open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алӣ Кофӣ

**Алӣ Ҳусейн Кофӣ** ( 17 октябри 1928, Алҷазоир — 16 апрели соли 2013, Женева, Швейтсария) — сиёсатмадор ва дипломати Алҷазоир.

Дар деҳаи Алҷазоир Ал — Харруш дар оилаи деҳқон таваллуд шудааст. Падари ӯ узви бародарони мусулмони Раҳмония буд. Дар соли 1946, Алӣ Ҳусейн Кафӣ барои таҳсил ба ш. Константин рафт ва дар он ҷо ба Ҳизби Халқии Алҷазоир пайваст ва яке аз муборизони истиқлоли кишвар дар даҳаи 1950 шуд. Пас аз эътироф кардани истиқлоли Алҷазоир, ӯ ба ҳайси сафир дар якчанд давлатҳо кор кардааст: Сурия, Лубнон, Ливия, Тунис, Миср, Ироқ ва Италия. Соли 1992, пас аз қатли Муҳаммад, Будиаф раҳбари Шӯрои олии давлатӣ шуд.

Вай ҳамчун сарвари давлат барои мубориза бар зидди фундаменталистон чораҳои шадид меандешид: вай қонунҳои навро оид ба мубориза бо терроризм қабул кард, ваколатҳои полисро васеъ намуд ва соати комендантӣ ҷорӣ кард.

Дар соли 1994, ӯро Ламин Зеруал дар мансаби президент иваз кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Алҷазоир
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Зодагони Алҷазоир
Google Nest

**Google Nest** — ширкати амрикоии мутааллиқ ба Google, ки соли 2010 аз ҷониби Тонӣ Фаделл ва Мэтт Роҷерс таъсис ёфта буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Google
Гурӯҳ:Ширкатҳои ИМА
Zagat

**Zagat** — ширкати амрикоии соҳаи тиҷорат, ки соли 1979  таъсис ёфта буд. Соли 2010 онро ширкати Гугл харид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Google
Гурӯҳ:Ширкатҳои ИМА
Waze

**Waze** — барномаи мобилии ройгон барои роҳу нақлиёт, ки ҷойгоҳи нақлиётро дар замони ҳозир дар рӯи харита нишон медиҳад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Google
Виталий Голданский

**Вита́лий Ио́сифович Голда́нский** () -  ва кимиёдони рус, академики АИ Русия (1981).

## Зиндагинома
Дар факултаи кимиёи донишгоҳҳoи Ленинград (1939–41), Қазон (1942–43), Маскав (1943–44) таҳсил кардааст. Дар Институти физикаи кимиёии АИ ИҶШС, Институти физикаи АИ ИҶШС (1942–61), аз соли 1961 дар Институти физикаи кимиёӣ (аз соли 1988–94 директор) кор кардааст. Солҳои 1994–2001 директори генералии Институти муттаҳидаи физикаи кимиёии ба номи Н. Н. Семёнови АИ Русия. Проф. Институти муҳандисию физикии Маскав ва Институти технологияи дақиқи кимиёии Маскав (аз соли 1956). Виталий Голданский асосгузори кимиёи ҳастаӣ ҳамчун ҳудуди байни физикаи кимиёӣ, физикаи ҳастаӣ ва радиокимиё мебошад. Ӯ усулҳои кимиёи ҳастаӣ ва кимиёи энергияҳои баландро барои омӯзиши молекулаи мономер, робитаи сохти модда ва қобилияти вокуниш (реаксия)-и онро дар сатҳҳои молекулавӣ ва фаромолекулавӣ истифода намуд. Дар асоси таҳқиқот оид ба кимиёи позитроний Виталий Голданский усулҳои муайян кардани суръати вокунишҳои сареи кимиёӣ (то ҳадди 10-12с) ва нуқсҳои ҷисми сахтро пешниҳод кардааст. Солҳои 1970 Виталий Голданский ҳамроҳи ҳамкорони худ зуҳуроти ҳадди пасттарини ҳарорати суръати вокуниши кимиёиро кашф намуд. Назарияи ин раванд бо ёрии интиқоли тунели (нақбӣ)-и электрон, атоми ҳидроген ё афзоиши занҷири полимерӣ (ба ном механизми тунелгардонии молекулавӣ) тавсиф дода шудааст. Тавсеаи ин ғоя ба татбиқи корбасти амали молекулаҳои биологӣ барои омӯзиши имконияти ташаккули молекулаҳои органикӣ дар муҳити пастҳарорати кайҳони кушод (муаммои эволютсияи кимиёӣ ва пешазбиологии ҳаёт) мусоидат мекунад. Виталий Голданский дар инкишофи усули тайфбинии гамма-резонансӣ саҳми арзанда гузошта, зуҳуроти асимметрияи тайфҳои мёссбауэриро кашф ва маънидод карда, онҳоро дар омӯзиши филиззот, кристаллҳои ғайриорганикӣ ва филиззию органикӣ, ҷисмҳои аморфӣ ва объектҳои биологӣ истифода намудааст. Виталий Голданский узви 12 академияи хориҷӣ буда, бо Мукофоти ленинӣ (1980) ва Мукофоти давлатии Русия (2000) сарфароз гардидааст.

## Осор
* Ядерные реакции (учебное пособие). М., 1984;
* Физика высоких энергий (учебное пособие). М., 1985;
* Кинематические методы в физике высоких энергий. М., 1987.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
X (ширкат)

**X** — ширкати амрикоии мутааллиқ ба Alphabet Inc., ки соли 2010 аз ҷониби Себастиян Трун таъсис ёфта буд. Соли 2015 пас аз бозсозии Гугл ба Alphabet он қисми ҷудонашавандаи Alphabet гашт. Соҳаҳои асосии ширкат — истеҳсоли технологияҳои шакли ҷадид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Google
Гурӯҳ:Ширкатҳои ИМА
Blogger

**Blogger** — сомонаи мутааллиқ ба Google аз соли 2010, ки соли 1999 аз ҷониби Уилям Эванс навишта шуда буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Google
Каприля-Ирпина

**Каприля-Ирпина** () — коммунаи Италия, ки дар минтақаи Кампания, дар музофоти Авеллино ҷойгир аст.

Аҳолӣ 2345 нафар (с. 2003), зичии аҳолӣ 317,75 нафар / км² мебошад. Он масоҳати 7,49 км²-ро фаро мегирад. Рамзи почта - 83010. Рамзи телефон - 0825.

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
Карифе

**Карифе** () — коммуна (маҳалли аҳолинишин) дар Италия, ки дар минтақаи Кампания, дар музофоти Авеллино ҷойгир аст. 

Аҳолӣ 1697 нафар, зичии аҳолӣ 106 нафар/км² мебошад. Он масоҳати 16 км²-ро фаро мегирад. Рамзи почта — 83040. Рамзи телефон — 0827. 

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
Хаёлпарастони музофотӣ

«**Хаёлпарастони музофотӣ**» (), ё «**Сафи домодҳо**» — филми тоҷикии коргардон Румӣ Шоазимов бо филмноманависии Темур Зулфиқоров, маҳсули киностудияи «Тоҷикфилм» дар соли 2020.

## Хулосаи достон
Орзуҳои ширин ва «ҳадафҳои бузург»-и падару модар нақшаи ба шавҳар додани ягона духтарашонро тавлид мекунад. Онҳо дар рӯзномаҳо эълон мекунанд, ки духтари қадрасе доранд. Домодшавандаҳо баъди хондани эълон ҳар яке пайи ҳам ба хостгорӣ меоянд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Тоҷикистон
Забони усмонӣ

**Забони усмонӣ** (усм.:  *lisân-ı Osmânî*,  ), ки онро инчунин забони анатолӣ-туркии қадим, усмонии қадим ё усмонии Туркӣ меноманд, забони давлатии Империяи Усмонӣ буд, ки ба зергурӯҳи Оғуз забонҳои туркӣ мансуб аст. Сарфи назар аз он, ки забони усмонӣ аз ҷиҳати худ туркист, луғати он дар баъзе асарҳо ба 80-90% калимаҳои арабӣ ва форсӣ расидааст. Ғайр аз ин, сохтҳои алоҳидаи грамматикии арабӣ ва форсӣ истифода шуданд (масалан, изофа). Аз ин рӯ, дар миёнаи асри 19, забони усмонӣ аз лаҳҷаҳои гуфтугӯии туркӣ ба куллӣ фарқ мекард (гарчанде ки, аз тарафи дигар, ба онҳо таъсире мкрасонд). Алифбои арабӣ бо баъзе тағиротҳо (дар умумият бо хатти форсӣ, ба истиснои ҳарфи каф бо се нуқта дар боло) барои навиштани забон истифода мешуд.

## Даврбандӣӣ
I. Анатолии туркии қадим (асри 13 — охири асрҳои 15) : дар вазъияти душвори қавмӣ дар Осиёи Хурд, ки пас аз ба Анатолия кӯчонида шудани селчукҳо ба вуҷуд омадааст, ташаккул ёфтааст, ки асли онҳоро қабилаҳои огуз ташкил медоданд, қабилаҳои қипчок ва карлук низ дар истилоҳо иштирок мекарданд. Одатан, анатолиӣ-туркии қадим ҳамчун забони алоҳида ҷудо карда мешавад.

II. Худи Усмонӣ:

: 1. Аввалтуркӣ ё аввалусмонӣ (нимаи дуюми асрҳои 15-16).

: 2. Туркии миёна ё усмонии миёна (XVII — нимаи аввали асрҳои XVIII) — «асри тилоӣ»-и адабиёти усмонӣ, ҳадди аксари ҷудошавии забони хаттӣ-адабӣ аз забони халқӣ-гуфтугӯӣ.

: 3 туркии нав ё усмонии нав (нимаи аввали 19 — чоряки якуми асри 20).

III. Аслан туркӣ (аз солҳои 30-юм. Асри ХХ).

Аз миёнаҳои асри 19 (пас аз танзимот ) ба ном забони ба истилоҳ Усмонии нав шакл гирифт, ки ба нутқи гуфтугӯӣ наздиктар аст ва қарзҳои зиёде аз забонҳои Аврупои Ғарбӣ дорад. Пас аз ташкили Ҷумҳурии Туркия (1924), забони адабии муосири туркӣ бо рамз дар асоси алифбои лотинӣ ( 1928) рамзгузорӣ карда шуд ва забони усмонӣ аз истифода баромад.

Забони муосири туркӣ дар ибтидои асри 20 тавассути рамзгузории лаҳҷаҳои мардумии Туркия сохта шудааст ва идомаи мустақими забони усмонӣ нест. Бо вуҷуди ин, дар тӯли якчанд асрҳои истифода анъанаи хаттии усмонӣ ба ин лаҳҷаҳо таъсири шадид гузоштааст. Яке аз фарқиятҳои асосии забони муосири туркӣ ва усмонӣ истифодаи васеътари неологизмҳои туркӣ ба ҷои иқтибосоти арабӣ-форсӣ мебошад (ҳиссаи он дар забони туркӣ тақрибан 30% ва 80% дар усмонӣ мебошад), инчунин шумораи камтари калимаҳои мураккаб.

Дар аввали асри XXI Ҷиҳодиёни чечен забони усмониро (дар баробари арабӣ) ҳамчун як забони эҳтимолии ватанӣ барои " Аморати Қафқоз " мешумурданд, аммо нуқтаи назари ҷонибдорони забони арабӣ бартарӣ дошт .

## Эзоҳ

## Адабиёт

### Ба забони русӣ

* 
* 
* 

### Бо инглисӣ

* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Олмонӣ

* 
* 
* 

### Ба фаронсавӣ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Пайвандҳо
 

 

* https://web.archive.org/web/20050801005725/http://www.osmanlimedeniyeti.com/
* Курси забони усмонӣ
* Клавиатураи усмонӣ: http://www.umich.edu/~turkish/links/keyboard/klavye.htm, http://www.lexilogos.com/clavier/osmanlica.htm

Гурӯҳ:Забони усмонӣ
Меваи гуноҳ

**«Меваи гуноҳ**» (, ) — филме ба коргардонии Маҳмуд Кӯшон ва нависандагии Исмоил Кӯшон маҳсули соли 1970 аст.

## Хулосаи достон
Ду хоҳар бо рӯҳияҳои мухталиф шефтаи ҷавоне мешаванд. Яке аз онҳо (хоҳари бузургтар) фиреб хӯрдааст. Марди ҷавон ошиқи хоҳари кӯчактар аст, аммо ӯ барои саодати хоҳари фиребхӯрдааш ҳозир ба фидокорӣ мешавад ва тавре рафтор мекунад, ки ҷавон аз ӯ рӯгардон шавад. Ҷавон ба ҳақиқат пай мебарад ва саранҷом бо ӯ издивоҷ мекунад.

## Бозигарон
* Ҷунайд Аркин
* Нилуфар
* Ҷаҳонгир Ғаффорӣ
* Дориюш Асадзода
* Маврин
* Алӣ Зинди
* Мансур Матин
* Ҳамида Хайрободӣ
* Гесу
* Муртазо Аҳмадӣ
* Алӣ Мирӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Гурӯҳ:Филмҳои Туркия
Гурӯҳ:Филмҳои соли 1970
Ратчет ва Кланк

**Ратчет ва Кланк** () — филми тасвирии компютерӣ дар жанри фантастикаи илмиву мазҳака, ки онро Rainmaker Entertainment истеҳсол кард ва аз ҷониби Gramercy Pictures паҳн шудааст. Дар асоси Insomniac Games — силсилаи бозиҳои видеоии ҳамном офарида шудааст. Коргардон Кевин Мунро бо ҳаммуаллифии Ҷерикка Клеланд. Филмро Пол Ҷиаматти, Ҷон Гудман, Белла Торн, Росарио Доусон ва Силвестер Сталлоне садо медиҳанд. Ҷеймс Арнолд Тейлор ва Девид Кайя нақшҳои худро ҳамчун аломатҳои кадидӣ барои Ҷим Уорд ва Армин Шимерман мебозанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна

Гурӯҳ:Филмҳои ИМА
Гурӯҳ:Филмҳои Rainmaker Studios
Гурӯҳ:Филмҳои Focus Features
Гурӯҳ:Филмҳои Gramercy Pictures
Гурӯҳ:Филмҳои Universal Pictures
Марсано-ди-Нола

**Марсано-ди-Нола** () — коммуна (маҳалли аҳолинишин) дар Италия, ки дар минтақаи Кампания, дар музофоти Авеллино ҷойгир аст.

Аҳолӣ 1607 нафар, зичии аҳолӣ 402 нафар/км² мебошад. Он масоҳати 4 км²-ро фаро мегирад. Рамзи почта — 83020. Рамзи телефон — 081.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
Христиан Голдбах

**Христиан Го́лдбах**(; ) — и рус, узви АИ Петербург (1725).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи ҳуқуқи Донишгоҳи Кёнигсберг. Соли 1725 ба Русия кӯчид. Солҳои 1725—1740 котиби илмии АИ Петербург буда, аз соли 1742 дар Вазорати корҳои хориҷӣ дар Маскав кор кардааст. Бо Л. Эйлер мукотибаи илмӣ (1729—1764) дошт. Дар яке аз мактубҳояш ба Л. Эйлер фарзия баён намуд, ки дар илм бо номи муаммои Голдбах ворид шудааст (1742). Тибқи ин фарзия ҳар як адади томи n>4-ро дар намуди ҳосили ҷамъи 3 адади сода ифода кардан мумкин аст. Эйлер дар мактуби ҷавобиаш таъкид намуд, ки барои ҳалли ин масъала исбот намудан кофист: ҳар як адади ҷуфт ҳосили ҷамъи ду адади сода аст. Масъалаи Голдбах ва Эйлер ё муаммои Христиан Голдбаҳро чунин ифода кардан мумкин аст: ҳар як адади ҷуфти n>4 ҳосили ҷамъи ду адади сода ва ҳар як адади тоқи n≥7 ҳосили ҷамъи се адади сода аст. Корҳои илмии Христиан Голдбах, асосан, ба таҳқиқи муодилаҳои дифференсиалӣ ва табдили қаторҳои дуршаванда ба қаторҳои наздикшаванда бахшида шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Юшкевич Л. П., Конслевич Ю. Х. Христиан Голдбах,. (История математики в России до 1917"). М., 1968.

## Сарчашма
*
Мервин Леонард Голдбергер

**Мервин Леонард Голдбергер** (; ) — и назарии амрикоӣ; узви АИ миллии ИМА (1963).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти технологии Карнеги (1943). Солҳои 1950—1957 дар Донишгоҳи Чикаго кор кардааст (аз 1955 проф). Аз 1957 профессор Донишгоҳи Принстон. Дар соҳаи физикаи ҳаста, назарияи бархӯрдҳо, назарияи квантии майдон, назарияи зарраҳои бунёдӣ, физикаи энергияҳои баланд таҳқиқот анҷом додааст. Соли 1948 назарияи таъсири мутақобилаи нейтронҳоро бо энергияи ~100 МэВ бо ҳастаҳои вазнин инкишоф додааст; дар ҳамкорӣ бо М. Гелл-Ман яке аз таърифҳои назарияи пароканиши расмиро пешниҳод кардааст (1953), бо Гелл-Ман ва В. Трининг (1954) усули таносубҳои дисперсиявиро дар назарияи квантии майдон таҳия, пароканиши мезонҳоро дар нуклонҳо дар ҳудуди энергияи хурд, теоремаи умумиро барои равандҳои мезонӣ бо тағйироти куллии импулсҳо таҳқиқ намудааст; соли 1957 Мервин Леонард Голдбергер таносуби, ба истилоҳ, симметрияи чилликӣ ё «кроссинг-симметрия»-ро ворид кард. Дорандаи ҷоизаи ба номи Д. Хейнеман (1962).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Голден Делишес

**Голден Делишес** () — як навъ себи тирамоҳӣ. Соли 1890 дар иёлати Вирҷинияи Шарқӣ (ИМА) аз ниҳоли хасак рӯёндаанд. Навъи хуби санъатист. 

Дар Тоҷикистон аз соли 1974 парвариш карда мешавад. Дарахташ миёнақади парешоншох, пӯстлохаш нафис, хокистарранги зард. Муғҷаҳои самаровараш калон. Баргаш сабзча, дарозрӯя, канорҳояш дандонадор. Гулаш гулобӣ, дар шароити иқлими Тоҷикистон 13–25 апрел мешукуфад (давраи гулшукуфташ 11–14 рӯз). Барои гардолуд шудани он навъҳои Боровинкаи тошкентӣ, Пармени зимистона, Ренет Симиренко ва Ҷонатан мувофиқ аст. Мевааш калон (вазнаш 140–150 г, дарозиаш 60 мм, бараш 70 мм), зарди тилогун; охири сентябр мепазад (3–4 моҳ нигоҳ доштан мумкин). Гӯшти мевааш зарди сафедча, сероб, хуштаъму хушбӯй; дар таркибаш 19,2% моддаи хушк, 10,8% қанд, 3,5 мг% витамини С, 0,79% моддаҳои пектинӣ мавҷуд аст. Аз ҳар га 200–300 сентнер ҳосил меғундоранд. Ба сармо тобовар аст. Баъзан аз кирми себ ва касалии гардаи сафед зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Каталог районированных сортов плодовых, ягодных культур и винограда. М., 1985;
* Гулов С. Мевапарварӣ. Д., 2007.
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои себ
Карло Голдони

**Ка́рло Голдо́ни ** (; ) — драманависи итолиёӣ, ислоҳотгари театр ва асосгузори мазҳакаи миллии Итолиё.

## Зиндагинома
Соли 1731 дар Донишгоҳи Падуанек ба дараҷаи доктори ҳуқуқ расид, соли 1734 аз кори адвокатӣ даст кашида, дар яке аз театрҳои Венетсия (труппаи Д. Имер) ба драматургия рӯ овард ва аз соли 1748 сазовори эътирофи умум шуд. Аммо баъдан ба Порис (1762) ҳиҷрат карда, дар ин ҷо ба ҳайси устоди забони итолиёии дарбор фаъолият намуд.

Карло Голдони 267 намоишнома навиштааст, ки аз инҳо 155 мазҳака («Бевазани айёр», 1748; «Хизматгори ду хоҷа», 1749; «Бамела», аз рӯи романи С. Ричардсон, 1750; «Соҳибаи трактир», 1753; «Ошиқон», 1760), 18 фоҷиа ва мазҳакаи фоҷиаомез (аз ҷумла «Велизарий», 1734), 94 либретто мебошанд.

Карло Голдони мазҳакаи итолиёиро амалан ислоҳ кард. Ӯ мазҳакаи халқии ниқобиро бо драматургияи дорои матни устувор ва хислатҳои воқеии инсон иваз намуд. Анъанаи Молйер ва маорифпарваронро инкишоф дод. Аммо Карло Голдони бар хилофи Молйер ба ҷои персонажҳои мазҳарӣ ин ё он нақсу камбудӣ қаҳрамонони мусбатро бештар аз табақаи поёнии ҷамъият рӯи саҳна меовард. Дар мавзӯъҳои оилавии маишӣ мазҳакаҳои «Адвокати Венетсия», «Дӯшизаи покдоман», «Феодал», «Ошиқ ва маъшуқ»-ро навишта, дар мисоли аъёну ашрофи итолиёӣ инқирози системаи феодалиро нишон додааст. Доир ба ҳаёти халқи мазлум «Ошпаззанҳо» (1755), «Чорроҳа» (1756), «Занҳои хандонрӯ» (1758) ва ғ.-ро таълиф намудааст. Қаҳрамони мазҳакаи «Моҷарои Коҷон» (1762; тарҷумаи тоҷикӣ — 1973)-и ӯ халқ — моҳигирони одии венетсиягӣ бо занҳояшон аст. Давраи охири эҷодиёти Карло Голдони бо Фаронса алоқаманд мебошад. Мазҳакаи «Лаққии накукор» (1771, ба забони фаронсавӣ) ӯро дар Аврупо машҳур гардонд. Карло Голдони роҳҳои асосии рушди драматургияи маорифпарваронаро (Д. Дидро, П. О. К. Бомарше ва дигарон) пешбинӣ кард. «Ёддоштҳои Карло Голдони …» (1784-87) санади нодирест доир ба таърихи театр. «Хизматгори ду хоҷа»-и Карло Голдони аз соли 1947 то ҳоло дар театрҳои драмавии Тоҷикистон намоиш дода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Реизов Б. Г. К. Гольдони. Л. — М., 1957;
* Мокульский С. С. Итальянская литература: Возрождение и Просвещение. М., 1966;
* Энциклопедияи советии тоҷик. Ҷ. 2. Д., 1980;
* Новая российкая энциклопедия. Т. V (1). М., 2008.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Голдспур

**Голдспур** — навъи себ. Аслан аз шаҳри Лувиломи иёлати Вашингтон (ИМА) аст.

Дар ИМА, Канада, баъзе давлатҳои Аврупои Ғарбӣ дучор меояд. Дарахташ сершохубарги аҳромшакл, сустсабз. Навдаҳояш ғафси дорчинранг. Баргаш калони ғафс, дарозрӯя, нӯгаш хамидаи заврақчашакл. Гулаш миёнаҳаҷми хушбӯй, 5-6-тоӣ дар тӯдагул ҷой гирифтааст; гулбаргҳояш дарозрӯя, сафеди гулобӣ, охири апрел мешукуфад. Бо гарди гули навъҳои себи Голден делишес, Корей, Ҷонатан, Ред делишес гардолуд мешавад. Мевааш миёна ё калон (130—160 г), дарози махрутшакл, пӯсташ андак ғафс, дурушт, ҷилодори зард, мағзаш зарди кушод, нарми сероб, нордони хушбӯй; мевадумчааш дарози борик. Меваашро то моҳи май нигоҳ доштан мумкин; барои ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ аст. Ниҳолашро аз рӯи тартиби 6х4-5 м дар заминҳои ҳосилхези обшор мешинонанд. Ҳангоми норасоии об мевааш майдаи бесифат мешавад. Соли 3-4-уми шинондан самар медиҳад. Аз ҳар га себзораш 280—320 сентнер ҳосил мегиранд. Дарахташ сармобардор нест; аз касалии тосак ва гарда зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Урунов Ф. У. Спуровые сорта яблони//Сельское хозяйство Таджикистана № 5. Д., 1979;
* Помология Узбекистана. Ташкент, 1983; Рекомендации по возделыванию садов в Таджикской ССР. Д., 1984;
* Каталог районированных сортов плодовых, ягодных культур и винограда. М., 1985.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои себҳо
Феҳристи президентҳои Австрия

Ба ин феҳрист ҳамаи президентҳои Австрия, аз ҷумла президентҳои Ҷумҳурии якуми Австрия (аз соли 1919 то 1938) ва Утриш Австрияи муосир (аз соли 1945 то имрӯз) шомиланд. Ҷумҳурии якуми Австрия пас аз фурӯпошии Австро-Венгрия пайдо шудааст, дар солҳои 1918-1919 он бо номи Австрияи Олмон вуҷуд дошт. Карл Зейтз нахустин президенти муваққатии Ҷумҳурии якуми Австрия шуд. Дар давраи аз 1938 то 1945,Утриш (Австрия) ба ҳайати Олмони фашистӣ дохил карда шуд ва пас аз ба охир расидани Ҷанги Дуюми Ҷаҳон дубора истиқлол ба даст овард.

## Президентҳои ҷумҳурии якум (1919-1938)

## Президентҳои ҷумҳурии дуввум (пас аз соли 1945)

## Шарҳ

## Адабиёт

* 
* 
* 

## Пайвандҳо

* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Австрия
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Гурӯҳ:Ҳукуматдорон аз рӯи кишвар
Феҳристи президентҳои Вйетнам

мини|Парчами ҶДВ ва Ҷумҳурии Сотсиалистии Вйетнам
**Президенти [[Вйетном|Ҷумҳурии Сотсиалистии Вйетнам]]** ( , аз соли 1981 то 1992, ин мақомро **Раиси Шӯрои давлатӣ (** ) ном мебурданд.

## Таърихи мақомотҳои олӣ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Вйетнам
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Президенти федеролии Олмон

**Президенти федеролии Олмон** ( Бундеспрезидент) () — сарвари давлат дар Олмон аст. Ин вазифа соли 1949 таъсис ёфтааст.
Ҷумҳурии Федеролии Олмон (Bundesrepublik Deutschland) 23 майи соли 1949 дар қаламравҳое, ки дар минтақаҳои зери тасарруфи ИМА, Бритониё ва Фаронса ки дар Олмони фашистӣ (Тризония) воқеъ гардидаанд, эълон карда шуд. Дар назар дошта мешуд, ки баъдан боқимондаи ҳудуди Олмон низ ба он дохил карда мешавад, ки онро моддаи махсуси 23 Қонуни асосии Ҷумҳурии Федеролии Олмон пешбинт ва таъмин мекард .
 
Президенти федеролии Олмонро Ассамблеяи Федералии Ҷумҳурии Федеролии Олмон интихоб мекунад, ки як мақоми конститутсионӣ мебошад, ки махсус бо ин мақсад даъват шудааст. Он аз аъзои Бундестаг ва шумораи баробари вакилоне, ки парлумонҳои иёлот мувофиқи принсипҳои таносуб интихоб мекунанд, иборат аст. Президенти федеролӣ бо аксарияти овозҳо ба муҳлати 5 сол интихоб карда мешавад. Интихоботи такрорӣ як маротиба иҷозат дода мешавад. Қароргоҳи президенти федеролӣ қалъаи Беллеву дар Берлин ва Виллаи Ҳаммершмидт дар Бонн мебошанд. 

Франк-Валтер Штайнмайер аз 19 марти соли 2017 дар вазифаи Президенти федеролии Ҷумҳурии Федеролии Олмон кор мекунад.

## [[Ҷумҳурии Федеролии Олмон]] (1949 — то ҳоло)

## Пайвандҳо
* Президентҳои федеролӣ дар атласи сиёсӣ 
* Президенти федеролии Олмон (Der Bundespräsident)
* Қоидаи Олмон: Кантслер, Ҳукумат, Президент (BRD. SU: Bundesrepublik Deutschland)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Олмон
Президенти Юнон

**Президенти Юнон** (  - Президенти Ҷумҳурии Юнон  - мақоми баландтарини Ҷумҳурии Юнон. Қароргоҳи расмӣ Қасри президент дар Афина аст.

## Ваколат
Президенти Юнон фармондеҳи олии Қувваҳои мусаллаҳи кишвар аст. То соли 1974 ваколатҳои ӯ номаҳдуд буданд, аммо соли 1975 онҳо дар конститутсияи нав маҳдуд карда шуданд. Пас ислоҳот дар Конститутсия ( соли 1986) президент сарвари расмӣ аст ва қудрати пурраи сиёсӣ ба сарвазири кишвар гузашт .

## Интихоботи президент
Раисҷумҳури Юнонро парлумон интихоб мекунад (на дар интихобот бо роҳи овоздиҳии умумӣ ) ба муҳлати 5 сол. Моддаи 32-и Сарқонуни Юнон пешбинӣ мекунад, ки президент бояд дар ҷаласаи ғайринавбатии парлумон на камтар аз як моҳ пеш аз ба охир расидани давраи раёсати ҷумҳурии пешин интихоб шавад. Мӯҳлати ваколати президент метавонад дар сурати ҷанг ё дар сурати саривақт ба итмом нарасидани интихоби президенти нав тамдид карда шавад.

## Нишонҳо

Акс:Flag of the President of Greece (1924-1935).svg|Солҳои 1924-1935.
Акс:Presidential_Standard_of_Greece_(1973-1974).svg|1973-1975, дар зери режими "полковникҳои сиёҳ"
Акс:Flag of the President of Greece.svg|Аз соли 1975


## Феҳристи президентҳои Юнон
Ба ин рӯйхат президентҳои Юнон аз соли 1828 шомиланд.

## Инчунин нигаред

* Подшоҳи Юнон
* Феҳристи ҳокимони Юнон
* Феҳристи сарвазирони Юнон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Юнон
Тсунголӣ

**Тсунголӣ** () — коммуна (маҳалли аҳолинишин) дар Италия, ки дар минтақаи Кампания, дар музофоти Авеллино ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
Президентҳои Гурҷистон

**

[[Президент]]и [[Гурҷистон]]** (  С *Akartvelos Presidenti* ) - сарвари давлати Гурҷистон. Гурҷистон як ҷумҳурии парлумонӣ аст ва Президенти он асосан вазифаҳои намояндагӣ ва маросимиро иҷро мекунад; ваколатҳои воқеии қудрат дар дасти сарвари ҳукумат мебошанд.
Бо овоздиҳии умумӣ ба муҳлати панҷ сол (то соли 2018) интихоб карда мешавад. Худи ҳамон шахс метавонад танҳо барои ду муҳлати пай дар пай президент интихоб карда шавад.

9 апрели соли 1991 Гурҷистон истиқлоли худро аз ИҶШС эълон кард. 27 майи соли 1991 интихоботи президент баргузор гардид, ки дар он Звиад Гамсахурдиа .
Моҳи декабри соли 1991 - январи соли 1992 дар кишвар табаддулоти ҳарбӣ ба амал омад. Эдуард Шеварднадзе, ки аз ҷониби ташкилотчиёни он ба вазифаи сарвари Гурҷистон даъват шуда буд, вазифаи раиси Шӯрои давлатии ҷумҳуриро гирифт, вазифаи президент холӣ монд. Танҳо 5 ноябри соли 1995 интихобот баргузор шуд, ки дар он Шеварднадзе президент интихоб шуд. Сипас 9 апрели соли 2000 ӯ дубора интихоб шуд. Дар натиҷаи ба ном инқилоби садбаргӣ, Э. А. Шеварднадзе маҷбур шуд, ки истеъфо диҳад.
4 январи соли 2004 Михаил Саакашвили президенти Гурҷистон интихоб шуд. Пас аз пароканда шудани эътирозҳои азими мухолифин дар моҳи ноябри соли 2007, ӯ маҷбур шуд, ки бо таъйин кардани интихоботи пеш аз муҳлат аз вазифаи президент истеъфо диҳад. Онҳо 5 январи соли 2008 баргузор шуданд ва боз Михаил Саакашвили пирӯз шуд. Маросими савгандёдкунии ӯ 20 январи соли 2008 баргузор шуд. Дар соли 2013, Михаил Саакашвили дар интихобот ба Георгий Маргвелашвили, ки президенти 4-уми Гурҷистон шуд, бохт.

Охирин интихоботи мустақими президентии Гурҷистон 28 октябри соли 2018 дар ду давра баргузор шуд, ки дар он Саломе Зурабишвилӣ пирӯз шуд. Саломе Зурабишвилӣ 16 декабри соли 2018 ба кор шурӯъ кард .
## Қароргоҳи Президенти Гурҷистон
Қароргоҳи Президенти Гурҷистон дар шаҳри Тбилиси, дар минтақаи таърихии Авлабари, дар кӯчаи М.Абдушелашвили ҷойгир аст. Қаср бо ташаббуси Михаил Саакашвили дар солҳои 2004 - 2009 сохта шудааст. Дар болои қаср якчанд меъморон кор мекарданд, муаллифи лоиҳа Георгий Батиашвили мебошад , гарчанде ки манзилро Миккеле де Лукаи итолиёӣ ба итмом расонидааст. Аз ҷиҳати таркибӣ, қаср як бинои классикии уфуқии се порт буда , бо гунбази шишагин ба охир мерасад. Дар ҷануби қароргоҳ як бинои кубӣ ҷойгир аст, ки он бинои канцелярияи давлатӣ мебошад.

Аз замони савгандёдкунии Саломе Зурабишвилӣ қасри пешини шоҳзодаҳо Орбелиани дар кӯчаи Атонели ба манзили нави президенти Гурҷистон табдил ёфтааст.

## Феҳристи президентҳои Гурҷистон

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмии Президенти Гурҷистон )
* Сомонаи расмии Президенти Гурҷистон (нусхаи англисӣ) )
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Гурҷистон
Президентҳои Албания

**Президенти Албания** — олитарин мансабдори Албания

## Феҳрист
* Исмоил Камолӣ ( 1912 - 1914 ) - сарвазир, иҷрокунандаи вазифаи сарвари давлат.

### Ҷумҳурии Албания
* Аҳмад Зогу ( 1925 - 1928 ), сипас подшоҳӣ эълон карда шуд

### Ҷумҳурии Халқии Албания (1946-1976), Ҷумҳурии Халқии Сотсиалистии Албания (1976-1991)
Дар солҳои 1946-1991 Раиси Президиуми Маҷлиси Халқӣ сарвари номиналии давлат буд.

Ин вазифаро инҳо иҷро карданд:
* Умар Нишонӣ ( 1946 - 1953 )
* Ҳоҷӣ Лешӣ ( 1953 - 1982 )
* Ромиз Алия ( 1982 - 1991 )

Ҳокимияти воқеӣ дар кишвар дар дасти роҳбарияти Ҳизби коргарии Албания буд.

### Пас аз барҳам додани режими якҳизбӣ
# Ромиз Алия ( 1991 - 1992 )
# Соли Беришо ( 1992 - 1997 )
# Раҷаб Майдонӣ (1997 - 2002)
# Алфред Мойсиу ( 2002 - 2007 )
# Бомир Тупӣ ( 2007 - 2012 )
# Буяр Нишонӣ ( 2012 - 2017)
# Илир Мета ( Соли 2017 - 2024)
# Байрам Бегоӣ - (2024 - ҳоло дар вазифа).

## Инчунин нигаред
* Феҳристи сарвазирони ҳукуматҳои Албания

## Пайвандҳо
* Таърихи мухтасари муассисаи Президенти Ҷумҳурии Албания
* Сомонаи расмии Президенти Албания

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Албания
Олим Ширинов

** Шири́нов Олимбе́к Маҳмадбе́кович** (зод. 30 июни 1975, Душанбе) — навозандаи тоҷик, муҳандиси садо, суратгир, роҳбари гурӯҳи «Парем».

## Маориф
Соли 1992 мактаби миёнаи рақами 37 ба номи Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ Александр Григориевич Мироненко, ш. (Душанбе, Тоҷикистон) хатм кардааст.

Соли 1993 ба Донишкадаи омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ба Факултаи филология дохил шуд.

Соли 1995 Олим Ширинов таҳсилро дар Донишкада тарк намуда, худро комилан ба фаъолияти мусиқӣ бахшид.

## Фаъолияти меҳнатӣ
* 1992-1993 — арматурщики заводи ЖБК-1 ш. Душанбе;
* 1995-1997 — ба ҳайси рассоми оркестри Театри академии опера ва балети Тоҷикистон ба номи И. Садриддин Айнӣ кор карда буд;
* 1997-1999 —  ва ассистенти муҳандиси садо дар ;
* Аз соли 2007 директори ҶДММ «Интерсолар-Т» (гурӯҳи ширкатҳои «ИНТЕК») мебошад;
* Аз 1 сентябри 2011 то  31 декабри 2012 — Директори рушд дар рдиои «Ватан».
* 2022-2026 — активная работа с пропагандой Кремля, распространение заведомо ложной информации и провокаторство, пропаганда ненависти по национальному признаку и распостранение в международных социальных сетях посредством медиаконтента и живого общения в прямых эфирах.

## Фаъолияти эҷодӣ
* Дар давраи соли 1993 то 1995 дар гурӯҳҳои «Парем», «Камчатка», «Сумасшедший солдат», «Навигатор» басс менавохт.
* Аз соли 1995 барабаннавоз, продюсери мусиқӣ ва роҳбари гурӯҳи «Парем» мебошад
* Аз соли 1999, Олим Ширинов сармуҳандиси садо дар студияи «JC Records Studio» мебошад. Ӯ сурудҳои чунин ҳофизҳоро сабт кардааст: Садриддин Наҷмиддин, Сӯҳроби Сафарзод, Нозияи Кароматулло, Сироҷиддин Фозилов, Нигина Амонқулова, Соҳибқирон Нозимов, Шабнами Сурайё, Муҳаммадрафи Кароматулло, Баҳром Ғафурӣ, Таҳмина Ниёзова.
* Аз соли 1999 инҷониб муҳандиси садо ва продюсери тамоми сурудҳои гурӯҳи «Парем» мебошад..

## Дидгоҳҳои сиёсӣ

Аз моҳи феврали соли 2022 Олим Ширинов дар робита ба амалиёти вижа дар Украина мавзеъгирии шадиди ҷонибдори Русияро ишғол кардааст.

## Ҷоизаҳо ва мукофотҳо

* 2013 — ҷоизаи «TOP-50: Одамони услуби шаҳри Душанбе барои соли 2012»;
* 12 марти соли 2022 Сафири Русия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон И. Лякин-Фролов Олим Ширинов бо медали хотиравии «75-солагии Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945» мукофотонида шуд.

## Падару модар
* Падар — Ширинов Маҳмадбек Маҳмадбекович (1934—1996)
* Модар — Шайхутдинова Алевтина Гилязовна (1933—2018)

## Маҳфилӣ
Акс

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;

Гурӯҳ:Аккосон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1975
Гурӯҳ:Зодагони 30 июн
Клэренс (серияи телевизионӣ)

**«Клэренс»** () як силсилаи аниматсионии амрикоӣ аст, ки аз ҷониби Скайлер Пейҷ барои Cartoon Network сохта шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 

Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ ИМА
Феҳристи сарварони Вйетнами Ҷанубӣ

[рост|мини| Идораи Президенти Ҷумҳурии Вйетнам дар Қасри Истиқлолият, [Хошимин|Сайгон, Вйетнами Ҷанубӣ.]]
Ин **феҳристи сарварон ва раисони ҳукумати** Вйетнами Ҷанубӣ, аз таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Кохинхин дар соли 1946 то муттаҳидшавии Вйетнам дар соли 1976.

## Сарварони давлат

### Сарварони Вйетнам (1949-1955)

### Президентҳои Ҷумҳурии якуми Вйетнам (1955-1963)

### Хунтаи ҳарбӣ (1963-1967)
Дар давраи ҳукмронии хунтаи ҳарбӣ, сардори Қувваҳои Мусаллаҳ дар идоракунии давлат қудрати воқеӣ дошт. Дар баъзе давраҳо вазифаи сарвари давлат ва сардори Қувваҳои Мусаллаҳро як нафар ба уҳда дошт.

#### Сарони давлатҳо

#### Роҳбарони низомӣ

### Президентҳои Ҷумҳурии дуюми Вйетнам (1967-1975)

## Сарварони ҳукуматҳо

## Нишонҳо

Акс:Flag of Bao Dai (1948-1955).svg|Стандарти шахсии Бао Дай, сарвари давлати Вйетнам 1949–1955.
Акс:Presidential Standard of South Vietnam (1955–1963).svg|Стандарти президентии Вйетнами Ҷанубӣ дар солҳои 1955-1963.
Акс:Presidential Standard of South Vietnam (1963–1975).svg|Стандарти президентии Вйетнами Ҷанубӣ дар солҳои 1964-1975.
Акс:Flag of the President of the Republic of Vietnam as Supreme Commander of the Armed Forces.svg|Парчами Президенти Вйетнам ҳамчун Фармондеҳи олии Қувваҳои Мусаллаҳ.


## Пайвандҳо

* Ҳокимон - Вйетнам
* Давлатмандони ҷаҳон - Вйетнами Ҷанубӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Феҳристи сарвазирон
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Las Estrellas

**«Las Estrellas»** (ки қаблан бо номи **El Canal de las Estrellas** маъруф буд) — як шабакаи телевизионии заминии Мексика аст, ки ба ширкати Televisa тааллуқ дорад. Он 21 марти соли 1951 оғоз ёфтааст. Бисёре аз барномаҳои Las Estrellas дар ИМА дар Univision, UniMás ва Galavisión дида мешаванд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Саҳифаи расмии Las Estrellas

 
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ, роҳандозишуда дар соли 1951
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Мексика
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии испониёизабон
Гурӯҳ:Televisa
Мадагаскар (филм)

**"Мадагаскар"** () — филми тасвириву бадеӣ бо коргардонии Эрик Дарнелл ва Том МакГрат, аз ҷониби киностудияи Dreamworks Pictures соли 2005 таҳия шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* 
* 

Гурӯҳ:Филмҳо
Сайқалӣ

**Собир Сайқалии Ҳисорӣ** () — и узбек.

## Зиндагинома
Сайқалӣ соли 1730 дар Ҳисори Шодмон таваллуд шудааст. Ӯ аз хурди соҳибақлу соҳибзаковат ва хушзеҳн буд. Аз ҳамин сабаб бештари авқоти худро барои омӯхтани мероси адабии шуарои форсу турк масруф менамуд. Аз ҷумла осори Саъдӣ, Румӣ, Ҳофиз, Ҷомӣ, Навоӣ, Машраб, Фузулӣ ва дигар шоиронро бо шавқу завқ меомӯхт.

Мероси адабии шоир бо забони узбекӣ иншо гардидааст. «Равзату-ш-шуҳадо», «Баҳром ва Гуландом», «Аҳтамнома» ва дигар осори манзуми ба мо мерос гузаштааст. мавзӯ ва мундариаҷи осори ӯ бештар ҷанбаи динӣ-ахлоқӣ дошта барои тарбия инсон комил нигаронида шудааст.

Соли 1798 аз олам чашм пушидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Abdullayev V., Oʻzbek adabiyoti tarixi, 2kitob, T., 1967
Ҷозеф Леонард Голдстайн

**Ҷозеф Леонард Голдстайн** (; ) — духтур ва генетики амрикоӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи донишгоҳҳои Вашингтон ва Ли дар Лексингтон (1962), мактаби тиббии ҷанубу ғарбии Донишгоҳи Техас дар Даллас (1966). Аз соли 1972 дар мактаби тиббии ҷанубу ғарбӣ кор мекунад; ординатори калони беморхонаи Паркленд, профессор (1976), роҳбари шуъбаи генетикаи молекулавӣ, баъдан профессор тиб ва генетика. Оид ба шакли тавъами оилавии ҳиперлипидемия пажӯҳиш анҷом додааст. Ҳамроҳ бо Браун М. бо истифода аз усули парвариши бофтаҳо (рӯёндани ҳуҷайраҳои пӯст) пайдоиш ва танзими холестеринро таҳқиқ кардааст, баъзе тағйирот (мутатсия)-и генҳоро, ки барои интиқоли холестерини хун ба воситаи липопротеидҳои зичиашон кам муҳимманд, шарҳ додааст (1984). Соли 1985 барои таҳқиқи мубодилаи холестерин сазовори мукофоти Нобел гардидааст (ҳамроҳи Браун М.).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
(6489) Голевка

**Голевка** () — сайёраки сангии нисбатан ба Замин наздик, рақами тартибиаш 6489; ба гурӯҳи астероидҳои барои Замин хатарноки аполлонҳо ва оилаи Алинда мансуб аст.

Аз сабаби калон будани экссентриситети мадораш голевка хатти ҳаракати Замин ва Миррихро бурида гузашта, ба мадори Муштарӣ наздик мешавад. Голевка соли 1991 аз тарафи Э. Хелин дар расадхонаи Паломари ИМА кашф гардида, аз ҳамон сол мушоҳида мешавад. Номи голевка аз ҳиҷоҳои аввали марказҳои алоқаи кайҳонии дурмасофа, ки дар Голдстоун (Gol), Евпатория (Ev) ва Касима (Ka) ҷойгир шуда, сигналҳои минакси (эхосигналҳои) астероидро қабул карда буданд, гирифта шудааст. Арзи голевка қариб 500 м, вазнаш 210 млрд кг (яъне зичии он 2,7 г/см3) аст. Хатти мадории Г. ҳангоми ба Замин нисбатан наздик шуданаш (16 млн км) пурра омӯхта шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Сайёракҳо
Касян Голейзовский

**Кася́н Яросла́вич Голейзо́вский** () - ҳунарпешаи балет, балетмейстери рус, яке аз намояндагони барҷастаи пешрав дар соҳаи хореография. Артисти хидматнишондодаи ҶШС Белорусия (1940), Ходими хидматнишондодаи санъати ҶШС Литва (1954).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи театрии Петербург (1909). Солҳои 1909–18 артисти Театри Калони Маскав ва баъд (1920–24) роҳбари балети камеравии Маскав буд. Аз нимаи дуввуми солҳои 30 асри 20 дар театрҳои Харков, Минск, Лвов, Душанбе кор кардааст. Солҳои 1916–25 балетҳои «Сонатаи марг ва ҳаракат» (дар асоси мусиқии А. Н. Скрябин, 1918), «Саломея» (дар асоси мусиқии Р. Штраус, 1922), «Фоҷиаи ниқобҳо»-и Б. Б. Бер, «Фавн» (дар асоси мусиқии Дебюсси), «Пирмардакҳои регӣ» (дар асоси мусиқии оҳангсозони гуногун, 1918), «Макс ва Морис» (дар асоси мусиқии Л. Шитт, 1919) ва ғ.-ро ба саҳна гузошт. Дар миёнаи солҳои 1930, вақте ки «драмбалет» ҳамчун жанри асосии намоишномаҳои хореографӣ таъйид шуд, санъати Г. «формалистӣ» шинохта шуд ва ӯ аз басаҳнагузории намоишномаҳо дар Театри Калони Маскав маҳрум монд. Баъдтар балетҳои «Листиана» (дар асоси мусиқии Ф. Лист) «Деҳкадаи шӯроӣ»-и Б. Б. Бер ва «Кармен» (Маскав, 1931), «Нозанини хуфта»-и П. И. Чайковский (Харков, 1935) «Фаввораи Боғчасарой»-и Б. В. Асафев (Минск, 1939), «Композитсияҳои хореографӣ» дар асоси мусиқии А. Н. Окрябин ва Ф. Лист (Маскав, 1960–61)-ро ба саҳна гузошт. Соли 1941 бо роҳбарии ӯ нахустин балети тоҷик «Ду гул» саҳнагузорӣ шуд. Г. шаклҳои нави хореографияи тоҷик (рақсҳои оммавӣ, чаҳоркаса ва бисёркасаро, ки бо ширкати як зану чанд мард иҷро мешуданд)-ро таҳия намудааст. Ӯ дастаи хурди раққосони мардумиро машқ ва маҳорату истеъдоди онҳоро сайқал дода, намоиши ҷолиб офарид. Дар консерти хотимавии Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Маскав (1957) Г. рақси оммавии «Пахта»-ро ба саҳна гузошт. Инчунин дар саҳнаи Театри Калони Маскав балети тоҷикии «Лайлӣ ва Маҷнун»-и С. Баласанянро (1964) таҳия намуд. Дар рақсҳои эҷодкардаи Г. баъзе аз унсурҳои рақси мардумии тоҷикӣ, пластикаи миллӣ бо рақси классикӣ омезиш ёфтаанд. Ӯ муаллифи китоби «Образҳои хореографияи халқии рус» (М., 1964) мебошад. Бо ду орден ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Владимир Голенишев

**Голенишев Владимир Семёнович** () — шарқшиноси рус, яке аз бунёдгузорони мактаби мисршиносӣ, ошуршиносӣ дар ҷаҳон.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Петербург (1879), донандаи 12 забон (аз ҷумла қибтӣ, ошурӣ, аккадӣ, юнонӣ, арабӣ ва ғ.) буд. Г. фаъолияти илмиашро аз давраи донишҷӯӣ оғоз карда, дар Конференсияи байналмилалии шарқшиносони ш. Петербург (1876) папирусҳои «Андарзҳои Мерикара» ва «Нубуввати Неферти»-и Эрмитажи Давлатиро муаррифӣ кард. Аз соли 1879 ба Миср сафар карда, катиба ва тасвироти зиёдеро (тақр. 6 ҳазор адад) дар марказҳои бостонии водии Ҳамомат (1884-85), Тал-ал-Масхута (1888-89) дарёфт ва ба илм ворид кард, ки нодиртаринашон Папируси математикии Маскав, сафарномаи Унвамон ба Финикия ва расмҳои Фаюм буд. Г. солҳои 1886-89 сарпарасти маҷмӯаи ёдгориҳои мисрӣ ва ошурии Шуъбаи бостонии Эрмитажро ба уҳда дошт. Баъди фурӯши нигораҳои бостониаш ба ҳукумати шоҳии Русия (соли 1908) Г. дар Фаронса ва Миср зиндагӣ карда, дар Донишгоҳи Қоҳира кафедраи омӯзиши таърихи бостонии маданияти Мисрро кушод, ки солҳои 1923-29 роҳбарии онро ба уҳда дошт. Г. баъди ба нафақа баромаданаш (1929) ба таҳияи асараш «Синтаксис дар забони қадимаи мисрӣ» машғуд шуд, ки чун асарҳои дигараш то ҳол нашр нашудааст. Коллексияи Г. имрӯз дар Музейи давлатии санъати тасвирии ба номи А. С. Пушкин маҳфузанд. Ба муносибати 150 солагии Г. (2006) нимпайкарааш дар Маҷмуаи ёдгории О. Мариэттаи боғи рӯ ба рӯи Осорхонаи миллии Қоҳира гузошта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Струве В. В. К столетию со дня рождения В. С. Голенишева.// Вестник древней истории, 1957, № 2;
* Головина В. А. В. С. Голенишев: основные вехи биографии// Вестник древней истории, 2006, № 4.

## Сарчашма
*
Филипп Голиков

**Голиков Филипп Иванович** () — фармондеҳ, Маршали Иттиҳоди Шӯравӣ (1961).

## Зиндагинома
Аз соли 1918 дар ҳайати Артиши Шӯравӣ. Хатмкардаи курсҳои такмили ихтисоси ҳайати фармондеҳони олӣ (1929), мактаби ҳарбӣ (1931) ва Академияи ҳарбии ба номи М. В. Фрунзе (1933, ғоибона). Аз соли 1919 дар вазифаҳои ҳизбию сиёсӣ, аз соли 1931 дар вазифаҳои фармондеҳӣ буд. Аз июли 1940 муовини сардори Ситоди генералӣ-сардори раёсати иктишоф (разведка). Аз оғози ҶБВ барои дастрас намудани аслиҳа барои Артиши Сурх дар Британия ва ИМА музокирот анҷом додааст. Минбаъд фармондеҳи артиш буд; дар муҳорибаҳои Маскав (1941-42), Брянск (апрел-июли 1942), Воронеж (август ва октябри 1942 — марти 1943) иштирок кардааст. Аз апрели 1943 сардори Сарраёсати кадрҳои Шӯрои Комиссарони Халқии мудофиаи ИҶШС ва аз октябри 1944 ҳамзамон намояндаи Шӯрои Комиссарони Халқии оид ба корҳои ба ватан баргардонидани шаҳрвандони ИҶШС. С-ҳои 1950-56 фармондеҳи воҳидҳои алоҳидаи механикии ҳарбӣ, 1956-58 сардори Академияи ҳарбии қувваҳои танкии зиреҳпӯш, 1958-62 сардори Сарраёсати сиёсии Артиши Шӯравӣ ва Флоти ҳарбӣ-баҳрӣ буд. Аз майи 1962 корҳои масъули Вазорати мудофиаи ИҶШС-ро иҷро кард. Депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 1 ва 4-6). Муаллифи ёддоштҳои «Уқобҳои сурх» ва «Дар муҳорибаи Маскав».

## Ҷоизаҳо
Бо 4 ордени Ленин, ордени Револютсияи Октябр, 4 ордени Байрақи Сурх, орденҳои Суворов (дараҷаи 1), Ситораи Сурх, Кутузов (дараҷаи 1), Байрақи Сурхи Меҳнат, «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС», 7 ордени хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Борис Голитсин

**Голитсин Борис Борисович** () - физикдон ва заминфизикдони рус, обуҳавошинос, асосгузори илми зилзилашиносӣ дар Русия, академики АИ Петербург (1908).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи баҳрӣ (1880) ва Академияи баҳрии Петербург (1886), Донишгоҳи Страсбург (1890). Омӯзгори Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов (1891–93), Академияи баҳрӣ (1894–1914), Институти тиббии занонаи Петербург (1897–1908) ва Курсҳои олии занонаи бестужевӣ (1909–16). Корҳои илмии Борис Голитсин, асосан, ба соҳаҳои обуҳавошиносӣ (метеорология) ва зилзилашиносӣ бахшида шудаанд.
Ба туфайли заҳматҳои Борис Голитсин илми зилзилашиносӣ ба қатори фанҳои дақиқ дохил гаштааст. Борис Голитсин назария ва сохти зилзиланигорҳо (сейсмографҳо)-и электродинамикиро таҳия намудааст, ки дар марказҳои зилзиласанҷии Русия ва берун аз он васеъ истифода мешуданд. Борис Голитсин дар соҳаҳои оптика, физикаи молекулавӣ ва тайфшиносӣ (спектроскопия) таҳқиқот бурда, ба таҳқиқи мунтазами зилзила ва қаъри Замин асос гузошт. Дар АИ Петербург дафтари физикиро таъсис дода, дар тӯли 20 сол мудири он буд. Борис Голитсин президенти Ассотсиатсияи байналмилалии зилзилашиносон (аз соли 1911), узви Ҷамъияти шоҳии Лондон (1916) буд. Ба кӯҳҳои зеряхии Антарктида ва конҳои баҳрии гази табиии Қрим номи Борис Голитсин дода шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Подшоҳии Ҳиҷоз

**Подшоҳии Ҳиҷоз** () — давлат дар Ҳиҷоз, ки соли 1916 аз Империяи Усмонӣ истиқлолият эълон кардааст. Аз ҷониби сулолаи Ҳошимиён ҳукмронӣ карда мешавад . Дар миёнаи солҳои 1920-ум аз ҷониби Наҷд забт карда шуд, ки пас аз он Шоҳигарии Муттаҳидаи Наҷд ва Ҳиҷоз таъсис ёфт.

## Таърих
Дар давоми Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ, Бритониё музокиротро бо шарифи Макка Ҳусейн бин Алӣ оғоз кард. Комиссари олии Бритониё оид ба Миср Мак-Магон дар моҳи октябри соли 1915 ба Ҳусейн ваъда дод, ки ӯро ҳамчун подшоҳи давлати оянда эътироф хоҳад кард, ки бояд ҳамаи кишварҳои арабии Осиёро, ба истиснои Лубнон, ғарби Сурия, ҷануб ва шарқи Арабистон фаро гирад. Ба ин ваъда такя карда, шариф Ҳусейн моҳи июни соли 1916 исёни  зидди усмониро  оғоз кард.

Пас аз ҷанг, ҳангоми интизори иҷрои ваъдаҳои Бритониёи Кабир, Ҳусейн ибни Алӣ худро подшоҳ эълон кард ва изҳор дошт, ки дар зери ҳукмронии худ ҳамаи вилоятҳои собиқи арабии империяи Усмониро муттаҳид мекунад. Аммо Бритониёи Кабир ва Фаронса нақшаҳои худро доштанд ва Бритониё ӯро танҳо ҳамчун Подшоҳи Ҳиҷоз эътироф кард. Дар соли 1919 Ҳусейн тасмим гирифт, ки худи арабҳоро муттаҳид кунад ва сарбозонашро ба манотиқи наздисарҳадии Наҷд интиқол диҳад, вале мағлуб шуд. Бритониёи Кабир мӯътадил сохтани шӯҳратпарастии иттифоқчии худро муфид меҳисобид, аммо ба шикасти ӯ роҳ надод.

Ҳусейн аз нақшаҳои шӯҳратпарасти худ даст накашид ва андозҳо ва хароҷоти низомиро афзоиш дод. Ин боиси афзоиши норозигӣ аз ӯ дар дохили кишвар шуд. Дар моҳи марти соли 1924 бо истифода аз барҳам додани хилофат пас аз суқути сулолаи усмонӣ, вай худро халифаи нав эълон кард. Ин боиси норизоият дар манотиқи мухталифи ҷаҳони ислом шуд, аммо бахусус дар Наҷд. Дар моҳи сентябри соли 1924, Наҷд ҷанги зидди Ҳиҷозро оғоз кард. Ин дафъа Бритониё, ки аз даъвои Ҳусейн ва ифтитоҳи Консулгарии генералии СССР дар Ҷидда дар тобистони соли 1924 норозӣ буд, подшоҳро дастгирӣ накард ва моҳи октябри соли 1924 Ҳусейн бо ҷамъомади ашрофзодагон аз кишвар ронда шуд. Писараш Алӣ, ки ӯро иваз кард ва Макка ва Мадинаро дар ихтиёри Ибни Сауд гузошт, ба Ҷидда ақибнишинӣ кард ва тақрибан як сол дар он ҷо дифоъгароӣ мекард. Дар моҳи октябри соли 1925, амири Наҷд ибни Сауд бо намояндаи Бритониё шартнома баст, ки тибқи он ҳукумати Бритониё бар ивази баъзе гузаштҳо аслан пайвастани Ҳиҷозро ба Наҷд эътироф кардааст. 22 декабри соли 1925 Ҷидда таслим шуд ва шоҳ Алӣ Ҳиҷозро тарк кард; ашрофони маҳаллӣ ҳатто пештар ба Ибни Сауд байъат карда буданд.

## Манбаъ
* «История Востока» в 6 томах. Т. V «Восток в новейшее время (1914—1945 гг.)» — М.: издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2006. ISBN 5-02-018102-1
## Нигаред низ
* Подшоҳии Наҷд ва Ҳиҷоз
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳои арабизабон
Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Арабистони Саудӣ
Подшоҳии Наҷд ва Ҳиҷоз

**Подшоҳии Наҷд ва Ҳиҷоз** () — давлат дар нимҷазираи Арабистон пас аз забт шудани салтанати Ҳиҷоз дар соли 1920 аз ҷониби Наҷд таъсис ёфт. 8 январи соли 1926 Султони Наҷд Абдулазиз ибни Сауд дар Масҷиди бузурги Маккаунвони подшоҳи Ҳиҷоз тоҷгузорӣ карда шуд. 29 январи соли 1927 ӯ ҳамчунин унвони "Подшоҳи Наҷд"-ро (ба ҷои "Султон" -и собиқ) ба уҳда гирифт. Мувофиқи шартнома дар Ҷидда, ки 20 майи соли 1927 имзо шуда буд, давлати Абдулазиз аз ҷониби Бритониёи Кабир эътироф шуда, номи "Шоҳигарии Наҷд ва Ҳиҷоз"-ро гирифт .

23 сентябри соли 1932, минтақаҳои Наҷд, Ҳиҷоз, Ал-Хаса ва Катиф ба як салтанати нави ягона бо номи Арабистони Саудӣ муттаҳид шуданд.

## Муносибатҳои байналмилалӣ
Ба туфайли робитаҳои наздик бо Британияи Кабир.Абдулазиз тавонист сиёсати экспансионистии худро бо кумаки низомии Бритониё идома диҳад. Аз ин сабаб, Наҷд ва Ҳиҷоз аз Лигаи Миллатҳо хориҷ карда шуданд.

Шоҳигарии Наҷд ва Ҳиҷозро Иттиҳоди Шӯравӣ соли 1926, Иёлоти Муттаҳида дар соли 1931 эътироф карданд.

То соли 1932 Британияи Кабир, СССР, Туркия, Форс ва Нидерланд дар Ҷидда намояндагиҳои дипломатӣ доштанд ; Фаронса, Италия ва Миср намояндагони ғайрирасмӣ доштанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Арабистони Саудӣ дар *worldstatesmen.org* )

Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Арабистони Саудӣ
Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳои арабизабон
Султонии Наҷд

**Султонии Наҷд, давлати дуюми Саудӣ** — давлатест, ки дар нимҷазираи Араб дар солҳои 20 -ум вуҷуд дошт.

Соли 1921 ҳокими аморати Наҷд ва Ҳаса Абдулазиз ибни Сауд Ҷебел Шаммарро асир гирифт ва худро султон эълон кард.

Соли 1922 Шартномаи Укайра имзо шуд, ки сарҳадҳои шимолу шарқии давлати навро таъсис дод, ки тибқи он минтақаи бетарафи Саудӣ-Ироқ ва минтақаи бетарафи Саудӣ-Кувайт ташкил карда шуданд.

Моҳи марти соли 1924 подшоҳи Ҳиҷоз Ҳусейн ибни Алӣ ал-Ҳошимӣ худро халифаи нави ҷаҳони ислом эълон кард. Бритониё Кабир аз дастгирии ормонҳои мутлақи Ҳусейн даст кашид ва дар натиҷаи ҷанги минбаъдаи солҳои 1924-1925 Подшоҳии Ҳиҷоз аз ҷониби Наҷд забт карда шуд. Пас аз он ки Абдулазиз ибни Сауд подшоҳи Ҳиҷоз (1926) ва подшоҳи Наҷд (1927) таъин карда шуд, давлати муттаҳид бо номи Наҷд ва Ҳиҷоз номгузорӣ шуд.
## Нигаред низ
* Иморати Асир
* Наҷд ва Ҳаса
## Манбаъ
* «История Востока» в 6 томах. Т. V «Восток в новейшее время (1914—1945 гг.)» — М.: издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2006. ISBN 5-02-018102-1
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳои арабизабон
Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Арабистони Саудӣ
Наҷд ва Ҳаса

**Аморати Наҷд ва Ҳаса** ё **Давлати сеюми Саудӣ** — давлатест, ки дар нимҷазираи Араб дар чоряки аввали асри 20 вуҷуд дошт.

Дар солҳои 1890-ум, Иморати Наҷд пош хӯрд ва қисми зиёди заминҳои он таҳти назорати Иморати Ҷебели Шаммар қарор гирифтанд.

Соли 1902 Абдулазиз, аз насли ҳокимони Арабистони Саудӣ барои кумак дар ташкили ҳамла ба Ҷебел Шаммар ба амири Кувайт муроҷиат кард. Азбаски амир бо Рашидиён, ки дар Ҷебел Шаммар ҳукмронӣ мекарданд, мухолифат дошт, ӯ Абдулазизро аз мардум ва силоҳ таъмин кард. Дар натиҷаи як ҳамлаи ҷасуронаи Абдулазиз бо теъдоди ками одамон тавонист шаҳри аҷдодии Саудия — Риёзро забт кунад ва ӯ худро амири нави давлати Саудӣ эълон кард.

Солҳои минбаъда муборизаи байни саудиҳо ва рашидиёнро нишон доданд , ки дар натиҷа минтақаи Ал-Қосим таҳти назорати Абдулазиз қарор гирифт. Дар соли 1913 аз заъфи нерӯҳои усмонӣ дар минтақа истифода бурда, Ал Ҳаса ва Ал Катифро забт кард.

Дар давоми Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ, бритониёиҳо тавассути агенти худ Уилям Шекспир бо Абдулазиз тамос гирифтанд, ки ба шарофати он Шартномаи Дарин дар соли 1915 ба имзо расид, ки тибқи он Абдул-Азиз қавл додааст, ки ба давлатҳои таҳти ҳимояи Бритониё дар соҳилҳо халиҷи Форс ҳамла накунад, аммо дар иваз ба ӯ протекторати Бритониёро кафолат доданд. Аз сабаби он, ки душманони кӯҳнаи Абдулазиз — рашидиён шарикони содиқи империяи Усмонӣ буданд, Абдулазиз имконият пайдо кард, ки бо пули англисӣ бо онҳо ҷанг кунад.

Аммо, дар замони ҷанг, Бритониё на танҳо бо Абдулазиз музокира кард ва пас аз ҷанг дар сарзаминҳои арабии империяи собиқи усмонӣ, Подшоҳии Ҳиҷоз низ ба вуҷуд омад, ки ҳокими он Ҳусейн ибни Алӣ даъво дошт, ки арабҳоро дар зери парчами худ муттаҳид кунад. Дар соли 1919 ӯ сарбозони худро ба манотиқи наздисарҳадии Наҷд интиқол дод, вале мағлуб шуд. Бритониёи Кабир мӯътадил сохтани шӯҳратпарастии шарики худ Ҳусейнро муфид меҳисобид, аммо ба шикасти ӯ роҳ надод.

Дар соли 1921 Абдулазиз ниҳоят Иморати Ҷебели Шаммарро мағлуб кард ва заминҳои онро зам кард ва худро султони Наҷд эълон кард.
## Нигаред низ
* Иморати Асир
* Султонии Наҷд

## Манбаъ
* «История Востока» в 6 томах. Т. V «Восток в новейшее время (1914—1945 гг.)» — М.: издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2006. ISBN 5-02-018102-1
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳои арабизабон
Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Арабистони Саудӣ