open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ниғде

**Ниғде**   (   - талаффуз *«niyde»)* - шаҳр, маркази маъмурии вилояти Ниғде, дар қисми марказии Ҷумҳурии Туркия ҷойгир шудааст.

Шаҳрро кӯҳҳои вулқонии Мелендиз ва Позанти иҳота мекунанд.

## Таърих
Масоҳати атрофи Ниғде дар чорроҳаи роҳҳои қадимаи тиҷоратӣ воқеъ буд ва таърихи бой дорад. Ин қаламрав дар замонҳои мухталиф қисми салтанати Хетҳо, Ошшур, империяи Искандари Мақдунӣ, Арманистони Бузург, Империяи Рум, Византия ва Туркияи усмонӣ буданд. Дар аввали асри XIII, Ниғде яке аз калонтарин шаҳрҳои Осиёи Хурд буд.

То соли 1923, қисми зиёди аҳолӣ масеҳиён буданд, асосан юнониҳо. Дар солҳои 1950-1960 туркҳо аз Булғористон ва Юнон ба ш. Ниғде кӯчиданд.

## Ниғде имрӯз
Соли 1992 донишгоҳ боз шуд ва шаҳр аҳамияти фарҳангӣ пайдо кард.
Дар наздикии Ниғде ёдгориҳои таърихӣ ва фарҳангӣ мавҷуданд, инчунин осорхонаи бостоншиносӣ ҳаст.

## Ҷойҳои тамошобоби шаҳр ва атрофи он
* Қалъаи Ниғде дар теппае дар болои шаҳри куҳна 
* Шаҳрҳои зеризаминӣ иборат аз ҳашт ошёна, ки сокинони маҳаллӣ дар даврони ҷангҳо ва ошӯбҳо пинҳон буданд - аз давраи пеш аз мелод. ва то он даврае, ки масеҳиён аз туркҳои ҷангӣ пинҳон буданд. (Деринкую) 
* Масҷиди салҷуқии Султон Алоуддин Кайкубот, ки сояи он дар нимашаб ба қомати духтари зебое монанд аст 
* Қабр аз Худованд-Хатун (1312), духтари  Султони салҷуқӣ Қилич-Арслони IV 
* Қабристони писари султони салҷуқӣ  аз сулолаи Гундоғду, (1344) 
* Оқ-мадраса - ҳоло як осорхонаи бостоншиносӣ 
* Масҷид ва мақбараи волии Муғулистон Сунгур Бей (1335) ва масҷиди Шоҳ (1413). 
* Масҷиди Хонум - Ҷомеа (1452) 
* Масҷиди Пошо - Ҷомеа, асри XV 
* Ҳамоми - Пошо - ҳаммоми куҳнаи туркӣ 
* Масҷиди Дишара - Ҷомеа ("Масҷиди берунӣ"), асри XVI 
* Бозори пӯшида, ки дар асри XVII аз ҷониби Маҳмад Пошо Соколович ҳамчун туҳфа ба сокинони шаҳр барои дастгирии Султон Селим II, ҳангоми ошӯбҳо сохта шудааст. 
* Осорхона, ки ба намоиш бозёфтҳои қадим гузошта шудааст, аз ҷумла намунаҳои 5000 сол пеш аз милод. 
* Қабрҳои Руми қадим дар деҳаи Каратли 
* Калисои асри VI дар деҳаи Андавал (Оқтош) 
* Ибодатгоҳи сангини даврони Византия дар Гумушлер бо фрескаҳои машҳур. 
* Ҳаммомҳои обҳои маъданӣ ва лойи  дар Хoҷaпинар.

## Нигораҳо

Акс:Niğde5.JPG|Маркази шаҳр
Акс:Ciftehan ulukisla nigde.JPG|Шефтехан, Ниғде
Акс:Ciftehan nigde.JPG|Шефтехан


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Ниғде
Усмония

**Усмония**  ( ) — шаҳраки хурде дар минтақаи таърихии Киликия, маркази вилояти Усмонияи Туркия аст. Шумораи умумии аҳолии шаҳри Усмония ва ноҳияи Усмония 154,000 нафарро ташкил медиҳад. Масоҳат - 974 км². 

## Таърих
Шаҳр ва атрофи он дар як минтақаи муҳими таърихии Шарқи Наздик ҷойгиранд. Бисёре аз халқҳо ва тамаддунҳои мухталиф дар фарҳанги шаҳр: ҳеттҳо, форсҳо, румиён, юнониҳо, арманиҳо, курдҳо, арабҳо, туркҳо нишонаҳои худро гузоштаанд. 

Ҳузури ислом дар ин минтақа бори аввал аз ҷониби Ҳорун Ар-Рашид, Халифаи Хилофати Аббосиён ҷой дода шуд. Дар асри XI, дар натиҷаи ҷангҳои байни давлатҳо, шаҳр аксар вақт аз даст ба даст мегузашт. 
Пас аз иуҳорибаи назди Манзикерт дар соли 1071 минтақаи Усмонияро туркҳои салҷуқӣ забт карданд ва Византияро тақрибан 20 сол аз ин ҷо ронданд. Дар аввали асри XII, ин минтақа ба ихтиёри Византия баргардонида шуд, то соли 1204, то ҳуҷуми 4-уми салибдорони масеҳӣ  ва ғоратгардии Константинопол. Пас аз он шаҳр ба Киликияи Арманистон тааллуқ дошт. Дар асри XVI, шаҳрро туркҳои усмонӣ забт карданд. 

Дар нимаи дуюми асри XIX, шаҳр номи муосири хеш - **Усмания**ро гирифтааст.

## Пайвандҳо
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Усмония
Ризе

**Ризе** (  Ризе) - шаҳр, маркази маъмурии вилояти Ризе  дар шимолу шарқи Туркия.

## Ҷуғрофия
рост|мини|250x250пкс| Манзараи шаҳр
Шаҳр дар соҳили Баҳри Сиёҳ дар як халиҷе дар Лазистон, дар ҷойи танги замин байни кӯҳҳо ва баҳр ҷойгир шудааст.

## Иқлим
Ризе дорои иқлими баҳрӣ бо тобистони гарм ва зимистони сард аст. Ризе ва соҳили шарқии Баҳри Сиёҳ, яке аз минтақаҳои намноктарин дар Туркия мебошад, ки бориши миёнаи солона 2300 мм аст. Ҳарорати об дар баҳр, вобаста ба мавсими сол, аз 8 то 20 ° С мебошад &nbsp;.

## Иқтисод
Сохтори иқтисодиёт аз мавқеи ҷуғрофӣ вобаста аст. Ризе як шаҳри кӯҳистонист, ки рушди саноатро дар амал бесамар ва ғайримуосир месозад. Аз сабаби набудани интиқоли мол тавассути роҳи ҳавоӣ ва роҳи оҳан содирот ва воридот мушкил аст. Шарики асосии тиҷоратӣ ин шаҳри хуб рушдёфтаи Трабзон мебошад.

Ризе асосан маҳсулоти кишоварзӣ истеҳсол мекунад. Чой ва киви  бештар содир карда мешаванд. Соли 1958 Институти таҳқиқоти чой дар Ризе таъсис дода шудааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шаҳр 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Ризе
Сивас

**Сивас** (   Сивас ) — шаҳре дар Туркия аст, ки дар Анатулии марказӣ, маркази вилояти Сивас аст. Номҳои собиқ: Себастия, Севастия, (   Սեբաստիա [Себастия],   Σεβάστεια,   Себастия, Себастея, Себастея )

## Таърих

## Аҳолӣ дар соли 1912
Соли 1912 дар шаҳр ва ноҳия  зиндагӣ мекарданд: 
* Туркҳо - 86,171 нафар. 
* Арманиҳо - 17233 нафар 
* Юнониҳо - 962 нафар 
## Аҳолӣ имрӯз
Аҳолӣ —  нафар (2018).
## Иқлим
Сивас дорои иқлими континенталӣ бо тобистони гарм ва хушк ва зимистонҳои хунуку барфӣ мебошад. Моҳҳои хушктарин июл ва август, ва хушктарин апрел ва май мебошанд.

## Нигораҳо

Акс:Ulu-Camii-Mosque-Sivas.jpg|Манораи хамшудаи Улуғ-Ҷомеъа (Масҷиди Бузург)
Акс:Sivas Sokak.jpg|Кӯча ба сӯи шаҳр
Акс:Gok Medresesi1.jpg|Мадрасаи Гёк
Акс:051 Sivas.07.2006 resize.JPG|Манзараи шаҳри Сивас


## Бародаршаҳр
*  — Грозный
## Пайвандҳо
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Сивас
Феҳристи кишварҳои мустақил ва сарзаминҳои вобаста дар Осиё

Ин феҳиристи кишварҳои мустақил ва сарзаминҳои вобастаи Осиё мебошад.

## [[Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ|Осиёи Ғарбӣ]]

## [[Осиёи Миёна]] / [[Осиёи Марказӣ]]

## [[Осиёи Ҷанубӣ]]

## [[Осиёи Шарқӣ]]

## [[Осиёи Шимолӣ]]

## [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]]

## Кишварҳои эътирофнашуда ва қисман эътирофшуда

### Кишварҳои қисман эътирофшуда

## Сарзаминҳои вобаста

## Кишварҳое дар ду қисмати ҷаҳон ҷойгиранд

Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё
Гурӯҳ:Феҳристи кишварҳо
Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии кишварҳои Осиё
Новбарӣ

**Новбарӣ** (), **навига́тсия** () — дониши ҳидоят ва роҳёбии васоити нақлия байни ду нуқта аст. Ба таври хос ин ҳидоят бештар дар мавриди ҳавопаймо ва киштӣ байни ду нуқта бар рӯй кураи Замин аст ҳарчанд фазопаймоҳо низ аз сомонаҳои мушобеҳе истифода мекунанд.

## Эзоҳ
Ҳайсам ибни Ториқ Оли Саъид

**Ҳайсам ибни Ториқ Оли Саъид** (; тав. 13 октябри 1954) — султони Умон, ки пештар ҳамчун вазири меросу фарҳанги кишвар кор мекард. Амакбачаи султони пешин Қобус ибни Саъид.

## Зиндагинома
Ҳайсам ибни Ториқ 13 октябри соли 1954 дар шаҳри Масқатии Салтанати Масқату Умон ба дунё омадааст. Соли 1979 Барномаи хидмати дипломатиро дар Донишгоҳи Оксфорд хатм кардааст. Аспирантура дар Коллеҷи Пембрук мегузарад. Ӯ вазири меросу фарҳанг, муовини вазири корҳои хориҷӣ барои масъалаҳои сиёсӣ (1986—1994) ва Дабири кулли Вазорати корҳои хориҷӣ (1994—2002) буд.

10 январи соли 2020, султони бефарзанд Қобус ибни Саъид даргузашт ва Ҳайсам ибни Ториқ Оли Саъид вориси ӯ дар ҷаласаи фавқулоддаи Шӯрои Умон дар Ал-Бӯстон номида шуд. Тибқи иттилои телевизиони давлатии Умон, пас аз даргузашти Султон Қобус ибни Саъид, мақомот номае кушоданд, ки дар он Ҳайсам ибни Ториқ Оли Саъид ҷонишин эълом шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Қобус ибни Саъид

**Қобус ибни Саъид Оли Саъид** (; 18 ноябри соли 1940, Салола — 10 январи соли 2020, Масқат) — султони Масқат (1970 — 2020) ва пас аз муттаҳидшавӣ бо имомати Умон, султон (1970 — 2020) ва нахуствазири Умон (1972 — 2020).

## Зиндагинома
Қобус 18 ноябри соли 1940 дар Салола дар хонаводаи султони Масқат Саъид ибни Таймур ба дунё омад ва писари ягона буд. Таҳсилоти ибтидоиро дар Салола гирифтааст. Дар соли 1960, Қобус ба Академияи низомии салтанитии Сандҳурст дохил шуд ва пас аз хатм ду сол дар гурдони пиёдагарди артиши Ингилистон хидмат кард ва сипас курсҳои сардорони штабҳоро дар Олмон хатм кард ва омодагии вижае барои омӯзиши системаи худидоракунии маҳаллӣ дар Британияи Кабир гирифт.

## Эзоҳ
Вилояти Мерсин

**Вилояти Мерсин** (), то соли 2002 **Ичел** () — яке вилоятҳоест дар ҷануби Туркия. Маркази маъмурӣ — шаҳри Мерсин

## Инҷоро ҳам бингаред

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Туркия
Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО

мини|180x180пкс| Нишони Кумитаи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО
**Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО** (, , , ) — маҷмӯъаи маконҳои фарҳангӣ, таърихӣ ё табиъии сабтшуда дар созмони ҷаҳонии ЮНЕСКО монанди ҷангал, кӯҳ, обгир, саҳро, оромгоҳ, сохтмон ё шаҳр, ки ба сурати феҳристӣ тавассути Кумитаи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ҳамасола баргузида шудаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Текст «Конвенция об охране всемирного культурного и природного наследия»
* Сайт всемирного наследия ЮНЕСКО
* Конвенция об охране подводного культурного наследия
* Фонд «Охрана природного наследия»
* Список объектов со ссылками по каждому пункту
* Энциклопедия «Вокруг света»
Иброҳимҷон Дӯстализода

**Иброҳимҷон Дӯстализода** (1991, деҳаи Варзикандаи ноҳияи Панҷакент) — шоир ва тарҷумони тоҷик, узви Иттиҳодияи нависандагони Тоҷикистон (2019).

## Зиндагинома
Иброҳимҷон Дӯстализода соли 1991 дар деҳаи Варзикандаи Панҷакент ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултети филологияи ДМТ аст. Чанд муддат омӯзгорӣ намуда, айни ҳол дар ширкати байналмилалии роҳу кӯпруксозии «Синдзиян Бейсин»-и ҶМ Чин фаъолият мекунад.

## Эҷодиёт
Намунаи шеърҳояш дар матбуоти даврӣ интишор ёфтаанд. То имрӯз се маҷмуаи шеър — «Дуруд, фардо» (2012), «Мусиқии нафас» (2016) ва «Пайи имдоди гул» (2018) ба нашр расонидааст. Ҳамчунин, маҷмӯаҳои илмӣ-публитсистии ӯ — «Чашмандози фолклори баъзе деҳаҳои Панҷакент», «Тулуъи беғуруб» ва «Аз пайроҳаи пурхатар то шоҳроҳи бузург» ба қалами ӯ тааллуқ доранд.

## Осор

* Иброҳими Дӯсталӣ. Моҷарои рафта. — Д.: «Графика Принт», 2019. — 88 с.

## Эзоҳ
Испарта

**Испарта** ( *тури Испарта*    Испарта ) — шаҳр дар ғарби Туркия ва маркази маъмурии вилояти Испарта аст. Аҳолии шаҳр тақрибан 420 ҳазор нафарро ташкил медиҳад (мувофиқи саршумории соли 2007), баландии он аз сатҳи баҳр 1035 м. Шаҳр бо равғани гул ва гилемҳои худ машҳур аст.

## Таърих

## Ҷозибаҳои гардишгарӣ
мини|270x270пкс| Намоиши шаҳр аз баландии 10 км
Дар даромадгоҳ  гули азими садбарг гузошта шудааст, ки рамзи ҷудонопазири Испарта мебошад. Дар шаҳр якчанд корхонаҳои амалкунандаи коркарди садбаргҳо мавҷуданд. Ҳангоми ворид шудан ба Испарта итминон ҳосил кунед, ки лаззатҳои туркиро аз садбаргҳо ва мураббои гулобӣ (gül lokumu, gül reçeli) харед. Ғайр аз он, дар шаҳр истеҳсоли косметика, шампунҳо ва атриёт, аз ҷумла равғани садбарг ба роҳ монда шудааст.

Шумо метавонед шаби Испартаро аз кӯҳи наздик тамошо кунед, дар он ҷо аз кафе-айвон ва ресторан-айвон назар кардан мумкин аст.

Дар байни ҷойҳои таърихии Испарта қалъаи шаҳрии даврони Салҷуқиён ва якчанд бинои асрҳои XIV-XV, аз ҷумла масҷиди Хизир-Бей (1317) ва Масҷиди Бозор, ки дар соли 1417 сохта шудаанд, қайд кардан мумкин аст.

Дар масофаи 30 км аз маркази Испарта як минтақаи воқеан аҷоиби кӯлдоре бо номи Эдирдир воқеъ мебошад. Эдирдир - ин маҷмӯи кӯҳҳои санглох, оби кабуду-сабзранг, ва ҷойи оромӣ мебошад. Мухлисони туризми экологӣ бояд ба ин биҳишт ташриф оранд.

Ҷалби дигари Испарта ин осоишгоҳи лижаронии "Маркази Давраз"  аст, ки дар кӯҳи Давраз ҷойгир шудааст. Барфи баландсифат, мавҷудияти нишебии кӯҳӣ, оромӣ ва осудаҳолии ин ҷойҳо сайёҳонро ба Давраз ҷалб мекунанд. Дар осоишгоҳ 2 меҳмонхонаи ситорадори гуногун мавҷуд аст.

## Нақлиёт
Дар шаҳр як истгоҳи автобус мавҷуд аст, ки ба он автобусҳо аз ҳама ширкатҳои асосии нақлиёти кишвар бозмеоянд. Роҳи кӯтоҳтарин ба Испарта аз Анталиё оғоз меёбад.

## Пайвандҳо
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Испарта
Александр Гордон

**Алекса́ндр Га́рриевич Гордо́н** (20 феврали 1964, Обнинск, Ҷумҳурии Шӯравии Федеративии Сотсиалистии Русия) — барандаи телевизион, рӯзноманигор, ҳунарпеша ва коргардони Русия мебошад. Ҳамсараи чорумаш набераи Валерий Аҳадов мебошад, ки аз ҳам ҷудо шуданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Коргардонҳои Русия
Ёлуво

мини|280x280пкс| Боғи Махачкала дар Ёлуво
**Ёлуво** — шаҳр ва ноҳия дар шимолу ғарби Туркия, маркази маъмурии вилояти Ёлуво аст.  Шаҳр дар наздикии Баҳри Мармар ҷойгир аст. Айни замон ин шаҳр ҳамчун осоишгоҳи муосири оби маъдании гарми (термалӣ) Туркия шинохта шудааст. Чашмаҳои гармию (термалию)  Ёлуво ҳароратҳои аз 55 - 60&nbsp;°C доранд, ва арзиши рН аз 6.88 - 7.48 мекалавад. Оби маъданӣ аз ҷиҳати хусусиятҳои физикӣ ҳамчун гипертермалӣ тавсиф мешавад ва аз ҷиҳати таркиби кимиёӣ он миқдори зиёди сулфур, натрий ва калсий дорад. 
## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  нафар (2018).

## Таърих

## Нигористон

Акс:Yalova-17Aug1999Monument.jpg|Муҷассама дар Ёлуво, 1999
Акс:Yalova-Sudüşen2.jpg
Акс:Ataturk and Fethi Okyar.jpg| Отатурк ва Фетҳи Окйар 


## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шаҳр 
* Сомонаи расмии ноҳия 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Ёлуво
Гамма (ҳарф)

**Γ**, **γ** (ном: **га́мма**, юн. γάμμα) — севумин ҳарфи алифбои юнонӣ. Дар ситемаи юнониисабти алифбоии рақамҳо адади 3-ро ифода мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Алифбои юнонӣ
Галенит

**Галени́т** (аз  — маъдани сурб) — минерал, сулфиди сурб (PbS; аз 86,6% Pb ва 13,4% S иборат аст). Дар таркибаш унсурҳои зиёди омехтаҳои изоморфӣ (Ag, SB, Se, Te) ва механикӣ (Cu, Zn, Bi, Fe, As, Mo, Mn, U ва ғайра) дорад.

Системаи кристаллбандиаш кубӣ. Сохтори кристаллиаш ба сохтори галит монанд буда, кристаллҳояш аксар дар шаклҳои гексаэдр, октаэдр мешавад ва комбинатсияи онҳоро доранд. Дар шакли кристаллҳои хуб ташаккулёфта ва ба намуди доначаҳо ва кристаллҳои мухталиф дар ҷисми кварс, карбонатҳо ва минералҳои дигари сулфидӣ дучор меояд. Рангаш хокистарӣ – сурбӣ. Ранги хокааш сиёҳи хокистарӣ. Ҷилояш филиззӣ. Сахтиаш 2,5, зичиаш 7400–7600. кг м3, зудшикан. Вазни хоссаш 7,6. галенит асосан дар конҳои ҳидротермалӣ ва баъзе конҳои таҳшинӣ ҳамроҳ бо сфалерит (Zn S), пирит (Fe Sr), халкопирит (Сu Fes), арсенопирит (Fe AsS), борит (Ba So4), флюорит (Ca Fr) ва ғ. дучор меояд. Дар минтақаҳои фарсоиш галенит бо пардаи анизит (Pb SO4) пӯшида мешавад.

## Корбурд
Конҳои галенит дар ИМА, Хитой, Русия, Ӯзбекистон, Қафқози Шимолӣ, Қазоқистон, шимоли Тоҷикистон (Кони Мансури Калон, Зарнисор) кашф шудаанд. галенит маъдани асосии сурб мебошад, вале аз он дар бисёр мавридҳо нуқра, висмут, таллиум ва дигар унсурҳои нодир низ истеҳсол мекунанд. Беш аз 60 дарсади сурбро мамлакатҳои тараққикарда барои истеҳсоли аккумуляторҳои автомобил, пайвастагиҳои сурбро барои тоза кардани нафт, истеҳсоли ранг (белилаи сурбӣ), оксиди сурбро барои истеҳсоли шишаи махсус (хрустал), рӯпӯш намудани симҳои зеризаминӣ ва ғ. истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Костов И. Минералогия. М., 1971;
* Булах А. галенит Минералогия с основами кристаллографии. М., 1989;
* Ҷанобилов М. Минералогия. Д., 2011.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Минералҳои руҳ
Гурӯҳ:Сулфидҳо (минералҳо)
Вилояти Қарс

**Вилояти Қарс** () — яке аз вилоятҳои Туркия аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Қарс

## Инҷоро ҳам бингаред
Сиде

**Сиде** ( ,    - шаҳри Юнони қадим воқеъ дар ҷанубу ғарби баҳри Миёназамин соҳили Анталиё. Сиде - ҳоло як осишгоҳои маъруфи сайёҳӣ - дар наздикии деҳаи Селимиё, дар 75 км шарқи Анталия ва 15 км ғарби Манавгат дар вилояти Анталиёи Туркия ҷойгир аст. 
рост|мини|325x325пкс| Маъбади Аполлон

## Иқлим
Сиде  дар минтақаи иқлими баҳри Миёназамин ҷойгир аст, тобистони гарм ва хушк ва зимистонҳои сард ва нарм. Ҳарорати миёнаи зимистон аз 10&nbsp;°C паст намешавад, ҳарорати баландтарини тобистон метавонад ба 45&nbsp;°C (хеле кам) мерасад. Ҳарорати миёнаи баҳр дар моҳҳои зимистон тақрибан 17&nbsp;°C, дар моҳҳои тобистон тақрибан 28&nbsp;°C аст. Моҳҳо аз моҳи май то октябр, дар ҳавои гарм, ҳавои номусоид ва салқин бо бориши ҳадди аққал дар Side, барои бароҳатӣ ҳисобида мешаванд.

## Ҷойҳои тамошобоб
мини|450x450пкс| Намоишгоҳи паҳлӯии театри қадимӣ
Дар қисми марказии маркази таърихии шаҳр, дар назди дарвоза (ҳамчун қисми мустаҳками шаҳрҳои асримиёнагӣ), бузургтарин амфитеатрҳои ҳифзшудаи Туркия ҷойгир аст, ки дорои беш аз 20 ҳазор тамошобин мебошад. Айни замон, ҳатто як қисми майдони саҳна барқарор ва гузаргоҳҳои назди деворҳо ва долонҳо тоза карда шуданд. Аз рӯи қалъаҳои просениум, дар асрҳои I-IV театр на танҳо барои ҷашнвораҳои театрӣ, балки дар набардҳои гладиаторӣ ва таъқиботи ҳайвонот ва баъдтар ҳамчун конҳои шаҳрӣ истифода мешуд. Бинои боҳашамати агора, ки онро аз пораҳои он дидан мумкин аст, сарнавишти ҳамон саргузаштаро фаро гирифт. Харобаҳои назарраси биноҳои Рум дар нимҷазира дар беруни деворҳои шаҳр боқӣ мондаанд ва якчанд сутунҳои баланди маъбади Аполло дар саҳна. Харобаҳои биноҳои даврони эллинӣ ва румӣ зери об ба таври равшан намоёнанд ва тӯли тӯли тӯли тӯлҳои баҳр тӯли чанд километр тӯл мекашанд.

Дар беруни деворҳои шаҳр шумораи зиёди неолополияҳо мавҷуданд. Дар ин ҷо намудҳои гуногуни қабрҳо ва мақбараҳо ҷойгиранд - ёдгориҳои шакли маъбадҳо ё хоксорона, бе релефҳои саркофагӣ. Дар Некрополитҳои Ғарбӣ як ҳайкали вазнин, дар пиёдагард қадам зинаест, ки ба маъбад бо сутунҳо шабоҳат дорад. Саркофаги мармар дар ҷойгоҳҳое барои оромгоҳҳои таърихӣ ҳастанд. 
Акс:Side.theatre(06).jpg|Вид на театр от агоры
Акс:Side TH au.JPG|Внешний фасад театра от храма Диониса
Акс:Roman theatre at Side 1.jpg|Зрительские ряды театрона
Акс:Side TH bu.JPG|Орхестра и скена
Акс:Side.Great Gate.jpg|Памятник в честь императоров Веспасиана и Тита и триумфальная арка
Акс:Side.Great Gate(03).jpg|
Акс:Antic Side (1).JPG|Фрагменты городской стены
Акс:Antic Side (2).JPG|Фрагменты городской стены
Акс:Antic Side (3).JPG|Городская стена, видны бойницы
Акс:Antic Side (4).JPG||
Акс:Antic Side (5).JPG||
Акс:Antic Side (6).JPG||
Акс:Antic Side (7).JPG||
Акс:Antic Side (8).JPG||
Акс:Antic Side (9).JPG|Агора
Акс:Antic Side (10).JPG||
Акс:Antic Side (11).JPG||
Акс:Antic Side (12).JPG||
Акс:Antic Side (13).JPG||
Акс:Antic Side (14).JPG||
Акс:Antic Side (15).JPG||


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Википедия: Мақолаҳо бо аз нав муайян кардани арзиши Викидода
Арзанҷон

**Арзанҷон** (**Арзангон**, , ) — шаҳр ва маркази маъмурии вилояти Арзанҷон дар шарқи Анатолиё аст.

## Ҷуғрофия
Шаҳр дар баландии 1185 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст.

Ин шаҳр бо номи *Тулум Пейнири* (панир) низ шинохта шудааст.

Арзанҷон дар минтақаи сейсмикӣ ҷойгир аст ва дар таърихи худ якчанд маротиба заминларзаҳои шадидро аз сар гузаронидааст. Дар тӯли 800 соли охир дар ин ҷо беш аз 25 зилзилаи харобиовар ба амал омадаанд. Охирин зилзилаҳои азим, ки 26 декабри соли 1939 рух додааст, ва тақрибан 39 ҳазор нафарро куштааст. Зилзилаи охирин 13 марти соли 1992 рух додааст.

## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  (2018)

## Таърих

## Ҷозибаҳои гардишгарӣ
* **Чашмаҳои гарм:** Арзанҷон ва Яхшису
* **Қалъаҳо **: Арзанҷон, Кемаха, Ширинли
* **Калисоҳо:** Марям Ана (Марями бокира), Исо Ворич ва Ванк
* **Масҷид:** Гулоби Бей
* **Мақбараҳо:** Тугай Хотун, Мелик Гази, Баҳром Шоҳ, Гулҷу Бобо ва Момо Хотун
* **Ҳаммомҳо:** Бек, Чадирҷӣ, Гулоби Бей
* **Корвонсарой:** Момо Хотун
* **Пул **: Кётур.

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Сайти расми шаҳр
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Арзанҷон
Елазиғ

**Елазиғ** () — шаҳр ва ноҳия дар шарқи Туркия дар Анатолии Шарқӣ, маркази маъмури вилояти '''Елазиғ'''.

## Этимология
Шаҳр дар ҷойи ҳозираи хеш соли 1834 бо номи Маъмурат-ул-Азиз (), ки ба туфайли талаффузи мураккаб аз ҷониби мардум ҳамчун Ал-Азиз () ва дар асри XX номи муосирашро соҳиб шудааст. Шаҳр дар идомаи ҳамворӣ  мебошад, ки шаҳри бостонии Ҳарпут (  Харпут, курд. Xarpêt, заз. Xarpêt) воқеъ буд.

Шаҳри қадимро арманиҳо таъсис додаанд ва таърихан номҳои гуногуне  доштааст. Муаллифони Арманистон ва Византия: Харберд, Карберд ( , ), Карпут (), Карпоте, ки номи шаҳр аз забони арманӣ "қалъаи сангин" омадааст. Арабӣ: Ҳусн-Зиёд (қалъаи Зиёд), турк — Ҳарпут (). Дар Ҳарпут ҳоло ҳам қисман сокинон зиндагӣ мекунанд, дар он якчанд ҳазор нафар мондаанд, аммо аз сабаби ҷойгир будани маҳал ва мушкилот бо об аксарияти онҳо ба Елазиғ кӯчиданд. Дар охири садаи XIX, аксарияти сокинони шаҳр арманиҳо буданд, аммо дар солҳои 1895-1896 дар ин ҷо  кушта рӯй дод, ки дар давоми он якчанд ҳазор арманиҳо кушта шуданд ва тақрибан 1 ҳазор нафар маҷбур дини исломро қабул карданд. Бо вуҷуди ин, дар оғози Ҷанги Якуми Ҷаҳон, ҳанӯз ҳам шумораи аҳолии армани дар Ҳарпут мавҷуд буд (тақрибан 6,000 аз 15,000 ё 40% аҳолӣ), ки дар соли 1915 зиёда аз 4,000 кушта шуда буданд, 1000 нафар ба дини мубини ислом қабул шуда, тақрибан 1000 нафар бо роҳи гурез наҷот ёфтанд, дар наздикии Байрут, ки аз онҷо баъдтар ба Ғарб муҳоҷират карданд. 
## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  (2018)
## Таърих

## Адабиёт

* Элязиг // Элоквенция — Яя. — М. : Советская энциклопедия, 1957. — С. 11. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] /  гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 49).
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Википедия: Мақолаҳо бо аз нав муайян кардани арзиши Викидода
Тарсус

**Тарсус** (қаблан **Тарс** ), (   Тарсус    Ταρσός,   Տարսոն, *Тарсон* - як шаҳри таърихӣ дар ҷануби қисми марказии Туркия, қисми агломератсия Адана-Мерсин (   Адана-Мерсин Бузукшехир Болҷеси ). Тарсус  дар шарқи вилояти Мерсин ноҳияи маъмуриро ташкил медиҳад.

## Ҷуғрофия
Шаҳр дар ҷанубу шарқи Анатулиё дар кӯҳдомани Киликӣ ҷойгир аст, ки ҳоло Чуқурова ном дорад, дар 20 км дуртар аз Баҳри Миёназамин. Дарёи Бердан Чойи аз шаҳр мегузарад (   Berdan Çayı ) ё чой Тарсус  Чойи (   Тарсус Чайи ), ки аз кӯҳҳои Тавр ҷорист ва ба Баҳри Миёназамин равон мешавад. Номи дарё дар ҳазорсолаи II пеш аз милод  номаълум буд, аммо дар замонҳои қадим онро Кидн (      Κύδνος, лот   Циднус ) меномиданд.

Иқлим дар Тарсус одатан баҳримиёназаминӣ аст - бо тобистони гарм ва зимистони сард ва намнок. Шароити иқлим ба рушди соҳаи кишоварзӣ мусоидат мекунад. 
## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  (2018)
## Таърих
Маҳалҳои аҳолинишин дар қаламрави Тарсус аз даврони неолит мавҷуд буданд. Дар замонҳои қадим, Тарсус шаҳри асосии Киликия буд ; аз ҷониби подшоҳи Ошшур Санҳерибом (705-681 пеш аз милод) дар макони нобудшавии худ дар соли 696 сохта шудааст. Шаҳр. бандари миёназаминие буд, ки Анаулиё ва Сурияро мепайваст. Аз соли 607 пеш аз милод  маҳалли истиқомати подшоҳони Киликӣ буд, ки баъдтар тобеи Ҳахоманишиён буданд. Шаҳр дар давраи ҳукмронии Селевкиён (297 то милод - 190 пеш аз милод) ба шуҳрат ва намо ноил гашт, вақте ки бисёре аз юнониҳо дар он ҷо зиндагӣ мекарданд, онҳо тиҷорати васеъ доштанд ва мактаби олии грамматика ва фалсафаро таъсис доданд, ки махсусан дар давраи империяи Рум рушд ёфтанд. Тарсус дар ҷангҳои румиён бо ашкониён муҳим буд. Дар замони арабҳо, он ҳанӯз ҳам як шаҳри назаррас ва серодам буд; баъдтар, некӯаҳволии вай заиф мешавад ва ба давраи сукут меафтад. Тарсус макони таваллуди ҳаввориёни Павлус аст . Солҳои 1080-1186 ин шаҳр пойтахти салтанати Армании Киликӣ буд.

## Нақлиёт
Тарсус тавассути роҳи оҳан бо Мерсин ва Адана пайваст мешавад. Ин шохаи роҳи оҳан бо дарозии умумии қариб 67 километр дар соли 1886 сохта шуда буд. Соли 1911 дар он як қисми роҳи оҳани Бағдод  шуд    Бинои аслии истгоҳи роҳи оҳани Тарсус нигоҳ дошта нашудааст - бинои мавҷуда соли 1949 сохта шудааст.

Роҳҳои асосии автомобилгард аз Тарсус мегузаранд:

* Роҳи О-21 (Отойол 21), ки аз Анатулии марказӣ мегузарад ва Тарсусро бо Анкара мепайвандад , як қисми роҳи транс -аврупоии E90 мебошад. 
* Роҳи D-400 қисми ҷанубии Туркияро убур мекунад, сар карда аз баҳри Миёназамин ба Датча меояд, ки дар ҷониби шарқӣ ба Эсендара (вилояти Ҳаккори) то ба марз бо Эрон тӯл мекашад. 
* Роҳи D-750 аз соҳили Баҳри Сиёҳ дар наздикии Зонгулдак оғоз меёбад ва аз қаламрави Туркия самти ҷанубу шарқиро убур намуда, ба Тарсус мерасад.

## Адабиёт
* Тарс // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Пайвандҳо
*      
* Вебсайти расмии вилояти Тарсус   ) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Википедия: Мақолаҳо бо аз нав муайян кардани арзиши Викидода
Синоп

thumb|чап| Аксҳои шаҳри Синоп
**Синоп** (   Синоп ) - шаҳр ва ноҳия дар шимоли Туркия, маркази маъмурӣ ва бузургтарин шаҳри вилояти Синоп.

## Ҷуғрофия

### Иқлим
Иқлими Синоп уқёнусӣ аст ( *Cfb* мувофиқи таснифи иқлим Коппен ).

Тобистон шаҳр гарм ва намнок бо ҳарорати миёнаи шабонарӯзӣ +26&nbsp;°C, вале кам аз +30&nbsp;°C аст. Ҳарорати баландтарин дар Синопе 6 июли соли 2000 ба қайд гирифта шуда, +34,4&nbsp;°C -ро ташкил дод. Дар зимистонҳои шаҳр сард ва намнок бо ҳарорати миёнаи тақрибан +7&nbsp;°C аст. Ҳарорати пасттарин 21 феврали соли 1985 ба қайд гирифта шуда, ба −7,5&nbsp;°C баробар буд. 
## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  (2018)
## Истеҳсоли рангҳо
Дар Синоп  пигменти сурхчатоб барои истифода дар рангҳо истихроҷ мешавад. Кон он қадар машҳур шуда буд, ки бо номи *"синопия"* мувофиқ ба ранг гузошта шуда буд.

## Ҷойҳои тамошобоб ва осорхонаҳо
* Қалъаи Синоп - Қалъа (   Синоп Калеси ) 
* Зиндони Синоп  (   Синоп Кале Цезаеви ) 
* Осорхонаи бостоншиносии Синоп 
## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шаҳри Синоп
* Вебсайти расмӣ 
* Sinop (sinop)  
* Ҷон Гарстанг, *Империяи Ҳитти, таҳқиқот оид ба таърих, ҷуғрофия ва ёдгориҳои Хурди Хиттаи Осиё ва Сурия* (Лондон: Constable and Company Ltd, 1929). 
* Ҷойгоҳи сайёҳӣ дар синоп 
* Расмҳои sinop 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Синоп
Эминем

**Маршалл Брюс Мэтерс III** (), бештар маъруф таҳти a лақаби **Эминем** () ва альтер-эго **Слим Шейди** () — сарояндаи рэп, оҳангсоз, муаллифи сурудҳо, истеҳсолкунандаи мусиқӣ ва актер аз Амрико аст. Ба ғайр аз фаъолияти инфиродиаш, ӯ узви гурӯҳи D12 ва дуэти Bad Meets Evil мебошад. Эминем яке аз машҳуртарин сарояндагони мусиқӣ дар ҷаҳон ҳисоб мешавад ва дар солҳои 2000-ум яке аз беҳтарин фурӯшандагони мусиқӣ буд. Маҷаллаи Rolling Stone ӯро дар рӯйхати "100 рассоми бузурги тамоми замонҳо" дар ҷои 83-юм ҷой дод ва ӯро “Подшоҳи хип-хоп” ном гузошт.

Дар фаъолияти худ, Эминем то имрӯз 12 албом баровард, ки ҳамаи онҳо дар ҷои аввал дар Billboard 200 қарор гирифтанд. Ӯ зиёда аз 100 миллион албом дар ҷаҳон ва 44 миллион албом дар Амрико фурӯхтааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рэпсароёни ИМА
Сиирт

**Сиирт**  (   Сиирт ) - шаҳр ва ноҳия дар вилояти Сиирт дар ҷанубу шарқи Туркия, маркази маъмурии ин вилоят аст. Тибқи саршумории соли 2009, аҳолии шаҳр 129,188 нафар буд. Дар ҳавзаи интихоботии Сиирт, сарвазири Туркия Раҷаб Тайиб Эрдуғон ба курсии номзадӣ пешбарӣ шуда буд.

## Таърих
## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  (2018)
## Ҷуғрофия
Дар баландии 986 м аз сатҳи баҳр ҷойгир шудааст .

## Ҷойҳои тамошобоб
Ҷалби асосии сайёҳон дар Сиирт ин *Ҷамоати Улу* ("Масҷиди Бузург") мебошад, ки соли 1129 аз ҷониби Султон Маҳмуди II, султони Салҷуқиёни Ироқ сохта шудааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шаҳр   ) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Сиирт
Иғдир

**Иғдир** — шаҳр ва ноҳия дар шарқи Туркия, маркази маъмурӣ ва бузургтарин шаҳри вилояти Иғдир аст.

## Таърих
Шаҳр дар Арманистони таърихӣ, дар вилояти Айрарат, ки қаблан Сурб Мари ном дошт . Дар асрҳои миёна онро ҳамчун *Золакерт* мешинохтанд''.

Пас аз ҷанги русӣ-форсӣ, шаҳр як қисми империяи Русия шуд ва аз соли 1828 то 1917 он шаҳраки музофотӣ буд. Аҳолӣ асосан аз арманиҳо иборат буд, ки онҳо дар шаҳр 2900 нафар буданд . Шаҳр дар музофоти Сурмалин дар вилояти Ереван ҷойгир буд. Дар солҳои 1917-1920 - ҳамчун як қисми Ҷумҳурии Арманистон буд .

Дар соли 1920, дар ҷанги Туркия ва Арманистон, Иғдир аз ҷониби қӯшунҳои туркӣ забт карда шуд ва арманиҳо, ки аксарияти аҳолии шаҳрро ташкил медоданд  кушта шуданд ё бадарға карда шуданд . 
## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  (2018)
## Бародаршаҳрҳо
*  Шамаха (Озарбойҷон ) 
*  Шарур (Озарбойҷон )

## Аксҳо

Акс:Iğdır at night.jpg|Иғдир шабона 
Акс:Iğdır'dan bir görünüm.jpg|Кӯчаҳои шаҳр
Акс:Iğdır Ovası.jpg|Дашти алафзор
Акс:A view of Igdir city centre.jpg|Кӯчаи марказии Иғдир
Акс:Iğdır Koçbaşlı mezar.png|Қабристон
Акс:IgdirGenocideMuseum.jpg|Муҷассама
Акс:Naz Eyleme Oyunu.jpg|Намоиши рақси « Нози алам » дар Иғдир (июли 2005)


## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шаҳри Иғдир 
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Википедия: Мақолаҳо бо аз нав муайян кардани арзиши Викидода
Ҳавзи Хос

**Ҳавзи Хос** () — яке аз маҳаллаҳои аъённишини ҷануби Деҳлӣ, пойтахт Ҳинд аст. Муҷтамеъи таърихии Ҳавзи Хосс қонуни аслии ин маҳалларо ташкил медиҳад. Ин маҳалла дар бахше аз худ ҳолати шаҳрӣ ва дар бахше дигар ҳолу ҳавои рустоӣ дорад.

## Эзоҳ
Йозеф Ҳайдн

**Франс Йозеф Ҳайдн** (, 31 марти 1732, Руҳрав — 31 майи 1809, Вена) — оҳангсози утришӣ, яке аз намояндагони барҷастаи мактаби мусиқии классикии Вена, асосгузори мусиқии созӣ, мусиқии симфонӣ, квартети торӣ ва оркестри симфонӣ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
Ҳайдукҳо

[thumb|Ҳайдук [Илйо Воевода. Акси Анастас Карастоянов, Белград, соли 1867.]]
**Ҳайдýкҳо** ( – пиёдагард) — ширкатдорони муборизаи мусаллаҳонаи славянҳои ҷанубӣ, малдовӣ ва ғайра, ки дар асрҳои 15–19 зидди истибдоди туркҳои усмонӣ мубориза мебурданд. Дар ибтидо чӯпонҳои маҷориро ҳайдук ном мебурданд. Баъдан истилоҳи мазкур нисбат ба сербҳо, валахҳо ва ғайра, ки зери зулми туркҳо заминҳояшонро тарк карда, муборизаро бар зидди фотеҳони турк аз ҷангалзорҳо оғоз карда буданд, истифода бурда мешуд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таърихи низомии Маҷористон
Даниел Карлтон Гайдушек

**Даниел Карлтон Гайдушек** (; , Йонкерс, Ню Йорк, ИМА — , Тромсё, Норвегия) — пизишк ва вирусшиноси амрикоӣ. 

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи тиббии Донишгоҳи Рочестер (1943) ва Ҳорвард (1946). Дар Институти Пастери Теҳрон (1954), Институти таҳқиқоти тиббии Мелбурн (1955-57), Институти бемориҳои асаби Институти миллии саломатӣ дар Бетесд (1958) фаъолияти илмии ӯ сурат гирифтааст. Оид ба генетика, таҳаввулоти одам, патофизиологияи бемориҳои асаб пажӯҳиш анҷом додааст. Солҳои тӯлонӣ байни аборигенҳои қабилаи форуи ҷазираҳои Гвинеяи Нав зиста, сабаб ва роҳҳои паҳн гаштани бемории вирусии куруро ошкор намуд. Соли 1976 ҳамроҳи Барух Блюбер барои кашфи роҳҳои нави пайдоиш ва густариши бемориҳои вирусӣ сазовори мукофоти Нобел гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Вирусшиносӣ

**Вирусшиносӣ**, **вирусология**  — шохае аз микробшиносӣ, ки ба мутолиъаи вирусҳо ва бемориҳои ношӣ аз онҳо мепардозад.

## Таърих
Вирусшиносӣ охири асри 19 баъди аз тарафи олими рус Д. И Ивановский (1892) кашф шудани микроорганизмҳои нав (баъдтар вирусҳо ном гирифтанд) аз микробиология ҷудо ва фанни мустақил шуд. Сараввал вирусҳои одам, ҳайвонот ва бактерияҳоро микробиология, вирусҳои набототро фитопатология меомӯхт. Муаллифони аввалин монографияҳо дар бораи касалиҳои вирусии наботот В . А. Рижков (1933) ва К. Смит (1933) буданд. Қариб 1500 навъи вирус маълум аст, ки боиси бемориҳои сироятии одам, ҳайвонот, ҳашарот, рустанӣ ва бактерияҳо мегардад. Вирусшиносӣ хусусан асри 20 ривоҷ ёфт. Олимон ба таҳқиқи табиати вирусҳо ва пайдоиши бемориҳои сироятӣ машғул шуда, ба комёбиҳои назаррас ноил гаштанд.

Вирусшиносӣ ба чанд соҳаи мустақил (вирусшиносии умумӣ, вирусшиносии кишоварзӣ, вирусшиносии тиббӣ) ҷудо мешавад. Вирусшиносии умумӣ афзоиш, таснифу қонунияти таҳаввул, таҳқиқи биологию физиологии вирусҳо, ташхиси вирусологию серологии вирус, муолиҷаи амрози вирусӣ ва ғ-ро меомӯзад. Мавзӯи таҳқиқи вирусшиносии кишоварзӣ касалиҳои ҳайвоноту рустаниҳост. Вирусшиносии тиббӣ пайдоиш, тарзи пешгирии сироят, усулҳои таҳқиқи вирусҳоро меомӯзад.

## Вирусшиносӣ дар Тоҷикистон
Дар Тоҷикистон пажӯҳишҳои вирусшинохтӣ солҳои 20 асри 20 оғоз гардида буданд. Соли 1928 дар Озмоишгоҳи табларзаи хунрез ва сирояти арбовирусии Институти эпидемиология ва гигиена пайдоиши бемориҳои сироятии хавфнок мавриди омӯзиш қарор гирифт. Бисёр ҷанбаҳои вирусшиносӣ дар Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон, Институти зоология ва паразитологияи ба номи Е. Н. Павловскийи АМИТ ва Пажӯҳишгоҳи пешгирии бемориҳо низ таҳқиқ мешаванд. Дар натиҷа бисёр масъалаҳои вирусшиносӣ – тарзи инкишофи вируси гепатитҳо ва гриппи вогир, ки ангезандааш вируси типи А2 мебошад, саҳми энтеровирусҳо дар пайдоиши амрози меъда, таъсири антибиотикҳо ба вируси трахома, роҳҳои нави муайян намудани таъсири вируси полиомиелит муқаррар карда шуданд. Алҳол масъалаи мубориза бо бемориҳои зуҳравии вирусӣ, масалан, ВИЧ/СПИД, гепатитҳои В, С, ситомегалия, сироятҳои папилломавирусӣ, вируси табхол, хламидиоз дар мадди аввал қарор дорад. Дар ин самт пажӯҳишҳои назаррас анҷом пазируфтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Текирдоғ

чап|мини|225x225пкс|Соҳили баҳри Мармар
чап|мини|225x225пкс|Фаввора дар майдон ва кӯчаи Яли.
thumbnail|чап|Маркази тоҷорати Tekira дар Текирдоғ
рост|мини|225x225пкс| Биноҳои таърихии даврони усмонӣ аз чӯб.
**Текирдағ** (, Raidest, ) — шаҳр дар шимолу ғарби Туркия, маркази маъмурии Вилояти Текирдағ аст. Дар қисми аврупоии Туркия дар соҳили баҳри Мармар воқеъ аст. Аҳолӣ дар соли 2000 108,000 нафар буд. Соли 2016 аҳолии шаҳр 176,884 нафарро ташкил медод

## Номгузориҳои шаҳр
Текирдағ як қатор номҳои таърихӣ дорад: *Родосто (Ρωδόστο)* ё *Редестус (Радестус)*; дар даврони Византия, шаҳрро *Византия (Βισάνθη)* меномиданд; дар замонҳои ҳукмронии Имперотурии Усмонӣ шаҳрро *Текфур Даг* меномиданд, ва аз ҳамин номгузорӣ номи аслии имрӯзаи Текирдағ баромадааст.

## Таърих
Таърихи шаҳр аз 4000 сол пеш аз милод оғоз меёбад. Гумон меравад, ки шаҳри қадимаи Родосторо сокинони ҷазираи Самос таъсис додаанд. Дар Анобасиси Ксенофон, шаҳр ҳамчун маркази салтанати Тарс ном бурда мешавад, ки сарварии онро Шоҳзода Сеутес ба уҳда дошт.

Дар соли 813 муҳорибаи муҳими Булғористон бо империяи Византия дар Родосто рӯй дод ва дар соли 1206 бо империяи Лотин гузаронида шуд.

Соли 1360 ин шаҳрро туркҳои усмонӣ забт карданд ва пас аз муддате ба музофоти Эдирна дохил шудааст.

Мувофиқи шартҳои сулҳи Туркия ва кишварҳои Иттиҳоди Балкан пас аз Ҷанги якуми Балкан, Текирдағ ба Булғористон дохил карда шуд. Пас аз чанд моҳ шаҳр дубора ба Туркия интиқол дода шуд.

Аз соли 1918, баъди Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ, шаҳр таҳти назорати артиши Юнон қарор дошт ва мувофиқи сулҳномаии Севр, ба Юнон ҳамроҳ карда шуд.

Аммо, пас аз Созишномаҳои Лозанна соли 1923, Юнон маҷбур шуд, ки шаҳри Текирдағро ба манфиати Туркия супорад.

## Аҳолӣ
Аҳолӣ —  (2018)

## Пайвандҳо
* Сайти Текирдағ
* Tekirdağ дар wikivoyage  
* Аксҳои Текирдағ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия
Гурӯҳ:Вилояти Текирдағ
Гурӯҳ:Шаҳрҳои миллионери Туркия
ҶДММ «Анзоб»

**ҶДММ «Анзоб»** — дар шаҳраки Зарафшони ноҳияи Айнии вилояти Суғд ҷойгир буда, истифодабарандаи кони сурмаи «Ҷиҷикруд» мебошад.

## Маълумот

## Таърих
ҶДММ КМ ТА «Анзоб» ба истихроҷ ва коркарди кони сурмаву-симоби «Ҷиҷикруд»-и ноҳияи Айнии вилояти Суғд машғул буда, тибқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар заминаи ҶСШК «Анзоб» бо Ширкати америкоии «Комсап» корхонаи муштарак таъсис дода шудааст.
Ширкати «Комсап» баъди ба қайд гирифтани корхонаи мазкур ба маблағгузории лоиҳа аз рӯи Барномаи инвеститсионӣ шурӯъ кардааст ва бо мақсади реконструктсия ва барқарорсозии истеҳсолоти корхона дар муддати кӯтоҳтарин таҷҳизот ва технологияи нав харидорӣ намудааст.

Бо мақсади амалӣ намудани давраи якуми барнома – реконструктсияи иқтидорҳои мавҷудаи истихроҷ ва коркарди маъдан аз ҳисоби сармоягузории Ширкати «Комсап» дар ҳаҷми умумӣ зиёда аз 60 номгӯй – 1500 адад, 101 маҷмӯи таҷҳизоти истеҳсолӣ-технологӣ, 100 т конструксияҳои металлии хати флотатсионии фабрикаи бойгардонӣ, компрессорҳо, дастгоҳҳои пармакунӣ, муҳаррикҳои барқӣ, ресмонҳои пӯлодӣ (стальной трос), вагонеткаҳо ва дигар таҷҳизоту қисмҳои эҳтиётӣ барои онҳо ворид карда шудааст.

## Пайвандҳо
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Ҳайморит

**Ҳайморит** — илтиҳоби луобпарда ва гоҳе девораи устухонҳои ҷавфи Ҳаймор. Бисёр вақтҳо боди бемории зуком аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои бинӣ
Саноати сабук ва коркарди пиллаи ҶТ

## Корхонаҳои саноати сабук ва коркарди пиллаи ҶТ

## Пайвандҳо
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Корхонаҳои соҳаи мошинсозии ҶТ

## Корхонаҳои навбунёд
* ҶДММ «Талко Кемикал» аз моҳи апрели соли 2019 тибқи нақшаи қаблан такмил додашуда ба истеҳсоли маҳсулотҳои кимиёвӣ ба монанди алюминии фтордор, криолит ва коагулянт шурӯъ намуд. 
*  
* Дар ноҳияи Спитамени вилояти Суғд аз тарафи ҶСП «Норд Азия металл» корхонаи истеҳсоли қубурҳои профилии металли даврашакл ва чоркунҷашакл бо иқтидори 60 ҳаз. тонна маҳсулот дар як сол бо истифода аз хати технологии муосир оғоз гардид. 
*   
* Дар шаҳри Ҳисор дар моҳи сентябри соли 2017 корхонаи нави истеҳсоли қубурҳои профилии металлии даврашакл ва чоркунҷашакл бо номи ҶДММ «Истеҳсоли труба ва профили тоҷик» ба фаъолият шурӯъ намуд.
*  
* Дар шаҳри Душанбе 14 феврали соли 2018 корхонаи ҷамъу васли автобуси мусофиркаши тамғаи «Акия» ба кор шурӯъ намуд  ва марҳилаи дуюми он 19 марти соли 2019 мавриди истифода қарор дода шуд. Истеҳсоли автобусҳои мусофиркаши тамғаи «Акия» аз тарафи КМ тоҷикию-туркӣ «Акия Авесто Автоматив Индастри» дар заминаи КВД «Насби нақлиёти барқӣ (тролейбус)»-и шаҳри Душанбе ба роҳ монда шуда, иқтидори истеҳсолии корхонаи мазкур солона аз 250 то 300 автобус мебошад. 
Айни замон нархи як адад автобуси тамғаи АКИЯ-и истеҳсоли Ҷумҳурии Тоҷикистон 132 ҳазор евро мебошад.  
*  
* 31 марти соли 2019 дар минтақаи саноатии шаҳри Гулистони вилояти Суғд Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Маҳмуд ва Компания» мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд. Дар корхона асосан арматура, ки дар сохтмони бинову иншооти гуногун, махсусан биноҳои бисёрошёна истеҳсол мегардад.  Иқтидори истеҳсолии Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Маҳмуд ва Компания»  то 50 ҳазор тонна маҳсулот дар як сол мебошад. Тақрибан 30 фоизи ашёи хом аз дохил ва боқимондаи он тибқи шартнома, аз Ҷумҳурии Қазоқистон оварда мешавад. 
*    
* Марҳилаи аввали корхонаи ҶСП «Агротехсервис»-и шаҳри Ҳисор моҳи майи соли 2018 ва марҳилаи дуюм яъне ба пуррагӣ моҳи сентябри соли 2018 расман бо иштироки Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Ҷумҳурии Беларус Александр Лукашенко мавриди истифода қарор дода шуд, ки бо ворид намудани қисмҳои эҳтиётӣ ба ҷамъу васли тракторҳо ва мошинолоти истеҳсоли Беларус машғул мебошад. Дар 11 моҳи соли 2019 103 трактори тамғаҳои «Беларус 82.1» ва «Беларус 80Х», 38 адад тойбанд 36 адад ядак (прицеп) ҷамъу васл карда шудаанд. Иқтидори истеҳсолии солонаи корхона 1700 адад трактор ва мошинолотҳои кишоварзӣ мебошад.

Дар соҳа айни замон дар самти коркарди металлҳои сиёҳ ва ранга ва истеҳсоли маводҳои таркандаи саноатӣ дастовардҳои бештар ба назар мерасанд. Хусусан фаъолияти корхонаи истеҳсоли қубурҳо ва профилҳои металлӣ -ҶСП «Норд Азия металл»-и ноҳияи Спитамен, ҶДММ «Труба ва профилҳои тоҷик»-и шаҳри Ҳисор, корхонаи истеҳсоли профилҳои алюминӣ -ҶДММ «Тоҷпроф»-и МОИ «Суғд», ҶДММ “Оҳангудозии Тоҷикистон”-и ноҳияи Рудакӣ ва корхонаҳои нави истеҳсоли маводҳои таркандаи саноатӣ- ҶДММ КМ «Муосир» ва ҶДММ «Колорит технолоҷӣ» назаррас буда, ҳиссаи маҳсулоти корхонаҳои номбурда дар ҳаҷми маҳсулоти соҳа тадриҷан зиёд гардида истодааст..

## Корхонаҳои соҳаи [[мошинсози]]и ҶТ

## Пайвандҳо
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон
Корхонаи муштараки «ТАЛКО-КРАНТАС»

## Корхонаи муштараки [[Тоҷикистон]]у [[Ӯзбекистон]]
27 сентябри соли 2018 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев дар шаҳри Турсунзода ба Корхонаи воҳиди давлатии «Ширкати Алюминийи Тоҷик» (ТАЛКО)» ташриф оварда марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон – Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «ТАЛКО-КРАНТАС»-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.

Ин корхона тавлиди мошинҳои боркашро дар назар дорад.Ин корхона тавлиди мошинҳои боркашро дар назар дорад. Зимни шиносоӣ таъкид гардид, ки имрӯз «Ширкати Алюминийи Тоҷик» ба қатори истеҳсолгарони азими ҷаҳонии алюминий шомил буда ва дар давоми солҳои тӯлонӣ нуфузи худро ҳамчун ширкати аз ҳама босуръат рушдкунандаи мамлакат, ки ба менеҷменти муосир ва низоми байналмилалии ҳисоботдиҳии молиявӣ таъйид менамояд, дар асл таҷассумгари ислоҳоти иқтисодӣ дар Тоҷикистон шудааст.

«Ширкати Алюминийи Тоҷик» имрӯзҳо истеҳсоли маҳсулотро тариқи техологияи муосир ба роҳ монда, ҳамкориҳоро бо ширкатҳои соҳибнуфузи ҷаҳонӣ тақвият мебахшад.
Изҳори қаноатмандӣ карда шуд, ки тайи ду соли охир КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» дар заминаи сиёсати дурбинонаи Сарони ду давлати ба ҳам дӯсту ҳамсоя бо бузургтарин корхонаҳои истеҳсолии Ҷумҳурии Ӯзбекистон ҳамкории густурдаро ба роҳ мондааст. Аз ҷумла соли равон дар ҷараёни сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон «Ширкати Алюминийи Тоҷик» бо яке аз корхонаҳои тавлидотии кишвари ҳамсоя шартномаи ҳамкорӣ ба имзо расонид, ки дар асоси он солона 10 ҳазор тонна метали алюминий ба корхонаҳои истеҳсолии кишвари ҳамсоя интиқол дода мешавад..
## Пайвандҳо
* Официальный сайт 
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Саноати фулузоти рангаи Тоҷикистон
Силвестер Сталлоне

**Силвестер Сталлоне** ( ; ; тав. 6 июли 1946, Ню Йорк, ИМА) — ҳунарпеша, коргардони филм, таҳиякунандаи филм ва филмноманависи амрикоӣ. Дар тӯли фаъолияти ҳунарии худ ӯ дар беш аз 50 филм нақш офаридааст, аз ҷумла дар силсилаҳои «Рокки», «Рэмбо», «Бемасрафҳо», «Нақшаи фирор», ки дар сетои аввалаш ӯ ҳамчун филмноманавис, коргардон ва таҳиякунанда даст дошт.

Номзад ба ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ» барои нақши Рокки Балбоа дар филми аввал ва баранда барои нақши ӯ дар ҳафтум филми сериал мебошад. Секарата номзад ба ҷоизаи «Оскар» барои нақши Рокки Балбоа дар филмҳои аввал ва ҳафтум, инчунин навиштани филмнома барои филми аввал шудааст. Барандаи ҷоизаҳои «Зуҳал», «Сезар» ва «Гузиниши мунтақидон» аст.

## Зиндагинома
чап|мини| Силвестер Сталлоне дар соли 1988
рост|мини| Силвестер Сталлоне дар соли 1977
Дар Ню Йорк ба дунё омадааст. Падари ӯ, сартарош Фрэнк Сталлоне-калонӣ (, 1919—2011), — муҳоҷир аз Сисилиё буда модараш, Жаклин Либофиш, аз аз табори фаронсавӣ-яҳудӣ буд.

## Радди пешниҳодҳо
Сталлоне пешниҳоди нақшофарӣ дар филмҳои «Ҷонсахт» (Крепкий орешек) ва «Терминатор»-ро напазируфтааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XXI 
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX 
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Филмноманависони асри XX
Гурӯҳ:Филмноманависони асри XXI
Гурӯҳ:Филмноманависони ИМА
Гайнуддинов, Салоҳ Шоҳибович

**Гайнуддинов Салоҳ Шоҳибович** (25.10.1893, Оренбург — 19.11.1967, Душанбе) — яке аз фаъолони муборизаи раванди мустаҳкам кардани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон. Аз соли 1938 узви ҲКИШ.

## Зиндагинома
Аз оилаи коргар, забонҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ ва қазоқиро медонист. Солҳои 1906-14 дар корхонаҳои Оренбург кор кардааст. Соли 1914 дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ иштирок намуд, солҳои 1915-18 дар Олмон асир буд. Солҳои Ҷанги гражданӣ ва интервенсия (1918-20) дар сафи Артиши Сурх хидмат кард. Аз соли 1922 дар Тоҷикистон аввал фармондеҳи дастаҳои 3-5-ум ва баъдан ротаи қисми ҳарбии Бухорои Шарқӣ буда, дар озод намудани Бухорои Шарқӣ, торумор кардани дастаҳои низомии Анварпошо, Салим, Иброҳимбек ширкат дошт. Минбаъд дар вазифаҳои роҳбари шуъбаи мудофиаи Қаратоғ (1923-24), шуъбаи молияи ноҳияи Ғарм (1924-25), ҷонишини раиси Кумитаи иҷроияи ҳавзаи Ғарм (1925-26), ҷонишини раиси идораи Ҷамъияти матлуботи Ғарм (1926-31), котиби масъул, ҷонишини Кумитаи иҷроияи ноҳияи Ғарм (1931-32) кор карда, солҳои 1932-46 дар хидмати қӯшунҳои сарҳаддӣ буд. Г. аз соли 1947 роҳбари шуъбаи архиви раёсати ВКД-и вилояти Сталинобод таъйин шуда, то охири ҳаёташ дар Архиви давлатии ҶШС Тоҷикистон ба ҳайси ходими калони илмӣ кор кард. Бо орденҳои Ҷумҳурии Халқии Шӯроии Бухоро, Ситораи Сурх ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Яков Модестович Гаккел

**Яков Модестович Гаккел** (30 апрел (12 май)-и 1874, Иркутск — 12 декабри 1945, Ленинград) — муҳандис–тарҳрези ихтироъкори рус дар соҳаҳои тайёрасозӣ ва тепловозсозӣ, доктори илмҳои техникӣ (1939), Арбоби хидматнишондодаи илм (1940).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти электротехникии Петербург (1897). Соли 1909 Гаккел якҷо бо соҳибкор С. Шетинин корхонаи тайёрасозиро дар Русия ташкил карда, нахустин дар ҷаҳон 10 тайёра, аз ҷумла якумин дар ҷаҳон моноплани «Гаккел–9»-ро сохтанд. Соли 1912 сарнишин Г. В. Алелюхин дар тайёраи «Гаккел–8» рекорди ватании баландиро барои биплан (1350 м) гузошта буд. Декабри 1912 корхонаи Гаккел сӯхт ва ӯ бинобар надоштани маблағ тайёрасозиро қатъ кард. Солҳои 1921–22 лоиҳаи тепловози пурқувватро таҳия кард (аввалин бор дар ИҶШС дар корхонаи Балтика соли 1924 сохта шуда буд). Минбаъд Гаккел дар Институти электротехникии Ленинград (аз соли 1921 профессор) ва дар Институти муҳандисии нақлиёти роҳи оҳани Ленинград дарс додааст. Солҳои ҶБВ (1941–45) дар муҳосираи Ленинград буд.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гала

thumb|300px|Мустангҳои ваҳшӣ иёлати Юто (2005)
**Гала** — гурӯҳи аспу шутурҳо. Дар гала аспҳои ҳамзот, ҳамҷинс, ҳамсолро нигоҳ медоранд. Галаи аспони минтақаҳои дашт аз 125—175 сар, галаи аспони мавзеъҳои кӯҳсор аз 50-75 сар иборат аст. Ду усули парвариши гала — чарогоҳӣ ва чарогоҳиву тавилагӣ вуҷуд дорад. Аввалан аспҳо зимистону тобистон дар чарогоҳ нигоҳ дошта мешаванд, баъдан аспҳо (хусусан аспҳои асилзот)-ро тобистону тирамоҳ дар чарогоҳ нигоҳ дошта, зимистон дар тавила бо ему хошок парвариш мекунанд. Маҳсулот (гӯшту қимиз)-и аспҳои чарогоҳ нисбат ба аспҳои тавила ду баробар арзон аст.

Дар Тоҷикистон галаро асосан дар чарогоҳ мепарваранд. Дар як гала беназорат нигоҳ доштани ҳайвоноти ҷинсашон гуногун боиси ҷуфтишавии бармаҳали ҷавонаҳо мегардад.

## Нигаред низ
* Пода
* Рама

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Асппарварӣ
Галактоза

**Галакто́за** (аз решаи юнонии γάλακτ-, «шир») — моносахаридест аз гурӯҳи гексозаҳо. 

Галактоза дар табиат фаровон буда, дар таркиби олигосахаридҳо (мелибиозҳо, рафинозҳо, стахиозҳо), баъзе гликозидҳо, полисахаридҳои наботот ва бактерияҳо (шилм, луоб, галактанҳо, моддаҳои пектинӣ, гемиселлюлоз) мавҷуд аст. Дар андомгони одам ва ҳайвонот дар таркиби лактоза (қанди шир), галактоген, сереброзидҳо, мукопротеидҳо вуҷуд дорад. Норасии модарзодии галактоза дар андомгони одам боиси бемории галактоземия мегардад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Алдогексозаҳо
Галактоземия

**Галактоземия** — бемории ирсӣ, ки дар натиҷаи ихтилоли мубодилаи моддаҳо ва ба глюкоза табдил наёфтани галактоза падид меояд. 

Галактоза, ки ҳамроҳи ғизо аз қанди шир — лактоза ба андомгон ворид мешавад, дучори табодул мегардад, вале вокуниш (реаксия) бинобар нақси ирсии ферменти асосӣ нотамом мемонад. Ихтилоли таҷзияи галактоза (нигар Карбогидратҳо) боиси дар хун ҷамъ омадани маҳсули мубодилаи он гашта, силсилаи асабҳои марказӣ, ҷигар, гурдаҳо ва зуҷоҷияи чашмро заҳролуд месозад. Дар ин гуна ҳолатҳо мумкин аст ҳипогликемия низ рух диҳад. Галактоземия се навъ дорад: муқаррарӣ, норасоии галактокиназаҳо ва эпимеразаҳо. Галактоземияи муқаррарӣ бисёр дучор меояд. Нишонаҳои он баъди чанд рӯзи таваллуди тифл зоҳир мегарданд. Чунин кӯдак калон ба дунё меояд. Дар ҳолати вазнин будани беморӣ тифл қай мекунад, аз истеъмоли шир шикамрав мешавад; ҳамчунин аломатҳои зардпарвин, калон шудани ҷигар, катаракта мушоҳида мешаванд. Ҳангоми сабук будани беморӣ кӯдак ширро ҳазм карда наметавонад, аз сина рӯ мегардонад.

Бо мақсади пешгирӣ ва муолиҷаи галактоземия миқдори галактозаро дар пешобу хун муайян мекунанд. Галактоземия дар таркиби пешоб бо усули хроматография муайян карда мешавад. Ба кӯдаки бемор ба ивази шир омехтаҳои ғизоӣ, хӯрокҳои ширии бе лактоза (соявал, нутрамиген, энпити белактоза) ва шавлаҳои гӯштию сабзавотӣ додан лозим аст. Норасоии галактокиназаҳо бо аломатҳои катаракта падид меояд. Нишонаҳои норасоии эпимеразаҳо ба галактоземияи муқаррарӣ монанд мебошанд.

Дар сурати саривақт муолиҷа накардан кӯдаки бемор баъди чанд моҳ мефавтад. Барои кӯдаконе, ки муолиҷаи дуруст ёфтаанду парҳез мекунанд, галактоземия некфарҷом аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ивановская Т. Е., Леонова Л. В. Патологическая анатомия болезней плода и ребенка. М., 1989.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои ирсӣ
ТАЛКО Кемикал (корхона)

## ҶДММ «ТАЛКО-КЕМИКАЛ»
ҶДММ «Талко Кемикал» бо дарназардошти  масъалаҳои қабули давлатии иншооти сохтмонаш анҷомёфтаи корхонаҳои «криолит ва алюминийи фтордор» ва ҳамоҳангсозии дигар корҳои ташкиливу омодагӣ ба истеҳсолот ва захира намудани ашёи хом дар семоҳаи аввали соли равон фаъолият накарда, аз моҳи апрели соли 2019 тибқи нақшаи қаблан такмил додашуда ба истеҳсоли маҳсулотҳои кимиёвӣ ба монанди алюминии фтордор, криолит ва коагулянт шурӯъ намуд.

Ҳаҷми молии маҳсулоти истеҳсолнамудаи корхона дар 11 моҳи соли равон ба монанди фториди алюминийи 3761,2 тонна, криолит 632,8 тонна ва коагулянт 173,1 тонна истеҳсол  гардидааст.
ҶДММ «Талко Кемикал» дар ҳамин давраи соли равон ба миқдори 2496,8 тонна фториди алюминий ба маблағи 34,3 млн сомонӣ ба  Федератсияи Россия содирот намудааст. Инчунин  ба  КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» 417,1 тонна криолит ба маблағи 2961,5 ҳазор сомонӣ ва 1107,9 тонна фториди алюминий ба маблағи 13209,4  ҳазор сомонӣ,  дар маҷмӯъ ба маблағи  16171,0  ҳазор сомонӣ маҳсулот интиқол дода шудааст..

## Пайвандҳо
* Официальный сайт 
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Саноати фулузоти рангаи Тоҷикистон