open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Меъёри манзил

**Меъёри манзил** — таҳти ин мафҳум меъёри майдони истиқоматии тибқи қонун ба ҳар шахс додашаванда дар назар дошта мешавад. Тибқи қ. 1 м. 36 Кодекси манзили ҶТ меъёри майдони истиқоматӣ ба ҳар шахс ба андозаи 12 метри мураббаъ муқаррар шудаасг. Ба шаҳрвандоне, ки барои гирифтани майдони истиқоматии иловагӣ ҳуқуқ доранд, дар намуди утоқи алоҳида ё ба меъёри 10 метри мураббаъ ё зиёдтар аз он майдони истиқоматӣ дода мешавад. Масалан, тибқи м. 127 Қонуни конститутсионии ҶТ «Дар бораи судҳои ҶТ» (6.08.2001) ба судяҳо майдони истиқоматии иловагӣ на камтар аз 20 метри мураббаъ манзили истиқоматӣ дода мешавад.

## Нигаред
* Меъёри маъмурӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Мерос дар асоси васиятнома

**Мерос дар асоси васиятнома** — амволе, ки бо тартиби меросгузорӣ ба воситаи васиятномаи шахси фавтида ба меросгирон мегузарад. Мерос метавонад ҳуқуқи моликият, дигар ҳуқуқҳои амволӣ, ҳуқуқҳои истисноиро ба натиҷаҳои фаъолияти зеҳнӣ, инчунин ӯҳдадориҳоеро, ки ба ин ҳуқуқҳо зам мешаванд, дарбар гирад.

## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Меъёрҳои иҷтимоӣ

**Меъёрҳои иҷтимоӣ** — қоидаҳои рафтор мебошад, ки муносибати байни одамон, иттиҳодияҳо ва коллективҳои онҳоро танзим месозанд. Ба меъёрҳои иҷтимоӣ инҳо дохил мешаванд: меъёрҳои ҳуқуқӣ, меъерҳои ахлоқ, меъёрҳои иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ. меъёрҳон динӣ, сиёсӣ, эстетикӣ. Амалишавии меъёрҳои ҳуқуқ ва дигар меъёрҳои иҷтимоӣ ба ҳамбастагӣ ва ҳамкории мутақобилаи онҳо вобаста аст.

## Нигаред
* Меъёрҳои ҳифзи меҳнат
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Меъёрҳои ҳавасмандкунандаи маъмурӣ

**Меъёрҳои ҳавасмандкунандаи маъмурӣ** — меъёрҳое мебошанд, ки тавассути онҳо бо иштирокчиёни муносибатҳои идоракунии давлатӣ бо роҳи татбиқи чораҳои ҳавасмандкунии моддӣ ва маънавӣ таъсир расонида мешавад. Масалан, муқаррар намудани имтиёзҳои моддӣ ё пеш аз муҳлат ба рутбаҳои тахассусӣ мушарраф намудани хидматчиёни давлатӣ.
Меъёрҳои мурофиавии маъмурӣ қоидаҳои рафгоре мебошанд, ки раванд ё пешрафти идоракунии давлатӣ ва муносибатҳои ба онҳо алоқамандро танзим менамоянд. Масалан, тартиби қабулкунӣ, баррасӣ ва ҳалли муроҷиати шаҳрвандон (ариза, шикоят, пешниҳод) ё тартиби дохилшавӣ ва пешравӣ дар хидмати давлатӣ, ё тартиби таҳия, баррасӣ ва қабули барномаҳо, қарорҳо, дигар асноди ҳуқуқӣ, оғоз кардан ва баррасии парвандаҳо оид ба ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурӣ ва ғ.

## Нигаред низ
* Ҳуқуқ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Меъёрҳои ҳифзи меҳнат

**Меъёрҳои ҳифзи меҳнат** — ҳифзи меҳнат аз маҷмӯи қонунгузории ҷорӣ иборат асг, ки чораҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ, ташкилй, техникӣ, гигиениро дарбар гирифта, баҳри таъмини бехатарии меҳнат равона шудаанд. Меъёрҳои ҳифзи меҳнатро Қонуни ҶГ «Дар бораи ҳифзи меҳнат» аз 23 декабри 1991 бо тағӣироту иловаҳо аз 15.05.1997,22.11.1998, инчунин КМ ва санадҳои ҷузъй танзим менамоянд.
## Нигаред низ
* Вазифаи ҳифзи меҳнат
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи меҳнат
Меъёрҳои ҳуқуқи молиявӣ

**Меъёрҳои ҳуқуқи молиявӣ** — ин унсурҳои ибтидоие мебошанд, ки ҳуқуқи молиявӣ чун соҳаи ҳуқуқ аз онҳо таркиб меёбанд. Ба онҳо на фақат тамоми ҷиҳатҳои умумии меъёри
ҳуқуқ, балки хусусиятҳое низ шомиланд, ки маҳз барои ҳамин соҳаи ҳуқуқ хос мебошанд. Меъёри ҳуқуқи молиявӣ мисли ҳар дигар меъёрн ҳуқуқ қоидаҳои рафтори иштирокчиёни муносибатҳои чамъиятие мебошанд, ки давлат муқаррар карда, худаш муҳофизат менамояд ва он дар ҳуқуқ ва вазифаҳои ҳуқуқии онҳо ифода ёфтааст. Пас, меъёри ҳукуқи молиявӣ ин қоидаи муайяни қатъиян аз тарафи давлат муқарраркардашуда ва бо чораҳои маҷбуркунии давлатӣ таъмингардидаи рафтор дар муносибатҳои молиявии ҷамъиятие мебошад, ки дар ҷараёни ташкил, тақсим ва истифодаи нақшавии бунёдҳои давлатии пулӣ ба вуҷуд меояд ва он ҳуқуқ ва вазифаҳои ҳуқуқии иштирокчиёни онҳоро устувор менамояд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи молиявӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат

right|frameless
**Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат** (ингл. *<span lang="en">International Union for Conservation of Nature and Natural Resources</span>*, IUCN) — ташкилоти ғайритиҷоратии байналмилалӣ,  барои равшансозии мушкилоти нигоҳ доштани гуногунии биологии сайёра, бо назардошт дар кишварҳои гуногун, рӯйхати намудҳоеро, ки ниёз ба ҳифзи махсус доранд ихтисос дода шудааст ва дар минтақаҳои гуногуни сайёра гузоришҳо, ахбор пешниҳод менамояд. Ташкилоти дорои мақоми нозир дар назди ассамблеяи СММ мебошад.

## Дараҷаи таҳдид
Аз соли 1963 сар карда ИБҲТ  рӯйхати байналмилалии намудҳои ҳайвонот ва рустаниҳоро, ки зери таҳдид (дар Китоби сурх) ҳастанд, ташкил намуд. Дар он  дараҷаҳои зерини таҳдидҳои гуногун вуҷуд доранд:

300x300px
* *Extinct* (нобудшуда) (EX)
* *Extinct in the Wild* (нобудшуда дар табиати вуҳуш) (EW)
* *Critically Endangered* (дар хатари зиёд) (CR)
* *Endangered* (дап хатар) (EN)
* *Vulnerable* (дар ҳолати осебпазирӣ) (VU)
* *Near Threatened* (ба ҳолати осебпазирӣ наздик) (NT)
* *Least Concern* (зери таҳдиди камтар) (LC)
* *Data Deficient* (маълумоти кофӣ вуҷуд надорад) (DD)
* *Not Evaluated* (хатар арзёбӣ намешавад) (NE)

## Ҷоизаҳо
Соли 1993 соҳиби мукофоти Сайёраи Кабуд гаштааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии ташкилот
* Рӯйхати сурхи ИБҲТ
* Конвенсия оид ба атмосфераву иқлим ва манфиатҳои Русия
* Категорияҳо ва меъёрҳои Рӯйхати сурхи ИБҲТ 

Гурӯҳ:Ташкилотҳои байналмилалии экологӣ
Гурӯҳ:Рушди босубот
Деҳоти Панҷ

**Деҳоти Панҷ** — ҷамоатест дар ноҳияи Ҷайҳуни вилояти Хатлони Тоҷикистон.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ҷайҳун
Ноҳияи Носири Хусрав

**Ноҳияи Носири Хусрав** () — яке аз ноҳияҳои идории вилояти Хатлон аст ва дар ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой дорад.

Ин ноҳия 27 октябри соли 1939 дар бахше аз вилояти Сталинобод дар Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон таъсис ёфта ва дар солҳои 1930—1970 ба ёди Анастас Микоян, яке аз раҳбарони шӯравӣ, **ноҳияи Микоянобод** номида мешуд.
Маркази ин ноҳия деҳаи Бешкент  аст.

## Ҷойгоҳ
Ноҳияи Носири Хусрав бо сарзамине 800 км² дар дараи рӯди Кофурниҳон ҷой дорад. Дар шимол бо ноҳияи Рӯдакӣ, дар шарқ — бо ноҳияи Дӯстӣ, дар ғарб — бо ноҳияи Шаҳритус аз ноҳияҳои вилояти Хатлон ва дар ҷануб — бо ноҳияи Қалъаи Зол аз ноҳияҳои Вилояти Қундузи Афғонистон ҳаммарз аст.
## Таърих
Мардум дар дараи рӯди Кофурниҳон аз нимаи дувуми ҳазораи I пеш аз милод маскун буда ва шабакаи густардаи обёрӣ падид оварда будаанд. Киштзори каронаи рости ин рӯдро ҷӯйе обёрӣ мекардааст, ки саргаҳаш 18 км шимолтар аз шаҳраки Қубодиён ҷой дошта аст. Як ҷӯи дигар киштзори каронаи чапи рӯдро обёрӣ мекардааст.
Номи Қубодиён дар манобеъи садаҳои миёна ба гунаҳои ,  ва » омада ва дар он замон сарзамини миёни рӯдҳои Сурхондарё ва Вахшро меномиданд.
Нахустин бор аз Қубодиён ба гунаи  дар «Торихи Табарӣ», навиштаи Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ, дар замони лашкаркашии Асад ибни Абдуллоҳ ба Хутталон дар соли 725 ёд шудааст.

Дар садаи IX м. Қубодиён яке аз бахшҳои Хутталон, ва дар садаи X м. дар замони аморати Сомониён — бахше аз вилояти Чағониён будааст.
Бино бар навиштаи ас-Самъонӣ, Қубодиён дар садаи XII м. «ноҳияе ободон» аз бахшҳои Балх будааст. Қубодиён дар садаҳои миёна яке аз калонтарин шаҳрҳои Мовароуннаҳр буда. Сарзамини Қубодиён чанд шаҳри бузургу ободон доштааст, ки дар миёни кӯҳсор дар поёноби рӯди Кофурниҳон ва начандон дур аз Омударё ҷой доштаанд.

Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон Қубодиён  бахше аз вилояти Қурғонтеппа гардид ки то соли 1929 вуҷуд дошт. Вилояти Қурғонтеппа дар он сол ба округ табдил дода шуд. Соли 1931 округи Қурғонтеппа барҳам дода шуд ва сарзамини он тобеъи ҷумҳурӣ шуд. Аз 4 январи соли 1944 ин ноҳия бахше аз вилояти Қурғонтеппа шуд.
## Мардум
Мардуми ноҳия ба забони тоҷикӣ ва узбакӣ сухан мегӯянд. Бар пояи омори соли 2016, ноҳияи Носири Хусрав 29,6 ҳаз. тан ҷамъият дошт..

## Бахшбандӣ
Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи  Носири Хусрав 3 ҷамоат. дорад:

## Ҳукумат
Сарвари ноҳияи Носири Хусрав Раиси Ҳукумати он аст, ки вайро Раиси Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мекунад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Қубодиён Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад ки онро раъйдиҳандагони ноҳияи Қубодиён барои 5 сол интихоб мекунанд.

## Иқтисодиёт

## Омӯзишу парвариш

## Ниҳодҳои фарҳангӣ

 
## Беҳдошту беҳзистӣ

 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Хатлон
Гурӯҳ:Ноҳияи Носири Хусрав
Бохтариён (шаҳрак)

**Бохтариён** (, пешина *Куйбишевский*) — шаҳракест дар ноҳияи Кӯшониёни вилояти Хатлони Тоҷикистон.

## Аҳолӣ

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Кӯшониён
Вики дӯстдори ёдгориҳо

**Wiki Loves Monuments** (Вики дӯстдори ёдгориҳо) — озмуни ҳарсолаи байналмилалии аккосӣ, ки моҳи сентябр дар саросари ҷаҳон тавассути ҷомеаи Викимедиа ва бо кумака Викимидиаҳои маҳаллӣ баргузор мешавад. Иштирокдорон биноҳои таърихӣ ва тамошобобро аксбардорӣ карда, баъдан онҳоро ба Викианбор бор мекунанд. Ҳадафи баргузории озмун ҷалби диққати кишварҳои иштироккунанда ба мероси меъморӣ ва фарҳангӣ мебошад.

Бори аввал Wiki Loves Monuments соли 2010 дар Нидерландия доир гардид. Дар соли оянда озмун боз дар якчанд кишварҳои Аврупо баргузор гардид ва рекорди ҷаҳониро ҳамчун фотоконкурс бо шумораи зиёди иштирокчиён ба Китоби рекордҳои Гиннесс гузошт. Дар соли 2012 ин мусобиқа аз ҳудуди Аврупо фаротар рафта, дар он суратгирон аз 35 кишвар иштирок намуданд.

## Таърих
thumb|Инфографика, баёни раванди озмун, чӣ тавр ихтиёриён ба суратҳоро бор мекунанд.
left|thumb|Виадук Визен, Швейтсария.<br>
Акс-ғолиби озмун-2013

## Қоидаҳо
Қоидаҳои асосии иштироки хеле одӣ аст. Кишвари иштирокчӣ бояд рӯйхати едгориҳоро бо нишонӣ ва идентификатор пешниҳод намояд ва иштирокчиён бояд тасвирҳоро дар давраи аз аввал то 30-юми сентябр боргузорӣ намоянд. Барои иштирок тасвирро дар Викианбор боргузорӣ кардан лозим аст ва ин маънои онро дорад, ки шумо ҳисоби корбарии худро сохта бошед. Суратҳои ҳар вақт бардошташуда қабул карда мешаванд, аммо боргузории онҳо бояд дар моҳи сентябр ва зери литсензияи озоди CC-BY-SA 3.0 (ё ягон дигар созгорӣ, масалан, CC-BY ё CC-0) гузошта шаванд.

## Шарҳ


## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Лоиҳаҳои Викимедиа
Гурӯҳ:Лоиҳаҳо:Таърих
Гурӯҳ:Озмунҳои аккосӣ
X (шабакаи иҷтимоӣ)

**X** (қаблан **Twitter**) — платформаи амрикоии иҷтимоии онлайн буда, дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир аст. Платформа ба корбарон имкон медиҳад паёмҳои кӯтоҳ — ки пештар «твит» ва акнун «пост» номида мешаванд — нашр кунанд, пайравӣ кунанд ва мубодила намоянд. Twitter 21 марти 2006 аз ҷониби Ҷек Дорси, Ноа Гласс, Биз Стоун ва Эван Вилямс таъсис ёфт. Дар октябри 2022 Илон Маск ширкатро ба маблағи 44 миллиард доллар харидорӣ кард ва онро ба **X** номгузорӣ кард.

## Таърих

### Таъсис (2006)
Twitter дар чорчӯби лоиҳаи нави ширкати podcast Odeo таъсис ёфт. 21 марти 2006 Ҷек Дорси аввалин твитро фиристод: «just setting up my twttr». Дар моҳи июли 2006 Twitter расман ҳамчун ширкати мустақил таъсис ёфт ва дар конфронси South by Southwest (SXSW) дар соли 2007 шӯҳрати васеъ пайдо кард.

### Рушд ва IPO (2007–2021)
Twitter ба зуди яке аз маъруфтарин платформаҳои иҷтимоии ҷаҳон гардид. Шумораи корбарон ба садҳо миллион расид. 7 ноябри 2013 Twitter тавассути арзёбии ибтидоии оммавӣ (IPO) дар биржаи NYSE 1,82 миллиард доллар ҷамъ овард. Twitter дар давраи рӯйдодҳои муҳими сиёсӣ ва иҷтимоӣ — аз ҷумла Баҳори Арабӣ ва интихоботҳои ИМА — нақши муҳим бозид.

### Харидории Илон Маск ва тағйири ном (2022–ҳол)
4 апрели 2022 Илон Маск эълон кард, ки 9,2% саҳмияи Twitter-ро харидааст. Пас аз музокироти тӯлонӣ, 27 октябри 2022 Маск харидории ширкатро ба маблағи 44 миллиард доллар анҷом дод ва Ҷек Дорсиро ва роҳбарони дигарро аз кор озод кард. Маск зиёда аз 80% кормандонро аз кор озод кард. Дар июли 2023 ном ва логотипи ширкат аз Twitter ба **X** расман тағйир ёфт.

## Маҳсулот ва хизматҳо
* **Посто (пост)** — паёмҳои матнӣ то 280 аломат (барои обунагирони X Premium то 25,000 аломат)
* **X Premium** (собиқ Twitter Blue) — хизмати пулакии абунавӣ бо имтиёзҳои иловагӣ
* **Spaces** — хизмати суҳбати аудиои зинда
* **Communities** — гурӯҳҳои тематикии корбарон

## Молия
Twitter то харидории Маск як ширкати оммавӣ буд. Пас аз харидорӣ ширкат хусусӣ шуд. Манбаи асосии даромад таблиғот мебошад. Дар соли 2022 (пеш аз харидорӣ) даромади ширкат 5,08 миллиард долларро ташкил дод. Пас аз харидории Маск даромад ба таври назаррас коҳиш ёфт — бисёр таблиғотчиён платформаро тарк карданд.

## Корҳои корпоративӣ
Илон Маск соҳиб ва раиси иҷроии X Corp. мебошад. Дар соли 2023 ӯ Линда Яккаринро ҳамчун директори иҷроия таъин кард. Шумораи кормандон аз тақрибан 7,500 нафар пеш аз харидорӣ ба 1,500 нафар дар соли 2024 коҳиш ёфт.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии X (Twitter)


Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Шабакаҳои иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2006
Навъбандии давлат

**Навъбандии давлат** - аз ҳам ҷудо кардани навъҳои таърихии давлат масъалаи марказии назарияи давлат аст. Дар илми муосир барои таснифи навъҳои давлат ду назария пешниҳод шудааст: 1. Назарияи форматсионӣ; 2. Назарияи тамаддунӣ. Назарияи форматсионӣ 4 навъи таърихии давлатҳоро аз ҳам ҷудо мекунад: 1) ғуломдорӣ; 2) феодалӣ; 3) буржуазӣ; 4)сотсиалистӣ. Назарияи тамаддунӣ бошад, ҷараёнҳои мухталиф дошта, асосан ба тамаддуни шарқӣ ва ғарбӣ такя мекунад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Навбатдорӣ (истилоҳоти ҳуқуқ)

**Навбатдорӣ** - зимни ин мафҳум аз тарафи корманд берун аз вақти корӣ иҷро намудани уҳдадориҳои махсусро, ки хусусияти фаврӣ доранд, меноманд. Навбатдорӣ бо амри корфармо сурат мегирад. Ташкили навбатдорӣ дар корхонаҳо дар рӯзҳои ид, истироҳат танҳо бо машварати мақомоти намояндагии коллективҳои меҳнатӣ сурат мегирад. Тибқи қонунгузории меҳнатӣ ашхосе, ки ба синни 18 нарасидаанд, маъюб мебошанд, инчунин шароити корашон махсусан вазнин ва ба тандурустӣ зараровар аст, ба навбатдорӣ ҷалб карда намешаванд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Навбати ворисон (истилоҳоти ҳуқуқ)

**Навбати ворисон** - тартиби мувофиқи қонунгузории шаҳрвандӣ муқарраршудае мебошад, ки тибқи он меросхӯрон аз рӯйи қонун ба гирифтани мерос даъват карда мешаванд. Меросхӯрони навбати дуюм аз рӯйи қонун танҳо баъди набудани меросхӯрони навбати аввал барои гирифтани мерос ҷалб карда мешаванд, инчунин дар ҳолате ки ҳама меросхӯрони навбати аввал аз ҷониби васияткунанда аз ҳуқуқи мерос маҳрум гардидаанд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Навъҳои анбори гумрукӣ

**Навъҳои анбори гумрукӣ** - анбори гумрукӣ ***пӯшида*** ва ***кушода*** мешавад. Навъи анбори гумрукии кушода барои истифодаи ҳама гуна шахсон дастрас мебошад. Навъи анбори гумрукии пӯшида барои нигаҳдории моли шахсони муайян пешбинӣ гардидааст. Зарурати таъсис додани анбори гумрукии навъи пӯшида танҳо дар ҳолати мавҷуд будани асосҳои кофӣ барои мувофиқи мақсад набудани таъсиси анбори гумрукии навъи кушода сурат мегирад. Анборҳои гумрукии навъи кушода ва пӯшида дар асоси литсензияи мақомоти гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода мешавад. Анборҳои гумрукие, ки мақомоти гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис медиҳанд, навъи кушода мебошанд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Деҳоти Ҷиликӯл

**Деҳоти Ҷиликӯл** — ҷамоати деҳот дар ноҳияи Дӯстӣи вилояти Хатлони Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Дӯстӣ
Назарияи континуитет

**Назарияи континуитет** - таълимоти паҳнгаштаи қарни XIX буд, ки мазмуни он новобаста аз тағйироти дохилӣ дар нигаҳдошти баробарию якзайлии соҳибҳуқуқии давлат дар бахши қаламрав ва аҳолӣ равона шудааст ва чунин ҳолат робитаи ногусастанӣ ва муттасилро бо амали шартномаи байналмилалӣ дар давлати мазкур дорад. Амалан назарияи континуитет ба он нигаронида шудааст, ки тамоми уҳдадориҳоеро, ки аз шартномаи байналмилалӣ ба вуҷуд омадаанд, давлати ҳуқуққабулкунанда ҳамчун ворис бояд иҷро намояд. Ин назария дар айни ҳол тарафдорони кам дорад, чунки қабул гаштани Конвенсия «Дар бораи ҳуқуққабулкунии давлат дар муносибат бо шартномаи байналмилалӣ» 23 августи соли 1978 мавқеи назарияи континуитетро дар таҷрибаи байналмилалӣ коҳиш дод ва иҷро кардани ҳамаи уҳдадориҳои шартномаи байналмилалиро барои давлатҳои нав ҳамчун ворис ҳатмӣ нашуморид.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назарияи позитивии ҳуқуқ

**Назарияи позитивии ҳуқуқ** - равияи васеъ паҳнгаштаи афкори ҳуқуқӣ аст, ки ҳуқуқро ҳамчуи маҳсули давлат, иовобаста аз таҳлилҳои арзишиву ахлоқӣ, бе назардошти воқеияти хуқуқӣ меомӯзад. Назарияи умумии ҳуқуқи позитивӣ (позитивияти ҳуқуқӣ) илми ҳуқуқшиносист, ки дар натиҷаи ҷамъбасту истифодаи васеи маълумотҳои ҳуқуқшиносии таҳлилӣ ташаккулу ривоҷ ёфтааст.
Меъёри ҳуқуқӣ, муносибатҳои ҳуқуқ, сарчашмаҳои ҳуқуқ, ҳуқуқэҷодкунӣ, санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ, техникаи ҳуқуқӣ, амалисозӣ ва татбиқи ҳуқуқ, ҳолатҳои воқеии ҳуқуқӣ, қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ аз ҷумлаи он масъалаҳоянд, ки мавзӯи омӯзиши назарияи позитивии ҳуқуқро ташкил медиҳанд. Ақидаҳои волоияти қонун, қонуният, алоқамандии ҳуқуқ ва давлат дар позитивияти ҳуқуқӣ пешбарӣ шуданд. Маҳз дар доираи позитивияти ҳуқуқӣ ақида ва назарияҳои давлати ҳуқуқбунёд асоснок гаштаанд (П. Лабанд, А. Эсмен, Г. Келзен ва диг.). Дар нимаи аввал ва миёнаи асри XX позитивият дар шакли назарияи меъёрии Г. Келзен инкишоф ёфтааст, ки новобастагии ҳуқуқи позитивиро аз сиёсат ва мафкура ҳимоя менамуд. Дар айни замон назарияи меъёрии шӯравӣ (нимаи дуюми с. 30 - ибтидои с. 90 асри XX) инкишоф меёбад, ки мазмуни сиёсӣ (синфӣ) ва мафкуравӣ дошт.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорат (ҳуқуқ)

**Назорат** — яке аз шаклҳои фаъолияти мақомоти гуногуни давлатӣ оид ба таъмини қонуният мебошад. Чунин навъҳои назорат, ба монанди назорати судӣ, назорати конститутсионӣ, назорати прокурорӣ, намудҳои гуногуни назорати маъмурӣ аз якдигар фарқ доранд. Дар забони тоҷикӣ ибораҳои русии «надзор» ва «контроль» ба як мазмун ҳамчун назорат истифода мешаванд. Чанде пеш ибораи назорат (контроль) дар мазмуну шаклҳои гуногун ба кор бурда мешуд. Масалан, назорати идоравӣ, назорати давлатӣ, назорати халқӣ, назорати ҷамъиятӣ, назорати ҳизбӣ-давлатӣ, назорати махсус ва ғайра. Дар ҳуқуқи конститутсионӣ ва ҳуқуқи маъмурӣ мазмун ва таъиноти назорати конститутсионӣ, назорати давлатӣ ва назорати идоравӣ омӯхта мешаванд.
## Нигаред
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорат аз болои мақомоти иҷрои ҷазои ҷиноятӣ

**Назорат аз болои мақомоти иҷрои ҷазои ҷиноятӣ** - назорати судӣ, прокурорӣ, идоравӣ ва ҷамъиятие, ки аз болои фаъолияти муассисаҳои ислоҳӣ ва дигар мақомоти давлатии иҷрокунандаи ҷазои ҷиноятиро гӯянд. Мувофиқи Кодекси иҷрои ҷазои ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон суд, прокурор, раёсати иҷрои ҷазои ҷиноятӣ ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ тибқи ҳолат ва тартиби муқаррар намудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади таъмин намудани риояи дақиқ ва иҷрои якхелаи қонунҳо ҳангоми иҷро ва адои ҷазои ҷиноятӣ аз болои фаъолияти муассисаҳои ислоҳӣ ва дигар мақомоти давлатии иҷрокунандаи ҷазо назорат мекунанд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати байналхалқӣ

**Назорати байналхалқӣ** - низоми тадбирҳо оид ба назорат бурдан дар бахши иҷрои уҳдадориҳои давлатҳо, ки аз шартномаи байналмилалӣ ба вуҷуд меоянд. Назорати байналмилалӣ чун намуди воситаи таъмини иҷроиши шартномаи байналмилалӣ дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла ба воситаи комитетҳои махсус, ташкилотҳои байналмилалӣ, ташкилотҳои махсуси байналмилалӣ ба амал бароварда мешавад - низоми тадбирҳо оид ба назорат бурдан дар бахши иҷрои уҳдадориҳои давлатҳо, ки аз шартномаи байналмилалӣ ба вуҷуд меоянд. Назорати байналмилалӣ чун намуди воситаи таъмини иҷроиши шартномаи байналмилалӣ дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла ба воситаи комитетҳои махсус, ташкилотҳои байналмилалӣ, ташкилотҳои махсуси байналмилалӣ ба амал бароварда мешавад.
## Нигаред низ
* Назорати давлатӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати андоз

**Назорати андоз** - чунин самти асосии фаъолияти мақомоти андоз мебошад, ки ба воситаи ба ҳисоб гирифтани андозсупорандагон ва объектҳои андозбандӣ, санҷиши маълумоти баҳисобгирӣ ва ҳисобот, пурсиши андозсупорандагон ва истифодаи дигар усулҳо, мувофиқи Кодекси андози ҶТ анҷом дода мешаванд. Назорати андоз метавонад аз ҷониби мақомоти андоз дар шакли санҷиши бидуни сафар ё санҷиш дар маҳал сурат гирад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати берунаи конститутсионӣ

**Назорати берунаи конститутсионӣ** - тафтиши мувофиқати меъёрҳои ҳуқуқӣ ба Конститутсияи мамлакат, ки берун аз мақоми онро қабул кардан гузаронида мешавад. Дар илми ҳуқуқи конститусионӣ айнан дар зери мафҳуми назорати конститусионӣ назорати берунаи конститутсионӣ
дар назар дошта мешавад (ниг. ба назорати конститутсионӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати бонкӣ

**Назорати бонкӣ** - 1. Назорати фаъолияти бонкӣ аз ҷониби бонки марказӣ (Бонки миллии Тоҷикистон). Тибқи Қонуни ҶТ «Оид ба бонкҳо ва фаъолияти бонкӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» (аз 23.05.1998) Бонки миллии Тоҷикистон оид ба риояи қонунгузории бонкӣ аз ҷониби муассисаҳои кредитӣ, аз ҷумла нормативҳои муайянкардаи он назорат мебарад. 

2. Назорати муассисаи кредитӣ аз болои кредити бонкро харҷ кардани дебитор.
## Нигаред низ
* Назорати маъмурӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати ғоявии конститутсионӣ

**Назорати ғоявии конститутсионӣ** - тафтиши мувофиқати меъёрҳои конститутсионӣ ба Конститутсия аз рӯйи мулоҳизаи ғоявӣ. Чунин назорат дар Испанияи франкоӣ аз тарафи палатаи махсуси ғоявии Шӯрои миллӣ амалӣ гардонида мешуд. Шӯро вазифадор буд, ки тозагии ҳаракати франкоӣ, ҳимояи бутунии усулҳои ҳаракати миллӣ, назорат аз болои инкишофи муносибатҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ барои таъмини адолати иҷтимоиро таъмин намояд. Чунин назорати ғоявии конститутсионӣ то замони аз сари ҳокимият рафтани Ф.Франко (соли 1975) ва қабули Конститутсияи Испания соли 1978 амал мекард.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати давлатӣ

**Назорати давлатӣ** - яке аз шаклҳои амалӣ гардондани ҳокимияти давлатӣ, ки риояи қонунҳо ва санадҳои дигари ҳуқуқии мақомоти давлатӣ баровардаро таъмин мекунад. Назорати давлатиро мақомоти гуногун амалӣ менамоянд. Ба таври анъанавӣ ваколати назоратӣ асосан ба парлумон тааллуқ доштанд, аммо дар давраи нав дар бисёр мамлакатҳо назорати давлатӣ сохторҳои ғайрипарлумонӣ, вале аз номи парлумон амалкунанда (масалан, падидаи омбудсманҳо, палатаи ҳисоббарорӣ) паҳн шуда амал мекунанд, шумора ва нақши мақомоти адлияи маъмурӣ низ афзуд. Дар ҳамаи давлатҳо ҳуқуқи васеи назорат ба вазоратҳои молия дода шудааст. Дар айни вақт дар ҳар як мамлакат низоми ба онҳо хос муқаррар гардидааст. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳоло низоми мақомоти назорати давлатӣ аз инҳо иборат аст: 
* Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон,  
* Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон,  
* Бонки миллии Тоҷикистон,  
* Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон,  
* Сарраёсати назорат аз болои ҳифзи ҳуқуқи инсони дастгоҳи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 
* палатаҳои Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар идораҳои марказӣ.
## Нигаред низ
* Назорат (ҳуқуқ)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати конститутсионии баъдина

**Назорати конститутсионии баъдина** - тафтиши мувофиқати меъёрҳои ҳуқуқӣ ба Конститутсия дар ҳолатҳое, ки ин меъёрҳо эътибор пайдо кардаанд. Назорати конститутсионии баъдина нисбат ба назорати пешакӣ зиёдтар паҳншуда мебошад. Он ҳамеша дар мамлакатҳои назорати конститутсионии омехта ба кор бурда мешавад. Дар низоми назорати марказонидашуда низ он ҷои муҳимро ишғол мекунад, дар Австрия, Ҷумҳурии Федералии Олмон, Италия, Испания, Белгия ба кор бурда мешавад. Назорати конститутсионии баъдина ба тафтиши конститутсионӣ будани санадҳое имкон медиҳад, ки дар вақти қабули онҳо вуҷуд надошт, ё ки дар он вақт воситаи чунин тафтиш мавҷуд набуд, ё ки чунин воситаи тафтишот вуҷуд дошт, вале бо сабабе он истифода нашуда буд. Назорати конститутсионии баъдина имкон медиҳад мувофиқати санадҳое тафтиш гардад, ки то қабули Конститутсияи мамлакат бароварда шуда буданд (ниг. ба Назорати конститутсионӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати конститутсионии факултативӣ

**Назорати конститутсионии факултативӣ** - тафтиши мувофиқати санадҳои ҳуқуқӣ, ки бо дархости нафароне, ки конститутсия ё қонун пешбинӣ намудааст, гузаронида мешавад. Назорати конститутсионии факултативӣ метавонад пешакӣ ва баъдина бошад ва аз тарафи мақомоти назорати конститутсионии марказонидашуда ва омехта амалӣ карда шавад. Дар низоми назорати конститутсионии марказонидашуда дар қонунҳо одатан каси дархосткунанда равшан нишон дода мешавад(ниг.ба Назорати конститутсионӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати конститутсионӣ

**Назорати конститутсионӣ** — намуди махсуси фаъолияти ҳифзи ҳуқуқ, ки аз тарафи мақомоти давлатӣ ба амал бароварда мешавад ва ба таъмини мувофиқати қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ ба конститутсияи давлат равона карда шудааст. Моҳияти назорати конститутсионӣ дар он аст, ки мақомоти назораткунанда мувофиқати санадҳои ҳуқуқиро ба конститутсия дар асоси хабар ё ташаббуси худ муайян мекунад ва санадҳои хилофи конститутсияро ошкор намуда, ба мақомоти дахлдор пешниҳод менамояд, ки онҳоро бекор намояд. Худи назорати конститутсионӣ чунин санадҳоро бекор карда наметавонад. Вале агар назорати конститутсионӣ якҷоя бо вазифаи контролӣ амалӣ гардад, дар он сурат метавонад онҳоро худаш бекор намояд ва беамал шуморад. Назорати конститутсиониро мақомоти гуногуни давлатӣ, ки амалӣ намудани он яке аз вазифаҳои онҳо мебошад, амалӣ мегардонанд (масалан, Президент, прокуратура). Вале чун қоида, назорати конститутсионӣ ба мақоми махсуси ваколатдоркардашуда — Кумитаи назорати конститутсионии ИҶШС супорида мешавад. Мувофиқи тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон аз с.1990 Кумитаи назорати конститутсионии ҶШС Тоҷикистон ташкил ёфта, то соли 1995 амал кард. Дар асоси Консгитутсияи ҶТ соли 1994 Суди конститутсионии ҶТ аз соли 1995 ба фаъолият шурӯъ карда, ҳоло вазифаи назоратию контролиро ба уҳда дорад. Назорати конститутсионӣ аз рӯйи сифатҳои худ ба чандин намудҳо: назорати берунаи конститутсионӣ, назорати дохилии конститутсионӣ, назорати конститутсионии факултативӣ, назорати конститутсионии баъдина, назорати конститутсионии пешакӣ ва ғайра ҷудо мешавад.

## Нигаред низ
* назорати дохилии конститутсионӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Деҳоти Ҳалевард

** Ҷамоати Туғалон ** () — ҷамоатест дар ноҳияи Ҷалолиддин Балхии вилояти Хатлони Тоҷикистон.
   
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ
Назорати конститутсионии муайян

**Назорати конститутсионии муайян** - тафтиши мувофиқати меъёри ҳуқуқӣ ба Конститутсия дар ҳолати бавуҷудоии баҳс дар хусуси татбиқи ин гуна меъёр. Назорати конститутсионии муайян ҳамеша назорати баъдина буда, дар низоми назорати конститутсионии марказонидашуда ва омехта татбиқ карда мешавад (ниг. ба Назорати конститутсионӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати конститутсионии пешакӣ

**Назорати конститутсионии пешакӣ** — яке аз намудҳои назорати конститутсионӣ, ки вақти гузаронидани онро нишон медиҳад. Дар адабиёт баъзан назорати эҳтиётӣ ё пешгирикунанда меноманд. Тафтиши мувофиқат ба Конститутсия то эътибор пайдо кардани чунин санад гузаронида мешавад: агар сухан дар хусуси қонуни парлумон қабулкарда равад, пас то тасдиқи он гузаронида мешавад. Назорати конститутсионии пешакӣ нисбат ба назорати конститутсионии баъдина камтар паҳн гаштааст. Он бештар дар низоми назорати марказонидашуда ба кор меояд: дар низоми назорати конститутсионии омехта камтар татбиқ мегардад. Назорати конститутсионии пешакӣ бештар ба назорати конститутсионии беруна тааллуқ дорад; он берун аз мақомоти санадро қабулкарда ба амал бароварда мешавад. Мисоли хоси назорати конститутсионии пешакӣ таҷрибаи Шӯрои конститутсионии Фаронса дар мавриди санадҳоест, ки парлумон қабул мекунад (қонунҳои органикӣ ва одӣ, дастури палатаҳои парлумон, шартномаҳои байналхалқӣ, ки ҳокимияти иҷроия бастааст ва ба тасдиқ пешниҳод шудаанд). Меъёрҳои конститутсионӣ ва қонунгузорӣ одатан муҳлати пешниҳоди мулоҳизаи мақомоти назорати конститутсиониро оид ба санади ба ӯ додашуда муайян мекунанд, Масалан, мувофиқи м.61 Конститутсияи Фаронса с.1958 барои қабули қарори Шӯрои конститутсионӣ - як моҳ, дар ҳолати таъҷилӣ эълон кардани ҳукумат - муҳлати 8 рӯз муқаррар карда шудааст. Моддаи 278 Конститутсияи Португалия барои қабули қарори Суди конститутсионӣ - 25 рӯз муқаррар кардааст, вале ба Президенти ҷумҳурӣ бо сабаби таъҷилӣ ҳуқуқ дода шудааст, ки онро кӯтоҳ намояд. Назорати конститутсионии пешакӣ якчанд бартарӣ дошта, имкон медиҳад қонунҳое эҷод шаванд, ки конститутсионӣ будани онҳо санҷида шудааст.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати маъмурӣ

**Назорати маъмурӣ** - низоми муносибатҳои байни ҳокимияти марказӣ ё минтакавии давлат ва маҳаллӣ ё худидора, ки дар он мақоми назоратӣ ҳуқуқ дорад дар суд қарори мақомоти худидораро, ки ба назари ӯ ғайриқонунианд, эътироз намояд. 

Ба сифати мақомоти назоратӣ метавонанд вазоратҳо (мисол, дар Англия вазорати муҳити атроф), ё ки мансабдори махсуси ваколатдор (дар Полша-воеводаҳо, префект ва субпрефектҳо дар Фаронса, идоракунандаи вилоятҳо дар Булғория ва ғайра). Дар ҳадди общинаҳо ин вазифаро сардори маъмурияти маҳаллӣ, ки дар як вақт мақоми намояндагии худидораи маҳалро сардорӣ мекунад (масалан, дар Италия, Испания, Фаронса) иҷро мекунад. Шакли махсуси назорати маъмурӣ дар Ҳиндустон дар ҳадди аъзои федератсия татбиқ мешавад. Губернатори иёлот агар чунин шуморад, ки санади дар ҷаласаи қонунгузорӣ маъқул шуморидашуда баъди ба қонун табдил ёфтан, ваколати суди олии иёлотро маҳдуд мекунад ва бо ҳамин вазъи конститутсионии онро дар хатар мегузорад, метавонад санадро барои ҳаллу фасли Президенти Иттифоқ (воқеан-Ҳукумати марказӣ) нигоҳ дорад. Барои ба қувваи қонунӣ даромадани чунин санад ҳатто баъди такроран аз тарафи ҷаласаи қонунгузории иёлот қабул гардидан боз розигии Президенти Иттифоқ зарур аст (ниг. ба Васояти маъмурӣ, Худидоракунии маҳаллӣ, Идораи маҳаллӣ).
## Нигаред низ
* Назорати давлатӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати моддии конститутсионӣ

**Назорати моддии конститутсионӣ** - тафтиши мувофиқ омадани санад бо Конститутсия аз нуқтаи назари мувофиқати моддии онҳо. Аксар вақт назорати конститутсионӣ бо ҳамин мазмун фаҳмида мешавад. Ҳамаи намудҳои назорати конститутсионӣ яъне пешакӣ ва баъдина, номуайян ва муайян, марказонидашуда ва омехта - тафтишоти мазкурро дар бар мегиранд (ниг. ба Назорати конститутсионӣ).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати молиявӣ

**Назорати молиявӣ** - низоми ташкиливу ҳуқуқӣ буда, аз унсурҳои зерин иборат мебошад, субъекти назорат, объект, мавзӯъ, мақсадҳои назорат, намудҳои назорати молиявӣ ва усулҳои татбиқи он. Субъектҳои назорати молиявӣ ё бевосита мақомоти давлатӣ, ки ба сабаби мақоми ҳуқуқиашон ба онҳо ваколатҳои омиронаи дахлдор дода шудаанд, ё (дар
баъзе мавридҳо) субъектҳои ғайридавлатие мебошанд, ки аз номи давлат ва бо супориши вай амал мекунанд ва ваколатҳои омиронаи онҳо дар асоси ин супориш ба вуҷуд меоянд. Объектҳои назорати молиявӣ ашхосе мебошанд, ки дар доираи фаъолияти молиявии давлат афтодаанд, яъне мақомоти давлатӣ; шахсони юридикии давлатӣ; шахсони юридикии хусусӣ ва шахсони воқеӣ. Мавзӯи назорати молиявӣ рафтори объектҳои ин назорат аз нуқтаи назари аз тарафи онҳо иҷро карда шудани ӯҳдадориҳояшон чун иштирокчиёни фаъолияти молиявӣ мебошад.
Мақсади назорати молиявӣ чунин аст: - ошкор кардани ҳодисаҳои вайрон карда шудани қонунгузории молиявӣ; - маълум намудани гунаҳкорон ва ба ҷавобгарӣ кашидани онҳо; бартараф кардани вайронкуниҳои интизомии молиявӣ. Назорати молиявӣ аз рӯи заминаҳои
гуногун ба якчанд намуд тақсим мешавад. Вобаста ба вақти гузаронидан назорати молиявии пешакӣ, ҷорӣ ва минбаъда шуда метавонад. Назорати молиявии ҳатмӣ дар чунин мавридҳо гузаронида мешавад: а) мувофиқи талаби қонунгузор. Масалан, назорат аз тарафи мақомоти намояндагии ҳокимият аз болои иҷрои буҷет аз рӯи натиҷаҳои як сол; б) бо қарори мақомоти давлатии салоҳиятнок (масалан, тафтишу санҷиши андозсупорандагон дар масъалаи андозбандӣ аз тарафи бозрасии андоз дар асоси қарорҳои мақомоти ҳифзи ҳуқуқ гузаронида мешавад).
Назорати молиявии ташаббускорона бо қарори мустақилонаи субъектҳои фаъолияткунанда анҷом дода мешавад. Дигар асосҳои таснифи назорати молиявӣ низ, аз ҷумла, вобаста ба мақомоте, ки онро ба амал мебарорад, имконпазиранд. Дар ин маврид назорати молиявӣ ба чунин намудҳо тақсим мегардад: а) назорати президентӣ; б) назорати мақомоти намояндагии
ҳокимияти давлатӣ; в) назорати мақомоти иҷроияи ҳокимият, ки салоҳияти умумӣ доранд; г) назорати мақомоти молиявӣ-кредитӣ; д) назорати идоравӣ ва дохилихоҷагӣ; е) назора-
ти аудиторӣ; ё) назорати ҷамъиятӣ.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати парлумонӣ

**Назорати парлумонӣ** - яке аз вазифаҳои асосии парлумон баробари фаъолияти қонунгузорӣ ва молиявӣ мебошад. Яке аз вазифаҳои анъанавии парлумон мебошад. Дар ҳолати аз фаъолияти ҳукумат қаноатманд набудани парлумон масъалаи ҷавобгарии сиёсии ҳукумат бармеояд (изҳори нобоварӣ, қарордоди маҳкумкунӣ, талаб кардани эзоҳоти махсус). Назорати парлумонӣ
метавонад дар шаклҳои берун аз истеъфои ҳукумат амалӣ гардад (ташкили комиссияҳои тафтишотӣ, шунидани баёнот, дарҳост). Бо ихтиёри парлумон тарзи ҷавобгарии ҳуқуқии
аъзои Ҳукумат - импичмент ба амал медарояд. Назорати парлумонӣ ду шакл - сиёсӣ ва ҳуқуқӣ дошта метавонад, ки ду шакли гуногуни таносубан ҷавобгар - сиёсӣ ва ҳуқуқӣ дорад. Ин ду шакл бо роҳҳои гуногун ва аз тарафи мақоми гуногун амалӣ гардонда мешавад. Сиёсӣ -дар назди худи парлумон, ҳуқуқӣ - чун қоида, дар суд. Дар натиҷаи ба ҷавобгарии сиёсӣ ҷалб кардан шахси гунаҳкор аз ҳокимият сабукдӯш мегардад. Дар натиҷаи ба ҷавобгарии хуқуқӣ кашидан шахс аз ҳокимият дур карда мешавад, чунки имкони ҷазои ҷиноӣ пайдо ме-
шавад. Ҳар ду шакли назорат бо риояи қатъии расму қоидаҳое, ки дар Конститутсия ва санадҳои дигар (дастури палатаҳо) муайян шудаанд, амалӣ мегарданд. Назорати парлумонӣ дар
ҳадди гуногун ба ҳамаи мамлакатҳои демократии шакли идораи гуногун хос асг. Аз ҳама равшантар он дар давлатҳои шакли идораи парлумонӣ инъикос меёбад. Вале дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷавобгарии сиёсӣ ва ҳуқуқии Ҳукумат дар назди парлумон пешбинӣ нашудааст (ниг. ба Маҷлиси миллӣ, Маҷлиси намояндагон, Ҳукумат, Импичмент, Тафтишоти парлумонӣ, Масъулияти сиёсии Ҳукумат).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Назорати соҳавӣ

**Назорати соҳавӣ** - яке аз шаклҳои назоратест, ки дар ҳадди ин ё он соҳа татбиқ мегардад (масалан, назорат дар нақлиёти роҳи оҳан, дар сохтмон).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нақли дурӯғ

**Нақли дурӯғ** — як навъи тактикии усули пурсиш буда, ба шахси ҷавобдиҳанда имкон медиҳад, ки бемамониат дар рафти пурсиш дуруггӯӣ кунад, бо ин усули пурсиш мавқеи шахси пурсидашаванда муайян карда мешавад.

## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Шаҳраки Орзу

**Шаҳраки Орзу** — ҷамоатест дар ноҳияи Ҷалолиддин Балхии вилояти Хатлони Тоҷикистон.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти тобеъи шаҳрак

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ
Нақшаи шоҳмотӣ

**Нақшаи шоҳмотӣ** - усули банақшагирии тафтишоти ҷиноят, ки ҳангоми тафтиши ҷиноятҳои мураккаб рӯйхати айбдоршавандаҳо тартиб дода мешавад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Нақшҳои пӯсти дастҳо

**Нақшҳои пӯсти дастҳо** - релйефи қисмати болоии кафи даст, ки аз хатҳои папилярӣ дар қисмати болоии кафи даст пайдо шудааст. Қариб панҷ минтақаи нақшҳои шпотерӣ, инчунин чаҳор навъи тенариро ҷудо мекунанд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндагии консулӣ

**Намояндагии консулӣ** - мақомоти робитаи берунаи давлат мебошад, ки дар натиҷаи барқарор кардани муносибатҳои консулӣ байии ду давлат ташкил мешавад. Ҷойи мавқеъгирифта ва шумораи ҳайати намояндагии консулӣ байни давлатҳои равонакунанда ва мавқеъгирифта мувофиқ кунонида мешаванд. Намояндагии консулӣ метавонад дар намуди консулхонаи генералӣ, консулхона, ноиб-консулхона ва агентии консулӣ созмон дода шавад. Намояндагии консулӣ бо роҳбарии умумии ВКХ ва сафоратхонаи давлатӣ равонакунанда кор ва фаъолият мебарад. Вазъи намояндагии консулӣ бо шартномаҳои дутарафа ва бисёртарафа муайян мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндагии халқ

**Намояндагии халқ** - низоми мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ, ки аз мақомоти интихобии намояндагӣ иборат аст. Бо мафҳуми «намояндагии халқ» низоми намояндагии халқ алоқаманд аст, яъне муносибатҳо оид ба ташкили мақомоти намояндагӣ, вазъи вакилон, муносибати онҳо бо интихобкунандагон, аҳолӣ, ҳизбу ҳаракатҳои сиёсӣ, ташкили кори мақомоти намояндагӣ, тайёр ва қабул кардани санадҳо, мурофиаи қонунгузорӣ, таъсири аҳолӣ ба фаъолияти мақомоти намояндагӣ бо дигар мақомот ва ғайра (ниг. ба Ҳокимияти намояндагӣ).
## Нигаред
* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндагии табақотӣ

**Намояндагии табақотӣ** - усули ташкили ҳокимияти намояндагӣ, ки мувофиқи он вакили муассисаи намояндагӣ на ҳамаи аҳолии мамлакат ё қисми ҳудуди онро, балки гурӯҳҳои иҷтимоии пӯшида - табақаро намояндагӣ мекунад, ки аз ин вакилон бевосита интихоб (ё таъйин) мегарданд. Намояндагии табақотӣ таърихан аввалин низоми намояндагӣ буд. (дар Аврупои Ғарбӣ якумин монархияҳои намояндагӣ-табақотӣ ҳанӯз дар садаи XII пайдо гардида буданд) ва дар бисёр мамлакатҳои Аврупо то аввали асри XX то ба намояндагии миллӣ ҷойи худро супурдан амал мекарданд. Дар айни вақт намунаи намояндагии табақотӣ, масалан, палатаи лордҳои парлумонӣ Англия мебошад, ки дар он лордҳои меросй ва фардй, дунявӣ ва рӯҳонӣ, яъне намояндагони дворянҳо ва рӯҳониён ҷаласа мегузаронанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндагони қонунӣ

**Намояндагони қонунӣ** - мутобиқи м.39 КМГ ин намуди намояндагии судӣ бевосита аз қонун бармеояд. Мисол, дар суд намояндагони қонунии ноболиғон, шаҳрвандоне, ки ба сабаби касалии рӯҳӣ ё камақлӣ ғайриқобили амал эътироф шудаанд, падару модаронашон, ба фарзандӣ қабулкардагон ё васиҳо мебошанд (м.53 КМГ). Намояндагони қонунии шахсони ҳуқуқӣ дар суд мақомоти онҳо ба ҳисоб мераванд (қ.2 м.50 КМГ).
## Нигаред
* Намояндагони кормандон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндагони кормандон

**Намояндагони кормандон** - намояндагони кормандон дар ташкилотҳо ашхосе мебошанд, ки аз тарафи мақоми меҳнаткашони корхонаҳо мутобиқи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардидаанд. Намояндагӣ аз манфиатҳои кормандон аз муносибатҳои меҳнатӣ ва ҳимояи манфиатҳои онҳоро иттифоқҳои касаба ва мақомоти интихобии онҳо дар ташкилотҳо, дар мақомоти аз тарафи кормандон интихобшуда ба амал бароварда метавонанд. Ҳуқуқи иттифоқҳои касаба ва мақомоти интихобии онҳоро дар муносибат бо мақомоти давлатӣ ва хоҷагӣ, корфармоён қонун, созишномаҳо, созишномаҳои коллективӣ муайян менамоянд. Ҳамаи мақомоти намояндагии кормандони ташкилот дар доираи ваколати ба онҳо додашуда амал карда, манфиати кории кормандонро
ҳимоя мекунанд. Ҳамкорӣ миёни мақомоти гуногуни намояндагии кормандони ташкилот ҳавасманд карда мешавад.
## Нигаред низ
* Намояндагони корфармоён
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндагони корфармоён

**Намояндагони корфармоён** - корфармоён ҳуқуқ доранд, ки дар иттифоқҳо, ассосиатсияҳо, конгрессҳо ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ муттаҳид шаванд. Иттиҳодияҳои ҷамъиятии корфармоён чун созмони ҷамъиятӣ таъсис ёфта, фаъолият мекунанд ва мақсади асосиашон мусоидат ба рушди иқтисодӣ, баланд бардоштани самаранокии иқтисодиёт ва ташаббуси соҳибкорӣ, инчунин бо роҳи ифода намудани манфиатҳои ташкилотҳо ва соҳибони амвол, ҳимояи ҳуқуқи онҳо дар соҳаи муносибатҳои хоҷагӣ ва меҳнатӣ дар мақомоти ҳокимияти давлатӣ ва идоракунй, дар муносибатҳои ҳамдигарй бо мақомоти намояндагии меҳнаткашон ба амал баровардани шарикии иҷтимоӣ мебошад.
## Нигаред
* Намояндагони кормандон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндаи ҳокимият

**Намояндаи ҳокимият** - дар ҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла ҳуқуқи маъмурӣ, ҳуқуқи ҷиноӣ - шахси мансабдори мақоми ҳифзи ҳуқуқ ё назораткунанда, инчунин шахсони мансабдори дигар, ки бо тартиби муқарраргардида нисбат ба шахсоне, ки ба ӯ дар вобастагии хизматӣ нестанд, ваколати фармоишдиҳӣ дорад (ниг. ба м. 328 КҶ ҶТ). Намояндагони ҳокимият инчунин шахсони мансабдоре мебошанд, ки дар мақоми намояндагӣ фаъолият доранд, аз ҷумла вакилон ва ёрдамчиёни онҳо, кормандони мақоми иҷроия, мақоми назораткунанда, хадамоти андоз, назорати санитарӣ- эпидемиологӣ, дигар назоратҳо а ғайра.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Титаник

Суроға: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=ru&pagename=%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA&params=41_43_55_N_49_56_45_W 41°43'55" с. ш. 49°56'45"  §. д. / 41.73194° с. ш. 49.94583°  §. д. / 41.73194; -49.94583] [//maps.google.com/maps?ll=41.73194,-49.94583&q=41.73194,-49.94583&spn=0.03,0.03&t=h&hl=ru (G)] (O)«**Титаник**» (англ. Titanic) — киштии бритониёвии уқёнусии Атлантик, синфи лайнери дуюм "Олимпик". Лоиҳа ва сохтмони ин кишти бо супориши корхонаи киштигарди "White Star Line" аз соли 1909 то 1912 дар корхонаи киштисозии "Harland and Wolff" сохта шудааст. Замони ба кор даровардан, калонтарин киштӣ дар ҷаҳон буд. Шаби 14 ба 15 апрели соли 1912 ҳангоми сафари аввал дар шимоли атлантик бо айсберг бархурда дучори садама мегардад.

Титаник бо ду мошинаҳои роҳрав ва турбинаҳои роҳрави чорсилиндра ҷиҳозонида шуда буд. Ҳамаи дастгоҳҳои ҳаракатовар иқтидори 55,000 қ.а. дошт. Киштӣ дорои суръати то 23 тугун (42 км/с)-ро дошт. Зарф ва андозаву эътидоли киштӣ - як намуд "Олимпик" ба 243 т. яъне 52,310 т. ташкил медод. Бадани киштӣ аз пӯлод сохта шуда буд. Таҳхона ва саҳни поёнии киштӣ ба 16 купеи паи ҳам бо дарҳои герметикӣ (ҳавоногузар) ҷудо мешаванд. Ҳангоми шикастан ё хароб гаштани поёни киштӣ, таги дуқабата инҷо монеа шуда, обро ба купе гузаштан намегузорад. Маҷаллаи "Shipbuilder" зикр карда буд, ки "Титаник" амалан ғарқнашаванда аст, ин хабар дар ҷараён ва миёни ҷомеа хеле паҳн гашт. Мутобиқи қоидаҳои куҳна "Титаник" бо 20 заврақҳои наҷотдиҳанда таъмин буда ғунҷоиши умумӣ 1178 одам буд.

Каютаҳо ва ҷойҳои ҷамъиятии "Титаник" ба се синф тақсим мешуданд. Ба хидмати мусофирони синфи аввал таъмин буд, ҳавзаи оббозикунӣ, майдон барои бозиҳо, тарабхона A la carte, ду кафе, толори гимнастикӣ. Ҳамаи синфҳо дорои толори таомхурӣ, тамокукашӣ, сайргоҳи кушода ва пушида буд, ки бо услубҳои мухталифи дилнишин сохта шуда, бо истифода аз масолеҳи қимматбаҳо аз ҷумла дарахти сурх, зарҳал, шишаҳои рангин (витраж), абрешим ва ғайра. Каютаҳо ва толорҳои синфи сеюмро бо ранги сафед ё тахтабандӣ карда шуда буд.

10 апрели соли 1912 "Титаник" аз Southampton ба сафари аввалу ягонаи худ равона шуда, дар Шербурги Фаронса ва Квинстауни Ирландия таваққуф кард, баъдан бо 1317 мусофирон ва дар борт 908 аъзои фойтун (ҳайати кормандон) ба уқёнуси Атлантик ба сафар мебарояд. Фармондеҳи киштӣ Эдвард Смит буд. 10 апрел



## Нигаред низ
Титаник (филм) 
## Эзоҳ
Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси Миллӣ

**Намояндаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллӣ** - мувофиқи Дастури Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 ноябри соли 2000 намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар фаъолияти палатаҳои Маҷлиси Олӣ иштирок менамояд. Дар ҷаласаҳои Шӯрои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар ҷаласаи кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ, дар иҷлосияи Маҷлиси миллӣ намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонҳуқуқи иштирок кардан дорад. Дар иҷлосияи Маҷлиси Миллӣ намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи бе навбат сухан кардан дорад, ӯ метавонад дар муҳокимаҳои парлумонии кушод ва пӯшида иштирок намояд. Дар ҳолатҳои дар Дастур пешбинишуда намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси миллӣ дар ҷаласа ва иҷлосияи Маҷлиси миллӣ аз номи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад сухан гӯяд. Инчунин намояндаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллӣ дар ҷаласаҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон иштирок менамояд ва ҳуқуқи бенавбат сухан кардан дорад. 
## Нигаред
* Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон

**Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон** - мувофиқи Дастури Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 ноябри с.2001 дар фаъолияти Маҷлиси намояндагон ва сохторҳои он мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сиёсати ҳуқуқӣ, намояндаи комилҳуқуқи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси намояндагон ширкат меварзад. Ӯ дар ҷаласаҳои Шӯрои Маҷлиси намояндагон (б.З м.9), дар ҷаласаи кумита ва комиссияҳо (6.2 м.18), дар ҳамаи ҷаласаҳои ошкоро ва пӯшидаи Маҷлиси намояндагон (6.1 м.43) ҳуқуқ дорад иштирок намояд, дар муҳокимаҳои парлумонии ошкоро ва пӯшида ширкат варзад (б.З м.84), оид ба лоиҳаи қонуни аз номи Президент ба парлумон пешниҳодшуда дар маҷлисҳои кумитаи масъул дар муҳокима иштирок намояд (6.2 м.99). Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон дар қироати аввал, дуюм ва баъдинаи лоиҳаи қонун дар кумитаҳои Маҷлиси намояндагон ширкат меварзад (6.4 м.106, 6.2 м.111), ҳангоми баррасии такрории қонуни баргардонидаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи Маҷлиси намояндагон сабабҳои баргардонидани қонунро шарҳ медиҳад (6.1 м.122). Инчуннн намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси намояндагон ҳангоми баррасии баъзе масъалаҳои салоҳияти Мачдиси намояндагон иштирок менамояд (м. 133 ва м. 149).
## Нигаред
* Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Намояндаи Президенти ҶТ дар Маҷлиси миллӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намояндаи судӣ

**Намояндаи судӣ** - намояндаи судӣ гуфта, дар мурофиаи гражданӣ аз ҷониби як шахс ба манфиат ва аз номи шахси дигар иҷро намудани ҳаракатҳои мурофиавиро меноманд. Намояндагӣ дар мурофиаи гражданӣ институти махсус аст ва аз меъёрҳои ҳуқуқии мурофиаи гражданӣ иборат мебошад. Намояндаи судӣ тибқи моддаи 96 КМГ ба қатори шахсони иштирокчии парванда дохил мешавад. Институти намояидан судӣ имконнят медиҳад, ки шахси муайян ёрии сифатноки ҳуқуқӣ гирад, ҳамчунин шаҳрвандони бемор, дар сафари хизматӣ буда, ноболиғон, ашхоси ғайриқобили амал имконият пайдо мекунанд, ки ҳуқуқу манфиатҳои худро ҳимоя кунанд. Намояндаи судӣ ҳуқуқу манфиати шахсони дигарро ҳимоя мекунад. Дар фарқият аз прокурор мақомоти идораи давлатӣ, ки ҳуқуқу манфиати дигаронро дар мурофиаи гражданӣ ҳимоя мекунанд, намояндаи судӣ дар мурофиаи гражданӣ аз номи вакилкунанда баромад мекунад.
## Нигаред
* Низоми ҳуқуқӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намуди антропологӣ

**Намуди антропологӣ** - гурӯҳи ашхосе, ки аз ҳамдигар бо маҷмӯи аломатҳои берунии муайян фарқ мекунанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намуди зоҳирии сурат

**Намуди зоҳирии сурат** - тасвир намудани аломатҳои зоҳирии одамон бо мақсади ташхиси онҳо аз рӯйи аломатҳои зоҳирӣ.
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Намудҳои вақти истироҳат

**Намудҳои вақти истироҳат**— вақти истироҳат вақте мебошад, ки корманд дар давоми он тибқи қонун аз иҷрои уҳдадориҳои меҳнатӣ озод буда, онро мувофиқи хоҳишаш барои қонеъ намудани манфиатҳои худ ва барқарор сохтани қобилияти кориаш истифода мебарад. Навъҳои вақти истироҳат инҳоянд:
:а) танаффусҳо дар давоми рӯзи корӣ;
:б) танаффусҳо байни рӯзҳои сменаҳои корӣ;
:в) рӯзҳои истироҳат (истироҳати ҳарҳафтаина);
:г) рӯзҳои ид;
:д) рухсатиҳои кории ҳарсолаи пардохтшаванда;
:е) рухсатиҳои таҳсил;
:ж) рухсатиҳои иҷтимоӣ;
## Нигаред низ
* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ