Баҳори араб

**Баҳори Араб** () – мавҷи эътирозҳо ва шӯришҳо, ки дар олами араб дар аввали соли 2011 ба амал омада буданд. Аввалин заминаҳо ҳанӯз соли 2010 қайд шуда буданд . Дар Тунис , Миср  ва Яман  инқилобҳо ба амал омаданд; ҷангҳои шаҳрвандӣ дар Либия  (ба тағйири ҳукумат оварда расонд) ва дар Сурия  (идома дорад); шӯриши шаҳрвандӣ дар Баҳрайн  ; эътирозҳои оммавӣ дар Алҷазоир , Ироқ , Урдун , Марокаш  ва Уммон  ; ва эътирозҳои камтар назаррас дар Кувайт  Лубнон  Мавритания, Арабистони Саудӣ  Судон  Ҷибути  ва Саҳрои Ғарбӣ  сар заданд. Задухӯрдҳо дар марзи Исроил дар моҳи майи соли 2011 низ аз Баҳори маҳаллии Араб илҳом гирифта буданд.

Ҳангоми тазоҳурот усулҳои умумии муқовимати шаҳрвандӣ дар маъракаҳои тӯлонӣ истифода шуданд: корпартоӣ, намоиш, раҳпаймоӣ ва гирдиҳамоӣ, инчунин истифодаи васоити медиаи иҷтимоӣ барои ташкил, иртибот ва иттилоот дар баробари кӯшиши давлатҳо ба саркӯбӣ ва сензураи интернет . Бисёре аз намоишҳо бо вокунишҳои хушунатомези мақомот, инчунин милитсияҳои тарафдори ҳукумат ва мухолифин дучор гаштанд . Шиори асосии тазоҳургарон дар ҷаҳони араб "Халқ суқути режимро мехоҳад" буд  (   "   »  ).

Номи *Баҳори Араб* бо ибораи "*Баҳори миллатҳо"*, ки онро давраи инқилобҳо дар Аврупо дар солҳои 1848-1849 меномиданд, умумият дорад.

## Шарҳ
Як силсила тазоҳурот ва намоишҳо дар саросари Ховари Миёна ва Африқои Шимолӣ бо номи "Баҳори Араб"  ва инчунин "Баҳор ва зимистони араб" . "Бедории арабҳо" , "инқилоби панарабӣ" ва "шӯришҳои арабӣ"  машҳур шуд, гарчанде ки на ҳама эътирозгарон худро араб меҳисобиданд. Аз ҷиҳати хронологӣ, он аз тазоҳурот дар Саҳрои Ғарбӣ дар моҳи октябри соли 2010 оғоз ёфта буд, аммо дар асл он Баҳори араб аз тазоҳурот дар Тунис 18 декабри соли 2010 пас аз худсӯзии Муҳаммад Буазизӣ ба нишони эътироз алайҳи фасод ва бадрафтории полис оғоз ёфт. Бо муваффақияти эътирозҳои Тунис, ошӯбҳо Алҷазоир, Урдун, Миср ва Яманро фаро гирифтанд  ва сипас ба кишварҳои дигар паҳн шуданд. Намоишҳои аз ҳама оммавӣ ва муташаккилтарин аксар вақт дар «рӯзи хашм» - одатан дар намози ҷумъа баргузор мешуданд . Эътирозҳо низ чунин нооромиҳоро дар хориҷ аз минтақа ба вуҷуд оварданд.
: *"Мо" гуфт миёнаҳои моҳи сентябри 2011* *яке аз пешвоёни [[Ал-қоида|Ал-Қоида]] [[Айман Завоҳирӣ]] – "дар канори баҳори араб мебошем, ки исломи ҳақиқиро бо худ меорад» .*
Аз моҳи майи соли 2012 инқилобҳо боиси сарнагунии чор сарвари давлат шуданд. Президенти Тунис Зайнулобидин Бин Алӣ 14 январи соли 2011 пас аз инқилоб дар Тунис ба Арабистони Саудӣ гурехт. Дар Миср, президент Ҳуснӣ Муборак рӯзи 11 феврали соли 2011 пас аз 18 рӯзи эътирозҳои оммавӣ истеъфо дод ва ба муҳлати 30-солаи президентиаш хотима бахшид. Раҳбари Либия Муаммар Қаззофӣ рӯзи 23 августи соли 2011, вақте Шӯрои Миллии Гузариш (ШМГ) ба зери идораи худ Боб-ал-Азизияро гирфит, барканор шуд. Ӯ рӯзи 20 октябри соли 2011 дар зодгоҳаш вилояти Сирт, вақте ШМГ назорати шаҳрро ба даст гирифт, кушта шуд. Президенти Яман Алӣ Абдуллоҳ Солеҳ билохира рӯзи 27 феврали соли 2012 истеъфо дод ва қудратро ба президенти нав, ки дар интихоботи пеш аз муҳлати президентӣ интихоб шуда буд, супурд.
баъзе пешвоён изҳор доштанд, ки дар охири муҳлати ҳозираи худ истеъфо медиҳанд. Президенти Судон Умар ал-Башир эълом дошт, ки дар соли 2015 ба дубора интихоб шудан ноил нахоҳад шуд , сарвазири Ироқ Нурӣ ал-Моликӣ низ, ки муҳлати ваколаташ соли 2014 ба поён мерасад , гарчанде истеъфои фаврии ӯро намоишҳои хашмгинтаре, ки рух омада буданд, талаб мекарданд . Эътирозҳо дар Урдун инчунин пароканда шудани ду ҳукуматро аз ҷониби шоҳ Абдуллоҳ ба вуҷуд овард . Президенти Яман Алӣ Абдуллоҳ Солеҳ рӯзи 23 апрел эълом дошт, ки дар тӯли 30 рӯз бар ивази "масуният" (иммунитет) истеъфо хоҳад дод  – пешниҳоде, ки оппозисиюни Яман онро ғайрирасмӣ рӯзи 26 апрел қабул кард ; Солеҳ баъдтар ақидаи худро тағйир дод ва шӯришҳои Яман идома ёфтанд.
Оқибатҳои геополитикии тазоҳурот диққати васеъро ба худ ҷалб карданд , аз ҷумла тахминҳо дар бораи он, ки шояд баъзе эътирозгарон ба ҷоизаи сулҳи Нобел пешбарӣ карда шаванд .  Тавакул Карман аз Яман яке аз се барандаи ҷоизаи сулҳи Нобел дар соли 2011 ҳамчун раҳбари барҷастаи Баҳори Араб гардид.

## Қатъи васоити муосири алоқа
Бо дарназардошти қудрати созмон тавассути васоити муосири иртибот, мақомоти Тунис паёмҳо дар LiveJournal ва системаи микроблоги Twitter-ро  нест карданд.

Дар Миср, аз ҷониби провайдерҳои калон (Etisalat Misr, Link Egypt, Telecom Egypt ва Vodafone / Raya) қатъи пурраи Интернет ва инчунин қисман қатъ шудани алоқаи мобилӣ ба амал омад . Ширкати " Google " ба сокинони Миср имкон дод, ки тавассути алоқаи мобилӣ тавассути паёмҳои овозӣ паёмҳо дар системаи Twitter фиристанд . Дар Либия шаби 19 феврал, интернет хомӯш карда шуд.

## Аз рӯи кишварҳо

### Тунис

мини|Танк дар даромадгоҳи хиёбони Ҳабиб Бургиб дар давраи инқилоби ёсуманӣ
Вақте ки президент Зайнулобиддин Бен Алӣ 14 январи соли 2011 аз кишвар гурехт ва дар Арабистони Саудӣ ҷойгир шуд, ошӯбҳо дар Тунис ба инқилоб мубаддал гаштанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Баҳори араб