open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҷунайдулло Насруллоев

**Ҷунайдулло Насруллоев** (Тав. 04.06.1949, гуз. Масҷиди Қунғуроқдори деҳшӯрои Хаймари н. Самарқанд) — технологи саноати хӯрокворӣ, ходими ҷамъиятӣ, соҳибкор, метсенат. «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2013). 
## Зиндагинома
Ҷунайдулло Насруллоев дар Техникуми озуқавории шаҳри Самарқанд (1968) ва баъд шуъбаи ғоибонаи Ин.-ути умумиитифоқии саноати хӯроквории Москваро хатм кардааст (1978). Дар заводи консервбарории Шаҳрисабзи вилояти Қашқадарё сардори бригада, усто, сардори баст, экспедитор шуда кор кардааст. Охири с. 70-ум аз рӯи тавсияи табибон барои обгардиш бо аҳли оила ба шаҳри Абакани вилояти Хакасияи округи  Красноярски  Федератсияи Русия кӯчидааст. Дар замони бозсозии М.С. Горбачев (1987) «Ошхонаи таомҳои миллӣ»-ии «Восток»-ро кушодааст. Аввалҳои солҳои  90 дар Хакасия нахустин Ҷамъияти мусулмононро таъсис додааст. Соли 1999  муҳтасиби қозиёти Саяни Осиёи Россия интихоб шудааст. С. 90-ум шумораи мусулмонҳои Хакасия  аз ҳисоби муҳоҷирони ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Кавказ зиёд шуд. Эшон як ошёнаи иморати сеошёнаашро дар бозори марказӣ барои намозгузорон олиҳимматона вогузоштааст. Ибтидои солҳои 90-ум ҷамъияти мусулмонони Маркази фарҳанги тоҷикон ва ӯзбекони  шаҳри Абаканро таъсис  дода, ҳар сол дар он идҳои Наврӯз, Рамазон ва Қурбон, дар шаҳри Красноярск  иди «Сайри  лола»-ро мегузаронад. Дар назди  ин марказ  мактаби якшанбегии  омӯзиши забони модарии  тоҷикӣ ва  ансамбли миллии   рақсу суруд амал мекунад. Дар он ҳофизони Тоҷикистон Баҳодур Неъматов, Ҳасани Ҳайдар, Мардон Мавлонови самарқандӣ («Артисти Хизматнишондодаи Тоҷикистон») дар ҷашни Наврӯзии умумиҷаҳонӣ  ҳунарнамоӣ кардаанд. Телевизиони Хакасия дар бораи фаъолияти сарварони ин оилаи тифоқ  намоишҳо ва телефилмҳои «Путь к себе», «Семья мусулманина», «Навруз  в Абакане» таҳия намудааст. Телеканали «Культура»-и Красноярск  бо иштироки ҳамсарон дар бораи ҷашни анъанаҳои миллии тоҷикон  наворе бардоштааст. Ӯ муаллифи китоби хотиравии «Сабақҳои  рӯзгор» (2 ҷилд, Душанбе, 2012, 2013) аст, ки онро аз  русӣ Назрӣ Обидов тарҷума кардааст. Ҳамчунин барои чопи китоби «Тоҷикон дар Русия» (Душанбе, 2009)  кумаки молиявӣ расондааст. Бо медали Хазинаи байналхалқии хайрияи «Меценаты Столетия»  мукофотонида   шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соҳибкорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходими ҷамъиятӣ
Муяссар Аминова

**Муяссар Узоқовна Аминова** (Тав. 19.06.1946, ш. Сталинобод (ҳоло – Душанбе) — ҳунарпешаи театр ва синамо, соҳибкор. 
## Зиндагинома
Муяссар Аминова дар студияи ба номи Миттелмани ш. Душанбе таҳсил намудааст (1964–1967). Фаъолияти кориаш аз ҳунарпешаи ТДАДТ ба номи А. Лоҳутӣ оғоз ёфтааст (1964–1967; 1971–1975). Солҳои 1968–70  ба кори Театри халқии ш. Кӯлоб гузаштааст. Дар чандин  спектаклҳои ин театрҳо нақшҳои ҷолиб офаридааст. Дар филми  «Оромӣ намешавад»-и Б. Долинов киностудияи "Тоҷикфилм" нақши  телефончӣ (1963), дар филмҳои  «Замони осоишта», нақши Азиза (1965) ва «Ҳасани аробакаш»-и Б. Кимёгаров, нақши Садаф (1966), дар филми  «Нисо»-и Марат Орифов, нақши муаллима Марямро бозидааст (1966). Солҳои 1975–1990 ба кори Комбинати трикотажи «Зайнабибӣ» гузашта, аввал шогирд ва баъд мудири сех, соли 1995–1997 сардори Иттиҳодияи манзилу коммуналии заводи арматураи ш. Душанбе шуда кор кардааст. Аз соли 1998 – соҳибкор. Соҳиби 1 фарзанд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Саидқул Турдиев

**Саидқул Турдиев** (15 июли соли 1912, деҳаи Хонобод, ноҳияи Балҷувон, вилояти Кӯлоб — 3 октябри соли 1943, Киев, Украина) — ҷанговари тоҷик, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1944), лейтенант

## Зиндагинома
Саидқул Турдиев 15 июли соли 1912 дар деҳаи Хонобод, ноҳияи Кӯлоб, вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Аз оилаи деҳқони камбағал. Аъзои КПСС аз соли 1937. Соли 1930 ба сафи комсомол дохил шуд. Баъди хатми Техникуми хоҷагии қишлоқи Вахш се сол дар совхози «Вахш» "агроном шуд. Июни 1941 ихтиёрӣ ба фронт рафт. Командири ротаи пулемётчиён дар дивизияи тирандозӣ буд.

Корномаи ватандӯсти тоҷик Саидқул Турдиев намунаи ибрати наслҳо буда, дар таърихи халқу миллат ҷовидона сабти заррин шудааст. Дар саршавии ҷанг ӯ мартабаи баланди замонаш депутати Совети Олӣ, ҷонишини Комиссариати комитети замин буд. Аз шахсони баландмартаба ӯ яке аз аввалинҳо буд, ки хоҳиши ихтиёран ба фронт рафтан карда буд. Саидқул Турдиев дар мубориза бо фашизм корнамоиҳои зиёд нишон дода, 3 октябри соли 1943, ҳангоми убури дарёи Днепр қаҳрамонона ҳалок мегардад ва дар қабристони Байкове шаҳри Киев ба хок супурда шудааст. Баъди маргаш ӯ ба унвони олии «Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ» мушарраф гардонида шудааст.

## Адабиёт
* Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Т.2. ‒ М., 1988;
* Сечкина Л. П. Твои Герои, Таджикистан. Душанбе, 1985;
* Сафаров, Р. Қаҳрамони Вахш ва Днепр. — Душанбе: Ирфон, 1985. — 192 с.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Калиди телеграф

thumb|Калиди телеграфи сохти классикӣ (калиди Морзе)
[thumb|Барелйеф дар бинои почтамти марказии [Олденбург]]
**Калиди телеграф** — мафҳуми умумӣ барои асбобҳое, ки асосан барои ирсоли аломатҳои Алифбои Морзе истифода мешаванд. Калиди телеграф барои ҳама намудҳои телеграфияи дастӣ (масалан, электротелеграф ва радиотелеграф) истифода мешавад.

## Сохти калиди телеграф

## Намудҳои калиди телеграф

## Адабиёт
* ''В. А. Пахомов.'' Ключи, соединившие континенты. От Альфреда Вейла до наших дней.  — М.:Люберецкое информагентство, 2013, 120 с., ISBN 5-89681-054-7 
* ''Иванов Г. Г., Красносельский Б. М.'' Радиооператор. — М.: ДОСААФ, 1976
* ''Красовский М. М.'' Азбука Морзе. Прием на слух и работа на ключе.//Дешевая библиотека журнала «Радио всем», вып. 19. — М.:Государственное издательство, 1927
* *Костанди Г. Г.* Работа на виброплексе.//Радио, 1947, № 3, с. 39-41.

## Сарчашма
Диэлектрик

**Диэлектрик** (изолятор) (аз  — *тавассути* ва  — *барқӣ*) — модда ё ашёе, ки ҷараёни барқро нисбатан бад мегузаронанд. Хосиятҳои электрии диэлектрикҳо аз рӯи қобилияти дар майдони берунаи барқӣ қутбнокшавиашон муайян карда мешаванд. Мафҳуми *диэлектрик* аз тарафи физики англис Майкл Фарадей ҷорӣ карда шудааст.

Ҳаво, газҳои гуногун, шиша, пластмасса диэлектрик мебошанд.

Як қатор диэлектрикҳо аз худ хосиятҳои аҷиби физикӣ зоҳир менамоянд. Аз қабили: электретҳо, пйезоэлектрикҳо, пироэлектрикҳо, сегнетоэластикҳо, сегнетоэлектрикҳо, релаксорҳо ва сегнетомагнетикҳо.

## Хосиятҳои физикии диэлектрикҳо

## Адабиёт
* Рез И. С., Поплавко Ю. М. Диэлектрики. Основные свойства и применения в электронике. — М.: Радио и связь, 1989. — 288 с. — ISBN 5-256-00235-X.
* Богородицкий Н. П., Волокобинский Ю. М., Воробьев А. А., Тареев Б. М. Теория диэлектриков. — М.Л.: Энергия, 1965. — 344 с. — 10 000 экз.
* Орешкин П. Т. Физика полупроводников и диэлектриков. — М.: Высшая школа, 1977. — 448 с.

## Манбаъ

Гурӯҳ:Электротехника
Гурӯҳ:Радиотехника
Майкл Фарадей

**Майкл Фараде́й** ( , 22 сентябри 1791, Лондон — 25 августи 1867, Лондон) — и ингилис. Узви ҷамъияти шоҳии Лондон (1824) ва дигар муассисаҳои илмӣ, аз ҷумла узви фахрии Академияи илмҳои Петербург (1830).

Майкл Фарадей индуксияи электромагнитиро, ки асоси истеҳсоли саноатии қувваи барқ ва истифодаи гуногунсоҳаи он мебошад, кашф кардааст. Ӯ нахустин модели муҳаррики барқиро сохтааст. Аз ҷумлаи кашфиёти дигари Фарадей трансформатори аввалин, таъсири кимиёвии ҷараён, қонунҳои электролиз, таъсири майдони магнитӣ ба рӯшноӣ ва диамагнетизм мебошанд. Вай якумин шуда мавҷудияти мавҷҳои электромагнитиро пешгӯӣ намудааст. Фарадей мафҳумҳои илмии ион, катод, анод, электролит, диэлектрик, диамагнетизм, парамагнетизмро ба илм дохил кардааст.

Фарадей асосгузори таълимот дар бораи майдони электромагнитӣ, ки баъдтар Максвелл аз ҷиҳати математикӣ асоснок карда инкишоф дод, мебошад.

## Зиндагинома

## Фаъолияти илмӣ

## Адабиёт
* Абрамов Я. В. Майкл Фарадей. Его жизнь и научная деятельность. — 1892. — (Жизнь замечательных людей. Биографическая библиотека Ф. Павленкова). Переиздание — М.: Книга по Требованию, 2011, ISBN 978-5-4241-2475-4.
* Карцев В. П. Максвелл. — М.: Молодая гвардия, 1974. — (Жизнь замечательных людей).
* Кастильо, Серхио Парра. Наука высокого напряжения. Фарадей. Электромагнитная индукция // Наука. Величайшие теории. — М.: Де Агостини, 2015. — Вып. 19. — ISSN 2409-0069.
* Кудрявцев П. С. Курс истории физики. — М.: Просвещение, 1974.
* Кудрявцев П. С. Фарадей. — М.: Просвещение, 1969. — 169 с.
* Радовский М. И. Фарадей. — М.: Журнально-газетное объединение, 1936. — (Жизнь замечательных людей, выпуск 19—20 (91—92)).
* Спасский Б. И. История физики, в двух томах. — М.: Высшая школа, 1977.
* Уиттекер Э. История теории эфира и электричества. Глава 6. Фарадей. — М.: Регулярная и хаотическая динамика, 2001. — 512 с. — ISBN 5-93972-070-6.
* Храмов Ю. А. Фарадей Майкл // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983.
* Цейтлин З. Биография М. Фарадея // M. Фарадей. Избранные работы по электричеству. — М.—Л.: ГОНТИ, 1939. — (Классики естествознания).
* Шаховская Н., Шик М. Повелитель молний: Майкл Фарадей. — М.: Молодая гвардия, 1968. — (Пионер — значит первый).
* Tyndall, John. Faraday as a Discoverer. — London: Longmans, Green, and Company, 1868.

## Пайвандҳо
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; Филмҳои илмии оммаписанд
* 
* 
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Британиёи Кабир
Бӯстон (деҳа, н. Балхӣ)

**Бӯстон** — деҳа тобеъи шаҳраки Орзуи ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ. Аз Бӯстон то маркази шаҳрак 4 км, то маркази ноҳия 25 км; роҳ асфалтпӯш. 

## Мардум
Аҳолиаш 4338 нафар (2017), тоҷикон. Бӯстон солҳои 1964—1965 таъсис ёфта, мардумаш аз Бадахшон ва минтақаи Хатлон кӯчида, деҳаро обод кардаанд.

## Иқтисод
Мактабҳоии таҳсилоти умумии ибтидоӣ ва таҳсилоти миёнаи умумӣ, 8 нуқтаи савдои хусусӣ, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, сабзавоткорӣ, чорводорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо аз наҳри Гулистон обёрӣ мешаванд. Ҳоло дар ҳудуди Бӯстон 45 хоҷагии хурди деҳқонӣ мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ
Гурӯҳ:Шаҳраки Орзу
Калинин (деҳа, н. Балхӣ)

**Калинин** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навбаҳори ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ. Аз Калинин то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 2329 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Навбаҳор (н. Балхӣ)
Чорсӯ (деҳа, н. Балхӣ)

**Чорсӯ** (то 2024 — Болшевик) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Золи Зари ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ. Аз деҳа то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 3 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 2180 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, маркази савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри Гулистон обёрӣ мешаванд.

## Мардум
Мувофиқи иттилои Бибисоро Бегнаева (собиқ сарвари бригада) аҳолии Болшевик аз ноҳияи Совет (ҳозира Темурмалик) ва вилоятҳои Намангону Сурхандарёи Ӯзбекистон (қунғуротҳо) муҳоҷир шуда, бо сарварии раиси колхози Карл Маркс Сафар Ҷумъаев Болшевикро обод кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Золи Зар
Балх (шаҳрак)

**Балх** — шаҳрак (аз 11 июни 1954), маркази маъмурии ноҳияи Ҷалолиддин Балхии вилояти Хатлон.
Номҳои пешина: қабл. Туғаланг; то 1957 — Кагановичобод, то 2017 — Колхозобод.

Дар соли 2020 деҳаҳои Ёш-Ленинчӣ, Тимошенко, Ғалаба ва қисман деҳаҳои Гагарин, Истгоҳи Киров, Ленингради деҳоти Ҳалевард ба шаҳрак ҳамроҳ шуданд. Дар ҳамин ҳол маркази ҷамоати Ҳаловард ба қисми боқимондаи деҳаи М. Горкий бурда шуд.

## Аҳолӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Шаҳракҳои Тоҷикистон

Гурӯҳ:Ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ
Қосим-Ҷомарт Тоқаев

**Қосим-Ҷомарт Тоқаев** (; 17 майи 1953, Алматӣ, ҶШС Қазоқистон, ИҶШС) — ходими давлатӣ, сиёсатмадор ва дипломати қазоқ. Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон аз 20 марти соли 2019.
## Зиндагинома

## Интихоботи пеш аз муҳлати президентӣ
20 ноябри соли 2022 дар Қазоқистон интихоботи пеш аз муҳлати президентӣ баргузор шуд. Мутобиқи Конститутсияи нави ин кишвар, сарвари давлат ба муҳлати ҳафт сол бидуни ҳаққи интихоби дубора ба давраи дуюм интихоб карда мешавад. Барои иштирок дар интихобот шаш номзад ба қайд гирифта шуда буд. Онҳо президенти амалкунанда Қосим-Жомарт Токаев, вакили маслиҳати Остона (мақомоти қонунбарори маҳаллӣ) Каракат Абден, намояндаи Ҳизби умумимиллии сотсиал-демократ Нурлан Ауесбаев, роҳбари Ассотсиатсияи фермерҳои Қазоқистон Жигули Дайрабаев, иқтисодчӣ Мейрам Кажикен ва ҳомии ҳуқуқи башар Салтанат Турсинбекова буданд..

Мутобиқи рӯихатҳои муайяншудаи интихобкунандагон, шумораи умумии шаҳрвандони Қазоқистон 11 953 465 нафарро ташкил дод. 8 346 000 ё 69,44 фоиз бюллетен гирифтаанд. Дар рӯзи овоздиҳӣ раванди интихоботро беш аз 11 ҳазор нафар шахсони боэътимоди номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон, 641 нафар аз давлатҳои хориҷӣ ва созмонҳои байналмилалӣ, 15,5 ҳазор нафар аз ҳизбҳои сиёсӣ ва беш аз 30 ҳазор нафар аз иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ мушоҳида намуданд»,- хабар дод раиси КМИ Қазоқистон Нурлан Абдиров зимни нишасти матбуотӣ.
Комиссияи марказии интихоботи Қазоқистон (КМИ) натиҷаҳои пешакии интихоботи президентиро эълон кард. Бино ба маълумоти пешакии Комиссияи маркази интихоботии Ҷумҳурии Қазоқистон, дар интихобот ҳудуди 70 дарсади овоздиҳандагон иштирок кардаанд. Президенти феълӣ Қосим-Ҷомарт Тоқаев бо гирифтани 6 миллиону 456 ҳазору 392 ё 81,31% овоз дар интихобот пирӯз шуд..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Қазоқистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода 
Гурӯҳ:Президентҳои Қазоқистон 
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Қазоқистон‎
Гурӯҳ:Вакилони Сенати Парлумони Қазоқистон
Гурӯҳ:Афроди зинда
Табиатгардӣ

[thumb|318x318пкс|Табиатгардӣ дар кӯҳҳои [Элок|Элоки ноҳияи Файзобод, майи 2022]]
**Экотуризм** ё **табиатгардӣ** ё **бумгардишгарӣ** — гунае аз гардишгарӣ аст, ки дар он гардишгарон барои дидор аз минтақаҳои табиии номаскун ва дастнохӯрдаи ҷаҳон сафар мекунанд ва ба тамошои гиёҳону парандагону моҳиҳо ва дигар ҷонварон мепардозанд.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Навъҳои гардишгарӣ
Ҷессика Бил

**Ҷессика Бил** (; ) — ҳунарпешаи синамои амрикоӣ. Филми «Осмони Ҳафтум» /«7th Heaven»/ ба Бил шуҳрат меоварад. Дар 1998 барои иштирок дар филми «Тилои Улӣ» (Ulee’s Gold) ҷоизаи Ҳунарпешаи Ҷавон (Young Artist award) гирифт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Хосият Абдушукурова

**Хосият Махсумовна Абдушукурова** (10 ноябри 1933, гузари Чорраҳа, Самарқанд — 8 октябри 2013, Душанбе) — акушер-гинеколог, омӯзгор, номзади илмҳои тиб (1972). «Аълочии нигаҳдории тандурустии СССР» ва Корманди Хизматнишондодаи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Хосият Абдушукурова дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино таҳсил кардааст (1951—1957). Акушер-гинекологи таваллудхонаи н. Шаҳритус (1957—1958). Пас аз хатми ординатураи клиникӣ (1959) сарпишизки Таваллудхонаи ҷумҳуриявии Душанбе (1959—1963). Аз с.1963 то 1987 — ҷонишини вазири нигаҳдории тандурустии Тоҷикистон. Минбаъд фаъолияти омӯзгориро пеш гирифта то охири умр муаллими калони каф. гигиенаи иҷтимоӣ ва ташкили нигаҳдории тандурустии ДДТТ будааст. Деп. Сов. меҳнаткашони н. Марказии (ҳоло — Фирдавсии) Душанбе даъватҳои 9 ва 10, узви горкомпартияи Душанбе, узви Пленуми Сов. ҷум.-явии ит. касабаи Тоҷикистон, раиси комиссияи суғуртаи давл., узви През. Сов. ҷумҳуриявии занон, узви През. Ком. ҷумҳуриявии муҳофизати сулҳ, узви Сов. ҷумҳуриявии ветеранҳои ҷанг ва меҳнат интихоб шудааст. Хидматҳояш бо ду орден «Нишони Фахрӣ», медали «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин», «Ветерани меҳнат», ду Ифт. Фахрии Сов. Олии Тоҷикистон ва чандин Ифт. Фахрии соҳавӣ қадр карда шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Тоҷикистон
Бодӣ (шоир)

**Бодӣ** (, қарни 16) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар «Тазкират-уш-шуаро»-и Мутрибии Самарқандӣ, «Музаккиру-л-аҳбоб»-и Хоҷа Ҳасани Нисории Бухороӣ ва дигар  манобеи адабӣ оид ба ин шоир маълумот дарҷ гардидааст. Дар зодгоҳаш Кашмир таҳсилро оғоз намуд ва барои такмили дониш, махсусан улуми адаб (арӯз, қофия, бадеъ ва ғайра) ба Бухоро омад. Дӯсту ҳамнишини тазкиранигор Нисорӣ шуд. Дар маҳфилҳои адабие, ки дар хонаи ӯ баргузор мегардиданд, пайваста ширкат меварзид. Аз девон доштанаш иттилоъ дода нашудааст, вале намунаҳои ашъораш, махсусан рубоиёташ, дар маъхазҳои адабӣ сабт гардидаанд.

## Намунаи ашъор
Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бод (фалсафа)

**Бод**, **ҳаво** — дар фалсафаи асрҳои миёнаи Шарқ яке аз чаҳор унсур дар олами зери қамар аст, ки онро олами кавну фасод номанд. 

## Ақидаҳо
Бод дар зери кураи оташ ва забари кураи об ҷой гирифтааст. Он ду табъ ё хосият – намию гармӣ дорад. Ин қазия чунин мазмун дорад, ки ҳар чӣ болои сари мост ва бароямон соя меафканад, Осмон аст ва ин Осмон дар афкори фалсафӣ ва ҳастишиносии мутафаккирони асрҳои миёна аз бухору дудҳое, ки аз замин ва рутубату бухорҳое, ки аз баҳрҳо бармехезанд, тақрибан то 15 фарсахии Осмон қарор хоҳанд гирифт. Ҳукамо ҳавои иҳотакардаи заминро ба чанд табақа ҷудо намудаанд. Табақаи аввали онро «насим» номидаанд, ки бахши поинаш ба замин муттасил буда, ба ҳар сӯ ҷунбишу ҳаракат мекунад ва тақр. то 15 фарсахии Осмонро фаро гирифтааст, ҳамчунин барои зиндагӣ созгор мебошад. Ин тақр. муодили «атмосфера»-и Замин аст. Табақаи аз он болотар дорои ҳавои сокин ва иборат аз газу анбӯҳи абру барқ аст, ки ба зиндагӣ созгор нест. То 45 фарсах аз замин ин ҳаво дорои касифиҳои бухорӣ мебошад, аз он болотар то 100 фарсах бухори латифу ҳавои шаффоф то марзи асир вуҷуд дорад.

Ҳамин масъаларо Ибни Сино баъди баёни ду табъ ё хосияти бод – нармию гармӣ баррасӣ намуда, онро ба 4 табақа ҷудо кардааст: 
# табақаи муҷовири сатҳи замин, ки аз бухору ҳарорати аз замин бароянда пур шудааст; 
# табақаи болотаре, ки бухораш камтар ва ҳарораташ бештар аст; 
# табақае, ки дорои ҳавои сарду пок (холис) аст; 
# табақаи духонӣ (омехта бо дуд), ки аз кӯҳҳо ба он дохил шудааст.
 
Болои табақоти мазкур кураи оташ ҷой гирифтааст. Бод якҷоя бо оташ аносири хафифро ташкил медиҳад ва аз рӯйи майли ҳаракаташ унсури хафифи изофӣ ё нисбӣ мебошад. 

## Нигаред низ
* Аносир

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Шаҳристонӣ Саид Ҳиббатуддин. Ислом ва Ҳайъат. Табрез, 1342;
* Диноршоев М. Матолиби фалсафии Ибни Сино. Д., 2011.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Фалсафа
Боғчасарой

**Боғчасарой** (, ) — шаҳр, маркази ноҳияи Боғчасаройи вилояти Қрими Ҷумҳурии Украина. Аҳолиаш 28  ҳазор нафар (2011).

## Таърих
Боғчасарой дар аввали садаи XVI  бунёд гардидааст. То ба империяи Россия ҳамроҳ шудан (1783) пойтахти хонигарии Қрим буд. Соли 1519 маҷмааи Қасри хон (Хонсарой) сохта шуд. Ин қаср баъди сӯхтор дар садаи XVIII аз нав барқарор ва тармим гардид. Дар бунёд ва ороиши он дар аввали садаи XVI меъмори итолиёӣ Алевиз Фрязини Нав ширкат ва роҳбарӣ кардааст. Ба ин маҷмаа «Фаввораи тилоӣ» (1737), «Фаввораи ашк» (1764; бо роҳбарии меъмори форс Умар) дохил мешавад, ки онро шоири рус А. С. Пушкин (шеъри «Фаввораи Боғчасарой») ва шоири полшагӣ А. Мискевич дар шеъри худ васф кардаанд.

## Ёдгориҳои таърихӣ
Қасри хон то имрӯз яке аз ёдгориҳои таърихӣ ба ҳисоб рафта, таваҷҷуҳи сайёҳони хориҷиро ба худ ҷалб кардааст. Соҳаи сайёҳӣ дар иқтисодиёти Боғчасарой нақши муҳим дорад.

## Иқтисод
Истгоҳи рроҳи оҳан ва шоҳроҳи автомобилгард (Симферопол – Севастопол) дорад.

Дар Боғчасарой комбинати «Стройиндустрия», заводҳои шаробпазӣ, шарбати мева, шир, нон ва соҳаи анҷибарпарварӣ  фаъолият доранд. Дар наздикии Боғчасарой, дар шаҳраки Научный (Илмӣ) расадхонаи ахтаршиносӣ ва физикаи Қрим воқеъ аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Қрим
Акбар Адҳамов

**Акбар Акобирович Адҳамов** (17.12.1955, Душанбе) — физикадон. Доктори илмҳои физика ва математика (2002). Фарзанди Адҳамов Акобир Адҳамович. 
## Зиндагинома
Акбар Адҳамов дар факултаи физикаи Университети давлатии Маскав ба номи М.В. Ломоносов  таҳсил намудааст  (1972–1978). С. 1965–1968 дар Лабораторияи рад., соли 1968–1972 дар Лабораторияи кибернетикаи Стансияи техникии наврасони пойтахт бо ихтироъкорӣ машғул шуда, иштир. НКХХ СССР гардидааст. Пас аз хатми  Университети давлатии Маскав ба номи М.В. Ломоносов коромӯз (1979–1981), аспиранти шуъбаи назарияи тазоҳуроти плазмавии Институти физикаи ба номи П.Н. Лебедеви АИ СССР  (Москва, 1981–1984), ҳамзамон дар Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ ба ҳайси корм. Лабор. физикаи криогеннӣ  (1985–1991), корм. калони илмии Лабор. физ. лазерӣ  (1991–2014) кор кардааст. С. 1987 дар Ин.-ути физ. АИ СССР дар мавзӯи «Теоретическое исследование вынужденного расеяния Мандельштама-Бриллюэна в разреженной плазме» рисолаи номзадӣ ва соли 2002 дар мавзӯи  «Процессы нелинейного взаимодействия электромагнитных волн в полупроводниковых соединениях и плазме» рисолаи докторӣ  дифоъ намудааст. Аз соли 2014 – корманди пешбари илмии Лабор. физ. криогеннии Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ. Аз соли 1995 бо технологияи компютерӣ ва солҳои  1995–2018 дар Интернет бо ихтирооти компютерии режими  «шикори озод» (зуд васл шудан ба  мавзӯъҳои аҷоиб ва ҷолиби компютерӣ) машғул аст. Соли 2007 дар Вазорати адлияи  ҶТ  ташкилоти ҷамиятии «ЦИФРА» кушодааст. Аз соли 2011 то имрӯз блогҳо ва чандин гурӯҳро бахшида ба пешрафти илм ва техника ва ҳамчунин тиб дар Фэйсбук бар уҳда дорад. Дар рӯзномаи «Народная газета» (20.04.2016) мақолааш таҳти унвони «Қалбро набояд хун кард!» ба табъ расидааст.
## Пайвандҳо
Лабораторияи физикаи криогении Институти физикаю техникаи ба номи С.У. Умарови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Физикони Тоҷикистон
Бобои Балхӣ

**Мавлоно Бобои Балхӣ** (, с. тав. ваф. номаълум) — и тоҷик (а. 16).

Аз ин шахс танҳо тазкиранигор Нисории Бухороӣ дар «Музаккир-ул-аҳбоб» ёд кардааст. Бобои Балхӣ, чунон ки аз нисбааш бармеояд, дар Балх зиндагӣ ва эҷод карда, дар ҳамин ҷо даргузаштааст. Аз анвои шеър бештар ба ғазал таваҷҷуҳ доштааст. Ин байт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مشحون. تاریخ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۶

## Сарчашма
*
Мирзо Ризои Бобокалон

**Мирзо Ризо Бобокалон** (қарни XIX) — хаттот ва настаълиқнависи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар гузари Масҷиди Сафеди Истаравшан таваллуд шуда, дар мадрасаи Кӯкгунбази ҳамон ҷо таҳсили илм намудааст. Хаттотиро аз Мирзошарифи Дабир омӯхтааст. Хатҳои сулс, насх ва настаълиқро зебо менавишт. Дар Истаравшан ва Хӯқанд як қатор асарҳоро китобат кардааст. Бобокалон маснавии «Таърихи султонӣ»-ро, ки Абдулвосеъ Манзур ба хони Хӯқанд — Худоёрхон бахшидааст, соли 1870 бо хатти настаълиқ китобат намудааст. Ин китоб аз 143 варақ иборат буда, таҳти рақами 9293 дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии ба номи А. Берунии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон маҳфуз аст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Бобои Об

**Бобои Об** — қулла, нуқтаи баландтарини қаторкӯҳи Қурама. Баландиаш 3768 метр. Зиёратгоҳи хоссу ом аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Кӯҳҳои Тоҷикистон
Юсуфи паёмбар

«**Юсуфи паёмбар**» () — маҷмӯаи телевизионӣ перомуни зиндагии Юсуф ва Зулайхо ба коргардонии Фараҷуллоҳ Силаҳшӯр аст. Нахустин қисмати ин сериёли 45 қисматӣ ҷумъаи 7 тирмоҳи 1387 соати 22 пахш шуд. 
 
Лар сериёли «Юсуфи паёмбар» Мустафо Замонӣ, Маҳмуди Покният, Катоюн Риёҳӣ, Ҷаъфари Деҳқон, Аббос Амирӣ, Ҷаҳонбахш Султонӣ, Раҳим Наврӯзӣ, Маҳваш Сабркун, Илҳом Ҳамидӣ, Парвона Маъсумӣ, Лайло Блокот ба ифои нақш пардохтаанд.

Дар ин маҷмӯа Мустафо Замонӣ ифогари нақши Юсуф аст ва нақши падараш Яъқубро Маҳмуди Покният ифо мекунад. Шахсияти Зулайхоро, ки дар ҳинни мароҳили филмбардорӣ бозигари он интихоб шуд Катоюн Риёҳӣ ва нақши Азизи Миср Путифорро ҳам Ҷаъфари Деҳқон бозӣ кардаанд. 
 
## Достон
Замоне, ки Яъқуб, мардумони Банӣ Исроилро ба маъбуди ягонаи олам фаро хонда ва аз парастиши худоёни сард ва сангӣ инзор медиҳад, Худованд, паёмбари баъдиро дар насл ӯ қарор дода ва Юсуфро ба вай ато мекунад, ки дар ҳасан ва ҷамол, беназир аст. Юсуф дар кӯдакӣ рӯъёи аҷибе мебинад. Рӯъёе, ки дар он хуршед ва моҳ ва 11 ситора барои ӯ ба саҷда меафтанд. Яъқуб, ки ин рӯъёи азимро мешунавад ба ӯ тавсия мекунад то онро аз бародарони худ пинҳон кунад. Пас аз чанде, бародарони Юсуф, ки ба алоқаи падаршон нисбат ба Юсуф рашк меварзиданд, ӯро ба Миср ва ба мардуми Миср, ва ба Зулайхо ҳамсари Ибни Ҳутби севум мефурӯшанд, аммо Худованд, ки ирода фармуда то ба воситаи Юсуф, мардумро ба роҳи наҷот ва ҳидоят даъват намояд. Ӯро аз пастии чоҳ раҳонида ва баландӣ мақом ва мартабат ато менамояд...

## Нигаред низ
* Сураи Юсуф
* Юсуф ва Зулайхо

## Эзоҳ
Елена Алиева

**Елена Ғуломовна Алиева** (01.02.1948, Душанбе) — пизишк, номзади илмҳои тиб. (1997), дотсент (2010). Фарзанди  Алиев Ғулом Алиевич. 
## Зиндагинома
Елена Ғуломовна Алиева дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино  таҳсил намуда (1965–72), ихтисоси пизишки муолиҷакорро соҳиб гаштааст. Ординатори клиникӣ  (1972–74) ва ҳамзамон ассис.каф. физиологияи патологӣ (1974–83), ассис. (1983–97), муд. каф. варзиши шифоӣ  ва назорати тиббӣ бо курси физиотерапияи ДДТТ (1997–2010) будааст. С. 1997 дар мавзӯи «Баъзе хусусиятҳои шароити меҳнати кормандони сехҳои электролизи истеҳсолоти алюминий ва таъсири майдонҳои магнитӣ ба маҷрои гардиши хурди хун»  рисолаи номз. дифоъ кардааст. Аз с. 2010 – дотсенти кафедраи тарбияи ҷисмонии табобатӣ ва тибби Шарқи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино. 
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 28 тезис, 4 мақолаи илмӣ, 4 дастурамали таълимию методӣ, аз он ҷумла: «Значение раннего применения ЛФК и массажа в реабилитационном периоде больных с ревматоидным артритом» (маҷ. «Здравоохранение Таджикистана», Д., 1995, № 3); «Влияние одного из ведущих производственных факторов  Таджикского алюминиевого завода на сосуды микроциркуляторного русла» (дар кит. «Медицина и здоровье», Д., 1997); «Роль длительных тренировок в лечении больных гипертонической болезнью» (Ахбори АИ ҶТ, Д., 2006, №1–2 (151); «Значение преформированных физических факторов  в комплексном лечении больных с заболеваниями суставов» (Материалы 55-ой научно-практической конференции ТГМУ, Д., 2007) ва ғ. Бо чандин Ифтихорномаҳои Фахрии  соҳавӣ  қадр  карда   шудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино
Тоҷикистон
Кӯдакистон

[thumb|300px|Кӯдакони шашсолаи кӯдакистони [Аланя (Туркия)]]
**Кӯдакистон** (), **боғчаи кӯдакон** () — муассиса барои тарбияи ҷамъиятии кӯдакони синни то мактабӣ.

## Таърих
Аввалин муассисаи кӯдаконаро Р. Оуэн дар Ню-Ленарк (Шотландия) соли 1802 ташкил карда буд. Ба муассисаи томактабии Олмон соли 1837 Ф. Фребел номи боғчаи кӯдаконро дод. Дар Россия якумин боғчаи кӯдакон солҳои 60 садаи XIX таъсис ёфт.

### Дар Тоҷикистон
Аввалин кӯдакистон дар Тоҷикистон соли 1921 ташкил шуд, дар 3 боғчаи уезди Хуҷанд 140 нафар кӯдакон тарбия мегирифтанд. Дар Душанбе аввалин боғчаи кӯдакон соли 1929 ба кор сар кард, ки 25 ҷой дошт.

Ҳоло (2009) дар ҷумҳурӣ 487 муассисаи томактабии давлатӣ ва муассисаву корхонаҳо фаъолият доранд, ки дар онҳо зиёда аз 58700 нафар кӯдакон тарбия мегиранд. Инчунин дар ҷумҳурӣ 13 муассисаи томактабии хусусӣ мавҷуданд: 11-то дар шаҳри Душанбе, 1-то дар вилояти Суғд, 1-то дар шаҳри Кӯлоби вилояти Хатлон. Шумораи умумии тарбиятгирандагон дар онҳо 450 нафарро ташкил медиҳад.

Омӯзиш ва таҳлили мавҷудияти дастурҳои методию таълимӣ барои кормандони соҳаи тарбияи томактабӣ нишон медиҳад, ки дар ин ҷода як қатор пешравиҳо дида мешаванд. Бо пешниҳоди Вазорати маорифи ҶТ ва бо қарори Ҳукумати ҶТ аз 2 июли соли 2009, № 338 барои кормандони муассисаҳои томактабӣ Стандарти давлатии таҳсилоти томактабӣ тасдиқ гардид. Дар ҷумҳурӣ нахустин маҷаллаи методию маърифатии «Субҳи умед» барои кӯдакистонҳо ба табъ расид, ки мутахассисони соҳаро бо усулҳои нави таълим, идоракунии муассисаҳои томактабӣ, роҳҳои инкишофи тафаккури интиқодию мантиқии кӯдакони синни томактабӣ ба тавассути фаъолияти гуногуни тарбиявию таълимӣ шинос менамояд. Вобаста ба татбиқ намудани барномаю усулҳои нави кор бо кӯдак аз тарафи ташкилоту ин-тҳои байналмилалӣ барномаҳои «Қадам ба қадам» ва «Аз кӯдак ба кӯдак» ҷорӣ карда мешаванд. Айни замон дар ҷумҳурӣ 18 кӯдакистон бо усули «Қадам ба қадам» фаъолият мекунанд. Илова бар ин ба тавассути ҳамкорӣ бо барномаи «Аз кӯдак ба кӯдак» дар вил. Хатлон 1078 нафар кӯдакони синни 6-сола ба мактаб омодагӣ мегиранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимӣ
Ҷоизаи Оскар (2019)

чап|Ҳайкалчаи хокистарии Оскар -3D-estatueta-cinza

**Таҷлили ҷоизаи Оскар 2019** (таҷлили 91-ум)

**Наваду якумин маросими таҷлили «[[Ҷоизаи Оскар|Ҷоизаи Оскар]]»**, тавассути Академияи улум ва ҳунарҳои синамо (AMPAS) ва ба ифтихори беҳтарин филмҳои соли 2018, дар рӯзи якшанбеи 24 феврали соли 2019, чун ҳамасола дар театри Долбӣ (Ҳолливуд, Лос-Анҷелес) баргузор гардид..

**Ғолибони ҷоиза дар соли 2019**

* Филми беҳтарини сол - драмаи «GREEN BOOK» (), ();
* Коргардонии беҳтарин — Алфонсо Куарон (барои филми  ); 
* Нақши беҳтарини мардона — Ромӣ Малик; (дар филми  ); 
* Нақши беҳтарини занона — Оливия Колман; (дар филми  ); 
* Нақши дуюми беҳтарини мардона — Моҳиршоло Алӣ; (дар филми (),  ); 
* Нақши дуюми беҳтарини занона — Реҷина Кинг; (дар филми  ); 
* Беҳтарин сенарияи филм — Ник Валлелонга, Брайан Карри, Питер Фаррелли; (барои филми (),  ); 
* Беҳтарин сенарияи ба филм мутобиқгардида  — Чарли Вачтел, Дэвид Рабинович, Кевин Уиллмотт и Спайк Ли; (барои филми  ); 
* Беҳтарин филми тасвирии калонҳаҷм — Spider-Man: Into the Spider-Verse () ( ); 
* Беҳтарин суруд дар филм —  Shallow (дар филми ( ); 
* Беҳтарин мусиқии филм —   Людвиг Йоранссон (дар филми ( ); 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Список лауреатов и номинантов на официальном сайте
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website 
* THE 93RD ACADEMY AWARDS | 2019 
* «Оскар»-2019 на сайте IMDb

Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Кори муздӣ ва сармоя

«**Кори муздӣ ва сармоя**» () — асари Карл Маркс, ки дар он муносибатҳои истеҳсолии ҷамъияти буржуазӣ муфассал таҳлил шудааст.

## Чоп
Аввалин бор соли 1849 дар «Газетаи нави Рейн» чоп шуд; нотамом мондааст. Ба забони русӣ бори аввал аз тарафи гурӯҳи «Озодкунии меҳнат» тарҷума ва соли 1883 дар Женева чоп гардид. Соли 1963 бо номи «Меҳнати кироя ва капитал» ба забони тоҷикӣ тарҷума шудааст (Маркс К., Энгельс Ф., Асарҳои мунтахаб, ҷ. 1, саҳ. 60—89).

«Кори муздӣ ва сармоя» аввалин асари чопии К. Маркс буда, дар он воситаҳои истеҳсолоти капиталистӣ аз ҷиҳати илмӣ тадқиқ шудааст; дар ин асар ба таҳлили муносибати асосии ҷамъияти буржузӣ — муносибати байни меҳнати кироя ва капитал диққати махсус дода мешавад. К. Маркс дар «Кори муздӣ ва сармоя» музди кор ва қонунҳоеро, ки андозаи онро муайян мекунанд, таҳлил карда, процесси андухти капиталро дида мебарояд. Фарқи зиддияти кулли манфиатҳои меҳнате кироя ва капиталро нишон медиҳад ва исбот мекунад, ки афзоиши босуръати капитал барои навсозии революционии ҷамъият замина мегузорад. К. Маркс дар «Кори муздӣ ва сармоя» ба ҳалли масъалаи арзиши изофа хеле наздик шудааст. Ғояҳои «Кори муздӣ ва сармоя» дар асарҳои минбаъдаи К. Маркс ва Ф. Энгелс, махсусан дар «Сармоя» инкишоф ёфтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Марксизм
Гурӯҳ:Иқтисоди сиёсӣ
Ривояти суғдӣ (китоб)

**«Ривояти суғдӣ»** — қиссаи таърихии Нависандаи Халқии Тоҷикистон Сотим Улуғзода, ки ба ҷавонмардию корнамоиҳои гузаштагони халқи тоҷик бахшида шудааст.
Повести «Ривояти суғдӣ» бори аввал соли 1975 дар маҷаллаи «Садои шарқ» чоп шудааст ва соли 1977 ба шакли китоби алоҳида интишор ёфтааст.
Асар ҳаҷман калон набошад ҳам, мазмунан васеъ аст. Вай рафти дуюмин ҳуҷуми калони арабҳоро ба Мовароуннаҳр ва ҷанги зидди онҳоро тасвир менамояд.

## Сужети асар

## Пайвандҳо
 

## Адабиёт
* Сотим Улуғзода. Ривояти суғдӣ: қиссаи таърихӣ. — Душанбе: Адиб, 2002.

Гурӯҳ:Адабиёти тоҷик
Хушнависӣ

[thumb|Намунае аз хушнависии исломӣ бар [катибае дар мадрасаи Абуинония, Марокаш, қарни XIV.]]
**Хушнависӣ** ё **хаттотӣ** — ба маънии зебонависӣ ё навиштани ҳамроҳ бо халқи зебоӣ аст ва фарде, ки ин фароянд тавассути ӯ анҷом мегирад хушнавис ном дорад, ба хусус замоне, ки хушнависӣ ҳирфаи шахс бошад. Гоҳе дарки хушнависӣ ба унвони як ҳунари мушкил аст. Ба назар мерасад барои дарк ва лаззат бурдан аз таҷрибаи басарии хушнависӣ бояд бидонем хушнавис афзун бар нигориши як матн, саъй дошта асаре ҳунарӣ бо арзишҳои зебоишинохтӣ халқ кунад. Аз ин рӯ хушнависӣ бо нигориши соддаи матолиб ва ҳатто тарроҳии ҳуруфу саҳифаороӣ мутафовит аст.

## Эзоҳ
Зариф Бобокалонов

**Бобокалонов Зариф Тоирович** (тав. 3 ноябри 1970, Душанбе) — ходими ҳарбии тоҷик, генерал-майор (2004).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи олии ҳарбии умумиартиши фармондеҳии ш. Владикавкази Федератсияи Россия (1992) ва Академияи сипоҳи танкиву мошинаҳои зиреҳпӯши ш. Маскав (1998). Сардори шуъбаи 2-юми Комиссариати ҳарбии ноҳияи Исмоили Сомонии ш. Душанбе (1992–93), фармондеҳи гурӯҳи 2-юми ротаи таъйиноти махсус, ротаи комендантӣ ва гауптвахтаи Комендатураи ҳарбии Вазорати мудофиаи ҶТ (1993–94), ёвар ва ёвари калони коменданти ҳарбии Комендатураи ҳамлу нақли роҳи оҳан ва фурудгоҳи ш. Душанбе (1994 – 95), муовини сардор ва сардори Раёсати фаврии Сарситод (1998 – 2000), муовин ва муовини аввали сардори Сарситоди Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ (2000–03). Аз с. 2003 муовини аввали сардори Сарситод – сардори Раёсати фаврии Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ.

## Медалҳо
Бо медали «Ҷасорат» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Пӯлод Бобокалонов

**Пӯлод Бобокалонов** (1899, Хуҷанд — 1957, ҳамон ҷо) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1947), Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1947).

## Зиндагинома
Аз ташкилкунандагони фаъоли хоҷагиҳои деҳқонӣ дар ноҳияи Хуҷанд ба шумор рафта, дар кишт кардани заминҳои Вахш саҳм гузоштааст.

## Ордену медалҳо
Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат, «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Бобопирак

**Бобопирак** () — рустаниест печактана.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Дарозии танааш 4—12 метр. Пояаш борики сербанд, хокистарранги кушод, одатан хамида. Баргаш сабзи кушод, пармонанди думчадароз. Баргҳои якумаш яклухт, баргҳои минбаъдааш дандонадор мешаванд. Гулаш зардтоб, хӯшагулаш ҷорӯбак, дар бағали баргҳо ҷой гирифтааст. Мевааш сертухм. Нимаи дуюми моҳи март барг мебарорад, август—октябр шукуфта тухм мебандад. Дар табиат аз тухм афзоиш меёбад. Навдаҳои борику дарози бобопирак ба рӯи сангҳо паҳн мешаванд, ба шохи дарахтон часпида, то нӯги онҳо мепечанд.

## Густариш
Бобопирак дар Тоҷикистон қариб дар ҳама ҷо (қаторкӯҳҳои Қурама, водии дарёи Сир, қаторкӯҳҳои Туркистону Зарафшон, нишеби қаторкӯҳҳои Ҳисор, Пётри I, Қаротегину Дарвоз, Рангон, Ғозималик, водии дарёи Ванҷ, қаторкӯҳҳои Рӯшону Шохдара ва ғайра) паҳн гардидааст. Одатан дар баландиҳои 400—2500 м аз сатҳи баҳр (баъзан то 4000), дар тӯғайзор, бешазори дарахтони паҳнбарг, арчазор, якҷоя бо дарахтони бед, сафедор, тӯс, ангат ва ғайра мерӯяд.

## Корбурдҳо
Барои сабзкории шаҳру ноҳияҳо истифода мешавад.

## Заҳрнокӣ
Бобопирак рустании заҳрнок аст; баргҳои тару тозаи он пӯстро месӯзонанд. Мавсими беҳтарини кишти бобопирак баҳор ё тирамоҳ мебошад. Ниҳоли 2, 3 ё 4-солаашро ба ҷои доимӣ кӯчат мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Запрягаева В. И. Лесные ресурсы Памиро-Алая. Л., 1976.

## Сарчашма
*
Боборикин, Владимир Михайлович

**Боборикин Владимир Михайлович** (; тав. 15 июни 1922, деҳаи Левковои ноҳияи Уваров, вилояти Маскав) — рассом, Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон (1982), Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1967). Ширкаткунандаи ҶБВ (1941—1945).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Мактаби рассомии Маскав (1947) ва Институти рассомии Ленинград ба номи И. Репин (1954). Солҳои 1954—1988 муаллими Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимови шаҳри Душанбе буд. Аз соли 1988 нафақир. Аз соли 1996 дар шаҳри Санкт-Петербурги Федератсияи Русия зиндагӣ мекунад.

## Фаъолияти эҷодӣ
Владимир Боборикин роҷеъ ба сулҳу амният, комёбиҳо, пешрафту дигаргуниҳои сарзамини тоҷикон асари бисёре офаридааст. Ӯ қаҳрамонҳояшро аз байни коргарону деҳқонон интихоб намуда, дар портретнигорӣ ва жанрҳои гуногуни санъати рассомӣ истеъдоди баланд нишон додааст. Мусаввараҳои «Рехтагари номӣ Фозилов», «Мактаби маҳви бесаводӣ», «Дар толори интизорӣ» (ҳар се 1955—1957) таассуроти мушоҳидаҳои аввалин ва шиносоии Владимир Боборикин бо Тоҷикистон аст. Владимир Боборикин солҳои 1962—1963 ба Помир сафар карда, як силсила асарҳо («Духтари шуғнонӣ», «Посбони сарҳад», «Ғаллакори помирӣ», ва ғайра) офарид, ки дар онҳо мақсаду маром ва зиндагии мардуми кӯҳистон хеле табиӣ ва боварибахш ифода ёфтааст. Мусаввараҳои «Деҳачаи роҳсозон» (1960), «Бошгоҳи қутосҳо» (1964) ва «Қутоспарвари Аличур» (1968) гувоҳи камолоти эҷодии Владимир Боборикин ва падидаи ҷиҳатҳои фардии рассомии ӯ мебошанд. Владимир Боборикин дар мусаввараи «Дар хирмани дур» (1961) меҳнати сарбаландонаро тасвир намуда, ба воқеияти зиндагӣ оҳанги фалсафӣ бахшидааст. Яке аз асарҳои беҳтарини Владимир Боборикин «Қутосдӯш» (1972) мебошад, ки дар он унсурҳои манзара ҷанбаи портретиро тақвият додааст. Портретҳои гурӯҳии Владимир Боборикин низ бо обуранги хос ва фардияти симоҳо хеле ҷолибанд («Духтари кӯҳсор», «Чӯпонҳо» ва ғайра).

Ба эҷодиёти солҳои 70 садаи XX-и Владимир Боборикин образҳои монументалӣ ва эпикӣ низ хоссанд (мусаввараҳои «Раҷабгул», «Озода ва бригадаи ӯ», «Ҷангалбонон», силсилаи «Балҷувон» ва ғайра).

## Намоиши осор
Асарҳои Владимир Боборикин дар Намоиши асарҳои рассомони ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна дар Афғонистон ва Бирма (1960), Намоиши асарҳои рассомони Тоҷикистон дар «ЭКСПО-67» (Монреал), Намоиши асарҳои рассомони шӯравӣ бо номи «СССР — Ватани мо» дар София (1973) баҳои баланд гирифтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Наджафов А. Р. Владимир Бобрыкин. М., 1977.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Бобомир (хушнавис)

**Бобомир** (; садаи XVI) — хушнависи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Ба хатти вай қитъае аз мураққаъи Баҳром Мирзо дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул мавҷуд аст, ки бо хатти хафии зебо китобат шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Бобои Ҳисорӣ

**Бобои Ҳисорӣ** (, қарни XVI) — хаттот ва хушнависи форс-тоҷик.

Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Як нусхаи «Юсуф ва Зулайхо»-и Абдурраҳмони Ҷомиро с. 1565/66 дар балда (шаҳр)-и Ҳисор бо хатти зебои хафии миёна китобат кардааст, ки дар Китобхонаи салтанатии Эрон маҳфуз мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Бобои Шерозӣ

**Бобои Шерозӣ** (), *Мирмуҳаммад Мирзо Бобои Шерозӣ*; ? - 1862/63) — хушнависи эронӣ. 

Дар 24-солагӣ вафот кардааст. Хатти настаълиқ ва шикастаро зебо менавиштааст. Дар Китобхонаи салтанатии Эрон Қуръоне ба хатти Алиаскари Арсанҷонӣ маҳфуз аст, ки ҳошияҳои он бо хатти зебои настаълиқ ва шикастаи Бобои Шерозӣ китобат шудааст.

## Адабиёт
* فرصت شيرازی، آثار عجم، چاپ بمبيی، ۱۳۱۳ هـ. ق؛
* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Бобокӯҳ

**Бобокӯҳ** (то 31 июли 2023 — *Боботоғ*) — қаторкӯҳ ва яке аз силсилаи кӯҳҳои пасти ҷанубу ғарби Тоҷикистон. Аз шаҳраки Ҳисор ба самти ҷанубу ғарб то 100 км тӯл кашидааст.

## Мушаххасот
Баландтарин нуқтаи он дар қисми шимолии кӯҳ воқеъ гардида, аз сатҳи баҳр 2225 м баланд мебошад. Дар қисми ҷанубӣ 600 м-ро ташкил медиҳад. Аз ҷиҳати сохти геологӣ дар Б. таҳнишастҳои давраи мезозой ва кайнозой бартарӣ доранд. Релйефи ҳозираи Б. ҷавон буда, ба ҳаракатҳои тектоникии охири неоген ва ибтидои давраи чорум вобаста мебошад. Мувофиқи маълумотҳо Б. дар давоми камтар аз ним миллион сол ба миён омадааст. Сатҳи он ба суфакӯҳ шабоҳат дошта, иқлимаш континенталӣ мебошад. Дамои ҳаво то 4 моҳ аз 00 паст мешавад. Миқдори бориши солона — 200 мм ва аз ин ҳам камтар.

## Наботот
Таркиби хоку набототи Боботоғ гуногун буда, вобаста ба баландӣ, сатҳи маҳал, тағйирёбии ҳарор. ва бориш ба таври амудӣ паҳн гардидаанд. Дар баландиҳои 350—600 м хоки хокистарии равшан вомехӯрад, ки дар он эфимерҳо, қиёқ, пудина ва ғ. месабзанд. Аз ин боло, дар баландиҳои 700—1600 м хокаш хокистарранги тира ва қаҳваранг буда, дар он, асосан, ғешаву пудина бо эфимеру эфимермонандҳо ва дигар алафҳо омехта месабзанд. Буттаҳо кам, дарахтон фақат дар назди чашмаҳо ва сойҳои обдор мерӯянд. Эфимерҳо авв. баҳор нағз нашъунамо карда, баробари баланд шудани ҳарор. (нимаи авв. апр.) ба зудӣ мехушканд ва ба ҷойи онҳо набототи ба хушкӣ тобовар — явшон, чинорак, ғеша, пудина, лолахасак, янтоқ ва ғ. месабзанд.

## Ҳайвонот
Вобаста ба шароити табиии Боботоғ, олами ҳайвоноти он ҳам гуногун аст. Дар ин ҷо аз хазандагон баъзе намудҳои мор, каждум, калтакалос, аз ширхорон гург, гуроз, рӯбоҳ, шағол, заргӯш, аз парандаҳо бедона, кабк аз ҳайвоноти нодир морхӯр ва муфлон вомехӯранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Щукин И. С. Таджикистан. Л. ,1936;
* Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1978;
* Раҳимов М. Табиат ва сарватҳои табиии Тоҷикистон. Д., 2001.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Раул Ҳаҷимба

**Раул Ҷумкович Хаҷимба** (; тав. 21 марти 1958, Ткварчели, ноҳияи Очамчир) — сиёсатмадори абхозӣ, Президенти кунунии Ҷумҳурии Абхозистон аз 25 сентябри соли 2014.

## Эзоҳ
Садои Шарқ

**«Садои Шарқ»** — моҳнома, нашрияи адабии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

Моҳномаи "Садои Шарқ" яке аз бособиқатарин нашрияҳо дар Тоҷикистон аст, ки ҳудуди 85 сол боз ба хатти сириллик чоп мешавад.

## Таърих

Маҷалла аз моҳи майи соли 1964 ба баъд бо номи "Садои Шарқ" нашр мешавад. Номҳои қаблии он "Раҳбари дониш" (1927-1932), "Барои адабиёти сотсиалистӣ" (1932-1937) ва "Шарқи сурх" (1937) будааст.

Ин маҷалла то кунун ду бор мутаваққиф ҳам шудааст. Бори аввал аз моҳи апрели соли 1938 то июни соли 1940 ва бори дуввум дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941-1945).

Аз нимаи соли 1946 интишори муназзами он бо ҳамон номи "Шарқи сурх" дубора оғоз шуд, ки дар соли 1964 ба "Садои Шарқ", унвони кунунии он, тағйири ном кард.

### Нахустин нашрияи адабӣ

Дар соли сеюми таъсиси ҷумҳурии шӯравии Тоҷикистон чанд нафар аз кормандони Комиссариати (вазорати) маорифи ин ҷумҳурӣ ба нашри маҷаллае илмӣ, таълимӣ, иҷтимоъӣ ва адабӣ иқдом карданд ва шумораи аввали он моҳи августи соли 1927 бо номи "Дониш ва биниш" дар шаҳри Самарқанд нашр гардид.

Аввалин сардабири он Муҳаммад Мӯсавӣ буд. Минбаъд ин маҷалла дар шаҳрҳои Тошканд ва Душанбе зери назари Собит Манофзода ба чоп мерасид.

Донишманди фақид Раҳим Ҳошим менависад: "Дар Самарқанд мутасаддии тайёр кардани маҷалла Нарзулло Бектош буд, ки мудири шуъбаи илмии комиссариати маориф буда, барои кораш дар маҷалла музд намегирифт. Маҷалла кормандони адабии доимӣ надошт, кори онро ходимони нашриёт ба ҷо меоварданд, фонди муайяни ҳаққи қалам ҳам надошт."

Аз баҳори соли 1928 Раҳим Ҳошим котиби масъули маҷалла буданд ва роҳбари маънавии онро устод Садриддин Айнӣ бар уҳда доштааст. Маҷалла ҳарчанд тамоюли омӯзишию парваришӣ дошт, вале дар нашри осори адабӣ ва ташаккули адабиёти навин дар Тоҷикистон нақши муҳимме доштааст.

Нахустин навиштаҳои Айнӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Пайрав Сулаймонӣ, Зуфархон Ҷавҳарӣ, Мунзим, Аҳмадҷон Ҳамдӣ, Ҷалол Икромӣ ва дигарон дар ҳамин маҷалла мунташир шудаанд. Маҷаллаи "Раҳбари дониш" бо нашри аввалин осори қаламкашони ҷавон, аз ҷумла осори Пайрав, Абдусалом Деҳотӣ, Азизӣ, Зеҳнӣ, Сотим Улуғзода, Ҷалол Икромӣ ва дигарон дар тарбият ва роҳнамоии суханварон саҳмдор будааст.

Маҷалла бо нашри як силсила мақолаҳои устод Айнӣ, Лоҳутӣ, Мунзим, Раҳим Ҳошим ва дигарон дар роҳи покизагӣ ва рушди забони форсии тоҷикӣ хидмати арзишманде кардааст.

Дар маҷалла доир ба масоили назария ва таърихи адабиёт матолиби арзишманде нашр шуда, ҳамчунин намунаҳои осори гузаштагон ва адабиёти ҷаҳон ба таври муттасил ба чоп расидаанд. Аз соли 1932 баъд аз таъсиси Иттиҳодияи нависандагони Тоҷикистон маҷалла бо номи "Барои адабиёти сотсиалистӣ" нашр гардида, дар роҳи рушди адабиёти навини тоҷик ва таблиғи мероси гузаштагон хидмати арзишманде кардааст.

## Пайвандҳо
*"Садои Шарқ" - нахустин нашрияи миллии адабӣ дар Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нашрияҳо
Гурӯҳ:Маҷаллаҳо
Гурӯҳ:Маҷаллаҳо ба забони тоҷикӣ
Сурайё Асадова

**Сурайё Ҳайдаровна Асадова**  (Тав. 12.05.1956, ш. Душанбе) — пизишки амрози занона (гинеколог). Пизишки тахассуси олӣ (1995). Собиқадори саноати атомии Федератсияи Русия (2008). 
## Зиндагинома
Сурайё Ҳайдаровна Асадова дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино-ро хатм кардааст (1978). Гинеколог, мудири шўъбаи акушерии таваллудхонаи № 1 ш. Душанбе (1979–1985). Пизишк- гинекологи дармонгоҳи назди сафорати СССР дар ш. Кобули Афғонистон (1986–1990). Аз соли 1990 – пизишк-гинекологи беморхонаи № 83-юми Маркази илмӣ-клиникии федералии назди Вазорати саноати атомии Федератсияи Русия. Ҳамзамон ассис. кафедраи акушерӣ ва гинекологии Донишгоҳи давлатии тиббии № 2-юми Москва (1995–2010). Муаллифи чандин мақолаю дастур оид ба муолиҷаи амрози занона, аз он ҷумла «Тактика лечения эндрометриоза», «Рак шейки матки и методы его лечения» ва ғ.
## Пайвандҳо
* 
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон
Маннон Асроров

**Маннон Тиллоевич Асроров** (13.03.1928, д. Ленин Байроқии қитъаи Деҳинави ноҳияи Самарқанд — 28.11.2014, дар ҳамон ҷо) — агроном-хокшинос, ирригатор. хокшинос, номзади илмҳои кишоварзӣ (1960). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1981).   
## Зиндагинома
Маннон Тиллоевич Асроров факултаи агрономияи Университети давлатии Самарқанд ба номи А.Навоиро хатм кардааст (1950). Соли 1950 бо роҳхати Вазорати хоҷагии қишлоқ ба Сталинобод (ҳоло – Душанбе) омада, дар Институти заминшиносӣ аввал ба ҳайси ходими хурд ва баъд ходими калони илмӣ кор кардааст (1950–1960).  С. 1954 ба аспирантура шомил гаштааст. Баъд аз дифои рисолаи номзадӣ (1960) мудири шўъбаи Ин.-ути заминшиносӣ  (1960–1973), сардори Стансияи заминшиносӣ- мелиоративии Вахши вилояти Қурғонтеппа  (ҳоло – ҳудуди вилояти Хатлон) шуда кор кардааст (1973–1991). 
## Ҷоизаҳо
* Ордени Парчами Сурхи Меҳнат, 
* ду Ордени Ленин, 
* чандин медалҳо ва Ифтихорномаи Фахрии  Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр карда шудааст.
*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кишоварзишиносони Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ
Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо биёбонзоӣ ва хушксолӣ

thumb|Дарёи Арал
**Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо биёбонзоӣ ва хушксолӣ** () — аз 17 июни соли 1995 таҷлил мегардад.

## Таърих
Маҷмаъи Умумии Созмони Милали Муттаҳид, аз соли 1994 ҳарсола, 17 июнро Рӯзи ҷаҳони мубориза бо биёбонзоӣ ва хушксоли (WDCDD) эълом кард. Ин рӯз дар воқеъ баҳонае аст барои огоҳӣ дар бораи падидаи биёбонзоӣ ва асароти хушксолӣ дар кишварҳое, ки ба таври ҷиддӣ бо хушксолӣ ё биёбонзоӣ рӯбарӯ ҳастанд. Яке аз роҳҳои мубориза бо биёбонзоӣ, афзоиши сатҳи огоҳии умумӣ барои таваҷҷуҳ ба масоили муҳити зист ва замин аст. Ин рӯз фурсати хубест то аз тариқи омӯзиш, тақвияти мушорикати иҷтимоии мардум, ҳамкории ташаккулҳо ва созмонҳои мардумниҳод, барои ҳалли ин мушкил қадам бардошт. 
 
Биёбонзоӣ дар воқеъ тахриби замин дар манотиқи хушк, нимахушк ва хушки нимамартуб аст. 

## Омор
Зиндагии беш аз 250 миллион нафар ба таври мустақим таҳти таъсири биёбонзоӣ қарор дошта ва ҳудуди як миллиард нафар дар беш аз сад кишвари ҷаҳон дар маърази хатар ҳастанд. Созмон Милал Муттаҳид пешбинӣ кардааст, ки то соли 2045, дар натиҷа биёбонзоӣ, 135 миллион нафар мумкин аст овора шаванд. 

## Нигаред низ

* Биёбонзоӣ
* Хушксолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзҳои ҷаҳонии СММ
Гурӯҳ:Биёбонзоӣ
Гурӯҳ:Иқлимшиносӣ