open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эдгар Блоше

**Габриэл Жозеф Эдгар Блоше** (; 12 декабри 1870, Бурже — 5 сентябри 1937, Порис) — шарқшиноси фаронсавӣ.

## Зиндагинома
Дар мадрасаи забонҳои Шарқи Париж (Коллеҷ де Франс) ва Дорулфунуни Париж таҳсил карда, дар ҳамин таълимгоҳҳо забонҳои Шарқ, аз ҷумла арабӣ, форсӣ, туркӣ ва ғайраро омӯхт. Баъд аз хатми дорулфунун (1895) дар бахши нусхаҳои хаттии Китобхонаи миллии Фаронса ба кор омад. Дар оғоз муовини китобдор, сипас китобдор аз соли 1929 то 1935 муовини раёсати Китобхонаи миллии Фаронса буд.

## Фаъолияти илмӣ
Фаъолияти илмии Блоше дар се самт

* а) феҳристнигорӣ,
* б) тарҷума ва таълифи китобҳо оид ба ислом ва адабиёти арабӣ,
* в) эроншиносӣ ҷараён гирифтааст.

Кори асосии Блоше феҳристнигорӣ буд. Вай дар 4 ҷилд «Феҳристи нусхаҳои хаттии форсии Китобхонаи миллии Фаронса» («Cataloque des manusrits person de la BNF»)-ро тартиб дод (ҷ. 1 соли 1905, ҷилдҳои охираш соли 1934 чоп шудааст). Ин китоби бузург дорои 1740 барг буда, яке аз машҳуртарин феҳристҳо дар ҷаҳон ба шумор меравад. Баъд аз мурттаб сохтани ҷойҳои китоби мазкур ба Китобхонаи миллии Фаронса китобҳои дигар ба форсӣ, арабӣ, туркӣ ворид гардиданд, ки Блоше феҳристи китобҳои ба тозагӣ воридшуда, инчунин китобҳои арабию туркии ба китобхона ҳадяшуда, феҳристи осори адабиёти пешазисломии эрониро тартиб дода, мунташир намудааст. Наққошиҳои дар нусхаҳои хаттӣ мавҷудбударо низ мавриди омӯзиш қарор додааст («Наққошиҳои нусхаҳои хаттии арабӣ, форсӣ ва туркии Китобхонаи миллии Фаронса», 1911). Ба гурӯҳи асарҳои дар бораи ислом, адабиёти арабӣ ва таърихи кишварҳои Арабистон нигоштаи Блоше «Маъхазҳои шарқии „Мазҳакаи Илоҳӣֺ“-и Данте» (1901), «Парастиши Афродита — Аноҳита дар миёни аъроби ҷоҳилият» (1902), «Институтизории масеҳият дар дигаргунии исломӣ» (1903), «Таъсири масеҳият ва ойини Буддо дар ислом» (1925-26), тарҷумаи асарҳои таърихӣ оид ба кишварҳои араб — Яман, Миср ва ғ. дохил мешаванд. Блоше ҷ. 2 «Ҷомеъ-ут-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳро бо муқаддима ба табъ расонидааст. Ӯ асосан, ба омӯзиши осори адабиёти паҳлавӣ (форсии миёна) ва забони паҳлавӣ машғул шудааст, ки унвони баъзе аз онҳо бадин қарор аст: «Мутуни паҳлавии институти шорнаёфтаи марбут ба ойини зардуштӣ» (1895); «Баррасии замоири шахсӣ дар забони паҳлавӣ» (1896); «Баррасиҳои дастури забони паҳлавӣ» (1905); «Баррасии таърихи мазҳабии Эрон» (1898-99); «Баррасии номи туркон дар Авесто» (1915) ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* A Bibliography of Pre-Islamic Persia, ed. J. D. Pearson. Mansell, 1975;
* Ross E. D., introd. Musulman Painting XII—XVII Centure, by E. Blochet, tr. C. M. Binyon. New York, 1975;
* Sanvaget J. Intoduction to the history of the muslim East. Westport, 1982;
* Ghani C. Iran and the West. London, 1987;
* عبدالحیخروش. فرهنگاسلامشناسانخارجی. اصفهان،۱۳۶۲هـ. ش.؛
* دائرةالمعارفبزرگاسلامی.ج۱۲. تهران،۱۳۷۳هـ. ش

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шарқшиносон
Режис Блашер

**Режис Блашер** (; 30 июни 1900, Монрех — 7 августи 1973, Порис) — шарқшиноси машҳури фаронсавӣ, узви маҷмаи илмии арабӣ дар Димишқ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи факти адабиёти араби Донишгоҳи Алҷазоир. Солҳои 1924-35 дар Донишкадаи омӯзгории шаҳри Рибот дарс додааст. Солҳои 1942-45 сардабири маҷ. «Маърифат»-и Париж буд, ки ба ду забон — фаронсавӣ ва арабӣ нашр мегардид. Пас аз таъсиси маҷ. «Арабико» солҳои 1945-47 корманди ин маҷалла ва солҳои 1948-62 сардабири он ва ҳамзамон солҳои 1956-65 раиси Муассисаи мутолиоти исломӣ (дар фарҳангистони Париж) ва соли 1962 раиси Маркази забоншиносии арабӣ буд. Блошер таълифоти бисёре дорад, ки «Тарҷимаи Қуръони карим» ва «Таърихи адаби араб» аз ҷумлаи онҳо мебошанд.

## Адабиёт
* Ислам: Энциклопедический словарь. М., 1991;
* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011;
* عبدالرحمن بدوی. موسوعةالمستشرقین. بیروت،۱۹۹۳.؛
* دانشنامۀجهان اسلام. ج۳.تهران،۲۰۰۴.؛
* خیرالدینزرکلی. الاعلام. بیروت،۲۰۰۵.؛
* دائرةالمعارفبزرگاسلامی. تهران،۲۰۰۶

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шарқшиносон
Блэкетт, Патрик Мейнард Стюарт

**Патрик Мейнард Стюарт Блэкетт, барон Блэкетт** (; 18 ноябри 1897, Лондон — 13 июли 1974, Лондон) — физикдони англис. Барандаи Ҷоизаи Нобел дар соҳаи физика (1948).

## Зиндагинома
Блекетт баъди хатми коллеҷҳои баҳрии шоҳии Осборн ва Дартмут солҳои Ҷанги якуми ҷаҳонӣ дар вазифаи гардемарин дар киштии «Карнарвон» хидмат карда, соҳиби унвони лейтенант шуд. Соли 1918 ба омӯзиши физика дар Университети Кем­б­риҷ оғоз кард. Аз соли 1921 дар лаб. Кавендиши Университети мазкур — маркази пешқадами омӯзиши радиоактивият ва сохти атом таҳти роҳбарии Э. Резерфорд кор карда, дар камераи Вилсон табиати маҳсулоти ниҳоии таъсири мутақобилаи байни алфа-зарра ва атомҳои нитрогенро омӯхт. Блэкетт нишон дод, ки дар натиҷаи бархӯрди алфазарра ва атоми нитроген ҳастаи гидроген (протон) ва изотопи оксиген ба вуҷуд меояд. Соли 1932 якҷо бо физикдони итолиёӣ Ҷ. Окялини ба омӯзиши нурҳои кайҳонӣ шурӯъ карда, бо ёрии камераи Вилсон ва ду ҳисобкунаки Гейгер изҳои позитронро ошкор кард. Бо ҳамин кашфи позитронро, ки чанд моҳ қабл физикадони амрикоӣ К. Д. Андерсон пешгӯӣ карда буд, собит намуд. Инчунин муқаррар кард, ки позитрон бо электрон ҷуфтҷуфт (ба таври «села») ба амал меоянд. Солҳои 1935-37 дар Кумитаи Тизард кор кардааст. Аз соли 1937 профессори. Университети Манчестер. Солҳои Ҷан­ги дуюми ҷаҳонӣ оид ба такмили бомбаандозӣ, низомҳои радарӣ, аслиҳаи зиддикиштӣ кор кардааст. Аз соли 1953 дар факултети физикаи Империал-коллеҷи илмӣтехнологӣ фаъолият дошт, аз соли 1955 декан он оид ба илм буд. Аз соли 1963 мушовири ҳизби лейбористӣ оид ба илму техника, соли 1965 Президенти Ҷамъияти шоҳии Лондон буд. Блэкетт бо медалҳои шоҳӣ ва Коплии Ҷамъияти шоҳии Лондон ва дигар медалҳо сарфароз гардидааст. Соли 1969 ба унвони пэри якумра — барон Блэккет сазовор гаштааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Британиёи Кабир
Гурӯҳ:Олимони асри XX
Блюминг

**Блюминг** (аз ), **блуминг **— дастгоҳи прокати сермаҳсул, ки сабикаҳои пӯлодини вазнашон то 2 т ва зиёда аз онро фишурда, ба блюм (маҳсулоти нимтайёри истеҳсолоти филиззот — масолеҳи пӯлодии чоркунҷа) табдил медиҳад.

Блюминг дар зодҳои коркарди филиззот дар байни сехи пӯлодгудозӣ ва сехи прокат, ки маҳсулоти тайёр мебароранд, зинаи мобайнӣ аст. Блюминг дунаварда ва сенаварда мешавад. Истифодаи Блюминг барои ба порчаҳои калонкалон рехтани пӯлод ва беҳтар шудани сифати прокат имкон фароҳам меорад. Бори аввал Блюмингро А.Холлей (1871) дар ИМА истифода кардааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Филизкорӣ
Бо Сзюйи

**Бо Сзюйи** (, ҳамчунин *Бо Лэтян* 白乐天, *Бо Сяншан* 白香山, 772—846) —  шоири чинӣ.

## Зиндагинома
Дар 17-солагиаш ба хидмати давлат (мушовири император, ёвари мураббии валиаҳд ва ғайра) дохил шуд ва ба гирифтани унвони ханлин (акад. адабиёт, баробари маликушшуаро дар ада­биёти форс-тоҷик) ноил гардид. Муддате бо туҳмати ҳа­судон аз хидмати дарбор дур карда шуд, вале пас аз чанде боз ба хидмат баргашт. Дар эҷодиёташ ба ғояҳои Конфутсий, ҷараёнҳои динии да­осизм ва буддоия такя намудааст. Ба будоия майл дошт; 5 соли охири умрашро дар дайри буддоия гузаронид ва маҷмӯаи ашъорашро ба дайри Сяншани Лунмэн эҳдо кард. Дар ҳамин дайр дафн шудааст. Бо сюзӣ-и муаллифи беш аз 3 ҳазор шеър мебошад, ки дар маҷмӯае гирд оварда, дар замони зиндагиаш нашр карда шуданд. Бо сюзӣ-и дар ашъораш ба мавзӯъҳои танқиду мазаммати фасод (ришвахӯрӣ), беадолатии феодалҳо ва ҷангҳо дахл кардааст. Ӯ чун шоири мардумдӯст шуҳрат дошт. Шеърҳои машҳураш «Сурудҳои нави халқӣ» (50-то), «Суруди ҳузни беохир», «Най» ва ғ. мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Даданов Г. Б. Буддизм в жизни и творчестве танского поэта Бо Цзюйи//Буддизм в литературно-художественном творчестве народов Центальной Азии. Новосибирск, 1985.
 
## Сарчашма
*
Олег Блохин

**Оле́г Влади́мирович Блохи́н** (; тав. 5 ноябри 1952, Киев) — футболбоз, мураббии футбол, сиёсатмадори украинӣ, Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1975).

## Зиндагинома
Ҳуҷумкунандаи тими «Динамо» (Ки­ев, 1969-87); қаҳрамони ИҶШС (1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986), барандаи панҷ­ка­ратаи Ҷоми ИҶШС. Дар 432 чемпионати ИҶШС ширкат дошта, 211 гол задааст, ки ин нишонди­ҳандаи рекордӣ маҳсуб мешавад. Дар ҳайати тими «Динамо Киев» дорандаи Ҷоми ҷомдорони УЕФА (1975 ва 1986) ва Суперҷоми УЕФА (1975) гардидааст. Блохин яке аз се футболбози шӯравӣ аст, ки унвони беҳтарин бозигари соли Урупо (1975) ва ҷоизаи «Тӯби тилоӣ»-ро дарёфт кардааст. Дар ҳайати тими мунтахаби Иттиҳоди Шӯравӣ (1972-88) дар 113 дидор ширкат карда, 44 гол задааст. Солҳои 1990—2003 мураббии бошгоҳҳои футболи Юнон — «Олимпиакос» (Пирей), «ПАОК» (Салоникӣ), «АЕК» ва «Ионикос» (ҳар ду аз Афина) ва солҳои 2003-07 сармураббии тими мунтахаби футболи Украина буд. Соли 2006 тими миллии Укроинро бори нахуст то марҳалаи бози­ҳои чорякниҳоии қаҳрамонии ҷаҳон расонд. Соли 2011 дубора сармураббии тими миллии Укроин таъйин шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Новая российская энциклопедия. Т. III (1). , 2007.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Футболбозони Украина
Бобаки Хуррамдин

**Бобàки Хуррамдин** (; ) — раҳбари муборизони эронӣ алайҳи султаи Хилофати Аббосӣ ва аз пайравони ойини Хуррамдин.

## Зиндагинома
Мазҳаберо бо номи дини хуррам поягузорӣ кард. Дар ҷавонӣ Бобак аввал чӯпон буд ва баъд бо ҳаракати хуррамиён алоқа барқарор намуда, пас аз кушта шудани Ҷовидон, ки сарвари ҷунбиш буд, роҳбари он гардид. Тарафдорони Бобаки Хуррамдин пироҳани сурхранг мепӯшиданд ва ба ин сабаб қиёми онҳоро шӯриши *«Сурхҷомагон»* номидаанд. Бобаки Хуррамдин мехост дини
Маздакро аз нав эҳё намояд (дохил шудани зоти Худованд дар бадани анбиё). Вай худро намоди (рамзи) рӯҳи ҷовидон медонист. Шӯриши Бобаки Хуррамдин бар зидди ҳукумат, созмони девон, заминдорон ва соҳибони иқтаҳо, ки ҳеч инсофу шафқат ба мардум надоштанду халқ аз пардохти ҷизя ва хироҷ ба дод омада буд, шурӯъ шуд.

## Шӯриши хуррамдинон
Қиёми Бобаки Хуррамдин с. 817 дар Озарбойҷон ва атрофи рӯди Арас оғоз гардид.
Ӯ бо ҷонибдоронаш давоми 24 сол бо лашкари араб мубориза бурд. Аз ҷумла фармондеҳони воломақоми халифаҳои Аббосиён — Маъ­мун ва Муътасимро аз байн бурд. Ҳамаи ситамдидагон ба қиёми Бобаки Хуррамдин ҳамроҳ шуданд. Мутаассифона, байни онҳо роҳзанону аз зиндон раҳоёфтагон низ буданд, ки боиси мусодираи амвол, шиканҷа, қатли заминдорон, ғорати деҳқонони бузург ва ҳатто куштори занону кӯдакони бегуноҳ гаштанд. Бо чунин нерӯ Бобаки Хуррамдин сабаби ваҳшати хилофати Аббосиён дар тамоми Озарбойҷон шуд. Ҳар шаҳреро, ки Бобаки Хуррамдин бо набард тасхир кард, ш. Бобак номиданд. Барои фурӯ нишондани қиёми Бобаки Хуррамдин Яҳё ибни Маъоз (волии Арманистон) бо лашкари фаровоне кӯшид, аммо аз уҳдаи шикаст додани шӯриши ӯ набаромад. Волии Озарбойҷону Арманистон Исо ибни Муҳаммад (820—821) низ дар набардҳои зидди Бобаки Хуррамдин шикаст хӯрд. Халифа Маъмун волии Хуросон Абдуллоҳ ибни Тоҳирро барои пахши ин шӯриш фиристод, вале ноком шуд. Халифаи ҳаштуми Аббосиён — Муътасим (832), ки баъди Маъмун ба тахти хилофат нишаста буд, муборизаро алайҳи Бобаки Хуррамдин оғоз кард. Халифа лашкаркаши эронинажоди навмусулмони худ Афшин ибни Ковусро, ки аз Усрушанаи Суғд буд, бо лашкари анбӯҳ ба набарди Бобаки Хуррамдин фиристод (836). Афшин се сол баъд Баззро муҳо­сира намуда, тадбире андешида ба Бобаки Хуррамдин бо ваъдаҳое дар густариш ва ҳифзи ойини куҳани аҷдодӣ номаҳои дӯстона навишт ва ӯро ба тарки қалъа водор сохт. Афшин қалъаро гирифт ва Бобаки Хуррамдин ба Арманистон фирор кард. Шоҳзодаи Арманистон Саҳл ибни Синдбод, бо исрори фиристодагони халифа, Бобаки Хуррамдинро таслими душманон кард. ӯро ба тахтгоҳи халифаи Аббосиён — Сомарро (наздики Бағдод) оварда ба қатл расонданд (янв. 839/840). Бо қатли Бобаки Хуррамдин шӯриши хуррамдинон саркӯб шуд ва наҳзати онҳо аз байн рафт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* بیهقی ابوالفضل محمدبنحسین. تاریخ بیهقی. مشهد،۱۳۸۳هـ. ش؛
* رضای عبدالعظیم. تاریخ دههزارسالۀایران. ج۲. تهران،۱۳۶۸؛
* زرینکوب عبدالحسین. تاریخ ایران ازآغازتاسقوط سلطنت پهلوی. تهران،۱۳۸۳هـ. ش
Файзӣ Бобиев

** Файзӣ Бобиев** (тав. 1905, деҳаи Сарибулоқи ноҳияи Кӯлоб — 1978, ноҳияи Ҳисор) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Иштирокдори ҶБВ (1941—1945).

## Зиндагинома
Дар муборизаҳои зидди босмачиён (1926—1929) ва ҳаракати колхозӣ (1930—1932) фаъолона ширкат доштааст. Солҳои 1933—1941 колхозчӣ, 1946—1971 сардори бригадаи пахтакорию боғдории колхози «Съезди XXII партия»-и ноҳия Ҳисор буд. Аз соли 1971 нафақагири шахсӣ. Бригадааш ба рӯёндани ҳосили фаровони пахта комёб шудааст.

## Ордену медалҳо
Бо ордени Ленин, медалҳо ва Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Бабиев Файзи, Герои страны

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Сайид Алимуҳаммади Боб

**Боб** ( — «дарвоза»), **Сайид Алимуҳаммади Шерозӣ** (; ) — паёмбар ва бунёнгузори дини бобия, роҳбари шӯриши бобиён дар Эрон (1848—1850).

## Зиндагинома
Аз оилаи тоҷир. Пас аз марги падараш зери ҳимояти тағояш ба тоҷирӣ пардохт, вале масъалаҳои маорифи динӣ бештар таваҷҷуҳи ӯро ҷалб карда буданд. Ба омӯзиши усулу аҳкоми дин пардохт, дар Карбало бо таълимоти шайхияи шиа шиносоӣ пайдо кард ва баъди ба Шероз баргаштанаш ба ислоҳи дин пардохт.
thumbnail|right|Дастхати Боб
Ислоҳи ӯ як ислоҳи маъмулӣ ва хусусияти куллӣ дошт. Ӯ худро «Боб» (ё худ даре) эълон кард, ки Маҳдӣ ба тавассути он иродаташро ба ӯ мунтақил намудааст. Ӯ дар масҷиди Ҳаддодон дар ваъзу суханрониҳояш намояндагони расмии дини исломро зери тозиёнаи танқид гирифта, ба тарғибу ташвиқи таълимоти тозаи ислоҳталабонаи худ пардохта, «Алӣ пеш аз набӣ» ном шиори шиъиёнро ба шиори «Алӣ оинаест, ки сояи Худо дар он намоён аст» иваз намуд. Ин амали ӯ боиси ошӯби мардум гардид ва с. 1847 барои чунин ақидаҳои ислоҳталабонааш ҳабс карданд.
thumbnail|right|Мақбараи Боб дар Ҳифо
Муддате дар қалъаи «Моку»-и Озарбойҷон нигоҳ доштанд, баъд ба қалъаи Ҷаҳрик институтиқол доданд ва аз он ҷо ба Табрез оварданд. Ҳангоми сар задани шӯриши бобиён бо дастури ҳукумат дар ҳабсхона Бобро ба қатл расонданд.

## Осор
Ӯ муаллифи китобҳои «Баён», «Байн-ул-ҳа­ра­майн» ва тафсири сураи «Юсуф»-и Қуръон мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бобо

**Бобó** () — лақабест, ки тахминан аз оғози садаи XI ба баъзе аз бузургони тасаввуф дода шудааст.

Бобо калимаи форсӣ буда, маънои падар ва ниё (падарбузург)-ро дорад ва ба ҳамин маъно дар туркӣ, урду ва дигар. забонҳои мардуми Шарқ ба кор рафтааст. Ҳамчунин калимаи боб, ки ихтисоршудаи калимаи бобост, ба ҳамин маънӣ маъмул будааст. Дар «Луғатномаи Деҳхудо» шарҳи калимаи «бобо» чунин дода шудааст: «Бобо»-ро бар пирони комил итлоқ кунанд, ки ба манзилаи падар бошанд, чунонки Бобоафзали Кошӣ ва Боботоҳири Ҳамадонӣ ва амсоли эшон. Ва атрок низ «ото» гӯянд, монанди Рангиото ва Водуното, ки ин ду тан аз машоихи Хоразм буда, қабри эшон зиёратгоҳ аст. Ва дар билоди Рум пирону муршидони худро «дада» гӯянд ва ҳар касро, ки дар коре бузург бошад, таъзиман бобо хонанд».

Дар баъзе манотиқи Мовароуннаҳру Хуросон аз Ибтидои а. 11 вожаи Бобо нисбат ба баъзе машоихи бузурги суфия истифода мегардид. Чунончи, мувофиқи андешаи Алии Ҳуҷвирӣ дар «Кашф-ул-маҳҷуб» дар Фарғона ҳамаи машоихи кибори суфияро «боб» мегуфтанд. Вай дар ин бора менависад: «Ва ба Фарғона деҳест, ки онро Шалотак ё Шулотак хонанд, пире буд аз автод-ул-арз он ҷо, ки ӯро Боби Ам(м) гуфтандӣ. Ва ҳама дарвешони он диёр ва машоихи бузургро боб хонанд…»
Дар миёни пайравони силсилаи «Бектошия» дар баробари ин ки ба баъзе машоих лақаби Бобо нисбат дода мешуд, ҳамчунин яке аз мартабаҳои хосси ин тариқа ба ҳисоб мерафт. Дар тариқати «Бектошия» 5 мартаба вуҷуд дорад, ки мартабаи сеюмини онҳо Бобо мебошад. Агар Бобо аз насли пайғамбар (с) бошад, бар рӯйи кулоҳи худ шоли сабз мебандад ва агар чунин набошад, шоли сафед мебандад. Бобо тарбияти муҳиб ва дарвешро, ки маротиби поинтар аз ӯ мебошанд, ба уҳда мегирад. Дохил шудани одамони нав ба ин тариқат низ бо маросими муфассале ба василаи Бобо сурат мегирад. Лақаби Бобо дар замони Сафавия низ дар Эрон барои бузургони аҳли тасаввуф маъмул будааст. Дар Исфаҳон ҳанӯз ҳам мадфани баъзе аз Бобоён, ки бештари онҳо дар асрҳои 14–15 мезистанд, боқист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* دحخداعلیاکبر. لغتنامه. ج۱۱. تهران؛
* شرحاحوالوآثاردوبیتهایباباطاهرعریان (بهانضمامشرحوترجمۀ « کلماتقصار» اومنسوببهعینالقضاتهمدانی،بااصلوترجمۀکتاب «الفتوحاتربانیةفیمزجالاشاراتالهمدانیة» بهشرحوتفسیرمحمدبنابراهیممشهوربهخطیبوزیری)،تهران،۱۳۵۴.؛
* عبداللهانصاری. طبقاتالصفیة. تهران،۱۳۶۳.؛
* ابوالحسنعلیبنعثمانالجلابی. کشفالمحجوب. تهران،۱۳۷۶

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Тасаввуф
Савсан Бандишоева

**Савсан Бандишоева** (21 январи 1922, деҳаи Вомари ноҳияи Рӯшон — 14 апрели 2002, Хоруғ) — ҳунарпеша ва сароянда, Артисти халқии ҶШС Тоҷикистон (1946). Яке аз поягузорони театри касбии Бадахшон.

## Зиндагинома
Савсан Бандишоева 21 январи 1922 дар деҳаи Вомари ноҳияи Рушон ба дунё омадааст. Аз оилаи деҳқон.

## Фаъолияти эҷодӣ
Фаъолияти эҷодиаш соли 1936 дар ҳайати ҳаваскорони санъати мусиқии ноҳияи Рӯшон шурӯъ шуда, баъдан, дар дастаи ҳунарии клуби сарҳадбонон идома ёфтааст. Солҳои 1940—1965 дар Театри вилоятии мазҳакавӣ-мусиқии Хоруғ кор кардааст. Аз соли 1965 нафақагири шахсӣ.

## Театр
Савсан Бандишоева дар саҳнаи театр, асосан, симои занони қавиирода, фидокору дурандеш, пурэҳтиросу садоқатмандро офаридааст. Беҳтарин нақшҳои эҷодкардааш: Гулқурбон, Гулбаҳор («Тошбек ва Гулқурбон»-и М. Миршакар), Кручинина («Гунаҳкорони бегуноҳ»-и А. Н. Островский), Жаклина («Табиби зӯракӣ»-и Молйер), Зеремалдина («Хизматгори ду хоҷа»-и К. Голдони), Майсара («Майсара»-и Ҳ. Ҳакимзода), Райҳон («Арӯси панҷсӯма»-и М. Урдубодӣ) ва ғ.

## Овозхонӣ
Савсан Бандишоева овози фораму баланд ва хушҳанҷарае дошта, бештар Ватан, зебоиҳои табиат, ишқу муҳаббат, ғаму шодии ҳаётро тараннум кардааст. Сурудҳои Савсан Бандишоева «Акрамҷони сеторӣ», «Сегоҳи Помир», «Дилбари ҷон», «Ширин, ширин», «Нолаи булбул», «Рубоиёти Шуғнон», «Рубоиёти Ванҷ» ва ғ. дар Хазинаи тилоии Радиои тоҷик маҳфузанд.

## Ордену ҷоизаҳо
Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 2).

Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон
Гулчеҳра Бақоева

**Гулчеҳра Бақоева** (15 декабри 1908, Қӯқанд — 17 марти 1975, Душанбе) — ҳунарпешаи тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1941).

## Фаъолият
Фаъолияташ соли 1927 дар театри сайёри Бухоро оғоз ёфта, дар ш. Сталинобод (ҳоло Душанбе) саҳнаи Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ давом мекунад. Бақоева дар саҳнаи театр садҳо образи занони ҷассури мубориз ва софдилро офаридааст. Нақшҳояш дар саҳнаи театр : Марина Мнишек («Борис Годунов»-и Александр Пушкин,1937), Леди Милфорд («Мак рва муҳаббат»-и Ф. Шиллер, 1937), Ҷаннатхон («Тӯҳмат»-и С. Саидмуродов ва И. Исмоилов, 1938), Қумрӣ («Калтакдорони сурх»-и Сотим Улуғзода,1941), Таҳмина («Рустам ва Суҳроб»-и  Абдушукур Пирмуҳаммадзода ва В.Волкенштейн,1941), Эмилия, доя «Отелло», «Ромео ва Ҷулйета»-и У. Шекспир, 1941, 1947), Огудалова («Духтари бебисот»-и А. Островский, 1948), Белина («Бемори қалбакӣ»-и Ж. Молер,1944), Ховархола ва Мӯҳтола («Дили модар» ва «Шаби бисту ҳаштум» Ҷалол Икромӣ, 1943. 1946), Ганна Лихта («Сӯиқасди маҳкумон»-и Н. Вирта, 1949), кампири мутаассиб Иқлимбону («Саодат»-и С. Саидмуродов ва М. Рабиев, 1948), Ҷаҳонхола («Оршин-мололон»-и У. Ҳоҷибеков, 1948), Дунка («Любовь Яровая»-и К. Тренёв 1955), Модари Ҷамила («Бой ва хидматгор»-и Ҳ.Ҳамза,1957), Модар («Тӯй»-и Самад Ғанӣ,1958) ва ғ. Гулчеҳра Бақоева нақшҳои занонро дар радиопйесаҳо ва сенарияҳои телевизионӣ низ иҷро кардааст. Дар дубляжи филмҳо ба забони тоҷикӣ ширкат дошт.

## Ҷоизаҳо
Бо 2 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ордени «Нишони Фахрӣ», ме­далҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Ӯрунбой Додобоев

**Ӯрунбой Додобоев**  (с. тав. 1906, деҳаи Ёва, ноҳияи Ғафуров, с. ваф. 1984, ҳамон ҷо), мутриб, сароянда, Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1956).

Аз намояндаи боҳунари ҳавзаи иҷроии Хуҷанд, хатмкардаи Техникуми мусиқии ба номи Лоҳутӣ (Ху-ҷанд, 1933) буда, фаъолияти иҷроии Ӯ. Додобоев дар дастаҳои ҳунарӣ оғоз ёфта, сипас омӯзгори мусиқӣ ва суруди мактаб (Хуҷанд), сарвари ба-деии хонаи маданият, мудири хонаи маданият, роҳбари ансамбли созҳои миллии колхоз хидмат ва ҳунармоӣ кардааст. Аз иҷрогарони соҳибҳунари шохаҳои созию овозии «Шашмақом», осори мусиқии мардумӣ буда, аксари созҳои мусиқиро бо-ҳунарона менавохт. Ӯ. Додобоев муаллифи суруду оҳангҳои зиёд буда, дар заминаи савту навоҳои мусиқии классикӣ, мардумӣ зиёда аз 40-суруд ба ашъори шоиро-ни форс-тоҷик ва муосир тасниф кардааст. Дар тарбия ва камолоти ҳунарии Абдувоҳид Ҷӯраев, Розиқбой Юлдошев, Саидҷон Улмасов, Абдурашид Аҳмадов, Солеҳҷон Ҳасанов ва диг. саҳми устодӣ дорад. Махсусан, Боймуҳаммад Ниёзов, Каромат Ҳоҷиева ва диг. комёбии ҳунарии худро дар иртибот ба шахсияти Додобоев мешуморанд. Ӯ. Додобоев барои саҳми арзандааш дар тарбия, тарғиб ва маҳорати баланди иҷроияш бо Ифтирхорномаи Ҳукумати ҶШС Тоҷикистон тақдир шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Таджикская музыка, Д., 2003; 
* Ҳакимов Н. «Шашмақом» дар қарни XX, Хуҷанд, 2006.

Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон
Бобо Айнулмулук

**Бобо Айнулмулук** () (с. тав. ва ваф. номаълум) — шоири тоҷик (а. 16).

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бухоро. Дар ҳамин ҷо улуми мутадовилии даврашро фаро гирифтааст. Нисории Бухороӣ дар тазкираи «Музаккир-ул-аҳбоб» аз ӯ чун аз ашхоси муътабар ва маҷзубони замон ёд кардааст. Ба қавли Нисорӣ, дар Бухоро мадфун ва марқадаш зиёратгоҳи мардум будааст. Аз рубоиёти Хайём огоҳӣ доштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Нисорий Ҳасанхожа. Музаккири аҳбоб (Дӯстлар ёдномаси). Тошкент, 1993.

## Сарчашма
*
Бобо Кӯҳӣ

**Бобо Кӯҳӣ** (), **Абуабдуллоҳ Алӣ ибни Муҳаммади Шерозӣ** (933, Боку — 1050, Шероз) — и форс-тоҷик; бо номи **Ибни Бокуя** низ машҳур аст.

## Зиндагинома
Бобо Кӯҳӣ баъди дар назди Абуабдуллоҳ ибни Хафиф (ваф. 982) илмҳои гуногуни замон ва асосҳои тасаввуфро омӯхтан, ба Бағдод рафт. Дар Нишопур бо шайх Абуабдурраҳмони Суламӣ (ваф. 1021), Имом Қушайрӣ (ваф. 1071) ва Абусаиди Абулхайр мулоқот кард. Баъди ин ба тасаввуф бештар машғул шуд. Аз Нишопур ба Шероз баргашта, то ох. умр дар савмаае гӯшанишинӣ кард.

Бобо Кӯҳӣ девоне ба мерос гузоштааст, ки дар ғазал, рубоиҳои он тақр. аз ҳамаи истилоҳоти суфия истифода шудааст. Бобо Кӯҳӣ дар ашъораш, асосан «Кӯҳӣ» ва баъзан «Инсон» тахаллус мекард. Сабаби чунин тахаллус гирифтани ӯро Абдурраҳмони Ҷомӣ чунин шарҳ медиҳад:

Ҳамаи ашъори мансуб ба Бобо Кӯҳиро моли ӯ шумурдан душвор аст, зеро чандин нусхаҳои мавҷудаи девони Бобо Кӯҳӣ ба садаҳои 16-20 тааллуқ дошта, то ҳол аз ташхису таҳқиқ гузаронида нашудаанд. Бобо Кӯҳӣ муаллифи китобҳои ахлоқии «Ахбор-ул-ғофилин» ва рисолаи арабии «Бидояту ҳол-ил-Ҳаллоҷ» мебошад. Ҳодисаву ҳикоёти зиёдеро аз ёд медонистааст ва мувофиқи ривоятҳо Абдуллоҳи Ансорӣ (ваф. 1088) аз забони ӯ 300 ҳазор ҳадис навиш­тааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Майсара Дилдорова

**Майсара Дилдорова** (зод. 2 августи 1944, Хоруғ, ВМКБ) — овозхон ва ҳунарпешаи тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1985).

## Зиндагинома
Фаъолияти ҳу­нариашро дар дастаи ҳа­вас­мандони санъати мактаби миёнаи шаҳри Хо­руғ оғоз намудааст (1955). Аз соли 1960 сароянда ва ҳунарпешаи Театри муси­қӣ-мазҳакавии шаҳри Хо­руғ ба номи М. Назаров. Аз услуби миллии мактаби сарояндагии мардуми Бадахшон баҳра бардоштааст. Ис­теъ­до­ди сарояндагии Майсара Дилдорова, махсусан дар иҷрои су­руд­ҳои лирикӣ бештар зоҳир гардидааст. Барно­маҳои эҷо­диаш ғанӣ ва пурмазмун бу­да, су­рудҳои мардумии халқҳои гуногуни собиқ Итти­ҳо­ди Шӯравӣ (ӯзбекӣ, қирғизӣ, қазоқӣ, озарӣ, русӣ) ва халқ­ҳои Шарқ (арабӣ, афғонӣ, ҳиндӣ, эронӣ)-ро дар бар мегирад. Беҳтарин сурудҳои Майсара Дилдорова «Бахти ман дар Тоҷи­кистони ман аст» (оҳанги Қ. Яҳёев, шеъри М. Ҳай­даршо), «Иди Зафар» (оҳанги З. Шаҳидӣ, шеъри М. Миршакар), «Хоруғи зебо» (оҳанги Ф. Солиев, шеъри М. Ҳайдаршо); «Милая мама» (суруди русӣ, оҳанги Ляшко), «Байрам галур» (суруди халқии озарӣ), «Ситораҳо», «Моҳи Шуғ­нон» (оҳанги Қ. Шоискандаров, шеъри М. Ҳайдаршо) мебошанд. Майсара Дилдорова инчунин дар саҳнаи Театри мусиқӣ-маз­ҳа­кавии ш. Хоруғ як силсила нақшҳои асосиро бозидааст. Нақш­ҳои бозидаи Майсара Дилдорова бисёр ҳаётӣ, ҷолибу таъсирбахш буда, сифатҳои наҷиби қаҳрамонони онро нишон меди­ҳанд: Гулқурбон («Тошбек ва Гулқурбон»-и М. Миршакар), Гурдофарид («Рустам ва Суҳроб»-и Ғ. Абдулло), Гул­баҳор («Бой ва хизматгор»-и Ҳ. Ҳаким­зода), Ситора («Бахти шумо бахти ман аст»-и М. Миршакар), Латофат («Тӯй»-и С. Ғанӣ) ва ғ.

## Сафарҳои ҳунарӣ
Соли 1986 дар фес­тивали «Роҳи абрешим» дар Ҷопон ширкат намудааст. Дар рӯзҳои душ­вори ҷанги шаҳрвандӣ дар кишвар Майсара Дилдорова ба манзури пайванд намудани риштаҳои гусастаи дӯстӣ бо аввалин корвони санъати Бадахшон дар саҳнаҳои Душанбе ва Хатлон ҳунарнамоӣ намудааст. Соли 1999 ба ИМА ва Канада сафари ҳунарӣ дошт.

Дар тӯли фаъолияти эҷодиаш дар саҳна зиёда аз 30 нақш бозида, бештар аз 200 суруду оҳанг офаридааст. Ҳоло дар дастаи ҳунарии «Навои Бадахшон» ба ҳайси мушовир фаъолият мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Хоруғ
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Бобо Қанбар

**Бобо Қанбар** (), **Бобо Қилдир**, **Бобо Қулдуроқ** — персонажи устураҳо ва боварҳои мардуми тоҷик, ки аз рӯйи баъзе амалиёташ ба фариштаи барфу борон ва дигар. падидаҳои осмонӣ монанд аст. 

Садо додани тундар, пайдо шудани чароғак, рехтани борону барфро мардум ба Бобо Қанбар марбут медонистанд: садои тундар — табли шикор задани Бобо Қанбар чароғак — бо чахмоксанг шарора ангехтани пилтаи камони Бобо Қанбар боридани борон — оббозӣ кардани Бобо Қанбар дар ҳавзи осмонӣ ва пош хӯрдани қатраҳои об; боридани барф ва жола — ҷаҳидани зарраҳо аз суми аспи Бобо Қанбар ҳангоми аспдавонии ӯ; пайдоиши рангинкамон — аз шикор баргашта камонашро овехтани Бобо Қанбар Мардуми манотиқи гуногуни тоҷикнишин барои даъвати борон ба Бобо Қанбар муроҷиат карда, ҳар гуна маросиму амалҳои ҷодуӣ барпо мекарданд, ки имрӯзҳо баъзеашон ба сурати бозиҳои бачагона боқӣ мондаанд. Номҳои «Бобо Қанбар», «Бобо Қилдир» ва «Бобо Қулдуроқ» аз савтвожаҳо сохта шудаанд, яъне тақлиди садои гулдуроси тундар дар онҳо ифода ёфтааст. «Бобо» ба хотири эҳтиром ва арҷгузорӣ ба он нисбат дода шудааст. Калимаи «Қанбар» дар таркиби номи ин эзади асотирӣ бо номи персонажи дигари ривоятҳои тоҷикӣ — Қанбар, саиси ҳазрати Алӣ ҳеч иртиботе надорад. Тасаввурот дар бораи Бобо Қанбар эзади боришҳои осмонӣ бешак идомаи омиёнаи асотири ниёгони мо дар бораи эзади борон Тиштрйа ё Тир мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Андреев М. С. Из материалов по мифологии таджиков. По Таджикистану: краткий отчет о работах этнографических экспедиций в Таджикистане в 1925 году. Вып. I. Ташкент, 1927;
* Антонова Е. В., Чвыр Л. А. Таджикские весенные игры и обряды и индо-иранская мифология// Фольклор и историческая этнография. М., 1983/

## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Бобо Фиғонӣ

**Бобо Фиғонӣ** (, ? — вафот 1519, маҳаллаи Қадамгоҳ, Машҳад) — шоири форс-тоҷик ва яке аз пешгомони сабки ҳиндӣ.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш — Шероз илмҳои мутадовиларо омӯхта, ба камол расид. Ба шеъру шоирӣ дар айёми ҷавонӣ рӯй оварда, бо тахаллуси «Саккокӣ» эҷод мекард. Дар 30-солагӣ бо азми дарёфти мамдуҳ ва шуҳрати шоирӣ ба Хуросон сафар кард. Дар Ҳирот бо Абдурраҳмони Ҷомӣ ҳамсуҳбат гардид. Дар доираи адабии Ҳирот сабки шеъргӯии Бобо Фиғонӣ пазируфта нашуд. Дар ҷустуҷӯи харидори ашъораш роҳи Озарбойҷонро пеш гирифт. Дар ш. Табрез ба дарбори Султон Яъқуби Оққуюнлу (ҳукмр. 1478—1491) пайваст ва мавриди эҳтиром қарор гирифт. Ба сабаби рӯй додани нобасомониҳо дар ин минтақа Бобо Фиғонӣ ба Шероз баргашт. Пас аз муддате боз роҳи Хуросонро пеш гирифт. Чанде дар Абевард зиндагӣ карда, аз он ҷо ба Машҳад омад ва дар ҳамин ҷо умр ба сар бурд.

## Эҷодиёт
Бобо Фиғонӣ девоне мураттаб намуда буд, вале онро гум кард. Бародараш аз баёзҳо ашъори ӯро ҷамъ оварда, девонашро барқарор намуд. Шоири асри 17 Шопури Теҳронӣ низ дар Ҳиндустон девони Бобо Фиғонӣро тадвин кард. Девони Бобо Фиғонӣро соли 1934 дар Теҳрон муҳаққиқ Суҳайлии Хонсорӣ ба табъ расонд. Дар девони Бобо Фиғонӣ қасоид, ғазалиёт, рубоиҳо, тарҷеъбандҳо ва таркиббандҳо фароҳам омадаанд. Бобо Фиғонӣ дар мадҳи аиммаи абҳар, бавижа Алӣ ибни Абитолиб, Алӣ ибни Мусо Ризо, Султон Яъқуби Оққуюнлу ва дигар қасидаҳо дорад. Забони ашъор, тарзи баёни Бобо Фиғонӣ, махсусан дар қасоидаш, содаву равон, мавзӯъ ва мазмуни онҳо бикр аст. Дар маҳфилҳову маҷлисҳои адабӣ ашъораш мавриди татаббуъ қарор доштанд. Аз он ки дар каломаш воқеанигорӣ ва борикандешиҳо дошт ва аз ҳамқаламонони муосираш бо ин ҷиҳатҳо фарқ мекард, муҳаққиқон ӯро бунёдгузори сабки ҷадид дар а. 16 эътироф кардаанд. Абёти зер намунае аз нигоштаҳои Бобо Фиғонӣ мебошанд:

## Осор
* دیوان اشعار بابا فغانی. تهران،۱۳۴۰هـ. ش

## Эзоҳ

## Адабиёт
* احمدگلچین معانی. تاریخ تذکرههای فارسی.ج۲. تهران،۱۳۶۳هـ. ش؛
* صفاذبیح الله. تاریخ ادبیات درایران.ج۴. تهران،۱۳۸۳هـ. ش؛
* علیقلیوالۀداغیستان. تذکرۀریاضالشعرا. ج۴. تهران،۱۳۸۴هـ. ش؛
* تقیالدینمحمداوحدی. عرفاتالعاشقینوعرصاتالعارفین. ج۵. تهران،۱۳۸۹هـ. ش

## Сарчашма
*
Бобобеки Иштибар

**Бобобеки Иштибар** (, *Домулло Бобобек*; 1784, Шаҳрисабз – 1884, Бухоро) — хаттот ва хушнависи тоҷик. 
## Зиндагинома
Шогирди Иброҳим Девонаи Шаҳрисабзӣ. Марди донишманд буд, дар Бухоро бо даъвати Амир Ҳайдар (ҳукмр. 1800 – 25) ба толибилмон аз хаттотӣ ва сарфу наҳв дарс додааст. Хаттотони маъруфи замонаш – Абдурраҳими Таманно, Субҳонқулӣ, Умархоҷа, Мирмаъсуми Оламиён, Мирсироҷи Атолиқ, Абдулқодирхоҷаи Пишакбоз, Садриддини Махдуми Хуҷандӣ ва дигарон аз ҷумлаи шогирдони Бобобеки Иштибар мебошанд. Бобобеки хатнависии хосса дошта, мавриди китобат махраҷгирӣ, доиракашӣ, хату ҳошия кашидан ва дигар қонуну қавоиди хаттотиро хуб риоя мекард. Ӯро барои маҳорат ва нуктадониаш «Устоди кулл» ном бурдаанд. Дар Бухоро мактаби махсуси хаттотӣ таъсис додааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Бобо Самосӣ

**Хоҷа Муҳаммад Бобо Самосӣ** (; ) — ориф ва сӯфии тоҷик, яке аз пирони тариқати силсилаи хоҷагон.

## Зиндагинома
Дар деҳаи Самос, ки дар масофаи як фарсанг аз Ромитан ва се фарсанг аз Бухоро воқеъ гаштааст, ба дунё омада, дар ҳамон ҷо мадфун аст. Муриди хоҷа Алии Ромитанӣ (Ҳазрати Азизон) буд. Ҳамроҳи пири худ аз Бухоро ба Хоразм рафта, то замони ваф. ӯ (с. 1316) дар он ҷо монд. Хоҷа Алии Ромитанӣ пеш аз марг Бобо Самосиро ба ҷонишинии худ баргузида, дигар муридонро ба мутобиат аз ӯ фармуд. Бобо Самосӣро дар шумори аҳли ҷазба ва сукр ёд кардаанд. Наздиктарин асҳоби ӯ чаҳор тан ба ҳи­соб мерафтанд, ки иборатанд аз: хоҷа Суфии Сухорӣ, фарзандаш хоҷа Муҳаммади Самосӣ, мавлоно Нодири Донишманд ва Саййид Амири Кулол. Ахирӣ аз ҳамаи асҳоби Бобо Самосӣ афзалу акмал буда, ҷонишин ва халифаи аввали ӯ ба шумор мерафт. Тибқи ривояти таз­кираҳо, Бобо Самосӣ зуҳури хоҷа Баҳоуддини Нақшбандро пеш аз таваллудаш пешбинӣ карда буд. Чун Баҳоуддин зода шуд, бобояш, ки муриди Бобо Самосӣ буд, ӯро ба ҳузури шайх овард, Бобо Самосӣ ҳам он кӯдаки навзодро фарзанди рӯҳонии хеш хонда, ба халифаи худ Амири Кулол фармуд, ки дар ҳаққи ӯ шафқатро дареғ надорад ва тарбияташ намояд. Ба қавле, Баҳоуддини Нақшбанд талқини зикрро аз Бобо Самосӣ гирифтааст.

## Адабиёт
* Муҳаммадхоҷаев А. Нақшбандия ва Хоҷа Аҳрор. Д., 2008;
* بارساخواجهمحمد. رسالهقدسیة. راولبندی،۱۹۷۵؛
* جامیعبدالرحمن. نفحاتالانسمنحضراتالقدس. تاشکند،۱۹۱۰؛
* الصفیعلیبنحسینواعظکاشفی. رشحاتعینالحیات. تهران،۱۳۵۶ش.

## Сарчашма
*
Ҳаитноз Бобогулова

**Ҳаитноз Бобогулова** (1921, деҳаи Бештемири ноҳияи Шаҳритус — ҳамон ҷо) — пахтакор. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948). Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1957).

## Фаъолият
Солҳои 1936—1959 колхозчӣ, сардори звено ва бригадаи пахтакории колхози «Меҳнат-роҳат»-и ноҳияи Шаҳритус буд. Аз соли 1959 нафақагири шахсӣ. Бригадаи Ҳаитноз Бобогулова ҳосили фаровони пахтаи маҳиннах рӯёндааст.

## Ордену медалҳо
Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ», медалҳо сарфароз гардидааст.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Бобоғиёс Абдулғанизода

**Бобоғиёс Абдулғанизода** машҳур ба **Отағиёс** (1859, Бухоро — 1927, ҳамон ҷо) — танбӯрӣ, оҳангсоз, сароянда ва мусиқидони тоҷик, намояндаи мактаби эҷодии Бухоро («Шашмақом»).

## Зиндагинома
Мусиқӣ ва шеърро ибтидо аз падараш, ки аз фарҳангиёни машҳури Бухоро буд, омӯхта, сипас таҳсилро дар мадрасаи Бадалбеки Бухоро идома додааст. Аз наздикон ва фаъолони маҳфилҳои адабию мусиқии Аҳмади Дониш (1826—1897) буд. Дар танбӯрнавозӣ ва иҷрои бахшҳои «Савт», «Наср», «Мушкилот» («Шашма­қом») маҳорати баланд дошт. Бобоғиёс дар дарбори амирони манғитӣ Музаффар (Шаҳрисабз, 1860-85), Абдулаҳад (Кармина, 1885—1910), Олимхон (Бухоро 1910-20) мутриб ва муддате сарвари ромишгарони дарбор буд. Баъди Инқилоби Бухоро (1920) дар Мактаби мусиқии Бухоро (1920-26) ва Донишкадаи хореографӣ ва мусиқии ш. Самарқанд (1927) дарс дода, ба навозандаву сароянда ва оҳангсозон Ш. Соҳибов, Ф. Шаҳобов, М. Бурҳонов, М. Ашрафӣ, Ю. Раҷабӣ ва дигар асосҳои амалии мақомҳоро омӯхтааст. Устодони машҳури мусиқӣ Ҳоҷӣ Абдулазиз (1852—1936), Домулло Ҳалим (1876—1940), Устод Шодӣ (Азиз, 1878—1942) ва дигар аз таҷрибаи ғании иҷроии ӯ баҳравар шудаанд. Б Бобоғиёс дар сабти адвории «Шашмақом» (бахши созӣ), ки соли 1923 ба воситаи мусиқишинос-мар­дум­шиноси рус В. А. Успенский сурат гирифт, фаъолона ширкат кардааст. Мусиқишинос Н. Н. Миронов аз Б Бобоғиёс намунаҳои баргузидаи мақомҳо ва мусиқии шифоҳиро сабт намудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Миронов Н. Н. Музыка таджиков. Сталинабод, 1932;
* Таджикская музыка. Д., 2004;
* Донишномаи Шашмақом. Д., 2009.

## Сарчашма
*
Бободӯсти Торамӣ

**Бободӯсти Торамӣ** () — шоири форсизабони Ҳиндустон (а. 16).

## Зиндагинома
Нисбаи Торамӣ ишора ба ватани аҷдодаш — Торам — мавзее дар шимоли шаҳри Занҷони Эрон аст. Дар ш. Машҳад таҳсил карда, ба камол расидааст. Аз Машҳад ба Ҳиндустон сафар кард ва ба дарбори ҳукмрони ин кишвар Ҳумоюн (ҳукмр. 1532-56) роҳ ёфт. Ҳамроҳи Ҳумоюн ба Эрон омада будааст. Аз девонаш иттилое дода нашудааст. Дар тазкираҳо аз эҷодиёташ намунаҳо оварда шудаанд. Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* أحمدگلچینمعانی. کاروانهند. ج. ۱. مشهد،۱۳۶۹هـ. ش؛
* دانشنامۀأدب فارسی. أدبفارسیدرشبهقاره. بخش۱. تهران،۱۳۸۰هـ. ش

## Сарчашма
*
Абдунаим Бобоев

**Бобоев Абдунаим** (тав. 1 августи 1936, ҷамоати деҳоти Ёваи ноҳияи Хуҷанд) — духтури муолиҷагар, доктори илми тиб (1975), профессори (1976), Аълочии тандурустии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Хатмкардаи факти муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1958). Ходими хурди илмӣ (1958-68), мудири лаб. беҳдошти меҳнат (1968-79) ва мудири шуъбаи гигиенаи Институти таҳқиқоти илмии эпидемиология ва беҳдошт (1979-80), профессориессори кафедраи беҳдошти умумӣ (1981-87) ва мудири кафедраи беҳдошти умумӣ ва экология, ҳамзамон солҳои 1996—2001 декани факти пешгирии бемориҳои ДДТТ буд. Оид ба масъалаҳои беҳдошти меҳнат ва физиологияи одамоне, ки дар шароити иқлими гарм кор мекунанд, зиёда аз 90 мақолаи илмӣ ва доир ба масоили муҳимми беҳдошти меҳнат ва ҳифзи муҳити зист зиёда аз 40 тав­сияи методӣ ба табъ расондааст. Муаллифи 4 китоби дарсӣ. Таҳти роҳбарии Бобоев 3 нафар рисолаҳои докторӣ ва 25 нафар рисолаҳои номзади илмро дифоъ намудаанд.

## Осор
* Оздоровление условий труда строителей крупных гидроэлектростанций. Д., 1982;
* Беҳдошт. Д., 1995;
* Дастур барои гузаронидани дарсҳои амалӣ аз фанни беҳдошти умумӣ. Д., 1998;
* Условия труда работников основных профессориессий строительного производства и мероприятия по их оздоровлению. Т. I—II. СПб., 1998;
* Водные ресурсы Таджикистана. Д., 2003;
* Общая гигиена. Д., 2008.

## Сарчашма
*
Эшмурод Бобогулов

**Эшмурод Бобогулов** (1910, деҳаи Оқчаи ноҳияи Қубодиён — 1993) — пахтакор. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948), Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1947).

## Фаъолият
Солҳои 1929-33 колхозчии колхози «Октябробод», 1933—1935 сардори бригадаи к-зи «Бештемир», 1935—1970 колхозчӣ, муовини раис ва раиси колхози «МеҳнатРоҳат»-и ноҳия Шаҳритус. Ба рӯёндани ҳосили баланди пахта муваффақ шудааст. Аз соли 1970 нафақагир.

## Ордену медалҳо
Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо ва Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Бемориҳои касбӣ

**Бемориҳои касбӣ** — касалиҳое, ки сирфан ё асосан дар натиҷаи ба организм таъсир расондани шароити номувофиқи кор ва зиёни касбӣ пайдо мешаванд.

## Авомил
Бемориҳои касбӣ дар натиҷаи таъсири омилҳои физикавӣ, кимиёӣ ва биологӣ сар мезананд. Масалан, ҳангоми кор дар шароити фишори баланди атмосферӣ ва риоя накардани қоидаҳои гузариш аз муҳити фишори баланд ба муътадил бемории пастфишорӣ рух менамояд; шавқун ва навасон (вибратсия)-и доимӣ дар истеҳсолот боиси гӯшвазнинӣ ва бемории навасонӣ мегардад; дар натиҷаи муддати дароз фурӯ бурдани гарду чанг пневмокониоз ё дигар бемориҳои шуш ба вуҷуд меоянд; тамос бо моддаҳои радиоактив ва зери таъсири радиатсияи ионофар бемории шуоӣ инкишоф меёбад; моддаҳои кимиёӣ, масалан, заҳрҳои саноатӣ (сурб, симоб, арсен, анилин ва ҳосилаҳои он, пайвастҳои фосфор, бензин, бензол ва ғайра) муҷиби заҳролудии организм ва баъзе касалиҳои пӯст мегарданд ва ғайра. Шахсоне, ки бо беморон ё ашёи сироятёфта, инчунин бо ҳайвони касал сарукор доранд, ба бемориҳои сироятӣ (брутселлёз, сӯхтанӣ) ва ғайра гирифтор мешаванд.

Такмили технология, муҷаҳҳаз гардондани истеҳсо­лот, ташкили дурусти меҳнату истироҳат, рӯзи кӯтоҳи кор дар истеҳсолоти зарарнок, ғизои шифоӣ (наҳории гарм, шир ё дигар маҳсулоти ширӣ, витаминҳо) ва ғайра боиси коҳиш ёфтани бемориҳои касбӣ мегарданд. Дар сурати риоя кардани тадбирҳои пешгирӣ ва бехатарии кор бемориҳои касбӣ рӯй намедиҳанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
	


Гурӯҳ:Бемориҳо
Адҳам Бобоев

**Адҳам Сафарович Бобоев** (11 июни 1935, деҳаи Зимтуд, ноҳияи Панҷакент — 4 апрели 2007, Душанбе) — и тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика (1981), профессор (1983).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко (1957). Дар Мактаби олии сиёсии ҳарбии назди Шӯрои Вазирони ИҶШС (ш. Свердловск, 1958-60) таҳсил намудааст. Ас­пиран­ти Институтифизикаи АИ ҶШС Озарбойҷон (1961-64). Мудири кафедраи физикаи Институтихоҷагии қишлоқи Тоҷи­кис­тон (1966-88). Таҳ­қиқоти ӯ ба омӯхтани хосия­т­ҳои ну­р­афканӣ ва нурфу­рӯ­барии бу­лӯрҳои фосфорӣ, усули пай­до кардани парда­ҳои ниҳоят тунук (1940-50) ва хосиятҳои электрооп­ти­кии кристаллҳои моеъ оиданд. Бобоев муаллифи зиёда аз 11 ихтироот буда, 5-тои онҳо дар ис­теҳсолот татбиқ шудаанд. Муаллифи беш аз 200 асару мақолаи илмист. Узви Шӯ­рои илмии сексияи кристал­л­ҳои моеи АИ ҶШС (аз с.1979), аз с.1965 узви ИЖ ИҶШС буд.

## Осор
* Қонунҳои ҳаракати озоди олами сағиру кабир ягонаанд. Д., 1971;
* Назари ҷадид ба табиати мавҷҳои электромагнитӣ. Д., 1998;
* Формулаҳои баробарвазни муайян кардани суръати рӯшноӣ. М., 1999.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷ. 8. Д., 1988;
* Чароғи равшан. Д., 2009;
* Олиме, ки қонуни Нютонро инкор кардааст. Д., 2006.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Мирзо Бобоев

**Мирзо Бобоев** (5 июли 1926, Кӯлоб, вилояти Кӯлоб, ҶМШС Тоҷикистон — 9 майи 2016, Душанбе, Тоҷикистон) — арбоби ҳизбию давлатӣ, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1971).

## Зиндагинома
Сол­ҳои 1944-50 хидмат дар Артиши Шӯравӣ, 1950-52 нозири Вазорати маҳсулоттайёр­ку­нии ИҶШС дар вил. Кӯ­лоб, 1952-53 муовини намо­ян­да ва намояндаи Вазорати маҳсу­лот­тайёркунии ИҶШС дар ноҳияи Данғара ва Ховалинг, 1953-54 сардори шуъбаи ки­шо­вар­зӣ ва маҳсулоттайёр­ку­нии ноҳияи Ховалинг, 1955-56 раиси ко­миҷроияи ноҳияи Ховалинг, 1956-57 мудири шуъ­баи комитети ҳизбии ноҳияи Темурмалик, 1957-58 муовини раиси комиҷроияи ноҳияи Совет (ҳоло Темурмалик), 1958-62 шунавандаи мактаби олии ҳиз­бии шаҳри Тошканд, 1962-63 директори хоҷагии «Муъми­нобод»-и ноҳияи Кӯлоб. 1963-64 раиси комиҷроия, 1964-65 котиб ва 1965-73 котиби якуми комитети ҳизбии ноҳияи Восеъ, 1973—1983 котиби КМ ҲК Тоҷикистон, 1983-87 муовини Раиси Шӯрои Вазирон, раиси Госплани ҷумҳу­рӣ буд. Б. барои пешрафти кишоварзӣ дар ҷумҳурӣ хидматҳои арзанда намуда, дар таҳияву тарҳрезии ободонии минтақаҳои кӯҳистон, пешбурди боғу токпарварӣ саҳм гузоштааст. Аз соли 1986 нафа­қагири шахсӣ. Дар матбуоти даврӣ оид ба мушкилот ва пешбурди соҳаи кишоварзӣ чандин мақолаи муҳим дарҷ намудааст. Ҳамчун воқеанигор ва публисист низ доир ба талошу пайкарҳои овони истиқлол ва бурду бохти даврони рукуду бозсозӣ, мушкилоту ҳангомаҳои давлатсозии навини тоҷикон китобҳои зеринро институтишор кардааст: «Сатрҳо аз зиндагӣ» (2000), «Андешаҳо» (2007), «Чаро камбизоатем» (2012) ва «Взгляд» (русӣ, 2006). Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 7-9).

## Ордену медалҳо
Бо орденҳои Ленин, Револютсияи Ок­тябр, Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо ва Ифтихор­номаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ӯктам Бобоев

**Ӯктам Ҷӯраевич Бобоев ** (25 ноябри 1932, Душанбе — 30 марти 2001, Хуҷанд) — муаррих ва бостоншиноси тоҷик, доктори илмҳои таърих (1989), профессор (1994).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) (1958) ва аспирантураи Пажуҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва этнографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1958—1961), ходими калони илмии Пажуҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва этнографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1966—1970), дотсенти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1970—1981). Бобоев устоди Донишогоҳи Кобули кишвари Афғонистон (1981—1984), дотсенти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1984—1987), мудири лаб. илмӣ-таҳқиқотии бостоншиносӣ, мардумшиносӣ ва фолклори тоҷики ДДТ ба номи В. И. Ленин (1987—1993), корманди пешбари илмии шуъбаи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Маркази илмии хуҷандии Академияи илмҳои Тоҷикистон (1993—1994), профессори. кафедраи илмҳои ҷамъиятшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, тиҷорат ва сиёсати Тоҷикистон дар Хуҷанд (1994—1995), мудири кафедраҳои илмҳои ҷамъиятшииносӣ ва сипас кафедраи таърих ва фарҳанги халқи тоҷик (1995—2001) дар Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, тиҷорат ва сиёсати Тоҷикистон дар Хуҷанд буд.

## Фаъолияти илмӣ
Бобоев дар солҳои 60 ва 70-и асри XX дар кори экспедитсияҳои бостоншиносии ИҶШС ва Афғонистон ширкат намудаст. Ӯ бештар аз 200 рисолаву мақола, дастурҳои таълимӣ, барномаҳои таълимӣ, мақолаҳои илмӣ ва оммавӣ роҷеъ ба бостоншиносӣ, таърих, мардумшиносӣ ва равобити илмҳои таърих бо илмҳои дигар навиштааст. Дар рисо­лаҳо ва мақолаҳои илмии Бобоев масъалаҳои гуногуни таърихи халқи тоҷик, бахусус натиҷаи ҳафриёти бостоншиносӣ дар Вахон, Помири Ғарбӣ ва асосу усулҳои назарияи бостоншиносӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд. Бобоев иштирокчии бисёр конфренсияҳои илмӣназариявӣ ва байналмилалӣ дар ҷумҳуриҳои собиқ Шӯравӣ ва берун аз он мебошад. Баъзе асару мақолаҳояш дар Афғонистону Покистон ба табъ расидаанд.

## Осор
* Крепости древнего Вахана. — Душанбе, 1973;
* Программа по археологии Афганистана. — Кабул, 1982 (соавтор, наязыке дари);
* Методи ковишҳои бос­тоншиносӣ. — Кобул, 1983;
* Асосҳои бостоншиносӣ. — Кобул, 1983;
* Археология Афганистана. — Кобул, 1984 (на языке дари) (соавтор);
* Бос­тоншиносии Афғонистон. — Кобул, 1984;
* Археология динро фош мекунад. — Д., 1988;
* К истории государства, пра­ва и дипломатии. — Худжанд, 1997;
* Историко-археологический очерк Западного Памира: Дисс…доктора историч. наук. — Новосибирск, 1989;
* Археология Памира. Программа и методические рекомендации. — Д., 1991;
* К истории государства, права и дипломатии. — Х., 1997;
* Мероси таърихи ниёгон. — Хуҷанд, 2000;
* Авеста: по следам древнейшей цивилизации таджиков. — Худжанд, 2001;
* Древние земледельцы «Крыши мира». — Худжанд, 2006.

## Эзоҳ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Хаёл Бобоев

**Хаёл Бобоев**  — олими соҳаи физика ва таърих, доктори илмҳои таърих (2006), профессор (2010).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факти физика ва астрономияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Маскав (1983). Аввал муаллими кафедраи физикаи назариявии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб (1983-85), баъд коромӯз ва аспиранти Донишгоҳи давлатии педагогии Маскав (1985-90), устоди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Кӯлоб (1990-92), докторанти УДТ (ҳоло ДМТ) (1993-96) буд. Солҳои 1996—2008 дар Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои гуногун кор кардааст. Аз соли 2009 дар Донишгоҳи технологии Тоҷикистон ба ҳайси устод ва ноиби ректор оид ба равобити байналмилалӣ ифои вазифа дорад. Дар мавзӯи «Такмили тайёрии астрономии устодони ояндаи физика дар донишгоҳҳои педагогӣ» (1990) рисолаи номзадӣ ва дар мавзӯи «Таърихи бунёд ва рушди илми ситорашиносӣ дар Тоҷикистон» (2006) рисолаи докторӣ дифоъ намудааст. Бобоев муаллифи беш аз 100 мақола, рисолаҳои илмӣ, усулӣ, таълимӣ ва барномаҳои дарсӣ аст.
Бобоев ширкатдори якчанд конфренсияҳои байналмилалӣ, аз ҷумла дар Россия (1989, 2011), Эрон (1996), Хорватия (2006), Португалия (2006), Олмон (2007) ва ғ. мебошад. Асарҳои илмии ӯ дар кишварҳои хориҷӣ ба забонҳои англисӣ ва португалӣ тарҷума шудааст.

## Осор
* Кайҳон ва тақдири инсон. Кӯлоб, 1992;
* Нигорише андар нуҷум. Д., 2000;
* Достижения ученых-астрономов Таджикистана во второй половине ХХ в. Д., 2005;
* О формировании астрономических знаний таджикского народа. Д., 2006;
* Возрождение астрономии в Таджикистане (ХХ в.) — Д., 2006;
* Дунёи нуҷум ва фарҳанги кайҳоншиносӣ. Д., 2010.

## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи технологии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Холиқ Бобоев

**Холиқ Бобоев** (1876, деҳаи Дараи Ҳабаши ноҳияи Муъминобод — 1909, ҳамон ҷо) — ширинкор ва масхарабози тоҷик.

## Зиндагинома
Ин ҳунарро аз масхарабози касбӣ Набии Даштиҷумӣ омӯхта, дар 19-20-солагиаш ҳамчун масхарабоз шуҳрат ёфтааст. Ӯ аслан ба деҳқонӣ шуғл варзида, латифа, афсона, нақлу ривоят, зарбулмасал ва рубоиҳои халқии бисёре медонист. Бобоев драмаҳои халқии «Бобопирак», «Хирсбозӣ», «Раис», «Бофандагӣ», «Осиёб», «Ҷувоз» ва ғ-ро дар тӯю маъракаҳои халқӣ иҷро намуда, камбуду нуқсонҳои зиндагиро зери танқид мегирифт, бо ҳаҷви тезутунд ва нишонрас онҳоро фош мекард. Ӯ аз имкониятҳои театри халқӣ, хусусан санъати ҳаҷву мублиға фаровон истифода мебурд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорони Тоҷикистон
Маҳмадалӣ Бобоев

**Маҳмадалӣ Бобоев** (1893, деҳаи Тошгузари ноҳияи Регар — ?, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948).

## Зиндагинома
Чоряккор, чӯпон (1914—1925), иштирокдори фаъоли муборизаи зидди босмачигӣ, узви итти­фоқи «Қумчӣ» буд. Солҳои 1930—1933 колхозчии хоҷагии ба номи Телман, 1934—1961 сардори звено ва бригадаи пахтакории хоҷагии «Комму­низ­м»-и ноҳияи Регар. Аз соли 1961 нафақагири шахсӣ. Бригадаи Маҳмадалӣ Бобоев' ҳосили фаровони пахта рӯёндааст.

## Ордену медалҳо
Бо орденҳои Ленин, Ситораи Сурх сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2009. — Т. 3. — 181 с.

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Афисидҳо

**Афисидҳо** (аз лотинӣ aphis – ширинча ва caedo – мекушам, маҳв мекунам) — моддаҳои кимиёие, ки барои нобуд кардани ширинчаҳо ба кор бурда мешаванд. Сайфое, пиримор, рогор, антио, метилмеркаптофос, метафос ва карбофос аз ҷумлаи афсидҳои маъмуланд. Афсидҳо дар ҳалкунандаҳои органикӣ нағз ва дар об бад ҳал мешаванд. Дар мубориза бо дигар ҳашароти маканда, инчунин бар зидди баъзе зараррасонҳои хоянда низ истифода бурдан мумкин. Ҳангоми истифодаи афсидҳо либоси махсус пӯшидан лозим аст.
## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Химия
Гурӯҳ:Кишоварзӣ
Беннеттитҳо

**Беннеттитҳо** (Bennettitales) — як гурӯҳи рустаниҳои дарахтмонанди лучтухми мунқариз.

Ба саговникҳои ҳозира монанд буданд. Беннеттитҳо аз номи ботаники англис Ҷ. Беннет гирифта шудааст. Беннеттитҳо пояи бешоха ё шоханок, барги паршакл ё муқаррарӣ доштанд. Гулашон дар бағали барг ҷойгир шуда буд. Тухми беннеттитҳо эндосперма надошт. Эҳтимол бененттитҳо аз сарахсшаклҳои тухмдори палеозой ба вуҷуд омадаанд (дар охири давраи табошир аз байн рафтанд). Такрибан 20 ҷинси бенентитҳо маълуманд.
## Эзоҳ

## Адабиёт
*