open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саидамир Аминов

**Саидамир Аминов** (*Аминов Саидамир Ашурович*; 4 январи 1946, деҳаи Турушбоғ, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон — 20 декабри 2024) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1995). Аълочии маорифи ИҶШС (1988), узви вобастаи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Саидамир Ашурович Аминов 4 январи соли 1946 дар деҳаи Турушбоғи ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст.
Хатмкардаи курси яксолаи муаллимтайёркунӣ дар ноҳияи Ҳисор (1962—1963), муаллими мактаби 8-солаи № 23-и ноҳияи Ҳисор (1963—1965), хатмкардаи Институти давлатии педагогии Тоҷикистон ба номи Т. Г. Шевченко (1965—1969), муаллими мактаби № 3 ноҳияи Ҳисор (1970—1971), ходими илмии ИТИИП (1971—1972), методисти ИМТИ, ходими хурди илмӣ, ходими калон, мудири лабораторияи забон ва адабиёт, котиби илмӣ, муовини директори ИТИИПТ (1975—2003), сардори идораи таҳсилоти умумии Вазорати маорифи Тоҷикистон (2003—2005), сардори бахши илмии нахустин Маркази идораи Лоиҳаи ислоҳоти соҳаи маорифи Тоҷикистон (2006—2008), саркотиби илмии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон (аз 2008 то ҳол).

Узви ифтихории Анҷумани тоҷикон ва форсизабонони ҷаҳон — «Пайванд» мебошад.

## Фаъолияти илмӣ
Ба қалами Саидамир Аминов беш аз 45 китоби дарсӣ, дастури методӣ, маводи таълим ва беш аз 360 мақолаи илмию методӣ тааллуқ доранд. Таҳти роҳбарии ӯ 2 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ кардаанд.

Соли 1993 дар озмуни Мавлавӣ китоби забони тоҷикии синфи 9 (10) таълифкардаи Аминов ҷойи аввалро гирифт.

## Осор
* Тартиби гузаронидани машқ аз забони тоҷикӣ барои синфи 4-8 (1979);
* Методикаи таълими матнсозӣ дар дарсҳои забони тоҷикӣ (1995);
* Олим ва педагоги шинохта(1995);
* Таълими ҳуљљатҳои расмӣ дар мактаб(1992, 2007, 2011);
* Матн ва таълими он дар мактаб (2002);
* Луғати мухтасари мактабӣ (2002, 2008),
* Муҳақиқи тавоно ва омӯзгори амиқандеш (2009, Луғати фразеологии мактабӣ (2002, 2007), Дастури методӣ ба китоби синфи 7 (2008),
* Барномаи забони тоҷикӣ барои синфи 5-9 (1994),
* Барномаи забони тоҷикӣ (2001, 2002, 2006),
* Барномаи забони давлатӣ (2004, дар ҳаммуаллифӣ, 2010),
* Стандарти фанни забони тоҷикӣ барои синфи 5-9 ва роҳнамо (дар ҳаммуаллифӣ,
* 2012),
* Барномаи забони тоҷикӣ барои шуъбаи дефектологияю педагогика ва психологияи томактабӣ (2003),
* Забони тоҷикӣ барои синфи 7 (202, 2007, 2008),
* китоби забони тоҷикӣ барои синфи 8 (2007),
* забони тоҷикӣ барои синфи 10 (2005, 2011),
* Забономӯзӣ — асоси рушди тафаккур (мач. мак.,2010)

## Ҷоизаҳо
Саидамир Аминов бо нишони «Аълочии маорифи халқ» (1981), «Аълочии маорифи ИҶШС» (1988) ва медали «Хидмати шоиста» (1999) қадр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои вобастаи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон
Ҷамбаттиста Питтони

**Ҷамбаттиста Питтони** (; 6 июни 1687, Венетсия — 6 ноябри 1767, Венетсия) — бузургтарин рассоми Бароккои Италия, устоди нигораҳои Фреска ва Tасвир, яке аз охирин намояндаи бузурги мактаби рассомии Венетсия буд. Ӯ яке аз муассисони Галереяи Академияи (Венетсия) буд ва дар соли 1758 вай президенти он таъйин шуда буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рассомони Италия
София Ҳасанова

**София Аловудиновна Ҳасанова** (тав. 14.03.1935, шаҳри Қурғонтеппа) — файласуфи тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (1967), дотсент (1986).

## Зиндагинома
Соли 1961 факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм намуда, солҳои 1962—1963 дар кафедраи фалсафаи донишкадаи мазкур дар вазифаи мудири кабинет кор кардааст. Солҳои 1963—1966 аспирант, 1966—1972 муаллими калон ва дотсенти кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкобуд. Солҳои 1972—1985 дар вазифаи мудири кафедраи фанҳои ҷамъиятии Донишкадаи санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода, 1985—1997 дотсенти кафедраи фалсафа ва баъдан кафедраи фалсафаи фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.Ҷӯраев кор кардааст. Солҳои 1990—1994 вазифаи декани факултети такмили ихтисоси директорони мактабҳои ҳамагонии Тоҷикистонро дар назди донишгоҳи омӯзгорӣ ба уҳда дошт. Аз соли 1997 то имрӯз дар Донишгоҳи Россия- Тоҷикистон (Славянӣ) дар вазифаи дотсенти кафедраи фалсафа ва сиёсатшиносӣ кор мекунад. Муаллифи зиёда аз 5 асар ва 30 мақолаҳои илмӣ мебошад, ки дар онҳо оид ба масъалаҳои ахлоқӣ-иҷтимоии «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, андешаҳои инсондӯстонаи ӯ тадқиқотҳои илмӣ анҷом дода шудааст. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) сарфароз шудааст.

## Осор
Социально-эстические взгляды Фирдауси в его «Шохноме», Д., 1967; Симои маънавии занон дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, Д., 1990; Баъзе масъалаҳои ахлоқ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ // Мактаби Советӣ, № 4, 1966; Ақидаҳои гуманистии Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» //Мактаби Советӣ, № 4, 1966.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Муҳсин Аминзода

**Муҳсин Аминзода** (*Аминзода Муҳсин Муҳиддинович*; тав. 10 марти 1954, Хуҷанд) — шоири тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1999).

## Зиндагинома
Муҳсин Аминзода 10 марти соли 1954 дар шаҳри Хуҷанд, дар хонадони шоир ва тарҷумони маъруфи тоҷик Муҳиддин Аминзода, ба ҷаҳон омадааст. Соли 1968 мактаби ҳаштсолаи № 1 шаҳри Хуҷандро хатм карда, таҳсилашро дар мактаби миёнаи № 5 идома додааст. Баъди хатми мактаби миёна дар Комбинати овозадори «Абрешим» ба фаъолияти меҳнатӣ пардохта, пайваста шеър ҳам офаридааст. Аслан, шавқи навиштани шеър дар дилаш аз овони мактабхонӣ ҷой гирифта, маслиҳатгари аввалинаш дар ҷодаи эҷод хоҳараш — шоираи маҳбуб Озод Аминзода будааст. Нахустин шеъри ӯ «Муаллим» солҳои мактабхонияш дар рӯзномаи вилоятии «Ҳақиқати Ленинобод» чоп шудааст. Баъди панҷ соли кор дар комбинати мазкур, соли 1976, донишҷӯи факултаи филологияи Институти давлатии педагогии Ленинобод шудааст ва таҳсил дар донишгоҳи олӣ ба фаъолияти эҷодии ӯ таъсири мусбат расондааст. Солҳои донишҷӯӣ дар курс-конфаронсҳои ҷумҳуриявии адибони ҷавон ширкат варзида, аз маслиҳату машварати устод Лоиқ Шералӣ, Бозор Собир, Сайидалӣ Маъмур, Камол Насрулло, Фарзона ва диг. бархурдор гаштааст.

## Эҷодиёт
Нахустин маҷмӯаи ашъори ӯ «Чашма» соли 1989 ба чоп расидааст. Китоби дувуми ӯ «Сояи хаёл» соли 1998
интишор ёфтааст. «Занҷираи заррин» савумин китоби шеърҳои Муҳсин Аминзода мебошад, ки соли 2007 мунташир гардидааст. Китоби чоруми ашъорашро «Қаламам Ватан навишт» (2014) номгузорӣ кардааст, ки
саршори андешаҳои миллату ватандӯстии ӯст. Аз соли 1981 дар Кумитаи телевизион ва радиои вилояти Суғд фаъолият мебарад. Бештар бо таҳияи барномаҳои адабию фарҳангию ахлоқӣ ва филмҳои мустанад машғул аст.
Барои офаридани панҷ филми мустанад дар бораи ҳаёт ва маҳсули эҷоди Аминҷон Шукӯҳӣ, Боймуҳаммад Ниёзӣ, Муҳиддин Аминзода ва Озод Аминзода сазовори Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ гардидааст. Филми мустанади ӯ дар бораи ҳаёт ва фаъолияти Нависандаи халқии Тоҷикистон Раҳим Ҷалилро дӯстдорони адабиёт хуш пазируфтанд. Очеркномаҳои ӯ «Диловарони Ёва» ва «Ӯ аввалин буд» аз қаҳрамонию шуҷоати зодагони деҳаи Ёва дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ ва маҳсули кору ҷустуҷӯҳои пурсамари олими зардолушинос Аҳмадҷон Пӯлодов нақл мекунанд.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии фарҳанг, матбуот, телевизион ва радиои Тоҷикистон.
* Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Давлат Алимов

**Давлат Алимов** – рӯзноманигори тоҷикзабон. 
## Зиндагинома
 
## Эҷодиёт
 
## Осор
 
## Эзоҳ
Қурбон Сангинӣ

**Қурбон Сангинӣ** – шоири тоҷикзабон
## Зиндагинома
 
## Эҷодиёт
 
## Осор
 
## Эзоҳ
Шарафиддин Ҳабибуллоев

**Шарофиддин Зуҳурович Ҳабибуллоев** (10.03.1959, Душанбе) — доктори илми тиб (2011).
 
## Зиндагинома
Соли 1981 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм намуда, ба ҳайси ординатори клиникии кафедраи онкологияи он фаъолияташро шурӯъ кардааст. Солҳои 1983-1986 аспиранти Маркази илмии онкологии Академияи илмҳои тибби СССР (ш. Маскав), 1986-1987 духтур-ординатори шуъбаи дуюми ҷарроҳии Диспансери онкологии ҷумҳуриявӣ, 1988-1994 ассистенти кафедраи онкологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, 1995-2000 духтур-онкологи Беморхонаи марказии ш. Тошканд (Узбекистон) 2002-2004 корманди ширкати «Jackson Financial in vestments LLC», 2004-2009 духтур-ординатор ва духтур-ҷарроҳи муассисаи давлатии илмии саратоншиносии ҷумҳурӣ, 2009-2012 муовини директори Маркази илмии саратоншиносии Тоҷикистон буд. Аз соли 2012 дотсенти кафедраи онкологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино мебошад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Рафоат Абдусаломова

**Рафоат Абдусаломова** (10 марти 1939, ноҳияи Конибодом — 24 октябри 2023, Душанбе) — рӯзноманигор, аввалин наттоқи телевизиони тоҷик, наттоқи дараҷаи олӣ, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон

## Зиндагинома
Рафоат Абдусаломова 10 марти соли 1939 дар Ҷамоати деҳоти Пӯлодони ноҳияи Конибодом таваллуд шудааст. Соли 1963 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. 3 октябри соли 1959 нахустин барномаи санҷишии Телевизиони Тоҷикистонро ба забони тоҷикӣ ба тамошобинон пешкаш намуд. Аз соли 1959 (45 сол) дар Телевизиони Тоҷикистон ба ҳайси наттоқ, муҳаррир, мудири шӯъба, сармуҳаррир ва котиби масъули иттиҳодияҳои эҷодӣ кор карда, баҳри рушду камоли теле­визиони тоҷик саҳми арзанда гузоштааст.

## Эҷодиёт
Ҳамчун рӯзноманигор дар таҳияи барномаҳои телевизионии «Дугонаҳо», «Гулдаста», «Ватан ва фарзандон», «Муҳаббат ва оила», «Гулдухтарон», «Дилафрӯз» ва ғ., ки миёни тамошобинон маҳбубият дош­танд, саҳм гузоштааст. Абдусаломова Рафоат солҳои зиёд наттоқи барномаҳои хоса барои телевизиони Маскав ва дигар ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ буд.

## Ҷоизаҳо
* Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1989);
* Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон;
* Нишони сарисинагии «Аълочии телевизион ва радиои СССР».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Телевизион — оинаи зиндагӣ. — Душанбе, 2002;
* Наттоқ, чеҳраи телевизион. — Душанбе, 2008.

Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Рашид Олимов

**Рашид Қутбуддинович Олимов** - дипломат, ходими давлатӣ, собиқ вазири корҳои хориҷии Ҷумхурии Тоҷикистон (1992-1994).  
## Зиндагинома
Рашид Қутбуддинович Олимов,   23 июни соли 1953 дар шаҳри Душанбе таваллуд шуда, хатмкардаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1975) ва Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМҲКИШ (1990) мебошад. 
* Солҳои 1975 - 1976 – ҷонишини раиси Кумитаи иттифоқи касабаи ДДТ;
* 
* Солҳои 1976 - 1979 – мудири Гурӯҳи лекторони шуъбаи тарғибот ва ташвиқоти КМ ИЛКҶ Тоҷикистон;
* 
* Солҳои 1979 - 1981 - инструктори шуъбаи тарғибот ва ташвиқотикумитаи ҳизбии ноҳияи Фрунзеи шаҳри Душанбе;
* 
* Солҳои 1981 - 1982 - инструктори шуъбаи тарғибот ва ташвиқотикумитаи ҳизбии шаҳри Душанбе;
* 
* Солҳои 1982 - 1986 - мудири гурӯҳи лекторон, ҷонишини мудири шуъбаи тарғибот ва ташвиқоти КМ ИЛКҶУ (Солҳои 1984 -1985 дар давраи тайёрӣ ва баргузории Фестивали 12 умумиҷаҳонии ҷавонон ва донишҷӯён дар шаҳри Москва директори Маркази матбуотии байналхалқии ин форум буд.
* 
* Солҳои 1986 - 1988 - котиби якуми КМ ИЛКҶ Тоҷикистон;
* 
* Солҳои 1986 - 1989 - узви Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон;
* 
* Солҳои 1988 - 1989 - котиби якуми кумитаи ҳизбии ноҳияи Фрунзеи шаҳри Душанбе;
* 
* Солҳои 1989 - 1990 - котиби дуюми кумитаи ҳизбии шаҳри Душанбе;
* 
* Солҳои 1990 - 1991 - раиси Кумитаи Шӯрои Олии Тоҷикистон оид ба корҳои ҷавонон;
* 
* Солҳои 1991 - 1992 - Мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон;
Ӯ аз солҳои 1991-1992 ба ҳайси мушовири президент ва аз моҳи декабри соли 1992 то охири соли 1994 ба ҳайси вазири умури хориҷии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 1994 то 2005 намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Созмони Милали Муттаҳид ва аз декабри соли 2005 то ҳол ба ҳайси сафири фавқулода ва мухтори Тоҷикистон дар Чин фаъолият мекард.
 
Соли 2016 Р. Олимов ба мақоми дабири кулли Созмони ҳамкории Шанхай таъйин шуда буд. Тавофуқ дар бораи таъйини Олимов ба мақоми дабири куллли СҲШ тобистони соли 2015 дар ш. Уфа (Русия) аз ҷониби Шурои сарони давлатҳои СҲШ ҳосил шуда буд. Мансаби дабири кулли Созмони ҳамкории Шанхай аз соли 2007 ҷори шудааст. Намояндаи Тоҷикистон Р. Олимов чорумин дабири кулли СҲШ мебошад.
Созмони ҳамкории Шанхай 15 июни соли 2001 ташкил шуда, феълан Тоҷикистон, Русия, Қазоқистон, Чин, Қирғизистон ва Ӯзбекистон узви он мебошанд. Афғонистон, Ҳиндустон, Эрон, Муғулистон ва Покистон дар ин созмон мақоми кишварҳои нозирро доранд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Сафар Муллоев

**Сафар Муллоев** – олим,  риёзидон, Корманди шоистаи Тоҷикистон. 
## Зиндагинома
 
## Эҷодиёт
 
## Осор
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Бибиҳафиза Маҷидова

**Бибиҳафиза Маҷидова** (10.03.1949, деҳаи Шайдони н. Ашт) — олим, доктори илмҳои педагогика (2004), профессор (2008).

## Зиндагинома
Соли 1970 факултаи педагогика ва методикаи таълими ибтидоии Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С. М. Кировро (ҳоло ДДХ ба номи Б. Ғафуров) ба итмом расонда, дар аспирантураи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсилро идома бахшидааст. Минбаъд (1973—1992) дар кафедраи тарбияи томактабии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ба сифати ассистент, муаллим, муаллими калон, дотсент фаъолият намуда, аз соли 1993 мудирии кафедраро ба уҳда доштааст.
Мавриди таъсири тарбияи ҷамъиятиии томактабӣ ба тарбияи кории кӯдакони синни томактабӣ дар оила, педагогикаи томактабӣ, кӯдакон ва муҳити зист, дигар масоили марбута қариб шаст таълифоти илмӣ, илмӣ-методӣ, илмӣ-оммавӣ ба хидмат овардааст. Дар конференсия ва семинарҳои мухталифи ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ (Душанбе, Москва, Тошкент) бо гузоришу маърӯзаҳо баромад намудааст.

## Ҷоизаҳо
Хидматҳояш бо нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001), «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2010) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Тоҷикистон қадр карда шудааст.

## Осор
* Таъсири тарбияи ҷамъиятии томактабӣ ба тарбияи кории кӯдакони сини томактабӣ дар оила. — Д., 1982;
* Ватанам — ифтихорам. Таълими Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Дастури таълимӣ. — Д., 2004;
* Машғулиятҳои шиносоӣ бо атроф ва инкишофи нутқ дар гурӯҳҳои хурд ва миёна. — Д., 1990;
* Шиносоии кӯдакон бо табиат. — Д., 1992 (ҳаммуаллиф);
* Панди назокат. — Д., 1993;
* Каломи бадеӣ дар кӯдакистон. — Д., 2000;
* Ҳуқуқи кӯдак. — Д., 2008;
* Традиции и обычаи таджикского народа в формировании нравственных качеств Ашхос. — Д., 2004;
* Народные традиции и обычаи как средство формирования нравственных качеств детей в семье: Автореф…доктора пед. наук. — Д., 2004;
* Нишондодҳои методӣ оид ба омӯзиши педагогикаи томактабӣ. — Д., 1990;
* Педагогикаи томактабӣ. — Д., 2012.
* 

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Худобердӣ Ҳақназаров

**Худобердӣ Ҳақназаров** — дипломат, ходими давлатӣ, номзади илмҳои таърих (1987), собиқ Вазири робитаҳои берунии Ҷумҳурии Тоҷикистон (11.05.1992 -20.07.1992), Вазири меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (20.07.1992 -11.1992).  
## Зиндагинома

Худобердӣ Холиқназаров 14 июни соли 1951 дар шаҳри Хоруғи ВМКБ таваллуд ёфтааст.

Шуъбаи форсии факултаи забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст (1975).

Солҳои 1974 - 1976 - кор ба сифати тарҷумони забони дарӣ дар Афғонистон;

Солҳои 1976 - 1978 - мудири китобхонаи факултаи забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон;

Солҳои 1978 - 1980 - кор ба сифати тарҷумони забони форсӣ дар Эрон;

Солҳои 1980 - 1987 - ходими илмии Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон;

Солҳои 1987 - 1988 - кор ба сифати тарҷумон дар Афғонистон;

Солҳои 1989 - 1991 - муовини мудири кафедраи фалсафа ва таърихи Донишкадаи забон ва адабиёти рус;

Солҳои 1991 - 1992 - раиси Ҷамъияти «Носири Хисрав»;

11.05.1992 - 20.07.1992 - Вазири робитаҳои берунии Ҷумҳурии Тоҷикистон;

20.07.1992 - 11.1992 - Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон;

Солҳои 1993 - 1998 - ҷонишини раиси Маркази ҳамоҳангсозии нерӯҳои демократии Тоҷикистон дар кишварҳои ИДМ;

12.02.1998 - 01.2000 - Вазири меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (мувофиқи саҳмияи 30% аз Иттиҳоди мухолифини тоҷик таъйин шуд);

Солҳои 2000 - 2001 - мушовири Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон;

Солҳои 2001 - 2007 - мушовири Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷуҳурии Халқии Хитой.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Хоруғ
Курдҳо

**Курдҳо** (*Kurd*) — гурӯҳи этникӣ дар Оиёи Ғарбӣ. Курдҳо дар 4 давлат (Туркия, Эрон Ироқ ва Сурия) пароканда мебошанд ва аксари онҳо дар Туркия зиндагӣ мекунанд, асосан сокинони Туркияи шарқӣ—Курдистони Туркиё, Эрони ғарбӣ—Курдистони Эрон, Ироқи шимолӣ—Курдистони Ироқ ва Сурияи шимолӣ—Курдистони ғарбӣ мебошанд. Лаҳҷаҳои сершумори забони курдӣ  халқои (порсигӯ) ба зергурӯҳи шимолу-шарқии забонҳои эронӣ таалуқ доранд. Аксарияти кулли курдҳо мусулмонанд — суннӣ(ҳанафӣ ва шофиъӣ), қисми ақал — яздӣ, масеҳӣ и яҳудӣ эътиқод доранд.
## Кишварҳои маскуни курдҳо
:&nbsp;&nbsp; 25—30 млн (2020)тан. 
::&nbsp;&nbsp;от 8,5 млн (2020)тан.. 
:&nbsp;&nbsp; ок. 8-12 млн (2020)тан. 
:&nbsp;&nbsp;около 3,5 млн (2020)тан.. 
:&nbsp;&nbsp;от 800 ҳаз. тан.. 
&nbsp;&nbsp;аз 150 ҳаз. тан. 
:80 ҳаз.тан. 
:&nbsp;&nbsp;63,8 ҳаз. 
:&nbsp;&nbsp;12 ҳаз. тан.
:&nbsp;&nbsp;32 ҳаз. тан.
:&nbsp;&nbsp;38,3 ҳаз. тан.. 
:&nbsp;&nbsp;37 470 ҳаз. тан.
:&nbsp;&nbsp; аз 11 то 32 ҳаз. тан.
:&nbsp;&nbsp;6 ҳаз. тан.

## Адабиёт
* Мела Махмуд Баязиди. Нравы и обычаи курдов. Пер., предисл. и примеч. М. Б. Руденко. М. ИВЛ, 1963
* В. Ф. Минорский История курдов 
* Абдулла Оджалан, В защиту народа, — М., 2007. — 528 с.
* В. Ф. Минорский, История Ширвана и Дербенда X—XI веков, М., 1963
* Мосаки Н. З. Турецкая образовательная политика и ассимиляционные процессы у курдов // Мосаки Н. З./ М.: Этнографическое обозрение, № 5.- 2012. C. 87-124.
## Сарчашма
* Народы России: Атлас культур и религий, 2008. — С. 75.
* Курды и Курдистан: культурно-просветительный портал 
* История курдоведения в ИВР РАН
* Курды на сайте «Народы России» 
* Курды на Кубани: из истории традиционной культуры
* Фотокаталог Музея антропологии и этнографии им. Петра Великого (Кунсткамера) РАН 

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Гурӯҳҳои этникӣ
Қазоқ

Қазок мардуми Осиёи Марказӣ буда ба қазоқӣ ҳарФ мезанад ва ҳамаи қазоқ дар ҷаҳон 15 миллион тан ва суннӣ(ҳанафӣ) ҳастанд.
Арғушти занакӣ

**Арғишти занакӣ** – рақси мазҳакаомез мебошад, ки дар байни мардҳо паҳн гардидааст.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*«Бозӣ ба муқоми занакӣ»*
## Тавсифи мухтасар
Марди раққос либоси занона (курта, пойҷома) пӯшида, сарашро бо латтаи калон ё руймол пӯшонда, бо як нӯги рӯймол қисман рӯяшро мепушонад. Ӯ ҳаракатҳои рақси занонаро шӯхиомез тақлид намуда, дар рафти рақс ноз мекунад, ба баъзе мардҳо меҳрубонона менигарад, чашмак мезанад.
## Маҳалли густариш
Кӯлоб
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Арғушти мардакин

**Арғишти мардакин** - рақси шӯхиомез, ки онро занҳо дар муҳит ва маъракаи занона иҷро мекунанд. 
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*«Мардинабозӣ»*
## Тавсифи мухтасар
Раққоса ҷома мепӯшад, салла мебандад, ҳаракатҳои рақси мардонаро тақлид мекунад: қадамҳои калон-калон мегузорад, ҳаракатҳои тез ва ҷасуронаро, ки ба рақси мардона хос аст, иҷро мекунад. Ин рақс зери оҳанги мазҳакаомез ё бо садои доира иҷро мегардад. 
## Маҳалли густариш
Кӯлоб
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Арғушти масхарабозӣ

**Арғушти масхарабозӣ** – як навъ рақси мазҳакаомез мебошад, ки онро ҳам мардон ва ҳам занон иҷро мекунанд.
## Тавсифи мухтасар
Арғушти масхарабозӣ яке аз қадимтарин нишонаҳои жанри мазҳака дар эҷодиёти бадеии халқи тоҷик аст, ки эҳсос ва ҷаҳонбиниро тавссути бадан, дасту по, имою ишора, ҳолати изтиробу нишот тасвир мекунад. Он дар тӯю маъракаҳои хурсандӣ бисёр иҷро шуда, вобаста ба шароити ҷуғрофӣ, таърихӣ ва иҷтимоии ҳаёти халқ ташаккул ва рушд ёфтааст.  Иҷрокунандаи рақс нуқсони ҷисмонии баъзе одамон: танбалӣ, фарбеҳӣ, лангидан ва ғайрарро мазҳакаомез танқид мекунад. Баъзе иштироккунандагон ҷомаи куҳна мепӯшанд, дар сарашон салларо ба тарзи хандаовар мебанданд, ба рӯяшон сиёҳии дег ё ранг мемоланд.  Арғушти масхарабозӣ бо вазни мусиқии 2/4, 5/8, 6/8, 7/8 дар водии Кӯлоб; бо вазни 2/4,3/4, 4/4 дар вилояти Суғд ва бо вазни мусиқии 2/4, 6/8 дар вилояти Бадахшон иҷро мешаванд. Дар Бадахшон чунин рақс дар иҷрои ду мард сурат мегирад, ки яке аз онҳо нақши занро иҷро мекунад. Раққоси мазкур ҳатман либоси занона (курта, пойҷома) пӯшида, сарашро бо руймол пӯшонда, бо як нӯги рӯймол ба ҷуз аз чашмонаш, рӯйи худро мепӯшонад. Мард ҳаракатҳои рақси занонаро шӯхиомез тақлид мекунад. Баъзе ҳаракат ва имову ишораи занонро бо тариқи ҳаҷв тасвир менамояд: қадамҳои хурд-хурд мегузорад, чашмак мезанад каллаашро хам мекунад ва ғайра.
Мазмуни ин рақс мазҳакомез буда, дар он вохӯрии аспсавор дар роҳ бо як зани ношинос нишон дода шудааст. Аспаксавор бо аспи чӯбин аз ин тарафу он тарафи зани ношинос рақскунон чарх мезанад ва кӯшиш мекунад, ки рӯйи занро бинад. Марди дуюме, ки нақши занро иҷро менамояд, бо тамоми маҳорат рӯйи худро бо рӯймоли калон пинҳон карда, ба аспсавор нозу карашма мекунад ва баъдтар бо ӯ ба рақс медарояд. Дар охири рақс, вақте ки аспсавор ба ӯ наздик мешавад, зан рӯймолро аз сар гирифта, рӯйи мардинаи худро нишон медиҳад. Дар ин ҳолат аспсавор шарманда шуда, бо аспаш ғайб мезанад. Ин арғушти масхарабозӣ ҳам ҷанбаи тарбияи аҳлоқӣ дошта, ҳам ба хуш кардани табъи мардум дар маъракаву нишастҳо иҷро мегардад. Агар баръакс дар арғушти масхарабозӣ раққосаи асосӣ зан бошад, ҳатман ӯ либоси мардона (шим, курта, ҷома) пӯшида, сарашро бо салла мепечонад, ё тоқӣ мепӯшад. Раққоса ҳаракатҳои рақси мардонаро тақлид мекунад: дастҳоро бардошта, шӯхомез ҷасуриашро нишон медиҳад, қадамҳои калон-калон мемонад, каллаашро меҷунбонад.
Иҷрокунандаи рақси мардона ба рақс занҳоро таклиф мекунад ва онҳоро мехоҳад ба оғӯш гирад. Дар ҷараёни рақс тамошобинон ба раққосаи «мардшуда» луқамҳо мепаротоянд ва шӯхиҳо мекунанд. Рақси мазҳакавии «Кочбазай» яке аз вариантҳои арғушти масхарабозӣ мебошад. Дар он рақс аз тарафи ду мард, марду зан ё ду зан иҷро карда мешавад. Дар фестивал-озмунҳои ҷумҳуриявии марбут ба фарҳанги мардум борҳо арғушти масхарабозӣ ба саҳна гузошта шуда, аз ҷониби доварон ва бинандагон баҳои баланд гирифтааст.
## Маҳалли густариш
Дар шаҳру навоҳии Тоҷикистон усулҳои арғушти масхарабозии кӯҳистонӣ ва даштӣ: бадахшонӣ, кӯлобӣ, ҳисорӣ, раштӣ, суғдӣ ва бухороӣ маъмул аст. дар минтақаҳои ноҳияҳои Кӯлоб, Ғарм, Панҷакент, Истаравшан фаъол аст.

## Пайвандҳо
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Абдуқаҳҳор Абдуғаффоров

**Абдуқаҳҳор Абдуғаффоров** (тав. 15 феврали 1953, Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ (1995), профессор (2000).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Универиситети давлатии Тоҷикистон (1975). Ассистенти кафедраи иқтисоди сиёсии ҳамин донишгоҳ (1975 — 76), аспиранти Донишгоҳи давлатии Маскав (1977 — 80), муаллими калон, дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсии Универиситети давлатии Тоҷикистон (1981 — 91), дотсент, муовини декани факултети иқтисодиёт (1992 — 96), мудири кафедраи «Менеҷмент ва соҳибкорӣ»-и Донишгоҳи давлатии Хуҷанд (1996 — 98). Аз соли 1988 директори шуъбаи дар Хуҷанд будаи Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Абдуқаҳҳор Абдуғаффоров оид ба масъалаҳои назариявии ташаккули тамсилаи иқтисоди бозорӣ дар Тоҷикистон, маҳсуриятҳои иқтисодӣ ва мустақилии муассисаҳо дар шароити гузариш ба иқтисоди бозорӣ, давраҳои гузариш ва масоили рушди замони иқтисоди бозорӣ, рушди муносибатҳои бозоргонӣ ва пойдоршавии системаи андоз ва андозбандӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғайра зиёда аз 90 асару мақолаҳои илмӣ ба табъ расонидааст.

## Осор
* Экономическая обособленность и самостоятельность предприятий в условиях перехода к рыночной экономике. — Худжанд: Гос. изд-во имени Рахима Джалила, 1993;
* Собственность, предпринимательство и пути перехода экономики Республики Таджикистан к рыночному хозяйству. — Худжанд: Гос. изд-во имени Рахима Джалила, 1997;
* Организация управления производством. — Худжанд: Гос. изд-во имени Рахима Джалила, 1998;
* Принятие управленческих решений. — Худжанд: Гос. изд-во имени Рахима Джалила, 1998;
* Формы и методы программного изучения основ экономической теории. — Худжанд: Гос. изд-во имени Рахима Джалила, 1998;
* Становление рыночной экономики РТ: первоначальное накопление капитала, этапы развития и пути перехода к рынку. — Худжанд, 1999;
* Теоретические проблемы формирования модели рыночной экономики РТ. — Худжанд: Гос. изд-во имени Рахима Джалила, 2006.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Абдусалом Абдуқодиров

**Абдусалом Абдуқодиров** (тав. 19 сентябри 1949, Ғончӣ, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — адабиётшиноси ӯзбекзабони Тоҷикистон, доктори илмҳои филологӣ (1999). Аълочии маорифи Тоҷикистон (1998), профессор (2015)

## Зиндагинома
Хатмкардаи ДДОЛ ба номи С.М.Киров (1974). Пас аз хатми мактаби миёна мудири китобхонаи мактаб, омӯзгор буд ва дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст (1966 — 2970). Лаборанти калон (1974 — 2976), муаллим (1976 — 2988), мудири кафедраи адабиёти ӯзбекӣ (1988 — 98), декани факултети филологияи ӯзбекӣ (1998 — 2999), ҷонишини декан (1999—2000), мудири кафедраи усули таълими забон ва адабиёти ӯзбекии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (2001 — 2004). Аз соли 2004 мудири кафедраи адабиёти ӯзбекии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 8 монография, 5 рисола, 1 китоби дарсӣ, 13 дастури таълимӣ-методӣ, беш аз 200 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ. Дар оғози фаъолияти илмӣ ба масъалаҳои анъана ва навоварӣ, поэтикаи назми ӯзбекии давраи ҶБВ (1941 — 45) машғул шудааст («Назми ҷанговар», 1990). Аз солҳои 90 садаи XX ба пажӯҳишу баррасии масъалаҳои тасаввуф ва робитаҳои адабии халқҳои тоҷику ӯзбек дар мисоли эҷодиёти Навоӣ машғул аст («Амир Алишери Навоӣ ва шоирони классики тоҷик» 2007). Мавзӯи рисолаи докториаш «Тасаввуф ва эҷодиёти Алишери Навоӣ (дар асоси масъалаи ваҳдати вуҷуд)» мебошад. Зимни баррасии ин мавзӯъ Абдуқодиров ба эҷодиёти шоирони орифи форс-тоҷик Саноӣ, Ҷалолуддини Румӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ ва дигар таваҷҷуҳ намудааст. Фарҳанги мухтасари тафсирии истилоҳоти тасаввуфии (дар 2 китоб; 1997 ва 2002) тартибдодаи Абдуқодиров дар асоси маводи ҳамин мавзӯъ ба миён омадаанд.

Абдуқодиров барои мактабҳои таҳсилоти умумии ӯзбекзабони ҶТ китобҳои дарсии «Адабиёт» (2007) ва «Адабиёти Ватан»-ро (2003) таълиф намудааст. Дастурҳои таълимии Абдуқодиров оид ба назмшиносӣ, хониши ифоданок ва ғайра барои мактабҳои олии ҶТ таъйин гардидаанд. Корҳои илмии Абдуқодиров дар ҷумҳуриҳои ӯзбекистон, Қирғизистон маъруфанд. Бо роҳбарии Абдуқодиров 4 нафар унвонҷӯ рисолаи номзадӣ дифоъ намудаанд.

## Ҷоизаҳо
* Медали «Барои шуҷоати ҳарбӣ» сарфароз гардонида шудааст (1970).
* Дорандаи нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон (1998).

## Осор
* . — Тошканд: Укитувчи, 1990;
* . — Хужанд, 1994;
* . — Хужанд, 1994;
* . — Хужанд: Нашриёти давлатии ба номи Р.Ҷалил, 1995;
* . — Хужанд: Нури маърифат, 2003;
* . — Хужанд: НашПайвандҳориёти давлатии ба номи Р.Ҷалил, 2004 ва ғ.

## Эзоҳ

## Пайванҳо
* 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Докторони улуми филология
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Нависандагон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони ӯзбекзабони Тоҷикистон
Пешоянд ва пасояндҳо (дастури забон)

Пешояндҳо ва пасояндҳо калимаҳои ёридиҳанда мебошанд, ки бо исм, ҷонишин ва дигар ҳиссаҳои исмшудаи нутқ омада, муносибатҳои наҳвии онҳоро бо дигар вожаҳо ифода менамоянд. Онҳо дар ибора ва ҷумла муносибатҳои масоҳа ?, замон, сабаб, мақсад, соҳибият, тарз, муқоисаю монандӣ ва ғайраро нишон медиҳанд. Пешоянд аз пасоянд тавсути чудо ва якчоя навишташанон аз як дигар фарқ мекуна. Масалан пешоянд: Ман дар шаҳри Душанбе зиндагӣ мекунам.   Дар Пешоянд шуд. Мисол пасоянд:Ман китобро мехонам. ро пасоянд аст.
Пайвандак (дастури забон)

**Пайвандак** — ҳиссаи ёридиҳандаи нутқ буда, аъзои чидаи ҷумла ва ҷумлаҳои содаи таркиби ҷумлаҳои мураккабро ба ҳам алоқаманд менамояд. Миқдори пайвандакҳо мувофиқи талаботи забон аз ҳисоби калимаҳои мустақил рӯз то рӯз зиёд мешавад. Пайвандакҳо мувофиқи вазифаи наҳвиашон (синтаксисӣ) ба ду гурӯҳи калон ҷудо мешаванд: пайвандакҳои пайвасткунанда ва пайвандакҳои тобеъкунанда.

## Адабиёт
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш, 1985. — 268 саҳ.

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Сосониён

**Сосониён**, ё **Хонадони Сосонӣ** () — дудмони эронӣ, ки дар Шарқи Наздик ва Миёна дар садаҳои III—VII ҳукмронӣ карда, Шоҳаншоҳии Сосониро асос гузоштанд.

## Подшоҳони сулола

## Нигаред низ
* Ашкониён
* Ҳокимони Эрон
* Шоҳаншоҳии Сосониён

## Адабиёт
* Сасаниды / Грантовский Э. А. // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* 
* Сасаниды // Советская историческая энциклопедия : в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1961—1976.
* *Дашков С. Б.* Цари царей — Сасаниды. История Ирана III—VII вв. в легендах, исторических хрониках и современных исследованиях. — М.: СМИ-АЗИЯ, 2008. — 352 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-91660-001-8.
* 
* 
*  

 

Гурӯҳ:Хонадонҳои эронӣ
Гурӯҳ:Сулолаҳои ҳукуматдорони Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Гурӯҳ:Эрони бостон
Гурӯҳ:Сулолаҳои шоҳони Эрон
Озурфарнбағи Фаррухзодон

**Отурфарнобағ** (номи пурра: Отурфарнобағи Фаррухзодон (Озарфарнобағ писари Фаррухзод) — гирдоваранда ва нависандаи нахустини китоби «Динкард» буда ва пас аз вай Отурпоти Уметон (Озарбод писари Умед) онро аз нав танзиму талхис карда ва «Динкарди ҳазор дар» номидааст.

Дар замони халифа Маъмун, Отурфарнобағ, ки аз тоҷикони Балх буд, мубоҳисае байни диндорони мусулмон, насрониён ва иброниён ташкил карда шуд, дар он бошад ин мубади зардуштӣ, Отурфарнобағ, ширкат дошт. Дар ин мубохиса Отурфарнобағ нисбат ба ҳамаи намояндагони динҳои дигар дастболо шуд ва халифа ба у иҷозат дод, ки дар бораи Авесто ва ойини Зардушт китобе мураттаб кунад. Отурфарнобағ ба навиштани китобе бо номи «Динкард» сар мекунад, лекин онро тамом карда наметавонад, зеро ӯро диндорони исломӣ мекушанд. Навиштани «Динкард»-ро мубад Озарбод (Отурпоти) давом дода, ба охир мерасонад. «Динкард» мухтасаран дар бораи бахшҳои Авесто, аз ҷумлаи 21 китоби замони Сосониён маълумот медиҳад.

## Эзоҳ

## Нигаред низ
* Динкард

## Сарчашма
* [ftp://91.218.161.60/kitobho/tojnomaaaaa.pdf kmt.tj Тоҷнома, Тавзеҳот PDF]

Гурӯҳ:Матнҳои зардуштӣ
Гурӯҳ:Китобҳои муқаддас
Рустам Муқимов

**Рустам Муқимов ** () — доктори илмҳои меъморӣ, профессор, узви Иттифоқи меъморони СССР ва Тоҷикистон (1975), узви пайвастаи (академики) Узви вобастаи Академияи илмии меъморӣ ва сохтмони Тоҷикистон ва Академияи меъмории кишварҳои Шарқ, узви пайвастаи Академияи муҳандисии Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2014).

## Зиндагинома
* 1969 — факултети меъмории Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣро хатм кардааст.
* 1969—1971 — муаллими факултети меъмории Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ;
* 1971 — сардори управленияи в Глав АПУ Душанбе;
* 1973 — то имрӯз — муаллим, дотсент ва профессори факултети меъмории Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ;
* Аз соли 1995 ноиб президенти Академияи меъморӣ ва сохтумони Тоҷикистон;
* Аз соли 1994 — то имрӯз — директори Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии проблемаҳои меъморӣ ва шаҳрсозии Осиёи Миёна;
* Аз соли 2000 — узви Академияи илмҳои Тоҷикистон.

## Ҷоизаҳо
* медали биринҷӣ ва и ифтихорномаи Иттифоқи байналмилалии меъморон, ш. София, Булғорияи 1991;
* Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2014)

## Осор
* «Архитектура Советского Таджикистана» (1987)
* «Зодчество Таджикистана» (1990)
* «Архитектурное наследие Худжанда» (1993)
* «Мечети Таджикистана» (1994)
* «Древняя Уструшана» (2002)
* «История и теория таджикского зодчества» (2002)
* Салия Мамаджанова, Рустам Мукимов «Сколько тебе лет, Душанбе?» 
* Очерки истории и культуры Душанбе
* Рустам Мукимов «История таджикского зодчества»
* Сквер «Бустон» в Душанбе  и другие.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Ссылка на ОО «ICOMAS в Таджикистане» 
* Ссылка на «TURKMENISTAN золотой век» 
* Таджикский Технический Университет им. М. Осими
* Ссылка на сайт «Ховар» 
* Официальный сайт Рустама Мукимова 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ
Пажӯҳиши кайфӣ

**Пажӯҳиши кайфӣ** () — равиши пажӯҳишест, ки ҳадафаш ҷамъоварӣ ва таҳлили додаҳои ғайрирақамӣ (тавсифӣ) бо мақсади ба даст овардани фаҳмиши воқеияти иҷтимоии афрод, аз ҷумла дарки муносибат, эътиқод ва ангезаи онҳост.

## Решашиносии вожа
Вожаи Research дар луғат ба маънои пажӯҳиш, таҳқиқ, кандуков, таҷсис ва ковиш аст ва Qualitative ба маънои кайфӣ ва чунӣ аст. Ин ду вожа маҷмуан ба маънои таҳқиқ ва пажӯхиши кайфӣ аст. Таҳқиқи кайфӣ иборат аз маҷмуаи фаъолиятҳои (чун мушоҳида, мусоҳиба ва ширкати густарда дар фаъолиятҳои пажӯҳишӣ) аст, ки ҳар кадоми ба наҳви муҳақиқро дар касби иттилоот дасти аввал, дар бораи мавзӯъи мавриди таҳқиқ ёрӣ медиҳанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Равишҳои ҷомеъашиносӣ
Гурӯҳ:Равишҳои пажӯҳиш
Чандгонагии фарҳангӣ

**Чандгонагии фарҳангӣ** ё **чандфарҳангигароӣ** () як навъи айделожие аст, ки бар мабнои он; инсонҳои аз ақвом, нажод ва миллатҳои гуногун бо доштани ҳуқуқи шаҳрвандӣ яксон дар як макон (масалан, як кишвар) бо ҳам зиндагӣ мекунанд.

## Манбаъ
Аз Википедиаи порсӣ
Деҳоти Зидеҳ

**Ҷамоати деҳоти Зидеҳ** - ҷамоатест дар ноҳияи Варзоби Тоҷикистон. Ҷамоати деҳоти Зидеҳ дар қисмати шимолии шаҳри Душанбе ҷойгир буда, то маркази пойтахт  масофаи 70 км-ро дар бар мегирад. Релефи ҷамоат баландкӯҳ аст ва  дар баландии зиёда аз 2000 то 3000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ гашта, бо ноҳияҳои Айнӣ (вилояти Суғд), шаҳрҳои Ҳисору Ваҳдат ва ноҳияи Рӯдакӣ ҳамсарҳад мебошад. Оид ба маънии номи Зидеҳ ривоятҳо гуногунанд, масалан гуё дар аввали пайдоиш си (30) қабила зиндагӣ мекардааст, яъне Сидеҳ ном доштааст ва дар натиҷаи ташаккул ба Зидеҳ табдили ном кардааст. Вале аз ҳама қобили қабулаш ин аст, ки номи Зидеҳ калимаи қадимаи суғдӣ буда, маънояш "Зи" - зебо, "деҳ" - деҳа, яъне "Деҳаи зебо" аст. 

## Деҳаҳои ҷамоат
Ҷамоати деҳоти Зидеҳ аз ҳафт деҳа иборат буда, деҳаи Калон - маркази ҷамоат мебошад. Деҳаҳои Намозгоҳ, Насрӯд, Обихирф, Ҳазора, Панҷхок ва Куктеппа деҳаҳои дигари ҷамоат мебошанд. 

## Зидеҳ деҳаи Калон
Деҳаро аз чор тараф кӯҳҳои осмонбӯс иҳота кардаанд.Мардуми деҳа бисёр меҳмоннавозанд.Зимистони деҳа бисёр тӯлонӣ ме￼бошад.Аҳолӣ ба чорводорӣ ва кишоварзӣ машғул мебошанд.Дар маркази деҳа муассисаи 21 ҷойгир аст.Инчунин китобхонаҳо, мағозаҳо,чойхона ва сартарошхона ба ҳусни деҳа зебоии махсус мебахшанд.

Гурӯҳ:Ҷамоати Зидеҳ
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Варзоб
Таъбизи ҷинсиятӣ

**Табъизи ҷинсиятӣ**, **ҷинсиятзадагӣ** ё **сексизм** () ба маънои бовар ё нигарише аст, ки як ҷинсият ё ҷинсро пасттар аз дигаре ва дараҷаи дувум медонанд.

## Манбаъ
Аз Википедиаи порсӣ
Сиёҳдона

**Сиёҳдона**, ё **Калинҷӣ**, ё **Сейдана**, ё **Седана**, ё **Кашниҷи румӣ**  (рус.&nbsp;*<span lang="ru">Чёрный тмин</span>, лот.&nbsp;*Nigēlla satīva'') — Донаест аз арзани калонтари сиёҳ, ки бештар ба рӯи нон мепошанд. Ин рустаниро тақрибан дар саросари ҷаҳон парвариш ва мекоранд.

## Паҳншавӣ ва экология
Ватани сиёҳдона — Ҷанубу ғарби Осиё ва Минтақаи Баҳри Миёназамин аст. Айни замон дар Баҳри Миёназамин, нимҷазираи Балкан, Қафқоз, Осиёи Хурд мерӯяд.

## Хосиятҳо
### Табъ
Андар дараҷаи севвум гарми хушк аст.
### Хосиятҳо
Тез, буррандаи балғам аст ва зудоянда буда, бодҳо ва дамишро ҳал ва танро бағоят пок кунад.
### Оростагӣ
Озахҳои сарнагун, холҳо, баҳак ва хусусан барасро бирезонад.
### Омосҳо ва табишҳо
Сиёҳдонаро бо сирко бар табишҳои ширӣ ниҳанд. Он омосҳои балғамӣ ва сахтро ҳал кунад.
### Решҳо
Онро бо сирко бар решҳои балғамӣ ва гари решшуда биниҳанд.
### Андомҳои сар
Сиёҳдонаро хусусан агар бирён карда, андар пораи катон бигиранд, аз зуком суд бахшад. Онро бар пешонии касе, ки сардарди сард дошта бошад, тило кунад. Агар онро шаб андар сирко тар кунанд ва пагоҳи совида, андар бинӣ кунанд ва ё ба бемор бидиҳанд, то ба бинӣ бикашад, аз дардҳои деринаи сар ва аз лақва суд бахшад. Сиёҳдона яке аз доруҳоест, ки суддаҳои устухони полояндаро сахт бикушоянд. Бо сирко ва хусусан бо чӯби санавбар ҷӯшонидаи онро агар мазмаза кунанд, аз дарди дандонҳо судманд бошад.
### Андомҳои чашм
Агар совидаи онро бо равғани бехи савсани осмонгун ҳангоми ибтидои фурӯд омадани об андар бинӣ кунанд, онро суд бахшад.
### Андомҳои нафаскашӣ
Агар онро бо натрун биошоманд, аз росто нафас гирифтан суд кунад.
Андомҳои ронанда: Сиёҳдонаро ҳатто агар бар ноф тило кунанд, кирмҳо ва кирми кадудонаро бикушад ва агар як чанд рӯз истеъмол кунанд, хуни ҳайзро битозонад. Онро бо ангубин ва оби гарм аз барои санги обгаҳ ва гурда бидиҳанд.
### Табҳо
Табҳои балғамӣ ва хусусан савдовиро ҳал карда, онҳоро нест кунад.
### Заҳрҳо
Аз дуди он ҷунбандагони зиёнкор бигурезанд. Гурӯҳе ба таъкид гуфтаанд, ки бисёр истеъмол кардани он марговар аст. Агар аз он ба қадри як драхмӣ биошоманд, аз газидагии ғунда судманд бошад.

## Адабиёт
* Шаҳобуддинов С. Абӯали ибни Сино: Қонуни тиб китоби 2// Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон//Сарредаксияи илмии энсиклопедияи советии тоҷик - Душанбе 1991
*

Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ
Аспаксаворӣ

**Аспаксаворӣ ([[Аспакбозӣ]])** - як навъ рақси мазҳакавии мардонаи тоҷикӣ мебошад, ки сюжети онро тасвири хусусияти аспсаворӣ ва бозии асп ташкил медиҳад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
*Аспакбозӣ*
## Тавсифи мухтасар
Дар рақси аспакбозӣ як нафар мард, ду нафар – марду зан, ё гурӯҳи раққосон иштирок мекунанд. Аз чӯб каллаи аспро тарошида, ба он гӯш, чашм месозанд, ёлу дум мечаспонанд. Ин бозиро дар ҷашни Наврӯз, тӯйҳо ва маъракаҳои хурсандӣ иҷро менамуданд.
## Маҳалли густариш
Водии Ҳисор, Бадахшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Бобопирак (намоишнома)

**Бобопирак** — намоишнома иборат аз суруду рақс ё худ драмаи халқии мусиқӣ, ки асосан дар Кӯҳистони Бадахшон ва баъзе ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб паҳн гашта, дар асоси ривояти қадимии шарқӣ пайдо шудааст.

## Ном
Аз ин ривоят дар Бобопирак танҳо мушоираи малика ва пирмард интихоб гардидааст. Номи Бобопирак аз ниқобе, ки ҳангоми бозӣ ба рӯй мекашанд, гирифта шудааст. Намоишномаро «Пирак», «Пиракбозай», яъне «Пиракбозӣ» меноманд.

## Саҳна
Дар он ду марди ҳаваскор ва якчанд дойирадасту нақаротчӣ иштирок мекунанд. Аз ду мард яке нақши Бобопирак ва дигаре нақши занро мебозанд. Бобопирак ба рӯяш ниқобе мепӯшад, ки аз чӯбкаду ё пӯсти буз сохта мешавад ва ҷойи чашму даҳон сӯрох аст. Ӯ аз пашми сафеди буз абрӯю ришу мӯйлаб ва аз чӯб ё хамир бинӣ месозад. Бобопирак пӯстин пӯшида, миёнашро бо ресмон мебандад. Аз таги пӯстин латтапораҳо гузошта, шикамашро калон мекунад, инчунин эзори пашмин («рағза») пӯшида, ба дасташ асо мегирад. Иҷрокунандаи нақши зан либосҳои идонаи занона ба бар карда, нисфи поини рӯяшро бо рӯймол мепӯшад ва рӯймоли дигареро ба сар мегирад. Онҳо бо навбат рубоӣ хонда, ҳар дафъа баъди анҷоми он хиромон ба рақс медароянд, саҳнаро як давр зада, ҷойи худро иваз мекунанд. Қисми асосии намоишнома, яъне байтбарак зимни эҳсосот базлагӯӣ, ҳозирҷавобӣ, табъи шоирӣ ва ҳаяҷони қаҳрамононро ифода менамояд. Қисми дуюм барои бадеҳагӯӣ имкон медиҳад ва бештар аския, муболиға, ҳаҷв ва ришхандро тақозо дорад. Дар Бобопирак ҳар нақш иҷрокунандаи доимӣ дорад. Ҳунарпешагон солҳои дароз дар тӯю маъракаҳо ҳунарнамоӣ намуда, нақши худро сайқал медиҳанд.

## Дар театр
Аз рӯйи он мазҳаканависи итолиёӣ Карло Готси (а. 18) пйесаи машҳури худ «Турандот»-ро таълиф намудааст. Ин асар бо номи «Маликаи Турандот» ду бор дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ ба саҳна гузошта шудааст (1934, 2009).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. — Душанбе: Эр-Граф, 2017. — С. 62. — 280 с.
* Нурджанов Н. Х. Театральные маски Памира // Искусство таджикского народа. Вып. 4. Д., 1979;
* Нурджанов Н. Х. Традиционный театр таджиков. Т. 2. Д., 2002.

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мусиқии анъанавии тоҷикон
Боғбон (рақс)

**«Боғбон»** - арғишти яккаи мардона. 
## Тавсифи мухтасар
Мазмуни ин рақс ҷараёни меҳнати боғбонро дар ҷамъ намудани ҳосил нишон медиҳад.

## Маҳалли густариш
Кӯлоб
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Бузбозӣ

**Бузбозӣ** - пантомимаи рақсии мардона буда, таҳти оҳанги «Рапо» иҷро мегардад.
## Тавсифи мухтасар
Онро ду мард иҷро мекунанд: чӯпон ва буз. Буз гум мешавад ва чӯпон онро мекобад. Тамошобинон бузро пинҳон мекунанд ва чӯпон ба ҷустуҷӯ медарояд. Иҷрокунандаи буз ҳаракатҳои онро моҳирона ва каме шухиомез тақлид мекунад.
## Маҳалли густариш
* Бадахшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Оҳанги «Рапо»

**Оҳанги «Рапо»** - маънояш оҳанги «Раҳ­пой» аст. Таҳти оҳанги «Рапо» («Раҳ­пой») рақси маҳалии "Аспакбозӣ" ё "Аспаксаворӣ" дар чашну идҳои мардуми кӯҳистони Бадахшон аз давраҳои қадим иҷро карда мешавад. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гиря (рақс)

**«Гиря»** — рақси сӯгвории занона бо навҳагӯии модар, бевазан, хоҳарон. Марсияро низ бо ҳамин истилоҳ ба кор мебаранд.

Он ҳамчун суруд дар вақти истиқболи ҳар як шахси наздики ба хонаи марҳум ташрифоваранда ва ҳангоми рақс мустақилона иҷро карда мешавад. Рақсро зан, хоҳарон, хола ва аммаҳои шахси фавтида иҷро мекунанд. Онҳо либоси мотам — маҳсӣ, куртаи кабуд, хилъати сиёҳ пӯшида, миёнро бо фӯтаи чаҳорметрии кабуд баста, рӯймоли кабуд ба сар мекунанд. Занҳо гирд истода, «чархи чап» мегарданд. Пойлуч ё маҳсӣ пӯшида мерақсанд. Рақс танҳо дар рӯзи аввал то баровардани мурда иҷро карда мешавад.

Раққоса диккак нишаста пойҳояшро ҷафс гузошта, сахт-сахт дар замин даст мекӯбаду гоҳ-гоҳ ба тарафи росту чап ҳаракат мекунад. Илова бар ин, ӯ як дасти аз оринҷ нимқатшудаашро то ба дараҷаи китф бо навбат мебардорад. Марсияро тез, таъсирбахш месарояд. Баъзан иҷрокунанда ба ҳаракатҳои пурхатар мегузарад: ба сараш мушт мезанад, дастонашро дар сари сина чиллик гузошта мекӯбад, кафкӯбӣ мекунад. Баъзеҳо як дасташонро нимқат карда, то ба дараҷаи китф бардошта, дасти дигарро дар пушташон медоранд. Илова бар ин пойҳояшонро бо навбат ба пеш бароварда, пас ба қафо мегузоранду заминро бо зарб мекӯбанд. Оҳанги рақси сӯгворӣ равон, ғамангез буда, бо зарбҳои раққоса, ки меҷаҳаду пойҳояшро ба замин сахт-сахт мекӯбад, мувофиқ аст. Василаҳои тасвири рақси «Гиря» — ҷаҳишҳо, пойкӯбиҳои сахт, ҳаракатҳои бениҳоят тезу ноумедонаи дастҳо мусибат, ғаму ғуссаи бепоёнро ифода менамоянд.

Рақси «Гиря» дар Яғноб, Ҳисор, Душанбе дида мешавад.

## Нигаред низ

* Суруди «Гиря»

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Нурҷонов Н. *Олами беканори рақси тоҷик.* Д., 2004.

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гулбута (суруд)

**Гулбута** — суруди рақсӣ мебошад. 
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
* *Гулбегимҷон*
## Тавсифи мухтасар
Раққосон ва мутрибон онро дар авҷи тафсидани рақсҳо иҷро менамуданд. Ҳофиз ва навозанда як чорбайтро иҷро мекунанд, дигарашро раққос рақс карда есарояд. Ҳамин ки ӯ як байтро ба итмом расонид, ҳофизон нақароти ӯро такрор мекунанд, раққос бошад ба рақсидан шурӯъ менамояд. Баъди сароидани се-чор байт раққосаҳо баробар «Ҳой баракалло, каҷкуло» гӯён қарсак мезананд.
## Маҳалли густариш
Ванҷ, Язгулом, Рӯшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
## Манобеъ


Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Бозии калон (рақс)

**«Бозии калон»** — яке аз рақсҳои идона мебошад, ки таҳти навои доира иҷро карда мешавад.
## Тавсифи мухтасар
Зарбҳои идонаи доира тантанавор аз суръати миёна ба тунд навохта мешаванд. Рақси «Бозии калон» дар идҳо, тую маъракаҳои оилавӣ ва идҳои халқӣ аз тарафи мард ва зан иҷро мегардад.
## Маҳалли густариш
Вилояти Суғд, водии Зарафшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол
## Манобеъ


Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Гургбозӣ (рақс)

**Гургбозӣ (рақс) ё «Арғишти гург»** - рақсест, ки имову ишораҳои ҳайвони дарандаеро тасвир мекунад.
## Номи унсур ва истилоҳоти дигар
* *арғишти гург*
## Тавсифи мухтасар
Раққоса таҳти навозиши доира хам шуда, ба саҳна меояду гурги гуруснаеро нишон медиҳад.
## Маҳалли густариш
Кӯлоб
## Вазъи имрӯзаи унсур
Дар ҳолати азбайнравӣ қарор дорад.  
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Дашнободӣ (рақс)

**Рақси «Дашнободӣ»** - рақси қадимаи тоҷикон аст.
## Тавсифи мухтасар
Рақси «Дашнободӣ» таҳти навои доира бо ритми мусиқии 6/8 иҷро мешавад. Ин рақсро ҳам занҳо ва ҳам мардон иҷро мекунанд. Ҳаракатҳои дастҳо, зарби пойҳо, ҳаракатҳои пайкар, чархҳои гуногун аз хусусиятҳои ин рақс мебошанд. Рақс дар тӯю маъракаҳои мардумӣ иҷро мешавад.
## Маҳалли густариш
Водии Ҳисор
## Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Дилак (рақс)

**«Дилак»** - ин рақс таҳти суруди «Дилак» иҷро мегардад. 
## Тавсифи мухтасар
Дар аввал ду-се доирадаст нақаротро баланд месароянд. Сипас яккахон рубоие сароида, баъд нақаротчиҳо ҷӯр шуда, онро месароянд. Рақси мазкур дорои унсурҳои бадеҳа мебошад.
## Маҳалли густариш
Бадахшон
## Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ
Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Солномаи давлатҳои бостонии тоҷикон

right|350px
## Солномаи давлатдориҳои таърихии Тоҷикистон
* Давлатҳои бостонии мардуми тоҷик
* Давлатҳои сулолаҳои форисзабон (тоҷикон)
* Халқи тоҷик дар ҳайати давлатҳои сулолаҳои турку муғулнажод
## Сулолаҳои ҳукуматдорони ([[форсизабонон]]) дар [[Осиёи Марказӣ]] ва минтақаҳои ҳамсояи он
right|350px
* Давлати Сосониён
* Давлати Саффориён
* Давлати Тоҳириён
* Давлати Сомониён
* Давлати Ғуриён 
* Давлати Куртҳои Ҳирот
* Давлати Сарбадорон
*  Давлати Бовандиён 
## Нигаред
* Феҳристи кишварҳои форсизабони таърихӣ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сулолаҳои ҳукуматдорони Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Давлатҳои таърихӣ
Гурӯҳ:Кишварҳои форсизабон
Ибораҳои исмӣ

Дар иборасозӣ исм мавқеи махсус дорад.Дар таркиби ибора исм бисёр ҳиссаҳои нутқро тобеъ мекунад:**исм + исм:**дари хона , ҳавлии падар, шохи дарахт, шиносоӣ бо нависандагон ва ғайра;**исм + сифат:**бечора модар,куртаи занона,осмони соф, мижгонгонҳои дароз-дароз; **исм+шумора**: шаби чорум,ҳафтаи сеюм,ошёнаи нуҳум,чор донишҷӯ;**исм + ҷонишин**:китоби ту,хонаи вай,ин қишлоқ,ҳамон ақида; **исм +сифати** **феьлӣ**: китоби хондагӣ,одами рафтагӣ,зани дар тан куртаи сафед дошта;**исм + масдар**: рӯзи омадан,ҳаваси хондан,қасди ранҷонидан,ҷойи рафтан.

## Нигаред низ
* Ибора (дастури забон)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Шабеҳи ҷурм

**Шабеҳи ҷурм**, дар қонуни муштараки ҳавзаҳои қазоии, як аст иштибоҳи маданӣ, ки ноадолатона боиси шахси дигаре ба ранҷ мебаранд аз даст додан ё осеб ва дар натиҷаи масъулияти қонунӣ барои касе, ки мартакаби амал мазар, ба номи tortfeasor. Агарчи ҷиноят мумкин аст шабе ҷурм, ба иллати иқдом қонуни аст.

## Эзоҳ
Қирғизҳо

**Қирғизҳо** (қабл. *қара-қазоқҳо* ва *қирғиз-қайсакҳо*, номи қавмӣ: *кыргыздар, qırğızdar, قىرغىزدار*) — мардуми турктабори Осиёи Марказӣ буда тақрибан дар ҷаҳон зиёда аз 5 миллион тан ҳастанд. 

Аҳолии асосии Қирғизистонро ташкил карда, дар Чин (232 ҳаз, асосан дар ноҳияи Қизилсу-Қирғиз), Тоҷикистон (60 715 нафар, асосан дар ноҳияи Мурғоб ва Лахш), Ӯзбекистон (291 600 нафар, вилоятҳои Сирдарё ва Андиҷон), Қазоқистон (26 ҳаз, вилояти Ҷомбул), Русия (103 ҳаз.) низ зиндагӣ мекунанд. 

Аз рӯи дин —асосан мусулмонони суннимазҳаб, дар гузашта — тенгрианӣ.

Бо забони қирғизӣ сӯҳбат мекунанд.

## Таърихи пайдоиш

## Адабиёт
* *[[Абрамзон, Саул Менделевич|Абрамзон С. М.]]* Киргизы и их этногенетические и историко-культурные связи. — Л.: Наука, 1971. — 404 с. (Переизд.: Фрунзе: Кыргызстан, 1990. — 480 с. — ISBN 5-655-00518-2
*  
## Сарчашма

Гурӯҳ:Миллатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Миллатҳои туркзабон