IPhone

**iPhone** () — силсилаи смартфонҳои ширкати Apple Inc. буда, бо системаи амалиётии iOS кор мекунад. iPhone яке аз маъруфтарин ва фурӯхтатарин смартфонҳо дар ҷаҳон мебошад.

Аввалин iPhone 9 январи 2007 аз ҷониби Стив Ҷобс дар Macworld Conference & Expo дар Сан-Франсиско муаррифӣ шуд. Ҷобс онро ҳамчун «дастгоҳе, ки телефон, iPod ва интернетро якҷо мекунад» тавсиф намуд. iPhone аввалин смартфони оммавӣ буд, ки клавиатураи физикӣ надошт ва тамоми идоракунӣ тавассути экрани лаҳмагирии ҳассос иҷро мешуд.

Дар тӯли 17 сол Apple беш аз 30 намуди iPhone нашр додааст. Охирин намуд — iPhone 16, ки дар сентябри 2024 муаррифӣ шуд — дорои чипи A18 ва функсияи зеҳни сунъии Apple Intelligence мебошад.

## Таърих
### iPhone аввал ва iPhone 3G (2007–2009)
9 январи 2007 Стив Ҷобс дар Macworld Conference & Expo бо ин суханон баромад кард: «Мо имрӯз телефонро аз нав ихтироъ мекунем». Ӯ экрани дастгоҳро бо ангушт каш дод — ин лаҳза дар таърихи технология боқӣ монд.

29 июни 2007 iPhone расман ба фурӯш гузошта шуд. Дар рӯзи аввал наздик ба 270,000 адад фурӯхта шуд. Нархи аввалини iPhone — 499 доллар (4 ГБ) ва 599 доллар (8 ГБ) буд.

Дар июли 2008 Apple **iPhone 3G** ва **App Store** — бозори барномаҳоро — ба як вақт нашр дод. App Store дар рӯзи аввал 500 барнома дошт, ки баъди як сол ба 65,000 расид. Соли 2009 iPhone 3GS нашр шуд.

### iPhone 4 то iPhone 5s (2010–2014)
Дар июни 2010 Apple **iPhone 4** муаррифӣ кард — бо намоишгари **Retina** (326 нуқта дар як дюйм) ва корпуси шишагии зебо. Намоишгари Retina иқтидори чашми одамро аз масофаи маъмул аз ҳам ҷудо кардани нуқтаҳоро дар назар дошт.

Дар октябри 2011 Apple **iPhone 4S** бо дастёри овозии **Siri** нашр дод. Siri ба саволҳо ҷавоб медод, тақвим идора мекард ва паёмҳо мефиристод. Ин яке аз аввалин татбиқҳои оммавии зеҳни сунъӣ дар смартфонҳо буд.

Соли 2012 **iPhone 5** бо намоишгари 4-дюймӣ, пайвандгоҳи Lightning ва дастгирии LTE нашр шуд. Соли 2013 **iPhone 5s** бо чипи 64-битии A7 ва скани ангуштбасҳо (Touch ID) муаррифӣ гардид — аввалин смартфоне бо чунин хусусиятҳо.

### iPhone 6 то iPhone X (2014–2018)
Дар сентябри 2014 Apple **iPhone 6** ва **iPhone 6 Plus** — аввалин намудҳои бузургтар бо намоишгарҳои 4,7 ва 5,5 дюймӣ — нашр дод. Дар 24 соати аввал зиёда аз 4 миллион пешфармоиш гирифта шуд — рекорди Apple. Соли 2016 **iPhone 7** аввалин iPhone бе дарёфтгоҳи Audio Jack 3,5 мм буд.

Дар сентябри 2017 Apple **iPhone X** (даҳ)-ро муаррифӣ кард — дар арафаи 10-солагии iPhone. iPhone X инқилоби тарроҳӣ буд: намоишгари OLED аз канор то канор, бе тугмаи Home, бо Face ID (шиносоии рӯй). Нархи он 999 доллар буд.

### iPhone 11 то iPhone 16 (2019–2024)
Дар соли 2019 **iPhone 11 Pro** аввалин iPhone бо системаи **се камера** — асосӣ, васеъзавия ва телефото — нашр шуд. Дар соли 2020 **iPhone 12** дастгирии **5G** ба iPhone овард ва нусхаи **Mini** барои дӯстдорони телефонҳои хурд пешниҳод шуд.

Соли 2022 **iPhone 14 Pro** «Ҷазираи фаъол» (Dynamic Island) — намоишгоҳи тобандаи дар болои экран — ҷорӣ намуд. Дар соли 2023 iPhone 15 аввалин iPhone бо пайвандгоҳи **USB-C** (ба ҷои Lightning) буд ва Dynamic Island ба тамоми хатҳо расид.

Дар сентябри 2024 **iPhone 16** нашр шуд — бо тугмаи нави **Camera Control** барои суратгирӣ ва функсияи **Apple Intelligence** (зеҳни сунъии iPhone). Нарх аз 799 доллар оғоз мешавад.

## iOS ва App Store
iPhone бо системаи амалиётии **[[iOS]]** — системаи амалиётии мобилии ширкати Apple Inc. — кор мекунад. iOS дар асоси ядрои Unix — Darwin — бунёд ёфтааст ва ҳар сол нусхаи нав нашр мешавад. iOS 18 — охирин нусха — дар сентябри 2024 нашр шуд.

**App Store** дар июли 2008 бо 500 барнома кушода шуд. То соли 2024 дар App Store зиёда аз **1,8 миллион барнома** мавҷуд аст ва истеҳсолкунандагони барнома то ин сана беш аз **320 миллиард доллар** дарёфт кардаанд.

## Сахтафзор
### Чипи Apple
Аз iPhone 4 (2010) Apple чипҳои худсохти силсилаи **A-series** истифода мекунад. Чипи **A18 Pro** дар iPhone 16 Pro — бо фановарии 3-нанометрӣ — дорои 6 ядрои CPU, 6 ядрои GPU ва 16 ядрои нейронӣ мебошад.

### Системаи камера
iPhone 16 Pro Max дорои системаи **4 камера** мебошад: камераи асосии 48 мегапиксел, камераи васеъзавияи 48 мегапиксел, камераи телефотои 12 мегапиксел (5× зумоптикӣ) ва камераи пеши 12 мегапиксел. Тугмаи нави Camera Control суратгириро осон мекунад.

### Намоишгар
iPhone 16 Pro ва Pro Max дорои намоишгари **Super Retina XDR OLED** бо технологияи ProMotion (1–120 Гц) ва тобишнокии то 2,000 нит мебошанд.

## Намудҳо
### iPhone аввал — iPhone 4S (2007–2011)

### iPhone 5 — iPhone X (2012–2018)

### iPhone 11 — iPhone 16 (2019–2024)

## Таъсири иҷтимоӣ
iPhone тарзи истифодаи смартфонҳоро дар саросари ҷаҳон тағйир дод. Пеш аз iPhone смартфонҳо асосан абзори тиҷоратӣ буданд ва клавиатураи физикӣ доштанд. iPhone нишон дод, ки экрани лаҳмагир кифоят аст ва смартфон метавонад компютери томам бошад.

Маҷаллаи Time iPhone-ро «Ихтирои соли 2007» эълон кард. Apple то соли 2024 зиёда аз **2,3 миллиард адад** iPhone фурӯхтааст. iPhone дар солҳои 2010–2024 манбаи асосии даромади Apple буд — беш аз 50% фурӯши ширкатро ташкил медод.

iPhone ба пайдоиши иқтисодиёти нави рақамӣ мусоидат намуд: гигиқтисод (Uber, Airbnb), шабакаҳои иҷтимоии мобилӣ (Instagram) ва хизматҳои пардохти мобилӣ (Apple Pay) — ҳама маҳсули инқилоби смартфонӣ мебошанд, ки iPhone оғоз кард.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии iPhone
* Муқоисаи намудҳои iPhone
* iOS — системаи амалиётии iPhone

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳсулоти Apple
Гурӯҳ:Смартфонҳо
Гурӯҳ:iOS
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони 2007