Виллям Монтгомери Ватт

рост|мини|250x250пкс|Мусоҳибаи Монтгомери Ватт аз ҷониби рӯзноманигори эронӣ дар соли 2004 дар хонаи Ватт - Шотландия.
**Виллям Монтгомери Ватт** (англисӣ: William Montgomery Watt; ваф.24/10/2006) рӯҳонии инҷилӣ ва шарқшиноси Шотландия буд. Ӯ устоди омӯзиши арабӣ ва исломӣ дар Донишгоҳи Эдинбург дар Шотландия буд. Ватт яке аз пешсафони шарҳдиҳандагони ғайримусалмон дар бораи Ислом дар Ғарб ҳисобида мешуд ва ба соҳаи омӯзиши исломӣ таъсири амиқ гузоштааст. Соҳаи махсуси таълими ӯ андешаҳои Имом Муҳаммад ал-Ғазолӣ буд. Ӯ дар соҳаи омӯзиши исломӣ шогирдони зиёдеро тарбия кардааст. Ватт тарҷумаи ҳоли Пайғамбар Муҳаммад ( *Муҳаммад дар Макка* (1953) ва *Муҳаммад дар Мадина* (1956))-ро навишта, ки асарҳои классикӣ ба ҳисоб меояд.

## Зиндагӣ
Ватт дар деҳаи Крес, Шотландия таваллуд шудааст. Падараш вақте ки ӯ 14 моҳа буд, вафот кард. Ватт соли 1939 дар калисои епископалии Шотландия диакон ва соли 1940 коҳин таъйин шуд. Ӯ аз соли 1939 то 1941 дар калисои Сент-Мэри Болтонс, Вест-Бромптон, дар епархияи Лондон хидмат кардааст. Аз соли 1943 то 1946 ӯ ҳамчун мутахассиси забони арабӣ дар назди усқуфи англикании Ерусалим хидмат кард. Пас аз бозгашти Ватт дар соли 1946 ба донишгоҳ, ӯ дигар вазифаи пурравақти диниро ишғол намекард. Аз соли 1946 то 1960, ӯ дар калисои католикии англикании Эдинбург, як куратори фахрӣ дар калисои Сент-Пол, Эдинбург буд. Соли 1960 ӯ узви Ҷамъияти Ҷаҳонии Иона дар Шотландия шуд. Аз соли 1960 то 1967, ӯ дар калисои Сент-Колумба дар наздикии Қасри Эдинбург, котиби фахрӣ буд. Байни солҳои 1980 ва 1993, пас аз ба нафақа баромадан аз донишгоҳ, ӯ котиби фахрии калисои Сент-Мэрии бокира ва калисои Сент-Леонард дар Лассвейд буд.

## Марг
Ватт 24 октябри соли 2006 дар Эдинбург дар синни 97-солагӣ вафот кард. Ӯ аз ҳамсараш Ҷин чор духтар ва як писар дошт.

## Дидгоҳҳо
Мувофиқи унвонҳои китобҳо, ӯ ба ояти зерин бовар дошт: «Мо ҷуз барои раҳмате барои мардум нозил накардаем». Ватт боварӣ дошт, ки Қуръон мисли Китоби Муқаддас ваҳйи илоҳӣ аст, гарчанде ки барои замон ва макони мушаххас. Ӯ инчунин боварӣ дошт, ки ҳеҷ яке аз ин китобҳо аз хато холӣ нестанд. 

Карл Хилленбранд мегӯяд:

Ӯ аз изҳори назарҳои қавӣ ва баҳсбарангези худ дар доираҳои масеҳӣ наметарсид. Ӯ аксар вақт дар ҳайрат буд, ки чӣ гуна омӯзиши Ислом ба эътиқоди масеҳии ӯ таъсир расонидааст. Ӯ изҳор дошт, ки таъкиди Ислом ба ягонагии бечунучарои Худо ӯро водор кардааст, ки таълимоти масеҳии сегонагии худро аз нав дида барояд, зеро дар Қуръон ба Сегона сахт танқид карда шудааст. Ватт бо таъсири Ислом ба калимаи лотинии persona - ки маънояш "чеҳра" ё "ниқоб" аст, на "шахс" - бо 99 ном барои Худо баргашт, ки ҳар кадоми онҳо хусусияти мушаххаси Худоро ифода мекарданд ва бо ин формула ба он расид, ки Сегона маънои онро надорад, ки Худо аз се шахс иборат аст, балки ӯ се "чеҳра"-и гуногуни Худои ягонаро ифода мекунад.

Зафар Алӣ Қурайшӣ, донишманди покистонӣ, дар китоби худ " **Пайғамбар Муҳаммад ва мунаққидони ғарбии ӯ: танқиди Монтгомери Ватт ва дигарон"**, Ваттро барои он ки дар асарҳояш ҳаёти Муҳаммадро дуруст тасвир накарда, танқид кардааст. Китоби Қурайшӣ аз ҷониби донишманди турк Иброҳим Калин ситоиш шудааст.

Ҳуқуқшиноси фаронсавӣ Жорж-Анри Буске китоби Ваттро бо **номи "Муҳаммад дар Макка** " масхара карда, онро ҳамчун "тафсири марксистӣ аз пайдоиши Ислом аз ҷониби як масеҳӣ" тавсиф кард, ки маълумоти "таърихӣ"-ро аз ҳикояҳои афсонавӣ дар бар мегирифт, танҳо бо нест кардани унсурҳои мӯъҷизавӣ. 

## Баъзе асарҳои Ватт:
* Имон ва амали Ғазолӣ (1953) 
* Муҳаммад дар Макка (1953)  (онлайн)
* Муҳаммад дар Мадина (1956)  (онлайн)
* Муҳаммад: Паёмбар ва давлатманд (1961) , хулосаи ду асари асосии дар боло зикршуда (онлайн)
* Фалсафа ва каломи исломӣ (1962) 
* Андешаи сиёсии Ислом (1968) 
* Таъсири Ислом ба Аврупои асримиёнагӣ (1972) 
* Исломе, ки қиматбаҳо буд (1976) 
* Ислом чист? (1980) 
* Макка Мухаммад (1988) 
* Бархурдҳои мусалмон ва масеҳӣ: бардоштҳо ва тасаввуроти нодуруст (1991) 
* Исломи аввалия (1991) 
* Фалсафа ва каломи исломӣ (1987) 
* Ақоиди исломӣ (1994) 
* Таърихи Испанияи Исломӣ (1996) 
* Андешаи сиёсии исломӣ (1998) 
* Ислом ва ҳамгироии иҷтимоӣ (1998) 
* Ислом: Таърих (1999) 
* Имони масеҳӣ барои имрӯз (2002) ISBN 0-415-27703-5

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони соли 1909
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2006
Гурӯҳ:Олимони масеҳӣ