open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баҳромшоҳи Ғазнавӣ

**Баҳромшоҳи Ғазнавӣ** (1117—1153) — яке аз охирин султонҳои Давлати Ғазнавиён.
Баҳромшоҳ дар миёнаи асри XII аз афзудани иқтидори сулолаи Ғуриён ва шуҳрат ёфтани Қутбиддин Маҳмуди Ғурӣ тарсида, вайро бо роҳи фиреб ба Ғазна даъват кард ва ӯро ба ҳабс гирифта, пас аз чанде заҳр дода ҳалок намуд.. Барои гирифтани интиқом аз бародари хеш Алоуддин Ҳусейни Ғурӣ лашкари зиёде ҷамъ намуда зидди Баҳромшоҳи Ғазнавӣ ҷанг сар кард. Алоуддин Ҳусейн соли 1150 ба Баҳромшоҳи Ғазнавӣ шикасти ҳалкунанда расонида шаҳри Ғазнаро забт намуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ғазнавиён
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Ғазнавӣ
Авлод

**Авлод** ( — ҷамъи валад, маънояш фарзандон) — ҷамъияти хешони ҳамхун мебошад, ки дар ҷомиаи суннатии тоҷикон ҳамчун ниҳоди иҷтимоӣ қудрат ва мавқеи хосса дорад. Авлод дар асоси муттаҳид шудани оилаҳои ба ҳам хешу ҳамхун ба вуҷуд меояд. Он метавонад даҳҳо оилаҳоро дар бар гирад ва фаъолияту рафтори аъзои онро назорату идора намояд. Авлодро сардори он идора мекунад, ки аз тарафи пирони машаваратдеҳ интихоб мегардад. Сардор ба таври ӣайрирасмӣ муовину мушовир ва дастёрҳо дорад. Авлодҳо дорои номи умумӣ мебошанд, ки нишонаи фарқкунандаи онҳо ба шумор меравад. Масалан, авлоди эшонҳо, авлоди сайидҳо, авлоди хоҷаҳо ва ӣайра. Баъзе авлодҳо ба номи сардор ё бунёдгузори он ёдоварӣ ва номбар мешаванд. Чунончи, авлоди Пирназар, авлоди Каримовҳо ва ӣ.
Авлод ҳамчун институти иҷтимоии ҷомеаи шаҳрвандӣ дорои сохтору системаи худтаъминкунӣ, идеологӣ ва ҳуқуқию механизмҳои идоракунӣ мебошад. Он дар давраҳои мушкили ҷомиаи тоҷикон, дар идора кардани ҷомиа ва дар рушди ҳаёти маънавию сиёсӣ саҳми муайян гузоштааст. Иттиҳоди авлодҳо қабиларо ба вуҷуд меорад.
Иштирок дар расму ойинҳо ва ҷамъомадҳои авлодӣ барои аъзои калонсоли он ҳатмӣ ва як навъ қарзи иҷтимоӣ мебошанд. Эҳтироми калонсолон, дасти кўмак дароз кардан, саҳмгузорӣ дар тўю маъракаҳо ва ӣайра аз уҳдадориҳои мардҳои ин ё он авлод ба шумор мераванд. Албатта дар баробари мардон занҳо низ дар ваҳдату дастгирӣ ва таблиӣи ҳувияти авлодӣ саҳм доранд, аммо онҳо дар дараҷаи дувум меистанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои сотсиология
Гурӯҳ:Луғати таърихӣ
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Алпомиш

**Алпомиш**  - Эпоси қаҳрамонии қавму халқҳои турктабор, ки версияҳои мухталиф дошта, аз ҷиҳати пайдоиш ба давраҳои қадим, давраҳои модаршоҳӣ ва қабилавӣ мансуб аст. Нусхаи тоҷикии он дар байни сокинони водии Зарафшон низ ба қайд гирифта шудааст. Дар варианти тоҷикӣ баъзе мотивҳои ҳамосаҳои тоҷикӣ мушоҳида мешавад. Дар водии Зарафшон фаъол аст  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Булбулик

**Булбулик** - (таронаҳои булбулӣ), навъе аз таронаи  семисрагии фолклори мардуми водии Вахон мебошад. Булбулик дар вазни ҳиҷоӣ эҷод шуда,  қофиябандиаш "а,б,а" аст.

Масалан:

:Ти сәпрәγ гыли рәй(ҳ)он.
:Гыл=шә гыл=(ҳ)о царт,
:Барги гыл дйәтк хазон.

Тарҷумааш:

:Гули ту гули райҳон.
:(Он) гул зеботарин гул аст,
:(Аммо) барги гул гаштаст хазон.

Булбуликҳо тавассути нақароти дохилии *«Булбулик тар номаме»* ё *«Булбулик тар хонуме»* ба ҳам пайваст шуда, баъзан шакли сурудро мегиранд. Гӯяндаи булбуликҳо асосан, занҳову духтарон буда, дар мундариҷаи ин навъи лирикӣ бештар эҳсоси инсонӣ, дарду аламҳои занон, шикваю ҳасрат, ҷудоию аз даст додани шахси наздик тасвир гаштаанд. 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Таҳсилоти миёнаи касбӣ

**Таҳсилоти миёнаи касбӣ** – зинаи таҳсилот, тарбия ва инкишофи шахсияти таълимгиранда, ки дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ ба роҳ монда шуда, ба онҳо шаҳрвандон метавонанд баъди хатми муассисаҳои таълимии таҳсилоти умумии асосӣ, миёнаи умумӣ ва ибтидоии касбӣ дохил шаванд
## Нигаред
* Муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ 
* Барномаи таълимӣ 
* Нақшаи таълимӣ   
* Стандарти давлатии таҳсилоти миёнаи касбӣ   
* Стандартҳои тахассусии таҳсилоти миёнаи касбӣ   
* Такмили ихтисос   
* Таҷрибаомӯзии истеҳсолӣ (касбӣ)   
* Устои таълими истеҳсолӣ 
* Ҳуҷҷат дар бораи таҳсилот

## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Пайвандҳо
  

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Устои таълими истеҳсолӣ

**Устои таълими истеҳсолӣ** – шахси дорои таҳсилоти касбии муҳандисию омӯзгорӣ, ки машғулиятҳои амалӣ ва таълими истеҳсолиро ба нақша мегирад ва онҳоро ба таълимгирандагон омӯзонида, ба касб интихоб карданашон мусоидат менамояд.
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Донишҷӯй

**Донишҷӯй** – таълимгиранда, тарбиягиранда, хонанда,  шунавандаи муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ ва муассисаи олии таълимӣ (донишгоҳ ё донишкада)
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. == Эзоҳ ==
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Таҷрибаомӯзии истеҳсолӣ (касбӣ)

**Таҷрибаомӯзии истеҳсолӣ (касбӣ)** – қисми амалии раванди таълиму тарбия, ки аз ҷониби муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ дар мувофиқа бо муассисаю ташкилотҳои соҳаи дахлдор ба роҳ монда мешавад
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Ҳуҷҷат дар бораи таҳсилот

**Ҳуҷҷат дар бораи таҳсилот** – ҳуҷҷати намунаи давлатие, ки ба шахсони аз аттестатсияи давлатии хатми муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ гузашта дода мешавад.
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Стандарти давлатии таҳсилоти миёнаи касбӣ

**Стандарти давлатии таҳсилоти миёнаи касбӣ** – маҷмӯи меъёрҳое, ки мазмуни таҳсилот, моҳияту муҳлати таълим, ҳаҷми сарбории таълимӣ, сатҳи азхудкунии донишро аз тарафи таълимгирандагон ифода намуда, талаботи асосӣ ба таъмини раванди таълим, мазмуну мундариҷаи барномаҳои таълимӣ ва баҳогузории сатҳи донишро дар муассисаҳои таълимӣ бо назардошти дастовардҳои миллӣ ва умумибашарӣ муайян мекунанд
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Барномаи таълимӣ

**Барномáи таълимӣ**  — ҳуҷҷатест, ки дар он мазмуни фанни таълимӣ, мақсаду вазифаҳо, тарзи ташкили раванди таълим, талабот ба сатҳи донишу маҳорат ва малакаи таълимгиранда ифода ёфта, тартиб ва пайдарпайии омӯзиши ин ё он мавзӯи таълимӣ барои ҳар як соли таҳсил муайян карда мешавад.

## Барномаи таълимӣ дар Тоҷикистон
Дар Тоҷикистон барномаи таълимӣ барои муассисаҳои таълимӣ ва касбу ихтисосҳои якхела ягона аст. Масалан, Барномаи таълимии математика, физика, кимиё, биология, таърих дар синфҳои 9-уми ҳамаи мактабҳои таҳсилоти умумӣ як хел мебошад. Барномаи таълимӣ дар асоси талаботи зерин тартиб дода мешавад: мувофиқати мазмуни комёбиҳои илми муосир, техника ва фарҳанг бо мақсадҳои иҷтимоии тарбияи хонандагон ва рушди қобилияти эҷодии онҳо; хусусияти илмӣ доштани мазмуни маълумот; ягонагии назария ва амалия; мувофиқати маводди таълимӣ ба синну сол, савияи дониш ва инкишофи хонандагон, алоқамандии байни фанҳои таълимӣ ва ғайра. Барномаи таълимӣ бо мактуби эзоҳӣ оғоз меёбад, ки дар он вазифаҳои асосии ҳамон фанни таълимӣ, хусусиятҳои ташкилу усулҳои омӯхтани ҳамон фан, шаклҳои алоқаи машғулиятҳои синфӣ ва беруназсинфӣ ва ғайра нишон дода мешаванд. Мазмуни маълумоте, ки барномаи таълимӣ муайян мекунад, дар китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимию методӣ асоснок карда мешаванд

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015).

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Маориф
Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Мактаб
Муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ

**Муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ** – муассисаи таълимии давлатӣ ва ғайридавлатӣ, новобаста ба шакли ташкилию ҳуқуқӣ, ки раванди муттасили таҳсилоти миёнаи касбиро ба роҳ монда, нақшаю барномаҳои таълимиро амалӣ менамояд
## Муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон
* Колеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов
* Коллеҷи омори шаҳри Ваҳдат
* Коллеҷи санъати ш.Душанбе ба номи А.Бобоқулов
* Коллеҷи фарҳанги Тоҷикистон ба номи П. Ҷ. Бӯйдоқов
* Коллеҷи ҷумҳуриявии хореографии ба номи М. Собирова
* Литсейи касбии алоқаи шаҳри Душанбе
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Пайвандҳо
  

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Қисса

**Қисса** — яке аз навъҳои насри шифоҳии фолклори тоҷик  мебошад, ки дар адабиёти хаттӣ низ мавқеъ дорад. Дар мундариҷаи он силсилаи ҳодисаҳои бофтаву таърихӣ ва 
саргузашту корнамоиҳои шахсони муътабари динию мазҳабӣ ва қаҳрамонҳои ормонии мардум дар замону макони муайян тасвир мегарданд. Дар байни мардуми тоҷик қиссаҳо аз рӯзгори паёмбарон, оид ба корнамоиҳои Амир Ҳамза, ҳазрати Алӣ, имом Ҳусайн, авлиёву малоик ва инчунин тасвири биҳишту дӯзах ҳикоят карда мешаванд, ки бегумон аз адабиёти динии китобӣ маншаъ гирифтаанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Адабиёт
Қасам

**Қасам**, савганд - Қасам матни шифоҳиест, ки гӯянда бо талаффузи он  дуруст будани ақидаеро, ё худ гунаҳкор набудани худро собит месозад. Дар мундариҷаи қасамҳо мазмунҳои 
асотирӣ, эътиқодӣ, маишӣ ва бадеӣ инъикос ёфтаанд. 
Масалан, қасам хӯрдан ба офтоб ва осмон ба ақидаҳои меҳрпарастии ориёиҳо рафта мерасад. Дар саросари кишвар фаъол аст.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Нақшаи таълимӣ

**Нақшаи таълимӣ** – ҳуҷҷате, ки омӯзиши фанҳои таълимӣ ва тақсимоти солонаи онҳоро барои тамоми давраи таҳсил дар муассисаҳои таълимӣ муайян менамояд
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Марсия

**Марсия**, нола, сугворӣ - як навъи сурудҳои халқӣ, ки мазмуни ғамангез ва ҳузновар дошта, бахшида ба фавти шахси наздик, ҷудоӣ аз ёру диёр ва ғурбат эҷод мешавад. Дар аксари марсияҳо ҳодисаҳои воқеӣ, муносибатҳои одамон ва факту рақамҳо бозтоб шуда, онҳо аҳамияту арзиши таърихӣ доранд. Дар саросари кишвар фаъол аст.    
## Инчунин нигаред
* Сурудҳои халқӣ 
## Манобеъ

Гурӯҳ:Сурудҳои халқӣ 
Гурӯҳ: Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Такмили ихтисос

**Такмили ихтисос** – низоми афзун намудани маҳорату малакаи касбии омӯзгорон, кормандони илмӣ ва дигар кормандони зинаи таҳсилоти миёнаи касбӣ
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Дубайтӣ

**Дубайтӣ** - яке аз машҳуртарин ва қадимтарин жанрҳои хурди лирикии фолклори тоҷик ба шумор меравад. Дубайтӣ бо рубоӣ умумияти зиёд дошта, танҳо аз нигоҳи вазн фарқ мекунад. Инчунин навъҳои себайтӣ ва чорбайтиро низ фолклоршиносон ба қайд гирифтаанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.    
## Инчунин нигаред
* Рубоӣ
* Фолклор
## Манобеъ


Гурӯҳ: Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ: Жанрҳои адабиёт‎
Шоирӣ

**Шоирӣ** - Навъе аз сурудҳо, ки аслан, аз ҷониби ҳофизони ширинкор дар Бадахшон ва дорои табъи баланди шеърфаҳм бадоҳатан сароида мешаванд. Онҳое, ки дар гуфтани ин навъи шеър-суруд истеъдоди комил доранд, онҳоро «шоиригар» мегӯянд. Дар Бадахшон фаъол аст.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Дуо

thumb|Дуо дар масҷид
**Дуъо** (), **дуо** — навъест калом дар адабиёти шифоҳӣ, ки дар шаклҳои ҳам манзум ва мансур баён мегардад ва аз лиҳози мақсаду муроди гӯянда ва контекст навъҳои гуногун дорад. 

## Дуъо дар рӯзгори мардуми тоҷик
Дар рӯзгори мардуми тоҷик дуо вобаста ба вазоифи он, эътибору таъсирнокии сухан ва арзиши муҳими иҷтимоӣ доштанаш хеле зиёд ба кор меравад. Ҳарчанд ки дуо дар шакли назм низ баён мешавад, аммо он асосан мутааллиқ ба насри шифоҳист. Дуо ба мисли дигар жанрҳо вазифа, сохтор ва хусусиятҳои  худро дорад. Сохтори дуо иборат аст аз оғоз, ки бештар дар он ба Худо муроҷиат карда мешавад, масалан, илоҳо омин ё худ парвардигорро; сипас орзую хоҳишу талаб баён мегардад ва дар анҷом таъбири омин, Оллоҳу акбар зикр меёбад. Инчунин дар қисмати хоҳишу талаби дуоҳо зикру тавсифҳои Худою Расул, дигар пайғомбарон, чор ёрон, наздикони пайғомбар, имомҳо  ва баъзе чеҳраҳои асотирӣ низ мавқеъ пайдо мекунанд. Масалан: 

Дуоҳо вобаста ба ҳадафу мазмун ва мавриди гӯиш намудҳои зиёд доранд: дуои фотиҳа ё кушоиши кор, дуои сари дастурхон, дуои сафар, дуои хоси маросимҳо, дуои хатми Қуръон, дуои пас аз намоз, дуои муборакбодӣ, дуои хайр ба арвоҳ, дуои табобатӣ, дуои пеш аз хоб,  нӯшбод ва ғайра. 

Он чӣ аз бадеияти дуоҳо зуд маълум мегардад, сухани мусаҷҷаъ будани забони онҳо мебошад. Саҷъ дар наср ба ҳукми қофия буда, воситаест, ки матнро оҳанг мебахшад ва баёнро ширину латиф месозад. Агар аз тарафи дигар, қофияҳо дар дуоҳо марзи ибораю ҷумлаҳои содаи хурдро муайян мекунанд, яъне задаи таъкидӣ махсуси қофияҳо ба шумор меравад. Гӯянда маҳз калимаҳои қофиягиро бо оҳанги баландтар талаффуз карда, диққати шунавандагонро ба худ ҷалб мекунад ва ба ин тариқ талабу дархостҳо ва орзуҳоро як-як баён менамояд. 

Мавҷудияти саҷъ дар дуоҳои мансур аз завқи зебоидӯстию суханпардозӣ, ширингуфтории мардум дарак дода, аз адабиёти китобию шифоҳии манзум таъсир гирифтааст. Аз саноеъи бадеӣ тавсиф, тазод, талмеҳ ва маҷоз ҳамчун воситаи тасвири бадеӣ дар мундариҷаи дуоҳо корбурди зиёд доранд, ки дуоҳоро чун навъи каломи бадеӣ муаррифӣ мекунанд. 

Намунаҳои дуои манзум низ дар байни мардуми тоҷик кам нестанд. Онҳо аз ҷиҳати шаклу қофиябандӣ ба навъҳои маснавӣ, қитъа ва ғазал шабоҳат доранд. 

Ба эътибори ҳаҷми дуоҳо шаклҳои кӯтоҳи он низ мавҷуданд, ки бо як ҷумла гуфта мешавад ва онҳо марбут ба бахши паремиологияи фолклор мебошанд. Масалан:

Ба монанди инҳо матни дуоҳои хурдҳаҷм, вале ба маънои манфӣ низ дар гуфтори мардуми тоҷик хеле маъмул аст, ки баъзе мардумшиносон онро «нафрин» номидаанд. Масалан:

Ин навъи адабиёти шифоҳӣ миёни мардум густариш ёфта, корбурди хеле зиёд дорад ва гирдоварию таҳқиқи дуоҳои тоҷикӣ ба тозагӣ оғоз шудааст. 

Дар саросари кишвар фаъол аст.  

## Эзоҳ
 

## Адабиёт
* 
* Раҳимов Д. Ифодаҳои бадеӣ дар дуоҳои мардуми тоҷик // Чинори пургул. Душанбе: Фан, 2008;
* Раҳимӣ Д. Шугун ва боварҳои мардуми тоҷик. Душанбе: Озар-2000, 2004;
* Қаҳҳор Р. (Раҳмонӣ) Дуо гунаи фолклорӣ аст // Мардумгиёҳ, 1995-1996, №1-2, с. 209-211.

Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Хотира (жанри бадеӣ)

** Хотира**, **Хотиранавис** — (), — жанри бадеии шифоҳӣ, ки дар асоси ҳодисаҳои мушаххаси ҳаёти воқеӣ эҷод мешаванд.  Дар саросари кишвар фаъол аст.

Хотиранавис — () - нависандаи хотира, ёддоштнигор, ёддоштнавис. 

### Одамони хотираашон ғайриоддӣ
* Хотираи Ким Пик, хотирааш ниҳоят қавӣ буд, ки то 98 % маълумотҳои хондаашро баёд меовард.

## Ҳамчунин нигаред
* Гиппокамп
* Одаткунӣ
* Мнемонист
* Синестезия
* Гипертимезия
* Эйдетизм
* Интиқоли хотира
* Spaced learning
* Такрори бо фосила
* Хотираи дуруғин

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Анохин П. К.* Биология и нейрофизиология условного рефлекса, М., 1968;
* 
* Аристотель «О памяти и припоминании»; Плотин «Об ощущении и памяти»; Поль Рикёр. Память в культуре Древней Греции 
* *[[Ассман, Ян|Ассман Я.]]* Культурная память. Письмо, память о прошлом и политическая идентичность в высоких культурах древности. М.: Языки славянской культуры, 2004
* 
* *Бериташвили И. С.* Память позвоночных животных, её характеристика и происхождение, 2 изд., М., 1974;
* *Боднар А. М.* Психология памяти : курс лекций : [учеб. пособие] / А. М. Боднар ; М-во образования и науки Российской Федерации, Урал. федер. ун-т. — Екатеринбург : Изд-во Урал. ун-та, 2014. — 100 с. ISBN 978-5-7996-1262-7
* *П. Гири.* Память  // Словарь средневековой культуры; Ю. Арнаутова. Memoria (Средневековье)
* *Ф. Йейтс*. Искусство памяти  // СПб.: Университетская книга, 1997, с. 6-167.
* *Конорски Ю.*, Интегративная деятельность мозга, пер. с англ., М.,1970;
* *[[Лурия, Александр Романович|Лурия А. Р.]]* Нейропсихология памяти.- Москва: «Педагогика», 1974.
*   (с рис. В. Гончар). Первое издание — М.: МГУ, 1968.
* 
* *Месяц С. В.* Трактат Аристотеля «О памяти и припоминании» // Вопросы философии. М.:,2004. № 7. С.158-160.
* *П. Нора*. Проблематика мест памяти  // Франция-память. СПб.: Изд-во С.-Петерб. ун-та, 1999, с. 17-50.
* *Нуркова В. В.* Память. Общая психология: в 7 т. под ред. Б. С. Братуся. Т.3. — 2-е изд. — Академия Москва, 2008. — 318 с
* *Поль Рикёр*. Традиция внутреннего усмотрения (Августин о памяти) 
* Почему сон укрепляет память / Наука и жизнь
* Психология памяти: Хрестоматия  / Под ред. Ю. Б. Гиппенрейтер, В. Я. Романова
* *[[Роговин, Михаил Семёнович|Роговин М. С.]]* Проблемы теории памяти.- М., 1977.- 182 с.
* *С. Роуз* Устройство памяти от молекул к сознанию.- М.: «Мир», 1995.
* 
* *Соколов Е. Н.* Механизмы памяти, М., 1969.
* *Трошихина Ю. Г.* Филонтогенез функции памяти. — Л., ЛГУ, 1978. — 189 с.
* Узелки на память / Наука и жизнь
* *[[Хальбвакс, Морис|Хальбвакс М.]]* Социальные рамки памяти. М.: Новое издательство, 2007.
* *Шенцев М. В.* Информационная модель памяти., СПб., 2005.
* 

## Пайвандҳо

* Механизмы памяти и забвения. Передача из цикла «Ночной эфир». Стенограмма и видеозапись.
## Эзоҳ

*
Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Нақл

** Нақл **, ёддошт, хотира - жанри бадеии шифоҳӣ, ки дар асоси ҳодисаҳои мушаххаси ҳаёти воқеӣ эҷод мешаванд. Нигаред - ёддошт. Дар саросари кишвар фаъол аст.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Масал (ҳикояти тамсилӣ)

**Масал (ҳикояти тамсилӣ)** - як навъ ҳикояи хурдест, ки мазмуни ахлоқию пандомезӣ ва тасвирҳои рамзноку тамсилӣ дорад. Масалҳо метавонанд мустақил бошанд ва ё дар дохили асари ҳамосавии дигаре дар шакли назм ё наср ҷой гиранд. Дар масалҳо ҷонварон ва ашё ба сифтаи персонаж фаъолият мекунанд ва баъзеи онҳо ба афсонаҳо дар бораи ҳайвонот монанд мебошанд. Масалан, масалҳои «Рӯбоҳ ва ангур», «Гург ва Лакалак» ва ғ. Дар саросари кишвар фаъол аст. 
## Нигаред низ
* Масал 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Ҳикоя

**Ҳикоя ё Нақл** — ба насри шифоҳӣ мансуб аст, ки аз нигоҳи шаклу ҳаҷму сохтор ва дарбаргирии ҳодисаву персонажҳо ба ҳикояти китобӣ монанд мебошад.

## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Жанрҳои адабиёт
Муаммо (асар)

**Муаммо**, масъала, чистон  - Муаммо чунин асари насрии фолклори тоҷик мебошад, ки ба суолу ҷавоб асос ёфтааст. Дар фолклори тоҷик матнҳои зиёде мавҷуданд, ки дар мундариҷаашон суолу масъалае баён мегардад ва аз шунаванда посухи он масъала талаб карда мешавад. 
Ин гуна матнҳо ба жанри чистон монанд мебшанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Даргилик

**Даргилик** - навъе аз назми лирикии фолклори Бадахшон. Онро ба маънии пазмонӣ чун суруди махсуси модарон ва ошиқон низ маънидод мекунанд. Даргиликҳо бештар дар байни ҷавонон маъмул буда, мазмунҳои ишқӣ-романтикӣ доранд. Дар Шуғнон, Рӯшон фаъол аст.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Идӣ

«**Идӣ**» —  пораҳои манзуми иборат аз байт, рубоӣ, дубайтӣ, маснавӣ ва ғайра, ки дар арафаи таътили идонаи шогирдони мадрасаҳо, пеш аз ҷашни Наврӯз, идҳои Қурбон, Рамазон ва моҳи Раҷаб аз тарафи мударрисон ва шогирдони соҳибтабъ дар коғазҳои махсус навишта мешуданд.

Идӣ дар фарҳанги мардуми тоҷик ба шакли суннат ривоҷ дошт. Дар мактабу мадрасаҳои ш-ҳои Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Истаравшан, Ҳисор (ҳаҷми коғази аксари идиҳо 45x35 см буданд) идиҳо миёни доираҳои гуногуни мардум зуд паҳн гардида, мавриди истифода қарор мегирифтанд. Муаллифони аксарияти идиҳо шоирон ва ашхоси шоиртабъ буданд. Баъзе идиҳоро мардум низ эҷод мекард. Мактабдорон идиҳоро вобаста ба табақаи донишомӯзон тайёр мекарданд. Барои фарзандони табақаи доро идиҳоро дар коғазҳои хушсифат бо нақшу нигори зиёд ва дар ҷашни Наврӯз дар коғази сабз таҳия менамуданд. Коғази идиҳои иди Қурбон сурх ва иди Рамазон зард буд. Ранги сабз рамзи сарсабзӣ ва бедории табиат, ранги сурх — рамзи қурбонӣ ва ранги зард рамзи хастагиву ранҷурии рӯзадорон буд. Дар мундариҷаи аксари идиҳо васфи илму дониш, фазилати босаводӣ ва арҷгузории заҳмати устод инъикос меёфтанд. Идиҳоро толибилмон ба падару модарони хеш мебурданд ва дар назди онҳо бо овози баланд мехонданд. Волидайн муваззаф буданд, ки ба ивази заҳмати омӯзгорон дар таълими фарзандашон «идпулӣ» диҳанд:

Идиҳое низ буданд, ки ба муносибати хатми Қуръон ва дигар китобҳои муътабар эҷод шудаанд. Дар Балҷувон шакли деринаи Идӣ ҳифз шудааст. Хонаводаи шогирде, ки дар арафаи ҷашни Наврӯз Қуръонро комилан хатм мекард, зиёфат меорост. Шарикдарсон бо роҳнамоии устод дар рӯи тахтачаи махсус ё коғаз байтеро ба сурати номаи Идӣ менавиштанд ва ҳангоми вориди хонаи ӯ шудан онро мехонданд. Иншои идиҳои наврӯзӣ, ки аз ҷиҳати мазмун ва мундариҷаи ғоявӣ гуногунанд, байни тоҷикони Осиёи Марказӣ бештар маъмул буд. Дар онҳо асосан васфи гул, муҳаббат ва табиат инъикос мешуд. Дар аксарияти идиҳое, ки ба муносибати идҳои Рамазон ва Қурбон эҷод гардидаанд, бештар сабаб ва фазилату хосияти ин идҳо таъкид гардидааст:

Дар баъзе идиҳо воқеаҳои таърихӣ, меҳнат ва мавзӯъҳои иҷтимоӣ низ тасвир ёфтаанд. Идиҳои мардумӣ бахши хеле ҷолибу наҷиби фарҳанги суннатии тоҷикон буд. Ба муносибати ҷашну идҳо қудоҳо — падару модари домодшаванда ба хонаи арӯс ҳар гуна туҳфаҳо меоваранд, ки онро ҳам «идӣ» ё «идона» мегӯянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Семенов А. А. Детские поздравительние стишки в Бухарских мактабах//Известия АН Тадж. ССР, № 10-11, Д., 1956;
* Аҳмадов Р. Маросимҳои мавсимии тоҷикони Осиёи Марказӣ. Д., 2015;
* Мухтасари мероси маънавии тоҷикон. Д., 2016.

Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Чистон

**Чистон** - Чистон жанри хурди фолклори тоҷик буда, бештар дар байни бачагон ва наврасону ҷавонон истифода мешавад. Дар чистон номи ягон ашё, гиёҳ, ҷонвар, аъзои бадани инсон, ҷисму маъданҳо, ҳодисаҳои табиат ва ҷирмҳои осмонӣ ва ғ. бо маҷозу киноя пинҳон карда мешавад ва гӯянда аз шунаванда чӣ будани он мафҳуми ниҳонро мепурсад. Матни чистон аз савол ва ҷавоб иборат аст.   
Матни чистон аз савол ва ҷавоб иборат аст. Дар қисмати савол ашёву ҳодисоти зиндагӣ ба таври маҷозӣ тасвир шуда ва дар қисмати ҷавоб маънии аслии ашёву ҳодисот ифода меёбад.

Чистонҳо тамоми соҳаҳои ҳаёт ва фаъолияти мардуми тоҷикро фаро гирифтаанд. Олот ва воситаҳои мухталифи меҳнат, ҳодиса ва падидаҳои табиат, асбобу анҷоми гуногуншакли рӯзгор, зироат, манзилгоҳ, ҳайвонот, ҳашарот, илму техника ва ҳама чизҳое, ки дар зиндагии халқ мақому манзалати хос доранд, дар чистонҳо инъикос ёфтаанд. Дар поён чанд намуна аз чистонҳои тоҷикӣ оварда мешавад.

 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Тезгӯяк

**Тезгӯяк** — Тезгӯяк як навъ жанри хурди фолклори тоҷик аст, ки асосан аз як ҷумла иборат буда, овозҳои таркиби калимаҳои он ба ҳамдигар монанд ва қисман ҳаммахраҷ мебошанд, ки ба шахси талаффузкунанда мушкилӣ меорад. Масалан, *«шасту шаш асп аз ман аст».* Ё худ: *«ёли аспам лойолуд»*.
Тезгӯякҳо мазмуну маънои одӣ дошта, асосан аз тарафи волидайн, бобову бибӣ ва дигар наздикон барои кӯдакони хурдсол, сар карда аз тифле, ки акнун забон ба гуфтор мекушояд, то бачагони 7-8 сола эҷод ва омӯзонида мешавад. Баъзе тезгӯякҳо маънои мушаххас надоранд ва танҳо аз ҳамнишинии овозҳои шабеҳ иборатанд. Чунончи, «Чалпак, чалабу чалаб, лабу лаб чалачалпак». Гӯянда бояд калимаҳои тезгӯякро буррою фаҳмо ва бидуни шикаст талаффуз кунад, дар сурати иштибоҳ ӯ мавриди тамасхури атрофиён мегардад. Тезгӯякҳо нутқи атфолро буррову равон карда, қувваи зеҳн ва хотираро қавӣ месозанд. Дар байни бачагон дар мавриди дурусту бехато талаффуз кардани тезгӯякҳо озмуну мусобиқаҳо барпо мегарданд.

Намунаҳо:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Навкат

**Навкат** (пешина *Нов*) — шаҳрак, маркази ноҳияи Спитамен.

## Аҳолӣ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Ноҳияи Спитамен
Гурӯҳ:Шаҳраки Навкат
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини вилояти Суғд
Гурӯҳ:Шаҳракҳои Тоҷикистон
Осорхонаи миллии Прадо

**Осорхонаи миллии Прадо** () — Музей Прадо-и Мадрид ( калимаи арабӣ - маҷрои об  ва иловаи «ит» калимаи маҷоритро гирифта баъд  Мадрид гардид) соли 1819 ҳачун музей ба тамошобинон кушода шуда дар мамлакат тез шуҳрати калон пайдо намуд. Ба музей коллексияҳои расмҳои сесадсола ҷамъкардаи шоҳони Испания асос мегузоранд, ки онҳо дар аввал фақат барои ороиши кушкҳою қасру дарбор хидмат мекарданд. Дар асри XVII короли Франсия Карли V алоқаи мадании худро бо  давлатҳои дигар мустаҳкам намуда ва барои ба даст овардани расмҳо шавқи калон пайдо менамояд, ҳатто аз расом Тициан соли 1548 хоҳиш менамояд, ки барои хотира  расми ӯро ба муносибати ғалаба дар назди Мюлберг, дар болои асп, кашад. Дар асл шоҳ қариб дар Испания зиндагӣ накарда, шаҳри  Брюсельро хубтар медид ва зиндагӣ мекард. Писараш бошад Филипи 11 баъакс Испанияро тамоман тарк накарда қисмати қасри Прадаи подшоҳиро барои зани сеюмаш   васеъ намуда дар он ба монанди падараш беҳтарин расмҳои машҳури пештараю замонаааш аз қабили И.Баско, Албрехт Дюрер ва ғайраҳо харидори карда, қасрро оро дод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Прадо. Скала Паблишер Лтд. 2003 г. 240 стр. ISBN 1-85759-321-9
* Музей Прадо. Путеводитель. Мар Санчес Рамон. Aldeasa Ediciones, 2002 г., 126 стр. ISBN 84-8003-320-7

## Пайвандҳо
* Сайти расмии осорхона
* Пабло Хименес Диас. Национальный Музей Прадо. — Журнал «Третьяковская галерея», #4 2015 (49)
Саломнома (суруд)

**«Саломнома»** — як навъ суруди анъанавии ҷашну тӯйҳои арӯсии тоҷикон, ки ба муносибати қадам ниҳодани арӯс ба хонаи домод аз тарафи наздикони арӯс иҷро карда мешавад.

Ҳангоми ба арӯсхона ворид шудани арӯс аз ҷониби бибихалифа «Саломнома» хонда мешавад. Занҳои дигар пас аз ҳар як сатр хондани ӯ ҳама якҷоя «ҳазор алек» гуфта, ҷавоб медиҳанд.(дар маросими арӯсбарон)
Он дар шаҳру ноҳияҳои баъзе мавзеъҳои тоҷикнишини вилояти Фарғона, ва тоҷикони Бухорову Самарқанд, вилояти Қашқадарё маъмул буда, ҳамчун суруди муборакбодӣ маъруфу машҳур аст. Дар Вилояти Суғд, водии Зарафшону водии Ҳисор фаъол аст.

## Эзоҳ

  

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Cебайтӣ

**Cебайтӣ** - Себайта як навъи назми шифоҳӣ дар фолклори тоҷик мебошад, ки аз се байт иборат буда, дар мавзӯъҳои ишқию лирикӣ ва иҷтимоӣ эҷод шудааст. Бисёр себайтаҳо дар асоси рубоиву дубайтиҳо эҷод шудаанд ва аз нигоҳи мазмуну мундариҷа бо онҳо муштарак мебошанд. Дар Хатлон, водии Ҳисор  фаъол аст.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Майда (суруд)

**“Майда”**, майдо - “Майда” суруди меҳнатиест, ки аз пушти галагов ҳангоми кӯфтани гандуми даравида аз ҷониби хирманкӯбӣ суруда мешавад. Чун кори хирман сангин аст, кишоварз якмаром аз қафои говони корӣ ҳаракат мекунад, барои хаста нашудани худ ва говони корӣ суруд мехонад. Сурудҳои «Майда» матни муайян надоранд. Он тавассути нақарот аз жанрҳои гуногуни назми шифоҳӣ таркиб меёбад. Майдо бештар дар минтақаҳои марказӣ ва ҷануби Тоҷикситон маъмул мебошад. Дар вилояти Хатлон, водии Рашт нимфаъол аст.   
## Нигаред низ
* Галагов 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Анъанаи шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Пул (ченак арзиш)

**Пул** — эквиваленти умумӣ буда, ҳамчун ченаки арзиши молҳо ё хизматрасониҳо хизмат мекунад ва ба осонӣ ба онҳо иваз карда мешавад.

## Вазифаҳои пул
Пул ҳамчун ҳамарзиши (эквивалент) умумӣ аз замони пайдошавиаш чунин вазифаҳоро иҷро мекунад:
* ченаки арзиш;
* воситаи муомилот;
* воситаи пардохт;
* воситаи андӯхт;
* пулҳои ҷаҳонӣ.

## Намудҳои пул
* пулҳои коғазӣ
* пулҳои ғайринақдӣ
* пулҳои металлӣ

## Адабиёт

## Ҳамчунин нигаред
* Иқтисод
* Пули қонунӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пул
Воридот

**Воридот**, **импорт** (аз  — ворид намудан) — овардани молу маҳсулот, фанновариҳо аз хориҷа барои фурӯш дар бозори дохилии мамлакати воридкунанда; хилофи содирот.

## Нигаред низ
* Савдои беруна

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Иқтисоди ҷаҳонӣ
Пасандоз

**Пасандоз** — маблағе, ки ҳуқуқи истифодаи муваққатиаш ба ташкилотҳои қарзӣ бо шарти пардохти фоизи муайян вогузор шудааст. Ташкилотҳои қарзӣ бо мақсади пешниҳоди қарз бо фоизи баландтар аз аҳолӣ метавонанд пасандоз ҷалб менамоянд.

## Эзоҳ

## Нигаред низ
* Бонк

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ
Амонат

**Амонат** :

* Дар ҳуқуқи шаҳрвандӣ — амвол ё дигар сарватҳое мебошад, ки ба гаравдеҳ тааллуқ дорад ва ҳамчун таъминоти қисман ё пурраи кафолати пардохти қарз хизмат мекунад.
* Гарав — пул ё ашёи қиматбаҳоест, ки барои пеш аз суд озод кардани гумонбаршуда ё айбдоршаванда дар содир намудани ҷиноят ба амонат гузошта мешавад.
* Дар кишоварзӣ замини корамнашуда — амонат мебошад.
Ташкилотҳои қарзӣ

**Ташкилотҳои қарзӣ** - шахсони ҳуқуқие (бонкҳо, ташкилотҳои қарзии ғайрибонкӣ, аз ҷумла ташкилотҳои маблағгузории хурд), ки дар асоси иҷозатномаи Бонки миллии Тоҷикистон ҳама ё баъзе аз амалиёти бонкии дар қонун пешбинишударо иҷро менамоянд.
## Нигаред низ
* Пасандоз
* Қарз 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ‎
Гурӯҳ:Намудҳои ташкилотҳо
Ташкилотҳои қарзии ғайрибонкӣ

**Ташкилотҳои қарзии ғайрибонкӣ** – ташкилотҳои қарзие, ки ҳуқуқи иҷрои баъзе аз амалиёти бонкиро доранд. Номгӯи амалиёти бонкиро барои ташкилотҳои қарзии ғайрибонкӣ қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Бонки миллии Тоҷикистон муқаррар менамояд.
## Нигаред низ
* Ташкилотҳои қарзӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ‎
Гурӯҳ:Намудҳои ташкилотҳо
Шахси воқеӣ

**Шаҳрванд (шахси воқеӣ)** - таҳти мафҳуми шаҳрвандон (шахси воқеӣ) шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳрвандони давлатҳои дигар, инчунин шахси бешаҳрвандӣ фаҳмида мешавад. Муқаррароти Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон, агар дар қонун ё санадҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофнамудаи Тоҷикистон тартиби дигар муқаррар нашуда бошад, нисбати ҳамаи шаҳрвандон татбиқ мегарданд.

70 дарсади аҳолии Тоҷикистонро шаҳрвандони то 30-сола ташкил медиҳанд. Дар ин бора дар иттилоияи интишорнамудаи намояндагии UNFPA дар Душанбе гуфта мешавад.
## Донистаниҳо

Имрӯз дар ҷаҳон беш аз 1,8 миллиард нафар аҳолии аз 10 то 24-сола зиндагӣ мекунанд, ки чоряки аҳолии ҷаҳонро ташкил медиҳанд. Ин гурӯҳ аз наврасон (10-19 сола) ва ҷавонон (15-24 сола) иборат аст.

## Нигаред
* Шахси ҳуқуқӣ

## Манбаъ


Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Шахси ҳуқуқӣ

**Шахси ҳуқуқӣ**
 
# Ташкилоте шахси ҳуқуқӣ дониста мешавад, ки дар моликият, пешбурди хоҷагидорӣ ё идоракунии оперативии молу мулкро дошта, аз рӯи уҳдадориҳои худ бо ин молу мулк масъулият дорад, метавонад аз номи худ ҳуқуқҳои молу мулкӣ ва шахсии ғайримолумулкиро ба даст оварда, татбиқ намояд, уҳдадорӣ гирад, дар суд даъвогар ва ҷавобгар бошад. Шахси ҳуқуқӣ бояд баланс ё сметаи мустақил дошта бошанд.      
#      
# Бо сабаби иштирок дар ташкили молу мулки шахси ҳуқуқӣ муассисони (иштирокчиёни) он метавонанд нисбати ин шахси ҳуқуқӣ уҳдадорӣ ё ҳуқуқи молу мулки ба молу мулки он дошта бошанд.      
#    
Ба шахси ҳуқуқие, ки иштирокчиёнашон нисбати онҳо ҳуқуқи уҳдадорӣ доранд, инҳо дохил мешаванд: ширкату ҷамъиятҳои хоҷагидорӣ, кооперативҳои тиҷоратӣ ва кооператсияи матлубот.(ҚГТ аз 22.07.2013с. №976)  
    
Ба шахси ҳуқуқие, ки муассисони онҳо ба молу мулкашон ҳуқуқи моликият ё ҳуқуқи дигари молу мулкӣ доранд, корхонаҳои воҳид, аз ҷумла корхонаҳои фаръӣ, инчунин муассисаҳое дохил мешаванд, ки аз ҷониби молик маблағгузорӣ мешаванд.   
   
Ба шахси ҳуқуқие, ки муассисонашон (иштирокчиёнашон) нисбати онҳо ҳуқуқи молу мулкӣ надоранд, инҳо дохил мешаванд: (ташкилотҳо)и иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва иттиҳодияҳои динӣ; фондҳои хайрия ва фондҳои дигари ҷамъиятӣ, иттиҳодияҳои шахси ҳуқуқӣ (ассотсиатсияҳо ва иттиҳодияҳо).  
## Нигаред низ
* Шаҳрванд (шахси воқеӣ)
* Масъулияти шахси ҳуқуқӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Буҷети давлатӣ

**Буҷети давлатӣ** - фонди асосии маблағҳои пулӣ, шакли ташаккул ва хароҷоти маблағҳои пулии мақомоти давлатии ҷумҳуриявӣ, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот ва фондҳои мақсадноки буҷетии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.  
## Нигаред низ
* Гирандаи маблағҳои буҷетӣ
* Ҳадди ақали таъминоти буҷетӣ
* Ташкилоти буҷетӣ 
* Уҳдадории буҷетӣ
* Ҳуқуқи буҷетӣ
  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Гурӯҳ:Буҷа
Ташкилоти буҷетӣ

**Ташкилоти буҷетӣ** - ташкилоти таъсисдодаи мақомоти ҳокимият ва идоракунии давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ барои амалӣ сохтани вазифаҳои идоракунӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ, илмию техникӣ ва вазифаҳои дигари хусусияти ғайритиҷоратидошта, ки фаъолияти он на кам аз 70 фоиз аз ҳисоби буҷети дахлдор ё буҷети фонди мақсадноки давлатӣ маблағгузорӣ карда мешавад.  
## Нигаред низ
* Буҷети давлатӣ
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Гурӯҳ:Намудҳои ташкилотҳо
Гирандаи маблағҳои буҷетӣ

**Гирандаи маблағҳои буҷетӣ** - ташкилоти буҷетӣ, ки дар тобеияти тақсимкунандаи асосӣ ва тақсимкунандаи воситаҳои буҷетӣ қарор гирифта, ҳуқуқи аз ҳисоби буҷети дахлдор маблағгузорӣ шуданро доранд  
## Нигаред низ
* Буҷети давлатӣ
* Тақсимкунандаи асосӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Молияи давлатӣ

**АпрМолияи давлатӣ** - маҷмӯи муносибатҳои пулӣ вобаста ба ташаккул, тақсим ва истифодаи фондҳои ҷамъшудаи воситаҳои пулӣ ва дигар захираҳои молиявӣ тавассути буҷети ҷумҳуриявӣ (Буҷети давлатӣ), буҷетҳои маҳаллӣ ва фондҳои мақсадноки давлатӣ, ки аз ҷониби мақомоти ҳокимият ва идоракунии давлатӣ, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот барои иҷрои вазифаҳои ба зиммаи онҳо вогузоргардида истифода бурда мешаванд.

## Нигаред низ
* Амонат 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Кӯмаки молиявии беподош (дотатсия)

**Кумаки молиявии беподош (дотатсия)** — маблағҳои буҷетие, ки ба буҷети сатҳи дигари низоми буҷетии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои пӯшонидани хароҷоти ҷорӣ беподошу бебозгашт ҷудо карда мешаванд.  
## Нигаред низ
* Сармоягузорӣ (инвеститсия) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Кувайт

**Кувайт** () — кишварест, ки дар қисми Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ. Дар шимол ва ғарб бо Ироқ, аз ҷануб бо Арабистони Саудӣ ҳамсарҳад аст. Пойтахти давлат — шащри Кувайт, аҳолӣ, 3 268 431 нафар (тахмини июни 2012). Аз ҷумлаи аҳолии таҳҷойи — арабҳои-қувайти аксариятанд.

## Сиёсат ва ҳукумат

## Бахшбандии кишварӣ

## Ҷуғрофия

## Иқтисодёт

## Аҳолӣ

## Фарҳанг ва маориф

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё
Гурӯҳ:Осиёи Ғарбӣ
Гурӯҳ:Кувайт
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Мусоидати молиявӣ (субвенсия)

**Мусоидати молиявӣ (субвенсия)** — маблағҳои буҷетие, ки ба буҷети сатҳи дигари низоми буҷетии Ҷумҳурии Тоҷикистон ё шахси ҳуқуқӣ барои анҷом додани хароҷоти муайян беподошу бебозгашт ҷудо карда мешаванд.  
## Нигаред низ
* Кӯмаки молиявӣ (субсидия) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Кӯмаки молиявӣ (субсидия)

**Кумаки молиявӣ (субсидия)** — маблағҳои буҷетие, ки ба буҷети сатҳи дигари низоми буҷетии Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин ба шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ  бо шарти маблағгузории ҳиссавии хароҷоти мақсаднок дода мешаванд.  
## Нигаред низ
* Мусоидати молиявӣ (субвенсия) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Бекигарии Дарвоз

**Бекигарии Дарвоз** - яке аз мулкҳои Бухорои Шарқӣ (ҳоло дар ҳайати ноҳияи Дарвози Тоҷикистон), ки дар нимаи дуюми асри XIX мулкҳои мустаъқил буда дар натиҷаи ҳучуми лашкари амири Бухоро Музаффар соли 1878 боз тобеъи аморати Бухоро гардидааст.

## Адабиёт
* Искандаров Б. Аморати Бухоро, ЭСТ, ҷ. 1. - Душанбе, 1978; 
* Исмоилова Б. История  Бухарского  эмирата. - Худжанд, 2005;    
* Ғафуров Б., Тоҷикон, ҷ. 2. - Душанбе, 1985;    
* Ҳотамов Н. Таърихи халқи тоҷик. - Душанбе, 2007   

## Нигаред
Тобеъ намудани Бухорои Шарқӣ

## Манобеъ


Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Бухоро
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
НБО «Савноб»

**НБО «Савноб»** — яке аз НБО-и хурди ВМБК аст ва зери идораи ҶСК Ширкати «Помир Энерҷӣ» мебошад.

НБО «Савноб» дар соли 1989 бо истифода дода шуд. Истгоҳ дар ноҳияи Рӯшони ВМБК ҷойгир аст. Иқтидори лоиҳавии як дастгоҳи истгоҳ 80 кВт пешбинӣ шудааст. Иқтидори истгоҳ дар аввали соли 2012-ум 40 кВт-ро ташкил дод. 
 
## Нигаред
*НБО Помир-1
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи ҶСК "Помир Энерҷӣ" 

Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
НБО «Андарбак»

**НБО «Андарбак»** - яке аз НБО-и хурди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аст ва зери идораи ҶСК Ширкати «Помир Энерҷӣ» мебошад.
 
НБО-и «Андарбак» дар соли 1999 ба истифода дода шуд. Истгоҳ дар ҳудуди ноҳияи Ванҷи ВМБК ҷойгир буда, иқтидори лоиҳавии дастгоҳи он 300 кВт аст. Иқтидори истгоҳ дар аввали соли 2012-ум 240 кВт-ро ташкил дод. 
 
## Нигаред
*НБО Помир-1
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи ҶСК "Помир Энерҷӣ" 

Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
НБО «Оқ-Су»

**НБО «Оқ-Су»**  - яке аз НБО-и хурди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аст ва зери идораи ҶСК Ширкати «Помир Энерҷӣ» мебошад.
 
НБО-и «Оқ-Су» - баландтарин истгоҳи барқи обӣ дар ҳудуди ВМБК соли 1964 мавриди истифода қарор гирифт. Истгоҳ дар ноҳияи Мурғоб дар болои дарёи Оқ Су сохта шудааст. Иқтидори лоиҳавии 2 дастгоҳи истгоҳ 640 кВт буда, алҳол дар фасли тобистон 360 кВт ва дар мавсими зимистон 160 кВт барқ истеҳсол мекунад. 
 
## Нигаред
*НБО Помир-1
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи ҶСК "Помир Энерҷӣ" 

Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
НБО «Намангут»

**НБО «Намангут»**- яке аз НБО-и хурди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аст ва зери идораи ҶСК Ширкати «Помир Энерҷӣ» мебошад.
 
НБО-и «Намангут» дар соли 1974 бо истифода дода шуд. Неругоҳи мазкур дар ноҳияи Ишкошими ВМБК ҷойгир аст. Ду дастгоҳи он аз рӯи иқтидори лоиҳавӣ ба 2500 кВт баробар ҳастанд. Алҳол истгоҳ дар фасли тобистон бо иқтидори 1750 кВт, дар мавсими зимистон бо иқтидори 1500 кВт кор мекунад.
 
 
## Нигаред
*НБО Помир-1
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи ҶСК "Помир Энерҷӣ" 

Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
Намояндагӣ (фаъолияти бонкӣ)

**Намояндагӣ (фаъолияти бонкӣ)** – воҳиди махсуси сохтории ташкилоти қарзӣ, ки берун аз маҳали ҷойгиршавии он қарор дошта, манфиатҳои онро ҳифз ва намояндагӣ мекунад ва ягон намуди фаъолияти бонкиро иҷро наменамояд. 
 
## Нигаред низ
* Бонк 
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ‎
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Филиал (фаъолияти бонкӣ)

**Филиал (фаъолияти бонкӣ)** – воҳиди махсуси сохтории ташкилоти қарзӣ, ки берун аз маҳали ҷойгиршавии он қарор дошта, аз номи он пурра ё қисман фаъолияти бонкиро иҷро менамояд ва бо ташкилоти қарзӣ сармояи оинномавӣ ва тавозуни ягона дорад. 
 
## Нигаред низ
* Агроинвестбонк
* Амонатбонк 
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ‎
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Ҷамъияти ҳолдингии ташкилоти қарзӣ

**Ҷамъияти ҳолдингии ташкилоти қарзӣ** – шахси ҳуқуқие, ки ташкилоти қарзӣ ба ӯ тааллуқ дорад ё аз ҷониби ӯ назорат карда мешавад. 
 
## Нигаред
* Ташкилоти қарзӣ 
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ‎
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Гурӯҳ:Намудҳои ташкилотҳо
Бонки фаръӣ

**Бонки фаръӣ** — ташкилоти мустақили бонкӣ, ки дар шакли ҷамъияти саҳомии кушода ё пӯшида, ё ҷамъияти масъулияташ маҳдуд фаъолият мекунад, вале ҳама ё қисми зиёди саҳмияҳо ба бонки асосии байналмилалӣ тааллуқ доранд. Бонки фаръӣ ҳамаи хидматрасониҳои бонкиро иҷро мекунад. Бонки фаръӣ чун ташкилоти мустақили бонкӣ бояд ҳама гуна талаботи қонунгузории маҳаллиро қонеъ гардонад, барои амалигардонии фаъолияти бонкӣ иҷозатнома дошта бошад.
 
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ
Гурӯҳ:Бонкҳо
Ҳиссаи иштироки афзалиятнок

**Ҳиссаи иштироки афзалиятнок** - ҳиссаи иштироки бевосита ё бавоситаи шахсе, ки мустақилона ё тавассути ягон кас ё якҷоя бо як ё бештар шахсон дорои зиёда аз даҳ фоизи сармояи оинномавӣ ё
саҳмияҳои овоздиҳандаи ташкилоти қарзӣ мебошад ё ҳиссаи иштироки афзалиятноке, ки онро Бонки миллии Тоҷикистон муайян кардааст. 
 
## Нигаред низ
* Бонк 
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ‎
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Форфейтинг

**Форфейтинг** ( аз  — Дар маҷмӯъ, ба маблағи умумии) - маблағгузории аҳдҳои тиҷоратӣ бо роҳи баҳисобгирии векселҳо бидуни уҳдадории фурӯшанда; (Қонун №782 аз 26.12.11с.) 
 
## Нигаред
* Бонк 
## Манобеъ

## Пайвандҳои буруна
* Что такое Форфейтинг 

Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ‎
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Тафсири Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Раҳимов М.З. Тафсири Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. (Қисми III) – Душанбе, 2011. – 567с.**

Китоби тозанашри Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Тафсири Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон (қисми сеюм)» зери таҳрири доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор М.З. Раҳимов  ва ҳайати муаллифон барои кормандони мақомоти судӣ, ҳифзи ҳуқуқ, донишҷуёни факултети ҳуқуқшиносӣ ва доираи васеи хонандагон таҳия шуда, дар он масъалаҳо оид ба қонунгузории гражданӣ оид ба моликияти зеҳнӣ, мерос ва ҳуқуқӣ байнахалқии хусусӣ бо назардошти талаботи қонунгузории амалкунанда ва таҷрибаи судӣ мавриди шарҳ қарор дода шудааст.
Дар сарсухани китоби зикршуда аз ҷумла қайд карда шудааст, ки қисми сеюми Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон 1 марти соли 2005 қабул шудааст. Бо қабули қисми мазкур бо таври куллӣ мазмуни муносибатҳо оид ба моликияти зеҳнӣ, ҳуқуқи меросӣ, муносибатҳои ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ ва ҳуқуқи граждании дорои унсури хориҷидошта дигаргун гардида, дар ин раванд як қатор қонунҳои соҳавӣ қабул карда шуд, ки танзими муносибатҳои зикршударо таъмин менамояд ва ҳамзамон зарурат ба тафсирро доранд. 
Дар китоб масълаҳои вобаста ба моликияти зеҳнӣ тафсир шудаанд, зеро айни ҳол ба масъалаҳои мазкур, ҳангоми ворид шудани Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Созмони умумиҷаҳонии савдо ва рушди ҳукумати электронӣ аҳамияти ҷиддӣ дода мешавад. Ҳифзи ҳуқуқҳои шахсии эҷодкорон ва ҳуқуқҳои молумулкии онҳо, дар шароити иқтисоди бозорӣ истифода бурдани дастовардҳои илмию эҷодӣ ва дигар масъалаҳои ҳуқуқӣ бо таври васеъ шарҳ дода шудааст.

Фасли дигари китоб тафсири масъалаҳои вобаста ба меросро дар бар мегирад. Имрўзҳо баробари масоили дигар соҳаҳо масъалаҳо доир ба мерос дар таҷриба бинобар рушди муносибатҳои иҷтимоию иқтисодӣ зиёд шуда истодаанд. Таҷрибаи судӣ нишон медиҳад, ки на ҳамавақт ҳуқуқҳои меросхӯрон риоя мегардад, зеро савияи дониши ҳуқуқии мардум доир ба ин масъала коста мебошад. Масъалаҳои тартиби васиятнома додан, иҷрои васиятнома, муҳлати кушода шудани мерос, навбати меросхӯрон, қабул ва даст кашидан аз мерос, ҳифзи амволи меросӣ ва дигар масъалаҳои муҳим доир ба мерос дар китоби мазкур таҳлил ва тафсир шудааст.           
Дар фасли дигари китоб бошад ба масъалаҳои ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ тафсир дода шудааст, ки масъалаҳои мазкур дар раванди ҷаҳонишавӣ, муомилоти байналмилалӣ ва муносибатҳои сармоягузорӣ ниҳоят муҳим мебошанд.
 
Дар қисмати дигари тафсир муаллифон хусусан ба муносибатҳои шартномавии байни соҳибкорони ватанӣ ва хориҷӣ, ҳифзи ҳуқуқии онҳо, муайян намудани қонунгузории татбиқшаванда дар муносибатҳои байналмилалии хусусӣ ва дигар масъалаҳои зарурӣ изҳори ақида намудаан.
 
 
## Нигаред низ
* Қонун
* М.З. Раҳимов
* Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии конунгузорӣ. Нашрҳо  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Инкишофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар даврони истиқлолият

**Инкишофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар даврони истиқлол**/ Маводҳои конференсияи илмӣ-амалӣ бахшида ба 20-умин солгарди Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 26-29 августи соли 2011. зери таҳрири доктори илмҳои ҳуқуқ, профессор Раҳимов М.З. – Душанбе: «Эр-граф», 2011, - 352 c.

Китоб ба масъалаҳои инкишофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар даврони истиқлол бахшида шудааст. Дар он марҳилаҳои инкишофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон мавриди таҳлил қарор гирифтааст. Ҳамзамон дар мақолаҳои алоҳида оид ба инкишофи соҳаҳои гуногуни ҳуқуқ ва дурнамои рушди минбаъдаи он ибрози ақида карда мешавад.
Китоб барои донишҷӯён, аспирантон, устодони мактабҳои олӣ, кормандони илм ва ҳамаи шахсоне, ки ба омӯзиши инкишофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон мароқ доранд, тавсия карда мешавад. 
 
## Нигаред
*Қонун
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. Нашрҳо  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Дар бораи вазъи ҳуқуқии шаҳрвандони хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Тафсири Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи вазъи ҳуқуқии шаҳрвандони хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон». - Душанбе: «Шаҳпар», 2012. - 135 с.**
       
Дар тафсир масъалаҳои вазъи ҳуқуқӣ, ҳуқуқ ва озодиҳои асосӣ, тартиби омаду рафт ва ҷавобгарии шаҳрвандони хориҷӣ барои вайрон намудани мўҳлати буду бош, рондани онҳо аз қаламрави ҷумҳурӣ дар таносуб бо меъёрҳои қонунгузории дохилӣ таҳлилу баррасӣ гардидаанд. Ҳамчунин дар он замимаҳо дар шакли иқтибос аз санадҳои меъёрии ҳуқуқии дахлдор дар робита ба вазъи ҳуқуқии шаҳрвандони хориҷӣ, аз ҷумла: Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон, кодексҳои оила, меҳнатӣ, ҷиноятӣ ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ, Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Дар бораи ҳифзи саломатии аҳолӣ», «Дар бораи фаъолияти хусусии тиббӣ», «Дар бораи фарҳанг», «Дар бораи маориф», «Дар бораи ҳифз ва истифодаи объектҳои мероси таърихию фарҳангӣ» ҷой дода шудаанд. Чунин шакли маҷмуавӣ метавонад барои дарки амиқи моҳият ва вазъи имрўзаи шаҳрвандони хориҷӣ бевосита заминагузорӣ намояд, зеро ки ин ҷиҳат дар қонунгузории амалкунанда ба таври васеъ матраҳ мегардад.
 
Тафсири Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи вазъи ҳуқуқии шаҳрвандони хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» бо назардошти тағйиру иловаҳои он то таърихи 03.07.2012 сол омода гардида барои кормандони мақомоти ҳокимияти давлатӣ, узви Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, донишҷўён, аспирантон,  устодони факултетҳои ҳуқуқшиносии мактабҳои олӣ, инчунин ҳуқуқшиносони амалия тавсия карда мешавад. 
 
## Нигаред
* Қонун

## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. Нашрҳо  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд (тафсир)

**Тафсири Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд»./Муҳаррири масъул – д.и.ҳ., профессор Раҳимов М.З. – Душанбе:«Империал -Групп», 2011. – 132 с.**

Тафсири Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 августи соли 2011 «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» аз ҷониби ҳайати муаллифон кормандони масъули Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор Раҳимов М.З., номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент Баҳриддинов С.Э., номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент Бобоев У.Х., номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент, Ғафуров А.Д., номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент Бобоев Ҷ.Қ., номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, Каримов А.Қ., номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, Меликов У.А., ва Нуров А.Қ., таҳия гардидааст.
Тафсири мазкур ҳамчун дастури тавсиявӣ барои кормандони мақомоти ҳокимияти иҷроия, ҳокимияти судӣ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ҳуқуқшиносону ҳомиёни ҳуқуқ ва ба хотири баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии ахолӣ барои омма пешбинӣ гардидааст. 
 
## Нигаред
*Қонун
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. Нашрҳо  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Дар бораи рақобат ва маҳдудкунии фаъолияти инҳисорӣ дар бозорҳои мол (Тафсир)

**Раҳимов М. З., Каримов А. Қ. Тафсири Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рақобат ва маҳдудкунии фаъолияти инҳисорӣ дар бозорҳои мол». - Душанбе:«Шуҷоиён», 2011. - 184с.**
 
Китоби мазкур аз тафсири моддаҳои Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 июли соли 2006 «Дар бораи рақобат ва маҳдудкунии фаъолияти инҳисорӣ дар бозорҳои мол» иборат мебошад. Дар он масъалаҳои фаъолияти инҳисорӣ, рақобат, шаклҳои рақобати бевиҷдонона, вазифа ва функсияҳои мақомоти зиддиинҳисорӣ, назорати давлатии рақобат, ҷавобгарӣ барои вайрон кардани қонунгузории зидди инҳисорӣ, тартиби қабули арзу шикоят ва иҷрои қарор ва амрияи мақомоти давлатии зиддиинҳисорӣ мавриди тафсири илмӣ-амалӣ қарор дода шудааст. Китоби мазкур барои мутахассисони соҳаи ҳуқуқ, иқтисод, соҳибкорон, мақомоти ҳокимияти давлатӣ, донишҷўён, аспирантон ва доираи васеи хонандагон тавсия карда мешавад. 
 
## Нигаред
*
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. Нашрҳо  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Техникаи қонунгузорӣ (Китоб)

**Рахимов М.З. Нематов А.Р.   Техникаи қонунгузорӣ.  –  Душанбе.: «Шуҷоиён». –  2011.  –  200с.**
 
Китоби мазкур масъалаҳои техникаи қонунгузорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудааст. Дар он масъалаҳои мафҳум, амният, восита, усул ва қоидаҳои техникаи қонунгузорӣ, инчунин мафҳум, низом ва намудҳои санадҳои қонунгузорӣ мавриди омӯзиш ва таҳлил қарор дода шудааст. Ҳамзамон дар  китоб масъалаҳои техникаи ҳуқуқэҷодкунӣ, аз ҷумла тартиби таҳияи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, ҷараёни қабули қонунҳо, техникаи ворид намудани тағӣиру иловаҳо ба сандҳои меъёрии ҳуқуқӣ, техникаи мураттабсозии қонунгузорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар масъалаҳои вобаста ба техникаи қонунгузорӣ мавриди гузориш қарор дода шудааст.
Китоб барои кормандони мақомоти ҳокимичти давлаӣ, аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, донишҷӯён, аспирантон, устодони факултетҳои ҳуқуқшиноси мактабҳои олӣ, инчунин ҳуқуқшиносони амалияи иавсия карда мешавад. 
 
## Нигаред
*Қонун
## Манобеъ


## Пайвандҳо
* Сомонаи Маркази милии қонунгузорӣ. Нашрҳо  

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо