open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сурхай Ахундов

**Сурхай Аху́ндов** (*Ахундов Сурхай Гейдарович*; 13 феврали 1897, Боку, ҶШС Озарбойҷон – 1972, Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон) — невропатолог, доктори илмҳои тиб (1953), профессор (1954).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти тиббии шаҳри Боку (1930). Аспирант ва ассистенти Институти илмӣ-таҳқиқотии ҷарроҳии асаби Маскав (1930–36), дотсенти Институти якуми тиббии Маскав (1936–41), духтури ҳарбӣ дар набардҳои ҶБВ (1941–45), мудири кафедраи Институти тиббии шаҳри Боку (1946–54), мудири кафедраи Институти тиббии шаҳри Кишинёв (Молдавия; 1955–56), мудири кафедраи бемориҳои асаби Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1956–63). Фаъолияти минбаъдааш дар Институти тиббии шаҳри Тошканд гузаштааст.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 50 таълифот аст, ки ба масоили гуногуни анатомия ва патофизиологияи силсилаи аъсоб, нейрохирургия, бемориҳои асаб ва ғайра бахшида шудаанд.

## Осор
* Вопросы патогенеза и лечение судорожного припадка, Кишинёв, 1955; 
* Диагностика и лечении травматических повреждений периферических нервов, Сталинабад, 1957; 
* Клиника, диагностика и лечение опухолей спинного мозга и позвоночника, Сталинабад, 1960.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Табибон аз рӯи алифбо
Ахфаши Авсат

**Абулҳасан Саид ибн Масъада Балхӣ Басрӣ** маъруф ба **Ахфаши Авсат**, ; ? — 830) — забоншинос ва арӯздон ва орифи эронитабори , шогирди Халил ибни Аҳмад.

## Фаъолияти илмӣ
Аз ҷумлаи аввалин муҳаққиқонест, ки назми классикии арабро омӯхта, истилоҳоти сарф, наҳв ва арӯзро сохтааст. Асараш доир ба сарфу наҳв «Китоб-ул-иштиқоқ» ном дорад. Дар асрҳои миёна аз рӯйи ин китоб дар мадрасаҳо сарфу наҳвро меомӯхтанд. Ахфаши Балхӣ инчунин доир ба арӯзу қофия асарҳо дорад («Китоб-ул-арӯз», «Китоб-ул-қаво­фӣ», «Ки­тоб-ул-маонӣ-уш-шеър» ва ғайра). Чанде аз муаллифоне, ки доир ба сарфу наҳви арабӣ китоб навиштаанд, аз он ҷумла Абдурраҳмони Ҷомӣ ӯро чун асосгузори ин илмҳо эътироф кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Шоҳмансур (бозор)

«**Бозори Шоҳмансур**» (маъруф ба «**Бозори Зелёний**» аз ) — яке аз бозорҳои бузурги шаҳри Душанбе то соли 2017, дар чорроҳи кӯчаҳои Лоҳутӣ ва Деҳлавии ноҳияи Шоҳмансур ҷойгир шуда буд. 

## Таърих
Қитъаи замин барои сохтмони бозор бо қарори Кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои халқии меҳнаткашони шаҳри Сталинобод 24 майи 1948 ҷудо карда шуд. Аз охири солҳои 30–ибтидои 40-ум дар мавзеи имрӯзаи бозор корвонсарой ташкил ёфт. Аз ҳамон вақт дар ин ҷо савдои моли мавриди ниёзи мардум равнақу ривоҷ дошт. Таҳияи тарҳи умумии бозор, нақшаи ҷойгирониро меъморону лоиҳакашони пойтахт анҷом доданд. 

Масоҳати умумии бозор – 3,71 га буд. «Шоҳмансур» 726 ҷои савдо, 400 нуқтаи савдо, аз ҷумла 320 мағозаи хӯрокворӣ, 70 дукони фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ, 19 нуқтаи хӯроки умумӣ, 72 мағозаи саноатӣ, 2 мағозаи мебел дошт. Ҳоло лоиҳаи тармими бозор ва майдону нуқтаҳои савдо тибқи талаботи меъморӣ ва шаҳрсозии пойтахт таҳия гардида, баҳри иҷрои он силсилаи корҳо ба анҷом расонида мешаванд.

## Барҳамдиҳӣ
Бо мақсади татбиқи Нақшаи генералии шаҳри Душанбе 11 октябри соли 2017  бо имзои як қарори раиси шаҳр Рустами Эмомалӣ аз 9 октябри 2017 Корхонаи воҳиди давлатии «Бозори Шоҳмансур» барҳам дода шуд. Фурӯшандаҳо пас аз барҳам додани бозори Шоҳмансур ба бозори «Меҳргон» (собиқ «Пойтахт-90») кӯчонида шуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Шоҳмансур // Донишномаи Душанбе. — Душанбе: СИЭМТ, 2016, — С. 711. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Бозорҳои Душанбе
Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе
Аҳадият

**Аҳади́ят** ( — ягонагӣ, яктоӣ) — дар афкори ирфонӣ мартабаи олии Офаридгор (моҳияти мутлақи Илоҳӣ), ки бидуни ҳама гуна қайду шарт тасаввур мешавад. Дар ин мартаба ӯ хайри маҳз аст ва моҳияташ ба вуҷудаш баробар мебошад. Вақте Офаридгор аз ин мартаба берун ояд, бо мартабаи воҳидият рӯ ба рӯ мешавад. Дар ин мартаба ӯ аллакай тамоми касратро билқувва дар ботинаш ниҳон дорад, яъне асмоъ ва сифаташ зоҳир мешавад. Дар ин сурат, агар ба ботини Худо бингарад, он аҳад аст ва агар ба зоҳираш бингарад, сурат мебошад. Масъалаи ваҳдат ва касрат аз ҳамин нукта сар мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ирфон
Ъосими Аҳвал

**Абуабдурраҳмон Осим ибни Сулаймони Басрии Аҳвал** (; ваф. 759) — ҳофизи Қуръон ва қозии Мадоин. 

Дар ривояти ҳадис сиқа будааст, вале ба сабаби ба кори сиёсӣ машғул шуданаш дар бораи ҳадиси ӯ ба ҷуз Ибни Қаттон дигар касе сухан нарондааст.

## Адабиёт
* زهبی شمس الدین محمد ابن احمد. تذکرة الحفاظ. بیروت، بدون سال نشر؛
* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Д., 2010.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳофизони Қуръон
Ахшунвор

**Ахшунвóр**, **Вахшунвор** (; ) — подшоҳи Ҳайтолӣ (450—480), муосири шоҳаншоҳи Сосонӣ Пирӯзи I.

Бо Пирӯз ду дафъа онҳо дар муқобили ҳам ҷангидаанд. Бори дуюм Фирӯзи Сосонӣ дар соли 484 ба Ҳайтолиён ҳамла кард. Чун Ахшунвор аз қасди Фирӯз огоҳ шуд, дастур дод, ки дар сари роҳи сипоҳи Фирӯз кандакҳо канда ва рӯйи онҳоро бо чӯби нозук ва хок бипӯшонанд. Замоне Фирӯз ба кандакҳо наздик шуд, Ахшунвор ва сарбозонаш фирор карданд. Сарбозони бисёри Фирӯз ба кандакҳо афтода, ҷони худро аз даст доданд. Ин дафъа низ артиши Ахшунвор пирӯз гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳайтолиён
Аҳад (мусиқӣ)

**Аҳáд** ( – як, воҳид) — дар мусиқӣ овози баланду шиддатноки тори панҷуми барбат, ки дараҷаи муайяни баландӣ дорад. Аҳад баъди такмили барбат ба сифати тори панҷум ба он илова шудааст (асрҳои 9–10). Бино ба маълумоти маъхазҳои мусиқӣ ин торро Форобӣ ба барбат илова карда, меъёри садодиҳии онро аз рӯйи зинаҳои қаторовози диатоникӣ ба 4–5 зинаи дигар васеъ намудааст. Тори аҳад дар таркиби барбат то асрҳои 15–16 вуҷуд дошта, баъди такмил ёфтану маъмул шудани шакли дигари барбат (уд) мақомаш аз миён рафт.

Истилоҳи «Аҳад» дар осори хаттии мусиқии форс-тоҷик дар шакли «ҳад» низ омадааст, ки чанде аз мусиқидонон онро ба маънии «тезӣ, баландӣ» низ шарҳ додаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқӣ
Аҳвалӣ

**Аҳвалӣ**, **олусӣ**, **каҷчашмӣ** (страби́зм, аз  — *каҷ*, ё ҳетеротропи́я, аз  — *дигар* +  — *гардиш*) — ҳолати чашм, ки дар натиҷаи он хатти биниши як чашм ба ашёи дидашаванда равон шуда, чашми дигар ба тарафи бинӣ (Аҳвалиӣ наздикшаванда) ё пешонӣ (Аҳвалиӣ дуршаванда) мегардад.

Аҳвалӣ дар натиҷаи ихтилоли кори мушакҳои чашм пайдо мешавад. Дар синни 2–3-солагӣ фаъолияти якҷои ҳар ду чашм босуръат ташаккул меёбад. Аҳвалӣ низ маҳз дар ин давра ба амал меояд. Низоми ҳамкории ҳар ду чашм аз таъсири осебу бемории мағзи сар, зарбаи рӯҳӣ (тарс), номукаммалии оптикии чашм (дурбинӣ ва наздикбинӣ) метавонад вайрон шавад. Ба пайдоиши аҳвалӣ баъзан бемориҳои сироятӣ (сурхча, махмалак, хуноқ, грипп ва ғайра) мусоидат мекунанд. Ҳангоми аҳвалӣ танҳо чашми солим фаъол буда, чашми олус аз фаъолият мемонад. Аҳвалиро ҳар чӣ зудтар табобат кунанд, барқарории босира бештар мегардад. Барои табобати аҳвалӣ аз номукаммалии оптикии чашм пайдошуда табиб пеш аз ҳама ба бемор ҳамроҳ айнак доштанро тавсия медиҳад. Айнакро ба кӯдакон аз 1,5–2-солагӣ таъйин мекунанд. Агар дар давоми 1–2 соли айнакӣ будан аҳвалӣ бартараф нашавад, пас, ҷарроҳӣ бояд кард. Барои ҷарроҳӣ синни 4–6-солагӣ бештар мувофиқ аст. Аксар вақтҳо ҷарроҳӣ аҳвалиро бартараф мекунад, вале барои барқарор сохтани баробаркории муътадили ҳар ду чашм машқҳои махсус лозиманд.

Сари вақт тафтиш кардани фаъолияти босира тадбири асосии пешгирии аҳвалӣ аст. Агар кӯдак ба ашё хам шуда нигоҳ кунад ё онҳоро ба чашм наздик оварда бинад, ӯро ба табиби чашм нишон додан лозим. Тадбирҳои беҳдошти умумӣ – сайру гашт дар ҳавои тоза, дуруст ташкил кардани истироҳати тобистонӣ, машғул шудан ба варзиш барои пешгирии аҳвалӣ заминаи мусоид фароҳам меоварад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кащенко Т. П. Глазодвигательный аппарат. М., 2002; 
* Ковылин В. В. Хирургическое лечение псевдоптоза при вертикальном косоглазии. М., 2002.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои чашм
Созмони Аҳдномаи Марказӣ

**СЕ́НТО** () — **Созмони Аҳдномаи Марказӣ**, *Созмони паймони марказӣ*, (, , , ), дар солҳои 1955—1958 баъзан бо номи **Пакти Бағдод** (Аҳдномáи Бағдóд) корбурд мегардид, иттиҳодияи ҳарбию сиёсӣ дар Шарқи Наздик ва Миёна.

## Таърих
24 феврали 1955 баъди дар Бағдод баста шудани аҳдномаи байни Ироқ ва Туркия таъсис ёфта, ҳамон сол 4 апрел Британияи Кабир, 23 сентябри Покистон, 3 ноябр Эрон ба он ҳамроҳ гардиданд. Ироқ соли 1958 аз Аҳдномаи Бағдод баромад. Соли 1959 ИМА бо Эрон, Покистон ва Туркия оид ба ҳамкории зидди «таҳдиди коммунистӣ»-и бевосита ё бавосита шартномаи дутарафа баст, ки асоси фаъолияти Аҳдномаи Бағдод гардиданд. Мақоми асосии онро Шӯрои доимии вазирон ташкил медод, ки соле як бор ҷаласа доир менамуд. Шӯро котибот ва 4 кумита — ҳарбӣ, мубориза бар зидди амалиёти харобиовар, иқтисодӣ ва алоқаро муттаҳид месохт. Ситоди муттаҳидаи банақшагирии ҳарбӣ, зеркумитаҳо ва гурӯҳи техникиро низ дар ихтиёри худ дошт. Аъзои Аҳдномаи Бағдод мунтазам машқҳои ҳарбӣ мегузаронанд, ба ҳамкории байниҳамдигари иқтисодӣ ҳам таваҷҷуҳ зоҳир мекунанд. Қароргоҳаш аввалан дар Бағдод (то соли 1958) буд ва минбаъд дар Анқара ҷойгир шуд. Баъди ғалабаи инқилоби исломӣ дар Эрон (феврали 1979) ва аз он хориҷ гардидани Покистон Аҳдномаи Бағдод фаъолияташро (августи 1979) расман қатъ намуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Официальный текст Багдадского договора 1955 года 
* Central Treaty Organization (CENTO)   
* A Bagdadi Paktum eredeti, angol nyelvű szövege 
* A Bagdadi Paktum USA, Irán, Pakisztán, Törökország és Egyesült Királyság általi megerősítése (1958. július 28.) 
* Az amerikai külügyminisztérium vonatkozó lapja 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷанги сард
Гурӯҳ:СЕНТО
Себистон (деҳа, н. Лахш)

**Себистон** (то 22 марти 2022 — Ачиқалма) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сайлиободи ноҳияи Лахш. Аз Себистон то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 57 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 537 нафар (2017) — асосан қирғизҳо ва тоҷикон.

Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, клуб ва чойхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, кишоварзӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри Ғулома обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш
Гурӯҳ:Ҷамоати Сайлиобод
Гулзорон

**Гулзорон** (то моҳи марти 2022 — Гулама) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сайлиободи ноҳияи Лахш. Аз Гулзорон то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 57 км; роҳ мошингард. Аҳолиаш 840 нафар (2014), қирғизҳо.

Соли 1973 таъсис ёфтааст.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ, картошкапарварӣ, чорводорӣ. Заминҳо аз наҳрҳои Ғулама ва Қараған-Тало обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди Гулзорон 3 хоҷагии хурди деҳқонӣ мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш
Гурӯҳ:Ҷамоати Сайлиобод
Контой

**Контой** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Истиқлоли ноҳияи Лахш. Аз Контой то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 35 км. Аҳолиаш 40 нафар (2017), тоҷикон ва қирғизҳо.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш
Гурӯҳ:Ҷамоати Истиқлол (н. Лахш)
Лахш (деҳа)

**Лахш** (то марти 2022 — Сарикенҷе, Сарикенҷа) — деҳа ва маркази ҷамоати деҳоти Лахши Болои ноҳияи Лахш. Аз Лахш то маркази ноҳия 50 км. Аҳолиаш 2096 нафар (2017), тоҷикон ва қирғизҳо.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш
Гурӯҳ:Ҷамоати Лахши Боло
Қалъаи Зангкӯб

**Қалъаи Зангкӯб** (то марти 2022 — *Занкон*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Наврӯзи ноҳияи Лахш. Аз Қалъаи Зангкӯб то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 3 км; роҳ қисман асфалтпӯш. Аҳолиаш 1452 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, ошхона, нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, масҷиди панҷвақта ва 4 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: картошкапарварӣ, боғдорӣ, сабзавоткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо ба воситаи наҳр аз рӯди Кабуд обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 50 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш
Гурӯҳ:Ҷамоати Наврӯз (ноҳияи Лахш)
Балх (деҳа, н. Лахш)

**Балх** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Нурафшони ноҳияи Лахш. Аз Балх то маркази ҷамоат 11 км, то маркази ноҳия 16 км; роҳ асфалт­пӯш. Аҳолиаш 607 нафар (2017), тоҷикон, қирғизҳо.

## Иқтисод
Бунгоҳи тиббӣ, нуқтаи хидматрасонии маишӣ ва нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Со­ҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, картошкапарварӣ ва чор­водорӣ. Заминҳо аз наҳри Кӯксу обёрӣ мешаванд

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш
Гурӯҳ:Ҷамоати Нурафшон
Аҳдномаи Бангкок

**Аҳдномáи Бангкóк** — аҳднома дар бораи минтақаи холӣ аз аслиҳаи ҳастаӣ эълон кардани Осиёи Ҷанубу Шарқӣ.

Аҳдномаи бангкок 15 декабри 1995 баста шуда, 28 марти 1997 ба шакли қонунӣ даромад ва фаъолияташ доимист. Ҳоло ба Аҳдномаи бангкок даҳ давлат дохиланд: Бруней-Доруссалом, Камбоҷа, Индонезия, Лаос, Малайзия, Мянма, Филиппин, Сингапур, Таиланд ва Вйетнам. Дар Аҳдномаи бангкок Комиссия оид ба минтақаи холӣ аз аслиҳаи ҳастаӣ дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ ва Кумитаи иҷроия созмон дода шудааст. Уҳдадориҳои аъзои Аҳдномаи бангкок монанди уҳдадориҳои аҳдномаи минтақаи холӣ аз аслиҳаи ҳастаӣ аст, аз он ҷумла манъи гӯр кардани партовҳои ҳастаӣ дар баҳр ва ба роҳ мондани ҳама гуна таркишҳои ҳастаӣ. Назорати иҷрои Аҳдномаи бангкок бо роҳи пешниҳоди ҳисобот, инчунин аз ҷониби нозирони МАГА­ТЭ амалӣ мегардад. Иҷозати ҳаракати киштиҳо ва ҳавопаймоҳои хориҷие, ки барандаи зарядҳои ҳастаиянд, ба зиммаи аъзои Аҳдномаи бангкок вогузошта шудааст. Аҳднома барои қабули Хитой, Фаронса, Россия, Британияи Кабир ва ИМА озод аст.

## Адабиёт
* Зоны, свободные от ядерного оружия. Алматы, 1997; 
* Ядер­ное нераспространение. М., 2002; 
* Ахтамзян И. А.. Ядерный фактор в Центральной Азии. М., 2003.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Сиёсат
Гурӯҳ:Аҳдномаҳо аз рӯи алифбо
Ҳалима Каримзода

**Ҳалима Каримзода** (тав.1.08.1949, шаҳри Хуҷанд) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (2000), дотсент. Аълочии маорифи Тоҷикистон
## Зиндагинома
Солҳои 1966–1971 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1971–1974 лаборанти калони Институти математикаи АИ ҶТ, 1974–1980 ходими илмии Институти илмӣ-тадқиқотии методҳои иқтисодӣ ва математикии банақшагирии (НИИЭММП) назди Госплани ҶШС Тоҷикистон, 1980–1985 аспиранти Институти математикаи АИ ҶТ, 1985–1993 муаллими фанни математикаи мактаби миёнаи № 53 шаҳри Душанбе буд. Аз соли 1993 то ба имрӯз ҳамчун ассистент, муаллими калон ва иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи информатика ва математикаи амалии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Солҳои 2004–2010 вазифаи мудири кафедраи информатика ва математикаи амалии донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дошт. Оид ба истифодаи методҳои математикӣ дар иқтисодиёт кори илмӣ бардааст. Муаллифи зиёда аз 30 асару мақолаҳо, фишурдаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» мукофотонида шудааст.

* Усулҳои ҳисобарорӣ (бо ҳаммуаллифӣ). Д., 2008.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми иқтисод
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гулчеҳра Камолова

**Гулчеҳра Камолова** (тав. 15.07.1934, ш. Конибодом), забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1974), дотсент. 
## Зиндагинома
Соли 1956 факултети таъриху филологияи тоҷики  Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1956–1959 аспиранти Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1960–1961 ходими хурди илмии Институти тадқиқотӣ-илмии педагогии ш. Душанбе, 1961– 1966 муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби ба номи Ушинский ш. Регар, 1966–1967 муаллими забон ва адабиёти мактаби №22 ш. Душанбе, 1967–1974 лаборант, ходими хурди илмии Институти забон ва  адабиёти АИ Тоҷикистон, 1974–1989 ходими калони илмии шуъбаи лаҳҷашиносии Институти забон ва адабиёти АИ Тоҷикистон, 1989–2005 муаллими калон, дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Муаллифи  зиёда  аз  20  корҳои  илмӣ, илмию  методӣ, аз  ҷумла китоби «Морфологические особенности «Маджму-ут-таворих»» (1984) мебошад. Тадқиқотҳои ӯ ҷанбаҳои мухталифи масъалаҳои забоншиносии тоҷикро фаро гирифтаанд. Бо ифтихорномаи Академияи илмҳои Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Анвар Раҳматовна Камолова

**Анвар (Анора) Раҳматовна Камолова** (тав. 01.01.1932, ш. Самарқанд) — забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1972), дотсент (1974). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1988)
## Зиндагинома
Соли 1953 Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1953–1955 муаллими забони англисии    мактаби № 3 ш. Ленинобод, 1955–1969 муаллими забони англисӣ дар донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1969–1980 мудири кафедраи забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии тиббии ш. Душанбе ба номи Абӯали ибни Сино, 1980–1993 мудири кафедраи забони англисии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1993–1997 мудири кафедраи забони англисии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино, 1997–1998 дотсенти кафедраи забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 1998 ҳамчун дотсенти кафедраи забони англисии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, фаъолият мекард. Муаллифи зиёда аз 30 таълифоти илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Оид ба пешояндҳои забони тоҷикӣ ва эквиваленти онҳо дар забони англисӣ кори илмӣ бурдааст. Рубоиҳои зиёди тоҷикиро ба забони англисӣ тарҷума намудааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1988) сарфароз карда шудааст.
## Адабиёт доир ба А. Камолова
*  «Российско-Таджикский (славянский) университет» (в одном томе). Энциклопедия./ Главный редактор М.С. Имомов. - Душанбе, 2011 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XX
Ҳусайн Содиқӣ

**Ҳусейн Садиқӣ** () — қаҳрамонони Wushu ва Kung Fu ва якумин ҳунарпешаи афғон дар Ҳолливуд.

## Зиндагинома
Ҳусейн Садиқӣ соли 1982 дар хонаводаи Ҳазораҳо дар Афғонистон таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* http://www.imdb.com/name/nm4557251/
* eurekastreet.com.au/Afghan action hero's emotional complexity
Чеҳраҳои мондагор (китоб)

**«Чеҳраҳои мондагор»** — китоби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, ки зиндагинома, осор ва пайкори 25 чеҳраи баргузидаи илмӣ, адабӣ ва таърихиву сиёсиро мавриди таҳлилу баррасии амиқ қарор додааст.

## Муҳтаво
Китоби мазкур маҳсули андешарониҳои амиқи муаллиф доир ба таъриху фарҳанги бисёрасраи халқи тоҷик мебошад. Муаллиф доираи васеи масъалаҳои муҳими ҳоло наомӯхтаи таъриху тамаддуни халқи тоҷик ва чеҳраҳои баргузидаи онро ба риштаи таҳқиқ кашида, мероси пурғановати фарҳангӣ ва марҳилаҳои асосии тақдирсози таърихи гузаштаро, ки дар ташаккули худшиносии миллӣ нақши бориз доранд, мавриди баррасии амиқ қарор додааст.

Муаллиф дар мақолаҳое, ки дар китоб фароҳам омадаанд, ба сарнавишти шахсиятҳои баргузидаи таърихи тоҷикон, пеш аз ҳама, ҳамчун субъекти таърихи миллат нигариста, чеҳраи онҳоро дар заминаи усулҳои иҷтимоиву фарҳангии маърифати шахсият ба қалам кашидааст.

Муаллиф дар офариниши чеҳраи шахсиятҳои таърихиву фарҳангӣ даставвал ба ин нукта таваҷҷуҳ кардаанд, ки он афрод сарнавишти худ ва миллаташонро  чӣ гуна сохтаанд ва чӣ гуна метавонанд ба имрӯзу ояндаи меросбаронашон ба василаи андешаҳову ормонҳояшон таъсири созанда бирасонанд. Дар шинохт ва арзёбии чеҳраҳои таърихиву фарҳангӣ ҳамин нукта маҳаки эътибор будааст, ки моҳияти аслии ҷустуҷӯҳои соҳиби китобро муайян мекунад.

Муаллиф дар ин замина дар хитоб ба хонанда таъкид мекунанд, ки:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Эмомалӣ Раҳмон
Эр-граф

**«Эр-граф»** (аз ; кӯчаи Раҳмон Набиев, 218) — нашриёт. Муассис — ҶММ «Эр-Граф».

Аз соли 2002 фаъолият дорад. Дорои матбааи муҷаҳҳаз бо дастгоҳҳои муосири чопӣ ва нашриёт мебошад. Китобҳои «Донишнома барои кӯдакону наврасон», «Донишномаи фарҳанги мардум», ҷилди 3-и «Энсиклопедияи миллии тоҷик» дар чопхонаи «Эр-граф» ба табъ расидаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*

## Сарчашма
* Донишномаи Душанбе. — Душанбе: СИЭМТ, 2016, — 732 с. — С. 718. ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Нашриёт
Рӯзи ҷаҳонии радио

thumb|Рамзи Рӯзи ҷаҳонии радио, ки аз ҷониби Кумитаи ҷаҳонии радио қабул карда шудааст.
**Рӯзи ҷаҳонии [[радио]]** () — рӯйдоди солона дар 13 феврал, ки тавассути Конфронси умумии ЮНЕСКО эълон гардидааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* Комитети ҷаҳонии радио

Гурӯҳ:Рӯзҳои ҷаҳонии ЮНЕСКО
Гурӯҳ:Радио
Насаф (бошгоҳи футбол)

**«Насаф»** (ӯзб. *«Nasaf» Qarshi futbol klubi*)  — бошгоҳи футбол из шаҳри Қаршии Ӯзбекистон, яке аз дастаҳои маъруфи футболи ин кишвар. Соли 1985 таъсис ёфтааст.

## Сарчашма
* Официальный сайт ФК «Насаф» 

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Ӯзбекистон
Бозиҳои олимпии тобистона 2012

**Бозиҳои олимпии тобистона 2012** (, , расман **Бозиҳои XXX Олимпиада** номида мешавад) — сиюмин бозиҳои олимпии тобистона, баргузоршуда дар Лондон, пойтахти Британияи Кабир, аз 27 июл то 12 августи соли 2012. Лондон аввалин шаҳр шуд, бозиҳоро бори савву қабул кард.

## Тими олимпии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Бозиҳои олимпии тобистона 2012
Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

**
**Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон''' — мақомоти марказии ҳокимияти иҷ­роияи Ҷумҳурии Тоҷики­стон дар соҳаи сайёҳӣ. Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз татбиқи сиёсати ягонаи давлатӣ ва ба низоми муайян даровардани санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар соҳаи сайёҳӣ диққати ҳамаҷониба дода, барои рушди минбаъдаи он заминаҳои заруриро фароҳам меорад.

## Таъсис
Бо мақсади боз ҳам тавсеа бахшидани соҳаи сайёҳӣ, истифодаи самараноки имкониятҳои мавҷуда дар ин самт, инкишофи инфрасохтори сайёҳӣ, беҳтар кардани сифати хидматрасонӣ, густариши раванди танзими давлатӣ ва дастгирии сайёҳии дохиливу хориҷӣ, ҷалби ҳарчи бештари сармоя дар ин самт ва омода кардани кадрҳои болаёқат соли 2017 Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шудааст. Вазорат фаъолияти худро дар асоси Конститутсия (Сарқонун)-и Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонун­ҳои кон­сти­тут­сионӣ, қонунҳои Ҷумҳурии То­ҷи­кистон, санадҳои Маҷ­лиси миллӣ ва Маҷ­лиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармонҳои Президенти Ҷумҳу­рии Тоҷикистон, қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳу­рии Тоҷики­стон ва асноди ҳуқуқии байналмилалии эътирофшуда аз тарафи Ҷумҳурии Тоҷикистон созмон медиҳад.

## Сохтори кумита
* Роҳбарият
* Раёсати рушди сайёҳӣ
* Шуъбаи иҷозатномадиҳӣ
* Шуъбаи муҳосибот ва хоҷагӣ
* Бахши иқтисод ва банақшагирӣ
* Бахши муносибатҳои байналмилалӣ
* Бахши кадрҳо ва таъминоти ҳуқуқӣ
* Бахши умумӣ ва назорат
* Бахши котибот

## Роҳбарияти кумита
* Раиси Кумита: Ҷамшед Ҷумахонзода
* Муовини якуми раис: Холматиён Рустам
* Муовини раис: Салимзода Зиёдулло

## Сайёҳӣ дар Тоҷикистон

Соҳаи сайёҳӣ ҳамчун яке аз самтҳои сердаромади иқтисодиёти ҷаҳон ва феномени иқтисодии асри ХХ эътироф гаштааст.
Дар бештар кишварҳо сайёҳӣ дар ташаккули маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ, фаъолнокии тавозуни савдои беруна, таъмини шуғли аҳолӣ ва таъсиси ҷойҳои кории иловагӣ нақши муҳим бозида, ба инкишофи соҳаҳои мухталиф, аз қабили нақлиёт ва коммуникатсия, сохтмон, фарҳанг, санъат, истеҳсоли маҳсулоти ниёзи мардум ва дигар бахшҳои иқтисодиёт таъсири мусбат мерасонад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон низ дорои мероси ғании таърихиву фарҳангӣ ва захираҳои табиӣ буда, барои ҷалби теъдоди зиёди туристони хориҷӣ ба кишвар иқтидори воқеӣ дорад. Бо дарназардошти омилҳои зикршуда Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳаи сайёҳиро самти афзалиятноки сиёсати иқтисодии кишвар эълон намудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Кумитаҳои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сайёҳӣ дар Тоҷикистон
Вазоратҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 14 вазорат мутобиқ бар Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 19 ноябри соли 2013, №12 «Дар бораи такмили сохтори мақомоти марказии ҳокимияти иҷрояи Ҷумҳурии Тоҷикистон» амал мекунад:
# Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон
# Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

*
Забонҳои Тоҷикистон

**Забонҳои [[Тоҷикистон]]** — забонҳои миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд аз он истифода мекунанд.

## Забони давлатӣ
Забони давлатии Тоҷикистон забони тоҷикӣ аст. Забони русӣ ҳамчун забони муоширати байни миллатҳо амал мекунад. Ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ зиндагӣ мекунанд, ҳуқуқ доранд аз забони модариашон озодона истифода кунанд.

## Забонҳои модарӣ
Дар Тоҷикистон баробари забони давлатӣ барои истифодаи озоди забонҳои модарии намояндагони дигар миллату халқиятҳои сокини кишвар шароит ва заминаҳои ҳуқуқӣ муҳайё гардидаанд. Ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон зиндагӣ мекунанд, ба истиснои ҳолатҳое, ки қонуни мазкур пешбинӣ намудааст, ба истифодаи озоди забони модариашон ҳуқуқ доранд. Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳимоя ва инкишофи забонҳои бадахшонӣ (помирӣ) ва яғнобӣ шароит фароҳам меорад.

Забонҳое ки дар Тоҷикистон роиҷ мебошанд:
* Забони тоҷикӣ
* Забони русӣ
* Забони қирғизӣ
* Забони ӯзбакӣ
* Забони туркманӣ
* Забонҳои бадахшонӣ (помирӣ)
** Забони шуғнонӣ
** Забони рӯшонӣ
** Забони мардуми водии Хуф
** Забони бартангӣ
** Забони рошорвӣ ё орошорӣ
** Забони сариқулӣ
** Забони ванҷии қадим
** Забони язгуломӣ
** Забони ишқошимӣ
** Забони вахонӣ
** Забони мунҷонӣ
* Забони яғнобӣ

## Забонҳои дар ҳоли азбайнравӣ
Дар ҳоли ҳозир дар шарқи Тоҷикистон ҳафт забони ирони шарқии қадим ва инчунин забони яғнобӣ дар шимоли кишвар ба гурӯҳи забонҳое дохил мешаванд, ки барои зинда мондан ба пуштибонӣ ниёз доранд. Дар Қонуни забони давлатии Тоҷикистон таъкид шудааст, ки давлат барои ҳимоят ва ин гурӯҳи забонҳо мусоидат мекунад. Ин забонҳо, ки дар Тоҷикистон ҳудудан 200 ҳазор нафар бо онҳо такаллум мекунад, дорои хат нестанд. Дар замони сиёсати бозсозии Горбачев ва бо қабули аввалин Қонуни забони Тоҷикистон дар соли 1989, таваҷҷуҳе ба вазъияти ин забонҳо сурат гирифт ва барномаи мухтасари таълими ин забонҳо барои кӯдакони бадахшӣ ва яғнобӣ ҳам роҳандозӣ шуд.

## Эзоҳ
Давлатманд Кабутов

**Давлатманд Кабутов** (тав. 18.08.1950, ноҳияи Ҳамадонӣ – ваф. 8.01.2011, шаҳри Душанбе) — муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1986), дотсент (1991). 
## Зиндагинома
Солҳои 1965–1969 донишҷӯи Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлоб, 1969 муаллими синфҳои ибтидоии ноҳияи Фархор, 1969–1970 афсари Артиши Шӯравӣ, 1972–1973 муаллими синфҳои ибтидоии ноҳияи Фархор, 1974–1978 донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1978–1979 лаборанти калони кафедраи таърихи ИҶШС, 1979–1983 муаллими кафедраи таърихи ИҶШС-и донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1983–1986 аспиранти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1986 –1987 муаллими калони кафедраи таърихи  ҲКИШ, 1987–1990 муаллими калони кафедраи таърихи ҲКИШ (таърихи сиёсӣ), 1991–1995 дотсент, мудири кафедраи таърихи сиёсӣ, 1995–1998 муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев, 1998–2008 сардори Раёсати Вазорати маорифи Тоҷикистон оид ба мактабҳои касбӣ, 2008 муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба таълим кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 25 корҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки масъалаҳои саҳми меҳнаткашони шаҳрро дар рушди иҷтимоию иқтисодии деҳот дар бар гирифтаанд. Барои хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Осор
* Кошонаи маърифат, Д., 1998;  
* Методическое пособие в помощь поступающим в педагогичесие институты, Д., 1991; 
* Интернациональное и патриотическое воспитание в студенческих отрядах // В кн.: Формы и методы работы по коммунистическому воспитанию студентов в процессе учебной и внеучебной деятельности, Д., 1983.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Яҳйё Исоев

**Яҳйё Ғиёсович Исоев** (тав. 15.09.1927, шаҳри Конибодом – ваф. 2007, шаҳри Душанбе), адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ (1958), дотсент (1962), аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1970). 
## Зиндагинома
Солҳои 1937–1941 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Конибодом ба номи Покторвский таҳсил кардааст ва ҳамзамон дар мактаби миёнаи шаҳри Конибодом дарс гуфтааст. Соли 1948 факултети таърих ва филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои1946–1950 муаллими мактаби шабонаи №10 шаҳри Сталинобод, 1948–1952 аспиранти кафедраи адабиёти донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1960–1968 вазифаи декани факултети таърих, педагогика ва методикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро ба уҳда дошт. Солҳои 1968–2007 ҳамчун муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 1958–1971 дар асоси ҷамъиятӣ ҳамчун сармуҳаррири рӯзномаи «Педагоги ҷавон»-и донишкада фаъолият намудааст. Дар тарбияи ҳазорҳо мутахассисон саҳми калон гузоштааст. Муаллифи 40 асару мақолаҳои илмӣ мебошад, ки дар онҳо эҷодиёти    Лоҳутӣ    ва    дигар    мавзӯъҳои    адабиётшиносиро    баррасӣ намудааст. Қисми асосии корҳои ӯро барнома ва китобҳои дарсӣ барои мактабҳои миёна ташкил медиҳанд. Дар таҳия ва таълифи китобҳои дарсии «Адабиёти тоҷик» ва «Адабиёти рус» барои синфҳои 4, 7 ва 8-и мактабҳои  тоҷикӣ  бевосита  иштирок  намудааст. Барои  хидматҳояш  бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1977), медали «Барои хидмати шоён» ба муносибати 100 солагии В.И. Ленин ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» сарфароз карда шудааст.

## Осор
Христоматияи адабиёти синфи 8 (барои мактабҳои миёнаи русӣ), Д., 1958; Христоматияи  адабиёт  (барои  синфҳои  4-7  мактабҳои  тоҷикӣ), Д., 1962. Адабиёти советӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1962.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Бекназар Тӯйназар

**Бекназар Тӯйназар** (*Бекназар Тӯйназаров*, ; 4 ноябри 1949, вилояти Ҷиззах, ҶШС Ӯзбекистон) — адиб, рӯзноманигор. Муҳаррири шуъбаи давлату ҳуқуқ ва ахлоқу ҷавонони рӯзномаи «Овози тоҷик» — нашрияи Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон (1974 – 2009). Узви Иттиҳоди журналистони Иттиҳоди Шуравӣ (1980). Ғолиби озмуни «Беҳтарин рӯзноманигори сол» ва дорандаи медали «Шуҳрат» дар Ӯзбекистон (1999).

## Зиндагинома
Бекназар Тӯйназар дар Ӯзбекистон ҳамчун яке аз адибони варзидаи муосири тоҷик ва рӯзноманигори боистеъдод ба шумор меравад. Ӯ 4 ноябри соли 1949 дар деҳаи Эҷи ноҳияи Фориш таваллуд шудааст. Мактаби миёнаро дар деҳаи Синтаб ба поён расонда, ду сол дар мактаби миёнаи зодгоҳаш кор мекунад. Соли 1971 Донишкадаи давлатии омӯзгории Самарқандро хатм кардааст. Сипас дар мактаби миёнаи деҳаи Заркенти вилояти Тошканд аз фанни забону адабиёти тоҷик дарс медиҳад ва аз он ҷо дар соли 1973 ба хидмати низомӣ меравад.

Бекназар Тӯйназар дар соли 1974 бо даъвати Шавкат Ниёзов ва Хӯҷамурод Қӯлдошев ба идораи рӯзномаи «Овози тоҷик» ҷалб мешавад. Дар ин рӯзнома то соли 2009 муҳаррири шуъбаи давлату ҳуқуқ ва ахлоқу ҷавонон кор мекунад.

Ҳамакунун Бекназар Тӯйназар бо ҳамсараш Сатира ва фарзандонашон – Фаррух, Фозил ва Зебо ва наберагонаш дар Чилонзори Тошканд зиндагонӣ дорад.

## Фаъолияти эҷодӣ
Бекназар Тӯйназар ҳанӯз дар айёми донишҷӯӣ ба насру назм ва мақоланигорӣ алоқаи вофир дошт. Нахустин хабару мақола ва ҳикояву тарҷумаҳои адиб дар соли 1967 ба табъ расида ва намунаҳои эҷодии ӯ дар китобҳои «Саргузашти Амонбой ва Давлатбой», «Чакомаи пирӯзӣ» ва «Хумчойнак» гирдоварӣ шудаанд. Алоқамандони каломи бадеъ ӯро чанд муддат бо тахаллуси адабии Бекназари Дарӣ низ мешинохтанд.
Нахустин китоби мукаммали адиб бо номи “Бори дил” дар соли 1999 аз тариқи нашриёти давлатии “Ӯзбекистон” ба ҳайси армуғон дар остонаи панҷоҳумин солгарди зодрӯзаш ба табъ мерасад. Он чанд ҳикоя ва эссеро фаро мегирад. Баъдан, дар соли 2013 китоби дигари мукаммалтари нависанда таҳти унвони “Дар кӯчаҳои шаҳр” аз тариқи нашриёти “Тафаккур қаноти” чоп мешавад, ки ҳовии ҳикояҳои кӯҳнаву нав, ҳаҷвияҳо, силсилаи резасуханҳо, мақолаю очеркҳо дар бораи ҳамкасбу ҳамкорон ва эссею андешаҳои адиб мебошад.

Дӯстдоштатарин мавзуъҳои достонҳояш аз зиндагии ҳаррӯзаи одамон, бархӯрду муносиботи афроди гуногунхислат, рӯҳияти инсонҳои ранҷу азиятдида, ишқу отифаи одамони ба ҳам наздик маншаъ мегиранд. Ӯ нависандаест, ки тавонистааст образҳои дилписандеро ба монанди “мани шаҳрӣ”, “марди ланг”, “ҳамсоя-сагбон”, “мӯйсафеди газетхон”, “Абдумалики шӯх” дар адабиёт ҷой диҳад ва ибораҳои рехтаи ӯ, ба мисли “Эҳсон медонад”, “ман зиқ не”, “маҳсии занҷирдор”, “нӯшбоди Мавлоно”, “мурғи мода”, “ҳафтоду афтод” ва ғайра дар байни аҳли завқ шоеъ шудаанд.

## Адабиёт

* Имомназар, Юнус. Шогирди зиндагӣ: дар суҳбати адиб // Овози тоҷик, 13.11.1999
* Шодӣ, Муҳаммад. Камолот: мақолаи пажӯҳишӣ-тарғибӣ // Овози тоҷик, 04.11.2009
* Шоалӣ, Матлуба. Деҳи баланд дар шаҳри азим: мақолаи илмӣ-пажӯҳишӣ // Овози тоҷик, 28.12.2011

## Пайвадҳои беруна
* Торнамои Юнуси Имомназар // Бекназар Тӯйназар

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Сайфиддин Исроилов

**Сайфиддин Исроилов** (тав. 10.04.1948, ноҳияи Мӯминобод)  — , номзади илмҳои физика-математика (1982), дотсент (1984). 
## Зиндагинома
Соли 1969 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлобро хатм кардааст. Солҳои 1969–1970 муаллими кафедраи математикаи олӣ ва ҳисоббарорӣ, 1971–1975 муаллими калони кафедраи алгебра ва назарияи ададҳои донишкадаи номбурда, 1975–1980 коромӯз ва аспиранти Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Ленинград ба номи А.И. Гертсен, 1980–1998 муаллими калон ва дотсенти кафедраи алгебра ва назарияи ададҳои Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдулоҳ Рӯдакӣ  буд. Аз  соли  1998 дотсенти кафедраи алгебра ва назарияи ададҳои Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ва аз соли 2008 декани факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ. Ҳамзамон солҳои 1982–1987, 1992–1998 вазифаи мудири кафедраи алгебра ва назарияи ададҳои донишгоҳи омӯзгорӣ, 1998–2005 вазифаи директори литсейи назди донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дошт. Оид ба тавзеҳи нимгурӯҳҳои тартибнок нисбат ба предикатҳо ва дигар масъалаҳои муҳими соҳаи математика кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 70 таълифоти илмӣ, аз ҷумла як китоби дарсӣ, якчанд дастурҳои таълимиву методӣ, мақолаву фишурдаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Дар конференсия ва симпозиумҳои ҷумҳуриявӣ, умумииттифоқӣ ва байналхалқӣ (Ленинград, Москва, Красноярск, Новосибирск, Кишинев, Лвов, Барнаул, Душанбе, Саратов) бо маърӯзаҳо баромад кардааст.  Бо   нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон», медали «Хидмати шоиста» (2002) ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Осор
* Корҳои мустақилонаи донишҷӯён, Кӯлоб, 1993; 
* Машқҳо аз геометрияи аналитикӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1999.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Таърихи почта ва маркаҳои почтавии Тоҷикистон

[thumb|[Қасри миллат|Қасри Миллат, 2006]]
**Таърихи почта ва маркаҳои почтавии Тоҷикистон** ду давраи рушди алоқа тариқи почтаро дар бар мегирад, ки аз давраҳои шӯравӣ ва соҳибистиқлолӣ иборат аст.

## Даврони шӯравӣ
Дар Тоҷикистон барҳам хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ алоқаи почта тамоми ҳудуди мамлакатро фаро гирифта буд, то замони соҳибистқлолӣ маркаҳои марбут ба таъриху фарҳанг, иншооти ҷуғрофӣ ва шахсиятҳои маъруфи кишвар ҳам дар маркаҳои алоҳида ва ҳам дар силсилаи маркаҳои Иттиҳоди Шӯравӣ нашр шудаанд. 
Акс:Stamp of USSR 2088.jpg|1957: ҶШС Тоҷикистон. Колхозничизан 
Акс:1958 CPA 2177.jpg|1958: Садриддин Айнӣ
Акс:1959 CPA 2385.jpg|1959: Осиёи Миёна, кӯли Искандаркӯл


## Даврони истиқлол
Дар замони ҷанги шаҳрвандӣ соҳаи алоқа зарари зиёд дид. Вазорати алоқаи ҷумҳурӣ барои баровардани маркаҳои почта кӯшид. Дар натиҷа моҳи майи соли 1992 аввалин маркаи почтавии Ҷумҳурии Тоҷикистон бароварда шуд. Бо мақсади минбаъд ба танзим даровардани ин соҳа моҳи октябри соли 2001 ташкилоти ягонаи давлатии «Маркази марка»-ро ташкил намуданд. Дар натиҷа дар ҷумҳурӣ то аввали соли 2006 қариб 400 намуди маркаҳои почтавӣ бароварда шуданд, ки онҳо соҳаҳои гуногуни мамлакат: фарҳанг, илм, саноат ва ғайраро инъикос менамуданд.

Stamps of Tajikistan, 1992-1.jpg|Аввалин маркаи соли 1992
Falco peregrinus tajikistan stamp.jpg|Шоҳин, 2000
Stamps_of_Tajikistan,_055-02.jpg|Гӯштингирӣ, 2002
Stamps_of_Tajikistan,_006-03.jpg|Исмоили Сомонӣ, 2003
Stamps_of_Tajikistan,_010-04.jpg|Вазораи алоқаи ҶТ, 2004
Stamps_of_Tajikistan,_014-05.jpg|Кӯли Сарез, 2005
Stamps_of_Tajikistan,_007-06.jpg|Пушоки духтарона. Қалаихумб, 2006
Stamps of Tajikistan, 009-07.jpg|800 солагии Ҷалолудини Румӣ, 2007
Stamps_of_Tajikistan,_003-08.jpg|Тоҷикистон, 2008
Stamps_of_Tajikistan,_011-09.jpg|Соли бузургдошти Имоми Аъзам, 2009


## Пайвандҳо
*Почтаи тоҷик
*Таърихи почта ва маркаҳои почтавии Тоҷикистон
*Нишонаи почта
* Тоҷнет
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи почтаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маркаҳои почтавии Тоҷикистон
Аҳдномаи зидди коминтерн

**«Аҳдномáи зи́дди коминтерн»** (, ) — аҳдномае, ки 25 ноябри 1936 байни Олмон ва Ҷопон ба имзо расидааст, мақсадаш — мубориза бар зидди коминтерн.

## Моддаҳои аҳднома
Аҳдномаи зидди коминтерн аз се модда ва «протокол» таркиб ёфта буд. Дар моддаи 1 омадааст, ки тарафҳо якдигарро дар бораи фаъолияти Интернатсионали коммунистӣ огоҳ намуда, дар пайвастагӣ ва ҳамкориҳо ба муқобили он муборизаи қатъӣ мебаранд. Дар моддаи 2 тарафҳо уҳдадор шудаанд, ки давлатҳои дигари манфиатдорро барои муборизаи якҷояи зидди Интернатсионали коммунистӣ даъват намуда, бо онҳо ҳамкории бевосита ва доимӣ дошта бошанд. Ин гуна давлатҳо метавонанд ба Аҳдномаи зидди коминтерн ҳамроҳ гарданд ва ё дар радифи моҳият ва мазмуни он бар зидди коммунизм ва хатари он мубориза баранд. Моддаи 3 муҳлати амали Аҳдномаи зидди коминтернро 5 сол муқаррар намуда буд. Аҳдномаро Риббентроп ва Кинтомо Мусякодзи бо имзои худ ҳукми расмӣ бахшида буданд.

Дар «протокол» дар баробари ҳамдигарро воқиф намудан аз амалҳои Интернатсионали коммунистӣ ҳимоя аз фаъолияти онро ба таври махсус таъкид менамуданд. Талаб карда мешуд, ки ба муқобили касоне ва нерӯҳое, ки ба манфиати Коминтерн амал менамоянд ва онро ҷонибдорӣ мекунанд, чораҳои қатъӣ дида шавад. Комиссияе таъсис дода мешуд, ки асосан мубориза бар зидди Коминтернро роҳбарӣ менамуд.

Давлатҳои гуногун, ки хусусиятҳои фашизмро то андозае дар фаъолияти хеш ифода менамуданд, ба аҳдномаи мазкур ҳамроҳ гардиданд. Аҳдномаи зидди коминтерн соли 1939—1940 ба иттифоқи Олмон, Итолиё ва Ҷопон табдил ёфт. 6 ноябри 1937 Итолиё, 24 феврали 1939 Венгрия, 27 марти 1939 Испания. 25 ноябри 1941 аҳдномаро ба муҳлати 5 соли дигар дароз намуданд ва ба он Булғория, Финландия, Руминия, Дания, Словакия, Хорватия, Нанкин ҳамроҳ гардиданд. Барои Аҳдномаи зидди коминтерн мубориза ба муқобили коминтерн маънии мубориза алайҳи ИҶШС ва мамлакатҳои пайрави онро дошт. Ҳодисаҳое, ки баъди имзои аҳднома ба амал омаданд, ҳадафҳои асосии бунёдгароёни онро собит намуданд. Итолиё ва Олмон ҳамраъйии худро нисбат ба сиёсати Ҷопон дар Шарқи Наздик иброз доштанд. Ҷопон аннексияи Эфиопияро табрик кард. Ба таври расмӣ Олмон ва Итолиё ҳукумати нави Манчжурияро, ки Ҷопон таъсис дода буд, эътироф намуданд. Сипас, амалҳои таҷовузкорона пайи ҳам ба вуқӯъ пайвастанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фостер У. З. История трёх интернационалов. М., 1959;
* Ком­мунистический Интернационал. Краткий исторический очерк. М., 1969;
* Лейбзон Б. М., Шириня К. К. Поворот в политике Коминтерна. Историческое значение VII конгресса Коминтерна. М., 1975;
* Ко­мин­терн против фашизма. Документы. М., 1999;
* Пономарев М. В., Смирнова С. Ю. Новая и новейшая история стран Европы и Аме­рики. Т. 3. М., 2000;
* Маккензи Кермит. Коминтерн и мировая революция. 1919—1943 / Пер. с англ. Г. Г. Петровой. М., 2008;
* Ватлин А. Ю. Коминтерн: Идеи, решения, судьбы. М., 2009.

## Сарчашма
*
Аҳдшиканӣ

**Аҳдшиканӣ**, **паймоншиканӣ**  —дар илми ҳуқуқшиносӣ аз амалҳое ба ҳисоб меравад, ки шахс, гурӯҳи мардум ё давлате душман ё мухолифинро моил ва ё маҷбур ба бовар мекунонад.

## Навъҳои аҳдшиканӣ
Навъҳои аҳдшиканӣ амалҳои зерин ба ҳисоб мераванд; 
* сохтакорона зери парчами сулҳи муваққатӣ музокира барпо намудан ё вонамуди ишора ба таслимшавӣ кардан; 
* вонамуди аз саф баромадан бар асари маҷрӯҳ шудан ё беморӣ; 
* бо роҳи истифодабарии нишонҳо, аломатҳо ё либосҳои расмии СММ, давлатҳои бетараф ё давлатҳои дигар, ки дар он ҷонибҳои даргир нестанд, вонамуд кардани доштани вазъе, ки ҳимояро пеш­бинӣ мекунад.

Аҳдшиканӣ аз ҳилаҳои ҳарбӣ фарқ мекунад, зеро ҳилаҳои ҳарбӣ аз ҷониби меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ манъ карда нашудаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Аҳкому-р-рамй ва-с-сибоқ

**«Аҳкóму-р-рамй ва-с-сибóқ»** ( — *Аҳкоми тирандозӣ ва мусобиқот*) — рисолаи шайх Тоҷуддин Аҳмад ибни Усмон ибни ат-Туркмонӣ (вафот 1343-44) дар баёни ҳукмҳои шаръии тирандозӣ ва мусобақаи аспдавонӣ ба мазҳаби ҳанафӣ. Ба забони арабӣ навишта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱، بیروت، ۲۰۰۷

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Аҳдномаи Гандумак

**«Аҳдномáи Гандумáк»**, **«Муоҳидаи Гандумак»** — аҳдномае, ки пас аз ҷанги тӯлонӣ 26 майи 1879 байни ҳукуматдорони Англия ва Афғонистон баста шуд. Шоҳи Афғонистон Муҳаммад Яъқубхон ба он имзо гузошт.

## Таърих
thumb|308x308px|Гандумак, майи 1879. Аз чап ба рост: афсари бритониёӣ Ҷенкинс, дипломати бритониёӣ Каванари амири Афғонистон Яқубхон, сарфармондеҳи афғон Довудшоҳ, сарвазири Афғонистон Ҳабибуллоҳхон
Тибқи «Аҳдномаи Гандумак» барои ҳамаи онҳое, ки замони ҷанги афғонҳо ва англисҳо аз сиёсати Британияи Кабир ҷонибдорӣ кардаанд, афви умум эълон шуд. Вале аслан он дар маҷмӯъ дахолати Англияро дар умури дохилаи Афғонистон тақвият бахшид, аз ҷумла руфтуомади қабоили марзӣ байни Афғонистон ва Ҳинд бо иҷозати Англия сурат гирифта, дар Кобул дастаи низомии англис мустақар шуд, рафтуомади шаҳрвандони англис ба Афғонистон одӣ гардида, давлати афғонҳо вазифадор буд барои тоҷирони англис шароити зарурӣ муҳайё намояд. Дар Кобул телеграф бунёд ёфт, намояндагии Афғонистон назди Ноиби салтанати Англия дар Ҳинд боз шуд. Афғонистон ҳаққи иртиботро мустақиман бо давлатҳои дуру наздик надошт ва фақат бо маслиҳат ва таъйиди Ноиби салтанати Англия дар Ҳинд бо мамолики хориҷ робитаи дипло­матӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ барқарор карда метавонист. «Аҳдномаи Гандумак» норозигии ҷомеаи Афғонистонро афзуд ва муборизаи озодихоҳӣ вусъати тоза гирифт, байни мардум чун «муоҳидаи нангин» машҳур шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Халфин А. А. Провал британской агрессии (XIX в — нач. XX). М., 1959;
* Массон В. М., Ромодин В. А. История Афганистана. Т. 1-2. М., 1964-65;
* Бабахаджаев М. А. Борьба Афганистана за независимость. М., 1960.

## Сарчашма
*
Аҳкому-с-султония ва-л-валоёту-д-диния

**«Ал-аҳкóму-с-султóния ва-л-валоёту-д-диния»** () — асари имом Абулҳасан Алӣ ибни Муҳаммади Мовардӣ (вафот 1058-59) дар баёни аҳқоми шаръии сиёсат ва давлатдории исломӣ. Ба забони арабӣ таълиф шудааст. Он дар ҳаҷми як ҷилд буда, аз бист боб иборат аст ва ҳар боб ба мавзӯе бахшида шудааст. Аз ҷумла, боби аввал дар баёни паймони имомат (хилофат) ва боби бистум дар баёни аҳкоми муҳтасибӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱، بیروت، ۲۰۰۷
* ۲. ابوالحسن بن محمد بن حبیب البصری البغدادی الماوردی. الاحکام السلطانیة و الولایات الدینیة. بیروت، ۱۹۷۸

## Сарчашма
*
Аҳли зимма

**Áҳли зиммá** () ё **зиммӣ**  — мафҳуми динӣ-ҳуқуқӣ, номи шаҳрвандони ғайримусулмон дар кишвари исломӣ, ки ҳифзи амният ва таъмини кафолатҳои ҳуқуқии онҳо бар зиммаи давлат ва уммати ислом аст. Вақте сокинони сарзамине аз дари мусолиҳа бо мусулмонон ворид мешаванд ва мехоҳанд дар ҳимояи давлат ва уммати ислом ба сар баранд ва ҳамзамон бар дину ойини худ боқӣ бимонанд, ислом ин пешниҳоди онҳоро мепазирад ва барояшон ба унвони ақаллиятҳои динӣ тамоми ҳуқуқҳои шаҳрвандиро кафолат медиҳад. Зимма аз решаи зимомат гирифта шуда, дар луғат ба маънои аҳду паймон ва кафолат додан аст ва барои он онҳоро аҳли зимма меноманд, ки дар аҳд ва амони мусулмонон дохил мешаванд.

Вожаи аҳли зимма дар аҳодиси Пайғамбар (с), номаҳои хулафои чаҳоргона, луғатномаҳо ва ҳамчунин дар китобҳои фиқҳ ба маънои фавқ тавзеҳ шудааст. Донишманди англис Рум Лонде дар китоби худ бо номи «Ислом ва арабҳо» дар ин бора менависад: 

Дар баробари ин шаҳрвандони ҳамешагии кишвари исломӣ аз ғайри мусулмонон – гурӯҳи дигар бо номи паноҳандагон – мустаъминин низ вуҷуд доштанд, ки бо сабаби сиёсие ва ё барои муҳоҷирати корӣ ба кишвари исломӣ паноҳ мебурданд ва онҳоро зиммии паноҳанда ва ё зинҳорӣ мегуфтанд. Онҳо низ комилан аз кафолатҳои ҳуқуқии Аҳли зимма бархурдор мегаштанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* الدکتور صالح بن حسین آیید. حقوق غیر المسلمین فی البلاد الاسلام (ترجمۀ فارسئ آن حقوق غیر مسلمانان در کشورهای اسلامی. داود ناروی). تهران، ۲۰۰۷؛
*  لغتنامۀ دهخدا. تهران، روایت چهارم. بدون سال نشر؛
*  دائرة المعارف فارسی. ج. ۱، تهران ۲۰۰۸

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Аҳли бидъат

**Аҳли бидъат** () — истилоҳи динӣ-каломӣ ба маънои навовар, ки дар ақида ва дин бо афзудан ва ё костан тағйир ва дигаргуние ба вуҷуд меоварад ва дар фарҳанги фирқашиносӣ ин гурӯҳро аҳли ҳаво низ мегуфтанд.

## Истилоҳ
Истилоҳи аҳли бидъат бар тоифаи хавориҷ, муътазила, ботиния ва ғайра итлоқ мегардад, ки пешвоёни онҳо бинобар бардоштҳои хоссе, ки аз арзишҳои эътиқодӣ ва аҳкоми амалии ислом доштанд, корҳо ва андешаҳои барояшон писандидаро ба дин нисбат дода, чизҳоеро, ки дар сарчашмаҳои шаръ вуҷуд надоранд, бар он афзудаанд.

Бидъат ба маънои маъмул дар истилоҳи диншиносӣ ба он бахше аз зиндагонии фард ва ҷомеа тааллуқ мегирад, ки зери пӯшиши арзишҳои эътиқодӣ, барномаи ибодатӣ ва аҳкоми амалии дини ислом қарор гирифта, таъйини ҳукми он аз салоҳиятҳои қонуни шаръ ба шумор меравад. Аммо навоварӣ ва ибтикор дар он бахше аз зиндагӣ, ки ба салоҳиятҳои фикрӣ ва сохтори амалӣ дар ҳаёти инсон бастагӣ дорад ва асосан аз такмили васоили зиндагӣ, тавсиаи васоити пешбурди ҳадафҳои дин, имконоти пешрафтаи таълимӣ, таъмини рафоҳияти ҳаёти инсон ва ғайра иборат аст, вақте бо ҳадафҳои шаръ дар тазод қарор надошта бошад, шаръан хуб ва таъйидшуда аст.

## Ҳамчунин нигаред
* Бидъат

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Мақоми иҷроияи марказии ҳокимияти давлатӣ

**Мақоми иҷроияи марказии ҳокимияти давлатӣ** — мақоме, ки дар асоси ваколати ба он вогузорнамудаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ё Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон функсияҳои таҳияву татбиқи сиёсати давлатӣ дар соҳаи муқарраргардидаи фаъолият ва дигар функсияҳои иҷроияро мутобиқи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ менамояд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои хидмати давлатӣ