open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Феҳристи шаҳрҳои Беларус

Ин феҳристи шаҳрҳои намоёни Беларус мебошад. Ду тақсимоти маъмурии муҳим дар Беларус истифода мешавад. Дар Белорус 6 вобластҳо ва 118 районҳо мавҷуд ҳастанд. 
## Марказҳо маъмурии Вобластҳо

## Марказҳои маъмурии районҳо

## Дигар шаҳрҳо

## Даҳ шаҳрҳои калон
# Минск - 1,646,600
# Гомел - 489,400
# Могилев - 359,700
# Витебск - 353,300
# Гродна - 313,700
# Брест - 289,800
# Бабрюск - 226,900
# Баранавичи - 175,600
# Барисау - 154,900
# Пинск - 135,400

## Шаҳрҳои муҳими таърихӣ
* Смонленск (Смаленск)
* Бели (Белы)
* Дарагабуж (Дарагабуж)
* Вялкия Луки (Вялікія Лукі)
* Себеж (Себеж)
* Бранск-Северски (Бранск-Северскі)
* Чернигов (Чарнігаў)
* Беласток (Беласток)
* Вилнюс (Вільня, Вільнюс)

## Пайвандҳо
* Current Status of United Nations Romanization Systems for Geographical Names of Belarus
* Belarus Maps at World-Gazetteer

Беларус, Феҳристи шаҳрҳо дар
*
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Беларус
Рӯзи миллии дав

**Рӯзи миллии дав** — севумин якшанбеи моҳи май, ки ҳамасола бо ташаббуси ниҳодҳои варзиш дар саросари Тоҷикистон ҳамчун рӯзи давидин шинохта шудааст.

## Таърих
Рӯзи миллии дав дар Тоҷикистон бо фармони раисҷумҳур Эмомалӣ Раҳмон аз 28 марти соли 2007 ҳамасола дар севумин якшанбеи моҳи май дар саросари кишвар баргузор мешавад. Ҳадаф аз баргузории он таблиғи зиндагии солим, рушду тавсеъаи варзиш ва ҳамагонӣ кардани он эълом шудааст.

## Нигаред
* Давидан

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Май
21 май

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи ҷаҳонии гуногунии фарҳангӣ ба номи муколама ва рушд
*  Рӯзи байналмилалии кайҳон.

### Миллӣ
*  — Рӯзи тарҷумонҳои ҳарбӣ;
*  — Рӯзи таваллуди малика Виктория;
*  — Рӯзи флоти ҳарбӣ-баҳрӣ;
*  — Рӯзи ҳимоят аз бекорӣ;
*  — Рӯзи истиқлол;
*  — Рӯзи мубориза алайҳи терроризм.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 21 май]]*
* Таъсисёбии Федератсияи байналмиллалии футбол (ФИФА) дар Фаронса (1904);
* Баргузории рӯзҳои фарҳангии Тоҷикистон дар Хитой (2007).

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 21 май]]*
* 1957 — Аҳмадбек Ғаниев, сароянда, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон;
* 1947 — Абдураҳим Ғаффоров, арбоби фарҳангӣ, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон;
* 1923 — Татяна Каратигина, рӯзноманигор, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон;
* 1969 — Шоҳфутур Муҳаббатшоҳзода, шоири халқ, муаррих;
* 1945 — Нигина Рауфова, сароянда, Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон, дорандаи Ҷойизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ;
* 1974 — Очил Фаёзов, наққош, дорандаи Ҷойизаи давлатии ба номи Рўдакӣ;
* 1929 — Худоёри Қурбонбек, мутриб, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон;
* 1958 — Дилбар Шарифова, доктори илми педагогӣ;
* 1942 — Малика Собирова, раққос (балерина) Ҳунарманди халқии Тоҷикистон, дорандаи Ҷойизаи давлатии ба номи Рўдакӣ;
* 1949 — Абдулҳай Саидов, рӯзноманигор;

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 май]]*

## Тақвими мардумӣ
Ҷавзо (21 Май — 21 Июн) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Хурдод дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ҷавзо

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0521.html 
* http://www.calend.ru/day/05-21/
Водии Ғорон

**Водии Ғорон** — яке аз водиҳои зебоманзари ноҳияи Ишкошим мебошад. Хусусан гармчашма ва Кӯҳи Лаъл муҳимтарини онҳо мебошанд. 

Бузурге беҳуда нафармудааст:               

:Водии Ғорон кони гавҳар аст,   
:Лаъли Бадахшон нигини дилбар аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Ишкошим
Фалсафаи Носири Хусрав

**Фалсафаи Носири Хусрав** - Яке аз бузургони гузаштаи халки тоҷик ҳаким Носири Хусрави Қубодиони аст,ки таълимоти чонбахши ӯ кариб ҳамаи чабаҳои ҳаётро фаро гирифтааст. Дар бораи нигоҳи ин шахси бузург нисбат ба табиат ва ҳодисаҳо табиат мақола нависем.

## Нигаред
*Носири Хусрав
*Фалсафа
Атлас (матоъ)

thumb|Матоъҳои абрии Худжанд
thumb|Матоъҳои абрии Худжанд
**Атлас** як навъи матоъи абрешимӣ мебошад, ки он матоъро аз давраи хеле қадим тоҷикони мо ба бар мекарданд. Ин матоъ матоъи тоҷикӣ буда, то ҳол дар тани духтари тоҷик бо тахти шинам дӯхта мешавад. Лавозимоти атласро солҳои аввали баромаданашон, ранги онро аз давлати Ҳиндустон мегирифтанд, ки ин ранг намерафт. Ҳоло бошад ҳамаи маҳсулотро аз давлати худамон Тоҷикистон истифода карда мебарорем. Дар Тоҷикистони мо  бошад ҳоло якчанд намуд атлас истеҳсол карда мешавад аз қабили; атлас, адрас, заратлас, хонатлас ва ғайраҳо.
Новобаста аз ин ки асри Х1Х давраи мушкилии санҷиш барои абрешимбофӣ мебошад, абрешим дар низоми фарҳанги маънавии мардуми тоҷик яке аз рамзҳои фарҳанг ба ҳисоб рафта, меъёри зебоиписандии муайяншуда ба ҳисоб меравад.
Дар даҳсолаҳои охири асри ХХ дар атласбофӣ намудҳои: «Пирӯзӣ», «Ҳамроҳ», «Кайҳон», «Кремл», «Олимпиада», «Чашма», «Ҷашнӣ», «50-сол», «Шодиёна», «Гули баҳор», «Ҷонона», «Одмӣ», «Мурғобӣ», «Лола», «Гули намошом», «Гули шоҳмот» ва ғайра ба миён омадаанд.
Дар солҳои охир дар шаҳри Хуҷанд «Иди атлас» ва озмуни «Атласи тоҷик» баргузор мегардад, ки дар он беҳтарин навъҳои атлас бо тарҳу дўхти либосҳо ба намоиш гузошта мешаванд.

Намунаҳо аз нигораҳои матоъи абрешимӣ бо наққошиҳои абрӣ дар либоси тоҷикона «Осорхонаи» суннатии абрешими «Ардси-Сура»-и Институти илмӣ-тадқиқотии санъатшиносии Хуҷанд шуморо бо ҷодуҳои наққошӣ ва рангомезиҳои матоҳои абрӯии мардуми тоҷик дар қарни Х1Х ва ХХ ошно мегардонад.

## Адабиёт
* Ершов Н.Н. Домашныие промыслы и ремесла // Таджики Каратегина и Дарваза. – Душанбе, Вып. 1, 1966; 
* Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. – Душанбе, 1984.
* Турсунов Н. Из истории городского ремесла северного Таджикистана (Ткацкие промысли Ходжента и его пригородов в конце XIX – начале XX вв.). – Душанбе, 1974
## Нигаред низ
* Адрас
* Матоъҳои абрии Хуҷанд
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Мақолаи «Атлас» аз Энсиклопедияи Калони Советӣ.

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Нассоҷӣ
Гурӯҳ:Матоъҳо
20 май

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

*  Рӯзи байналмиллалии метрология.

### Миллӣ
* , Рӯзи истиқлол (аз Британияи Кабир, 1927).
* , Рӯзи кормандони бонк дар Украина
* , Рӯзи бедории миллӣ
* , Рӯзи қурбониён
* , Рӯзи қабули эъломияи давлати ягона (1972)
* , Рӯзи истиқлол (аз Индонезия, 2002).

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 20 май]]*
* Дар пайи як ҳамла раиси Кумитаи телевизион ва радиои ҶТ Сайф Раҳимов кушта шуд (2000);
* Шӯрои Олии СССР қатъномаеро қабул намуд, ки рафтани шаҳрвандони шӯравиро ба хориҷа сода кард (1991);

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 20 май]]*
* 1799 — Оноре де Балзак, намоишноманавис, нависанда, рӯзноманигори фаронсвӣ
* 1941 — Лоиқ Шералӣ, Шоири халқии Тоҷикистон, дорандаи Ҷойизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ;
* 1942 — Сулаймон Азимӣ (1942) — шоир;
* 1933 — Баҳриддин Аҳмадов (1933)- арбоби фарҳангӣ, Команди шоистаи маданияти Тоҷикистон;
* 1922 — Мурод Боғиров (1922—1984) — нависанда;
* 1957 — Зайниддини Xомӣ (1957)- шоир;
* 1936 — Саидмамад Каримов (1936—2012) — доктори илми химия, профессор, узви вобастаи АИ Тоҷикистон, Ходими шоистаи илми ҷумҳурӣ;
* 1929 — Абдумаҷид Қодиров (1929—1997) — доктори илми таърих, профессор;
* 1956 — Қобилҷон Қодиров (1956) — доктори илми кишоварзӣ, профессор;
* 1932 — Муъмин Қаноат (1932) — Шоири халқии Тоҷикистон, узви вобостаи АИ Тоҷикистон, дорандаи Ҷойизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ;
* 1932 — Саъдӣ Маҳдиев (1932—2005) — доктори илми филологӣ, профессор;
* 1937 — Саъдулло Наимбоев (1937—2007)- педагог, профессор;
* 1966 — Ҳаёт Одинаев (1966) — доктори илми иқтисод, профессор;
* 1929 — Ғоибназар Паллаев (1929—2000) — арбоби давлатӣ;
* 1957 — Абдулло Ташрифзода (1957) — донишманди тиб;
* 1939 — Халил Ғоиб (1939)- шоир;
* 1937 — Қувват Холов (1937—2011)- нависанда, Корманди шоистаи Тоҷикистон;
* 1932 — Фатҳулло Хоҷаев (1932) — мутриб, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон;
* 1958 — Ҳасанҷон Шомуродов (1958)- доктори илми педагогӣ, профессор;

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 20 май]]*
* 2000 — Сайф Раҳимзод, нависанда, раиси Кумитаи телевизион ва радиои ҶТ

## Тақвими мардумӣ
Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Савр

## Нигаред низ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0520.html 
* http://www.calend.ru/day/05-20/ 
*  Наука, 20.05
* cyclowiki 20.05

## Эзоҳ
Раънохон Абдуллоева

**Абдуллоева Раънохон** (зод. 20 декабри 1928, шаҳраки Ким, ноҳияи Исфара — 19 апрели 2016, ноҳияи Исфара)  — омӯзгор, Аълочии маорифи халқи ҶТ (1957).

## Зиндагинома
Раънохон Абдуллоева 20 декабри соли 1928 дар шаҳраки КИМ (имрӯза Нурафшон) дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ба Донишкадаи давлатии педогогии шаҳри Ленинобод дохил шуда, онро соли 1957 ба итмом расонидааст. 

## Корнома
Ҳисобчии хоҷагии ёрирасон, котиби озоди комсомолӣ, сардори шуъбаи кадрҳои корхонаи истеҳсолии нефти Ким (1943—1946), муаллимаи забони русии мактабҳои миёнаи № 5,9, методисти Институти такмили ихтисос, инспектори шуъбаи маорифи шаҳри Ленинобод — ҳозира Хуҷанд, (1952—1960), директори мактаби ба номи Гагарини шаҳри Исфара (1960—1965), ҷонишини раиси комиҷроияи шаҳри Исфара (1965—1968), раиси комиҷроияи шаҳри Чкаловск (1968—1972), мудири шуъбаи маданияти вилоят (1972—1976), раиси кумитаи шаҳрии иттифоқи касабаи коркунони соҳаи коммуналӣ ва саноат (1976—1984) ва аз соли 1984 нафақахӯри дорои аҳамияти ҷумҳуриявӣ, муаллимаи мактаби № 12 (1985—1996).

## Ҷоизаҳо
Хидматҳояш бо ордени «Нишони фахрӣ», медалҳо ва Ифтихорномаҳи Президиуми Шeрои Олӣ ва КМ ПК Тоҷикистон қадр шудаанд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Исфара
Ватан

**Вата́н** ( – зодгоҳ, ҷойи камолот) — диёр, ме­ҳан, кишвар, мамлакат ва сарзамине, ки кас дар он таваллуд шудааст, маконе, ки хуни нофаш рехтааст (киноя). Кишваре, ки бо сарватҳои табиӣ, аҳолӣ, сохти ҷамъиятӣ ва давлатӣ, хусусиятҳои забон, фарҳанг, ойин, урфу одат ба соҳибватанон таърихан тааллуқ дорад. Берун аз ватан рафтаро «мусофир», «муҳоҷир» ва «ғариб» мегӯянд.

## Мафҳуми Ватан
Дар гузашта мазмун ва мундариҷаи мафҳуми ватан танг буда, масъа­лаҳои иҷтимоӣ, сиёсӣ ва ғайраро дар бар намегирифт. Баъди Инқилоби Октябри соли 1917 маънои Ватан ва ва­тан­дорӣ барои тоҷикон ва дигар миллатҳо, ки дар қаламрави собиқ ИҶШС зиндагӣ мекарданд, мазмуни нав гирифт. Мафҳу­ми Ватан  васеъ шуда, тамоми ҳудуди со­биқ ИҶШС-ро фаро мегирифт, ғояҳои дӯстии тамоми миллатҳои ин иттиҳодро ифода менамуд. Баъди барҳам хӯрдани ИҶШС ва соҳиби истиқлоли давлатӣ гардидани кишварҳои узви он мафҳу­ми ватан ба қисми ҷудо­наша­вандаи шуури миллии ҳар як со­ҳибватанон табдил ёфт. Ҳисси ватанпарварӣ тадриҷан рушд намуд. Дар давраи муосир Ватан барои тоҷи­кон ва ҳар соҳиб­ва­тан дар радифи модар (Модар–Ватан) яке аз муқаддас­тарин арзиш фаҳ­мида мешавад. Ҷумҳурии Тоҷикистон барои тамоми тоҷикони дунё ватани аҷдо­дӣ мебошад. Афкори ватандӯстӣ ва ватанияхоҳиро қариб дар тамоми осори фозилон, шоирон ва адибони классику муосири тоҷик мавҷуд аст. Мавзӯъ ва мазмуни эҷодиёти иддае аз шоиронро васфи Ватан  ташкил медиҳад.

## Ҳамчунин нигаред
* Ватания

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ. Ҷ. 1. Д., 2008; 
* Эмомалӣ Раҳмон. Тоҷикон дар ойинаи таърих. Аз Ориён то Сомониён. Кит. 1, Д., 2009;
* دهخدا. لغت نا مه. جلد ٣. تهران، ١٣٧٧ هـ. ش

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳот
Гурӯҳ:Ватандӯстӣ
Абдусамеъ Абдуқуддусзода

**Абдуққудусзода Абдусамеъ** - шоир ва рӯзноманигор. Узви Иттифоци журналистони Тоҷикистон(1990), Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон(1997).
 
Абдуққудусзода Абдусамеъ 3 апрели 1956 дар деҳаи Ворух-и ноҳияи Исфара) дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст, хатмкунандаи Университети давлатии Тоҷикистон(1978). 
Корманди шуъбаи фарҳанг, радиои маҳаллӣ (1978-1987), рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» (1987-1988) ва аз соли 1988 мудири шуъбаи иттилооти радиои «Насими Исфара». 	
## Эҷодиёт
Маҷмӯаҳои ашъораш «Хоки сабз» (бо сарсухани Г.Сафиева, 1987), «Сапедаҳои рeзангез» (бо сарсухани В.Самад ва С.Аъзамзод, 1997), «Сангпайванд» (2001), «Ману устод» (2002)  ба табъ расидаанд.

Намунаи ашъори шоир:

**АШКИ ТОҶИК**

Қисмати тоҷикро аз арши аъло бозпурс,

Кулфати тоҷикро аз ҷабри дунё бозпурс.

Ҷӯяи обе, ки бинӣ дар заминаш, ашки ӯст,

Ҳасрати тоҷикро аз оби дарё бозпурс.

Устухонаш орд шуд дар осиёби рӯзгор,

Заҳмати тоҷикро аз санги хоро бозпурс.

Бо лаби ноне қаноат кардаву ҷон медиҳад,

Тоқати тоҷикро аз кӯҳи барҷо бозпурс.

Пора-пора мекунад худро ба дасти хештан,

Ваҳдати тоҷикро з-имрӯзу фардо бозпурс.

Ҷаннати имони ӯ бӯи ҷаҳаннам мекунад,

Ҷаннати тоҷикро аз Моми Ҳавво бозпурс...

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Исфара
Алишер Абдуллоев

right|400px|thumb
**Алишер Абдуллоев** (тав. 23.05.1951, шаҳри Исфара) —  ва файласуф, номзади илмҳои фалсафа (1988). Узви вобаста (1991), академики Академияи кайҳоннавардии ба номи К. Э. Сиалковский (1996), узви вобастаи Академияи байналмилалии ноосфера (1999). ИДПЛ (1973).
Омӯзгори кафедраи фалсафаи ИДПЛ (1973—1980), корманди ЗГМИ (1980—1982), муаллими ҷамъиятшиносии омӯзишгоҳи мусиқии Ленинобод (1982—1983), муаллими калони филиали Хуҷандии ИПТ (1982—1991), аспиранти Институти педагогии шаҳри Москва (1985—1988), директори Институти ноосфераи назди АИX СССР (1993—1995), ҷонишини директори китобхонаи ба номи Тошхӯҷа Асирӣ (1995—2000), директори Маркази фарҳанги Шарқ ш. Москва (2001—2002) ва аз с. 2002 ноиби ректори Донишгоҳи муосири башарии Русия ва Тоҷикистон.
Муаллифи 9 рисола ва 56 мақолаҳои илмӣ аст, ки дар Русия, Молдавия, Венгрия, Булғория, Фаронса, Юнон интишор шудаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Исфара
Абдулҳафиз Азизов

**Абдулҳафиз Азизов** ( 2 декабри 1950, деҳ. Сурхи ноҳияи Исфара, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 6 октябри 2020, Тоҷикистон) — омӯзгор, Корманди шоистаи ҶТ (1999), Муаллими соли Тоҷикистон (1992), Аълочии маорифи ҶТ (1984), Аълочии маорифи СССР (1987).

## Зиндагинома
2 декабри соли 1950 дар деҳаи Сурхи ноҳияи Исфара ба дунё омадаст. Ӯ факултаи кимиёи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст ва аз соли 1972 то дами марг омӯзгори фанни кимиё буд. Фаъолияти омӯзгориашро дар мактаби №29 (1972-1991) – и деҳаи Сурх оғоз карда, баъдтар директори гимназияи №6 (1992 – 2020) ва як соли ахир директори муассисаи таҳсилоти умумии ғайридавлатии "Академия Контакт Интернэшл" буд.

## Даргузашт
Абдулҳафиз Азизов 6 октябри 2020 дар синни 70-солагӣ даргузашт.

## Ҷоизаҳо ва орденҳо
Хидматҳояш бо ордени «Нишони Фахрӣ», ифтихорномаҳои шуъбаи сибирии АИ СССР, Ҷамъияти умумииттифоқии химикон, Вазорати маорифи ҶТ қадр шудаанд.

Ба фаъолияти омӯзгории Азизов телевизиони Тоҷикистон филми махсуси мустанадеро таҳия намудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Априори

**Априо́ри** (а приори, калимаи   — аз пешистода) — донише, ки пеш аз тачриба ё ғайр аз доштани он гирифта шуд. Термини фалсафавие, ки онро Кант ворид намудааст ва маънои.

Канту важное значение в теории познания и логике. Идея знания априори связана с представлением о внутреннем источнике активности мышления. Учение, признающее знание априори, называется априоризмом. Противоположностью априори является апостериори ( — от последующего) — знание, полученное из опыта (опытное знание). В современной философии априори (как и апостериори) считается видом дескриптивного знания.

Гурӯҳ:Фалсафа
Масҷиди мадрасаи Абдуллохон

**Масҷиди мадрасаи Абдуллохон**, ёдгории меъмории мансуб ба а. ХVI, масҷиди ҷомеи деҳаи НавгилемНоҳияи Исфара аст. Масҷид дар замони Абдуллохони 11  Шайбонӣ (1557-1599) с. 1585 қомат афрохтааст. С.1909 дар саҳни ҳавлии  масҷид аз хишти пухта Саид Алибой ном шахс манорае  бунёд намуд.

100px|thumb|left|Манора дар саҳни масҷид

Масҷиди мадрасаи Абдуллохон гунбаздор аст. Дарозии бино 20,2 м, мавзеи марказии он 10,47 м, қанотҳо 15,15-15,85 м, баландии равоқ 9 м-ро ташкил медиҳад. Меҳроби панҷтарқаи масҷид ҳошияҳои музайян ва бурҷҳои гаҷкорӣ дорад. Тоқи қисми шарқӣ чун роҳрав истифода шуда, пештоқро бо бинои марказии гунбаздор мепайваст. Гунбази куррашакл болои устувонаи на он қадар баланд бунёд ёфтааст. Намотоқи умқӣ дошта, бари он 10,7 м аст ва дорои нақшу нигори рангаву катибаҳои кӯфӣ ва хиштҳои зебо мебошад. Тоқи намо дар ҳошияҳояш ба усули «гиреҳ» оро дода шудааст. Нақшҳои ҳамаи қисмҳои чӯби шифт ва сарсутунҳо рангҳои сурх, сабз ва кабуд доранд. 
Тибқи шаҳодати калонсолон дар мадраса мударрисон Домулло Мирабдулло, Мулло Маҳмудхӯҷа, Мулло Соҳиб, Мирзоабдулло, Муҳаммадxони Махдум ва мутаваллиҳо Мулло Поччохӯҷа, Мулло Нуруллохӯҷа ба таълиму тадриси толибилмон пардохтаанд.
Ёдгорӣ дар муҳофизати давлат қарор дорад. Ба истиқболи 1100-солагии Давлати Сомониён масҷид ҳамчун иншооти ҷашнӣ пурра таъмиру тармим ва эҳё  гардид.
## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон  
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Гурӯҳ:Маcҷидҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Ноҳияи Исфара
Зулфиқор Абдусатторов

**Абдусатторов Зулфиқор** (26.12.1935, Исфара-04.01.2000, Исфара), муҳандис-механик, номзади илмҳои техникӣ (1967), дотсент (1970). Аз оилаи деҳқон. Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1958).
Абдусатторов фаъолияти кориашро соли 1958 ҳамчун бригадири парки трактории колхози ба номи Сталини ноҳияи Исфара оғоз кардааст. Омӯзгор, омӯзгори калон, мудири кафедра, декани факултаи ИПТ (1960—1976), директори техникуми саноати хӯрокворӣ, ректори МОТТИ, директори КТИ (1976—1999).
Таҳти рохбарии Абдусатторов 2 нафар рисолаҳои докторӣ ва 10 нафар номзадӣ ҳимоя намудаанд. Дар бунёди пойгоҳи моддию техникии мактаби олии Исфара (МОТТИ)саҳми беандоза дорад. 
Муаллифи зиёда аз 40 рисолаву мақолаҳои илмӣ ва илмиву методӣ мебошад. Депутати Шӯрои шаҳрӣ (1987,1995) ва Шӯрои Олии ҶТ даъвати дувоздаҳум интихоб шудааст. Хидматҳояш бо медалу ифтихорномаҳо қадр гардидаанд.
Китоби М. Пӯлодзода «Марди қолабшикан» дар бораи рӯзгор ва фаъолияти кории А. нақл мекунад. Дар КТИ лавҳаи ёдгорӣ гузошта шудааст (2003).

Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Исфара
Рақс

thumb|Рақси мардона
**Рақс**, арғушт ё фарха (дар забони паҳлаве пой вожик, муъодили форсӣ даре: Пой бозе) маъмулан ба ҳаракатҳои инсон, ки барои баёни як ҳолат анҷом мегирад гуфта мешавад. Рақс метавонад дар як муҳити иҷроӣ, руҳонӣ ё иҷтимоӣ иҷро шавад. Вожаи рақс ҳамчунин барои нишон додани ҷунбишҳои мавзун ва тирозманд ҷондорон ва ашъёи дигар ба кор меравад, монанди рақси баргҳо, рақсҳои ҷонварон ва ё рақси бод.

Рақс яки аз ҳунарҳои ҳафтгона ба шумор меояд.
## Раксхои халкхои чахон
[thumb|180px|center|[Мисри қадимТақрибан 1400 пеш аз милод]]

[thumb|180px|center|[Олмон, 1320]]

[thumb|180px|center|Дар деҳа рақс кунед<br>[Ҳоланд, асри XVI]]

[thumb|180px|center|Дар қаср рақс кунед<br>[Ҳоланд, асри XVII]]

 . 

## Инҷоро ҳам бингаред
* Мусиқии рақсӣ
* Рақс дар Чин

## Сарчашмаҳо
* 

*
Олмонӣ

**Олмонӣ** — ин шахсест ё чизест ки дар Олмон таваллуд ё истеҳсол шудааст.

## Нигаред
* Забони олмонӣ

Олмонӣ
Абдумуталлиб Абдусатторов

**Абдусатторов Абдумуталлиб** (25 декабр 1947, шаҳри Исфара — 20.06.2002, ҳамон ҷо) иқтисодшинос, узви вобастаи Академияи муҳандисии ҶТ (1995). Аз оилаи хизматчӣ. ИПТ (1972), Академияи хоҷагии халқи Шӯрои Вазирони СССР дар шаҳри Москва (1988). 
Абдусатторов фаъолияти кориашро аз корхонаи сохтмону роҳсозии №5 ш. Душанбе ҳамчун устои роҳ, прораб, сармуҳандис (1972-1978) оғоз намудааст. Сармуҳандиси идораи сохтмони асосии кумиҷроияи ш. Душанбе (1978-1982), ҷонишини раиси идораи дар ҶТ будаи бонки саноату сохтмони СССР (1982-1986), раиси садорати «Тоҷикпромстройбанк», сипас бoнки саҳҳомиву тиҷоратӣ ва саноату сохтмони Тоxикистон «Ориёнбонк» (1986-1998).
Дар бораи зиндагиномаи Абдусатторов таърихшинос А.Азимов бо номи «Шарораи меҳр» (Душанбе, 1997) таълиф кардааст. Ба ифтихори Абдусатторов дар маҷмааи фарҳангиву тиҷоратии «Ориён»-и шаҳр лавҳаи ёдгорӣ гузошта шудааст (2003).

Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Исфара
Куров

**Куров** () — яке аз қишлоқҳои Полша аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

Куров
Соли 1989

## Рӯйдодҳо
* 7 январ — Шоҳзодаи Ҷопон Акихито императори нав эълон карда шуд.
* 15 феврал — Артиши Шӯравӣ аз хоки Афғонистон баромад.
* 24 сентябр — Папаи Рим Иоанн Павел II эълон дошт, ки суханони Галилей ҳақ буданд.
* 9 ноябр — Девори Берлин вайрон карда шуд.
* 20 ноябр — аз ҷониби СММ қабул намудани «Конвенсияи ҳуқуқи кӯдак» ()

## Таваллудшудагон
* 14 феврал — Таҳмина Ниёзова — овозхони сурудҳои эстрадӣ аз Тоҷикистон. 
* 11 июл — Фарзонаи Хуршед — овозхони сурудҳои эстрадӣ аз Тоҷикистон. 
* 23 июл — Дэниел Редклифф (Лондон, Англия) — ҳунарманди офарандаи нақши Гарри Поттер

## Вафоткардагон
* 7 январ — Хирохито, императори Ҷопон, ки аз соли 1926 буд. 
* 23 январ — Салвадор Далӣ, рассоми испанӣ.
* 18 апрел — Дӯстмурод Алӣ, сароядаи тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон 
* 4 сентябр — Жорж Сименон, нависандаи фаронсавӣ, муаллифи асарҳо дар бораи комиссар Мегре.
* 14 декабр — Андрей Сахаров, физики рус, муборизи ҳуқуқ.

## [[Барандагони ҷоизаи Нобелӣ]]

Гурӯҳ:Соли 1989
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1989
Император

**Император** ( – фармондеҳ) – унвони сарварони баъзе кишварҳои монархиявӣ. 

## Нигаред
*Син Шихуанди
Жорж Сименон

thumb|1963
**Жорж Сименон** () - нависандаи фаронсавӣ, муаллифи асарҳо дар бораи комиссар Мегре.
Паррандагони баҳрӣ

thumbnail|Onychoprion fuscata
**Паррандагони баҳрӣ** - паррандагон ба ҳаёти баҳрӣ одат кардаанд. Лекин паррандагони баҳрӣ аз ҳамдигар ҳам аз рӯи сохти физиологиашон, ва ҳам аз рӯи рафторашон фарқ мекунанд, ва баъзе ҳолатҳои монанднокиашонро нишон медиҳанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Парандаҳо
Рӯихати миллатҳо

* англисҳо
* арабҳо
* африқоиҳо
* башқирҳо
* белорусҳо
* ветнамиҳо
* норвежҳо
* олмон
* тоҷикон
* уйғурҳо
* украинҳо
* қазоқҳо
* қирғизҳо
* русҳо
* тоторҳо
* ӯзбакҳо
* фаронсавиҳо
* финҳо
* ирландиҳо
* бразилиягиҳо
* кореягиҳо
* ҷопониҳо
* муғулҳо
* латишҳо
* эстониягиҳо
* романиҳо
* поландиҳо
* уругваиҳо
Юрий Гагарин

alt=Хона-музейи Гагарин. Шаҳри Гагарин (собиқ Гжатск)|thumb|Хона-музейи Гагарин. Шаҳри Гагарин (собиқ Гжатск)|257x257px
**Гага́рин Ю́рий Алексе́евич** (9 марти 1934, деҳаи Клушино, ноҳияи Гжатск (ҳоло Гагарин)-­и вилояти Смоленск — 27 марти 1968 шаҳри Киржач, Русия) — нахустин шахсе, ки ба кайҳон парвоз кардааст, лётчик-­кайҳоннаварди ИҶШС (1961), полковник, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1961).

## Таҳсил
Соли 1951 Омӯзишгоҳи касбии шаҳри Люберсии назди Маскавро хатм намуда, соли 1951 ба Техникуми саноатии Саратов дохил шуд. Соли 1954 ба аэроклуби Саратов омад. Гагарин таҳсилро бо баҳои аъло ба итмом расонида, бо ҳавопаймои Як­-18 мустақилона парвоз кард. Дар аэроклуб Гагарин 196 парвоз анҷом дод, ки он 42 соату 23 дақиқаро ташкил мекард. Гагарин соли 1955 ба хидмати аскарӣ даъват ва ба Омӯ зишгоҳи якуми ҳарбӣ­ҳавоии ба номи К. Е. Ворошилови Чкалов (ҳоло Оренбург) фиристода шуд. Дар назди лётчики озмояндаи машҳури вақт Я. Ш. Акбулатов таҳсил кард. Пас аз хатми аълои Омӯзишгоҳ (1957) дар қисмҳои авиатсияи қиркунанда хидмат кард.

## Парвозҳо

Аз соли 1960 дар отряди кайҳоннавардон буд. Нахустин бор дар ҷаҳон 12 апрели 1961 дар киштии «Восток» ба кайҳон парвоз кард. Ӯ гирди Заминро дар давоми 1 соату 48 дақиқа давр зада, бомуваффақият ба Замин баргашт. Барои ин қаҳрамонӣ Гагарин пеш аз муҳлат ба унвони ҳарбии майор ва Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ сазовор гардид (1961). Аз соли 1962 то ҳоло 12 апрел ҳамчун «Рӯзи кайҳоннавардон» қайд карда мешавад. Аз соли 1966 узви фахрии Академияи байналхалқии кайҳоннавардӣ ва таҳқиқи фазои кайҳон буд. Соли 1968 Академияи ҳарбӣ­ҳавоии муҳандисии ба номи Н. Е. Жуковскийро (Маскав) хатм намуд.

## Унвонҳо
Бо унвонҳои Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистии Ҷумҳурии Сотсиалистии Чехословакия (1961), Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистии Ҷумҳурии Халқии Булғория (1961), Қаҳрамони Меҳнати Ҷумҳурии Демократии Вйетнам (1962) қадр шудааст.

## Бузургдошт
[alt=Истиқболи Гагарин дар Варшава. Соли 1961|thumb|256x256px|Истиқболи Гагарин дар [Варшава. Соли 1961]]
Барои абадӣ гардонидани хотираи Гагарин бисёр шаҳру ноҳияҳо, мактабу омӯзишгоҳҳо, кӯчаву майдонҳо, колхозу совхозҳо, яке аз танӯраҳои тарафи намоёни Моҳ ба номи ӯ гузошта шудаанд. Соли 1968 Федератсияи умумиҷаҳонии ҳавопаймоӣ (ФУҲ) медали тилои ба номи Гагаринро таъсис намудааст.

Бо қарори Шӯрои Британия соли 2011 ба муносибати 50­-солагии парвози инсон ба кайҳон дар маркази Лондон ҳайкали Гагарин гузошта шуд.

## Осор
* Дорога в космос (записки лётчика­космонавта СССР). М., 1969;
* Вижу Землю… (документальный рассказ). М., 1976;
* Гагарин Ю. А., Лебедев В. Психология и космос; двадцатой годовщине перво-го полёта человека в космос посвящается. М., 1981.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Первушин А. И. 108 минут, изменившие мир. М., 2011;
* Данилкин Л. Юрий Гагарин. М., 2011;
* Куприянов В. Н. Космическая одиссея Юрия Гагарина. М., 2011.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Юрий Гагарин
Ҷорҷ Орвелл

**Ҷорҷ Орвелл** (, номи аслӣ **Эрик Артур Блэр**, ; ) — достоннавис, , мунтақиди адабӣ ва и инглис. Ӯ бештар барои ду румони саршинос ва пурфурӯши «Молхона» ва «1984» шинохта мешавад. Ин ду китоб бар рӯйи ҳам беш аз ҳар ду китоби дигаре аз як нависандаи қарни бистум, фурӯш доштаанд. Ӯ ҳамчунин бо нақдҳои пуршуморе, ки бар китобҳо навишт, беҳтарин вақоеънигори фарҳангу адаби ингилисии қарн шинохта мешавад.

## Зиндагинома
Эрик Блэр 25 июни 1903 дар шаҳри Мутиҳорӣ, устони Биҳор дар Роҷи Биритониё зода шуд. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандаҳои англис
Майкл Ҷордан

**Майкл Ҷордан** ()  17 феврали соли 1963 Бруклин, иёлати Ню-Йорк) — баскетболбози амрикоӣ.

Яке аз машҳуртарин баскетболбозон ва варзишгарони дунё.

Баъд аз бозӣ кардан дар дастаи «Чикаго Буллз» шуҳрати бозии баскетбол дар муддати кӯтоҳ дар ИМА афзуд.

Гурӯҳ:Баскетболбозони ИМА
Гурӯҳ:Зодагони соли 1963
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:ИМА
Кулух

**Кулух**  Кулухро дар замонҳои пешин барои хона истифода мебурданд. Кулухро аз лой месохтанд.

## Нигаред низ
## Манбаъ
Магнитогорск

**Магнитогорск** ( — шаҳри магнотисии кӯҳӣ) — як шаҳр дар вилояти Челябинск, Русия аст. Аҳолиаш 440,321 нафар аст.

## Таърих
thumb|left|Як тоъсиси толиди пулод дар Магнитогорск дар солҳои 1930.
Пишрафти сариъи Магнитогорск дар ҷолои тарҳҳои панҷ соли Иосиф Сталин дар солҳои 1930 мистод. Ин шаҳр вазифеи моҳемми дар земни Ҷанги Ҷаҳонии Довом бози кард. Несфи тонҳо ва як солеси аслаҳии ҳавои онҷо толид шуданд.

## Инҷоро ҳам бингаред

Магнитогорск
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон

**Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон** (ӯзб. *Oʻzbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi / Ўзбекистон Республикаси Давлат мадҳияси*) — яке аз рамзҳои расмии давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон, дар баробари парчами давлатӣ ва нишони давлатии ин кишвар.

Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон 10 декабри соли 1992 қабул карда шуд. Муаллифи матни суруд — шоири бузурги Абдулло Орипов, ки ин матнро соли 1992 нависта буд. Муаллифи оҳанги суруд — бастакор Мутал Бурҳонов, ки ин оҳангро соли 1947 барои суруди давлатии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон нависта буд. Оҳанги Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон — ҳамун оҳанги Суруди Давлатии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон мебошад.

## Матни Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон

### Тарҷума ба забони тоҷикӣ

:: Кишвари серофтоби ман, бахту наҷоти мардум,
:: Ту худат ба дӯстон ҳамроҳ, меҳрибон!
:: Шукуфат то абад илму фан, эҷод,
:: Шӯҳратат дурахшад то ки ҳаст ҷаҳон!

::: Ин водиҳои заррин — ҷон Ӯзбекистон,
::: Рӯҳӣ мардонаи аҷдодон ба ту ёр!
::: Қудрати халқи бузург, замони ҷӯшон,
::: Диёри мафтункардагии олам!

:: Имони ӯзбеки олиҳиммат хомӯш намешавад,
:: Авлоди озод ва ҷавон, ба ту беҳтарин қанот!
:: Машъалаи Истиқлол, посбони сӯлҳ,
:: То абад обод бод, ватани модарӣ, мардумнавоз!

::: Ин водиҳои заррин — ҷон Ӯзбекистон,
::: Рӯҳӣ мардонаи аҷдодон ба ту ёр!
::: Қудрати халқи бузург, замони ҷӯшон,
::: Диёри мафтункардагии олам!

## Пайвандҳо
* Суруди Давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар сайти расмии Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон — president.uz 

Гурӯҳ:Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи кишвар
Суруди миллии Арманистон

Суруди миллии Арманистон аз тарафи шоир Микаэл Налбандян гардида, оҳанги онро бастакор Барсег Каначян.

## Матни суруди миллии Арманистон
: Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ,
: Որ ապրել է դարե դար
: Իր որդիքը արդ կանչում է
: Ազատ, անկախ Հայաստան։

: Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ,
: Զոր իմ ձեռքով գործեցի
: Գիշերները ես քուն չեղա,
: Արտասուքով լվացի։: Նայիր նրան երեք գույնով,
: Նվիրական մեկ նշան
: Թող փողփողի թշնամու դեմ
: Թող միշտ պանծա Հայաստան։

: Ամենայն տեղ մահը մի է
: Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի,
: Բայց երանի` որ յուր ազգի
: Ազատության կզոհվի։

:: Mer Hayrenikh, azat ankax, 
:: Vor aprel e dare dar 
:: Yur vordikhi ard kanchum e 
:: Azat, ankax Hayastan. 

:: Aha yeghbair khez mi drosh, 
:: Vor im dzerkhov gortzeci 
:: Gishernerә yes khun chegha, 
:: Artasunkhov lvaci. 

:: Nayir nran yerekh guynov, 
:: Nvirakan mer nshan, 
:: Thogh poghpoghi thshnamu dem, 
:: Thogh misht pantza Hayastan. 

:: Amenayn tegh mahә mi e 
:: Mard mi angam pit merrni, 
:: Baytz yerani vor yur azgi 
:: Azatuthyan kzohvi.

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Арманистон
Суруди миллии Беларус

Суруди миллии Беларус аз тарафи шоир М. Климковича и В. Каризны гардида, оҳанги онро бастакор Н. Соколовского.

## Матни суруди миллии Беларус
Мы, беларусы — мірныя людзі,
Сэрцам адданыя роднай зямлі,
Шчыра сябруем, сілы гартуем
Мы ӯ працавітай, вольнай сям’і.

Слаӯся, зямлі нашай светлае імя,
Слаӯся, народаӯ братэрскі саюз!
Наша любімая маці-Радзіма,
Вечна жыві і квітней, Беларусь!

Разам з братамі мужна вякамі
Мы баранілі родны парог,
У бітвах за волю, бітвах за долю
Свой здабывалі сцяг перамог!

Слаӯся, зямлі нашай светлае імя,
Слаӯся, народаӯ братэрскі саюз!
Наша любімая маці-Радзіма,
Вечна жыві і квітней, Беларусь!

Дружба народаӯ — сіла народаӯ —
Наш запаветны, сонечны шлях.
Горда ж узвіся ӯ ясныя высі,
Сцяг пераможны — радасці сцяг!

Слаӯся, зямлі нашай светлае імя,
Слаӯся, народаӯ братэрскі саюз!
Наша любімая маці-Радзіма,
Вечна жыві і квітней, Беларусь!

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Беларус
Суруди миллии Қирғизистон

**Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни** ё Суруди миллии Қирғизистон.

## Матни суруди миллии Қирғизистон

Гурӯҳ:Қирғизистон
Гурӯҳ:Фарҳанги Қирғизистон
Суруди миллии Қазоқистон

**Государственный гимн Республики Казахстан** ё Суруди миллии Қазоқистон.

## Матни суруди миллии Қазоқистон

## Ҳаволаҳо
* Modern hymn (Music, variant 1)
* Modern hymn (Music, variant 2)
* Modern hymn (chorus, variant 1)
* Modern hymn (variant 2)

Гурӯҳ:Қазоқистон
Суруди миллии Русия

**Суруди миллии Русия** () — дар баробари парчаму нишон яке аз рамзҳои расмии давлатии Федератсияи Русия мебошад.

## Матни расмӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Русия
Суруди миллии Гурҷистон

**Тависуплеба** ё Суруди миллии Гурҷистон.

## Матни суруди миллии Гурҷистон

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Гурҷистон
Физика

**Физика** ( (*phúsis*), "табиат" ва φυσικῆ (*phusiké*), "илм дар бораи табиат") фаннест — илм доир ба кашфиёт ва мушаххасонида шудани қонунҳое, ки модда, энергия, фазо ва вақтро дар бар мегирад. Физика фаннест илмест доир ба таҳлили умумии табиат, ки олам ва коинотро меомӯзад.

Физика яке аз фанҳои қадимтарин мебошад, ки муқаддам ҳамҷоя бо астрономия маъруф буд. Мафҳуми "физика" бори аввал аз ҷониби олими машҳур Арасту дар асри IV пеш аз милод истифода бурда шудааст. Тайи ду ҳазорсолаи ахир физика бо илмҳои фалсафа, кимиё ва баъзе шохаҳои математика ва биология ҳамчун муродиф истифода бурда шудааст. Вале пас аз инқилоби илмии садаи XVI физика ҳамчун фанни илми алоҳида ба арзи вуҷуд омадааст.

## Мақсад ва вазифа
Ин ягона фаннест ки одамро ба тассавур кардани дунёи воқеӣ меоварад. Вазифаи инсонро бо чизҳои зарраровар мисли барқро чи тавр истифода бурд ки зарар набинем. Таҷрибаҳои ҳайраиангезе дорад ки дар тааҷқб меоварад. Олимони машҳур Алберт Эйнштейн, Исаак Нютон, М.В Ломоносов ва ғайраҳо, ки тарзҳои чи тавр бо қувваи кам ҷисми вазнинро аз як ҷо ба як ҷойи дигар кучонем.???

## Услуби илмӣ

## Таърих
 
## Ҷабҳаҳои илмӣ

## Олимон ва кашфиётҳои онҳо
Энергия

**Эне́ргия** ( — амал, фаъолият, қувва, нерӯ) — бузургии скаляриест, ки андозаи умумии таъсири мутақобил ва ҳаракати ҳамаи шаклҳои материяро ифода мекунад.

Барои тавсифи миқдори таъсироти мутақобили гуногун ва шаклҳои гуногуни ба онҳо мутобниқи ҳаракат мафҳумҳои «энергияи механикӣ», «энергияи электромагнитӣ», «энергияи ядроӣ», «энергияи дохилӣ», «энергияи химиявӣ» ва ғ. истифода мешаванд. Аммо ин тақсимот шартист.

Энергияи системаи физикӣ ба бузургиҳои тавсифдиҳандаи ҳолати система вобаста аст ва аз нуқтаи назари физикаи классики бефосила тағйир ёфта, ҳар хел қимат гирифта метавонад. Аммо мувофиқи механикаи квантӣ энергияи масалан, атом, танҳо қиматҳои дискретӣ гирифта метавонад.

Воҳиди энергия дар СИ ҷоул (Ҷ) аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* Энергия в Физической энциклопедии

*
Нақшҳои Исфара

**Нақшҳои Исфара** — силсилаи сурудҳои маъруфи мардумии Исфара, ки хусусияти маросимӣ дошта, аз даҳон ба даҳон то ба замони мо расидаанд. Замони пайдоиши нақш маълум нест. Гумон меравад, ки ба таърихи начандон тӯлонии Исфара нисбат дорад. Нақш аз назари фолклоршиносӣ қуллан мавриди арзёбӣ қарор нагирифтаанд. Танҳо дар асари Е. М. Пещерева роҷеъ ба мақоми сурудаҳои мардумии маъруф ба нақш дар ҷараёни Сайри гули лола ва баъзе ҷанбаҳои он мулоҳизаҳо сурат гирифтаанд. Дар он кӯшише барои мутолиаи амиқу мӯйшикофона, тавсиф ва таҳлили усулии сурудҳо ба харҷ рафтааст. Е. Пещерева сурудҳоро тибқи тартиби сароиши пайдарпайи «сарнақш»-сарвари сарояндагон сабт ва шуморагузори кардааст (№ 1,2,3,4). Сурудҳои № 1, 2, 3 бо номи «нақш» маъруфанд, ки тахминан ба мафҳум ва моҳияти мутантани ҷашнӣ меоянд. Ҳар нақш мавриди сароиши муносиб дорад. Нақши № 1 рӯзи аввал дар чорсу-маркази бозор, нақшҳои № 1,2 рӯзи дуввум зимни ба дарахт наздик шудан, нақшҳои № 1,2,4 дар шоми рӯзи дуввум бо ширкати 400—500 наф., нақшҳои № 1,2,3 рӯзи саввум ҳангоми сафари мазори Хоҷа Абдуллоҳи Кабудпeш аз ҷониби мардон ба тарзи умумихонӣ (хор) сароида мешаванд. Е. Пещерева нахустин дафъа ба баррасии мундариҷаи нақш ва бозгӯйи xанбаҳои адабии он пардохтааст. Сурудҳо аз нақшҳои калон (№ 1), миёна (№ 4) ва хурд (№ 3) иборатанд. Нақши № 2 номи махсус надорад ва усулан пас аз нақши калон сароида мешавад. Маълум мешавад, ки муҳаққиқ дар баёни меъёрҳои ба гурeҳҳо xудо шудани нақш душворӣ кашидааст. Нақши калон моҳиятан дорои мазмун ва рӯҳияи мазҳабист. Он бо ду навъ оҳанги мутантан сароида мешавад:
: Шамшери Алӣ қабзаю шаш теғи дусар,
: Қулфаш Ҳасану Ҳусайн, калидаш Ҳайдар.
: Пайғамбари мо нашаста бол(о)и минбар,
: Рeз аст шафоат кунад пайғамбар.
Нақш № 2,3-ро дар Фарғона зимни тӯйҳои арeсӣ низ месароянд (№ 2 дар уезди Намангон ва № 3 дар Исфараву Қуқанд). нақши хурд (№ 3) аз маҷмӯи рубоиёти гуногуни тоҷикӣ ва ӯзбекӣ фароҳам омадааст. Банди нахустини он ба навъи сурудҳои раrсb нисбат дорад:
: Омад, омадат гардам,
: Тарзи қоматат гардам.
: Ту бо ин қадду рухсор
: Шоҳи анxуман бошӣ…
Варианти онро Е. Пещерева дар н. Балxувон сабт кардааст. Мисраъҳои 9-16-уми нақши хурд (№ 3) дар тӯйҳои арeсии Қуқанд зимни ба хонаи домод овардани навхонадорон сароида мешаванд. Онро ҳамчунин хурдсолони Исфара зимни гули гандумак (дар тобистон) дар тақлид ба сайри гули лолаи калонсолон месароянд. Xолиб аст, ки оҳанги сурудаҳо-Нақши мардумии Исфара аз xониби мусиқишинос В. А. Успенский сабт шуда, аммо бино ба ишораи Е. Пешерева тақдири баъдинаи онҳо номаълум боқӣ мондааст. Ҳамзамон матни нақш дар охири мақолаи ин муҳаққиқ дар траскрипсия ва тарҷимаи русиашон оварда шудаанд.

## Эзоҳ
Самбӯса

thumb|самбӯса

**Самбӯса** - ин як хӯроки ошхонаи тоҷикӣ мебошад. Самбӯсаро одатан аз гӯшт ва картошка бо пиёз мепазанд. Намудҳои самбӯса гуногун аст.

Боз аввали баҳор бештар самбӯсаро аз алаф ҳам мепазанд, ки ба саломатии инсон хеле фоидаовар аст. Масалан самбӯса аз алафи ҷаҷак.

## Нигаред
*Самбӯсаи танӯрӣ
*Самбӯсаи варақӣ
*Самбӯсаи алафин


Гурӯҳ:Анвои нону булка
Гурӯҳ:Таомҳои хамирин
Ош

**Ош** () —  ғизое обдор, ки аз ҳубуботу равған ва сабзию монанди он дуруст кунанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Хӯрокиҳо
Ош (мазмунҳо)

*Оши палов - хӯрок миллии Тоҷикон
*Вилояти Ош - вилоят дар Қирғизистон
Конрад Аденауер

**Конрад Аденауер** (; ) (5 январ, 1876 — 19 апрел, 1967), ходими давлатӣ ва ҳизбӣ, аввалин канслери Ҷумҳури Федеративии Олмон (1949-1963). Вай яке аз пешсафони  Олмони Ғарбӣ дар давраи Ҷaнги Сард буд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Пешсафони олмонӣ
Ҳофиз Асад

**Ҳофиз ал-Асад** (; 6 октябри, 1930 — 10 июни, 2000) — ходими давлатӣ, яке аз пешсафони Сурия дар давраи Ҷaнги Сард буд. Президенти Сурия : 22 феврали 1971 - 10 июни 2000

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия
Гурӯҳ:Сарварони Сурия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Сурия дар асри 20
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Ҳукмфармоён
Иди Амин

**Иди Амин** (; ) (ча. 1925 — 16 август, 2003) пешсафони угандӣ буд. Вай яке аз пешсафони Уганда дар давраи Ҷaнги Сард буд.

Гурӯҳ:Пешсафони угандӣ
Юрий Андропов

**Ю́рий Влади́мирович Андро́пов** (, стансияи Нагутская, кишвари Ставропол — , ) — ходими сиёсӣ ва давлатии шӯравӣ, роҳбари ИҶШС дар солҳои 1982—1984. Котиби генералии КМ ҲКИШ (1982—1984). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1974). Генерали артиш (1976).

## Зиндагинома
Аз оилаи хизматчии роҳи оҳан. Омӯзишгоҳи нақлиёти обии Рибинск (1936) ва факултети таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Карелияро (1951) хатм кардааст.

## Фаолияти корӣ
Фаолияти кориаш аз соли 1930 оғоз гардидааст. Аввал коргар ва сипас корманди ташкилоти комсомол, солҳои 1938 — 40 котиби якуми кумитаи вилоятии ВЛКСМ, 1940 — 44 котиби якуми ЛКСМ РАСС Карелия ва дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ ташкилотчии ҳаракати партизанӣ дар РАСС Карелия буд. Аз соли 1944 дар дастгоҳи Ҳизби коммунистӣ фаолият намудааст. Солҳои 1947 — 54 котиби 2-юми КМ ПК (б) РАСС Карелия, 1954 — 57 сафири СССР дар Маҷористон. Аз апрели 1957 мудири шуъбаи робитаҳои КМ Ҳизби коммунистии мамлакатҳои сотсиалистӣ. Солҳои 1962 — 67 котиби КМ КПСС. Аз майи 1967 то майи соли 1982 раиси Комитети бехатарии давлатии Иттифоқи Советӣ буд. Аз июни соли 1967 номзад ба узвият ва аз апрели 1973 узви Бюрои сиёсии КМ КПСС. Яке аз ташаббускорони ба Афғонистон ворид кардани аскарони Иттифоқи Советӣ (1979). Аз моҳи майи 1982 котиби КМ КПСС. Баъди фавти Л. И. Брежнев аз 12. 11. 1982 Котиби Генералии КМ КПСС ва ҳамзамон аз 16 июни 1983 раиси Президиуми Шӯрои Олии СССР. Андропов Юрий Владимирович вакили Шӯрои Олии СССР (даъватҳои 3 ва 6 — 9).

## Ордену ҷоизаҳо
Бо 3 ордени Ленин, 4 ордени дигар ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Избранные речи и статьи. М., 1979
* Избранные речи и статьи. М., 1983
* Избранные речи и статьи. М., 1984
* «Учение Карла Маркса и некоторые вопросы социалистического строительства в СССР». Журнал «Коммунист» № 3 за 1983 год.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Медведев Р., Генсек с Лубянки: Политическая биография Ю. В. Андропова, М., 1993.

## Сарчашма
*
Хакобо Арбенс Гусман

**Хакобо Арбенс Гусман** (; ) (14 сентябр, 1913 — 27 январ, 1971) — сиёсатмадори гватемалӣ. Вай яке аз Президентҳои Гватемала дар солҳои 1951 - 1954 буд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Гватемала
Ҳюго Банзер

**Ҳюго Банзер** (; ) — президенти Боливия аз 22 август 1971 то 21 июл 1978 буд.

 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Боливия
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Ҳукмфармоён
Сиад Барре

**Сиад Барре** (; ) (ча. 1919 — 2 январ, 1995) пешсафони сомалӣ буд. Вай яке аз пешсафони Сомалия дар давраи Ҷaнги Сард буд.

Гурӯҳ:Пешсафони сомалӣ
17 феврал

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 17 феврал]]*
* 1979 — Саршавии Ҷанги Чину Ветнам (1979)

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 17 феврал]]*
* 1903 — Содиқи Ҳидоят, нависанда, тарҷумон ва рӯшанфикри эронӣ.
* 1963 — Майкл Ҷордан, баскетболбози амрикоӣ.
* 1981 — Порис Ҳилтун, ҳунарпешаи амрикоӣ.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 17 феврал]]*
* 2004 — Имоди Хуросонӣ, шоири ғазалсаро ва қасидасарои машҳури аҳли Эрон.
* 2022 — Аловуддин Абдуллозода, ҳунарпешаи театр ва синамо, ҳаҷвнигори шинохтаи тоҷик.

## Тақвими мардумӣ
**([[21 Январ]] — [[19 Феврал]])** — **[[Далв]]** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.
40px|none|Далв

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0217.html 
* http://www.calend.ru/day/2-17/ 
* BBC On this day, 17.02
Салвадор Алленде

**Салвадо́р Гилермо Але́нде Го́ссенс** (, 26 июни 1908, Валпараисо, Чили — 11 сентябри 1973, Қасри президентӣ, Сантяго, Чили) — арбоби давлатӣ ва ҷамъиятии Чилӣ, президенти Чилӣ (1970—1973), дорандаи Мукофоти байналхалқии ленинӣ «Барои мустаҳкам кардани сулҳи байни халқҳо» (1972).

## Зиндагинома
Оилаи Аленде, ба як асилзодаи чилӣ таълуқ дошт, ки машҳур буд аз нигоҳи озодона.
Соли 1932 факултети тиббии Университети Чилиро хатм кардааст.

## Солҳои фаъолият
Дар таъсиси Ҳизби сотсиалисӣ саҳм гузошт; баъдан яке аз роҳбарони он; вакили конгресси миллӣ ва вазири нигаҳдории тандурустӣ (1937—1941) буд. Ҳамчун вазир бори нахуст дар таърихи Чили барои коргарон фонди суғурта ташкил намуд. Солҳои 1945—1970 аъзои сенат ва раиси он (1966—1969). Баъди коалитсияи Ҳизби сотсиалистӣ бо ҳукумат ва қатъи Ҳизби коммунистӣ (1948) Аленде Ҳизби халқӣ — сотсиалистӣ таъсис намуд. Солҳои 1952, 1958 ва 1964 аз тарафи фронти «Ҳаракати халқӣ» ба вазифаи президентӣ пешниҳод шудааст. Солҳои (1970—1973) Аленде президент интихоб гашт. Соли 1972 бо даъвати расмӣ ба СССР омадааст. Муаллифи чанд асар, аз ҷумла китоби «Масъалаҳои тиббию иҷтимоии Чилӣ» (1940). Дар табаддулоти хунтаи давлатӣ, ки 11 сентябри 1973 шуда буд, қатл гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Фулгенсио Батиста

**Фулгенсио Батиста** (; ) (16 январ, 1901 — 6 август, 1973) пешсафони кубанӣ буд. Вай яке аз пешсафони Куба дар давраи Ҷaнги Сард буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пешсафони кубанӣ
Минохим Бегин

thumb|''(1978)''
**Меначем Бегин** (; ) (16 августи 1913 — 9 марти 1992) — яке аз пешсафони Исроил дар давраи Ҷaнги Сард буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пешсафони исроилӣ
Аҳмад бин Белла

**Аҳмад бин Белла** (; ) (25 декабр, 1918 - 11 апрел  2012) —  сиёсатмадор, арбоби давлатӣ, нахустин Президенти Алҷазоир (1963-1965).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Алҷазоир
Гурӯҳ:Сарвазирони Алҷазоир
Гурӯҳ:Сарварони Алҷазоир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Алҷазоир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Давид Бен-Гурион

**Давид Бен-Гурион** (; ) (16 октябри 1886 — 1 декабри 1973)- яке аз пешсафони Исроил дар давраи Ҷaнги Сард буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пешсафони исроилӣ
Ромуло Бетанкорт

**Ромуло Бетанкорт** () — яке аз пешсафони Венезуэла дар давраи Ҷaнги Сард буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пешсафони венезуэлагӣ
Зулфиқор Алӣ Бҳутто

**Зулфиқор Али Бҳутто** () (5 январ, 1928 &mdash; 4 апрел, 1979) — арбоби давлатӣ ва ҳизбӣ, Президенти Покистон (1971-1973), сарвазири Покистон (1973-1977). 4 апрели соли 1979 бо ҳукми суди олии Покистон ба қатл расонида шудааст.

## Эзоҳ
   

 
Гурӯҳ:Президентҳои Покистон
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Покистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сарвазирони Покистон
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Морис Бишоп

**Морис Бишоп** (; ) — яке аз пешсафони Гренада дар давраи Ҷанги Сард буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пешсафони гренадагӣ
Жан-Бедел Бокасса

**Жан-Бедел Бокасса** (; ) (22 феврали 1921 — 3 ноябри 1996) пешсафони африқоӣ буд. Вай яке аз пешсафони Ҷумҳурии Африқои Марказӣ дар давраи Ҷaнги Сард буд.
## Манобеъ

Гурӯҳ:Пешсафони африқоӣ
Ҳабиб Бурқиба

**Ҳабиб Бурқиба** (; 3 августи 1903 — 6 апрели 2000) — арбоби давлатӣ ва сиёсатмадори тунисӣ, аввалин президенти  Ҷумҳурии Тунис (1957-1987), ки то соли 1987 ин мақомро бар уҳда дошт ва бо сабабҳои саломатӣ мувофиқи конститутсия аз мақом барканор шуд. Сарвазир Зайналобуддин бин Алӣ, ки вазифаи сарвари кишварро ба уҳда гирифт, Бурқибаро ба ҳабси хонагӣ маҳкум намуда ба зодгоҳаш ш. Монастир бадарға намуд. Ҳабиб Бурқиба 6 апрели соли 2000 дар зодгоҳаш ш. Монастир даргузашт.
## Нигаред низ
* Президенти Тунис
* Сарвазири Тунис

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Тунис
Гурӯҳ:Сарвазирони Тунис
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тунис
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Уилли Брандт

**Уилли Брандт** (; ) (18 декабр, 1913 — 8 октябр, 1992) — арбоби давлатӣ, сиёсатмадори олмонӣ буд. Вай яке аз пешсафони Шарки Олмон дар давраи Ҷaнги Сард буд.
## Эзоҳ
Ҷорҷ Ҳерберт Уокер Буш

**Ҷорҷ Ҳерберт Уокер Буш**, инчунин маъруф ба **Ҷорҷ Буш** (; ) — арбоби давлатӣ ва сиёсатмадори амрикоӣ, 41-умин президенти  ИМА (1989—1993), 43-юмин ноиби президенти Иёлоти Муттаҳида дар замони Роналд Рейган (1981—1989), конгрессмен, дипломат, мудири Истихбороти марказӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентони ИМА
Хуари Бумедйен

**Хуари Бумедйен** , 23 августи соли 1932, Клаусел, Алҷазоир, Фаронса&nbsp;- 27 декабри соли 1978, Москва, Иттиҳоди Шӯравӣ )&nbsp; — яке аз роҳбарони муборизаи зидди мустамликадории халқи Алҷазоир. Сарвазир ва Президенти дуюми Алҷазоир. 

## Зиндагинома
Соли 1932 дар оилаи муаллим таваллуд ёфтааст. Он вақт дар Алҷазоир донишгоҳе барои арабҳо вуҷуд надошт, аз ин рӯ дар донишгоҳи Ал-Азҳари Қоҳираи Миср таҳсил кардааст. Сипас дар шаҳри Оуҷдаи Марокаш забони арабиро дарс дод ва вақте ки ҷанги озодихоҳӣ оғоз шуд, дар он ҷо як воҳиди партизанӣ таъсис дод. Ба шарофати дониш ва истеъдоди ташкилотчигии худ вай зуд дар сафи пеши Ҷабҳаи миллии озодкунии Алчазоир баромад ва дар соли 1960 ба ситоди Артишш миллии озодихоҳӣ дар Тунис рохбарй кард.

Пас аз ба даст овардани истиқлолияти Алҷазоир ӯ вазири дифоъ ва шахси дуюми кишвар шуд. Президент Аҳмад бин Белла, ки аксар вақт Хрушеви Алҷазоирӣ номида мешавад, вале бо сабаби бетаҷрибагӣ дар идоракунии кигвар ва кабудиҳои сиёсати иқтисодӣ ба зудӣ маъруфияти худро аз даст дод.

19 июни соли 1965 ба табаддулоти ҳарбй роҳбарӣ карда, раиси Шурои Инкилобӣ ва баъдтар Шурои Вазирони Алҷазоир шуд.
Бумедйен аз ёрии техникии Фаронса ва ИҶШС истифода бурда, мамлакатро индустриалӣ гардонда, 660 корхонаи нав сохт. Бо вуҷуди ин, иқтисодиёти ба сектори давлатӣ асосёфта бесамар буд. Маҳсулоти корхонаҳои саноатӣ фуруш надошт, озукаворӣ бояд аз хориҷа оварда мешуд. Бумедйен як қатор тағйиротҳои нави давлатиро, аз бунёди маҷлисҳои маҳаллӣ ( 1967 ) то Маҷлиси миллии халқӣ (1977) таъсис дод. Вай сиёсати милликунонии президенти аввалини Алҷазоир Аҳмад бин Белларо (махсусан саноати нафт)-ро ба охир расонд ва ислоҳоти аграриро ба амал овард, ки заминхоро аз нав тақсим карда, усулҳои нави хоҷагидориро чорӣ намуд.

Дар замони Бумедйен, Алҷазоир на танҳо дар ҷаҳони араб, балки дар тамоми Африқо нақши пешворо  дошта буд. Дар мамлакат террористон ва партизанхои фаластинии Саҳрои Кабир, ки ба муқобили истилогарони Марокаш меҷангиданд, ҷойгир шудаанд. Соли 1976 мувофиқи Конститутсиям нав *Алҷазоир давлати сотсиалистӣ* эълон карда шуд ва Бумедйен вазифаи президентро гирифт. Барои хислатҳои маккорӣ, коргузори махфӣ ва ғайриоддӣ ба пардаҳои сабуки арабӣ дар байни мардум ба ӯ лақаби *Каждуми Зардро*  гузоштанд.

Бумедйен ба мисли пешгузаштаи худ президенти аввалини кишвар Аҳмад бин Белла сухангӯи шуҷоъ набуд, аммо ӯ нерӯманд ва  мутамарказ буд ва ба ӯ имкон дод, ки қудратро нигоҳ дорад.

Ӯ 27 декабри соли 1978 дар Маскав пас аз ҷарроҳии ноком барои бартараф кардани варами майна даргузашт. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Алҷазоир
Гурӯҳ:Сарвазирони Алҷазоир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Алҷазоир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978
Гурӯҳ:Даргузаштагони 27 декабр
Гурӯҳ:Соли 1932 таваллудшудагон
Гурӯҳ:Зодагони 23 август
Боун Оум

**Боун Оум** (; ) — яке аз пешсафони Лаос дар давраи Ҷанги Сард буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пешсафони лаосӣ
Луис Кабрал

**Луис Кабрал** (; ) (10 апрел, 1931 — ) пешсафони гвиниягӣ буд. Вай яке аз пешсафони Гвинея-Биссау дар давраи Ҷaнги Сард буд.

Гурӯҳ:Пешсафони гвиниягӣ
Гурӯҳ:Рӯзи 10 апрел таваллудшудагон
Гурӯҳ:Соли 1931 таваллудшудагон
Карлос Кастилло Армас

**Карлос Кастилло Армас** (; ) — яке аз сиёсатмадорони гватемалӣ буд. Вай баъд аз сарнагун кардани ҳукумати президент Ҷакобо Арбенз Гузмон Президенти Гватемала дар солҳои 1954 - 1957 буд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Гватемала