Федерал резерв

**Сомонаи захираи федерол** (), **Федерол резерв** (FRS, Federal Reserve, Fed) — як муассисаи мустақили федералӣ мебошад, ки 23 декабри соли 1913 барои иҷрои вазифаҳои бонки марказӣ ва назорати мутамарказ аз болои низоми бонкии тиҷории Иёлоти Муттаҳидаи Амрико таъсис дода шудааст.

## Вижагӣ
Бонки феделаии Амрико аз 12 бонки федералии захиравӣ иборат аст., ки дар шаҳрҳои калон ҷойгиранд, тақрибан се ҳазор бонкҳои тиҷории ба ном аъзо, Шӯрои мудирони аз ҷониби президент таъйиншуда, Кумитаи федералии бозори боз ва шӯроҳои машваратӣ иборат мебошад. Асоси таъсиси он Қонун дар бораи захираи федералӣ мебошад. Давлат дар идораи системаи захиравии федералӣ нақши ҳалкунанда мебозад, гарчанде ки шакли моликияти сармояи хусусӣ — бонки саҳҳомии дорои мақоми махсуси саҳмияҳо мебошад.

Аз нуқтаи назари мудирият, Бонки федеролии Амрико як агентии мустақил дар ҳукумати ИМА мебошад. Ҳамчун Бонки марказии миллӣ Захираи федералӣ ваколати худро аз Конгресси ИМА ба даст меорад. Мустақилият дар кори он бо он таъмин карда мешавад, ки тасмимҳо оид ба сиёсати пулию қарзӣ қабулшуда набояд аз ҷониби Президенти Иёлоти Муттаҳида ё ягон каси дигар аз шохаҳои иҷроия ё қонунгузории ҳукумат тасдиқ карда шаванд. Захираи федералӣ аз ҷониби Конгресс маблағгузорӣ намешавд. Шартҳои Шӯрои мудирони Захираи федералӣ якчанд давраҳои президентӣ ва конгрессро дар бар мегиранд. Ҳамзамон, ФР таҳти назорати Конгресс қарор дорад, ки зуд-зуд фаъолияти ФР-ро мавриди таҳлилу баррасӣ медиҳад ва метавонад масъулиятҳои ФР-ро тавассути қонунгузорӣ тағйир диҳад .
 
Бен Бернанке аз соли 2006 то соли 2014 ба ҳайси раиси шӯрои мудирони Захираи Федералӣ кор кардааст. Дар моҳи феврали соли 2014 ӯро Ҷанет Йеллен иваз кард, ки ду сол муовини ӯ буд . Аз 5 феврали соли 2018 Ҷером Пауэлл раиси Бонки Федеролии ИМА мебошад.

## Таърихи БФА
Аввалин муассисае, ки ҳамчун бонки марказии Иёлоти Муттаҳида хидмат мекард, Бонки якуми Иёлоти Муттаҳида буд, ки аз ҷониби Александр Хэмилтон дар соли 1791 таъсис дода шуда буд. Муҳлати ваколати ӯ дар соли 1811 тамдид карда нашуд. Соли 1816 Банки дуюми ИМА ташкил ёфт; Комиссияи ӯ дар соли 1836 пас аз танқиди президент Эндрю Ҷексон таҷдид карда нашуд. Аз соли 1837 то соли 1862 банки марказӣ расман вуҷуд надошт. Ин давраро дар Иёлоти Муттаҳида «давраи бонкдории озод» меноманд. Аз соли 1862 то соли 1913 дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дар асоси қонуни дахлдор системаи бонкҳои миллӣ амал мекард. Силсилаи ҳамҳамаҳои бонкӣ дар солҳои 1873, 1893 ва 1907 ба системаи мутамаркази бонкӣ талаботи қавиеро ба вуҷуд овард.
рост|мини| Банкнота панҷдолларӣ аз яке аз бонкҳои амрикоӣ аз соли 1853
рост|мини| Банкнотаи панҷсенти яке аз бонкҳои амрикоӣ аз соли 1862
Ҷадвали замонии бонкҳои марказии ИМА:

* **1791 — 1811:** Бонки якуми Иёлоти Муттаҳида ;
* **1811 — 1816:** Бонки марказӣ вуҷуд надошт;
* **1816 — 1836:** Бонки дуюми Иёлоти Муттаҳида ;
* **1837 — 1862:** «Давраи бонкдории озод»;
* **1863 — 1913:** Бонкҳои миллӣ;
* **1913 — ҳоло:** Системаи захираи федеролӣ.

рост|мини| 1907 Тангаи тиллои даҳ доллар
Дар нимаи асри 19 муомилоти пулии ИМА дар ҳолати бӯҳронӣ қарор дошт: то оғози ҷанги шаҳрвандӣ дар кишвар 7 ҳазор намуди пулҳои пулҳои гуногун аз бонкҳои гуногун, аз ҷумла 5,5 ҳазор намуди пулҳои қалбакӣ дар муомилот қарор дошт. Танҳо соли 1864 қонуни федералӣ қабул карда шуд, ки дар он ҳар як бонк бояд пасандозҳои муштариёнро бо захираҳои муайян таъмин намояд, ки ҳаҷми он аз мақоми бонк вобаста буд. Дар баробари ин, бонкҳо ҳуқуқ пайдо карданд, ки як қисми захираҳои худро дар бонкҳои Ню-Йорк нигоҳ доранд, ки ин ба таҳкими мавқеъҳои ин бонкҳо мусоидат кард. Соли 1900 Санади стандарти тиллоӣ қабул карда шуд, ки он биметаллизмро хотима дод ва тиллоро ҳамчун металли ягонаи пулӣ муқаррар кард.

Ташаббуси таъсиси бонки марказӣ дар Иёлоти Муттаҳида аз доираҳои бонкии ин кишвар, пеш аз ҳама бонкдорони пурқудрати Ню-Йорк ба вуҷуд омадааст. Дар баробари ин дар бораи дараҷаи иштироки давлатӣ ва хусусӣ дар идораи системаи бонки марказӣ баҳсу мунозираҳои тезу тунд сурат гирифтанд .

### Таъсиси Бонки сеюми марказӣ
Дар чоряки охири асри 19 ва ибтидои асри 20, иқтисоди ИМА як қатор ваҳшатҳои молиявиро аз сар гузаронд. Такони асосии ташкили бонки марказии сеюм ваҳшати бонкии соли 1907 буд. Бисёре аз иқтисоддонҳо ва ҷонибдорони системаи федералии захиравӣ изҳор доштанд, ки системаҳои қаблӣ ду камбудии асосӣ доштанд: арзӣ «ғайриэластикӣ» ва норасоии пардохтпазирӣ ё мушкилоти нақдинагӣ. Дар соли 1908, пас аз бӯҳрони молиявии соли 1907, Конгресс Санади Олдрих-Врилендро қабул кард, ки Комиссияи Миллии Монетариро барои омӯзиши вариантҳои имконпазири ислоҳоти пулӣ ва бонкӣ таъсис дод.

### Қонун дар бораи Захираи Федералӣ
Аъзои сенат Нелсон Олдрич ду комиссия ташкил кард: яке барои омӯзиши амиқи системаи пулии Амрико ва дигаре (раисаш худи Олдрич) барои омӯхтан ва ҳисобот додани системаҳои бонкии Аврупо. Олдрич бо муносибати манфӣ ба бонкҳои марказӣ ба Аврупо омада, пас аз омӯзиши низоми бонкии Олмон ақидаашро дигар кард ва бартарии онро нисбат ба системаи вомбаргҳои давлатӣ, ки қаблан Олдрих онро бартар мешумурд, дид. Идеяи бонки марказӣ аз ҷониби сиёсатмадорони мухолиф сахт интиқод карда шуд, ки ба он бо шубҳа менигарист ва Олдрихро ба сабаби муносибати наздикаш бо бонкдорони сарватманд (ба монанди Ҷ. П. Морган) ва издивоҷи духтараш бо Ҷон Д. Рокфеллер айбдор карданд .

Соли 1910 маблағгузорони пешқадами ИМА (худи Нелсон Олдрих, бонкдорон Пол Уорбург, Фрэнк Вандерлип, Ҳарри Дэвидсон, Бенҷамин Стронг, ёвари вазири хазинаи ИМА Эндрю Пиатт) даҳ рӯз дар ҷазираи Ҷекилл барои созиш оид ба сохтор ва низоми бонки марказии онядаи Амрико андешаборон мекунанд. Дар натиҷа нақша ҳамоне буд, ки Олдрич баъдан ба Конгресси ИМА пешниҳод кард .

Олдрич як бонки марказии комилан хусусиро бо дахолати ҳадди ақали ҳукумат ҷонибдорӣ кард, аммо гузашт кард, ки ҳукумат бояд дар Шӯрои директорон намояндагӣ кунад. Аксарияти ҷумҳурихоҳон нақшаи Олдричро пуштибонӣ карданд, аммо пуштибонии онҳо барои қабули қонун дар Конгресс кофӣ набуд. Демократҳои прогрессивӣ системаи захиравии аз ҷониби ҳукумат ва идорашавандаро, ки аз назорати банкирҳо ва брокерҳо озод буданд, тарафдорӣ карданд. Демократҳои консервативӣ идеяи системаи захиравии хусусӣ, вале ғайримутамарказро, ки аз назорати Уолл Стрит бармеомад, ҷонибдорӣ карданд. Қонун дар бораи захираҳои федералӣ, ки соли 1913 аз тарафи Конгресс тасвиб шуда буд, ақидаҳои бештари ҳизби демократи ИМА-ро инъикос мекард; Аксари ҷумҳурихоҳон ба қабули он мухолиф буданд.

Дар натиҷа, системаи федералии захиравӣ дар моҳи декабри соли 1913 ҳамчун агентии мустақили ҳукумати ИМА таъсис дода шуд. Президент ва Конгресс аз ҳуқуқи дахолати мустақим ба фаъолияти Захираи федералӣ маҳрум буданд, аммо онҳо метавонистанд қонунҳои танзимкунандаи онро қабул кунанд.

### Дар байни ду ҷанг
1923 — Кумитаи сармоягузории бозори боз барои ҳамоҳангсозии фаъолияти системаи федералии захиравӣ таъсис дода шуд ( (OMIC)). Ба он мудирони бонкҳои федералии захираҳои Ню-Йорк, Бостон, Филаделфия, Чикаго ва Кливленд шомил буданд.

1930 — Кумита бо Ассотсиатсияи сиёсати бозори боз иваз карда шуд ( (OMPC) мудирон ва аъзои раёсати 12 Бонки Захираи Федералӣ ширкат доштанд.

1933 — Корпоратсияи федералии бимаи пасандозҳо (FDIC) таъсис дода шуд. (FDIC)). Ба Шӯрои Федералии Захира ваколат дода шуд, ки ба талаботи захиравии бонкҳои аъзо тағйирот ворид кунад.

1935 — Пас аз қабули Қонуни бонкӣ сохтори системаи федералии захиравӣ ба шакле гирифт, ки то имрӯз вуҷуд дорад: Шӯро Шӯрои мудирон номида шуд ( системаи федералии захиравӣ аз ҳафт аъзо иборат аст, ки яке аз онҳо раиси Раёсат мебошад. Ба ҳайати Шӯро дигар вазири молия ва нозири арз дохил нашуданд. Роҳбарони Бонки Захиравӣ ба президентҳо табдил ёфтанд ва Ассотсиатсияи Сиёсати Бозори боз Кумитаи Федералии Бозори боз (FOMC) табдили ном кард  .

### Таърихи Муосири БФА
Дар давоми ҷанги дуюми ҷаҳонӣ дар назди системаи молиявии ИМА ҳадафи арзон кардани маблағгузории хароҷоти ҳарбӣ барои ҳукумати федералӣ таҳия карда шуд. Соли 1942 БФА ҳамчун маркази эмиссионӣ расман ӯҳдадор шуд, ки даромаднокии пасти коғазҳои қиматноки қарзии давлатиро нигоҳ дорад-барои векселҳои кӯтоҳмуддати хазинадорӣ на бештар аз 0,375 % ва вомбаргҳои дарозмуддат (Bonds) на бештар аз 2,5 % нигоҳ дорад. Бо гирифтани чунин ӯҳдадориҳо, бонки Федералии Амрико дигар наметавонист ба ҳаҷми коғазҳои қиматноки қарзии давлатӣ таъсир расонад. Агар Хазинадорӣ векселҳои нав мефурӯхт ё аҳолӣ мехост, ки векселҳои қаблан харидашударо фурӯшад, бинобар ин нархи онҳо дар бозори боз коҳиш меёфт (тахфифаш меафзуд), БФА маҷбур шуд, ки барзиёд харидорӣ кунад, то ки даромаднокӣ афзоиш наёбад. Ин боиси афзоиши ӯҳдадориҳои пулии БМА шуд, ки дар асл имконияти таъсиррасонӣ ба андозаро аз пойгоҳи пулӣ дар кишвар даст дод. Вазорати молия имконият дошт, ки қариб ҳар миқдори пулеро, ки расман бо фоизи бениҳоят паст қарз гирифта мешуд, мунтазам ба даст орад, аммо дар асл БМА доимо пул нашр мекард. Дар давраи баъдиҷангӣ амалияи фоизи пасти қарзи давлатӣ бо вуҷуди таназзул дар иқтисодиёт ва таваррум 14 % дар соли 1947, 8 % дар соли 1948 расид. Раиси онвақтаи ФРС Марринер Экклз кӯшиш кард, ки ба чунин сиёсат муқобила кунад, аммо президент Ҳарри Трумэн Вайро бо Томас Маккейб иваз кард.

Барои паст кардани тавррум нарх ва музди кор тавассути назорати доимии Органи танзими нарх (аз соли 1941 то соли 1947 мавчуд буд) ба таври сунъӣ паст карда мешуд. Дар соли 1950, ҷанги Корея оғоз шуд, таваррум аз 21 % гузашт ва назорати нархҳо дар шакли Идораи устувории нархҳо барқарор карда шуд (ки аз соли 1951 то соли 1953 вуҷуд дошт). Аслан чораҳои иқтисодии таъсиррасонӣ бо чораҳои маъмурӣ иваз карда шуданд. Дар айни замон, аз БФ талаб карда шуд, ки фоизи пасти қарзро нигоҳ дорад ва ҳамзамон сатҳи таваррум ва бекориро коҳиш диҳад. Марринер Эклз изҳор дошт: «Ё системаи федералии захиравӣ бояд ҳамчун як мақоми мустақил эътироф карда шавад, ё он бояд танҳо ҳамчун агентӣ ё бюрои хазинадорӣ баррасӣ карда шавад» .

Дар соли 1951, президент Гарри Трумэн намояндагони Захираи федералӣ ва Вазорати молияи ИМА-ро ба Кохи Сафед даъват кард, ки дар ниҳоят «Созишнома» бастанд. Департаменти хазинадорӣ аз маҷбур кардани БФА барои харидани коғазҳои қиматноки хазинадорӣ худдорӣ кард. Ба Захираи федералӣ дар пешбурди сиёсати пулию қарзӣ барои мӯътадилсозии макроиқтисод бидуни вобастагӣ ба эҳтиёҷоти қарзи хазинадорӣ мустақилият дода шуд. Захираи федералӣ ба пешбурди сиёсатҳое, ки ба устувории нархҳо нигаронида шудааст, оғоз кард . Вилям Мартин, ки он вақт ёвари котиби хазина буд, сарвари гуфтушунид буд. Пас аз се ҳафта, ӯ ба ҷои МакКейб раиси БФА таъйин шуд.

Нигарониҳои зиёде вуҷуд доштанд, ки аз ҷониби БФА даст кашидан аз пуштибонии доимӣ бозори озоди авроқи баҳодор бозори қарзи давлатиро вайрон мекунад. Хуруҷ аз бозори вомбаргҳо ба таҷдиди дохилии сиёсати БФА оварда расонд ва ҳоло нақши асосӣ ба Кумитаи федералии бозори боз дода мешавад. Дарвоқеъ бозори пуриқтидор ва пардохтпазир ба вуҷуд омад .

Пас аз ин Созишнома, Захираи федералӣ суръати мӯътадили афзоиши пешниҳоди пулро нигоҳ дошт, ки ба қобилияти харидории доллар каме таъсири расонд. Дар давоми чордаҳ соли оянда, суръати миёнаи солонаи таваррум нархҳои истеъмолӣ камтар аз 1,5 % буд .

Моҳи июли соли 1979 президенти ИМА Ҷимми Картер Пол Волкерро раиси системаи федералии захиравӣ таъйин кард. Волкер муяссар шуд, ки таваррумро пешгирӣ карда, онро аз 13-14 % (1979—1980) то 1 % (1986) бо роҳи кам кардани муомилоти пул ва пурзӯр кардани сиёсати пулию қарзӣ коҳиш диҳад. Пол Волкерро дар соли 1987 Алан Гринспен ба ҳайси раиси БФА иваз кард. Аз феврали соли 2006 мақоми раиси БФА-ро Бен Бернанке бар ӯҳда дошт, ки дар соли 2014 Ҷонет Йелленро иваз кард. Аз соли 2018 то имрӯз ин вазифаро Ҷером Пауэлл бар ӯҳда дорад.

## Вазъи ҳуқуқии системаи федералии захиравӣ
Қонун дар бораи захираҳои федералӣ муқаррар мекунад, ки системаи федералии захиравӣ аз бонкҳои минтақавии федералии захиравӣ иборат аст, ки шахси ҳуқуқии мустақил доранд, вале аз ҷониби Шӯрои мудирони Бонки федералии захиравӣ, ки аз ҷониби Президенти Иёлоти Муттаҳида таъйин карда мешавад, идора карда мешаванд.

Умуман, тамоми системаи захираи федералӣ як агентии мустақили федералии ҳукумати ИМА мебошад.

Соли 1982 Суди округии ИМА оид ба округи марказии Калифорния дар парвандаи Ҷон Люис бар зидди Иёлоти Муттаҳида қарор кард, ки бонкҳои захиравии федералӣ, ки қисми системаи федералии захиравӣ мебошанд, тибқи Қонуни федералӣ дар бораи даъвоҳо муассисаҳо нестанд муассисаҳои давлатӣ ва кормандон. Қарори суд ба татбиқи Санади даъвоҳои шиканҷа дар Бонки Захираи федералӣ дахл дорад ва дар бораи вазъи системаи федералии захиравӣ дар маҷмӯъ ягон муайянкунӣ намедиҳад.

## Вазифаҳои БФА
Вазифаҳои кунунии Захираи федералӣ инҳоянд:

* иҷрои вазифаҳои Бонки марказии Иёлоти Муттаҳида;
* нигоҳ доштани таносуби байни манфиатҳои бонкҳои тиҷоратӣ ва манфиатҳои миллӣ;
* таъмини назорат ва танзими муассисаҳои бонкӣ;
* ҳимояи ҳуқуқҳои қарзи истеъмолкунандагон;
* пуштибонии афзоиши маҷмӯи пулӣ, ки дар дарозмуддат ба иқтидори иқтисодии афзоиши истеҳсолот мувофиқат мекунад;
* мусоидат ба ноил шудан ба ҳадафҳои максималии шуғлнокӣ;
* нигоҳ доштани устувории нарх ва таъмини фоизи мӯътадили дарозмуддат;
* таъмини устувории низоми молиявӣ, назорати хавфҳои системавӣ дар бозорҳои молиявӣ;
* расонидани хадамоти молиявӣ ба депозитарийҳо, аз ҷумла ҳукумати ИМА ва муассисаҳои расмии байналмилалӣ;
* иштирок дар фаъолияти низоми пардохтҳои байналмилалӣ ва дохилӣ;
* ҳалли мушкилоти пардохтпазирӣ дар сатҳи маҳаллӣ .

## Сохтори ташкилӣ

### Сохтори системаи федералии захиравӣ
* 12 бонки федералии захиравии минтақавӣ ба муассисаҳои амонатӣ ва ҳукумати федералӣ хидматҳои бонкӣ мерасонанд. Онҳо ҳисобҳои муассисаҳои амонатиро идора карда, хидматҳои гуногуни пардохтро таъмин менамоянд, аз ҷумла инкассои чекҳо, интиқоли электронии маблағҳо, тақсим ва ҷамъоварии пули нақд (банкнот ва тангаҳо). Барои ҳукумати федералӣ, бонкҳои захиравӣ ҳамчун агентҳои фискалӣ амал мекунанд, яъне муассисаҳое, ки идоракунии маблағҳои давлатии молиявиро таъмин мекунанд. Ба вазифаҳои онҳо дохил мешаванд: идоракунии ҳисобҳои давлатӣ, ки барои сабти воридоти андоз ва дигар даромадҳои буҷетӣ пешбинӣ шудаанд, инчунин барои хароҷоти давлатӣ истифода мегарданд; нигоҳдории захираҳои расмии давлатӣ; идоракунии қарзи дохилӣ ва хориҷии давлатӣ, аз ҷумла ташкил ва ҷойгиркунии облигацияҳои давлатӣ ва дигар коғазҳои қиматноки давлатӣ. Ин нақшро одатан бонки марказии кишвар иҷро мекунад.
* Бонкҳои узв тибқи қонун вазифадоранд, ки саҳмияҳои бонкҳои федералии захиравии худро ба андозаи 6 фоизи сармояи худ обуна кунанд, ки 3 фоиз фавран пардохт карда мешаванд ва 3 фоиз бо талаби Шӯрои мудирон пардохт карда мешаванд. Тибқи қонун, онҳо барои ин саҳмияҳо ҳар сол ба андозаи 6 дарсад дивиденд мегиранд, агар сармояи бонки узв аз 10 000 000 000 доллар зиёд набошад. Барои бонки аъзое, ки сармояаш аз 10 000 000 000 доллари ИМА зиёд аст, дивиденд бо меъёри баробар ба даромади баландтарини вомбаргҳои хазинадории 10-сола дар музоядаи охирини пеш аз пардохти дивиденд фурӯхташуда маҳдуд карда мешавад. Илова бар ин, даромади дивидендҳо низ набояд аз 6 фоиз зиёд бошад. Бонкҳои аъзо ҳамчунин **ҳуқуқ доранд**, ки дар интихоботи аъзои **(синфи А ва синфи B)** шӯрои директорони бонкҳои захиравӣ ширкат варзанд..

# Бонкҳои миллӣ бонкҳое мебошанд, ки аз ҳукумати федералӣ оиннома (*ҳуқуқи анҷом додани фаъолияти бонкӣ*) мегиранд. Ба ҳолати 19 январи соли 2012 шумораи умумии бонкҳо 1933 ададро ташкил медиҳад . Ин бонкҳо қонунан аъзои Бонки федералӣ мебошанд .
# Бонкҳои давлатӣ бонкҳое мебошанд, ки аз ҷониби ҳукумати иёлот оиннома дода шудаанд ва дар дохили он давлат тиҷорат мекунанд. То 19 январи соли 2012 шумораи умумии бонкҳои давлатӣ 5430 ададро ташкил медиҳад, ки аз онҳо 829 бонк аъзои системаи федералии захиравӣ мебошанд .

* Шӯрои мудирони захираҳои федералӣ як ниҳоди федеролии ҳукумат аст ки аз ҳафт аъзо иборат аст, ки аз ҷониби Президенти Иёлоти Муттаҳида таъйин ва аз ҷониби Сенат тасдиқ карда мешаванд .
* Кумитаи федералии бозори боз (FOMC)
* Якчанд шӯроҳои машваратӣ ва комитаҳои коргарӣ. Се нафари онҳо бевосита ба шӯрои ҳокимҳо маслиҳат медиҳанд. Дуи аввал бо қонунӣ, сеюмӣ бевосита аз ҷониби шӯрои мудирон таъйин шудааст .

Дар зер тасвири схематикии сохтори системаи федералии захиравӣ оварда шудааст, ки ҷузъҳои онро (бо шаклҳои гуногуни моликият) ва доираи қудрат (таъсир) равшан нишон медиҳад.

### Роҳбарияти олӣ
мини| Ҷером Пауэлл (раиси Шӯрои мудирони БФА)
Мақоми роҳбарикунандаи БФА Шӯрои мудирони системаи федералии захиравӣ мебошад, ки аз ҳафт аъзо иборат буда, аз ҷониби Президенти Иёлоти Муттаҳида бо тасдиқи Сенат таъйин карда мешавад. Ҳар як узви Шӯро ба муҳлати 14 сол бидуни ҳуқуқи тамдиди ваколаташ таъйин карда мешавад . Як узви Шӯро дар ду сол як маротиба таъйин карда мешавад ва ба ҳамин тариқ, ҳар як Президент метавонад танҳо ду аъзоро таъйин кунад (ё чор нафар, агар Президент ба муҳлати дуюм интихоб шавад), ба шарте ки ҳеч кас вазифаи худро пеш аз вақт холӣ накунад.

Шӯрои мудиронро раис ва муовини раис роҳбарӣ мекунанд, ки аз ҷониби Президент аз ҷумлаи ҳафт узви Раёсат ба муҳлати чор сол бидуни маҳдудият барои тамдид интихоб карда мешаванд .

Қонун дар бораи БФА ба президенти Иёлоти Муттаҳида ҳуқуқ медиҳад, ки ҳар як узви Раёсатро аз кор озод кунад . Ҳамин тариқ, президент Рейган дар соли 1987 раиси Шӯро Пол Волкерро аз кор озод кард .

То соли 2015, дар системаи федералии захиравӣ  нафар кор мекарданд .

Аз 29 сентябри соли 2022 аъзои Шӯро инҳоянд:

Идораи БФА дар Вашингтон, DC ҷойгир аст.

Вазифаҳои Шӯро:

* назорат ба фаъолияти системавии БФА;
* қабули қарорҳои меъёрӣ;
* муайян кардани талабот ба захираҳои арзҳо.

### Бонкҳои федералии захиравӣ
рост|мини|400x400пкс| Харитаи филиалҳои минтақавии бонкҳои федералии амрико
Шӯрои мудирони 12 филиали минтақавии системаи федералии захиравӣ, ки бонкҳои федералии захиравӣ номида мешаванд, назорат мекунанд. Идораҳои минтақавӣ аз лиҳози ҷуғрофӣ дар 25 филиал ҷойгир шудаанд ва ваколатҳои худро дар иёлотҳои ба онҳо вогузоршуда амалӣ мекунанд ва бо номи шаҳрҳое, ки қароргоҳи онҳо дар онҳо ҷойгир аст (Сан-Франсиско, Канзас-Сити ва ғ.) номгузорӣ шудааст.

Ҳар як идораи минтақавӣ шӯрои мудирони худро дорад, ки аз 9 аъзо иборат аст ва ба синфҳои А, В ва С тақсим шудааст ва дар ҳар кадоме се нафар :

* Се мудирони дараҷаи А аз ҷониби бонкҳои узв аз ҳисоби намояндагони худ интихоб карда мешаванд (яке аз бонкҳои калон, яке аз бонкҳои миёна, дигаре аз бонкҳои хурд);
* Се мудирони синфи В аз ҷониби бонкҳои узв аз байни шахсони берун аз низоми бонкӣ интихоб карда мешаванд (яке аз бонкҳои калон, яке аз бонкҳои миёна, яке аз бонкҳои хурд). Ягон мудири дараҷаи В набояд мансабдор, роҳбар ё корманди ягон бонки дигар бошад;
* Се мудири синфи C аз ҷониби Шӯрои федералии захиравӣ таъйин карда мешаванд. Мисли менеҷерони синфи В, онҳо ҳақ надоранд, ки афсар, мудир, корманд ё саҳмдори ягон бонки дигар бошанд .

Президенти ҳар як идораи минтақавӣ бо ризоияти Шӯрои мудирони системаи федералии захиравӣ таъйин карда мешавад.

Ҳар як минтақа дорои аломати рақамӣ ва ҳарфӣ бо тартиби алифбо мувофиқи рӯйхат мебошад:

Вазифаҳои шӯъбаҳои минтақавии Системаи федералии захиравӣ:

* меъёри фоизро бо иҷозати Шӯрои мудирони системаи федералии захиравӣ муқаррар мекунад;
* назорат аз болои вазъи муассисаҳои иқтисодию молиявии маҳаллӣ;
* ба хукумати ИМА ва дигар амонатгузорон хидамоти молиявй расонанд.

### Кумитаи федералии бозори боз
Дар байни Шӯрои мудирони Бонки федералии захиравӣ ва филиалҳои минтақавии Системаи федералии захиравӣ Кумитаи федералии бозори кушод (FOMC) ҷойгир аст, ки мақоми калидии масъули сиёсати пулию қарзӣ мебошад. Қарорҳои он ба ҳавасмандгардонии рушди иқтисодӣ дар баробари нигоҳ доштани устувории нарх ва муомилоти пул нигаронида шудаанд.

Кумитаи федералии бозори кушод аз 12 аъзо иборат аст :

* 7 нафар аъзои Шӯрои мудирони захираҳои федералӣ
* 4 нафар аъзоён аз чумлаи президентхои ФРБ — ба мухлати як сол дар асоси ротационй интихоб мешаванд. Ротатсия равандест, ки дар он ҳар сол Шӯрои мудирони федералӣ як аъзоро аз байни раисони федералӣ дар ҳар як чаҳор гурӯҳ интихоб мекунад:

# Бостон, Филаделфия ва Ричмонд
# Кливленд ва Чикаго
# Атланта, Сент-Луис ва Даллас
# Миннеаполис, Канзас Сити ва Сан-Франсиско

* Президенти федералии Ню-Йорк дар асоси пурравақт хизмат мекунад. Мавқеи раиси Шӯрои мудирони Бонки федеролии Ню Йорк мақоми дуввуми муҳимтарин дар сохтори идораи ФР ба ҳисоб меравад. Дар маъмурияти 44-умин раисиҷумҳури ИМА Барак Обама мақоми вазири 75-уми хазинаро Тимоти Гейтнер, ки қаблан раиси Бонки федеролии Ню-Йорк буд, ишғол кард.

Президентҳои федералии федералӣ, ки овоздиҳӣ надоранд, дар ҷаласаҳои Кумита ширкат мекунанд, дар муҳокимаҳо ширкат мекунанд ва иқтисод ва таҳаввулоти ояндаро арзёбӣ мекунанд. Протоколҳои ҷаласаҳои кумита мунтазам дар вебсайти расмии захираи федералӣ нашр карда мешаванд . Тақвими ҷаласа ва вақти нашри протоколҳо пешакӣ маълуманд ва хабари муҳими молиявӣ мебошанд.

### бонкҳои аъзо
Ҳар як бонки тиҷорӣ, ки ба талаботи низоми федералии захиравӣ мувофиқат мекунад, метавонад соҳиби (саҳмдори) филиали минтақавии маҳаллӣ гардад.

Аз 19 январи соли 2012:

* Шумораи банкхои миллй 1933 банкро ташкил медихад, ки хамаи онхо аъзои системаи федералии захирахо мебошанд;
* Банкхои давлатй — 5430 банк, аз он чумла 829 банк аъзои системаи федералии захирахо мебошанд. Ҳамин тариқ, аз 7363 бонк 2762-тоаш аъзо мебошанд, ки тақрибан 38%-и бонкҳоро ташкил медиҳад.

Вазифаҳои бонкҳои саҳҳомии ФРБ:

* гирифтани дивидендҳои собит аз рӯи саҳмияҳои FRB ба ивази пасандози гузошташуда;
* иштирок дар интихоботи 6 нафар аз 9 мудирони филиалҳои минтақавии минтақавӣ (синфҳои А ва Б).

Рӯйхати бонкҳое, ки аъзои Системаи федералии захиравӣ мебошанд, дар вебсайтҳои филиалҳои дахлдори минтақавӣ нашр карда мешаванд.

## Хусусиятҳои захираи федералӣ ҳамчун Бонки марказӣ

### Шакли моликияти сармоя
Сармояи бонкҳои федералии захиравӣ дар шакли моликияти саҳҳомӣ буда, аз ҳисоби фурӯши саҳмияҳои ин бонкҳо ташаккул меёбад. Харидорони асосӣ бонкҳои тиҷоратӣ мебошанд, ки ҳуқуқи овоз надоранд, вале метавонанд аз 9 мудири филиали минтақавӣ 6 нафарро интихоб кунанд ва инчунин дивиденд гиранд. Дар ин маврид Иёлоти Муттаҳида аз кишварҳое фарқ мекунад, ки сармояи бонки марказӣ пурра ба давлат тааллуқ дорад (Британияи Кабир, Канада) ё ҷамъияти саҳҳомӣ буда, дар он саҳми давлат дорад (Белгия, Ҷопон).

Саҳмияҳои бонкҳои захиравии федералӣ, ки бонкҳо дар ивази сармояи захиравӣ мегиранд, як қатор маҳдудиятҳо доранд: онҳоро фурӯхтан ва иваз кардан мумкин нест ва онҳо новобаста аз фоидаи ФРД ба андозаи 6 % дивидендҳои собит пардохт мекунанд .

### Фоидаи амалиётӣ
рост|мини|400x400пкс|Пардохтҳои захираи федералӣ ба хазинадории ИМА, 2002—2015
Захираи федералӣ эмиссияи пулиро анҷом медиҳад, ки асосан барои харидани ӯҳдадориҳои (вомбаргҳои) хазинадории ИМА истифода мешавад (танҳо дар ҳолатҳои махсус дороиҳои дигар харида мешаванд). Ҳамин тариқ, муомилоти мубодилавӣ бо доллар танҳо ба эътимод ба ҳукумати ИМА ва системаи молиявии ИМА дар маҷмӯъ асос ёфтааст.

Илова ба як қисми сеньораж дар шакли пардохтҳои фоизӣ аз рӯи вомбаргҳои хазинадорӣ, даромади ФР аз даромад аз амалиёти пардохт, пасандозҳо ва муомилот бо коғазҳои қиматнок иборат аст.

Аъзоён ва раёсати захираи федералӣ корманди давлатӣ намешаванд, аммо ҷуброни онҳо аз ҷониби Конгресси ИМА муқаррар карда мешавад . Дар соли 2008 маоши солонаи раис 191 300 доллари амрикоиро ва дигар аъзои Раёсат 172 200 доллари амрикоиро ташкил дод.

Пас аз пардохти маош ба роҳбарон ва кормандони ФР ва дивидендҳои муқарраршуда аз саҳмияҳо, ФР фоидаи боқимондаро ба суратҳисобҳои хазинадорӣ, ки ба қисми даромади буҷет мегузарад, интиқол медиҳад.

Масалан, соли 2010 системаи федералии захиравӣ 81,689 миллиард доллар даромади соф гирифт, ки аз он 1,583 миллиард доллар ҳамчун дивидендҳо ба саҳҳомон пардохта шуд, 884 миллион доллар ба қисми даромади буҷет ва пардохтҳо ба хазинадории ИМА 79,268 миллиард долларро ташкил дод .

Тавозуни ҷории Захираи федералӣ: Ҳисоботи омори захираи федералӣ, фасли H.4.1

### Истиқлол
Додани мустақилияти васеъ ба ФР дар қабули қарорҳо бо ҳисоботдиҳӣ ва аудити фаъолиятҳо, ки бояд дар чаҳорчӯби муқаррарнамудаи қонун сурат гирад, якҷоя карда мешавад. Тибқи Қонун дар бораи захираи федералӣ, ФР ҳамасола ба Палатаи намояндагон ва ду маротиба дар як сол ба Кумитаи бонкии палата ҳисобот медиҳад.

Фаъолияти бонкҳои захиравии федералӣ на камтар аз як маротиба дар як сол аз ҷониби Идораи баҳисобгирии давлатӣ ё ширкатҳои бузурги аудитории мустақили миллӣ тафтиш карда мешавад. Тағйироти соли 1978 ба Санади ҳисобдорӣ ва аудит аз соли 1950 фаъолияти аудиторҳоро танзим мекунад.. Ҳамин тариқ, аудитҳое, ки дар Захираи федералӣ гузаронида мешаванд, баррасии амалҳо ва қарорҳои сиёсати пулию қарзӣ (аз ҷумла амалиёти қарздиҳии бонкӣ) ё дигар амалиёти аз ҷониби FOMC иҷозатдодашударо дар бар намегирад. Аудиторҳо инчунин амалиёти бозори озоди ФР, муомилот бо ҳукуматҳои хориҷӣ, бонкҳо ва дигар муассисаҳои молиявиро баррасӣ намекунанд.. Дар соли 1993 Дафтари Ҳисоботи Ҳукумат аз Конгресси ИМА дархост кард, ки маҳдудиятҳоро дар ваколатҳои аудити худ бекор кунад.,аммо Конгресс рад кард. Дар соли 2009, конгрессмен Рон Пол HR 1207-ро сарпарастӣ кард.(«Қонуни федералии захиравӣ оид ба шаффофият»), ки ба гузаронидани аудити якдафъаинаи пурраи ФР то охири соли 2010 нигаронида шудааст.. 25 июли соли 2012 лоиҳаи қонун бо баъзе ислоҳот аз ҷониби Палатаи Намояндагон бо овози 327 мухолифи 98 мухолиф ба тасвиб расид.. Барои тасвиби лоиҳаи қонун он бояд дар Сенат дастгирӣ пайдо кунад ва ҳарду палата бояд дар бораи мӯҳтавои лоиҳа ба як тавофуқ бирасанд..

## Гардиши пул дар муомилот
рост|мини|400x400пкс| Ҷузъҳои ба мавсим тасҳеҳшудаи пешниҳоди пулии ИМА, январи соли 1959 то феврали 2016 (бо миллиардҳо доллар)
рост|мини|400x400пкс| Ҷузъҳои ба мавсим тасҳеҳшудаи пешниҳоди пулии ИМА, феврали 1996 то феврали 2016 (бо миллиардҳо доллар)
Шӯрои мудирони Захираи федералӣ мунтазам дар бораи ҳаҷми пулҳои ҷорӣ гузориш нашр мекунад . Он инчунин динамикаи тағирёбии агрегатҳои асосии пулии М2 ва М3 инъикос мекунад, ки аз онҳо нишондиҳандаи асосии молиявию бонкии ҳаҷми пул дар муомилот маҷмӯи пулии М2 ба ҳисоб меравад.

Методологияи ҳисобкунии нишондиҳандаҳоро Системаи федералии захиравӣ муайян мекунад :

Маълумоти M3 дар моҳи марти соли 2006 ба итмом мерасад, зеро ФР бо истинод ба арзиши баланди ҷамъоварии маълумот ва маълумоти маҳдуди он, нашри маълумотро қатъ кард. Се агрегати пулии боқимонда дар оянда ба таври муфассал нашр карда мешаванд .

Бонкдории захиравии фраксионалӣ ба он оварда мерасонад, ки пешниҳоди ниҳоии пул нисбат ба пешниҳоди пулии бонки марказӣ ба таври назаррас зиёд мешавад. Масалан, дар моҳи январи соли 2007 захираи пули бонки марказӣ 750,5 миллиард долларро ташкил дод, дар ҳоле ки захираи пули бонкҳои тиҷоратӣ (дар маҷмӯъи М2) 6,33 триллион долларро ташкил дод.

## Танқиди фаъолияти федералӣ
Ҳам таърихи Санади захираи федеролӣ ва ҳам фаъолияти кунунии Захираи федералӣ мавзӯъи иттиҳомот ва критики ФРС будааст

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* Бюллетень «Fedspeak» на русском языке 
* Вести Экономика ― Кто на самом деле управляет Америкой, или 10 фактов о ФРС 
* Деньги и Федеральная резервная система: Миф и Реальность
* Аудит ФРС на странице сенатора Берни Сандерса

Гурӯҳ:Бонкдорӣ
Гурӯҳ:Бонкҳои Амрико
Гурӯҳ:Ожонсии федеролии Амрико
Гурӯҳ:Бонкҳои Марказӣ
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations