open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҳокимияти қонунбарор

**Ҳокимияти қонунбарор**  - маҷмӯи салоҳият оид ба эҷоди қонунҳо буда, одатан ба воситаи парлумон мақомоти олии умумимиллии намояндагй, ки ба таври демократй интиҳоб гардидааст, ба амал бароварда мешавад. Парлумон вобаста ба шакли идоракунии давлат вазъи ҳуқуқии гуногун дорад, вале сарфи назар аз ин вазифаи қонунбарорӣ аксаран ба он тааллуқ дорад.

Парлумони Тоҷикистон — Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Дар баъзе ҳолатҳои дар Конститутсия ва қонунҳо пешбинишуда, халқ низ бевосита дар қонунқабулкунй иштирок менамояд. Ин ҳолат дар вақти ба воситаи раъйпурсй қабул шудани қонун зоҳир мешавад.
## Нигаред низ
* Мақомоти маҳаллии намояндагӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимияти маҳаллӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳокимияти давлатӣ
Гурӯҳ:Сиёсат
Гурӯҳ:Тақсимоти ҳокимият
Ҳокимияти маҳаллӣ (дар Тоҷикистон)

**Ҳокимияти маҳаллӣ (дар Тоҷикистон)** — дар шахси мақомоти намояндагӣ ва иҷроияи маҳаллӣ тараққии иҷтимоию иқтисодии қаламрави дахлдор, иҷрои Конститутсия, қонунҳои ҶТ, қарорҳои Маҷлиси Олй, санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, қарорҳои Маҷлиси болоии вакилони халқ ва раисро таъмин менамояд. Раисони ҳокимияти маҳаллиро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вазифа таъйин ва аз вазифа озод мекунад ва онҳоро барои тасдиқ ба Маҷлисҳои дахлдори вакилони халқ пешниҳод менамояд. Раиси ҳокимияти маҳаллӣ аз ҷумлаи вакилони маҷлиси дахлдори вакилони халқ таъйин ва тасдиқ мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳокимияти давлатӣ
* Ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимияти маҳаллӣ дар Тоҷикистон
Диловари Мирзо

**Диловари Мирзо** — , нависанда , узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1995),  узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2002)  
## Зиндагинома
**Диловари Мирзо** (Талабзода Диловари Мирзо) 8 марти соли 1956 дар деҳаи Нимичи ноҳияи Рашт ба ҷаҳон омадааст. Соли 1977 факултаи педагогика, соли 1983 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ба номи Қандил Ҷӯраевро хатм кардааст.
Фаъолияти меҳнатиро ба ҳайси омӯзгор оғоз намуда, солҳои 1989-1992 хабарнигори
рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» («Ҷумҳурият») будааст. Соли 1992 дар Кумитаи радио ва телевизиони ҷумҳурӣ ба фаъолият пардохта, солҳои 1995-1999 дар рӯзномаи ноҳиявии «Оинаи Рашт», солҳои 1999-2007 дар шуъбаи маорифи ноҳия кор кардааст. Аз январи 2008 то феврали 2012 мудири шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи раиси ноҳия, аз феврали 2012 мудири бахши фарҳанги мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи мазкур будааст. Аз соли 2012 котиби масъули бахши Рашти [Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Аз соли 1995 узви [Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 2002 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
## Эҷодиёт
Ҳикояи аввалинаш «Гуноҳи падар» соли 1986 дар «Газетаи муаллимон» чоп шудааст. Офаридаҳои дигараш дар авроқи маҷмӯаҳои «Вопасин набард», «Зарринёле баъди падар», «Борон изҳоро мешӯяд…», «Мусаввараи нотамом», «Борон доғҳоро мешӯяд…», «Афсонаҳои қисмат», «Борон пайҳоро мешӯяд…», «Хунёгар», «Замоне Ҳойити ман шаҳр будӣ…», «Зилзила шуд дар Ҳойит», «Қисмат», «Нусратулло Махсум» ва ғ. ба табъ расидаанд.
## Ҷоизаҳо
* Ордени «Шараф»; 
* «Аълочии маорифи Тоҷикистон»;
* «Аълочии матбуоти Тоҷикистон»; 
* Нишони «Сухан».
## Сарчашма


Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Мирзомурод Ҳошимзода

**Мирзомурод Ҳошимзода** (10 ноябри 1946, Ӯротеппа, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 25 апрели 2016) — шоири тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Барандаи ҷоизаи адабии ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ, шаҳрванди фахрии шаҳри Истаравшан.

## Зиндагинома

Шоир ва адиби меҳандӯсту ваҳдатсаро, шодравон Мирзомурод Ҳошимзода 10 ноябри соли 1946 дар шаҳри Истаравшан ба дунё омадааст. Маълумоти миёнаро дар мактаби ба номи А.М. Горкий гирифта, факултаи таъриху филологияи Донишкадаи давлатии педагогии Ленинободро соли 1969 бо муваффақият хатм намуд ва ба ҳайси омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик дар мактаби ба номи О.Лутфӣ дар шаҳри Истаравшан ба фаъолият оғоз кард. Баъдан ба ҳайси раиси Иттиҳодияи истеҳсолии матбааҳо, муовини раиси шаҳри Истаравшан хидмат кардааст. Тӯли зиёда аз бист сол сармуҳаррири рӯзномаи «Паёми Истаравшан» буд.

Аз соли 1990 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 2000-ум узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Дар асоси қарори Раиси шаҳри Истаравшан аз 23 сентябри соли 2002, Мирзомурод Ҳошимзода барои маҷмӯаҳои «Чархи гардон», «Ғазалпайванд» ва «Ту барои ман ба дунё омадӣ» ба унвони барандаи ҷоизаи Ҳукумати шаҳри Истаравшан ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ сарфароз гардонида шуд.
Барои саҳми шоиста дар рушди адабиёти муосири тоҷик, фарҳанг ва  матбуот, баланд бардоштани маънавиёти мардум, аз 21 ноябри соли 2006 сазовори унвони “Шаҳрванди фахрии Истаравшан” гаштааст.

## Эҷодиёт
Ба эҷоди шеър аз солҳои ҳафтодум шуғл варзида, аввалин чакидаҳои қалами ӯ дар рӯзномаҳои «Паёми Истаравшан», «Ҳақиқати Ленинобод», «Овози тоҷик», «Ҷумҳурият», «Садои мардум», «Ҷавонони Тоҷикистон», маҷаллаҳои «Машъал», «Хорпуштак», «Фирӯза», «Фарҳанг» чоп гардидааст.

Намунаи шеърҳои М. Ҳошимзода дар маҷмӯаҳои дастаҷамъии «Навсафар» (Душанбе), «Сурудҳои Наимҷон Маҳкам» (Душанбе), «Аҳрорнома» (Душанбе), «Гулафшон», «Дастагул» (Истаравшан) ва ғайраҳо дохил гардидаанд.

Маҷмӯаҳои М. Ҳошимзода «Ҳамроз», «Ганҷина», «Ғазалпайванд», «Ту барои ман ба дунё омадӣ», «Чархи гардон», «Ишқи сархӯр», «Меҳрубонам шав», «Гирдоби хаёл», «Хонадомод», «Худафрӯзӣ» дар солҳои гуногун нашр гаштаанд. Муаллифи очеркҳои «Бузургмард», «Ман ҳам барои Ватан ҷангидаам», «Чанори сабз», «Шаҳди Ғалаба», «Шогирдонам — дилу ҷонам» ва ғайраҳо аст. Шеърҳои шоир дар мавзӯъҳои Ватан, Тоҷикистон, Модар, худшиносии миллӣ, дӯстии халқҳо,
тараннуми ҷавонӣ ва ишқу муҳаббати поки беолоиш эҷод гардиданд. Ҳофизон бештари шеърҳои ӯро ба оҳанг ҷӯр намуда ба воситаи радио ва телевизиони ҷумҳурӣ ва вилоят месароянд. Шеърҳо ва қиссаҳои адиб ҳар сол чандин маротиба бо воситаи гуфторҳои адабии радиои тоҷик шунавонида мешавад.

Адиб аз соли 2000 узви Иттифоқи нависандагон ва аз соли 1990 узви рӯзноманигорони Тоҷикистон аст. Барандаи Ҷоизаи адабии Зуфархон Ҷавҳарӣ, Аълочии матбуоти Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Баёзи адибони Истаравшан — Душанбе: «Эҷод», 2009. — 288 саҳ.
Султонмурод Ҳоҷибоев

**Султонмурод Ҳоҷибоев** () — и узбекзабон ва тоҷикинависи Тоҷикистон. Узви Конфедератсияи рӯзноманигорони байналхалқӣ ва узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Султонмурод Ҳоҷибоев соли 1943 дар деҳаи Болғалӣ тавлид ёфта, пас аз хатми мактаби миёна ба факултаи забон ва адабиёти Донишкадаи олии педагогии шаҳри Ленинобод (Хуҷанди ҳозира) дохил гардида, онро соли 1969 хатм намудааст. Аз соли 1962 фаъолияти педагогии ӯ оғоз меёбад. Соли 1983 то имрӯз дар идораи газетаи шаҳрии «Паёми Истаравшан» кор мекунад.

## Эҷодиёт
Шеърҳои ӯ дар ду ҷилди алманахҳои «Ёшлик» (1979, 1981), дар китобҳои хрестоматияҳои «Барои гурӯҳи калонсолони боғчаҳо», «Хрестоматияи бачаҳо» (Тошкент, нашриёти «Ӯқитувчӣ»), «Бойчечак» (Тошкент, нашриёти «Ёш гвардия»), «Ҳавлӣ пур аз бачаҳо» (Тошкент, нашриёти «Чӯлпон»), китобҳои алоҳида «Ман ба моҳ баромадам» (Душанбе, «Ирфон», 1985), «Алифбои шавқовар» (Тошкент, нашриёти «Юлдузча», 1989) ва як чанд китобҳои дастаҷамъии тоҷикӣ чоп шудааст. Шеърҳои ӯ дар китобҳои дарсии синфҳои 1, 2, 3, 4, 5 низ ҷой дода шудааст.

Китоби «Алифбои шавқовар»-и ӯ дар конкурси нашриёти «Юлдузча» (Ӯзбекистон) ҷои якумро гирифтааст. Ӯ дар конкурси рӯзномаи «Совет Тоҷикистони» низ барои шеърҳои беҳтарини сол ҷои якумро ишғол намудааст.

: **Мӯйсафеди нуронӣ**

: Эҳ, мӯйсафед шудан нағз,
: Бовар кун, ки гапам рост.
: Дарс тайёр намекунӣ,
: Аз «ду»-гирӣ ҷон халос.
: Чой нӯшида мешинӣ,
: Набераат дар зону.
: Эҳ, мӯйсафед мешудам,
: Мӯйсафеди нуронӣ…

: **Ид аст**

: Хурсандии Насимҷон
: Ҳадду канор надорад.
: Охир, дар рӯзномааш
: Як «панҷ»-и калон дорад.
: Рӯзномаи ӯ «5»-ро
: Аз ростӣ, акнун дидаст.
: Ба хона мешитобад,
: Дар хона имрӯз ид аст.

: **Номмонӣ**

: Ба дунё омад кӯдак,
: Ӯро номе лозим буд.
: Номаш Ширин, — гуфт падар,
: Ба модар ҳам маъқул шуд.

: — Не, номи дигар монем,
: Зорӣ мекард Бароҳат.
: Боз хӯрданӣ нашаванд,
: Бачаҳои нафсаш бад.

: **Сар монад**

: Канори раҳ ҳар баҳор,
: Тухми гулҳо мекоштам.
: Медонед-мӣ, аз ин ман
: Чӣ гуна мақсад доштам?
: Надонед, гуфта диҳам,
: То ин ки ҳама донад.
: Чун раҳ равад модарам,
: Гул ба пояш сар монад…

## Унвону ҷоизаҳо
Султонмурод Ҳоҷибоев аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва Узбекистон, дорандаи нишонҳои «Аълочии фарҳанг ва матбуоти Тоҷикистон», ҷоизаи адабии ба номи Зуфархон Ҷавҳарӣ, ва «Нишони сухан»-и Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Баёзи адибони Истаравшан — Д.: «Эҷод», 2009. — 288 саҳ.
Ҳусейни Назрулло

**Ҳусейни Назрулло** — , нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1983), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010)  
## Зиндагинома
**Ҳусейни Назрулло** 20 майи соли 1954 дар шаҳри Истаравшан таваллуд шудааст. Соли 1971, пас аз хатми мактаби миёна вориди факултаи филологияи тоҷики Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин шуда, пас аз хатми он, соли 1976, фаъолияти кориро дар Институти забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакии Академияи илмҳои Тоҷикистон оғоз кардааст. Сипас, солҳои 1982-1996, дар Кумитаи давлатии телевизион ва радиошунавонии Тоҷикистон дар вазифаҳои гуногун кор карда, солҳои
1991-1996 сармуҳаррири Идораи барномаҳои дувум (студияи «Фурӯғи Ориёно»)-и Радиои Тоҷикистон будааст. Ҳамзамон, солҳои 1978-1981 ва 1984-1986 дар Ҷумҳурии Афғонистон тарҷумонӣ кардааст. Баъдан, то соли 2000, дар ноҳияи Зафаробод, дар вазифаи мудири шуъбаи Ҳукумати ноҳия фаъолият бурда, аз сентябри 2000 то октябри 2003 котиби матбуоти раиси шаҳри Истаравшан ва сарвари Студияи телевизиони «Курушкада» будааст. Аз ибтидои соли 2004 хабарнигори рӯзномаи «Садои мардум» дар вилояти Суғд аст. Аз соли 1983 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 2010 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

## Эҷодиёт
Муаллифи китобҳои «Замини Акбар» (Хуҷанд, 2002), «Юбилейный Истаравшан глазами Вароруда» (ба забонҳои русӣ ва инглисӣ; Истаравшан, 2002), «Роҳи муқаддас» (дар ҳаммуаллифии Б.Воҳидпур ва Ҷ.Маҳкам; 2004), «Некӯниҳод» (Истаравшан, 2006), «Баракати Истиқлол» (Истаравшан, 2007), «Афғонистон: оташ дар хонаи ҳамсоя» Хуҷанд, 2009), «Чашмаи хирад» (Хуҷанд, 2013) мебошад. Ҳамчунин, муаллифи бисёр очерку фелетону памфлет ва мақолаҳои публитсистист.
## Ҷоизаҳо
*Медали «Ҳафтсолагии Инқилоби Савр»; 
*Медали «Аз халқи сипосгузори Афғонистон»;
*Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии СССР; 
*Ифтихорномаи КМ ВЛКСМ ва ғайра;
*Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2002);
*Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2010);  
*Ҷоизаи ба номи Ҳоҷӣ Содиқ (2006); 
*Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (2014).
## Сарчашма

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони асри XXI
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон
Азимқул Насимов

**Азимқул Насимов** — шоир, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1999)  
## Зиндагинома
**Азимқул Насимов** 1 майи соли 1940 дар деҳаи Искодари Айнии  вилояти Ленинобод (Суғди кунунӣ) таваллуд ёфтааст. Соли 1961 Омӯзишгоҳи омӯзгории Панҷакент, соли 1969 шуъбаи форсии факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Аз моҳи ноябри соли 1962 то декабри 1965 дар Артиши Шӯравӣ адои хидмат намудааст. Баъди хатми донишгоҳ муддате дар Телевизиони Тоҷикистон ба ҳайси муҳаррир, аз моҳи октябри соли 1969 то октябри 1971 дар Корхонаи коркарди оҳани шаҳри Исфаҳони Ҷумҳурии Исломии Эрон ба сифати тарҷумон, баъди бозгашт аз Эрон дар Кумитаи давлатии табъу нашри Тоҷикистон дар вазифаи муҳаррири калон, аз моҳи январи соли 1974 то июли 1991 дар Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мақоми котиби якум, аз моҳи июли соли 1991 то ноябри 2002 дар маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба сифати мушовири калон кор кардааст. Алҳол мудири шуъбаи ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» аст. Аз соли 1999 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
## Эҷодиёт
Фаъолияти эҷодиаш аз солҳои шастуми асри бистум оғоз ёфтааст. Аввал шеър менавишт. Намунаҳое аз ашъораш дар маҷмӯаи дастаҷамъии «Шукуфаҳои умедбахш» ба табъ расидаанд. Сипас ба тарҷумаи асарҳои бадеӣ пардохтааст. Тарҷумаи асарҳои Серо Хонзодян «Ташнаам, об диҳед» (1985), Холида Ҳосилова «Бозгашт» (1986), Ҳусайн Аббосзода «Меҳмон аз кишвари дур» (1988), Ариадна Шалар «Садди Троян» (1990), И.С. Тургенев «Шоҳ Лири саҳроӣ» (1989), А.П. Чехов «Асарҳои мунтахаб» (ҷ.1-3, 1988), «Муждаи субҳ» (тазкираи адабиёти мардуми Осиё ва Африқо – бахши ҳикояҳои нависандагони араб; 1987), Алексей Арган «Кӯҳҳо ба баҳр менигаранд» (1988), «Тазкираи адабиёти советӣ барои кӯдакон» (ҷ.2, ҳикояҳои нависандагони Арманистон; 1989), «Муртад» (ҳикоёти нависандагони араб; 2002), Гиде Мопассан «Омурзиш» (2006), маҷмӯаи ҳикоёти нависандагони Озарбойҷон «Қалби Мадина» (2010) ва ғ. маҳсули қалами ӯстанд. Ҳамчунин, силсилаи ҳикоёти Абулфараҷ, Андре Моруа, Бертолт Брехт, Иван Тургенев, Сабоҳиддин Алӣ, Нозим Ҳикмат, Мирзо Адиб, Аҳмадхони Абӯбакр, Хизгил Авшалумов, Нодар Думбадзе, Дмитрий Гулиа, Питсиён Табидзе, Микола Машенко, Фёдор Абрамов, Виктор Коновалов, Исай Тоболский, Надежда Таффи, Леонид Гурунс, Элин Пелин ва ғ. дар тарҷумаи ӯ ба табъ расидаанд. Дар нашри осори илмию адабии як идда суханварони Эрону Афғонистон ҳам ибтикор варзидааст.
## Ҷоизаҳо
*Ордени «Дӯстӣ»
## Сарчашма


Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Адибон
Доро Наҷот

**Доро Наҷот** — шоир, тарҷумон, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1987), Барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012), Шоири Халқии Тоҷикистон(2016).
## Зиндагинома
**Доро Наҷот** 4 майи соли 1946 дар деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ таваллуд ёфтааст. Соли 1961 фориғуттаҳсили мактаби мутавасситаи зодгоҳаш гашта, солҳои 1961-1966 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод таҳсил кардааст. Хидмати аскариро ба ҷой оварда, дар рӯзномаҳои ноҳиявию вилоятӣ кор кардааст. Соли 1978 дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» («Ҷумҳурият») ба сифати хабарнигор ба кор шурӯъ карда, то соли 1991 дар вазифаҳои гуногун фаъолият бурдааст. Моҳи марти соли 1991 сардабири «Сомон» – ҳафтаномаи Бунёди байналмилалии забони форсии тоҷикӣ таъйин шуда, баъдан то нафақа баромадан корманди Сафорати Ҷумҳурии исломии Эрон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Фаъолияти эҷодии Доро Наҷот дар авохири солҳои шастум оғоз ёфтааст. Аз соли 1987 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

## Фаъолият
Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Соҳиби кӯҳсор» (1979), «Шабнам» (1983), «Дарав» (1986), «Хирмани Маҳтоб» (1989), «Тулӯъе дар ғуруб» (1998), «Меоям аз шигифт» (2013) ва ғ. мебошад. Муаллифи рисолаи «Шайх Абулқосими Гургонӣ»-ст, ки дар авроқи он масоили марбут ба таърихи тасаввуф мавриди баҳсу баррасӣ қарор гирифтаанд. Фарҳанги «Доро»-и ӯ (2012) луғатномаи тафсирии навини беназирест, ки шарҳи беш аз панҷ ҳазор вожа, истилоҳ, таркиб ва ибораҳои рехтаи форсии тоҷикиро дар бар гирифта, суннати деринасоли фарҳангофаринии миллиро тадовим бахшида, дар тарвиҷу таҳкими минбаъдаи забони муштараки форсизабонони ҷаҳон ҳиссаи даркорӣ хоҳад гузошт. Доро Наҷот ба сифати яке аз муваффақтарин гӯяндагони «шеъри сафед» дар Тоҷикистон эътироф гардида, соли 2012 барои китоби ашъори «Меоям аз шигифт» сазовори Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ гардидааст. Ашъори алоҳидаи ӯ ба забонҳои хориҷӣ тарҷума ва дар бархе нашрияҳои Ҷумҳурии Исломии Эрон ба табъ расидаанд. Як идда аз ашъори А.Блок, Ф.Тютчев, А.Ахматова, В.Соколов, М.Дудин, шоири украин Д.Павличко ва шоири ӯзбек Омон Матчонро ба тоҷикӣ гардондааст.
## Ҷоизаҳо
*Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012).
## Сарчашма


Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Шоирони асри XX
Гурӯҳ:Шоирони асри XXI
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Гуфтовард

**Гуфтовард** (), **иқтибос** ( — гирифтан, аз худ кардан, истинод) — айнан овардани порчае аз ягон матн.

Барои қувват додан ва тасдиқ кардани фикр ва ақидаи ифодашудава навишта ва гуфтаҳои муътабар иқтибос оварда мешавад. Иқтибосро бо мақсадҳои зерин меоранд: ҳамчун ифодаи дақиқи фикри баёншаванда; барои танқиди фикри иқтибосшаванда: барои мисол ҳам чун материали пурқиммат ва оригиналӣ. Иқтибос асосан хоси услуби илмӣ (бештар илмҳои ҷамъиятшиносӣ) ва расмии маъмурист. Иқтибос дар матн аз ду тараф бо нохунак ҷудо карда шуда, бевосита баъд аз худ дар қавсайн ва ё ба воситаи аломате ё рақаме дар поварақ ба сарчашма ҳавола карда мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Иқтидор (физик)

**Иқтидор** (N) — бузургии физикиест, ки бо кори (A) дар воҳиди вақт (t) иҷро шуда муайян карда мешавад: N=A/t ё дар мавриди умумӣ N=dA/dt (ин ҷо dA кори элементарие мебошад, ки дар фосилаи вақт dt одатан 1 сония иҷро мегардад). Воҳиди иқтидор дар СИ Ватт (Вт) ва дар системаи СГС эрг/сон аст (1Вт=10 нишондиҳанда 7 эрг/сон). Иқтидорро дар техника баъзан бо **қувваи асп** низ ифода мекунанд.

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Бузургиҳои физикӣ
Гурӯҳ:Физика
Нурмуҳаммад Ниёзӣ

**Нурмуҳаммад Ниёзӣ**()  — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1980),Шоири халқии Тоҷикистон(2012)

## Зиндагинома
**Нурмуҳаммад Ниёзӣ** 20 сентябри соли 1946 дар деҳаи Рӯмони ноҳияи Хуҷанд (ҳозира ноҳияи Бобоҷон Ғафуров) ба ҷаҳон омадааст. Таҳсилро дар мактаби миёнаи зодгоҳаш оғоз карда, дар шаҳри Хуҷанд анҷом додааст. Дастпарвари факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин буда, ду сол дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Фаъолияти меҳнатиро чун омӯзгор оғоз бахшида, баъдан дар Кумитаи садо ва симои вилоят ва ҳафтаномаи «Маданияти Тоҷикистон» ба ҳайси мухбир фаъолият бурдааст. Чанде ходими Маркази тарғиби адабиёт, солҳои 1989—1994 котиби масъули шуъбаи Суғди Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон будааст. Аз соли 1994 раиси Иттиҳодияи адибони ҷавони вилояти Суғд мебошад. Барои китоби шеърҳои «Аз ҳама дур» сазовори Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ гаштааст. Аз шоирони соҳибзавқ буда, дар ашъораш асолату балоғати забони шевои модариро мутаҷаллӣ сохта, дар тасвири манзара, офаридани образҳо ва корбурди васоити суханороӣ муваффақ аст. Мекӯшад баёнгари дарди миллат ва дармонбахши он бошад, хонандаро ба худогоҳию хештаншиносӣ ва эҳтироми армонҳои миллӣ ҳидоят кунад. Аз соли 1980 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

## Эҷодиёт
Офаридаҳояш дар авроқи китобҳои «Ниҳоли навбар», «Санги сабз», «Оташи санг», «Аз ҳама дур», «Офтоби сӯхта», «Сафари шаҳри ишқ», «Васли танҳо», «Зангӯла зан!», «Реша дар санг», «Дарёи дигар», манзумаҳои «Ангораи тавонгардил», «Тахти тоҷик» ва ғ. мебошад. Соли 2012 Нашриёти давлатии ба номи Раҳим Ҷалил (Хуҷанд) «Девони ғазалиёт»-и ӯро дастраси хонандагон намудааст.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи ба номи Камоли Хуҷандӣ;
*  Ордени «Шараф» (2004);
* Шоири халқии Тоҷикистон(2012)

## Сарчашма

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ғафуров
Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Ҳалнома

**Ҳалнома** - варақае, ки аз ҷониби мақомоти судӣ дар бораи ҳалли ин ё он парвандаи гражданӣ аз ҷониби мақомоти мазкур дода мешавад.
## Нигаред низ
* Адолати судӣ
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳаққи суғуртавӣ

**Ҳаққи суғуртавӣ**   - маблағи пулие, ки суғуртакунанда ҳангоми ба вуҷуд омадани ҳолати суғуртавӣ мепардозад.
## Нигаред низ
* Маблағи суғуртавӣ
## Эзоҳ
  
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Исҳоқи Мавсилӣ

**Исҳоқи Мавасилӣ** (; ) — фақеҳ, муҳаддис, адиб, , мусиқидон, хонанда ва навозандаи эронитабори даврони Аббосӣ, писари Иброҳими Мавсилӣ.

## Зиндагинома
Ҳунари мусиқиро аввал аз падараш, баъд дар назди Залзали Розӣ омӯхтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҳаёти сиёсӣ

**Ҳаёти сиёсӣ** - маҷмӯи муносибатҳое, ки вобаста ба идоракунин ҷомеа ва давлат ба вуҷуд меоянд. Иштирокчиёни ҳаёти сиёсӣ инҳоянд: давлат, марзи он, мақомоти давлатӣ ва мақомоти худидораи маҳаллӣ, ҳизбҳои сиёсӣ, ҷунбишҳо ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, шаҳрвандон ва иттиҳодияи онҳо, воситаҳои ахбори омма. Дар мавридҳои гуногун иштирокчиёни ҳаёти сиёсӣ корхонаҳо, муассисаҳо ва ташкилотҳо, сохторҳои соҳибкорй шуда метавонанд.
## Нигаред низ
* Ҳаёти давлатӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳаёти шахсӣ

**Ҳаёти шахсӣ** - мафҳуме, ки Конститутсияи ҶТ пешбинӣ мекунад. Мувофиқи қисми 2 моддаи 18 дахлнопазирии шахсро давлат кафолат медиҳад.
Ба ҳеч кас шиканҷа, ҷазо ва муносибати ғайриинсонӣ раво дида намешавад. Мавриди озмоиши маҷбурии тиббӣ ва илмӣ қарор додани инсон манъ аст. Ҳаёт, қадр, номус ва дигар ҳуқуқҳои фитрии инсон мувофиқи
Конститутсияи ҶТ дахлнопазиранд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи инсон
Ҳаҷми дастхат

**Ҳаҷми дастхат** - миқдори аломатҳои хатӣ дар дастхат, дар имзо бошад, унсурҳои беҳад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Хат
Сураи Ал Ҳиҷр

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 99 оят аст.

## Мундариҷа

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ҳимоя

**Ҳимоя** - 1) Кафолати бехатарӣ аз чизе ба касе ё як қатор амалҳо ва чораҳо оид ба татбиқи ин кафолат. 

2) фаъолияти мурофиавии гумонбаршаванда, айбдоршаванда, ҳимоячиён ва намояндагони қонунии онҳо, инчунин ҳимоячии ҷамъиятист, ки баҳри рад кардани айбдорӣ (гумонбарӣ), дар ёфтани ҳолатҳое, ки айбдоршаванда ва гумонбаршавандаро сафед, ҷавобгарии ҷиноятии онҳоро истисно ва ё сабук мекунанд, инчунин барои ҳимояи ҳуқуқҳои шахсӣ ва молумулкии онҳо равона карда шудаанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳадди ақали музди меҳнат

**Ҳадди ақали музди меҳнат** - ин пасттарин маошест, ки корфармоён метавонанд ба таври қонунӣ ба коргарони худ пардохт кунанд. Яъне, он сатҳест, ки ба кормандон иҷозати фурӯши меҳнати худро надоранд.

Ҳарчанд мафҳуми ҳадди ақали музди меҳнат дар қонунгузории бисёр кишварҳо ҷой дода шудааст, аммо дар бораи афзалиятҳо ва нуқсонҳои ҳадди ақали музди меҳнат андешаҳои гуногун мавҷуданд. Тарафдорон мегӯянд, ки вай дараҷаи зиндагониро баланд мебардорад, ҳосилнокии меҳнатро баланд мебардорад ва дар баробари афзудани даромад маблағгузориро зиёд мекунад. Мухолифин мегӯянд, ки он камбизоатӣ ва бекориро афзоиш медиҳад, ба касбукор зиён мерасонад ва аз корхонаҳо талаб мекунад, ки нархҳои маҳсулот ва хидматҳоро барои ҷуброн кардани маоши баланд афзоиш диҳад ва ба рушди бозори сиёҳи меҳнат мусоидат кунад. Муқаррар намудани музди ғайрибозорӣ ба фаъолияти механизми бозорӣ дар бозори меҳнат халал мерасонад.

Муқаррар кардани ҳадди ақали музди меҳнат як шакли дахолати бозор аст, ки ба фаъолияти бозорҳо халал мерасонад. Баланд бардоштани ҳадди ақали музди меҳнат аз ҷониби ҳукумат як роҳи зиёд кардани даромадҳои андоз ба буҷети давлатӣ мебошад, зеро ҳар қадаре ки ҳадди ақали музди меҳнат зиёд бошад, андозҳо аз он зиёдтар мешаванд.

Аксари кишварҳои ҷаҳон қонунҳои ҳадди ақали музди меҳнатро дар охири асри 20 ҷорӣ карданд. То соли 2020, баландтарин музди ҳадди ақал дар ҷаҳон — дар Женеваи Швейсария қариб 4000 евро аст.   

## Дар Тоҷикистон
Андозаи ҳадди ақали музди меҳнат кафолати давлатӣ (меъёри иҷтимоӣ) буда, аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад.
Андозаи ҳадди ақали музди меҳнат ба тартиби муқаррарнамудаи қонун бояд индексатсия шавад. Ба андозаи ҳадди ақали музди меҳнат пардохтҳои иловагӣ, ки барои аз давомнокии муқаррарии вақти кор зиёдтар кор кардан дода мешавад, дохил мешаванд. Дар ноҳияҳо ва маҳалҳое, ки ба музди меҳнат коэффисиентҳои ноҳиявй, коэффисиент барои кор дар биёбон, маҳалҳои беоб ва баландкӯҳ муқаррар гардидаанд, андозаи ҳадди ақали музди меҳнат бо истифодаи ин коэффисиентҳо муайян карда мешавад.

Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 9 январи соли 2024, №671 «Дар бораи тадбирҳои тақвият бахшидани сатҳи ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, зиёд намудани маоши амалкунандаи вазифавии хизматчиёни давлатӣ, кормандони ташкилотҳои буҷетӣ, андозаи нафақа ва стипендия». Мутобиқи фармони мазкур, аз 1 июли соли 2024 ҳадди ақали музди меҳнат дар тамоми соҳаҳои иқтисодиёти мамлакат ба андозаи 800 сомонӣ дар як моҳ муқаррар карда шудааст. 
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
* Андоз
* Касбукор
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи кор
Ҳавзаи интихоботӣ

**Ҳавзаи интихоботӣ** - воҳиди марзие, ки аз он як ё якчанд вакил ба парлумон ё дигар мақомоти намояндагӣ интихоб мешавад. Тақсими марзи кишвар ба ҳавзаҳои интихоботӣ барои гузаронидани интихобот тибқи низоми интихоботии мажоритарӣ ҳамеша зарурат дорад.
Давраи дуюми маъракаи интихобот ташкили ҳавза ва маҳалҳои интихобот мебошад. Барои интихоби вакилони Маҷлиси намояндагон 41 ҳавзаи марзии якмандатӣ ташкил карда мешавад. Ҳавзаҳои интихоботиро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ бо пешниҳоди Президенти ҶТ ташкил медиҳад.
Тафовути шумораи интихобкунандагони ҳавзаи интихоботӣ метавонад аз 15 то 20%-ро тафсил диҳад.
Дар асоси қонуни интнхобот барои интихоботи вакипони Маҷлиси маҳаллии ВМКБ, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе на бештар аз 70 ҳавзаи интихобот, ба Маҷлиси вакилони халқи шаҳр, ноҳия на бештар аз 40 ҳавзаи интихоботӣ ташкил мегардад.
## Нигаред низ
* Интихобот
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Амини Истаравшанӣ

**Амини Истаравшанӣ** (*Аминҷонов Турсунпӯлод Турдимуродович*; тав. 25 майи 1949, Ӯротеппа) — шоир ва рӯзноманигори тоҷик. Корманди шоистаи Тоҷикистон (1994).

## Зиндагинома
Турсунпӯлод Амини Истаравшанӣ моҳи майи соли 1949 дар шаҳри бостонии Ӯротеппа Истаравшани имрӯза таваллуд шудааст. Падараш Аминҷонов Турсунмурод аз ҷумлаи аввалин рӯзномаиигорони шаҳр ва модараш Бобоҷонова Каромат дар сафи аввалин омӯзгорони Истаравшан дар солҳои сиюми асри гузашта буданд.

Хатмкардаи УДТ (1971). Дар идораҳои сиёсӣ-байналхалқӣ, иқтисодӣ, инчунин идораи барномаҳо барои ҷавонон ва бачагони радио ва телевизиони тоҷик (1971—2006) дар вазифаҳои гуногун кор кардааст.

Аз соли 2006 муовини сардори Раёсати ҳамоҳангсозии барномаҳо ва муносибатҳои байналмилалии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ.

## Эҷодиёт
Маҷмӯаҳои ашъори Амини Истаравшанӣ «Назми Парвин» (1999), «Бахти хусравонӣ» (2000), «Нигини сиришк», «Муноҷоти ошиқ» (ҳарду 2006), «Сарводаи каромат» (2009) ба табъ расидаанд. Муаллифи силсилафилми «Роҳи муқаддас» (дар бораи ҷараёни Ҳаҷ) мебошад. Озодӣ, сулҳ ва ватандӯстӣ ғояи асосии осори Амини Истаравшаниро ташкил медиҳанд. Дар анвои адабии ғазал, қитъа, рубоӣ, дубайтӣ, шеър эҷод мекунад.

## Мукофоту унвонҳо
Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Советии Олии ҶШС Тоҷикистон (1989) сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 2006.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Баёзи адибони Истаравшан. — Душанбе: «Эҷод», 2009. — 288 саҳ.

## Сарчашма
*
Анбиё

Дар Макка нозил шуда, аз 112 оят ва 7 рукӯъ иборат мебошад. Ба тартиби нузул сураи 65 аст.

## Мундариҷа
Номи Анбиё дар сура зикр нашудааст ва онро аз рӯи мазмун чунин ном кардаанд. Қисмати бештари Анбиё дар бораи ҷиҳод ва муборизаи пайғамбарони бузург (а) бар зидди бутпарастӣ аст.

Дар он баъди зикри Мусо (а) ва Ҳорун (а) ва нозил шудани Таврот баёни достони нисбатан муфассали Иброҳим (а), даъвати ӯ ба тавҳид, муборизаи ӯ бо қавми бутпарасти худаш, пирӯзӣ ва наҷот ёфтани ӯ аз оташи Намруд, раҳоии ӯ ва Лут (а) ба воситаи ҳиҷрат ба сарзамини муборак, қиссаҳои Лут (а), Нӯҳ (а), каме муфассалтар дар бораи Довуду Сулаймон (а), доварии онҳо, зиреҳсозии Довуд (а), ба Сулаймон (а) фармонбардор будани боду девҳо, қиссаҳои Айюб (а), Исмоил (а), Идрис (а), Зулкифл (а), Юнус (а) (бо номи Зуннун зикр ёфтааст), Закариё (а), Яҳё (а), Марям ва дар охир баёни Пайғамбари Ислом (с), пайғамбар фиристода шудани ӯ ва уммати ӯ оварда шудааст. Ба Яъҷуҷу Маъҷуҷ ҳам ишорате ҳаст.

Дар зимни Анбиё оятҳое низ дарҷ гардидаанд, ки мазмуни онҳо чунин аст: исботи тавҳид, накӯҳиши ширк ва мушрикон, рисолати пайғамбарон (а), аҳволи муъминон ва кофирон дар рӯзи бозпасин, қудрату тавоноии Худо, адли ӯ ва ғ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
Тӯйчӣ Абдуфаттоев

**Тӯйчӣ  Абдуфаттоев**  (зод. 17. 9. 1954, деҳаи Чолотаи ноҳияи Мастчоҳ) — табиб,  ҷарроҳи кӯдакон, доктори илмҳои тиб (1998), профессор (2000). Узви ҳақиқии Ассотсиатсияи байналмилалии ҷарроҳон – гепатологҳо (аз 1997), узви хадамоти Ассотсиатсияи ҷарроҳони кӯдакони Федератсияи Россия (аз 2004).  
## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети педиатрии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1977). Интерни шуъбаи ҷарроҳии кӯдакони Беморхонаи клиникии Хуҷанд (1977 – 1978), ҷарроҳи кӯдакон ва мудири шуъбаи ҷарроҳии кӯдакони беморхонаи марказии ноҳияи Мастчоҳ (1978 – 1986), аспиранти кафедраи ҷарроҳии кӯдакони Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (1986 – 1989), мудири шуъбаи бемориҳои қафаси синаи Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии № 3 (1989 – 1994). Аз соли 1994 мудири кафедраи ҷарроҳӣ, анестезиология ва реаниматологияи Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон. 
## Фаъолияти илмӣ
Бо ташаббуси Абдуфаттоев дар клиника усулҳои нави ҷарроҳии шуш, сурхрӯда, ҷигар ва роҳҳои талхадон, ҷарроҳии тар­мимӣ бо техникаи микрохирургӣ дар амал татбиқ карда шудааст. Муаллифи 210 мақолаи илмӣ, 46 пешниҳоди беҳсозӣ ва 10 пешниҳоди методӣ мебошад. Таҳти роҳбарии Абдуфаттоев 2 нафар рисолаи докторӣ ва 15 нафар рисолаи номзадии илмро дифоъ намудаанд. 
## Осор
* Оризаҳои нефролитиаз дар кӯдакон, Д., 1998;  
* Проблемаҳои актуалии ҷарроҳии кӯдакон, иншоршиносӣ ва тахдиромӯзӣ, Д., 2001; Ҳуқуқи кӯдак барои муолиҷаи ҷарроҳӣ ва проблемаҳои актуалии ҷарроҳии кӯдакон, иншоршиносӣ ва тахдиромӯзӣ, Д., 2004;  
* Проблемаи перитонит дар кӯдакон, Х., 2006. 
## Сарчашма

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Мастчоҳ
Анкабут (сура)

Сура дар Макка нозил шуда, аз 69 оят ва 7 рукӯъ иборат мебошад. Ба тартиби нузул сураи 81 аст. Номи Анкабут аз ояти 41 гирифта шудааст. Дар оғоз ҳуруфи муқаттааи Алиф, Лом, Мим дорад.

## Мундариҷа
Дар ибтидои Анкабут сухан дар бораи корҳои хубу бад меравад, ки инсон ихтиёран даст ба онҳо мезанад ва барои онҳо масъул аст. Сипас, боз қиссаи баъзе пайғамбарон (а) оварда шудааст: Нӯҳ (а), Тӯфон, Иброҳим (а), пайғамбарии ӯ, ӯро аз оташ раҳонидани Худо, ҳиҷрати Лут (а) бо Иброҳим (а), қавми Лут (а) ва аъмоли зишти онҳо, омадани фариштагон барои ҷазо додани қавми Лут (а), Шуайб (а) ва қавми ӯ, ҷазо додан ба қавми ӯ, зикри қавмҳои Оду Самуд ва ҷазои онҳо, Қорун, Фиръавн ва Ҳомон. Баъди ин зикр шудааст, ки ҳар кадоме аз ин қавмҳову шахсиятҳо ба яке аз ҷазоҳо гирифтор шуданд: боди сангбор, овози сахт, ба замин фурӯ рафтан, ғарқ шудан. Дар охир дар бораи Қуръон, мушрикону аҳли Китоб ва муносибати онҳо ба Қуръон, ҳиҷрат дар замини Худо, муъминон, қудрату тавоноии Худо, аз осмону замин ризқ додани ӯ, ҷойи боамн гардидани Макка, ҷиҳод ва ғайра оятҳо дарҷ гардидаанд.

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
*
Озарахш (шоир)

**Озарахш** (*Толиб Каримов*; 13 августи 1963, деҳаи Урметан, ноҳияи Айнӣ) — шоир ва рӯзноманигори тоҷик, Шоири халқии Тоҷикистон (2019), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1999).

## Зиндагинома
Толиб Каримов 13 августи соли 1963 дар деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа, соли 1980 ба Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (бахши рӯзноманигорӣ) шомил шуда, пас аз хатми донишгоҳ, солҳои 1986—1989 муҳаррири Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1989—1992 директори Иттиҳодияи эҷодӣ-истеҳсолии «Союзтеатр» дар вилояти Суғд, солҳои 1992—2002 дар вазифаи муҳаррири телевизиони вилоят фаъолият бурдааст.

## Фаъолияти кориву эҷодӣ
Аз соли 2002 хабарнигори ҳафтаномаҳои «Нақлиёт» ва «Адабиёт ва санъат» дар вилояти Суғд буд. Аз соли 2015 сардабири маҷаллаи адабии «Паёми Суғд» мебошад. Аз соли 1999 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Озарахш муаллифи китоби ашъори «Аз чашмасор омадам», «Намози мусофир» ва «Чархболи Офтоб», «Девони ишқ», «Ояндаҳо» аст, ки дар пойтахти кишвар шаҳри Душанбе ва шаҳри Хуҷанд интишор шудаанд. Зиёда аз 10 намоишномаи Озарахш дар саҳнаи театрҳои кишвар (бахусус, Театри тамошобини наврас) пешниҳоди ҳаводорони санъати театрӣ гардидаанд, ки «Сафедор», «Равзанаи умед», «Афсона ё ҳақиқат», «Чашмаи Пардӯш», «Гулҳо намемиранд», «Ҳазордастон», «Нақши Рӯдакӣ» «Гавҳари ашк», «Нақши Рӯдакӣ» «Ҳумоюннома»  аз ин шуморанд.

Намунаҳои ашъораш ба забонҳои русӣ, инглисӣ, фаронсавӣ, руминӣ ва ӯзбекӣ тарҷумаву чоп шудаанд. Озарахш бо Ҷоизаи ба номи Камолӣ Хуҷандӣ (барои филми «Ифтихор»), Ҷоизаи байналмилалии Имом Хумайнӣ, Ҷоизаи «Боргоҳи сухан» ва Медали «Хизмати шоиста» қадрдонӣ шудааст.

## Эҷодиёт
Муаллифи китоби ашъори «Аз чашмасор омадам», «Намози мусофир» ва «Чархболи Офтоб» аст, ки дар Душанбе ва Хуҷанд интишор ёфтаанд ва муаллифашонро дар қатори ҷавоншоирони ҳунарманди кишвар мақом бахшидаанд. Зиёда аз 10 намоишномаи ӯ дар саҳнаи театрҳои кишвар (хусусан, театри наврасон) пешниҳоди ҳаводорони ҳунари театрӣ гардидаанд, ки «Сафедор», «Равзанаи умед», «Афсона ё ҳақиқат», «Чашмаи Пардӯш», «Гулҳо намемиранд», «Ҳазордастон», «Нақши Рӯдакӣ» аз он шумуланд.

Намунаҳое аз ашъораш ба забонҳои русӣ, инглисӣ, фаронсавӣ, руминӣ ва узбакӣ тарҷумаву чоп шудаанд. Дар ҳайати намояндаҳои расмии Тоҷикистон ва гурӯҳҳои фарҳангиву ҳунарӣ дар қитъаи Африқо (Гана, Бенин ва Того), кишварҳои Афғонистон, Эрон, Покистон, Ҳиндустон ва Инглистон дастовардаҳои адабиёту санъати тоҷикро тарғиб кардааст.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи ба номи Камолӣ Хуҷандӣ (барои филми «Ифтихор»);
* Ҷоизаи байналмилалии Имом Хумайнӣ;
* Ҷоизаи «Боргоҳи сухан»;
* Медали «Хидмати шоиста» (2012).

## Сарчашма

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Борис Пшеничний

**Борис Пшеничний** — , нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1984)

## Зиндагинома
**Борис Пшеничний** 31 январи соли 1935 дар деҳаи Алломаи Озарбойҷон зода шудааст. Соли 1957 шуъбаи ии Донишгоҳи давлатии Ленинград, соли 1970 Академияи илмҳои ҷамъиятии Маскавро хатм кардааст. Номзади илми таърих аст. Дар рӯзномаҳои «Ленинградская правда», «Комсомолец Таджикистана», «Коммунист Таджикистана» ходим, мудири шуъба ва сармуҳаррир, чанд соли охир сармуҳаррири моҳномаи «Помир» будааст. Аз соли 1984 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Соли 1997 аз олам даргузашт.

31 декабри соли 2001 ӯ дар шаҳри Владимири кишвари Русия вафот кардааст.

## Эҷодиёт
Муаллифи мақола, очерк, филмнома, драма ва ҳикояҳои тахайюлӣ мебошад. Ҳикояҳои беҳтаринаш дар маҷмӯаи «Уйти, чтобы вернуться» (1985) гирд омадаанд. Осори алоҳидаи адибони тоҷик Баҳром Фирӯз, Саттор Турсун, Ӯрун Кӯҳзод ва дигаронро ба русӣ гардондааст. Чанд сол вакили мардумӣ дар порлумони замон будааст. Соли 1979 ба дарёфти Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ мушарраф гардидааст.
*Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ;
*Нишону ифтихорномаҳои ҳукуматӣ.
## Сарчашма


Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Тилло Пӯлодӣ

**Тилло Пӯлодӣ** () — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1940)

## Зиндагинома
Тилло Пӯлодӣ 4 майи соли 1912 дар деҳаи Пиши ноҳияи Шуғнони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба ҷаҳон омадааст. Дар нахустин макотиби шӯравӣ хатту савод бароварда, то соли 1935 муаллими синфҳои ибтидоӣ будааст. Соли 1940 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанберо ба итмом расонда, вориди аспирантураи донишкадаи мазкур шудааст ва аз ҳамон айём то лаҳзаҳои охири умраш устоди кафедраи адабиёти тоҷик будааст. Фаъолияти адабияш аз соли 1935 оғоз гардида, дар сафи нахустин вассофони дигаргуниҳои бузурги асри худ қарор гирифтааст. Мавзӯъҳои асосии шеърҳояш муҳаббат ба Ватан, дӯстии халқҳо, меҳнати садоқатмандонаи колхозиён, қаҳрамониҳои сарбозони шӯравӣ дар ҷабҳа мебошанд. Аз соли 1940 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. 24 июли соли 1974 аз олам даргузашт.

## Эҷодиёт
Баробари пешбурди корҳои шоистаи илмӣ ва фаъолияти босамари омӯзгорӣ, пайваста шеърофаринӣ ҳам кардааст. Аз ҷумла, соли 1945 достони «Тӯҳфаи шоир»-ро ба табъ расондааст, ки ба тасвиру дигаргуниҳои бузурги дар Помири Шӯравӣ рухдода бахшида шудааст. Муаллифи маҷмӯаҳои ашъори «Бадахшони озод» (1948), «Номаи бахт» (1958), «Баҳори шодӣ» (1962), «Ленин ҳамеша бо мост!» (1963), «Таронаи Октябр» (1967), «Субхи кишвари ман» (1970), «Меваи Октябр» (1972), «Рози дил» (1982) ва ғ. мебошад. Соли 1965 гулчини ашъораш «Гул кун, Бадахшон!» ба забони русӣ мунташир гаштааст. Шеърҳои алоҳидааш дар маҷмӯаҳои дастҷамъии «Шоирони Тоҷикистон» (Маскав, 1947), «Аз соҳили Панҷ» (1949) ва ғ. чоп шудаанд.

## Ҷоизаҳо
* Муаллими хизматнишондодаи Тоҷикистон;
* Ордени «Нишони фахрӣ»;
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Ифтихорномаҳои Шӯрои Олии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шахсиятҳо: ИҶШС
Норӣ Раббимдухт

**Норӣ Раббимдухт** — публисист, тарҷумон, шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2008)

## Зиндагинома
Норӣ Раббимдухт 10 ноябри соли 1953 дар шаҳри Душанбе таваллуд ёфтааст. Соли 1986 факултаи филологияи руси Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1987—1994 дар муассисаҳои нашриявии «Маориф», «Адиб», рӯзномаҳои «Ҳомии Ватан» ва «Роҳи умед» (ҳозира «Нақлиёт») ҳамчун рӯзноманигор фаъолият бурдааст. Аз соли 2008 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

## Эҷодиёт
Аз айёми донишҷӯӣ ба тарҷумаи асарҳои адибони муосир ва классики тоҷик ба забони русӣ шурӯъ намудааст. Аз ҷумла, чанд ҳикояти «Тазкират-ул-авлиё»-и Фаридуддини Аттори Нишопурӣ, «Калилаву Димна»-и Ҳусайн Воизи Кошифиро ба русӣ гардондааст. Ҳамчунин, намунаҳоеро аз осори нависандагони тоҷик Ӯрун Кӯҳзод, Сорбон, Меҳмон Бахтӣ, Абдулҳамид Самад, Баҳманёр, Равшани Ёрмуҳаммад ва дигаронро ба русӣ тарҷума ва дар нашрияву рӯзномаву маҷаллаҳои ҷумҳурӣ чоп кунондааст. Ба забони русӣ шеър навишта, чанде аз асарҳои шоирони тоҷикро ба забони русӣ гардондааст, ки мунтахаби рубоиёти Соҳибназар, шеърҳои алоҳидаи Нурулло Норзода, гулчини таронаҳои Мавлудаи Равшанёр аз он ҷумлаанд. Намунаҳое аз офаридаҳои худаш дар маҷаллаи «Помир» ва рӯзномаву маҷаллаҳои дигари русизабони кишвар чоп шудаанд.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизадори Озмуни байналмилалӣ барои тарҷумаи беҳтарин аз забони миллӣ ба забони
русӣ дар кишварҳои ИДММ ва Балтия «Мэтр» (2007);
* Нишони «Сухан» (2013).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:PfyЗанҳои Тоҷикистон
Салют

**Салют** ( ва  – табрик), шакли табрики тантанавӣ ва ифодаи эҳтиромро ба василаи паррондани тири тӯп ё милтиқ, барафроштани байрақ ва ғайраро гӯянд. Маъмулан барои қайди воқеаҳои муҳим (масалан: Салюти артиллерӣ дар Москав ва дигар шаҳрҳои ИҶШС дар рӯзи идҳои умумихалқӣ), дар вақти парадҳои ҳарбӣ, дар маросими дафни хизматчиёни ҳарбӣ ва арбобони давлатӣ салют медиҳанд. Мувофиқи созишномаи байналхалқӣ ва дохилии давлатҳои молики баҳр салют ҳамчун шакли ифодаи эҳтироми ҳарбию баҳрӣ пешбинӣ шудааст.
## Сарчашма
*
Абдураҳмон Расулӣ

**Абдураҳмон Расулӣ** — ,нависанда,тарҷумон, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1979),  узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2000)  
## Зиндагинома
**Абдураҳмон Расулӣ** 1 сентябри соли 1949 дар деҳаи Ёваи ноҳияи Хуҷанд (имрӯза Бобоҷон Ғафуров) таваллуд шудааст. Баъди хатми мактаби миёнаи №1 ноҳия, соли 1967, донишҷӯи шуъбаи журналистикаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин шуда, соли 1973 бомуваффақият хатмаш намудааст. Солҳои 1973-1974 дар хидмати ҳарбӣ будааст. Аз соли 1974 дар идораҳои табъу нашр, васоити ахбори умум, Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ адои вазифа кардааст. Аз ҷумла, муддате муҳаррири Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик ва нашриёти «Маориф», мудири шуъбаи рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», корманди рӯзномаи «Паёми Душанбе», мухбири АМИТ «Ховар», ходими адабии маҷаллаи «Тоҷикистон», солҳои 1992-1995 корманди масъули Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 1995-1997 ёвари вазири кишоварзии ҷумҳурӣ, аз соли 1997, то нафақа баромаданаш (2007) корманди масъули Дастгоҳи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон будааст. Аз соли 1979 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 2000 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
## Эҷодиёт
Аз овони мактабхонӣ ба навиштани хабару мақола пардохтааст, ки чанде аз онҳо дар рӯзномаҳои «Ҳақиқати Ленинобод», «Комсомоли Тоҷикистон» ва «Пионери Тоҷикистон» интишор ёфтаанд. Дар баробари фаъолияти рӯзноманигорӣ, ба эҷоди бадеӣ машғул шуда, то ин дам ҳашт гулчини ҳикояҳояш аз чоп баромадааст, ки «Ҳақиқат» (1990), «Таронаи баҳор» (1999), «Мурад камбағалӣ!» (2000), «Савти Хиромон» (2004), «Дурбин» (2009) ва «Эъҷоз» (2011) аз он ҷумлаанд. Ҳамчунин, муаллифи қиссаҳои «Эъҷоз» (2011) «Маҳбуби дилҳо» (2002), «Раис» (2003) ва «Инсони бануру имон» (2005) мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои мақоми инсон дар ҷомеа, ишқу муҳаббати поки ҷавонӣ, саховату ухувват ва дигар ҷанбаҳои ахлоқи ҳамидаи инсонӣ мавриди тасвиру таҳқиқи бадеӣ қарор гирифтаанд. Мақолаҳои публитсистӣ ва лавҳаю очеркҳои зиёде навиштааст, ки иддае аз онҳо дар китоби «Ҷонон ҳаёт, ҷонон одамон» (2000, 2009) чоп шудаанд. Ходимони намоёни давлат ва илму фарҳанги ҷумҳурӣ, монанди Р.Набиев, М.Раҳматов, М.Холов, Ю.Исҳоқӣ Ф.Муҳаммадиев, А.Бурҳонов, Ҳ.Зоҳидов, Х.Назарова ва диг. каҳрамонони асарҳои ӯстанд. Чанде аз ҳикояҳояш ба забонҳои русиву ӯзбекӣ тарҷума ва чоп шудаанд. Асарҳои алоҳидаи А.П.Чехов, Ҷ.Боккаччо, Э.Рауд, А.Ҳайитматов, М.Задорновро ба тоҷикӣ гардондааст,  ки дар алманахи тарҷумаҳо ва матбуоти даврӣ чоп шудаанд.

## Ҷоизаҳо
*Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон;
*Нишони «Сухан»; 
*Нишони «100-солагии матбуоти тоҷик»;
*Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ (2011).

## Сарчашма

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Абзатс

**Абзатс** (нем. Abzatz – фосила, аз феъли absetzen – фосила гузоштан), 1) ҷойи холӣ, фосилае, ки дар аввали матни дастнавис ва чопшуда ба миқдори ғунҷоиши се ва ё чор ҳарф гузошта мешавад; 2) порчаҳои матни иборат аз як ҷумла ва ё зиёдтари аз нигоҳи маъниву мазмун бо ҳам алоқамандро бо А. ҷудо мекунанд. *Ҳамин порчаи матнро Абзатс мегӯянд*.

Дар порчаҳои манзум (шеър) гарчанде мазмунҳои гуногун ба ҳам алоқаманд меоянд, Абзатс гузошта намешавад. Дар нашрияҳои махсус, мас., энсиклопедия, маълумотномаҳо ва ғ. бо назардошти ҷиҳатҳои чопӣ (техникӣ) аз Абзатс кам истифода мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Имло
Товус

**Товус**, **мурғи биҳишт** () — як навъ мурғи зебост аз оилаи тазарвиҳо. Ду гунаи товус (муқаррарӣ — Pavo cristatus ва кабудбол — Pavo muticus) маълум аст.

## Тавсифот
Товуси муқаррарии нарина хеле хушранг аст; дарозии танаш 100—125 см, думаш 40—45 см. Парҳои болои думаш (калал), ки онҳоро иштибоҳан дум меҳисобанд, хеле дарозанд (120—130 см) ва «чашмакҳо»-и базеб доранд. Вазнаш 4—4,25 кг. Сар, гардану қафаси синааш кабуд, пушташ сабз, шикамаш сиёҳ. Товуси модина нисбатан хурдҷусса буда, парҳои дароз надорад. Ба монанди товуси нарина хушранг нест. Дар нимҷазираи Ҳиндустон ва ҷазираи Шри-Ланка маскун аст. Товуси кабудбол хушрангу зебост. Товусҳои наринаву модина аз ҷиҳати ранг ба ҳам хеле монандавд. Дар Ҳиндухитой, Малакка ва Суматра вомехӯрад. Товус дар буттазор ва соҳили дарёҳо зиндагӣ мекунад. Дар замин лона месозад ва 5—6-то тухм метузорад. Товуси модина баъди 27—30 рӯз чӯҷа мебарорад. Асосан нармбаданҳо (моллюскҳо), ҳашарот ва рустаниро мехӯрад. Товус дар байни мардуми Шарқ аз қадим машҳур аст. Товус дар Ҳиндустон қисман хонагӣ шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Парандаҳо
Абивард

**Абивард**, Абевард, Бовард — харобаи шаҳри қадима дар шимоли Хуросон. Дар доманаи кӯҳи Ҳазор­масҷид воқеъ аст. Абивард дар давраи Ашкониён бино ёфта, таърихнигорони румии қарни аввал онро ба номҳои «Apaortemon», «Apavortene» ва «Apa­vorktikene» зикр кардаанд.

Абивард дар даврони ҳукуматдории Сосониён, бахусус подшоҳии Яздигурди II ва Пирӯз равнақ дошта, аз марказҳои густариши масеҳият дар Хуросон маҳсуб мешуд. Ҳокимон ва фармонравоёни Абивардро қабл аз тавсеаи Ислом ба номи «Баҳман» ёд мекардаанд. Аз нимаи дуюми садаи VII Абивард тобеи хилофати араб гардид. Пас аз суқути Тоҳириён ва Саффориён Абивард тобеи давлатдории Сомониён шуд. Дар даврони давлатдории Сомониён амир Нӯҳ ибни Мансур Абивардро ба шоҳи Хоразм – Абуабдуллоҳ тақдим кард. Соли 1221 Абивардро муғулҳо забт  карданд. Дар  садаи XV ба империяи Темур ва аз с. 1593 ба ҳудуди давлати Шайбониён дохил буд. Аз с. 1600 тобеи Сафавиён. Абивард пас аз таъйини сарҳади Россия ва Эрон (1881) ба уезди Таҷани вил. Закаспияи Россия дохил шуд. Охири садаи XIX ба хароба табдил ёфт. Ҳоло дар наздикии Абивард деҳаи Пештоқ вуҷуд дорад.

## Манбаъ
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Ғаниҷон Абдусамадов

**Ғаниҷон Абдусамадов** — иқтисоддон, доктори илмҳои  иқтисод (1996), профессор (1997), Аълочии маорифи Тоҷикистон 
## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти савдои советии Ленинград ба номи Ф. Энгелс  (1971). Солҳои 1971 – 1973 сармуҳандис-технологи калони Раёсати савдои вилояти Ленинобод (ҳоло вилояти Суғд), 1974 – 1977 ассистенти кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии педагогии Ленинобод ба номи Киров, 1977 – 1981 аспиранти кафедраи иқтисоди сиёсии факултети иқтисодии УДТ, 1981 – 1982 - муаллими кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии педагогии Ленинобод ба номи Киров, 1982 – 1990 - лектор, мудири шуъбаҳои илм ва муассисаҳои таълимӣ, иҷтимоӣ-иқтисодии Комитети вилоятии Ҳизби коммунистӣ вилояти Суғд, 1990 – 1992 - муовини Раиси вакилони халқии вилояти Суғд, 1992 – 1996 - дотсент ва ходими калони илмии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, 1966 – 2000 мудири кафед­раи «Иқтисодиёти корхонаҳо ва со­ҳибкорӣ»-и Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон (ДДҲБСТ), 2000 – 2001 - профессори кафед­раи «Иқтисодиёт ва менеҷмент», 2001 –2008 - мудири кафедраи «Назарияи иқтисодӣ ва иқтисодиёти ҷаҳонӣ» ва 2008 – 2009 - муовини проректор оид ба таълими Комплекси ягонаи таълимии дар шаҳри Хуҷанд будаи Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон. Аз сентябри 2009 - декани факултети Технологияи компютерӣ ва ҳисобгирии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон буд. 
## Фаъолияти илмӣ
Оид ба масъалаҳои барқароршавӣ ва рушди муносибатҳои бозорӣ дар Тоҷикистон беш аз сад асару мақола навиштааст. Ҳамаи тадқиқоти илмиаш ба ташаккул ва тараққии муноси­батҳои бозорӣ дар Тоҷикистон бахшида шудаанд.
## Осор
* Таджикистан и рынок. - Душанбе, 1994;  
* Закономерности становления и развития рыночных отношений в Республике Таджикистан. - Душанбе, 1995;  
* Развитие предпринимательства за рубежом. - Худжанд, 1999;  
* Переход к рынку. - Душанбе, 1999;  
* Асосҳои иқтисодиёт. - Хуҷанд, 2006.
## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Тоҷикистон, 
* Аълочии кооператсияи матлуботи ҶТ, 
* Корманди шоистаи кооператсияи матлуботи ҶТ, 
* дорандаи Ҷоизаи ба номи акад. Бобоҷон  Ғафуров (1999)
## Сарчашма

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон‎
Турунҷ

**Турунҷ** () —  гиёҳе аз хонаводаи мураккабот аст, ки меваи он ба андозаи афлесун, ба ранги зарди лимуӣ ва хушбӯ аст. Мазаи меваи туранҷ андаке талхтар аз грейпфрут аст вале туршии он аз лимӯ камтар аст.

## Эзоҳ
Устоди донишгоҳ

**Устоди донишгоҳ** ё **Устод** () —  шахсе, ки илм ё  ҳунареро ба муҳассилин таълим медиҳад. Устод яке аз мартбаҳои илмии донишгоҳӣ барои аъзои ҳайати илмии донишгоҳҳо ва дигар марказҳои илмӣ ва пажӯҳишӣ аст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Ризқ

**Ризқ** (арабӣ: **رزق**) — рӯзӣ, қут, хӯрок.

## Манбаъ
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П — Ҷ./Дар зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р.Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ. — Москва 1969, — c. 138
Мушовир

**Мушовир** (арабӣ: **مشاور**) машваратдиҳанда, машваратчӣ, маслиҳатдиҳанда.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А – О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 787

Гурӯҳ:Вазифаҳо
Уқоб

**Уқоб** () — парандаи нӯлсахти қавичанголи бузургҷусса ва баландпарвоз, ки ҷонварҳои хурдро шикор мекунад. Ба оилаи бозон дохил мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Паррандаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бозон