои ҷолиб», «Иморати сухан», «Фарҳангшиносӣ», 150 мақолаи илмӣ — оммавӣ ва 15 филми мустанади телевизионӣ мебошад.

## Сарчашма
Вулусволии Дароим

**Вулусволии Дароим** () — яке аз ноҳияҳои  вилояти Бадахшон аст, ки дар шимолу ғарби Файзобод ҷой дорад. 

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Дароим дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад ва дар шимол бо вулусволии Аргу, дар шарқ бо вулусволиҳои Хош ва Ҷурм, дар ҷануб бо вулусволии Тишкон ҳамсоя аст. 
## Мардум

Мардуми Дароим ба гӯиши бадахшонии забони форсӣ ва забони узбакӣ сухан мегӯянд. 

## Таърих
Дар соли 2005 таъсис шуд.

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Саъдӣ Қаландар

**Саъди Қаландар** (*Қаландаров Саъдӣ Саломатшоевич*; ) — овозхони тоҷик.

## Зиндагинома
Саъдии Қаландар 3 апрели соли 1961 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Мактаб-интернати миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявии ба номи Миратулло Атоев (1978) ва Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро (1986) хатм намудааст.

## Корнома
Баъди адои хидмат дар Артиши Шӯравӣ (1982—1984) ба ҳайси роҳбари ансамбли тарона ва рақси «Роҳат»-и ш. Душанбе фаъолияташро шурӯъ намуда, солҳои 1987—2004 мутриби Оркестри созҳои миллии Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ (1995—2004 ҳамзамон омӯзгори Мактаб-интернати миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявии ба номи М. Атоев), 2004—2007 омӯзгори мактаби санъати н. Варзоб буд. Аз соли 2008 директори хонаи маданияти ҷамоати Чимтеппаи н. Варзоб мебошад. Аз зумраи ононест, ки дар дамидани руҳи омиёна ба колбуди мусиқии халқии тоҷик саҳм мегузорад, овози гарму баёни нармаш бо сароҳати калом меанҷомад. «Душанбе», «Парӣ», «Ту маро бад магӯ», «Ҷонам фидоят», «Ёди бигзашта», «Надонистам», «Мирам», «Модар», «Тоҷикистон», «Дил гиря мекунад» намунае аз сурудаҳояш ҳастанд.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Хидмати шоиста» шарафёб гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Қодири Қосим

**Қодири Қосим** (9 апрели соли 1961, ноҳияи Ванҷ, ҶШС Тоҷикистон) — агроном, муовини Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум.

## Зиндагинома
Қодири Қосим 9 апрели соли 1961 дар ноҳияи Ванҷ таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1983 Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро бо ихтисоси агроном хатм кардааст.
Фаъолияташро соли 1983 ба ҳайси агроном боғпарвари совхози ба номи Федченкои ноҳияи Ванҷ оғоз намуда, минбаъд дар вазифаҳои агроном ва сарагрономи совхози «50 солагии СССР»-и ноҳияи Ванҷ, директори совхози «Россия»-и ноҳияи Ванҷ, инструктори комитети марказии ЛКСМ Тоҷикистон, Котиби дуюми комитети вилоятии ЛКСМ Тоҷикистон дар шаҳри Хоруғ, ҷонишини сардори идораи хоҷагии қишлоқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, раиси ноҳияи Ванҷ, муовини аввали раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ва муовини вазири кишоварзии Ҷумхурии Тоҷикистон меҳнати пурсамар намудааст.

Аз соли 2006 то соли 2013 раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ва аз соли 2013 то соли 2017 раиси Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон буданд.
Аз феврал соли 2017 дар вазифаи Раиси иттифоқҳои касабаи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст. Соли 2004 бо ордени «Дӯстии халқҳо» қадрдонӣ шудааст.

17 марти соли 2020 дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум муовини Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.

## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Сарчашма

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Каримхон Қурбонов

**Каримхон Қурбонов** — доктори илми тиб (1997), профессор (1999). Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ (2003). Академики Академияи илмҳои тибби назди Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2010). Арбоби шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004).

## Зиндагинома
Каримхон Қурбонов Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм кардааст (1982), ихтисос — «тиб».
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: ҷарроҳии узвҳои системаи гепатогастробиллиорӣ ва рӯдаи ғафс.
Дотсент (1997—1999), профессори кафедраи ҷарроҳии умумии № 1 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1999—2000), декани факултаи тибби умумии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (2001—2003). Ректори Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (2003—2005), мудири кафедраи бемориҳои ҷарроҳии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (2005—2020). Муовини директори беморхонаи «Истиқлол».

## Даргузашт
Академик Каримхон Қурбонов, 11 августи соли 2020 дар беморхонаи «Истиқлол» и дар синни 62-солагӣ даргузашт.

## Ҷоизаҳо
* Арбоби шоистаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Фатҳиддин Тешаев

**Фатҳиддин Тешаев** () — овозхони тоҷик. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1993).

## Зиндагинома
Фатҳиддин Тешаев 3 апрели 1961 дар деҳаи Доробии ноҳияи Ховалинг ба дунё омадааст. Соли 1982 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро ба поён оварда, дар н. Бохтар ба ҳайси мудири хонаи маданият, роҳбари бадеии ансамбл, директори Мактаби бачагонаи мусиқӣ фаъолият намудааст. Тӯли ҳунарнамоии кӯтоҳмуддат зиёда аз ҳафтод суруд ба савғо овардааст, ки аз миёни онҳо «Орзу», «Дил рафт зи тан берун», «Таолаллоҳ», «Даврони ту», «Комму­нист», «Ба ноз ба ноз», «Афсӯс», «Туро хоҳам», «Фарёди ишқ», «Лайливу Маҷнун», «То боди сабо», «Булбули шӯрида», «Дуру наздик», «Мемонад ба дил», «Бо ёр», «Нури ду дида», «Дарди ишқ», «Оҳи ота­шин» дар хазинаи Радиои тоҷик маҳфузанд.

Дар борааш филм бо номи «Интизории модар» ба навор бардошта шудааст.

## Даргузашт
Фатҳиддин Тешаев 12 октябри соли 1992 бар асари як садамаи нақлиётӣ даргузашт. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Сайёра Исоева

**Сайёра Исоева** (*Исоева Сайёра Ҷунайдовна*; ) — меъмори тоҷик. Меъмори шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1977).

## Зиндагинома
Институти инженерию сохтмонии шаҳри Ленинградро соли 1960 ба охир расонда, дар Институти лоиҳакашии «Тоҷикгипрострой» ба ҳайси аввал меъмор, баъдан сармеъмори лоиҳаҳо фаъолият доштааст. Асосан ба нақшакашӣ ва сохтмони шаҳракҳои ҷумҳурӣ шуғл варзидааст. Дар лоиҳаҳои таҳиякардааш унсурҳои меъмории миллӣ бартарият доранд. Дар оғози фаъолияти кориаш дар лоиҳаю нақшаҳои забзгардонии шаҳри Душанбе, сохтмону ҷобаҷогузории ҳудудии он, сохтмони шаҳрҳои Орҷонкидзеобод, Панҷакант иштирок намуда, минбаъд дар бунёди шаҳракҳои ноҳияҳои Восеъ, Темурмалик, боғи шаҳрии Ёвон ва дигар иншооти фарҳангию фароғатии ҷумҳурӣ саҳми босазо гузоштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Исоева Сайёра Ҷунайдовна // Энсиклопедияи бонувони шинохтаи тоҷик (муаллиф-мураттиб Раъно Мирзоева). — , 2021. — С. 204—205. — 520 с. — ISBN 978-999-75-68-20-5.

Гурӯҳ:Меъморони Тоҷикистон
Хайрандеш

**Хайрандеш** (*Қурбонов Хайриддин Шарифович*; ) — и тоҷик, Шоири халқии Тоҷикистон (2024). Узви Иттиҳодияи нависандагони Тоҷикистон (1997).

## Зиндагинома
Қурбонов Хайриддин Шарифович 4 апрели соли 1961 дар деҳаи Чагами Болои ноҳияи Маскав (ҳозира Шӯрообод) ба дунё омадааст Маълумоти миёнаро то синфи нуҳум дар зодгоҳаш гирифта, як соли охир дар мактаби миёнаи № 30 ноҳияи Коммунистӣ (ҳозира Бохтар) таҳсил ва соли 1997 хатмаш кардааст. Баъди хатми мактаби миёна як сол роҳбари маҳфили адабии Хонаи пионерони шаҳри Қӯрғонтеппа будааст. Соли 1978 донишомӯзи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шуда, соли 1983 соҳиби диплом гардидааст. Сипас, то соли 1993, дар мактаби миёнаи № 40 ноҳияи Кӯлоб омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик, баъдан, то соли 1999, инспектори калони Маркази иттилоотии Раёсати гумруки вилояти Хатлон будааст. Соли 1999 гимназияи хусусии «Хайрандеш»-ро таъсис дода, вазифаи директории онро бар уҳда доштааст. Аз соли 2001 котиби масъули шуъбаи Хатлонии Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ будааст. Сипас дар Китобхонаи давлатии ҷумҳуриявии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ фаъолият бурда, ҳоло директори Муассисаи «Дунёи китоб»-и Китобхонаи миллии Тоҷикистон мебошад.

Соли 1987 дар шаҳри Кӯлоб, соли 1993 дар Қӯрғонтеппа, соли 2012 дар Душанбе маҳфили адабии «Хайрандеш»-ро таъсис дода, дар тарбияи соҳибистеъдодони ҷавон ҳиссаи шоиста мегузорад.

Бо дастгирии Ҳукумати вилояти Хатлон моҳномаи адабии «Гулбарг»-ро таъсис додааст, ки то имрӯз минбари асосии қаламкашони вилоят мебошад.

Муаллифи асари «Хайробод» мебошад, ки китоби якумаш соли 2005 дар Эрон, китоби дувумаш соли 2004 дар Тоҷикистон интишор ёфтааст. Инчунин, муаллифи маҷмӯаҳои «Зиёратнома» (1993), «Сад қатра ашк» (1994), «Замзама» (1996), «Хайробод» (2004), «Тоҷикнома» (2006), «Чархофалак» (китобҳои 1-4; 2006—2007), «Ғазалпайванд» (китобҳои 1,2; 2007) ва «Куллиёт» (ҷ.1, 2010) мебошад.

Аз соли 1997 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

Шоири халқии Тоҷикистон (2024)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Бурҳон Раҳмон

**Бурҳон Раҳмон** (4 апрели 1934, ноҳияи Ванҷ, ҶШС Тоҷикистон — 28 декабри 2015, Душанбе, Тоҷикистон) — ровии радио ва телевизиони тоҷик, наттоқи дараҷаи олӣ. Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии Кумитаи давлатии радио ва телевизиони Иттиҳоди Шӯравӣ ва Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Бурҳон Раҳмон дар деҳаи Одешти ноҳияи Ванҷ 4 апрели соли 1934 ба дунё омадааст. Ӯ таҳсилоти ибтидоиро дар хонаи кӯдакони Ванҷ, Тавилдара ва Ҳисор фаро гирифтааст.

Бурҳон Раҳмон фориғуттаҳсили Омӯзишгоҳи омӯзгории ноҳияи Ғарм ва Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе буд. Баъди хатми таҳсил Бурҳон Раҳмонов якуним моҳ таҷрибаомӯз ва аз 15 майи соли 1957 диктор — наттоқи гуфторҳои бурунмарзии радиои тоҷик шуд ва то имрӯз дар Радиои Тоҷикистон ва унвони ровии барнома ва гуфторҳо барои хориҷи кишвар фаъолият мекард.

## Фаъолияти корӣ
алт=|мини|369x369пкс|Бурҳон Раҳмон дар студияи радио, соли 2011.
Ӯ зиёда аз 60 соли умрашро дар бахши брунмарзии Радиои Тоҷикистон ва то дер боз дар радиои бурунмарзии «Овози тоҷик» кору фаъолият менамуд.
Инчунин ӯ дар телевизион барномаҳои «Аз почтаи телевизион» ва «Чашма»-ро худ менавишт ва барандагӣ менамудааст. Ӯ ғайр аз фаъолияти ровигӣ ҳамчунин ба сифати муҳаррир, рӯзноманигор ва ҳунарманди театр низ кору фаъолият карда, дар тарҷумаи 300 филми мустанаду бадеӣ овоз додааст.

## Даргузашт
Бурҳон Раҳмон 28 декабри соли 2015 бар асари беморӣ дар сини 81-солагӣ дар шаҳри Душанбе аз дунё даргузашт.

## Ҷоизаҳо
Бурҳон Раҳмон корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии Кумитаи давлатии радио ва телевизиони Иттиҳоди Шӯравӣ ва Тоҷикистон, дорандаи чандин ифтихорномаи ҳукуматӣ ва сухангӯйи писандидаи мардум мебошад.

## Адабиёт
; Дар бораи Бурҳон Раҳмон
* Мирзоев, К. Ҳамсадои рӯдҳо: Дар бораи диктори радио Бурҳон Раҳмонов // Маориф ва маданият. — 1980. — 6 май.
* Исмоилова, М. Овози шинос: Аълочии Комитети давлатии телевизион ва радиошунавонии СССР, Корманди Хизматнишондодаи Маданияти ҶШС Тоҷикистон, барандаи дараҷаи олӣ Бурҳон Раҳмонов // Тоҷикистони Советӣ. — 1985. — 7 май.
* Сӯгворӣ: Корманди шоистаи Тоҷикистон, Аълочии Кумитаи радио ва телевизиони Бурҳон Раҳмонов // Адабиёт ва санъат. — 2015. — 31 декабр.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Аня Ниедрингҳаус

**Аня Ниедрингҳаус** - хабарнигор ва рӯзноманигори олмонӣ .

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмӣ
Файзобод (Афғонистон)

**Файзобод** () — шаҳр, маркази вилояти Бадахшони Афғонистон аст, ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 
 
[320px|thumb|Шаҳри Фаӣзободи [Ноҳияи Фаӣзободи Вилояти Бадахшони Афғонистон]]
## Ҷойгоҳ

## Мардум
   

## Таърих

 
Гурӯҳ:Вилояти Бадахшон

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Вилояти  Бадахшон
Ноҳияи Курон ва Мунҷон

**Ноҳияи Курон ва Мунҷон**  () — яке аз ноҳияҳои  вилояти Бадахшон Афғонистон аст. ва дар Шумол Ховари Афғонистон  ҷой дорад. 

## Ҷойгоҳ

## Мардум

Мардуми Курон ва Мунҷон ба забони помирии Мунҷонӣ, гӯишҳои забони Форсӣ - Дарӣ сухан мегӯянд.  

## Таърих
 
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Бадахшон
Вулусволии Кӯҳистон

**Ноҳияи Куҳистон** () — яке аз вулусволиҳои вилояти Бадахшон Афғонистон аст ва дар Шумолу шарқи Афғонистон ҷой дорад.

## Ҷойгоҳ
Ноҳияи Куҳистон сарзамине сарду баланде аст, бахши маркази ин ноҳия бисёр сардаст. Аз ғарб бо Ноҳияи Ёвон, Афғонистон, аз ҷануб бо Ноҳияи Фаӣзобод ва Ноҳияи Яфтали Сула, аз Шумолу шарқ бо Ноҳияи Роғистон, ва Ноҳияи Шиғнон, аз Шарқ бо Ноҳияи Арғанҷ Хво ҳамсарҳад аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Вулусволии Шуғнон

[300px|thumb|Пули «Дӯстӣ» миёни [Афғонистон ва Тоҷикистон бар фарози руди Панҷ, ки ду Шуғнонро бо ҳам мепайвандад]]

**Вулусволии Шуғнон** () — яке аз вулусволиҳои вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 
 
Маркази ин вулусволӣ рустои Баршор аст, ки 150 килуметр шимолтар аз шаҳри Файзобод — маркази вилояти Бадахшон ҷой дорад. 

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Шуғнон аз шимолу шарқ бо рӯди Панҷ маҳдуд шуда ва бо ноҳияҳои Рӯшон ва Шуғнон аз вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳаммарз аст ва дар шимол бо вулусволии Дарвози Поин, дар ғарб бо вулусволии Арғанҷхоҳ ва дар ҷануб бо вулусволии Ишкошим ҳамсоя аст. Масоҳати ин вулусволӣ 3125 килуметри мураббаъ аст.

## Мардум
Ҷамъияти вулусволии Шуғнон камубеш 39 000 нафар буда ва дар 19 русто зиндагӣ ба сар мебарад. Бошандагони ин вулусволиро шуғнониён ва рушониён ташкил медиҳанд, ки ба мардуми шарқи-эронии помирӣ тааллуқ доранд ва бештар мардуми Шуғнон ба забони форсӣ ошноӣ доранд. Мардуми ин вулусволӣ шиъамазҳаб ва бештар исмоилӣ ва андаке дувоздаҳимомӣ мебошанд.

## Ҷуғрофиёи табиъӣ
Шуғнон бино бар доштани кӯҳҳои баланд сарзамине бисёр душворгузар аст, бавижа дар зимистон бо резиши барф тақрибан ҳама роҳҳои рафту омад ба ин вулусволӣ банд мешаванд. Тобистон дар ин сарзамин кӯтоҳмуддату нисбатан гарму хушк ва зимистон бисёр сарду дарозмуддат аст. 
 
## Деҳаҳо
#Дарморахт
#Ғорҷвин
#Пастев
#Андегъдз
#Хъева
#Вирудъҷ (Деҳи Мурғон)
#Бахъор
#Вир
#Сарчашма
#Дъишор
#Хъидвуд
#Ниводак
#Цахънуд
#Руботен
#Пагор
#Човед
#Ёрх
#Шайхен
#Чоснуд
#Тангхъев

## Таърих
 
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ноҳияҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Афғонистон
Вулусволии Дарвози Поин

**Вулусволии Дарвози Поин** () — яке аз вулусволӣҳои  вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад. 

Маркази ин вулусволӣ рустои Ҷомарчи Боло аст.
[300px|thumb|Пули «Дӯстӣ» миёни  [Акс:Flag of Tajikistan.svg|30pxТоҷикистону 24pxАфғонистон, бар фарози рудӣ Панҷ дар минтақаи Ванҷу Моймай.]]
300px|thumb|Намое аз Ҷомарчи Боло — маркази вулусволии Дарвози Поин

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Дарвози Боло дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад.  Ин ноҳия аз шимол бо рӯди Панҷ маҳдуд шуда ва бо ноҳияи Дарвоз аз ноҳияҳои вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар Тоҷикистон ҳаммарз аст. Он дар ғарб бо вулусволии Шикай, дар  шарқ бо вулусволии Дарвози Боло ва дар ҷануб бо вулусволии Роғистон ҳамсоя аст.

## Мардум
Мардуми Дарвоз ба гӯиши дарвозии забони форсӣ сухан мегӯянд. Дар гӯиши дарвозӣ вижагиҳои забони форсии садаҳои  IX - XIV ҳамчунон пойдоранд. Забони мардуми Дарвоз дар садаҳои пешин яке аз забонҳои эронии шарқӣ ва монанд ба забонҳои помирӣ будааст, аммо дар садаҳои IX — XIV дарвозиён форсизабон гаштанд.

## Таърих
Вулусволии Дарвози Поин дар соли 2005 дар бахше аз вулусволии пешини Дарвоз таъсис шуда аст.

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Ноҳияи Тагоб

**Ноҳияи Тагоб**    — яке аз  28 ноҳияҳои  вилояти Бадахшони Афғонистон аст, ва дар Шимолу шарқи  Афғонистон ҷой дорад. Ин ноҳия дар соли 2005 таъси шуд ва қаблан марбути Ноҳияи Кишим буд.
 

## Ҷойгоҳ

## Мардум

## Таърих

## Пайнавиштҳо



Гурӯҳ:Ноҳияҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Афғонистон

## Пайнавиштҳо
Вулусволии Вахон

[300px|thumb|Аксе аз Вахон, Лангар [Помир, вилояти Бадахшони Афғонистон.]]
**Вулусволии Вахон**  () — яке аз  вулусволиҳои  вилояти Бадахшон аст. 

Маркази ин вулусволӣ рустои Хандуд аст.
 
## Ҷойгоҳ
Вулусволии Вахон дар шимолу шарқтарин гӯшаи Афғонистон ҷой дорад. Ин вулусволӣ аз шимол бо рӯди Панҷ маҳдуд буда ва бо ноҳияи Ишкошим — аз ноҳияҳои вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳаммарз аст. Дар шарқ бо Чин, дар ҷануб бо Покистон ҳаммарз ва дар ғарб бо вулусволии Ишкошим ҳамсоя аст. 

[thumb|Вахон ва манотиқи атрофи он дар марзи [Тоҷикистон  ва Афғонистон  |300px|right]]
## Мардум
Мардуми Вахон бештар вахӣ ва камтар қирғиз ҳастанд ва ба забонҳои вахӣ ва қирғизӣ сухан мегӯянд.

## Таърих
 
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Вулусволии Вардуҷ

**Вулусволии Вардуҷ**  () — яке аз ноҳияҳои вилояти Бадахшон аст.
 
Маркази ин вулусволӣ рустои Чокарон аст.

## Ҷойгоҳ
Вулусволии Вардуҷ  дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад ва дар шимол бо вулусволиҳои Баҳорак ва Шуҳадо, дар шарқ бо вулусволии Ишкошим, дар ҷануб — бо вулусволии Зебок ва дар шарқ — бо вулусволии Ҷурм ҳаммарз аст.

## Мардум

## Таърих
Ин ноҳия дар соли 2005 таъсис шуд ва қаблан марбути Ноҳияи Баҳорак буд.
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон
Вулусволии Зебок

**Вулусволии Зебок** () — яке аз ноҳияҳои вилояти Бадахшон аст ва дар шимолу шарқи Афғонистон ҷой дорад.

Маркази ин вулусволӣ шаҳри Зебок аст, ки 91 килуметр ҷанубу шарқтар аз Файзобод бар канори рӯди Санглеч ҷой дорад.
 
## Ҷойгоҳ
Вулусволии Зебок дар дараи рӯди Санглеч ва риштакӯҳи Ҳиндукуш ҷой дорад. Дар ғарб бо вулусволии Ямгон, дар шимол бо вулусволиҳои Ҷурм, Вардуҷ ва Ишкошим, дар шарқ — бо вулусволии Вахон, дар ҷануб — бо вулусволии Курон ва Мунҷон аз вулусволиҳои вилояти Бадахшон ҳамсоя ва дар ҷанубу шарқ бо Покистон  ҳаммарз аст.
 
Вулусволии Зебок 1 521 км² масоҳат дорад.

=Мардум =
Мардуми вулусволии Зебок тоҷик ҳастанд. Дар ин вулусволӣ забони расмӣ ва ҳамагонӣ форсӣ ва забони бумӣ санглечӣ аст. Зебокиҳо мусулмон ва дар мазҳаби шиъаи имомии исмоъилӣ ҳастанд. 

= Таърих =
 
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вулусволиҳои вилояти Бадахшон