open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аҳл

**Аҳл** () — касоне, ки дар як ҷой зиндагӣ мекунанд ва ё муддате дар ҷое гирд омада бошанд, ба монанди аҳли хонавода, аҳли маҷлис ва ғайра.	

Агар ин калима ва ё сиғаи ҷамъаш (аҳолӣ: أهالي) ба номи шаҳре ё кишваре изофа шавад, ба маънои мардум ва сокинони он шаҳр ва кишвар аст. Агар ба номи ашхосе, ки ба фанне, коре, илме, ҳунаре ва ё ба дину равияе алоқамандӣ ва сарукор доранд, ба монанди аҳли китоб, аҳли байт, аҳли имон, аҳли зимма ва монанди инҳо илова шавад, мансубияти ононро ифода мекунад. Ин вожа ҳам дар забони арабӣ ва ҳам дар забони тоҷикӣ (форсӣ) барои ифодаи ҷои зист ва зодгоҳ низ ба кор меравад, ба монанди аҳли Мадина, аҳли Бухоро ва ғайра Калимаи аҳл дар истилоҳи фиқҳӣ ва дар боби муомилот ба маънои касест, ки аз ҷиҳати ҳуқуқи салоҳиятӣ – аҳлиятӣ тасарруф дар молу мулк ва ба роҳ мондани муомилотро дошта бошад, яъне оқил, болиғ ва рашид (дорои таҷрибаи корӣ) бошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Фердинанд (филм)

«**Фердинанд**» () — филми тасвирии компютерии мазаҳакавӣ, сохташуда бар асоси китоби Манро Лиф «Таърихи Фердинанд». 

Филм маҳсули студияи Blue Sky Studios ва ширкати 20th Century Fox мебошад. Нахустнамоиши филм дар саросари ҷаҳон 13 декабри соли 2017, дар Русия ва Тоҷикистон — 21 декабри соли 2017 баргузор гардид.

## Достон
Достони филм дар бораи як буққа бо номи Фердинанд аст, ки нисбати соири ҳамҷинсонаш тафоввут дорад, вай дили меҳрубон дорад. Фердинанд бӯи гулҳо, дӯстӣ бо инсонҳо ва ҳайвонотро нисбат ба мубориза дар ринги говбозӣ тарҷеҳ медиҳад ва мехоҳад бо гулҳо зиндагӣ кунад. 

То инки як рӯз Фердинанд бо духтари рӯ ба рӯ мешавад...

## Буҷа ва ҳазина
Филми тасвирии Фердинанд бо буҷаи $111 000 000 сохта шуд ва дар саросари дунё ба сурати нохолис $238 849 637 то 26 январи 2018 фурӯш дошт. Фердинанд яке аз филмҳои  тасвириии пурфурӯши соли 2017 мебошад. 

## Садопешагон
* Ҷон Сина — Фердинанд
* Бобби Каннавале — Вэлиант
* Ҷина Родригеc — Уна
* Ҷеррод Кармайкл — Пако
* Раул Эспарза — Морено
* Кейт МакКиннон — Лапа
* Борис Коҷо — Клаус
* Карла Мартинес — Изабелла
* Флула Борг — Ханс
* Сэлли Филлипс — Грета
* Мигель Анхел Силвестре — Эл Примеро
* Давид Диггс — Дос
* Габриэл Иглесиас — Куатро
* Энтони Андерсон — Бонс
* Дэвид Теннант — Ангус

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*
Сохтори мақомоти марказии ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон

Бино ба Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 19 ноябри соли 2013, №12 «Дар бораи такмили сохтори мақомоти марказии ҳокимияти иҷрояи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба низоми мақомоти идоракунии давлатӣ вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ, кумитаҳо, хадамот, агентиҳо ва саридораҳо дохил мешаванд.

;Сохтори мақомоти марказии ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон:
* **Мақомоти назди [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]**
** Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон
** Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
** Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
** Агентии хидмати давлатӣ
** Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия
** Агентии назорати маводи нашъаовар
** Агентии омор
* **[[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]**
* **[[Вазоратҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон]]**
** Вазорати адлия
** Вазорати кишоварзӣ
** Вазорати корҳои дохилӣ
** Вазорати корҳои хориҷӣ
** Вазорати маориф ва илм
** Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ
** Вазорати молия
** Вазорати мудофиа
** Вазорати нақлиёт
** Вазорати рушди иқтисод ва савдо
** Вазорати саноат ва технологияҳои нав
** Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ
** Вазорати фарҳанг
** Вазорати энергетика ва захираҳои об
* **Кумитаҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон**
** Кумитаи давлатии амнияти миллӣ
** Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезӣ
** Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амвол
* **Идораҳои назди [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]**
** Кумитаи андоз
** Кумитаи забон ва истилоҳот
** Кумитаи кор бо занон ва оила
** Кумитаи меъморӣ ва сохтмон
** Кумитаи оид ба корҳои дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллӣ
** Кумитаи рушди сайёҳӣ
** Кумитаи телевизион ва радио
** Кумитаи ҳифзи муҳити зист
** Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи гражданӣ
** Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ
** Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш
** Хадамоти алоқа
** Хадамоти гумрук
** Хадамоти зиддиинҳисорӣ
** Хадамоти назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкорӣ
** Агентии беҳдошти замин ва обёрӣ
** Агентии суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақа
** Агентии захираҳои моддии давлатӣ
** Агентии стандартизатсия
** Агентии таъминоти амволи махсус
** Агентии хариди давлатии мол, кор ва хидматрасонӣ
** Агентии хоҷагии ҷангал
** Саридораи бойгониӣ
** Саридораи геология
** Саридораи ҳифзи сирри давлатӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳокимияти иҷроияи Тоҷикистон
Аҳли Китоб

**Áҳли китóб** (, Аҳлу-л-Китоб – пайравони Китоби осмонӣ) — дар Қуръон касоне, ки дар байни мусулмонон ва мушрикон (бутпарастон) қарор доранд.

Аҳли китоб пеш аз ҳама яҳудиёну насрониён буда, фақат дар як оят (2:62) собитиён низ бо онҳо якҷо зикр карда шудаанд. Дар ибораи Аҳли китоб манзур аз вожаи «Китоб» Таврот ва Инҷил мебошанд. Дар замони футӯҳоти исломӣ бо зардуштиён низ ҳамчун ба аҳли Китоб муносибат карда мешуд. Минбаъд дар баъзе кишварҳо давлати исломӣ барпо мегардад, вале қисме аз аҳолӣ ғайримусулмон мемонданд (масалан дар Ҳиндустон) ва муносибати давлат бо ин қисми аҳолӣ низ аз рӯйи аҳкоми муносибат бо Аҳли китоб анҷом меёфт. Ақидаи исломӣ дар бораи Аҳли китоб чунин аст, ки китобҳои осмонӣ – Таврот, Забур, Инҷил ба онҳо фиристода шуд, вале онҳо ин китобҳоро, бахусус он ҷойҳоеро, ки дар васфи пайғамбари ислом (с) ва пешгӯии омадани ӯ буданд, ҳамчунин оятҳоеро дар бораи пайғамбар будани Исо – писари Марям (а), фарҷоми кор ва меъроҷи ӯ ва дигарро таҳриф карданд.

## Муносибати мусалмонон бо аҳли Китоб
Масъалаҳои алоқаманд бо муносиботи мусулмонон ва Аҳли китоб дар дохили кишварҳои исломӣ, аз қабили ҳаром ё ҳалол будани хӯроки Аҳли китоб, издивоҷ бо онҳо, ҷоиз будан ё набудани сохтмонҳои маъбадҳои нави онҳо ва ғайра дар асоси аҳкоми фиқҳ ба низом дароварда мешавад. Дар замони Хилофат Аҳли китоб ҳамчун аҳли зимма ё зиммиён зери ҳимояи давлат қарор доштанд, озодона ба ибодот, муомилот ва таълими динии худ мепардохтанд, маъбадҳо доштанд, ҳамчун зиммӣ ҷизя медоданд ва мақому ҳолоти онҳо дар шаҳру деҳот ҳамон буд, ки онро фиқҳ барои мардуми ҷизядеҳ муайян кардааст. Ба ҳар ҳол вазъияту шароити Аҳли китоб дар кишварҳои исломӣ нисбат ба вазъияту шароити аҳолии ғайринасронии кишварҳои насронӣ, ҳатто нисбат ба насрониёни ғайрикатоликӣ дар кишварҳои католикӣ басо беҳтар буд. Ислом аз оғози таърихи худ то кунун бо кишварҳои ғайриисломӣ, бахусус Ғарб муносибатҳои худро дар асоси аҳкоми марбут бо Аҳли китоб ба роҳ мегузорад. Дар асоси назария ва амалияи аҳкоми марбути Аҳли китоб имрӯз давлатҳои исломии Шарқ бо давлатҳои ғайриисломии ҷаҳон муносибатҳои сиёсӣ-дипломатӣ, иқтисодӣ, ҳарбӣ, фарҳангӣ ва ғайра барқарор мекунанд, дар созмонҳо ва анҷуманҳои расмӣ ва ғайрирасмӣ ширкати фаъол доранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Аҳлии Туршезӣ

**Аҳлии Туршезӣ** (; *Юсуф ибни Муҳаммад ибни Шаҳоб*; ?, Туршез — 1527, Табрез) — шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аз аҳли Туршези Хуросон буд, аз ин ҷост, ки баъзан бо номи Аҳлии Хуросонӣ низ ёд мешавад. Шеърҳояш дар Ҳиндустон интишор ва мавриди мутолиа қарор доштанд. Дар дарбори Ҳусайни Бойқаро ва Алишери Навоӣ хидмат мекард. Дар охирҳои ҳукмронии онон ба Табрез рафт ва дар камонкашӣ машҳур гашт. Ба ҷавонони Табрез камонкаширо таълим медод. Дар поёни умр гӯшанишин шудааст. Дар баъзе манбаъҳои адабӣ Аҳлии Туршезиро бо Аҳлии Шерозӣ (ҳар ду ҳамзамон буданд) як шахс пиндоштаанд.

Аҳлии Туршези шоири соҳибдевон буда, дар байни аҳли адаб «Соқинома»-и ӯ машҳур аст. Соли 1506 асари Абулҳасани Байҳақӣ «ал-Мавоҳиб-уш-шарифа фӣ маноқиби Абуҳанифа»-ро аз арабӣ бо номи «Тӯҳфат-ус-салотин» тарҷума ва ба форсӣ назм карда буд. Дар ғазал ба Абдурраҳмони Ҷомӣ пайравӣ мекард.

## Намунаи ашъор
;Намунае аз эҷодиёти Аҳлии Туршези:

:: Маро гар ҷон равад, аз меҳри он маҳ барнадорам дил,
:: Ки ҷон додан бувад осону дил бардоштан мушкил.
:: Чу оям ҷониби кӯи ту, сад манзил яке созам,
:: Агар берун равам, дар ҳар қадам сад ҷо кунам манзил.
:: Пас аз умре чӣ бошад, гар кунӣ ёди гирифторе,
:: Ки дар умри худ аз ёди ту як соат нашуд ғофил.
:: Маро гӯянд: «Мушкилҳои ишқ аз сабр бикшояд»,
:: Агар будӣ маро сабре, набудӣ кори ман мушкил.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Аҳлии Шерозӣ

**Мавлоно Муҳаммад Аҳлии Шерозӣ** (;  1454, Шероз — 1535, Шероз) — шоир ва машшоқи форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар ҷавонӣ ба Ҳирот омада, ба хидмати дарбори Ҳусайни Бойқаро (ҳукмронӣ 1469–1506) дохил шуд. Пас аз муддате ба зодгоҳаш баргашт. Алишери Навоӣ дар «Маҷолис-ун-нафоис» ва Соммирзои Сафавӣ дар «Туҳфаи Сомӣ» аз истеъдоду ҳунари шоирии Аҳлии Шерозӣ дарак додаанд. Аз эҷодиёти Аҳлии Шерозӣ девони ашъор (6 ҳазор байт) боқӣ мондааст, ки дар он ғазалҳо, қасидаҳо, қитъаҳо, таркиббандҳову тарҷеъбандҳои ӯ фароҳам омадаанд.

Ба қалами Аҳлии Шерозӣ инчунин маснавии «Шамъу Парвона», маҷмӯаи рубоиҳои ахлоқӣ бо номи «Зубдат-ул-ахлоқ», соқиномаи рубоӣ (иборат аз 120 рубоӣ) ва як қасидаи маснӯъ дар мадҳи Навоӣ тааллуқ доранд. Аҳлии Шерозӣ мусаннифи чанд асари мусиқӣ, аз ҷумла «Рости панҷгоҳ» мебошад. Аз ӯ инчунин нақшҳо ва савтҳои бисёре низ мондааст.

## Намунаи ашъор
;Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд:
 
:: Гар дар пайи қавлу феъл санҷида шавӣ, 
:: Дар дидаи халқ мардуми дида шавӣ. 
:: Бо халқ чунон макун, ки гар феъли туро 
:: Ҳам бо ту амал кунанд, ранҷида шавӣ.

:: Гар кашад хасм ба зӯр аз кафи ман домани дӯст, 
:: Чӣ кунад бо кашиши дил, ки миёни ману ӯст. 	

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Аҳмад (шоир)

**Аҳмáд** (; *Аҳмадхоҷа*; ? — 1904) — шоири тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Бухоро зиндагӣ ва эҷод кардааст. Пас аз хатми таҳсил мударрисӣ мекард. Дар анвои гуногуни адабӣ бо забони равону сода шеър мегуфтааст.

## Намунаи ашъор
;Абёти зерин аз ӯст:

:: Қарор аз дил рабуда шеваи он шӯхи бебокам,
:: Аҷаб ошуфта дорад ин дили зори тапишнокам.
:: Лаболаб ҷони шавқаш мерасад бар ҷон ба ҳар соат,
:: Ба заҳри фурқаташ афгораму ҷӯёи тарёкам.
:: Яқин дорам, ки раҳмат нест хубонро ба маҳҷурон,
:: Вале аз беқарорӣ дар талаб бас чусту чолокам.
:: Агар аз лутф бинвозӣ, ба ин бечора пардозӣ,
:: Чу Аҳмад шафқате созӣ, расонӣ сар ба афлокам.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тазкират-уш-шуарои Муҳтарам. Д., 1975.
Аҳли нифоқ

**Áҳли нифóқ** (), **одамони дурӯ** — ин истилоҳ нисбат ба гурӯҳе ва ё одамоне итлоқ мегардад, ки дар баробари ҳақоиқ ва дар назди арбоби давлат ва ҳар ниҳод ва мақоми тавоное аз худ дурӯягӣ ва душахсиятӣ нишон медиҳанд, дар зоҳир бо онҳо ҳамсозӣ ва ҳамраъйӣ доранд, вале дар ботин нисбат ба онҳо кудурат ва душманӣ меварзанд. Ин истилоҳро Қуръон бори аввал дар муҳити даъвати Мадина ба гурӯҳе аз мардум ба кор бурд, ки дар бархурд бо ислом роҳи нифоқро пеш гирифтанд. Онҳо бо тазоҳур ба ислом ва бо изҳори меҳварҳои асосии имон – имон ба Худо ва ба рӯзи қиёмат зоҳирпарастӣ мекарданд, дар ҳоле ки дар ботини худ ба ислом эътиқод надоштанд.

Дар ҳаёти иҷтимоӣ низ Аҳли нифоқ дар ҳар давру замон боиси парешонии авзои фикрӣ ва иҷтимоии мардум мегарданд. Онҳо дар миёни мардум бо афкандани тухмҳои кинаву адоват ва ҳар гуна фитнаву фасод ҷомеаро аз инкишофи солим бозмедоранд ва бо ҳамон марази ботинии худ, ки навъе аз бемориҳои иҷтимоӣ ва равонӣ ба шумор меравад, ба дигарон низ сироят мебахшанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011;
* ابو بکر جعفر بن محمد الفریابی. صفة النفاق و ذم المنافقین. بیروت، ۱۹۹۰؛ 
* مسند الامام احمد. القاهرة، ۱۹۹۵؛ 
* ابو نعیم بن عبدالله الاصفهانی. صفة النفاق و نعت 
* المنافقین. بیروت ۲۰۰۱؛ 
* المصباح المنيرفی تهذيب تفسير ابن کثير. الریاض، ۲۰۰۲؛
* سنن الترمذی. بيروت، ۲۰۰۴؛ 
* صحیح مسلم. بیروت، ۲۰۰۵؛ ؛ 
* صحیح البخاری. بیروت، ۲۰۰۷؛ 	

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Аҳмад ибни Мирмуншӣ

**Аҳмад ибни Мирмуншӣ** (номи комилаш *Қозӣ Аҳмад ибни Мирмуншӣ Шарафуддин Ҳусайн Иброҳими Қумӣ*, маъруф ба **Қозӣ Аҳмад Шарафуддин**; 1539, Қум — 1606) — , хаттот ва наққоши форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Давраи ҷавониаш дар Қум ва Ҳирот гузаштааст. Санъати хаттотиро аз хаттотони машҳури ҳамон замон Аҳмад Ҳусайни Машҳадию Шоҳмаҳмуди Зарринқалам ва наққоширо аз Алиасғар, Муҳаммадамин ва Алиризо омӯхтааст. Соли 1556 ба Машҳад кӯчида, муддати 10 сол вазири дарбори Иброҳиммирзо будаааст. Муаллифи асарҳои «Маҷмаъу-ш-шуаро-ул-Аббосӣ», «Хулосату-т-таворихи Аббосӣ» ва «Гулистони ҳунар». Асари якуми ӯ тазкира буда, роҷеъ ба шуарои аҳди сулолаи Сафавиён маълумот медиҳад. Асари дуюм тамоюли таърихӣ дорад. Асари сеюми Аҳмад — «Гулистони ҳунар» аз муқаддима ва се боб иборат буда, дар он дар бораи қалам, пайдоиши хат, хаттотону мусаввирон маълумот медиҳад ва аз эҷодиёти онҳо намунаҳо меоварад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Аҳмад ибни Таййиби Сарахсӣ

**Аҳмад ибни Таййиби Сарахсӣ** (номи комилаш *Абулаббос Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Марвон ат-Таййиб ас-Сарахсӣ*; ) — таърихнигор, сиёсатдон, забоншинос, файласуф, мусиқишинос ва адиби эронитабор, шогирди ал-Киндӣ. Китобҳои зиёде дар мавриди мантиқ, ҷуғрофиё, мусиқӣ, таърих, адаб, фалсафа, риёзӣ, сиёсат ва нуҷум таълиф кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* عبد الرفیع حقیقت. تاریخ نهضتهای فکری ایرانیان. از زرتشت تا رازی. تهران، آذر سال ۲۵۳۶

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Аҳмад Алихон

**Аҳмáд Алихóн** (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот, хушнавис ва шоири форсизабони Ҳиндустон (асри XVIII).

Ба қавли муаллифи «Риёз-уш-шуаро» Аҳмад Алихон хоҳарзодаи волии Ҳиндустон Саодатхон Баҳодур Зулфиқори Ҷанг ва ба қавли муаллифи «Сафинаи ҳиндӣ» хоҳарзодаи Содотхон Зулфиқор аст, ки вайро ба фарзандӣ қабул карда буд. Хатти настаълиқ ва шикастаро покизаву хуб ва дуруст менавишт. Шахси бофазлу дониш буд. Табъи шоирӣ дошт ва бо тахаллусаш «Иззат» шеър мегуфт. Ҳангоми таълифи «Риёз-уш-шуаро» (1756/57) ҷавон буд ва Вола Ҳомидхоҷа ибни Раҳматуллоҳ бо вуҷуди ҷавонӣ ӯро ситоиш кардааст.
## Нигаред
* Бехабари Балгиромӣ
* Афзал
## Адабиёт
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵
 
## Сарчашма
*
Назришо Латипов

**Латипов Назришо** (тав. 25. 03. 1930, ноҳияи Қалъаи Хумб – ваф. 30.05. 2003, шаҳри Душанбе), номзади илмҳои таърих (1957), дотсент ( 1968). 
## Зиндагинома
Соли 1951 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1952–1955 аспиранти назди кафедраи таърихи ИҶШС-и донишкадаи номбурда, 1955–1956 ҷонишини шуъбаи таблиғу ташвиқи Комитети ҳизби коммунистии шаҳри Сталинобод, 1957–1960 директори Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб ба номи Рӯдакӣ, 1961–1969 сарвари гурӯҳи лекторони шуъбаи таблиғотии КМ ҲК Тоҷикистон, 1969–1971 директори   Институти   илмию   тадқиқотии   илмҳои   педагогии   ҶШС Тоҷикистон, 1971–1996 муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев оид ба шуъбаи шабона ва дотсенти кафедраи таърихи сиёсии донишгоҳи мазкур буд. Муаллифи зиёда  аз  30  мақолаҳои  илмӣ  аст. 
## Ҷоизаҳо
Бо  ордени  «Нишони  фахрӣ», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1964) сарфароз шудааст.
## Осор
К вопросу о социальных отношениях в Дарвазском бекстве накануне установления советской власти // Ученые записки Кулябского пединститута им. Рудаки, Д., 1957, вып. 3; Экономическое состояние Дарвазского бекства и основные занятия его населения // Ученые записки Кулябского пединститута им. Рудаки, Д., 1958, №4. 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Аҳмад ибни Мӯсои Марзуқ

**Аҳмад ибни Мусои Марзуқ** — яке аз лашкаркашони маъруфи Сомониён дар замони ҳукумати амир Насри Сомонӣ (874–892).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сомониён
Наримон Мадалиев

**Наримон Мадалиев** (22 ноябр 1931 , ноҳияи Кофарниҳон – 4 декабр]] 2003 , ш. Душанбе), заминшинос, доктори илмҳои геология (1992), профессор (1995).

## Зиндагинома
Соли 1953 факултети табиатшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1953–1994 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи географияи табиии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 1965–1985 вазифаи мудири кафедраи географияи табиӣ ва заминшиносиро ба уҳда доштааст. Аз соли 1995 ҳамчун профессори кафедраи номбурда дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев фаъолият менамуд. Муаллифи се монография ва зиёда аз 44 мақолаҳои илмӣ  ва илмию методӣ мебошад. Дар корҳои илмии худ масъалаҳои истихроҷ ва истифодабарии иқтисодии сарватҳои минералиро мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор додааст. Тӯли фаъолияти бисёрсолааш дар донишгоҳи омӯзгорӣ дар тарбияи ҳазорҳо нафар мутахассисон саҳми назаррас гузоштааст. 
## Оила
* Хамсар — Хасанова Зайнаб Хусейновна (1933 - 2015) 
** Духтар Мадалиева Малоҳат Наримоновна (12.12.1956)
** Писар Мадалиев Искандар Нариморнович (03.11.1958)
** Духтар Мадалиева Инобат Наримоновна (11.04.1961)
** Писар Мадалиев Суҳроб Наримонович (17.10.1967)
** Писар Мадалиев Мақсуд Наримонович (28.10.1972)
## Ҷоизаҳо
Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.
## Манобеъ
*Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Геологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Фахрӣ Маликов

**Фахрӣ  Маликович  Маликов** (тав. 24.03.1921, деҳаи  Дар-дари ноҳияи Айнӣ – ваф. 1.06.1976, шаҳри Душанбе), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1972), дотсент (1975). 
## Зиндагинома
Соли 1938 ба Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент дохил шуда, пас аз як соли хониш таҳсилро дар факултети коргарии ш. Сталинобод идома додааст. Солҳои 1940–1941 дар курси тайёркунии муаллимони мактабҳои ҳафтсола таҳсил намудааст. Солҳои 1941–1961 муаллими фанҳои математика ва физикаи мактабҳои ҳафтсолаи ноҳияҳои Лаби об (имрӯза Тоҷикобод) ва Айнӣ буд. Дар ин муддат дар шуъбаи ғоибонаи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намуда, онро бо дипломи аъло хатм кардааст. Пас аз таҳсил то охири умр ҳамчун ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи донишкадаи номбурда фаъолият дошт. Оид ба методикаи таълими векторҳо дар мактаби ҳаштсола ва дигар масъалаҳои муҳими таълими математика кори илмӣ анҷом додааст. Зиёда аз 15 ҷузъи чопӣ мақолаҳои илмию методӣ ва дастурҳои методӣ ба чоп расонидааст. 
## Ҷоизаҳо
Барои корҳои пурмаҳсули худ бо нишонҳои «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1957), «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1960), медали «Барои меҳнати шоён» (1960) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
## Осор
Масъалаҳои таълими математика (геометрия) дар мактаб (Дастури методӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1974; Вектор ва таълими он дар синфи 7 (Дастури методӣ), Д., 1975; Конгруэнтии фигураҳо ва ҷойивазкуниҳо дар синфи 6 (Ба ёрии муаллим), Д., 1975; Таълими математика дар синфҳои 7-8 дар асоси векторҳо // Мактаби советӣ, 1971, №3; Татбиқи векторҳо дар курси геометрияи мактаби ҳаштсола // Мактаби советӣ, 1969, №6.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Субҳонқул Мавлонӣ

**Субҳонқул Раҳмонқулзода Мавлонӣ** (тав. 7.10.1944, ш. Панҷакент) — олим, номзади илмҳои геология ва минералогия (1976), дотсент (2007). 
## Зиндагинома
Солҳои 1960–1966 дар факултети табиатшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1966–1967 муаллими донишгоҳи мазкур, 1968–1970 аспиранти Институти геологияи Академияи илмҳои ИҶШС, 1970–1990 ходими калони илмӣ ва котиби илмии Институти илмӣ-тадқиқотии нафту гази умумиҷумҳуриявӣ, 1990–1996  мудири  лабораторияи  иттиҳодияи  нафту гази «Тоҷикнефт» буд. Аз соли 2007 то ба имрӯз дотсенти кафедраи геоэкологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко  мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 номгӯи мақолаву тадқиқотҳои илмӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои ликологӣ, шароитҳои пайдошавии қабатҳои юраи поён ва миёна дар ҷанубу ғарбии қаторкӯҳҳои Ҳисор, ҷойгиршавии конҳои нафту газ дар Тоҷикистон баррасӣ шудаанд.

## Ҷоизаҳо
Нишони «Зарбдори меҳнати комунистӣ» (1980).
## Осор
* Верхнетриасовая кора выветривания – самостоятельный объект поиска месторождений нефти и газа // Труды ТО ВНИИмгни, 1984, вып. 62; 
* Оиди баъзе тартиботҳои пайдоиши минералҳои таҳшинии Юра ва бӯри ҳавзаи Тоҷик // Доклад Академии Наук  СССР, 1978, № 5.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Геологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Аҳли рафз

**Áҳли рафз** () ё **равофиз** — мафҳуми динӣ-фирқашиносӣ, тоифаҳои мухталифи шиъа, ки пайравӣ аз ислом ба равиши аҳли суннат ва суннати манқул аз тариқи саҳобагони Паёмбар (с)-ро аслан қабул надоранд.

Аҳли рафз ба таърихи садри ислом бо диди дигаре нигариста, аксарияти мутлақи саҳобагони Паёмбар (с)-ро ситамкор, ғосиб ва берун аз дин медонанд, ки ҳаққи хонадони Расули Худо (с) – Алӣ ва фарзандонашро дар хилофат ва роҳбарии мусулмонон ба зӯр ғасб намудаанд. Бар ҳамин асос суннат ва ҳар мафҳуми диние, ки аз тариқи онҳо ба наслҳои баъдӣ интиқол ёфтааст, нодуруст, мағшуш ва аз эътибор соқит аст ва суннату дини дуруст танҳо ҳамон аст, ки аз тариқи имомони маъсум – аиммаи аҳли байт ривоят шуда бошад.

Решаҳои таърихии шаклгирии фикрӣ ва зуҳури фирқаи хавориҷу тоифаи рофиза – гурӯҳҳои мухталифи шиъа ба ҳайси гурӯҳи мухолиф ба охири замони хулафои рошидин рост меоянд. Ҳарчанд тамоюл ба шахсияти халифаи чаҳорум – Алӣ ибни Абитолиб ба ҳайси пешво ва халифаи мусулмонон пас аз вафоти Расул (с) ва ҳамзамон бо интихоби халифаи аввал ба вуҷуд омада буд, вале он то замони вафоти худи ӯ аз ҳавзаи гароиши фикрӣ ва андешаи сиёсӣ берун нарафт.

## Ҳамчунин нигаред
* Рофизиён

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Рофизиён
Шарофат Мамадамбарова

**Шарофат Мамадамбарова** (тав. 1.06.1954, шаҳри Хоруғи  ВМКБ), забоншинос, номзади илмҳои филология (1990), дотсент (1992). 
## Зиндагинома
Соли 1976 шуъбаи англисии факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро  хатм кардааст. Солҳои 1976–1982 муаллими кафедраи типологияи муқоисавии факултети забонҳои хориҷии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1983–1987 аспиранти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин, 1987–1990 муаллим, 1990–1993 муаллими калони кафедраи фонетика ва лексикаи забони англисии факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қандил Ҷӯраев, инчунин муовини декани факултет оид ба корҳои тарбиявию сиёсӣ буд. Солҳои 1993–2000 дар Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаршоев дар вазифаҳои мудири кафедраи забонҳои хориҷӣ, декани факултети таърих ва муовини ректор оид ба равобити хориҷӣ, ҳамзамон солҳои 1999-2000 ҳамчун сарвари маркази Барномаи «Инсоншиносӣ» дар Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаршоев кор кардааст. Аз соли 2000 ҳамчун мутахассис ва айни ҳол роҳбари Барномаи «Инсоншиносӣ»-и Оғохон дар Донишгоҳи Осиёи Марказӣ дар шаҳри Душанбе фаъолият мекунад. Дар муддати зиёда аз 30 соли фаъолияти омӯзгориаш дар донишгоҳи омӯзгорӣ, Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ва ҳамчунин сарвари Барномаи «Инсоншиносӣ» садҳо мутахассисони маълумоти олидорро аз рӯи ихтисоси забони англисӣ ва фанҳои  байнисоҳавии гуманитарӣ тайёр намудааст. Солҳои 1992 ва 2005 дар донишгоҳҳои Ҷорҷ Таун ва Ҷордҷиаи ИМА ҳамчун муҳаққиқ ба тадқиқоти илмӣ машғул буд. Солҳои 1994–1995 дар таҳияи маҷмӯаи «Ахлок ва Маърифат» барои кӯдакони синни томактабӣ ва синфҳои поёнӣ ширкат намудааст. Дар  конференсияҳои  мухталифи  сатҳи  ҷумҳуриявӣ  ва байналмилалӣ (Қирғизистон, ИМА, Канада) бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Солҳои 1974-1976 вакили Комитети иҷроияи ноҳияи Октябри (имрӯза И. Сомонӣ) шаҳри Душанбе, 1997-1999 вакили Комитети иҷроияи шаҳри Душанбе интихоб шуда буд. 
## Ҷоизаҳо
Бо ифтихорномаҳои донишгоҳи омӯзгорӣ ва Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Первые переводы «Гулистан»-а Саади на английском языке (ХIХ в), Д. 1987; 
* Саади на альбионе славы, Д., 1990.
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Мамадёр Мамадназарбеков

**Мамадёр Мамадназарбеков** (тав. 23. 01. 1931, ҷамоати Поршневи ноҳияи Шуғнон), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1962), профессор (1986), Арбоби илму техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1994). 
## Зиндагинома
Соли 1953 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1949– 1951 муаллими таърих ва мудири қисми таълими мактаби миёнаи шаҳри Хоруғ ва мактаби миёнаи ноҳияи Роштқалъа, 1953–1954 шунавандаи курсҳои махсуси яксолаи тайёрии муаллимони илмҳои ҷамъиятшиносӣ барои мактабҳои олӣ дар назди Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна (ш. Тошкент), 1954–1958 муаллими калони кафедраи иқтисодиёти сиёсии Донишкадаи давлатии тиббии ба номи Абӯалӣ ибни Сино, 1958–1959 муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин, 1959–1962 аспиранти Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди КМ ҲКИШ-и шаҳри Москва, 1962–1966 сардори шуъбаи илм ва нашриёти Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон, 1966–1972 мудири шуъбаи иқтисодиёти сиёсии Институти иқтисодии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1973–1994 мудири кафедраи иқтисодиёти сиёсии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон, 1986–1988 профессори Донишгоҳи давлатии шаҳри Кобул ва мушовири ректори донишгоҳи мазкур буд. Аз соли 1994 то ба имрӯз профессори кафедраи муносибатҳои иқтисодии байналхалқии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Солҳои зиёд ҳамчун ҳамкор дар кафедраи иқтисодиёти сиёсии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 225 таълифоти илмиву оммавӣ мебошад. Дар корҳои илмияш қонуниятҳои иқтисодии такрористеҳсол ва сармоягузории иқтисоди Тоҷикистонро баррасӣ намудааст. Бо роҳбарии ӯ 25 нафар рисолаҳои номзадии худро дифоъ намудаанд. 
## Ҷоизаҳо
Бо нишони «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1964), «Аълочии мактаби олии ИҶШС» (1984), медали «Барои меҳнати шоён», бахшида ба 100 солагии зодрӯзи В. И. Ленин (1970), медали «Собиқадори меҳнат» (1985), медали «10 соли инқилоби Савр» ва дигар ифтихорномаҳои давлативу ҷамъиятӣ сарфароз карда шудааст. 
## Осор
Луғати мухтасари иқтисоди сиёсӣ, Д., 1973; Сиёсати иҷтимоӣ дар замони иқтисоди бозорӣ, Д., 1991; Диалектика внутренных и внешных факторов экономического роста, Д., 1987; Манобеъи дохилии анбошти сармоя ва ашклои баисҷи он дар кишварҳои рӯ ба инкишоф, Кобул, 1987.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ҷаҳоноро Мамедова

**Ҷаҳоноро Абдуллоевна Мамедова** (тав. 10. 05. 1938, ш. Душанбе) — , номзади илмҳои физика-математика (1972), дотсент (1977). 
## Зиндагинома
Соли 1960 факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1960–1967 ассистенти кафедраи математикаи олии донишкадаи номбурда, 1967–1968 коромӯзи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Москва ба номи В.И. Ленин, 1969–1972 аспиранти Институти таърихи илм ва табиатшиносии АИ ИҶШС буд. Солҳои 1972–1976 ҳамчун муовини декани факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко оид ба таълим, сипас муаллими калон ва дотсенти кафедраи геометрияи донишкадаи мазкур кор кардааст. Муаллифи 2 китоб ва зиёда аз 25 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои геометрияи олӣ ва топологияро мавриди омӯзиш ва баррасӣ қарор додааст. Дар конференсияҳои  ҷумҳуриявӣ, иттифоқӣ ва байналхалқӣ (Москва, Алма- Ато, Тошкент, Олмон, Қазон, Душанбе, Новосибирск, Тифлис, Боку, Самарқанд) бо маърӯзаҳо баромад кардааст. 
## Ҷоизаҳо
Бо нишонҳои  сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва «Аълочии мактаби ИҶШС» қадр карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Чилла Мардонов

**Чилла Мардонович Мардонов** (тав. 2.02.1932, деҳаи Руботи ноҳияи Дарвоз), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1966), дотсент (1967). 
## Зиндагинома
Солҳои 1950–1954 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1954–1955 ассистенти кафедраи иқтисоди сиёсии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1955–1958 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1958–1960 ҳамчун муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ, 1960–1964 муаллими калони кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко кор кардааст. Солҳои 1964–1966 аспиранти Донишгоҳи давлатии ба номи Н. Чернышевскии ш.Саратов, 1966–1984 дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, 1984–2000 дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2000 то ба имрӯз дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст. Оид ба низоми асъори байналмилалӣ ва қувваи коргарӣ тадқиқотҳои илмӣ анҷом додааст. Дар як қатор конференсияҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

## Ҷоизаҳо
Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
## Осор
* Кооператсияҳои ғайриистеҳсолии Тоҷикистон (солҳои 20-30-юм), Д., 1964; 
* Кадрҳои баландихтисос ба деҳот, Д., 1975.
*

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Баҳор (деҳа, н. Тоҷикобод)

**Баҳор** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъаилабиоби ноҳияи Тоҷикобод. Аз Баҳор то маркази ҷамоат 13 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 183 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Тоҷикобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Қалъаилабиоб
Анатолий Галиевич Мансуров

**Анатолий Галиевич Мансуров** (тав. 24. 09. 1939, ноҳияи Колхозобод), муҳандис-механик, номзади илмҳои техникӣ (1988), дотсент (1991). 
## Зиндагинома
Соли 1966 факултети мехнизатсияи Донишкадаи давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм кардааст. Солҳои 1966– 1967 муҳандис-механики колхози Москваи ноҳияи Вахш, 1967–1971 муаллими техникуми индустралӣ-омӯзгории ш. Душанбе, 1971–1974 аспиранти Донишкадаи давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, 1974– 1993 муаллими калон, дотсент, мудири кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашӣ, муовини декани факултети муҳандисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Дар муддати 19 соли фаъолияти омӯзгорияш дар донишгоҳи омӯзгорӣ дар тарбияи ҳазорон мутахассисон саҳми калон гузоштааст. Соли 1993 аз ш. Душанбе кӯч баста рафтааст. Муаллифи зиёда аз 10 мақолаҳои илмӣ аст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Тоҷикобод

**Тоҷикобод** (то 1949 — *Қалъаи Лаби об*) — шаҳрак ва маркази ҷамоати деҳоти Қалъаилабиоб, маркази ноҳияи Тоҷикобод. Аҳолиаш — 2700 нафар дар соли 2022 (1737 нафар — 2017), тоҷикон.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Тоҷикобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Қалъаилабиоб
Қобилҷон Мансуров

**Қобилҷон Мансуров** (тав. 30.04.1949, шаҳри Душанбе) — , номзади илмҳои физика-математика (1988), дотсент (2002). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2002)
## Зиндагинома
Солҳои 1966–1971 дар факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил ва 1971–1973 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1973–1976 муаллими физикаи мактаби миёнаи № 59 ноҳияи Колхозобод, 1976–1980 муаллими физикаи мактаби миёнаи № 62 ноҳияи Октябри ш.Душанбе, 1980–1988 ходими илмии Институти тадқиқотӣ-илмии ба номи С. Умарови АИ ҶШС Тоҷикистон, 1988–2002 муаллими калони кафедраи методикаи таълими технологияи Донишгоҳи  давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2002 инҷониб дотсенти кафедраи методикаи таълими технологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Муаллифи зиёда аз 34 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки дар 365 онҳо моеъҳои магнитӣ ва масъалаҳои таълиму тарбия мавриди тадқиқу баррасӣ қарор гирифтаанд. 
## Ҷоизаҳо
Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2002) ва ифтихорномаҳои донишгоҳи омӯзгорӣ мукофотонида шудааст.
## Осор
* Спектроскопияи моеъҳои магнитӣ дар ҳудуди зуддиҳои 3-30 МГц. (дастури методӣ), Д., 2004; 
* Таҷрибаомӯзии педагогӣ барои донишҷӯёни соли хониши IV ва V, Д., 2004.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Физикдонони Тоҷикистон‎‎ 
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми физика ва математика 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Зафаробод (деҳа, н. Тоҷикобод)

**Зафаробод** — деҳа ва маркази ҷамоати деҳоти Шогадоеви ноҳияи Тоҷикобод.

## Иқтисод
Аз деҳа то маркази ноҳия (шаҳраки Тоҷикобод) 3 км. Аҳолиаш 1600 нафар (январи 2018). Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, масҷиди панҷвақта, бунгоҳи тиббӣ, толори варзишӣ, филиали бонки «Амонатбонк», нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ ва панҷ нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, сабзавоткорӣ, чорводорӣ ва картошкапарварӣ. Заминҳо тавассути наҳр аз рӯди Шӯхак обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 50 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Тоҷикобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Шогадоев
Деҳоти Ширинчашма

**Деҳоти Ширинчашма** — ҷамоати деҳотест дар ноҳияи Тоҷикободи Тоҷикистон, ки тобеи марказ мебошад.

## Деҳаҳои ҷамоат

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Тоҷикобод
Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон

Тибқи Қонуни асосӣ дар Тоҷикистон зиндагии умумӣ бар асоси равияҳои гуногуни сиёсӣ ва мафкураӣ дар ҳоли рушд буда, «мафкураи ҳеч як ҳизб, иттиҳодияи ҷамъиятӣ, динӣ, ҳаракат ва гурӯҳе наметавонад ба ҳайси мафкураи давлатӣ эътироф шавад».

## Таъсису фаъолияти ҳизбҳо
Дар  Ҷумҳурии Тоҷикистон танҳо ҳизбҳои сиёсии ҷумҳуриявӣ таъсис дода мешавад. Ҳизби сиёсӣ барои сабтиноми давлатӣ, феҳристи ҳаддиақал ҳазор нафар аз тарафдорони худро, ки сокинони аксари шаҳрҳову ноҳияҳои Тоҷикистон ҳастанд, пешниҳод мекунад.

Дар Тоҷикистон ҳизбҳои сиёсӣ дар доираи Конститутсия ва қонунҳо таъсис меёбанд ва амал мекунанд. Таъсис ва фаъолияти ҳизбҳои сиёсие, ки нажодпарастӣ, миллатгароӣ, хусумат, бадбинии иҷтимоӣ ва мазҳабиро тарғиб мекунанд ва ё барои бо зӯрӣ сарнагун кардани сохтори конститутсионӣ ва ташкили гурӯҳҳои мусаллаҳ даъват менамоянд, манъ аст. Ҳамчунин фаъолияти ҳизбҳои сиёсии дигар давлатҳо, таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллӣ ва динидошта, инчунин маблағгузории ҳизбҳои сиёсӣ аз ҷониби давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ манъ аст.

## Феҳристи ҳизбҳои фаъол
Дар Тоҷикистон 7 ҳизби сиёсӣ расман сабтином шудааст:

* Ҳизби аграрии Тоҷикистон
* Ҳизби демократии Тоҷикистон
* Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон
* Ҳизби коммунистии Тоҷикистон
* Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон
* Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон
* Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон

## Эзоҳ
Рамзҳои давлатии Тоҷикистон

**Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон**  — аломатҳои фарқкунандаи давлати Тоҷикистон мебошанд, ки қонуни конститутсионӣ муқаррар кардааст.

Ба рамзҳои давлатӣ инҳо дохил мешаванд:

* Парчами Тоҷикистон
* Нишони Тоҷикистон 
* Суруди миллии Тоҷикистон

## Эҳтироми рамзҳои давлатӣ
Эҳтироми волои Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ, аз он ҷумла аз ёд донистани Суруди Миллӣ, ифтихори миллии ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Дар ҳама ҳолат ба рамзҳои давлатӣ бояд тавре муносибат намуд, ки нисбат ба онҳо беҳурматӣ зоҳир нагардад.

## Тасдиқи рамзҳои давлатӣ
Парчам, Нишон ва матну оҳанги Суруди Миллиро Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ менамояд.

## Ҷавобгарӣ барои таҳқири рамзҳои давлатӣ
Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ барои вайрон кардани талаботи Қонуни ҶТ «Дар бораи рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва таҳқири рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷавобгарӣ кашида мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рамзҳои давлатии Тоҷикистон
Олами набототи Тоҷикистон

**Олами набототи Тоҷикистон**ро манзараҳои нотакрор ва ба худ хоси табиат, набототи зиёду рангоранг, ки дар иқлими гуногуни минтақаҳо кишвар мерӯянд ташкил медиҳанд. Дар ҳудуди Тоҷикистон ҳариб 5 ҳазор навъи набототи гулдор ба қайд гирифта шудааст, ки кариб 1000 навъи он рустаниҳои обӣ, зиёда аз 1500 навъи он рустаниҳои занбӯруғӣ, тақрибан 500 навъи гулсангҳо ва 500 навъи онро рустаниҳои ушнамонанд ташкил медиҳанд.

## Рустаниҳои шифоӣ
Тахминан 400 навъи рустаниҳои табобатӣ ва гиёҳҳои доругӣ дар байни халқ хеле васеъ истифода бурда мешавад. Дар Тоҷикистон зиёда аз 100 навъи рустаниҳои ғизоӣ ва витаминдор, қариб 60 навъи ру станиҳри равғани эфирдор мерӯяд. Рустаниҳои булутӣ қариб 100 навъро ташкил мекунад ва рустаниҳои ррангдиҳанда аз 80, рустаниҳои асалдор зиёда аз 100 намуд ва рустаниҳои ороишӣ аз 120 намудзиёдтар.

Дар баъэе аа дараҳои Ҳисору Олой гули беназиру баҳамто ба мисли эндем ва реликт вомехӯрад, ки он ба ғйр аз инҷо дар ягон ҷойи дигари ҷаҳон дида намешавад. Ин шоҳиди зиндаи ҷангалҳои қадима аст, ки то имрӯз ба мо расидааст.

Ифтихори асосии олами набототи Тоҷикистон лола ба шумор меравад. Дар минтақаи баландкӯҳи 4000—5500 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷойҳои сернам, марғзорҳо, марғзорҳои даштӣ ва даштҳои камрустанӣ ҷойгир шудаанд.

## Ҷангал
Имрӯз ҷангал ҳамагӣ 3 фоизи масоҳати кишварро ташкил медиҳад. Майдони давлатии хазинаи ҷангал 1,7 млн гектарро ташкил дода, 98% ҷангалзор моликияти давлатӣ ба шумор меравад.

Ҷангал дар ҳудуди Тоҷикистон ба тағйироти куллии антропогенӣ дучор шудааст. 170 сол қабл ҷангал майдони зиёди масоҳати имрӯзаи кишварро пӯшонида буд. Дар аввали қарни гузашта 4,9%  ва имрӯз на зиёда аз 0,6% масоҳати умумии кишварро бешазори аслӣ ташкил медиҳад. Буридан ва завол ёфтани ҷангал аз афзоиши табиии он 1,5 маротиба, дар баъзе ҳолатҳо то ба 3 маротиба зиёдтар аст.

Хислати хоси набототи ҷумҳурӣ сирак ва ё холибех будани онҳо ба шумор меравад. Ин на танҳо ба таъсири инсон ба наботот вобаста аст, балки ба хусусиятҳои биологии наботот, қабл аз ҳама, ба рушду нумуи қабати болоии системаи решаҳои он, ки ба қабати дохилии замин воридшавии онро нигоҳ медорад, вобастагӣ дорад.

## Рустаниҳои кишоварзӣ

Тоҷикистон маркази маъмули мухталифи биологӣ буда, макони пайдоиши зироатҳои гуногун, аз ҷумла гандуму нахӯд ба шумор меравад. Аз замонҳои ҳадим замини тоҷикон бо истеҳсоли ҷавдору рустаниҳои лубиёгӣ, зағир, юнучқа, меваю сабзавот ва харбуза шӯҳратёр буд.

Дар даҳсолаҳои охир зироати асосии кишоварзӣ пахта ба ҳисоб мерафт, ки барои кишти он то 70% заминҳои обӣ ҷудо карда мешуд ва ҳосили асоси барои қонеъ гардонидани талаботи нақшаи иқтисодии собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ истифода бурда мешуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олами набототи Тоҷикистон
Сӯфӣ Ориф

**Сӯфӣ Ориф** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зарҳалоли ноҳияи Истаравшан. Аз Сӯфӣ Ориф то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 6 995 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳаи Сӯфӣ Орифро ҳамчун деҳаи токпарвар дар тамоми шаҳру вилоят мешиносанд. Дар деҳа 6 нуқтаи савдо, 2 масҷид, 2 мактаби миёнаи таҳсилоти умумӣ дорои 300 ҷои нишаст, ба халқ хидмат мерасонад. Дар мактаб 1520 нафар бо 2 бас таҳсил намуда ба онҳо 100 нафар омӯзгорон сабақ медиҳанд, ки 95% онҳо дорои маълумоти олианд. Инчунин дар деҳа 2 тарабхона, 2 китобхона дорои 5000 нусха китоб, ва беморхонаи шаҳрии муолиҷаи касалиҳои дил, нуқтаи хидматрасонии тиббӣ дар хидмати халқ мебошанд.
## Мардум

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Истаравшан
Гурӯҳ:Ҷамоати Зарҳалол
Шукрона (филм)

**Шукрона** () — силсилафилми телевизионии муштараки Эрону Тоҷикистон маҳсули соли 2007 ба коргардонии Саиди Султонӣ, нависандагии Муҳаммадҳодӣ Каримӣ ва таҳиякунндагии Мансури Суҳробпур мебошад, ки аз шабака пахш шуд.

## Хулосаи достон
Ҳомид Салимпур (Пуриё Пурсурх), ҷавонест таҳсилкарда, ки аҳли кор ва талош аст. Ӯ барои таъсиси як коргоҳ маҷбӯр ба дарёфти кумаки нақдӣ аз падараш (Ҳушанг Таваккулӣ) мешавад, аммо пас аз муддате мутаваҷҷеҳ мешавад, ки пули дарёфтӣ мутааллиқ ба зани ъамуяш аст, ки дар Тоҷикистон ба сар мебарад. Ҳомид, ки худро мадюни ӯ медонад ба Тоҷикистон меравад, аммо зани ъамуяш солҳо пеш фавт кардааст. Ҳомид дар ҷустуҷӯи бозмондае аз ӯ ба духтаре ба номи Нодиё (Шифо Сафарова) бархурд мекунад, ки иддао мекунад аз бастагони наздики зани ъамуяш аст…

## Бозигарон
* Пуриё Пурсурх — дар нақши Ҳомид Салимпур
* Ҳабибуллоҳ Абдурразоқ — дар нақши саргарди полиси Тоҷикистон
* Ҳасан Ҷавҳарчӣ — дар нақши домоди Раҳмон
* Шифо Сафарова — дар нақши Нодиё
* Отифа Разавӣ — дар нақши Мунир, ҳамсари дувуми Раҳмон
* Фарҳод Қоимён — дар нақши Муъин
* Марям Ковиёнӣ — дар нақши духтари Раҳмон
* Ҳушанг Таваккулӣ — дар нақши Раҳмон Салимпур

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Аҳмад ибни Иброҳими Даврақӣ

**Аҳмад ибни Иброҳими Даврақӣ** (; *Абуабдуллоҳ Аҳмад ибни Иброҳим ибни Касири Даврақии Бағдодӣ*; 782 – 860) — ҳофизи бузурги ҳадис. Бародари Яъқуби Даврақӣ ва исми нисбааш аз қалансувҳои даврақия сохтанаш будааст. Ӯ соҳиби таълифот низ мебошад. Дар 80-солагӣ вафот кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Д., 2010.
* زهبی شمس الدین محمد ابن احمد. تذکرة الحفاظ. بیروت، بدون سال نشر 	

## Сарчашма
*
Аҳмад ибни Исҳоқ

**Аҳмáд ибни Исҳóқ** (; соли таваллуд ва вафот номаълум) — хушнавис.

## Зиндагинома
Тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Зоҳиран аз котибони усмонӣ буда, то нимаи дуввуми садаи XVI дар Истанбул мезистааст. Як нусхаи «Бӯстон»-и Саъдии Шерозиро китобат кардааст, ки дар Китобхонаи салтанатии Эрон маҳфуз аст.

## Адабиёт
* مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵.

## Сарчашма
*
Аҳмад ибни Маниъ

**Абуҷаъфар Аҳмад ибни Маниъи Бағавии Бағдодии Асамм** (; ) — ҳофизи ҳадис ва соҳиби «Муснад»-и маъруф будааст. 

## Зиндагинома
Маҳалли сукунаташ Бағдод буда, дар ривояти ҳадис сиқа ва асҳоби «Саҳеҳ»-ҳои шашгона аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд, вале аз ин миён имом Бухорӣ бавосита ривоят кардааст. Бағавӣ дар синни 84-солагӣ дунёи фониро падруд гуфт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Аҳмад ибни Марвони Сарахсӣ

**Аҳмáд ибни Марвóни Сарахсӣ** (; ? — 899) — яке аз олимон ва мусиқидонони маъруфи форс-тоҷик, ки дар таҳқиқ ва омӯзиши илми мусиқӣ ва ташаккули он дар давраи Сомониён саҳми арзанда гузоштааст.

## Таълифот
Машҳуртарин китобҳои Аҳмад «Китобу мусиқӣ аср-ас-Сосония», «Китоб-ул-мадхал илм-ал-мусиқӣ», «Китоб-ул-мусиқӣ ас-сағир», «Китоб-ул-мусиқӣ ал-кабир» ном дошта, ба таърихи асарҳои овозӣ (суруду таронаҳо), созҳои мусиқӣ, назарияи илми мусиқии мардумони Шарқ бахшида шудаанд. Аҳмад назария ва амалияи мусиқии аҳди Сомониёнро баррасӣ намуда, дар бораи асарҳои мусиқии Мовароуннаҳру Хуросон, аз ҷумла жанри созии «равошин», сурудҳои Бухоро ва ғайра санадҳои зиёд овардааст. Аҳмад теъдоди зиёди китобҳои паҳлавӣ ва ҳиндиро роҷеъ ба санъати мусиқӣ ба забони арабӣ баргардондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раджабов А. К истории таджикской музыкальной культуры в IX –X вв. // Абу Али ибн Сино и его эпоха. Д., 1989.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишмандони форсу тоҷик
Аҳмад ибни Насри Нишопурӣ

**Абуабдуллоҳ Аҳмад ибни Наср ибни Зиёди Қурашии Нишопурӣ** (; ? — 859) — ҳофизи Қуръон, фақеҳ ва зоҳиди Нишопур будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Д., 2010
* زهبی شمس الدین محمد ابن احمد. تذکرة الحفاظ. بیروت، بدون سال نشر
Аҳмад ибни Абдуллоҳи Куфӣ

**Аҳмáд ибни Абдуллóҳи Куфӣ** (; *Абуҳасин Аҳмад ибни Абдуллоҳ ибни Юнуси Ярбуъӣ*; 749–841) — яке аз ровиёни ҳадис, ки дар ривояти ҳадис сиқа будааст. Имом Бухорӣ аз ӯ самоъи ҳадис кардааст. Дар беш аз 90-солагӣ дунёи фониро падруд гуфтааст. Дар зимни ҳадис ба шакли «Абуҳасин» ёд шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилуннабӣ. Д., 2010. 
* زهبی شمس الدین محمد ابن احمد. تذکرة الحفاظ. بیروت، بدون سال نشر 	

## Сарчашма
*
Аҳмад ибни Абдаи Заббии Басрӣ

**Аҳмáд ибни Абдáи Заббии Басрӣ** (; ? - 859) — яке аз ровиёни маъруфи ҳадис. Нисбаи Заббӣ доштанаш аз номи қабилаи банӣ Забба – яке аз қабилаҳои арабҳои Басра будааст. Аҳмад дар ривоят сиқа будааст. Баъзеҳо ӯро аз аҳли хавориҷ медонанд. Заҳабӣ ӯро на ҳамчун муҳаддис, балки аз шахсиятҳои маъруфе медонад, ки дар миёнаҳои садаи IX вафот кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Д., 2010
*.المناوی عبدالرئوف المصری. شرح الشمائل (در هاشیۀ شرح علی القاری). جلد، ۱-۲، المصر، ۱۳۱۷، هـ

## Сарчашма
*
Аҳмад ибни Солеҳ

**Аҳмад ибни Солеҳ Абуҷаъфар Табарии Мисрӣ** (; 786 — 862) — ҳофизи маъруфи ҳадис. Падараш ба ривояте аз сарбозони Табаристон буда, Аҳмад дар Миср ба дунё омадааст. Ӯ ҳамчунин дар илми фиқҳ, ҳадис ва наҳв ҷомеъ ва дар ривояти ҳадис сиқа буда, имом Бухорӣ, Абудовуд ва дигарон аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муҳаммад ибни Исо ат-Тирмизӣ. Шамоилу-н-набӣ. Д., 2010
* زهبی شمس الدین محمد ابن احمد. تذکرة الحفاظ. بیروت، بدون سال نشر 	

## Сарчашма
*
Аҳмад ибни Ҳасан

**Аҳмáд и́бни Ҳасáн** (; ? — 1685) — хушнавис, настаълиқнависи усмонӣ, шогирди Дарвеш Абдии Бухорӣ. Дар навиштани хатти хафӣ устод буд. Мирзо Ҳабиби Исфаҳонӣ («Хат ва хаттотон») китобати «Савонеҳ-ул-улум», «Шарҳи фиқҳи акбар», «Ишорот-ул-улум» ва «Китоб-ул-олам»-ро ба вай нисбат додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ميرزا حبيب اصفهانی. خط و خطاطان. استانبول، ۱۳۰۵ ق؛
* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хушнависон аз рӯи алифбо
Аҳмад ибни Рабеҳӣ

**Аҳмáд ибни Рабеҳӣ** () — олими маъруф, мусиқишиноси машҳур, намояндаи мактаби мусиқии Бағдод.

## Зиндагинома
Дар имтидоди солҳои 860—940 ба сар бурдааст. Ба Бухоро омада, дар соҳаҳои гуногуни илми мусиқӣ чандин китоб таълиф намудааст. Асарҳои ба амалия ва назарияи мусиқӣ бахшидаи ӯ «Ки­тоб-ул-иқоот-ут-таға­ния», «Китоб-ул-маърифат-ул-мусиқӣ аш-шеър», «Китоб-ул-му­си­қӣ», «Китоб-ут-та­ран­нум-ул-ғино» беҳтарин рисолаҳо оид ба назарияи санъати мусиқӣ будаанд. Аҳмад ибни Рабеҳӣ дар асарҳои худ ғайр аз таҳқиқи масъалаҳои назариявии илми мусиқӣ маводди арзишмандро роҷеъ ба санъати мусиқии мардумони Бухоро ва дигар манотиқи Мовароуннаҳр овардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раджабов А. К истории таджикской музыкальной культуры в IХ-Х вв. // Абу Али ибни Сино и его эпоха Д., 1989.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишмандони форсу тоҷик
Механикаи квантӣ

**Механикаи квантӣ**, **механикаи мавҷӣ** — яке аз фаслҳои назарияи квантӣ, ки тариқи тавсиф қонуниятҳои ҳаракати микрозарраҳоро дар майдони берунаи физикӣ муқаррар мекунад.

## Эзоҳ

* 

## Пайвандҳо

* *Шрёдингер Э.* Избранные труды по квантовой механике, — .: Наука, 1976.
* *Нейман И.* Математические основы квантовой механики, — : Наука, 1964.
* *Паули В.* Общие принципы волновой механики, —  — : ГИТТЛ, 1947.
* *Дирак П. А. М.* Принципы квантовой механики (2-е издание), — : Наука, 1979.
* *Фущич В. И., Никитин А. Г.* Симметрия уравнений квантовой механики, — : Наука, 1990.
* Альбеверио С., Гестези Ф., Хёэг-Крон Р., Хольден Х. Решаемые модели квантовой механики. М.: Мир, 1991. - 568с.
* ''«Квантовая механика»'' — статья в Физической энциклопедии.

Гурӯҳ:Механикаи квантӣ
Гурӯҳ:Физикаи назарӣ