open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Авҷ (дар мусиқӣ)

**Авҷ** - дар анъанаи мусиқии тоҷик нуқтаи олии инкишофи иҷроии мусиқист. Авҷ маҳсули мутассили маҳорати иҷроии асари мусиқист.

Авҷ дар маданияти мусиқии тоҷик мавқеи хоса касб намуда, мавриди пазириши устодони мусиқӣ дар анъанаи иҷроист. Авҷ дар мусиқии классикии тоҷик чун меъёри хосу тазйинии иҷроӣ қабул шудааст. Агар аз нигоҳи ҳофиз Авҷ як навъ санҷиши маҳорату малака ва истеъдоди сарояндагӣ бошад, аз нигоҳи шунаванда Авҷ «мағзи» асари мусиқӣ, лаҳзаи гуворотаринест, ки шунавандаро ба олами зебоиманишии гуворо, эҳсоси тоза расонида, ӯро ба кашфиёти нави маънавӣ водор месозад. Маҳз аз ин рӯ, шунавандаи мусиқифаҳм аз оғози асар мунтазири расидан ба нуқтаи олии он – Авҷ мешавад.
Оҳангсозони анъанавӣ ин навъи шаклгирии асарҳои мусиқӣ, вижагиҳои интизории нуқтаи олии инкишофи асарҳоро аз тарафи шунаванда-гон ба инобат гирифта, бошуурона ҳамин намуд асарҳоро офаридаанд. Зина ба зина, пай дар пай иртифоъи оҳанг аз як тараф тафаккуру ҳиссиёти шунавандаро ба дарку маърифати асар тайёр намояд, аз тарафи дигар ин нуқтаи олии асар ба «нуқтаи таносуби тилоӣ» рост меояд, ки аз заминаи илмӣ доштани ин тарзи шаклбандии иҷрои асарҳои суннатӣ далолат медиҳад.
Авҷ дар санъати овозхонии анъанавии тоҷик чун навъи хоси тазйин мавқеи муҳим касб карда-аст. Авҷ зимни ин чун порчаи нисбатан мустақили шаклан муайян, нуқтаи олӣ ва ё баландтарини суруд ва ё оҳанг буда, таърихи қадим дорад. Дар Бухоро - маркази фарҳанг ва анъанаҳои мусиқии классикии тоҷик сарояндагони касбӣ таҷриба ва маҳорати Авҷсароиро аз насл ба насл идома ва ривоҷу равнақ дода, як мактаби хоси «Авҷсароӣ»-ро рӯи саҳна овардаанд.
Таваҷҷуҳи хоси аҳли санъати овозхонӣ ба Авҷсароӣ на танҳо дар таълими намудҳои куҳани он, балки дар рушду равнақи эҷодии намудҳои нави он асос меёбад. Чунин муҳит ба сарояндагон шароит фароҳам меовард, ки онҳо баҳри нишон додани имконияту хусусиятҳои овоз ва маҳорати баланди худ ҳар гуна мусобиқоти ҳунарӣ ташкил намоянд.
## Нигаред низ
* Шашмақом
* Авҷи Зебопарӣ
* Авҷи турк
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Ҳунари овозхонӣ
Авҷи Зебопарӣ

**Авҷи Зебопарӣ** – Аз авҷҳои маъмул дар анъанаи иҷроҳ буда, сарояндагон аз анвои Авҷи Зебопарии калон, алалхусус дар ҳавзаи Бухоро (Самарқанд, Хоразм) ва Хуҷанду Хӯқанд (водии Фарғона - Исфара, Конибодом, Истаравшан) истифода менамуданд.
Авҷи Зебопарӣ бо сабки ҳофиз ва оҳангсози машҳури тоҷик Зебопарӣ дар иртибот аст. Ин авҷ дар анъанаи иҷроҳ бо номи «Авҷи Зебопарӣ», «Зебопарда» (пардаи иловагии танбӯр) шоеъ аст. Авҷи Зебопарӣ дар анъанаи иҷроии «Шашмақом» оҳанги нисбатан мустақил буда, аз сароянда маҳорат ва истеъдоди баландро талаб менамояд. Офаридаҳои Зебопарӣ дар «Ироқи Бухоро» (мақоми «Бузург»)
«Савти калон», «Савти Сабо» («Рост»), «Нимчӯпонӣ» («Сегоҳ»), «Сарахбори Ироқ», «Чанбар» («Ироқ»), инчунин дар асарҳои мусиқии касбӣ, чун «Ушшоқи Хӯқанд», «Бозургонӣ» (Ҳоҷа Абдулазиз) ва таснифоти дигар мавриди истифода аст. Масалан, сарояндаҳои Бухоро ҳангоми сурудани Ушшоқи Хӯқанд онро бо намудҳои Сегоҳ, Ушшоқ ва Муҳайяри Чоргоҳ, сарояндагони Хуҷанд, Исфараву Конибодом, Истаравшан, яъне водии Фарғона ин асари мусиқиро бо намудҳои Сегоҳ ва Зебопарӣ иҷро менамуданд.
## Нигаред низ
* Шашмақом
* Авҷ (дар мусиқӣ)
* Авҷи турк
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Ҳунари овозхонӣ
Конвенсияи ҳуқуқи кудак

**Конвенсияи ҳуқуқи кудак** — Санади ҳуқуқии байналмилалӣ аст.

Соли 1989 Созмони Милали Муттаҳид ҳуҷҷати аз ҳама муҳими байналмилалӣ оид ба ҳифзи ҳуқуқҳои кӯдак –
Конвенсия дар бораи ҳуқуқҳои кӯдакро қабул намуд.
 
2 сентябри соли 1990 ҳукми амал пайдо кардани Конвенсияи мазкур нуқтаи кулминатсионии ҳамаи он кӯшишҳое гардид, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ тӯли қариб 70 сол барои таъмини эътирофи зарурии ниёзҳои
махсус ва нозукиӯои махсуси кӯдакон ба ҷо меовард. Инсоният ба қабули ин ҳуҷҷат тадриҷан ва бо роҳи дуру дароз расид: 
* соли 1924 – қабули Эъломияи Женевагии ҳуқуқҳои кӯдак дар доираи Лигаи миллатҳо; 
* соли 1948 – аз ҷониби Ассамблеяи Генералии СММ тасдиқ гардидани Эъломияи умумии ҳуқуқи  башар; 
* соли 1959 – қабули Эъломияи ҳуқуқҳои кӯдак; 
* соли 1979 – эълон гардидани Соли байналхалқии кӯдак.

Ғайр аз ин дар як қатор созишномаҳо оид ба ҳуқуқҳои инсон ва ҳуқуқҳои башардӯстӣ меъёрҳои мушаххасе дар бораи вазъияти кӯдакон таҳким бахшида шуданд. 
Ҳамзамон бо ин ҳама баъзе давлатҳо зарурати қабули созишномаи байналмилалии ҳамаро фарогирандаро дар
бораи ҳуқуқҳои кӯдак, ки тибқи меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ бояд характери ҳатмӣ дошта бошад, изҳор менамуданд.

Ба таҳкими чунин нуқтаи назар хабарҳо дар бораи шароитҳои вазнини зиндагии кӯдакон, ки дар ин хусус фавти хеле зиёд, ҳифзи нокифояи саломатии кӯдакон, дар онҳо набудани имкониятҳои зарурии гирифтани таҳсилоти одӣ шаҳодат медоданд, мусоидат мекарданд. Ѓайр аз ин иттилоот дар хусуси
кӯдакони дучори зишткориҳою истисморгардида дар шакли фоҳишагарӣ ё меҳнати хавфнок, дар бораи кӯдакони дар маҳбасҳо нигоҳдошташаванда ё кӯдакони ҷабрдидаи низоъҳои мусаллаҳона боиси нигарониҳои боз ҳам бештаре мешуданд.

Бо таҳияи Конвенсия гурӯҳи кории таъсисдодаи Комиссияи оид ба ҳуқуқҳои инсони СММ, ки аз ашхоси махсус фиристодаи ҳукуматҳо, ҳамчунин намояндагони як қатор мақомот ва муассисаҳои махсусгардонидашудаи СММ, чун масалан, Созмони байналхалқии меҳнат, ЮНИСЕФ, ИКОГ СММ ва созмонҳои ғайриҳукуматӣ иборат буданд, машғул шуд. Конвенсия нахустин ҳуҷҷати байналмилалии ҳатмии юридикие мебошад, ки доираи ин қадар васеи ҳуқуқҳои инсон – ҳуқуқҳои  шаҳрвандӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангиро фаро гирифтааст. Конвенсия муносибати ҳамаҷониба (том)-ро ба баррасии вазъиятҳои кӯдакон истифода мекунад,
муқаррароти Конвенсия дар бораи ҳуқуқҳои кӯдакро, ки ҳамагӣ аз 10 принсип иборат буда, таваҷҷӯҳро ба зарурати ҳифзи кӯдак дар давраи рушди ӯ ҷалб месозад, инкишоф медиҳад ва
мушаххас мегардонад. Конвенсия ба эҳтироми шаъну шарафи ҳамаи одамон асос карда, эътироф мекунад, ки ҳар кӯдак ҳуқуқҳои инсониро соҳиб аст: ин ҳуқуқҳо аз ҳуқуқҳои волидон ё ягон одами калон гирифта нашудаанд ва вобастаи онҳо нестанд. Ин асоси консепсияи вусъат бахшидани имкониятҳои кӯдак буда, эътирофи кӯдак ба сифати субъекти соҳибэҳтиром ва узви ҷомеа ба он мақсад аст, ки ақидаҳо ва интизориҳои маҳдудсозандаю табъизӣ нисбат ба одамони ҳавон дигаргун гарданд.
## Инчунин нигаред
* САНАДҲОИ ҲУҚУҚИИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ БИСЁРҶОНИБА/Конвентсия оид ба ҳуқуқи кудак 

## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Созмони Милали Муттаҳид
Гурӯҳ:Санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ
Тазкираи Шуарои Хуҷанд

**Тазкираи Шуарои Хуҷанд** - Китобест аз профессори зиндаёд  Абдулманнон Насриддини Хуҷандӣ. Дар ҳаҷми 512 саҳифа соле пеш дар Хуҷанд ба нашр расидааст.
Марҳум Абдулманнон Насриддин аз ҷумлаи маъруфтарин пажуҳишгарони осори адабиёти классикии тоҷик буд, ки хеле бармаҳал дида аз олам баст.
  
«Тазкираи шуарои Хуҷанд»-и Абдуманнон Насриддинов муҳимтарин ва ҷомеътарин таълифест, ки дар заминаи маърифати суханварони Хуҷанд ба қалам омадааст. Китоб дар шинохти мақоми донишмандони тоҷик дар ташаккули илму адаби ҷаҳонӣ, таҳаввули назму насри форси тоҷикӣ, мероси нодири илмӣ- адабӣ, заминаҳои илмӣ дар таълифи таърихи ҷомеи адабиёт ва фавоиди дигар манбаи хеле арзишманд мебошад. 
Китоб барои адабиётшиносон, муҳаққиқони таъриху фарҳанги миллӣ ва ҳамаи дилбастагони маърифат нукоти тозаву омўхтаниро арза медорад.
Профессор Абдуманнон Насриддинов муаллифи 25 монография, аз қабили "Шарҳнигорӣ дар адабиёти форсу тоҷик", "Донишмандон ва сухансароёни Хуҷанд", "Достонҳо аз "Бӯстон"-и Саъдӣ", "Шарҳи "Гулистон"-и Саъдӣ", Фарҳанги тафсилии "Шамс-ул- луғот", Фарҳанги мушкилоти адабиёт, "Сухани фаришта", "Сеҳри мубин" ва беш аз 500 мақолаю рисолаҳои илмӣ буда, яке аз маъруфтарин адабиётшиносон ва муҳаққиқони адабиёти класскии тоҷик ба шумор меравад.
Созмони фарҳанг ва иртибототи исломии Эрон ба профессор Абдулманнон Насриддин ҳамроҳ бо ду тани дигар аз устодони барҷастаи забон ва адабиёти форсӣ дар саросари ҷаҳон, ҷоизаи "Чеҳраи боризи забон ва адабиёти форсӣ"-ро эъто карда буд.
Доктори илмҳои филологӣ, профессор Замира Ғаффорова дар хотироташ менависад, ки "соли 2003 аз ҷониби Абдулманнон Насриддин китобе бо номи "Донишмандон ва сухансароёни Хуҷанд" рӯи чоп омад, ки дертар бо номи "Тазкираи шоирони Хуҷанд" ду маротиба ба хатти форсӣ дарҶумҳурии Исломии Эрон чоп шуд, ки воқеан ин дастоварди беназире дар шинохти ҳавзаи адабии Хуҷанд дар қаламрави таърих маҳсуб меёбад".
## Сарчашма
*
Мақомнавоз

**Мақомнавоз** 1. Мутриб, созандае, ки мақомҳоро дар пояи ҳунарӣ навозад ва таркиботу сохттори пардавии онро хуб эҳсос намояд.

2. Оне, ки мақом, дастонҳо, 12-пардаро (12-мақом ва таркиботи он), донад ва навозад.

## Адабиёт
* Фарҳанги Ананд Роҷ. – Лакҳнав, 1894; 
* Баҳори Аҷам. – Деҳлӣ, 1294; 
* Фарҳанги форсӣ. – Теҳрон, 1961; 
* Фарҳанги Амид. – Теҳрон, 1966; 
* Фарҳанги Рашидӣ. – Теҳрон, 1958; 
* Номномаи мусиқии Эронзамин. – Теҳрон, 1376; 
* Фарҳанги Деҳхудо. – Теҳрон, 1377.
## Нигаред низ
* Шашмақом
* Мақомдон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шашмақом
Мақомот (дар мусиқӣ)

**Мақомот (дар мусиқӣ)** – мақома, монанди мақомоти дувоздаҳгона;

мақомоти мусиқӣ: пардаҳои мусиқии аҳли мақомот, мусиқидони (нозим) мақомоти мазкур аз таволии як зуларбаъ ва як зулхамс (фосилаи чаҳоруму панҷуми дуруст) ташкил мешуда, ба ибораи дигар ҳар як ҳафт зуларбаъ бо ҳар яке аз сездаҳ зулхамси таволӣ (пайдарҳам) пайдо менамуда ва як мақомро ташкил медодааст ва ба ин сурат (13х7=91) 91 – доираро ташкил намуда ва аз онҳо 12-доираро мулоим номидаанд ва мақомҳои аслӣ хондаанд: 
* «Ушшоқ», 
* «Наво», 
* «Бусалик», 
* «Рост», 
* «Ироқ», 
* «Зерафканд», 
* «Бузург», 
* «Зангула», 
* «Раҳовӣ», 
* «Ҳусайнӣ», 
* «Ҳиҷозӣ», 
* «Исфаҳон».
## Адабиёт
* Абдуқодири Мароғӣ. Мақосиду-л-алҳон. – Теҳрон, 1356;    
* Баҳори Аҷам. – Деҳлӣ, 1294; 
* Фарҳанги форсӣ. – Теҳрон, 1961; 
* Фарҳанги Амид. – Теҳрон, 1966; 
* Фарҳанги Рашидӣ. – Теҳрон, 1958; 
* Номномаи мусиқии Эронзамин. – Теҳрон, 1376;
## Нигаред низ
* Шашмақом
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шашмақом
Носирҷон Азизов

**Носирҷон Азизов** — мутриб (ғижжакӣ), донандаи ҳирфаии мусиқии тоҷик, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи Ҷумҳури Тоҷикистон (1998), барандаи ҷоизаи аввалин озмуни мутрибони ҷумҳурӣ (1989).

## Зиндагинома
Носирҷон Азизов соли 1939 дар деҳаи Варзик, ноҳияи Чусти Ҷумҳурии Ӯзбекистон таваллуд шудааст. Хатмкардаи омӯзишгоҳи мусиқии Намангон (шуъбаи созҳои миллӣ, 1961) буда ва фаъолияти иҷроияшро дар дастаи мутрибони Театри академии драмави ба номи Лоҳутӣ (1961-63) ба сифати мутриб оғоз намуда, сипас дар дастаҳои ҳунарии Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1963—1977, 2002) идома додааст. Носирҷон Азизов минбаъд ба сифати мутриб дар дастаи мақомхонони Кумитаи давлатии радио ва телевизиони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1977—2002) хидмат намуда ва дар сабти осори мусиқии тоҷик барои хазинаи тилоӣ саҳми ичроӣ ба харҷ додааст. Носирҷон Азизов аз соли 2002 то имрӯз ба сифвти омӯзгор дар факултаи мусиқии тоҷик (шуъбаи мусиқии суннатӣ) Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов ба ҳунаромӯзони ҷавон асос ва ниҳодҳои асили созу овозро меомӯзонад.

Носирҷон Азизов чун иҷрогар ва ҳифзкунандаи беҳтарин арзиш ва ниҳодҳои ҳунари иҷроии устодаю мардумӣ низ дар байни мутрибони кишвар эътибори хоса дошта ва дар иҷрои навоҳои мардумию устодонаи «Қаландарӣ», «Гуъузорам», «Эшбоӣ», «Насри Сегоҳ», «Қӯшчинор» ва ғ. маҳорати хоси иҷроӣ ба арҷ додааст. Зимни ин ӯ мусаннифи чандин навоҳо буда, оҳангҳои «Нолаи дил», «Шӯхшанг» дар байни сомеъон эътибори шоиста касб кардаанд. Носирҷон Азизов иштирокдори чандин ҷашнвораҳои мусиқӣ буда ва дар ҳайатҳои эҷодии дастаҳои ҳунарии тоҷик ба чандин кишварҳои ҷаҳон сафарҳо (Сурия-1977, Ироқ-1977, Эрон-1978) карда, санъати рангомези созии тоҷиконро бо тозакориҳои навозандагӣ муаррифӣ намудааст.

Носирҷон Азизов иштирокдори Симпозиумҳои байналмилалии мусиқӣ (Самарқанд, 1983, 1987), Душанбе (2007) ва чандин озмунҳои ҷумҳуриявии мутрибон буда, барои маҳорати баланди иҷроӣ, тарғиби суннатҳои асили мероси мусиқии тоҷикон бо ифтихорномаҳо мушарраф шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мутрибон аз рӯи алифбо
Шодӣ Азизов

**Шодӣ Азизов** (Устод Шодӣ) -  сароянда, навозанда, раққос ва донандаю ҳифзкунандаи мусиқии классикӣ ва мардумии тоҷик, Ҳофизи мардумии ҶШС Ӯзбекистон (1940). 
## Зиндагинома

Шодӣ Азизов  соли 1878 дар деҳаи Муғулони ноҳияи Ғиждувони Бухоро, дар оилаи косиб таваллуд шудааст. Аз овони ҷавонӣ дар дастаҳои ҳунарии Бухоро (марвисароён) фаъолияти ҳунариашро оғоз намуда, асосҳои иҷроию эҷодии мусиқӣ, рақс ва ҳунарҳои мардумиро фаро мегирад. Шодӣ Азизов аз синни 11-солагӣ чун раққос ном бароварда, аз соли 1895 таҳти сарварии устодони мусиқии мардумӣ ва устодона устод Тиллобои Хонанда, Бобо Ҷалол, Бобо Ғиёс, Мирзо Ҳидояти Хонанда, Ҳофизи Восеъ, Қорӣ Убайдуллоҳ, Қори Каромати Дилкаши Танбӯрӣ асосҳои мусиқиро меомӯзад. Аз соли 1913 таҳти сарварии Бобо Ҷалол Носирзода ба омӯхтани асосҳои назарию амалӣ, иҷроии «Шашмақом» пардохт. Солҳои 30-уми садаи XX дар дастаҳои ҳунарии театрии мардумии ноҳияи Ғиждувон ба сифати сароянда, раққос хидмат мекунад. Фаъолияти иҷроии Шодӣ Азизов дар иҷрои мақомҳо бештар зуҳур намуда, дар иҷрои қисмҳои ҷудогонаи «Сарахбор», «Тарона», «Талқин», «Савт», «Намуд»-ҳои мақомҳои «Бузург», «Рост», «Наво», «Сегоҳ» маҳорати хоса ба харҷ додааст ва дар иҷрои ӯ намунаҳо аз осори мусиқии мардумӣ, классикии тоҷик сабт (қарта, сафҳа) сабту нашр шудааст. Баъди ӯ писараш Муҳаммадҷон Шодиев анъанаи эҷодию иҷроиашро идома медиҳад.
## Адабиёт
Алимбаева К. Ахмедов М. Народные музыканты Узбекистана. – Ташкент,1959; 
Таджикская музыка. – Душанбе, 2003; 
Энциклопедияи адабиёт ва санъат, ҷ. 1. – Душанбе, 1988.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Мақомоти манзум

**Мақомоти манзум** – мусиқидононе, ки табъи шеъргӯӣ, салиқаи хуби шеърфаҳмӣ доранд, шоироне, ки мусиқӣ ва таркиботи онро дарк менамуданд, 12-мақом, 6-овоза, 24-шӯъбаро ба шеър адо мекарданд. Масалан, дар ин замина Кавкабии Бухороӣ (ваф. 1535) «Рисола дар баёни дувоздаҳмақом», «Назми дувоздаҳмақом»-ро ба назм навишта, махсусиёти мақомҳоро бисёр рангин ба қалам овардааст:

:Илми мусиқӣ ар ҳамедонӣ, 
:Субҳдам бар «Раҳовӣ» соз. 
:Бисоз пардаи «Ҳусайнӣ»-ро 
:Кун ба вақти тулӯъи субҳ оғоз

:Чун сари найза гашт офтоб баланд, 
:Пардаи хуб «Рост»-ро бинвоз.
:Ба гаҳи чошт «Бусалик» гузин, 
:Пас ба шодию лаҳв сар бифароз...

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги форсӣ. – Теҳрон, 1961; 
* Фарҳанги Амид. – Теҳрон, 1966; 
* Фарҳанги Деҳхудо. – Теҳрон, 1377; 
* Номномаи мусиқии Эронзамин. – Теҳрон, 1376.

Гурӯҳ:Шашмақом
Ахборӣ

**Ахборӣ** (форсӣ: اخباری) Мирзо Муҳаммад Абуаҳмад Ҷамолуд­дин (1732–1817) — фақеҳ, муҳаддис ва яке аз поягузорони мактаби ахбория. Ахборӣ бо фақеҳону муҷтаҳидони усулӣ сахт даргир шуд ва аз фишори онҳо Ироқро тарк кард. Муддате дар Эрон зиндагӣ кард. Вақте ба Ироқ омад, бо суфиёну мухолифин ба баҳсу мунозира пардохт. Усулиёну мухолифони Ахборӣ даъвои ҳукми қатли ӯро карданд ва чун ба ин мақсадашон ноил нашуданд, гурӯҳе ба хонаи ӯ ҳуҷум овар­да, ӯро ҳамроҳи фарзандаш Аҳмад ва яке аз шогирдонаш ба қатл расонданд. Ахборӣ китоби зиёде аз худ боқӣ гузоштааст.

## Осор
Осори Ахбориро муҳаққиқон иборат аз 20 китоб, 56 рисола ва 2 девони шеър медонанд.

## Китобҳо
Китобҳои ӯ, ки то имрӯз ба табъ расидаанд, иборатанд аз «Оинаи Аб­босӣ» дар намоиши ҳақшиносӣ (радди ақоиди яҳуд, насоро, маҷус ва исботи нубувват); «Иқоз-ун-набия» дар улуми фиқҳ; «Давоир-ул-улум»; «ал-Бурҳон фӣ такомили ва-л-баён» дар ташйиди маслаки ахборӣ; «Фатҳ-ул-боб» ва «Масодир-ул-анвор» дар масоили фақеҳӣ. Ба ҷуз китобҳои номбаршуда якчанд рисола дар шакли дастнавис низ вуҷуд дорад. Дар онҳо масоили таърихи пайдоиши иҷтиҳод, амал ба ахбор ва исботи имомат ба равиши ахборӣ ва ғайра мавриди баррасии муаллиф қарор гирифтаанд.

## Адабиёт

## Сарчашма


Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Донишмандони ислом
Ноҳияи Хуросон

**Ноҳияи Хуросон** () — яке аз ноҳияҳои идории вилояти Хатлон аст ва дар ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой дорад. Маркази ноҳия шаҳраки Обикиик мебошад.

## Ҷойгоҳ
Ноҳия дар қисми шимолии қаторкӯҳҳои Ғозималик ҷойгир буда, аз тарафи шарқ бо ноҳияҳои Ёвон ва ба номи Абдураҳмони Ҷомӣ, аз тарафи ҷануб бо ноҳияҳои Кӯшониён ва Дӯстӣ, аз ҷониби шимол бо ноҳияи Рӯдакӣ ҳамсарҳад мебошад. Маркази ноҳия шаҳраки Обикиик аз шаҳри Душанбе дар масофаи 45 км ва аз шаҳри Бохтар дар масофаи 40 км ҷойгир аст. Масоҳати ноҳия 896,1 км2 аст.

## Таърих
Мавзеи Ғозималик аз давраҳои қадим дар ҳудуди ҳамин минтақаи Тоҷикистон ном гирифтааст. Аз нуқтаи назари муаррихон, калимаи *Ғозималик* аз ду қисм иборат аст: *Ғозӣ* — калимаи арабӣ буда, ба касе нисбат дода мешавад, ки дар роҳи ислом мубориза бурда буд. Маънои калимаи *Малик* — *«Султон»*, *«Шоҳ»* мебошад. Аз гуфтаҳо бармеояд, ки Ғозималик ободкунандаи ҳамин диёр буда, таърихан ин диёр ба номи ӯ номгузорӣ шудааст. Дар имрӯза ноҳияи Хуросон ёдгориҳои таърихии мутааллиқ ба асри 1-3-юми пеш аз милод аз давраи Кӯшониён (фарози назди деҳаи Сарбанд, Ҷамоати деҳоти Қизилқалъа) дарёфт гардида, дар он 800 адад нигораҳои таърихӣ аз давраҳои асри сангин мерос монда, дар осорхонаи мактаби № 14-и ноҳия нигоҳ дошта мешаванд. Инчунин ёдгориҳои таърихии мутааллиқ ба асрҳои миёна аз оромгоҳи уламои шариат Таъба Тобеин (аз деҳаи Тобини Ҷамоати деҳоти Ғаллаобод), ки зиёратгоҳи мардуми ноҳия ва берун аз он мебошад, бозёфт гардидааст. Инчунин дар ҳудуди ноҳия ёдгориҳои таърихии Қалъаи Ғозималик ва шаҳрчаи Ҳалқаҷар ҷойгир шудааст.

Соли 1936 ва аз нав 28 апрели соли 1983 ба номи ноҳияи Илич ташкил шуда, аз 12 марти соли 1992 номи ноҳияи Ғозималик ва аз 12 феврали соли 2004 номи ноҳияи Ғозималик ба ноҳияи Хуросон тағйир дода шуд.

## Мардум
Мардуми ноҳияи Хуросон ба забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Бар пояи омори соли 2016, ноҳияи Хуросон 105,6 ҳазор нафар ҷамъият дошт..

## Бахшбандӣ
Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Хуросон 1 шаҳрак ва 4 ҷамоат. дорад:

## Ҳукумат
Сарвари ноҳияи Хуросон Раиси Ҳукумати он аст, ки аз ҷониби Раиси Ҷумҳури Тоҷикистон таъйин мегардад. Ниҳоди қонунгузори ноҳия — Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад, ки аз тарафи ҳама мардуми ноҳия ба муддати 5 сол интихоб мешавад.

## Иқтисодиёт

## Омӯзишу парвариш

## Ниҳодҳои фарҳангӣ

 

## Беҳдошту беҳзистӣ

## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Хатлон
Гурӯҳ:Ноҳияи Хуросон
Ахбору-л-ахёр фӣ асрори-л-аброр

**«Ахбóру-л-ахёр фӣ асрóри-л-абрóр»** (), *«Хабарҳои некмардон дар баёни асрори накӯкорон»*) — китоби Абдулҳақ ибни Сайфуддини Деҳлавии Бухороӣ (ваф. 1442) дар баёни зиндагӣ ва ҳолату каромати машоихи тариқат.

## Мундариҷа
«Ахбору-л-ахёр фӣ асрори-л-аброр» солҳои 1588—1619 ба забони форсӣ таълифу такмил шудааст. Китоб аҳволи бештар аз 230 нафар суфӣ ва машоихи шибҳи қораи Ҳиндро аз оғоз то садаи XVI дар бар мегирад ва бо зикри шарҳи ҳоли Муҳийюддин Абдулқодири Гелонӣ (ваф. 1166) ва Муъинуддини Чиштӣ (ваф.1235) шурӯъ мешавад. Муаллиф аввал дар Маккаи мукаррама ба таълифи ин китоб пардохта, сипас дар Ҳиндустон онро такмилу таҳрир карда, ба анҷом расондааст.

## Нусхаҳо
Ду нусхаи хуб ва комили дастхати ин асар мутааллиқ ба садаи XVII дар Захираи дастнависҳои Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ Тоҷикистон зери рақамҳои 262 ва 1940 маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* فهرست نسخههای خطی فارسی انستیتوی آثار خطی تاجیکستان. (زیر نظر سید علیموجانیو أمریز دانعلی مردان) ج۲. تهران،۱۳۷۷

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Содироти мол ва (ё) воситаҳои нақлиёт

**Содироти мол ва (ё) воситаҳои нақлиёт** - аз қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон - пешниҳоди декларатсияи гумрукӣ ё анҷом додани амалҳои дар сархати дуюми ҳамин банд зикршуда, ки мустақиман ба содироти мол ва (ё) воситаҳои нақлиёт, инчунин дигар амалҳои мувофиқи ҳамин Кодекс барои мол ва воситаҳои нақлиёт то замони интиқоли ҳақиқии онҳо аз сарҳади гумруки пешбинишуда нигаронида шудааст. Ба амалҳое, ки мустақиман ба содироти мол ва (ё) воситаҳои нақлиёт аз сарҳади гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон нигаронида шудаанд, амали дохил шудани (вуруди) шахси воқеии аз Ҷумҳурии Тоҷикистон хориҷшаванда ба минтақаи назорати гумруки, ворид шудани воситаҳои нақлиёт ба нуқтаи гузаргоҳ аз сарҳади давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади баровардани он аз сарҳади гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон, супоридани мол ба ташкилотҳои нақлиёти ва (ё) муросилоти байналмилалӣ тавассути ташкилотҳои (муассисаҳои) алоқаи почта барои ирсол берун аз қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон, амали шахс ҷиҳати бо мол ва воситаҳои нақлиёт мустақиман баромадан аз сарҳади гумруки берун аз маҳалҳое, ки мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда шудаанд, ба ҳисоб меравад
## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Тактирандоз

thumb|Машқи снайперҳо эскадрон (дастаи аскарони савора)-и 52-юм базаи бехатарии Шпангдал, Олмон
thumb|Парашютчии 82-юми парашютдори дивизияи амрикоӣ бо милтиқи М-14 дар Эл-Фалуҷа, Ироқ
[thumb|300x300px|Аскари маҷорӣ бо МСД дар омӯзиши COOPERATIVE OSPREY 96 дар базаи Lejeune, [ИМА]]
**Мерган** ё **Снайпер** — аскари махсуси таълимгирифта (воҳиди муборизаи мустақил), дорандаи санъати нишонгири тирандоз ба камол расида, мушоҳидакор ва зиреҳпӯш аст; зарба ба нишон задан, ба таври қоида, аз аввали паррондан. Вазифаи снайпер — мағлуб кардани команда ва ҳайати алоқаманд, сирри душман, несту нобуд кардани пайдоиши лозима, ҳаракаткунии нишони алоҳидаи кушода ё зиреҳпӯш (снайперҳои душман, офитсер ва ғайра). 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Пилюшин И. И. — «У стен Ленинграда»
* Зарубин С. М. — «Трубка снайпера», книга о снайпере Семене Номоконове.

Гурӯҳ:Тактирандоз
Гурӯҳ:Пешаҳои ҳарбӣ
Гурӯҳ:Хидмати ҳарбӣ
Моли ватанӣ

**Моли ватанӣ** - моле, ки барои мақсадҳои гумрук дар қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон дорои статуси муомилоти озод мебошад, яъне моле, ки аз қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон содир нашудааст ва пурра дар Ҷумҳурии Тоҷикистон истеҳсол гардидааст, моли барои муомилоти озод дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон иҷозатдодашуда ва моле, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аз моли барои муомилоти озод дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон иҷозатдодашуда истеҳсол гардидааст.

## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Александровка (ноҳияи Чернян)

**Александровка** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Чернян, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Чернян ‎
Моли таҳти назорати гумрукӣ қарордошта

**Моли таҳти назорати гумрукӣ қарордошта** - моли хориҷие, ки то замони иҷозати он ба муомилоти озод, интиқоли воқеии мол аз сарҳади гумрукӣ ҳангоми содирот ё худ то замони нобудкунии он, ба қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид карда шудааст, инчунин моли ватанӣ аз замони содироти он аз қаламрави гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон то замони интиқоли воқеии он аз сарҳади гумрукӣ мебошад.
## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Назорати гумрукӣ

**Назорати гумрукӣ** - маҷмӯи тадбирҳое, ки мақомоти гумрук бо мақсади таъмини риояи қонунгузории гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ менамоянд.
## Эзоҳ
 
## Пайвандҳо
* Сомонаи Хадамоти гумрукии назди Ҳукумати ҶТ
* Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Андархомӣ

**Андархамӣ**, **андархомӣ**— як навъ харбузаи дерпазак.

Давраи нашваш (аз неш задани тухмӣ то пурра пухтан) 100—110 рӯз. Ҳаҷмаш калон (вазнаш 5—7 кг), дарозрӯяи тухмшакл. Пӯсташ норанҷии сабзтоб, чин-чин, сахт, тӯрдор. Мағзаш сершира ва хуштаъм. 8,5—9 % қанд дорад. Тухмпаллаҳояш ба мағз часпидаанд. Тухмаш борик, калон ва зард. Дар заминҳои шӯр сабзида, ба камобӣ тоб меорад. Аз як га то 250 сентнер (дар деҳаи Патари ноҳияи Конибодом 280—300 сентнер) ҳосил мегиранд. Тар мехӯранд, барои зимистон нигоҳ медоранд. Ба ҷойҳои дур низ кашондан мумкин. Бештар аз касалии гарда зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Справочник бахчевода. — Душанбе, 1987.

## Сарчашма
* 
* Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҷ. 1)

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Гарда

thumb|300px|right|Гарда дар меваи ангур

**Гарда**, **гардзанӣ** () — навъи касалии маъмули рустаниҳо.

## Ангезандаҳо
thumb|300px|right|''Podosphaera panosa'' дар муғчаи садбарг
Ангезандааш занбӯруғҳои халтадор (аз оилаи Erysiphaceae) мебошанд. Ба гарда харбуза, тарбуз, каду, бодиринг, себ, нок, помидор, садбарг, пахта, зироати хӯшадор, лаблабуи қанд ва ришқа гирифтор мешаванд. Ангезандаи гардаи шафтолу ва садбарг Sphaerotheca pannosa, зироати полизӣ ва бодиринг Srysiphe cichoriacearum Dc. f. sp. cucurbitacearum, хӯшадорҳо Erusiphaceae graminis Dc., лаблабуи қанд ва ришқа E. communis, пахта Leveillula malvaceаrum Golov. f. qossypii мебошанд.

## Нишонаҳои зоҳирӣ
Ҳангоми падид омадани аломатҳои касалӣ узвҳои рустаниро қабати тунуки сафедтоб мепӯшад. Қабати сафед бӯртоб гардида, дар он нуқтаҳои сиёҳ пайдо мешаванд. Баргу навдаи касал камқувват гашта мехушкад, рушди шоху навдаҳои наврас суст мегардад. Аз гарда самари дарахтон зарар мебинад. Меваи касал мекафад ва мепӯсад. Ангезандаҳои гарда дар қисмати берунии рустанӣ зиндагӣ мекунанд. Митселий (тана)-и онҳо тавассути гаустория (узви ҷаббиш) моддаҳои ғизоии ҳуҷайраи пӯсти рустаниро ҷаббида мегирад. Занбӯруғҳои гарда дар тӯли тобистон бо спора (конидия)-ҳо афзоиш мекунанд. Конидияҳо ба воситаи шамол паҳн шуда, ба рустаниҳои солим сироят менамоянд. Дар охирҳои давраи нашв, ҳангоми хазонрез клейстокарпийҳо рушд меёбанд. Онҳо 4-8, баъзан 22 халтача доранд. Дар халтача 2-8-тоӣ спораи якҳуҷайраи зард ё беранг мавҷуд аст. Дар мавриди кӯтоҳ будани давраи нашв ё дер сар шудани касалӣ клейстокарпийҳо нумӯ намекунанд. Занбӯруғҳои гарда зимистонро дар шакли клейстокарпий ва занбӯруғреша мегузаронанд. Клейстокарпий дар барг, навда ва муғҷаи касал ҷой мегирад. Баҳорон, баъди гарм шудани ҳаво ва афзудани намӣ, пардаи он варам карда мекафад ва спораҳояш пош мехӯранд. Ҳамин тавр, онҳо ба рустаниҳои солим сироят мекунанд. Занбӯруғреша зимистонро дар қабати пӯстлох, байни пулакчаҳои муғча ва дигар ҷойҳо мегузаронад. Баҳорон аз он торҳои нафиси беранг рӯида, ба конидияҳо табдил меёбанд.

## Тадбирҳои мубориза
Бо мақсади мубориза бо гарда буридани навдаҳои касал, дар охири тирамоҳ ҷамъ карда сӯзондани боқимондаи рустаниҳо, шудгори дурусти замин муҳим аст. Ба шафтолу пошидани сулфури коллоидӣ ё карадан натиҷаи хуб медиҳад. Ба садбаргзор хокаи сулфур (баъди ҳар 10-15 рӯз), содаи ҷомашӯйӣ (ба 12 л об 48 г сода ва 40 г собун) ё маҳлули собуни сабз (ба 12 л об 400 г собуни сабз ва 5 г даҳани фаранг) пошидан тавсия мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Касалиҳои рустанӣ
Мақомшиносӣ

**Мақомшиносӣ** - ҷузъи илми мусиқӣ (ё мусиқишиносӣ) буда, дар мусиқии тоҷик таърихи хеле қадим дорад.

Соли 1927 тадқиқоти Абдурауф Фитрат дар бораи мусиқии классикии таҳҷоӣ рӯи кор омад. Мутаассифона дар ин асар кулли мероси мусиқии классикии тоҷикро бидуни аснод ҳамчун мероси мардуми ӯзбек муаррифӣ шудааст. Аввалан, соли 1924 маҳз Фитрат чопи Шашмақомро бо матни тоҷикӣ манъ карда, онро дар Маскав бидуни матн руи коғаз оварда буд. Чунин шикастакориҳо нисбати макомоти тоҷик дар нимаи аввали карни XX дар илми мақомшиносӣ хомушиеро ба вуҷуд оварданд. Танҳо дар солҳои 70-ум бо тадқиқоти Исҳоқ Раҷабов оид ба мақомот (Ӯзбекистон) мақомшиносӣ дар заминаи нави илми шуравӣ вусъат ёфт. Мусиқишиносон Ф.Кароматов, О. Матёкубов, С. Галитская, Ю. Плахов, Р. Юнусов, А.Ҷумъаев, А. Назаров, дертар О. Иброҳимов ва дигарон дар Ӯзбекистон паҳлуҳои гуногуни мақомро аз назари таърихӣ, эстетикӣ, манбаъшиносӣ ва сирф назариявӣ тадқиқ мекарданд.

Дар Тоҷикистон низ аз мақолаи машҳури мутафаккир ва нависандаи бузурги тоҷик С. Айни "Назаре ба гузаштаи мусиқии тоҷик"  ва сипас хусусан аз солҳои 70-ум муҳаққиқону мусиқишиносон Н. Нурҷонов, А. Афзаҳзод, А. Раҷабов, А. Низомов, А. Абдурашидов, Ф. Азизова, С. Худойбердиев, Н. Ҳакимов, Ф. Ӯлмасов дар мавзӯъи мақомот, таърих, назария ва асосҳои илмиву амалии он китобу мақолаҳо навиштаанд.

Дар ибтидои қарни XXI ба илми мақомшиносии тоҷик ганҷинаи нави илмие иборат аз рисола ва як қатор мақолаҳои илмӣ роҷеъ ба Шашмақом ворид гашт, ки он ҳанӯз солҳои 50-60-уми қарни XX аз тарафи танбӯрии нодири замон Фазлиддин Шаҳобов навишта шуда бошад ҳам, то ин имруз мутаассифона, танҳо дар шакли дастхатҳои бойгонии шахсӣ қарор дошт. Баъди аз чоп расидани "Баёзи Шашмақом"-и Фазлиддин Шаҳобов равшан шуд, ки он яке аз нодиртарин сарчашма оид ба Шашмақом аст. Ин рисола ягона сарчашмаест, ки равияи анъанаҳои илмӣ-амалии мактаби классикии Шашмақомро дарбар гирифтааст. Диди илмии Ф. Шаҳобов ба мақомшиносии қарни XX ислоҳоту саҳеҳияти хеле дақиқу муфассалро дар масоили истилоҳоти Шашмақом, хусусияти шаклсозӣ, асоси лаҳниву зарбӣ, силсилабандӣ, умуман асоси илмии Шашмақом ворид гардонид. Маҳз рисолаи мусиқии Ф. Шаҳобов баъзе ақидаву хулосаҳои нодурусти мақомшиносии муосирро, ки мутаассифона ҳам дар Тоҷикистон ва ҳам дар Ӯзбекистон ҷой доштанд, ислоҳ менамояд.

## Адабиёт
* Ф. Шаҳобов. "Баёзи Шашмақом". Рисолаи мусиқӣ. – Душанбе, 2007. – 288с., 
* Шиҳоби мусиқӣ. – Душанбе, 2006. – 264с., 
* Ф. Азизова. Шашмаком и рага. – Душанбе, 1999. – 166с., 
* А. Низомов. Таърих ва назарияи Шашмақом. – Душанбе, 2003. – 331с., 
* И. Раҷабов. Мақомлар-масаласига доир. – Тошкент, 1963. – 402с., 
* О. Матёкубов. Мақомот. Тошкент. – 2004. – 400с., 
* Н. Хакимов. Шашмаком дар карни XX. – Хуҷанд, 2007.
## Нигаред низ
Шашмақом
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шашмақом
Бозори кор

**Бозори кор**, **Бозори меҳнат** — соҳаи талаботу пешниҳод ба қувваи корӣ.

Бозори кор барои ба муҳлати муайян фурӯхтани нерӯи корӣ мусоидат мекунад. Объекти хариду фурӯш дар бозори кор қувваи корӣ, малака, тахассус ва қобилияти меҳнат аст. Бозори корба маънии том силсилаи муносибатҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва ҳуқуқии ҷамъият буда, барои таъмини муттасилу бомароми таҷдиди нерӯи корӣ ва истифодаи босамари меҳнат мусоидат мекунад. Муносибат дар бозори кор аз ҷониби мақомоти ҷамъиятӣ ва давлатӣ танзим карда мешавад.

Бозори кор бахши муҳимми ҳама гуна системаи иқтисодӣ аст, зеро вазъи он дар бештари мавридҳо суръати рушди иқтисодии давлатро муқаррар месозад. Дар шароити рақобати озод талабот ба нерӯи корӣ зери таъсири ду нишондоди асосӣ — музди ҳақиқии меҳнат ва арзиши маҳсули ниҳоии меҳнат (маҳсули меҳнатӣ коргаре, ки аз ҳама охир киро карда шудааст) ташаккул меёбад. Меҳнати коргари кироя бевосита ба дараҷаи музди меҳнат вобаста аст: музди кор ҳар қадар зиёд бошад, дараҷаи пешниҳоди қувваи корӣ ҳамон қадар меафзояд.

Бозори қувваи корӣ тарзи ҷамъиятию иқтисодии ҳаракати захираҳои меҳнатӣ ва роҳи ба системаи иқтисодӣ ворид сохтани нерӯи корист. Дар шароити иқтисоди бозорӣ нерӯи корӣ мол буда, баҳо ва арзиш дорад. Бозори қувваи корӣ аз рӯйи системаи муносибат байни харидор (корфармо), фурӯшанда (молики қувваи корӣ) ва зерсохтор (инфраструктура) тавсиф меёбад. Субъектҳои асосии бозори қувваи корӣ коргари кироя ва корфармо буда, онро даллолон пурра мегардонанд.
## Нигаред низ
* Маош
* Даромад
* Шуғли аҳолӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Кор
Гурӯҳ:Иқтисод
Википедияи Русӣ

**Википедиаи Русӣ** — донишномаи озоди ройгон, нусхаи забони русии вебгоҳи Википедия аст.  Википедиаи Русӣ то 15 январи соли 2018 бо беш аз 1,447 000 мақола дар раддаи 7-уми Википедияҳо қарор дошт. 
* Шумораи мақолот:  (7-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:  

«Википедияи Русӣ» маънои ба давлати Русия ва халқи рус тааллуқ доштанро надорад, балки танҳо ба хотири бо забони русӣ вироиш шудани мақолаҳо чунин ном гирифтааст.

## Пайвандҳо
* Википедиаи Русӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Фаронсавӣ

**Википедияи Фаронсавӣ** () — нусхаи фаронсавии Википедия аст, ки аз марти 2001 шурӯъ ба кор кард ва дар    шумораи мақолаҳои он ба  расид.

## Эзоҳ
Википедияи Испонӣ

**Википедиаи Испонӣ** ()  — фасли Википедия ба забони испониёӣ. Оғоз — 20 майи соли 2001.
* Шумораи мақолот:  (9-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 203,2

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Арабӣ

**Википедияи Арабӣ** ( *Wīkībīdyā al-ʿArabiyya* ё   *Wīkībīdyā, al-Mawsūʿa al-Ḥurra*) — нусхаи арабии Википедия аст, ки аз июли 2003 шурӯъ ба кор кард ва дар    шумораи мақолаҳои он ба  расид.

* Шумораи мақолот: 1 198 920  (17-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 51 152
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 7 974 601
* 
* Шумораи вироишот: 60 543 396
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 2 367 787
* 
* Корбарони фаъол: 5166
* 
* Мудирон: 20
* 
* Жарфо: 242,5

## Эзоҳ
Википедияи Чеченӣ

**Википедияи Чеченӣ** () — фасли Википедия ба забони чеченӣ. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — 28 феврали соли 2005.
* Шумораи мақолот:  (44-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Инглисӣ

**Википедияи Инглисӣ** — донишномаи озоди ройгон.

Википедияи Инглисӣ 15 январи соли 2001 кушода шуда буд, ҳоло Википедияи Инглисӣ бо  мақола ва дар ҷойи 1-уми фаслҳои Википедия қарор дорад.
* Шумораи вироишҳо: 
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 
* 
* Корбарони фаъол: 
* 
* Мудирон: 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Википедиаи Англисӣ
Википедияи Ӯзбекӣ

**Википедияи Ӯзбекӣ** (ӯзб. *Oʻzbekcha Vikipediya*) — донишномаи озоди ройгон,  нусхаи забони ӯзбекии вебгоҳи Википедия аст, ки моҳи декабри соли 2003 ташкил ёфтааст. Википедияи Ӯзбекӣ то 24 октябри соли 2022 бо 180 629 мақола дар раддаи 54-уми Википедиаҳо қарор дорад.

Санаи 24 октябри соли 2022 дар Википедияи ӯзбекӣ 81 579 иштирокчиён, аз онҳо 889 нафарашон муддати 30 рӯзи охир вироиш анҷом додаанд, 20 нафарашон мудирон. Шумораи умумии тағйиротҳо 3 107 902. Википедияи ӯзбекӣ бо 180 629 мақола дар байни гурӯҳҳои забонии Википедия дар ҷойи 54-ум қарор дорад. Нишондоди сифат — «чуқури» — дар Википедияи ӯзбекӣ 39,1.

## Муҳосира кардан
Дар охирҳои соли 2011 дар Ӯзбекистон провайдери асосии Википедияи Ӯзбекӣ муҳосира карда шуда буд, баъдтар муҳосира бартараф карда шуд ва дастраси ба Википедияи Ӯзбекӣ аз нав барқарор шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Википедияи Ӯзбекӣ
Википедияи Чинӣ

**Википедиаи Чинӣ** (чинӣ 中文维基百科 Zhōngwén Wéijībǎikē) —  фасли Википедия ба забони чинӣ. Оғоз — октябри соли 2002
* Шумораи мақолот: 1 329 677 (13-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо:	49,560
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 5,454,402
* 
* Шумораи вироишот: 50,076,713
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 2,544,450
* 
* Корбарони фаъол: 7,952
* 
* Мудирон: 78
* 
* Жарфо: 176.3

## Эзоҳ
Википедияи Қазоқӣ

**Википедияи Қазоқӣ** (, Qazaqşa Wikipedia) — нусхаи қазоқии Википедия аст, ки аз декабри 2002 шурӯъ ба кор кард ва дар    шумораи мақолаҳои он ба  расид.

## Эзоҳ
Википедияи Қирғизӣ

**Википедияи Қирғизӣ** — ()  — фасли Википедия ба забони қирғизӣ. Оғоз — 3 июни соли 2002.
Википедияи Қирғизӣ то 15 январи соли 2018 бо беш аз 79 000 мақола дар раддаи 66-уми Википедияҳо қарор дошт.

* Шумораи мақолот:  (75-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:

## Ҷуғрофияи вироишгарони Википедияи қирғизӣ

## Пайвандҳо
* Википедияи Қирғизӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Гурҷӣ

**Википедиаи Гурҷӣ** ()  — фасли Википедия ба забони гурҷӣ. Оғоз — 1 декабри соли 2002.
* Шумораи мақолот:  (57-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 13 865 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 34.3 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Андринки (ноҳияи Брасов)

**Андринки** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Брасов, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Брасов ‎
Мӯрд

**Мӯрд** () — ҷинси рустаниҳои буттагӣ ё дарахтии ҳамешасабз аз оилаи мӯрдиҳо.

## Тавсифоти гиёҳшиносӣ
Баргҳои муқобили ҳамдигар ҷойгиршуда, гули аксар тоқаи дуҷинсаи актиноморфӣ ва ғуҷуммева дорад. Қариб 100 намудаш бештар дар минтақаҳои тропикӣ ва субтропикии Америка ва қисман Авруосиё, Африқо, Австралия ва Зеландияи Нав мерӯяд.

## Корбурд
Як намуди мӯрд (Myrtus communis)-po аз қадимулайём чун рустании ороишӣ кишт мекунанд. Баргу поя ва қисмҳон дигари Myrtus communis равғани эфир дорад. Бинобар ин онро чун хӯриши таом ва дар атриёт истифода мебаранд.

Мӯрди соmunis-po дар соҳилҳои баҳри Сиёҳ, Кав­каз ва Қрим дар замини кушод, дар ноҳияҳои дигари мамлакат бошад, дар хонаю гулхонаҳо чун рустании ороишӣ кишт мекунанд.

## Хосияти шифоӣ
Барг, тухм ва меваи мӯрдро дар тибби халқии Ҳиндустон, Ара­бистон, Осиёи Ми­ёна ва мамлакатҳои дигар чун дорувор кор мефармоянд. Ибни Сино марҳами баргу ме­ваи мӯрдро барои табобати шикастагии устухон, зарбу лат, омос, захм, ҷӯшоби  мӯрдро барои табобат аз заҳри мор ва дуди баргу пояашро барои табобати табларза истифода бурдааст. Ӯ мӯрдро чун воситаи кос­метикӣ (барои нест кардани озах, доғи кунҷитак, бӯи нохуши бадан ва ғайра) низ тавсия кардааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гурӯҳи муташаккил

**Гурӯҳи муташаккил** — дар ҳуқуқи ҷиноӣ, гурӯҳи устувори шахсоне, ки пешакӣ барои содир кардани як ё якчанд ҷиноят муттаҳид шудаанд.

Аломати асосии фарқкунандаи ин шакли ҷинояти шарикӣ, устуворӣ мебошад, яъне аъзо (иштирокдорон)-и гурӯҳро, чун қоида, мақсади якҷоя дар тӯли муайяни замонӣ содир кардани ҷиноятҳои бешумор муттаҳид месозад. Танзими пурраи фаъолияти гурӯҳҳо ва аъзои алоҳидаи он ҷиҳати омодагӣ, ба нақша гирифтани фаъолияти ҷинояткорон, тақсими нақшҳо дар байни аъзои гурӯҳ табиатан худ ба худ вуҷуд доштани роҳбар (ташкилотчӣ)-ро тақозо менамояд. Гурӯҳи муташаккил, ки қасди якҷояи фаъолияти ҷиноятӣ онро муттаҳид сохтааст, ҳатто барои содир намудани танҳо як кирдори ҷиноятие, ки омодагии махсусро талаб менамояд, созмон дода мешавад. Бо мурури замон гурӯҳи шахсони пешакӣ барои содир намудани ҷиноят созишбаста метавонанд хусусияти устувориро молик гашта, ба гурӯҳи муташаккил табдил ёбад. Мусаллаҳ будан аломати ҳатмии гурӯҳи муташаккил нест.

Гурӯҳи муташаккил метавонад аз ҳамшарикон иборат бошад, ки нақшҳои гуногунро дар байни худ тақсим карда (ташкилкунанда, иҷрокунанда, таҳрикдиҳанда, ёридиҳанда), бевосита дар содир намудани ҷиноят иштирок варзанд. Иштирокдорони гурӯҳи муташаккил вобаста ба вазъият нақшҳои худро метавонанд, иваз намоянд. Шахсе, ки иштирокдори доимии гурӯҳи муташаккил нест, вале як маротиба барои амалисозии фаъолияти зиддиҳуқуқии онҳо кумак намудааст, мумкин аст барои кумак дар содир намудани ҷинояти алоҳида ҷавобгар карда шавад. Гурӯҳи муташаккил бештар ҷиноятҳои ғаразноки хавфнок (дуздӣ, ғоратгарӣ, роҳзанӣ, тамаъҷӯӣ) ва ҷиноятҳои муқобили шахсият, ҳамчунин дуздии аслиҳа, муҳиммоти маводди тарканда, воситаҳои таркиш ва ғайраро содир менамояд.

Шахсе, ки гурӯҳи муташаккил таъсис додааст ё ба он роҳбарӣ кардааст, барои ташкил, роҳбарӣ ва содир намудани тамоми ҷиноятҳои бо мақсади муайян анҷомдода, ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешавад. Дигар иштирокдорони гурӯҳи муташаккил барои иштирок дар он барои ҷиноятҳое, ки дар омодагӣ ё содир кардани онҳо ширкат варзидаанд, ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешаванд. Иштирокдори гурӯҳи муташаккил, ки ихтиёран ба мақомоти ҳокимият ҳозир шуда, то содир гардидани ҷиноят дар ошкор намудани нияти ҷинояткорона фаъолона мусоидат намудааст, агар дар кирдори ӯ аломатҳои таркиби ҷинояти дигар мавҷуд набошад, аз ҷавобгарии ҷиноятӣ озод карда мешавад.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 1998.

Гурӯҳ:Ҳуқуқи ҷиноятӣ
Театри давлатии драма ва мусиқии академии узбекии ба номи Бобур

right|300px|thumb|Театри Давлатии академии ӯзбакии мусиқӣ -драмавии ба номи Бобур ш. Ош

**Театри Давлатии академии узбекии мусиқӣ-драмавии ба номи Бобур ш. Ӯш** (; ) — қадимтарин театри касбӣ дар Қирғизистон, дуюм қадимтарин театр дар Осиёи Марказӣ мебошад.

## Таърихи театр
Соли 1914, театри гурӯҳи таҳти роҳбарии Рахмонберди Мадазимов таъсис дода шудааст.

Аввали директори бадеии театри гурӯҳи Рахмонберди Мадазимов муассиси аввалин ва ташкилкунандаи театри ҳаракати дар Қирғизистон буд. Дар оянда, ин гурӯҳи дар асоси барои таъсиси Театри Давлатии академии ӯзбакии мусиқӣ-драмавии ба номи Бобур шаҳри Ӯши Қирғизистон.

Театри Давлатии академии ӯзбакии мусиқӣ -драмавии ба номи Бобур ш. Ош қадимтарин театр дар Осиёи Марказӣ аст, ки пас аз драма Ӯзбекистон миллии академии театри ба номи Ҳамза дар шаҳри Тошканд (соли таъсис дар 1913-27.02.1914)
## Асосгузорони театр
#Раҳмонбердӣ Мадазимов (1914)
#Бекназари Назаров
#Иброҳим Мусабоев
#Ҷӯрахон Зайнобиддинов
#Назирхон Камолов
#A. Саидов
#A.Эшонхонов
#Урунбой Раҳмонов (аз соли 1927)
#Ҷӯрахон Раҳмонов (аз соли 1937)
## Асарҳои таҳияшуда
#Энсиклопедияи вилояти Ӯш, Академияи илмҳои ҶШС Қирғизистон. Фасли Театр, 1987.
#Энсиклопедияи миллии Ӯзбекистон, Академияи илмҳои Ӯзбекистон, Тошканд, 2000-2006, (Ў ҳарф, 219 саҳифа), давлатии илмии нашрия,«Энсиклопедияи миллии Ӯзбекистон», Тошканд.
#Миллии энсиклопедияи «Қирғизистон», 5 ҳаҷми, 763 саҳифа. Маркази забони давлатӣ ва донишномаи, Бишкек, 2014. Сардабири Асанов У.A.
#A. Абдуғафуров «Фарзандони маъруфи Ӯш», Ӯш, 2000.
#A. Абдуғафуров «Ош театри академии», Ӯш, 2010

## Манобеъ
## Пайвандҳо
* Спектакль "Барсбек" будет представлять Кыргызстан на международном фестивале в Турции
* <small>Актёрская династия</small>
* <small>Они стояли у истоков</small>
* <small>Указ Президента Кыргызстана №354 от 14.10.2004 года</small> 
* <small>Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие</small> 
* <small>В Кыргызстане Ошскому узбекскому театру музыкальной драмы 95 лет</small> 
* <small>Ошский академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура 29 ноября отметит своё 95-летие</small>
* <small>В Ошском театре имени Бабура за 95-летний период работы поставлено около 600 спектаклей</small> 
* <small>Ўш ӯзбек академик театри 95-йиллигини нишонлади</small>
* http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O'%20harfi.pdf 
* <small>История театра</small> 
* <small>Официальный сайт театра</small> 
* <small>Открылся 97-сезон театра</small>

Гурӯҳ:Театрҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Қирғизистон
Гурӯҳ:Ӯш
Гурӯҳ:Вилояти Ӯш
Гурӯҳ:Фарҳанги Қирғизистон
Азиз Афзалзода

**Азиз Афзалзода** — шоир, нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012), «Аълочии маорифи Тоҷикистон».

## Зиндагинома
Азиз Афзалзода 15 январи соли 1937 дар деҳаи Пуштаи Зардолуҳои Сари Хосори ноҳияи Балҷувон ба ҷаҳон омадааст. Соли 1951 баъди хатми мактаби ҳафтсолаи деҳа, муҳассили Омӯзишгоҳи омӯзгории Кӯлоб шуда, соли 1955 ба итмом расондааст. Соле дар мактаби таҳсилоти ҳамагонии № 31 ноҳияи Фархор кор кардааст. Баъдан, соли 1956 шомили факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб шуда, соли 1961 хатм  кардааст. Солҳои 1961—1966 ҷонишинии директори мактаб будааст. Солҳои 1966—1968 ҷонишини раиси колхоз ва  ҳамзамон, котиби якуми Кумитаи Ҳизби коммунистии хоҷагии ба номи В. И. Ленини ноҳияи Восеъ, солҳои 1968—1970 нозир, 1970—1983 мудири маорифи ноҳияи Восеъ ва ноҳияи Фархор будааст. Аз апрели соли 1983 нафақагир аст.

## Эҷодиёт
Ба кори эҷодӣ аз солҳои 80-уми асри гузашта иштиғол варзидааст. Маҷмӯаҳои ашъораш «Як шаб биё» (1986), «Марди Сомон» (1988), «Нолаи дил» (2002), «Мешиносам паймонаҳои ту» (2010), «Нигоҳи дил» (2011), «Садои дил» (2013) ва асарҳои насрияш «Раис Афзалӣ» (2009), «Калиди бахт» (2012), «Сарнавишт» (2013), дастраси хонандагон гардидаанд.

## Ҷоизаҳо
* «Аълочии маорифи Иттиҳоди Шӯравӣ»;
* «Аълочии маорифи Тоҷикистон»;
* Дорандаи 3 медали «Меҳнати шоён».

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи ИҶШС
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи ИҶШС
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Амирхони Аҳмадхон

**Амирхони Аҳмадхон** — нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1998),  узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2014).
 
## Зиндагинома
**Амирхони Аҳмадхон**  10 январи соли 1951 дар деҳаи «Ватан»-и ноҳияи Фархор таваллуд ёфтааст. Соли 1967 мактаби таҳсилоти умумии №6 ноҳияро хатм карда, чанде коргари хоҷагии ба номи Карл Маркс (солҳои 1966-1967), корманди корхонаи коркарди пахта (1967-1968), мураббии мактаб -интернати давлатии №5 будааст. Соли 1973 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро ба итмом расонда, ҳамзамон, омӯзгори мактаби таҳсилоти умумии №5, котиби масъули Ҷамъияти китобдӯстон (1976-1980), ходими адабӣ, мудири шуъба, котиби масъул, муҳаррири рӯзномаи «Гулистон», директори мактаби миёнаи №37 (1980-1995), муҳаррири калони Идораи барномаҳои сиёсӣ- байналмилалӣ, сармуҳаррири Телевизиони Тоҷикистон (1995-1999), муаллиф ва барандаи барномаҳои «Пайванд», «Инсон ва қонун», «Қонун ва ҷомеа», «Ҷиноят ва ҷазо», «Муколама», «Ваҳдат» ва силсиланамоишҳои «Тоҷикон дар масири таърих», муовини раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999-2001), сардабири маҷаллаи «Тоҷикистон» (2001-2004), муовини вазири фарҳанги ҷумҳурӣ (2004-2006), эксперти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масоили фарҳанг ва таҳкими равобити фарҳангӣ дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (2004-2006), директори Комбинати полиграфии Душанбе(2007) будааст. Аз соли 2007 мудири шуъба ва котиби масъули ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» мебошад. Ба ибтикори бевоситаи ӯ дар Тоҷикистон Оҷонсии Шумораи стандарти байналмилалии китоб (ISBN) таъсис ёфтааст (2005).

## Эҷодиёт
Муаллифи китобҳои «Умре дар хидмати мардум» (ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ, 2011), «Барги сабз» (2012) аст. Ҳамчунин, «Қиссаҳои Шайхи Ишроқ»-и Шаҳобиддин Яҳёи Суҳравардӣ ва пешгуфтори доктор Абулфатҳи Ҳакимиёнро ба «Куллиёти Шамси Табрезӣ» таҳия намуда, дар шакли китоби алоҳида пешкаши хонандагон сохтааст. Солҳои 2012-2014 пораҳое аз дафтари аввали «Шарҳи ҷомеъи «Маснавии маънавӣ»-и Карими Замониро барои чоп омода сохтааст.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (1999);
* Аълочии матбуоти ҶТ (2010).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Муҳаммадалии Аҷамӣ

**Муҳаммадалии Аҷамӣ**   - шоир,  узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1990)

**Муҳаммадалии Аҷамӣ** 21 январи соли 1954 дар рустои Ғайрати ноҳияи Бохтари вилояти Қӯрғонтеппа таваллуд шудааст. Соли 1981 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Баъди хатми донишгоҳ муддате хабарнигори рӯзномаи ноҳиявии «Навиди Вахш», корманди масъули шуъбаи маорифи халқи шаҳри Қӯрғонтеппа, ходими шуъбаи вилоятии Ҷамъияти дӯстдорони китоб, раиси шуъбаи вилоятии Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ будааст. Чанде дар Ҷумҳурии Исломии Эрон зисту фаъолият доштааст.

Муҳаммадалии Аҷамӣ 4-уми майи 2020 дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт.

## Эҷодиёт
Муаллифи маҷмӯаҳои ашъори «Кокули борон» (1984), «Ватан» (1985), «Сари об» (1988), «Ҳар субҳ ман зи ишқи ту оғоз мешавам» (2012) буда, се дафтари шеъраш – «Андӯҳи сабз», «Биҳишти Одаму гандум» ва «Атри шабҳои Хуросон» дар Эрон (Теҳрон) ба табъ расидаанд. Навиштаҳои ӯ дар соҳаи нақди адабӣ дар қолаби мақолаву рисолаҳои «Шигарфиҳои ҳунарӣ ва маъноӣ дар шеъри Устод Рӯдакӣ», «Ҳар ки ин оташ надорад…», «Бедил ва каломи Ҳофиз…», «Хиттаи муъаттари шеър», «Ҳақ бо сукут буд», «Марде аз ҷинси ғазал», «Сарвҳои баланди андеша», «Ҷойгоҳи қасида дар шеъри муосир», «Гулдони ҳафтранг», «Тафаккур ва ҳис дар шеър», «Шеър чист?!»
ва ғ. интишор ёфтаанд.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Тоҷикшиносӣ

**Тоҷикшиносӣ** () — яке аз фанҳои Эроншуносӣ аст. Тоҷикшиносӣ — Тоҷикистон, тоҷикон, забони тоҷикӣ, таърихи ва маданияти Тоҷикистон, тоҷикон ва забони тоҷикӣ тадқиқ мекунад.

## Манба
* Иронистика и таджиковедение в немецкоязычной историографии (XV – начало XXI вв)