open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мадрасаи Хоҷамашҳад

**Мадрасаи Хоҷамашҳад** — ёдгории меъморӣ дар деҳаи Сайёди ноҳияи Шаҳритуси Тоҷикистон (асрҳои IX—XII).

Ҳоло аз ин ансамбли муҳташам ду бинои гунбазу равоқдори ба ҳампайваст (аз хишти пухта) боқӣ мондааст. Бннои тарафи рост, ки аз тарафи шарқию ғарбй даромадгоҳ доштааст, қисми қадимтарини ин ёдгорист (асрҳои IX—X). Сохти гунбазу равоқҳо ва нижвонхо, ки аз хиштҳои моил чидашуда бино ёфтаанд, хоси меъмории ҳамин давраанд. Дертар аз тарафи ғарбии бинои дуюм равоки пештокдори мунаккаше илова гардидааст, ки дар шафати он толори гунбаздоре комат афрохта буд. Ин бино айнан ба биной якум монанд буда, вазифаи масчид ва баъдтар мадрасаро адо мекард. Танхо дарунаш бо усули Мадрасаи Хоҷамашҳад. Деҳаи Сайёди ноҳияи Шаҳритус. Асрҳои IX—XII ороишии асрҳои XI—XII гаҷкорӣ шудааст. Накшунигори руи иморат ҳам дар ҳамин давр анҷом ёфтааст. Дар ду гушаи ин биноҳо гулдастаҳои начандон калон сохтаанд. Дар тарафи муқобил (шимолй) низ ду бинои гунбаздори на он қадар калон (аз хишти хом ва похса) пушида шуд, ки мисли бинои қисми чап ва асосии ансамбл буд. Даромадгоҳи он низ пештоқ, др.шт. Мадрасаи Хоҷамашҳад ҳамчун мадрасаи қадимтарини Осиёи Миёна аҳамияти таърихй дорад ва яке аз маркази илму маданият будани Қубодиёни қадим шаҳодат медиҳад, Мадрасаи Хоҷамашҳад дар муҳофнзати давлат аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Беленнцкий А. М., Мавзолей ӯ селения Саят.//Матерналы и исcледования по археологии СССР", № 15, М.— Л., 1950.
* 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мадрасаҳо
Гурӯҳ:Мадрасаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Шаҳритӯс
Йозеф Аул

**Áул Йозеф** (1894—1956) — табиби чех.

Дар аввали Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба Бухоро омад. Чун табиби ҳозиқу донишманд зуд дар байни мардум обрӯ ва эътибор пайдо кард. Соли 1918 бо шоири тоҷик Пайрав Сулаймонӣ шинос шуда, забони тоҷикиро мустақилона омӯхт ва ҳамроҳи корвон ба Афғонистону Ҳиндустон рафта, бо он роҳ ба ватанаш баргаштааст. Баъди аз фашистон озод шудани собиқ Чехословакия (1945) Аул Йозеф дар ташкили ҳифзи тандурустии халқ хидматҳои шоён кардааст. Аул Йозеф ба адабиёт низ шуғл дошт. Баъзе асарҳои ӯ ба таърихи халқ­ҳои Осиёи Марказӣ бахшида шудаанд (романи «Дарвеш дар биёбон», 1937). Ҳангоми видоъ Пайрав чанд шеъри худро (якеаш ба худи Аул Йозеф бахшида шуда буд) ба ӯ додааст, ки Аул Йозеф ба чехӣ тарҷума карда, ба табъ расондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Бечка Иржи. Ёддошти як адиб ва олими чех дар бораи Пай­рав Сулаймонӣ// Пайрав Сулаймонӣ. Девон. Душанбе, 1971.
Каролинаи Шимолӣ

thumb|left|мини|200px|Маркази Корпоративии Бонки Америка
**Каролинаи Шимолӣ**  — иёлатест, дар қисми Шарқи ИМА, яке аз иёлатҳои Атлантикаи Ҷанубӣ. Иёлати 12-ум дар иттиҳоди ИМА. Аҳолӣ — 10,042,802 наф. (2015), (10-ум аз рӯи шумораи аҳолӣ 2015). Марказ — шаҳри Роли.

## Таърих
  
## Ҷуғрофия ва иқлим

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ
## Сохтори маъмурӣ сиёсӣ

## Фарҳанг

### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]

### Дин
Бештари динҳо: протестантӣ ва католикӣ ба назар мерасад.
### Идҳо
## Нақлиёт

## Пайвандҳо
* 

## Эзоҳ

Каролинаи Шимолӣ 
Гурӯҳ:Иёлати ИМА
Пол Фремптон

**Пол Фремптон** () — физикдон, ситорашинос, пажӯҳишгар ва омӯзгор. 31 октябри соли 1943 дар Киддерминстер, Инглистон таваллуд шудааст. Аз соли 1962 то соли 1968 ӯ дар Донишгоҳи Оксфорд мехонд. Аз соли 1981 то соли 2014 ӯ дар Донишгоҳи Каролинаи Шимолӣ муаллимӣ мекард. Моҳи ноябри 2011 Пол Фремптон бо қариб 2 кило мухаддирот дар фурудгоҳи шаҳри Буэнос Айрес боздошт шуд. Баъди ин кӯшиши интиқоли мухаддирот Карол Фолт (), ки ректори Донишгоҳи Каролинаи Шимолӣ мебошад, Пол Фремптонро азл кард.

## Эзоҳот

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмӣ
* Paul Frampton's publications at Google Scholar
Аут

**Áут** (анг. *out – дар берун*) — 1) дар бозиҳои варзишӣ аз хатти майдони бозӣ берун баромадани тӯб (шайба); 2) дар ҳолати нокаут будани муштзанро эълон кардани довар.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Истилоҳот
Дутори тенор

thumb|Дутор

**Дутор**, сози мусиқии халқи Осиёи Миёна аст. Дар байни халқҳои Осиёи Марказӣ ва Туркистони Шарқӣ маъмул аст.  Дутори замони пеш аз дутори имрӯза андаке фарқ дошта: пардаҳояш камтар (аз 10 зиёд набуданд), косааш бузургтар, дастааш кӯтоҳтари мушобеҳ ба сози барбат, торҳояш абрешимӣ ё филиззӣ буданд, бо мизроб (захма) навохта мешуд. Ҳоло миқдори пардаи дутор 12 ва аз он бештар буда, ҳамчун сози дӯстдоштаи мардуми ӯзбек, тоҷик, афғон, эрон, туркман, қорақалпоқ, уйғур ва диг. шуҳрат дорад. Дутор аслан аз чӯби тут ва зардолу сохта мешавад. Гоҳо аз чӯби дарахти чормағз истифода мекунанд. Тарзу тариқи сохтани Дутор аз дигар созҳои мусиқӣ фарқ дорад; косаи дуторро (аксар аз чӯби зардолу) аз тахтачаҳои тунуки нимдоираи ба ҳам ширеш месозанд, ки шакли мурӯдро дорад. Роғҳои байни тахтачаҳоро бо қабурға (тахтачаи тунук) ё дигар маводи наҷҷорӣ рӯйпӯш мекунанд. Гоҳо қисмати берунии косаи дуторро кандакорӣ ё наққошӣ менамоянд. Гарданаи коса нӯги тамоми тахтачаҳоро ҳалқасон нигоҳ медорад, ки аксар хотамкорӣ ва садафкорӣ мешавад. Рӯйи коса бо тахтаи тунуки аз чӯби тут тарошидашуда рӯйпӯш мегардад. Ба гарданаи коса дастаи суфтаи тарафи рӯяш ҳамвор, ки дар қисми болоӣ барои гӯшакҳо сӯрох ва барои нигоҳ доштани торҳо булбулак дорад, часпонида мешавад. Дастаро баъзеҳо устухонбандиву садафкорӣ намуда, бо пулакчаҳои ҷилодор оро медиҳанд. Дутор бо зеҳ пардабандӣ мешавад. Дутор чун сози якканавозӣ ва ансаблӣ садои мулоиму форам дошта, тембраш нафису ширадор аст. Ба кварта, квинта ва унисон ҷӯр мешавад.

Солҳои охир Дутор таъмир шуда, **Дутори тенор** ном гирифт. Ин навъи дутор бо кварта ҷӯр шуда, тори якумаш «ре»-и октаваи якум ва тори дуюм «ля»-и октаваи хурдро дар бар мегирад. Нотаи он дар калиди скрипка сабт шуда, аз навишташ як октава паст садо медиҳад. Диапазонаш аз «ля»-и октаваи хурд то «ре»-и октаваи сеюмро фаро мегирад. Дутор маҳорати баланди навозандагиро талаб намуда, бо нохуни нарангушт ва ангушти ишорат (дар ҳар ду тор баробар) навохта мешавад.   Баъди с-ҳои 50 садаи 20 дар асоси  хелҳои гуногуни дутор (Дутори алт, дутори бас, дутори контрабас, дутори прима, дутори секунда) ихтироъ шуданд.
Дутор дар мактаб, коллеҷу мактабҳои олии мусиқӣ омӯзонида мешавад. Барои ин сози мусиқӣ китобу дастурҳои таълимӣ дар Тоҷикистон таълиф  эҷод шудаанд. 
 
* Қурбони Қурбониён. Навои дутор. - Душанбе, 1980,
* Қурбони Қурбониён. Савти дутор- Душанбе, 1980 1992, 
* Қурбони Қурбониён. Рози дутор- Душанбе,2003.
## Нигаред низ
* Дутор 
* Дутори алт
* Дутори контрабас
* Дутори прима
* Дутори секунда
## Адабиёт
*  
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Сантур

мини
**Сантур, сантурн, сантир** (, , ) — сози зарбию мизробии чангмонанд. Сантур қуттишакл буда, онро аз чӯб месозанд. Торҳояш филизӣ (16-24) ва ба таври хроматикӣ ҷӯр мешаванд. Тахтаи қабати болои косахонааш дар ду ҷой сӯрохҳои овозбарор дорад ва тавассути ду чӯбчаи нӯгашон кӯбакдор навохта мешаванд. Сантур аз ҷиҳати сохт ба чангҳои ҳозираи Осиёи Миёна шабоҳат дорад ва бештар ба ансамбл ҷӯр мешавад. Сози мазкур дар Гурҷистон, Арманистон, Озарбойҷон, инчунин Ҳиндустон, Эрон, Туркия ва дигар мамлакатҳои Шарқ маъмул аст. Дар байни арабҳо сантур ба унвони *[[санҷ]]*, дар байни украину беларусҳо *[[симбала]]* машҳур аст. Дар байни онҳо сантури эронӣ 72- тор дорад ва аз сабаби дароз будани танааш садои фораму маҳин мебарорад. Дар рисолаҳои мусиқии форсӣ-тоҷикии асри XVI ёд шудааст. Масалан, Дарвешалии Чангӣ дар «Тӯҳфат-ус- сурур» сантурнавозии худ ва машшоқони ҳамзамонашро зикр намудааст.

## Нигаред низ
* Чанг

## Адабиёт
* 
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик.Ҷ.З — Душанбе,2004.

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Шоҳрӯд (соз)

[thumb|Тасвире аз сози мусиқии '''шоҳрӯд''' дар «Китобу-л-мусиқӣ-ал-кабир»- [Форобӣ]]
**Шоҳрӯд** — сози қадимии мусиқиест, ки ба чанг монанд аст. Шоҳруд трапетсияшаклу росткунҷа аст. Сохти он: қутии резонаторист, ки аз болояш торҳои зиёде (сегона) кашида мешавад. Бино ба маълумоти маъхазҳои қадими шоҳруд асрҳои VIII—IX дар кӯҳистони назди Самарқанд (аз тарафи Абуҳафзи Суғдӣ) ихтироъ шуда, сипас дар Сурия, Миср ва Байнаннаҳрайн паҳн гардидааст (аз рӯи ахбори Абунасри Форобӣ) ки он барои навохтани мусиқии халқҳои гуногун хело мувофиқ будааст. Аз ин рӯ онро *«Шоҳи рудҳо»* номидаанд. Дар ибтидо шоҳруд ба шакли қуттии чоркунҷаи резонаторӣ буда, ба он торҳои бисёр кашида мешудааст. Ба гуфтаи Форобӣ баъдтар шоҳруд дар Арабистон номи қонунро гирифтааст. Дар он сарзамин ва Эрону Озорбойҷон ва Арманистон то ҳол бо ин ном машҳӯр аст. Шакли росткунҷаи шоҳрудро нузха номидаанд, ки аз чӯби шамшоду сарв месохтаанд ва зиёда аз сад тор доштааст. Аксар торҳои он сегона буда, торҳои ягона ҳам доштааст. Қонун ва нузха бо ангуштон (ба ангушт нохунак пӯшида) ё гоҳ мизроб навохта мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии торӣ
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Қонун (сози мусиқӣ)

**Қонун**  - сози қадимии мусиқиест, ки ба чанг монанд аст.  Ба гуфти И. Раҳимов: «Қонун дар мамлакатҳои Шарқи Наздик, инчунин дар Арманистону Озарбойҷон хеле маъмул аст. Сарпӯши қуттиро аз чӯб тарошида, ба як қисми он пӯст мекашанд. Дар рӯи пӯст харак гузошта мешавад. Дарозии қуттии резонанскунандааш 80-90см ва бараш 38-40 см. Қ. 24-25 тори пай (сегона) дорад, ки диапазонаш ба 3 октава рост меояд. Ҳоло торҳои регистри миёна ва баланд ба торҳои филизӣ иваз шудаанд. Гӯшакҳо имкони ба ним тон (парда), як тон ва якуним тон ҷӯр кардан доранд. Мутриб Қонунро ба сари зону ё болои миз гузошта менавозад. Қонун номи арабии сози Шоҳруд аст. Қонун то солҳои 30 асри XX дар Бухоро вуҷуд дошт».
Дар гузашта, буданд машшоқони қонуннавози тоҷик, ки ба ҳунарашон дар замони худ шуҳрат доштанд: Амириброҳими Қонунӣ, навозанда, сароянда ва мусиқидони тоҷик (асри 15-16), зодгоҳаш Ҳисор; Бобои Қонунӣ, оҳангсоз ва машшоқи тоҷик (асри XVI-XVII), зодгоҳаш Истаравшан; Дарвеш Аҳмади Қонунӣ навозанда оҳангсоз ва ҳофизи машҳури тоҷик (асри XV), зодгоҳаш Самарқанд ва чанд тани дигар.
Ҳоло Қонун бештар дар Арманистон ва Озарбойҷон маъмул аст. Композиторон барои ин соз асарҳои зиёд таълиф намудаанд ва он дар муассисаҳои таълимӣ омӯзонида мешавад. Дар Тоҷикистон Қонун тахминан солҳои 80 асри XX ворид гардид ва аввалин қонуннавози тоҷик Алмос Абдуллоев мебошад. Қонун дар муассисаҳои олии мусиқӣ омӯзонида мешавад ва онро дар ансамблҳо ба кор мебаранд. 

Қонун трапетсияшаклу росткунҷа аст. Сохти он: қутии резонаторист, ки аз болояш торҳои зиёде (сегона) кашида мешавад. Бино ба маълумоти маъхазҳои қадими шоҳруд асрҳои VIII-IX дар кӯҳистони назди Самарқанд (аз тарафи Абуҳафзи Суғдӣ) сози Шоҳруд ихтироъ шуда, сипас дар Сурия, Миср ва Байнаннаҳрайн паҳн гардидааст (аз рӯи ахбори  Абунасри  Форобӣ) ки он барои навохтани мусиқии  халқҳои гуногун хело мувофиқ будааст. Ба гуфтаи Форобӣ баъдтар шоҳруд дар Арабистон номи қонунро гирифтааст. Дар он сарзамин ва Эрону Озорбойҷон ва Арманистон то ҳол бо ин ном машҳӯр аст.
## Нигаред
* Шоҳруд  
* Чанг  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо 
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Шайпур,

**Шайпур** - сози нафасии қадимии мусиқиест, ки ҳангоми амалиёти ҳарбӣ истифода мешуд. Он аз нойи дарози  рости миссин (дарозиаш тахминан 1 м ва аз он дарозтар) иборат буда, даҳонаш каме васеъ мешавад. Овози ҷарангосии гӯшхарош дорад. Аз асрҳои V-IV то милод, шайпур чун сози мусиқии ҳарбӣ  маъмул буд, дар қатори таблкарнай, говдум, нақора, сурнай, дуҳул ва ғ. ҳангоми амалиёти ҳарбӣ истифода мешудааст. Бино ба маълумоти маъхасҳо шайпур дар давраи ҳукумронии Искандари Мақдунӣ маъмул будааст. Дар аҳди Сосониён шайпурро фаровон ба кор мебурдаанд. Шайпур бо садояш сипоҳиёнро ба корнамоӣ даъват мекардааст. Низомии Ганҷавӣ чунин овардааст:
:Шағабҳои шайпур аз оҳанги тез,
:Чу  сури Сирофил дар растахез.
Дар фарҳангҳо шайпур чун сози ҷангии ба нафир (нойи миссин, ки дарозиаш тахминан аз 1м) монанд қаламдод шудааст. Инчунин бо номи *нойи Румӣ* низ зикр ёфтааст. Шаклҳои мухталифи шайпур ҳоло дар байни дигар халқҳо бо номҳои  *Трембита* (Украини) ва *тиримитас* (Литвони), инчунин дар Европа бо номи *трумбу* мавҷуданд. Дар замони ҳозира шайпур ба шакли дигар (монанди *труба*) маъмул буда, онро *фанфара* меноманд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии нафасӣ
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Аускултатсия

**Аускултатсия** (лот. *auscultatio - шунидан*) — усули шунидани садо (ғулғула, соиш ва ғайра)-и кори узвҳои бадани одам бо гӯш ё ба воситаи асбобҳои махсус, масалан, фонендоскоп. Аускултатсияро дар амалияи тиб соли 1819 табиби фаронсавӣ Р. Лаэннек ҷорӣ намудааст. Аз усули аускултатсия дар соҳаи терапия, фтизиатрия, кардиология, акушерӣ, пулмонология, баъзан дар ҷарроҳӣ истифода мекунанд. Аускултатсия яке аз усулҳои муҳимми ташхиси узвҳои нафас ва гардиши хун мебошад. Бо кашф шудани таҷҳизоту асбобҳои барқӣ ва акустикӣ аускултатсия такмил ёфт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Ауман Роберт

**Áуман Роберт** (анг. *Yisrael Robert John Aumann*, 8 июни 1930, Франкфурти соҳили Майн, Олмон) — риёзидон ва иқтисоддони амрикоию исроилӣ, узви Академияи санъат ва илми Амрико (1974), Академияи миллии илмҳои ИМА; Академияи илмҳои Исроил; узви вобастаи Академияи Британияи Кабир (1985–1995). Хатмкардаи Сити-Коллеҷи Ню-Йорк. Соли 1952 унвони бакалавр, соли 1952 унвони магистрро соҳиб гашт. Дар Институти технологии аёлати Массачусетс фаъолият намуда, доктори илмҳои риёзиёт гардид (1955). Аз соли 1956 профессори факултети риёзиёти Донишгоҳи яҳудии Исроил, сарвари Ҷамъияти «назарияи бозиҳо», аз соли 1990 Президенти Иттиҳоди риёзидонҳои Исроил, муҳаррири масъули маҷ. «Ҷамъияти риёзидонҳои Аврупо», мушовири Агентии ИМА оид ба мусаллаҳшавӣ ва халъи силоҳ буд. Ауман Роберт сазовори Ҷоизаи Харвӣ (1983), Ҷоизаи давлатии Исроил оид ба иқтисодиёт (1994); Ҷоизаи байналмилалии Ланчестер, ҷоизаҳои Э. П. Неммерс ва Эмет оид ба иқтисодиёт гардидааст. Ӯ дар зарфи 40 сол «назарияи бозиҳо»-ро такмил дода, ба ҳар мавзӯъ «бозиҳо»-и амалии (масалан, оид ба зиддияти ду тоҷир, ки чӣ оқибатҳое дошта метавонад; касе ки ин чизро дар бозӣ мушоҳида мекунад, дар ҳаёти воқеӣ роҳ намедиҳад) алоҳидаро таҳия кардааст. Соли 2005 барои саҳмгузорӣ дар фаҳмиш ва таҳлили амиқтари назарияи зиддият (ихтилоф) ва бартараф кардани он дар асоси «назарияи бозиҳо» (ҳамроҳи Томас Шеллинг) сазовори Мукофоти Нобел гардидааст.	

## Сарчашма


Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Mustang Aeronautics Midget Mustang

**Mustang Aeronautics Midget Mustang** () — як ҳавогарди сохтаи Mustang Aeronautics for Homebuilding  аст .  ин ҳавогард дар 1948 нахустин парвози худро анҷом дод.

## Ҷусторҳои вобаста
*Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
MX Aircraft MXS

**MX Aircraft MXS** () — як ҳавогарди сохтаи MX Aircraft дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст .

## Ҷусторҳои вобаста
*Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Сурурд

**Сурурд** -  сози мусиқии қадимае, ки дар тамоми кишварҳои исломӣ маъмул гашта буд ва онро бо мизроб менавохтанд. Қабл аз асрҳои VII-VIII бо унвони  «Барбат» машҳур буда, «Уд» шакли арабикунонидаи он аст.
Бино ба маълумоти маъхазҳои истилоҳи «Уд» аз истилоҳи «Барбат» дида, баъдтар пайдо шудааст. Яъне уд ҳамон сози барбати мардуми форситабор аст, ки дар асрҳои VI-VII комилан аз чӯби яклухт сохта шуда, дасташ кӯтоҳ будааст ва бо фосилаи квартал ҷӯр мешудааст. Ин тарзи ҷӯри уд дар қарнҳои баъдина низ нигоҳ дошта шудааст. Барбат ҳанӯз дар асри VII дар Сурия, Миср, Хитой маъмул гардида буд. Пас аз истилои араб  паҳн ва бо унвони «Уд» машҳӯр гардид.
Уд-и классикӣ дар асрҳои IX-XII чанде такмил ёфта, баъдан бидуни тағйироти ҷузъӣ то имрӯз дастраси мо гаштааст, шабеҳи ҳамон *барбати суғдӣ* буда,  панҷ тори абрешим дорад, ки номи онҳо (аз боло ба поён) зер,мусано,мусаллас,бам, ҳад мебошад. Дар охирҳои асри VIII аввали асри IX дар торҳои поён (зер) –и  он ба ҷои торҳои абрешими сими филиззӣ  истифода шуд.
Уд дар нимаи дуюми асри XX дар устохонаи илмӣ- таҷрибавии назди Консерваторияи давлатии шаҳри Тошкент аз нав такмил ёфт, ки ба он тори шашум илова карда шуд. торҳои ин шакли уд синтетикӣ буда, бо фосилаи  кварта ҷӯр мешаванд: тори якум  ре-и  октаваи дуюм, тори дуюм ля-и октаваи якум, тори сеюми ми-и октаваи якум, тори чорум ре-и октаваи якум, тори панҷум ля-и октаваи хурд ва тори шашум ми-и октаваи хурд. Диапазони  (фосилаи мобайни садои аз ҳама паст аз ҳама боло) он аз нотаи ми-и октаваи хурд то нотаи ля-и октаваи дуюмро дар бар мегирад.  Нотааш дар калиди скрипка сабт мешавад ва аз навишташ як октава паст садо медиҳад. Ҳаҷми овозии уд регистри мобайн ва пастро фаро гирифта, ҳамчун сози якканавозӣ ва ансамблӣ истифода мешавад. Ду хели сози уд: бепарда ва пардадор (пардаҳо филиззӣ буда, дар даста насб шудаанд) мавҷуд аст.
Ҳоло уд асосан дар Арманистон, Эрон, мамлакатҳои араб маъмул аст.
Соли 1987 дар Тоҷикистон усто Давлат аз рӯи тасвирҳои қадими сози уд-ро комилан аз нав сохт, ки шаклан аз сохти уд-и тошкандӣ фарқ мекунад, ва ҳоло дар истифодаи ансамбли мақомхонони кумитаи давлатии Тоҷикистон оид ба телевизион ва радиошунавонӣ аст. Яке аз аввалин уднавозони имрӯзаи тоҷик Абдувалӣ Абдурашидов ва Насриддин Алиев мебошад.

## Адабиёт
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ч.З.\\ ЭМТ Душанбе 2004с; 
* Вызго Т.С музыкальне инструменты средней Азии \\ Исторические очерки. – М, «Музыка» 1980г; Петросянц   А.И. Инструментоведение \\ Узбекские народные инструменты. – Тошкент,1980г.
## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Уд

**Уд** — аз сози қадимии тордори мусиқӣ — Барбат пайдо шудаааст. Бино ба тавсифи Асадии Тусӣ («Луғати фурс») ин соз назди аъроб бо номҳои *«Ал-барбат» ва «ал-уд»* машҳур будааст.

## Нигаред низ
* Барбат

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Myasishchev M-55

**Myasishchev M-55** () — як ҳавогарди сохтаи Myasishchev  аст . Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард flown with آئروفلوت titles будааст.

## Ҷусторҳои вобаста
*Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Бам (тори сози мусиқӣ)

**Бам** (Тори Бам) - 1) тори сози мусиқӣ, ки садои пасти ғафс дорад. Тори мазкур одатан дар барбат (уд), рубоби бадахшонӣ, танбӯр, баландмақом ва рубоби афғонӣ истифода мешавад. Он нисбат ба дигар торҳо (мусанно, мусаллас, зер ва ҳод) ғафстар аст. Бам аз рӯдаи ҳайвонот (маъмулан гӯсфанд) сохта шуда, ҳангоми навохтан садои ғафси дурушт мебарорад. То аҳди Сомониён торҳои Бам аз 4 қабат рӯда тофта шуда, ранги сиёҳ дошт. Тори Бам аз 64 тори абрешим низ тофта мешуд. Таносуби ғафсии торҳои барбат 4:3:2:1 буд. Мусиқишиносони қадим хусусияти табиии садои ин торро ба яке аз чор унсури табиат – хок нисбат додаанд, ки таъсири он дурушти хушк ва ё дурушти тар аст. Ҳоло ин навъи торро аз пулоди асил тариқи ба тори рост печидани (пружинавор) тори дигари мисӣ ё пулодӣ месозанд ва дар гитараҳои гуногуннавъ  истифода мешавад;

**Бам** инчцнин, 2) дар мусиқии классикии форс-тоҷик одатан овози пасти ғафсро ифода мекунад. Дар мусиқии бисёровозаи имрӯзаи тоҷик ба овози бас мувофиқат дорад.
## Адабиёт
* Дониномаи Сомониён, ҷ. 1. - Хуҷанд., 2008; 
* Донишномаи Шашмақом. - Душанбе, 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Балалайка

thumb|alt=A.|Тенор-Балалайка
thumb|alt=A.| Контрабас-Балалайка
**Балалайка** () — сози мизробии халқии русӣ, ки 3 тор дорад. Онро ба зарбаи ангуштони панҷаи дасти рост менавозанд.

Бо фосилаи кварта ва унисон (торҳои дуюму сеюм) ҷӯр мешавад: тори якум «ля»-и октаваи якум, тори дуюм «ми»-и октаваи якум ва тори сеюм «ми»-и октаваи якум. Диапазони балалайкаи прима аз нотаи «ми»-и октаваи якум то «фа»-и октаваи сеюмро дар бар мегирад. Тори якуми он филиззӣ буда, 2 тори дигараш аз капрон тайёр карда мешавад. То охири садаи XIX дар дастаи балалайка 57 парда баста мешуд. Дар дастаи балалайкаи имрӯза аз 12 то 14 пардаи филиззӣ насб шудааст. Ақидае ҳаст, ки балалайка аз думбура ба вуҷуд омада, аз садаи XVIII дар байни халқ васеъ паҳн шудааст. Дар ташвиқу тарғиби Балалайка балалайканавоз В. Андреев хидмати шоён кардааст. Ӯ нахустин оркестри созҳои миллии русиро ташкил карда, ба он роҳбарӣ намудааст. Минбаъд В. Андреев бо ҳамкории Ф. Пасфоскин балалайкаро такмил дода,
* балалайкаҳои прима,
* балалайкаҳои секунда,
* балалайкаҳои алт,
* балалайкаҳоибас
* балалайкаҳои контрабасро сохтанд.
Дар байни ин созҳо Балалайкаи прима ҳамчун сози оркестрӣ ва якканавозӣ мавқеи намоён пайдо кардааст.

## Адабиёт
* Соколов Ф., Русская народная балалайка, М., 1962;
* Музыкальный энциклопедический словарь, М., 1990.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии торӣ
NESCOM Burraq

**NESCOM Burraq** () — як ҳавогарди сохтаи NESCOM  аст ки дар соли 2009 сохта шуд. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард نیروی زمینی پاکستان будааст. Ин ҳавогард дар  нахустин парвози худро анҷом дод.

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Northwest Ranger

**Northwest Ranger** () — як ҳавогарди сохтаи Northwest Industries дар кишвари Канада аст ки дар соли 1968-1972 сохта шуд.

## Ҷусторҳои вобаста
*Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
NPO Molniya Molniya-1

**NPO Molniya Molniya-1** () — як ҳавогарди сохтаи NPO Molniya дар кишвари Русия аст .  Ин ҳавогард дар  нахустин парвози худро анҷом дод.

## Ҷусторҳои вобаста
*Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
NWT Spruce Coupe

**NWT Spruce Coupe** () — як ҳавогарди сохтаи NWT Co дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст .

## Ҷусторҳои вобаста
*Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Aviatik B.III

**Aviatik B.III** () — як ҳавогарде  мебошад, ки аз ҷониби  Öesterreichesche-Ungärische Flugzeugfabrik Aviatik  сохта ба кор дода шудааст. . Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Kaiserliche und Konigliche Luftfahrtruppen будааст. Ин ҳавогард дар 1916 нахустин парвози худро анҷом дод.

## Ҷусторҳои вобаста
*Феҳристи Ҳавогардҳо

## Манобеъ

*

Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Бандура

**Бандура** (под. bandura; юн. pandura – ситраи сетора), сози бисёртораи мизробии украинӣ. Бандура яке аз созҳои дӯстдоштаи мардуми Украина буда, дар ҳаёти консертии он мавқеи хос дорад. Бандура дар асри XVI пайдо шудааст. Косааш мудаввар ё байзашакли начандон амиқ. Дастааш кӯтоҳ, ба паҳлуи чапи коса васл шудааст. Дорои торҳои зилу бам буда, бо фосилаҳои кварта ва секунда ҷӯр карда мешавад. Торҳои бам аз болои гарданаи коса ба гӯшакҳои даста мустаҳкам мегарданд. Торҳои баландсадо (зал) нисбат ба торҳои бам кӯтоҳтар буда, ба гӯшакҳои ҳудуди болоии коса васл ва ба тарзи ғаммаи диотоникӣ ҷӯр карда мешаванд. Бо мизроб навохта мешавад. Солҳои 20 садаи XX Бандура такмил ёфта, торҳои он зиёд карда шуд. Бандураҳои прима, алт, бас, контрабас ба вуҷуд омаданд. Ин созҳо дар капеллаҳои бандуранавозон, инчунин дар оркестр ва ансамблҳои созҳои халқӣ ба кор бурда мешаванд. Бандураҳои ҳозираи консертӣ дорои 40 – 50 тор буда, ба тарзи хроматикӣ (нимпардагӣ) ҷӯр мешаванд.  Оркестрҳои гуногун ва капеллаҳои бандурачиён ташкил шудаанд, ки маъмултаринаш капеллаи давлатии бандуранавозони Ҷумҳурии Украина мебошад.
## Адабиёт
* Музыкальный энциклопедический словарь, М., 1990.
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии торӣ
Барабан

**Барабан** ( — мембрафони зарбӣ) — сози мусиқии зарбии маъмул.

Танааш резонанскунанда буда, шаклан ба салла шабоҳат дорад. Ба чамбараш аз ду тараф пӯст кашида шудааст. Бо чӯбакҳо навохта мешавад. Садои барабан баландии муайян надорад ва вобаста ба зарб баланду паст садо медиҳад.

## Таърих
Аз замонҳои қадим ҳамчун сози махсуси размию базмӣ, инчунин барои ҷӯршавӣ ва тантанаҳо, рақсҳо, намоишҳои ҷангӣ ва маросимҳои динӣ истифода мешавад. Мувофиқи баъзе маълумот барабан сози шарқӣ буда, ҳангоми юриши салибдорон (асрҳои 11-13) аз сарзаминҳои Шарқи Наздик ба Аврупо бурда шудааст. Сипас дар сарзамини рус бо ташаббуси Пётри Кабир маъмул гаштааст. Минбаъд барабан ороиш ва мавқеи нав ёфт. Дар оркестрҳои ҳозиразамон ду навъи барабан — барабани калон ва барабани хурд (ҳарбӣ) истифода мешавад. барабани калон, одатан, бо кӯбаки нарми калон навохта мешавад ва садояш пасти хиррӣ аст. Чамбари барабани хурд нисбатан камбар буда, аз рӯйи пӯсти тарафи поён барои ларзиши садо торҳои филиззӣ мекашанд. барабани хурдро бо ду кӯбак (онҳоро махсус метарошанд) менавозанд. Ин соз якчанд шакл дорад. Ҳангоми навохтан дар оркестри нафасӣ мавриди қадамзании сипоҳиён барабани хурдро ба тасма баста, то зиҳи миён ба гардан меовезанд. Дар ҳайати оркестри опера ва симфонӣ дар садаи XIX ворид карда шудааст. Ҳоло барабан дар гурӯҳҳои ҷазӣ яке аз созҳои ритмикии асосӣ маҳсуб мешавад. Дар гузашта байни мардуми Шарқи Миёна ва Наздик барабани калон бо номи табл ва барабани хурд бо номи табира машҳур буд.

## Нигористон

Акс:Pair of dafs.jpg|Даф  
Акс:Djembe,_Ghana.jpg|Барабани джембе  
Акс:Trixon Tom.jpg|Том-том 
Акс:Timbal.jpg|Литавр 
Акс:Janggu.jpg|Барабани Чангу 
Акс:Ashiko.jpg|Ашико 


## Эзоҳ

## Адабиёт
* Должанский А. Краткий музыкальный словарь. Л., 1964;
* Музыкальный энциклопедический словарь. М., 1990.

## Сарчашма
* 
 
Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии зарбӣ
Баян

thumb|Баян
**Баян** (аз номи ҳофизи қадими рус *баян* ё *боян*) — сози мусиқии бодии клавишдор барои оҳангҳои басӣ-аккордӣ.

## Таърих
Тимсол ва шакли ибтидоии баян гармоникаи чорқатораи петербургӣ буд. Номи баян нахуст соли 1903 пайдо шуд. Баъдтар соли 1907 аз тарафи усто П. Е. Стерлингов бо дархости машшоқ Я. Ф. Оланский-Титаренко баяни 4-қатора сохта шуд. Ин баян бо номи баяни петербургӣ маъмул гардид, вале баъдтар Баяни навъи москвагӣ шуҳрати умум пайдо кард. Баян аз 2 қуттии бо дам ба якдигар пайвастшуда иборат буда, ҳар кадоми онҳо дорои регистри овозии тугмачадоранд.

## Клавиатура
Тугмачаҳои (клавиатураи) дасти чоп дар 5 қатор ҷойгир шудаанд: ду қатори аввал дорои садои басӣ, қатори сеюм — сеовозагиҳои мажорӣ, чорум — сеовозагиҳои минорӣ ва панҷум дорои доминантсептаккордҳо мебошанд. Дар баъзе баянҳо қатори 6-ум низ вуҷуд дорад, ки дар он аккордҳои косташуда (хурдшуда) ҷойгиранд. Баъди якчанд маротиба такмил ёфтан, ду навъи баян писанди навозандагон гардидааст: «готовый» — бо аккорду аккомпонемент ва «выборный» (соли 1951 дар Русия ихтироъ шудааст) — бе аккордҳо бо ғаммаҳои пурраи хроматикӣ дар басҳо. Баян бо ду даст навохта мешавад ва нотаҳояш низ дар 2 хати нотагоҳ бо ду калид (скрипка ва бас) сабт карда мешаванд. Диапазони дасти рости Баян аз «ля»-и октаваи калон то «сол»-и октаваи чорумро дар бар мегирад. Дар партияи дасти чап аломатҳои шартӣ бо ҳарф ва раам ишора карда шудаанд:
* Б — сеовозаи калон (мажорӣ);
* М — сеовозаи хурд (минорӣ);
* 7 — доминантсептаккордҳо.
Баян инчунин дорои як қатор калидҳои регистрии овозӣ мебошад, ки бо зер кардани ҳар яки онҳо лаҳни садо дигар мешавад. Баян сози мусиқии маъмулу машҳуртарини мардуми рус буда, на танҳо чун сози мусиқии якканавозист, балки дар консерт ва оркестрҳо низ истифода мешавад.

Баян дар Тоҷикистон низ маъмул буда, тахминан с-ҳои 40 — 50 садаи XX дар сар то сари ҷумҳурӣ паҳн гардидааст. Баян дар мактабу коллеҷҳои мусиқӣ ва Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода омӯзонда мешавад.

## Нигаред низ
* Аккордеон

## Адабиёт
* 
* Должанский А.. Краткий музыкальный словарь. Л, 1964;
* Музыкальный энциклопедический словарь. М., 1990.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии клавишдор
Бурёбоф

**Бурёбоф** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳисори ноҳияи Ҳисор. Аҳолиаш — 808 нафар (2020; 606 нафар — 2017), тоҷикон.

## Ҷуғрофиё
Дар қисми ҷанубии шоҳроҳи Душанбе-Турсунзода дар масофаи 3 км аз маркази ҷамоат ва 13 км аз маркази ноҳия воқеъ гардидааст.

## Мардум
Аҳолӣ ба зироаткорию обчакорӣ ва чорводорӣ машғул буда, дар хоҷагии «Баракати чорводор» кор мекунанд. Бӯрёбоф соли 1952 аз ҳисоби аҳолии минтақаи Шаҳрисабзи Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ки ба Тоҷикистон, ба ноҳияи Ҳисор муҳоҷир шуда омадаанд, бунёд шудааст. Гузаштагони ин деҳа ба касби бӯрёбофӣ шуғл меварзидаанд ва наберагони онҳо касби бобоии худро давом дода ҳунармандони мардумӣ маҳсуб мешаванд. Сокинони деҳоти атроф бӯрёбоф будани онҳоро аз рӯйи анъана ба инобат гирифта, деҳаро «Бӯрёбофон» меномидагӣ шуданд. Соли 1953 ҳукумати маҳаллӣ номи Бӯрёбофро маъқул дониста, дар дафтари хоҷагӣ ин топонимро сабти ном карданд. Солҳои 90-уми аасри гузашта касби бобоии ин мардум ба гӯшаи фаромӯшӣ рафт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳисор
Боғ (деҳа, н. Ҳисор)

**Боғ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳисори ноҳияи Ҳисор. Аз Боғ то маркази ҷамоат 12 км, то маркази ноҳия 18 км. Аҳолиаш 403 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии ибтидоӣ ва  нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёи Кофарниҳон обёрӣ мешаванд.

## Таърих
Соли 1945 баъди ҶБВ дар ин мавзеъ аввал фермаи чорвопарварӣ ташкил шуд. Боғ дар аввал чаҳор хонаро ташкил медод. Фермаро ба ҷойи дигар кӯчонданд. Аз деҳаи Лаклакхона боз 8 оила ба ин макон омад. Деҳа ба боғу токзор табдил гардид ва номашро низ мувофиқи намудаш соҳиб шуд. Соли 1969 канали калон канда ба Боғ об ва соли 1972 хати барқ оварданд ва соли 1989 роҳро мумфарш карданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳисор
Ҷазира (маҳалла)

**«Ҷазира»** - номи маҳаллаи Буни Ҳисорак мебошад, ки онҷо солҳои 70-уми садаи XX биноҳои таълмии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Денин қомат афрохтаанд. Бинобар, ҷойгир будани шаҳраки таълимии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дар байни дарёи Душанбе ва дарёи Лучоб сокинони пойтахт ба он номи *«Ҷазира»*-ро гузоштаанд.
## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Душанбе
Лучоб (рӯд)

**Дарёи Лучоб** — шохоби рости Варзоб мебошад.

Дарёи Лучоб аз дохили пойтахти Тоҷикистон шаҳри Душанбе ҷорӣ мешавад. Дарё дар натиҷаи  пайвасташави ба Варзоб (дарё) аз байн меравад. Дар дохили шаҳри Душанбе аз болои дарё 3 пул, 1 - пули қубургузар сохта шудааст. Аз оби дарё кӯли Ҷавонони Душанбе ва Канали калони Ҳисор истифода мекунанд.

## Пайвандҳои беруна
 

Гурӯҳ:Дарёҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Дарёҳои Тоҷикистон
Гитор

**Гитор** (), **гитара** (аз — кифара, ситра) — сози мусиқии торӣ, ки ба гурӯҳи созҳои удмонанд мутааллиқ аст. Бо нохун ё мизроб навохта мешавад.

Он аз қуттии садобарории мудаввари дарозрӯя иборат буда, ду тарафи паҳлуяш ба шакли камон ба дарун фурӯхамида аст ва ба қисми болоии он дастаи дарозу васеи пардаҳои филиззидор (одатан 19-24 парда) пайваст шудааст. Рӯи қуттии гитор сӯрохи гирди садобарор дорад.

## Таърих

Ба гитор аввалҳо зеҳ мекашиданд, баъдтар торҳои филиззӣ ва сунъиро истифода бурданд. Дар асри XIII дар Испания гиторе машҳур гардид, ки 4 тори ҷуфт дошт. Дар асри XVII дар Итолиё ва дигар мамлакатҳои Аврупо, инчунин Амрико гитор и 5-тора (ҷуфт) бо номи «гитори испанӣ» маъмул шуд. Гитор дар Аврупо махсусан дар миёнаи асри XVIII машҳур гардид. Дар ин давра ба ҷои 5 тори ҷуфт 6 тори яккаро истифода мебурданд. Дар нимаи дуввуми асри XVIII дар Русия ва Лаҳистон истифодаи гитори 7-тора («гитори русӣ») ба расмият даромад. Гитори 7-тораи русӣ бо «ре», «сол», «си»-и октаваи калон, «ре», «сол», «си»-и октаваи хурд ва «ре»-и октаваи якум ҷӯр шуда, дастааш 19 пардаи филиззӣ дорад. Нотаҳояш дар мифтоҳ (калид)-и скрипка сабт шуда, аз навишт як октава паст садо мебарорад. Диапазонаш аз «ре»-и октаваи калон то «ре»-и октаваи хурдро дар бар мегирад. Баъдтар гиторҳои бисёртора (ба торҳои иловагии басӣ) маъмул гардиданд. Гиторҳои андозаашон хурд (гитори терсия, гитори кварта) низ мавҷуданд. Гитор ҳамчун сози якканавозӣ ва ҷузъи ансамбли камеравӣ истифода мешавад. Аксар барои ҳамовозӣ вақти сурудхонӣ ба кор мебаранд. Дар як қатор мамлакатҳо чун сози халқӣ эътироф шудааст. Барои гитор скрипканавози машҳур Н. Паганини ва композиторони машҳури асри XX М. де Фаня (Испания), Э. Вила Лобос (Бразилия) ва дигарон асарҳо навиштаанд. Дар байни гитаранавозони барҷастаи ҷаҳон номҳои М. Ҷулиани (Итолиё), Ф. Сор, Ф. Таррега, А. Сеговия (Испания), М. Л. Анидо (Аргентина), А. О. Сихра, М. Т. Висотский, М. Д. Соколовский, А. Иванов-Крамской (Русия) машҳуранд.

Дар асри XX чанд навъи гитор (гавайӣ ва ҷазӣ)-ро ихтироъ карданд. Ҳангоми навохтани гиторҳои гавайӣ ва ҷазӣ аз қувватафзои барқӣ истифода мекунанд. Гитор дар мусиқии миллӣ ва эстрадии тоҷик солҳои 40-50 асри XX ворид шуда, имрӯзҳо яке созҳои дӯстдоштаи ҷавонон ба ҳисоб меравад ва дар ҳамаи ансамблу гурӯҳҳои эстрадӣ истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.97-98. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии торӣ
Гурӯҳ:Гитор
Баракат (деҳа, н. Ҳисор)

**Баракат** (собиқ *Авзикенг*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Турсунзодаи ноҳияи Ҳисор. Аз Баракат то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 5 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 3368 нафар (2017), тоҷикон, инчунин ӯзбекҳо зиндагонӣ мекунанд.

## Иқтисод
Дар Баракат идораи хоҷагии «Офтобрӯя», мактаби ибтидоӣ, миёна, масҷиди ҷомеъ, 2 масҷиди панҷвақта ва дӯкону мағоза фаъолият доранд. Мардум ба боғдорӣ, зироаткорӣ ва чорводорӣ машғуланд.

Заминҳо аз дарёи Қаротоғ ва Канали калони Ҳисор обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Турсунзода
Бӯстон (деҳа, н. Ҳисор)

**Бӯстон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳисори ноҳияи Ҳисор. Аз Бӯстон то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 463 нафар (2017), тоҷикон.

## Таърих
Солҳои 30 асри ХХ дар ин мавзеъ фермаи гову хачирпарварӣ вуҷуд дошт. Ҳамон вақт ин ҷоро Ҷангал мегуфтанд. Соли 1950 ба ин макон аз деҳаҳои Мингичар ва Тахии ноҳияи Рӯдакӣ чанд кас муҳоҷир шуда омаданд. Солҳои 1980 деҳа номи Гулистонро гирифт. Соли 1996 бо Қарори Шӯрои Олии ҶТ деҳаро Бӯстон ном карданд. Ин мавзеъ дар қадим шаҳрча будааст, тангаҳои замони кушонӣ ва сафолпораҳои тасодуфан ёфтшуда аз таърихи қадима доштани Бӯстон далолат мекунанд, инчунин аз тарафи аҳолӣ 2 ғор ёфт шудааст, ки ҷойи ибодати зардуштиҳо будааст, истадон ва устухонҳои ғор ба давраи кушониён тааллуқ доштаанд. Охунди Зиёдулло яке аз мардони донишманд ва зиндадил буда, китобхонаи шахсӣ дошт, боғчаи назди ҳавлияш бо гулу гиёҳҳои шифобахш манзараи дилфиреби биҳиштосоро мемонд. Ҳофизи мардумӣ Муҳаммадсаид Аҳмадзода аксарияти маснавию ғазалҳои интихобнамудаи ӯро месароид.

## Иқтисод
Дорои масҷид, бунгоҳи тиббӣ ва 1 хоҷагии ёрирасони деҳқонӣ мебошад. Фарзандони сокинони русто ба мактаби № 87-уми деҳаи Ҳуснобод рафта, дарс мегиранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳисор
Афазия

**Афази́я** (аз  — ҳиссачаи инкорӣ ва  — гуфтан, гап задан), **лолӣ** — вайрон шудани қобилияти гапзанӣ ва талаффуз.

Дар натиҷаи афазия қобилияти фикрро бо сухан фаҳмондан, онро фаҳмидан ва бо ашё ё ҳодисаҳои маълум алоқаманд намуда донистан халал меёбад. Афазия дар беморони бо дасти рост коркунанда аз осеби қисми муайяни қишри нимкураи чапи мағзи сар ва дар беморони бо дасти чап коркунанда аз осеби қисми муайяни қишри нимкураи рости мағзи сар рӯй медиҳад. 

Навъҳои асосии афазия инҳоанд: афазияи ҳаракатӣ (таҳрикӣ) — маънои суханро фаҳмидан, вале гап зада натавонистани бемор; афазияи сенсорӣ (эҳсосӣ) — нофаҳмида сафсата гуфтан, сухани дигаронро нафаҳмидан ва фаромӯш кардани ашё; боиси тадриҷан нест шудани нутқ мегардад. Афазия бештар дар натиҷаи сактаи мағзи сар, сарсом, энсефалит, думбал ва ғайра сар мезанад. Афазия ба рушди умумии кӯдак низ халал ворид месозад. Бо мақсади муолиҷаи афазия рафъи бемории асосӣ ва таълими логопедӣ зарур аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Цветкова Л. С., Глозман М. Афазия и восстановительное обучение. Москва, 1985.

*
Владимир Афанасев

**Афанасев Владимир Алексеевич** () — меъмор-рассом, Ходими хидматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1964).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти рассомӣ, ҳайкалтарошӣ ва меъмории ба номи И. Е. Репини Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург). Соли 1955 ба Душанбе омада, то соли 1966 кор кард. Соли 1965 узви садорати ИМ Тоҷикистон интихоб шуд. Ҳамчун лоиҳакаш ва сардори корхонаи меъмории № 1 Институти давлатии лоиҳакашии «Тоҷикгипрострой» дар шаҳрҳои Тоҷикистон, аз ҷумла Душанбе бисёр лоиҳаҳои аҷибу навоварона таҳия намуд. Аз он ҷумла: аэровокзал, бинои истиқоматии 61-ҳуҷрадор дар хамгашти кӯчаи И. Сомонӣ ва Рӯдакӣ, меҳмонхонаи берунишаҳрӣ (корпуси меҳмонхона дар қароргоҳи Ҳукумати ҶТ), бинои истиқоматии 73-ҳуҷрадор бо мағозаи фурӯши ҷавоҳирот дар ошёнаи якум дар кӯчаи Рӯдакӣ ва ғайра.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рассомон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Сайф Раҳимзоди Афардӣ

**Сайф Раҳимзоди Афардӣ** (*Раҳимов Сайф Абдуевич*; 20 ноябри 1953, деҳаи Афардӣ, ноҳияи Балҷувон — 20 майи 2000, Душанбе) — нависандаи тоҷик, филмноманавис, барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (2002) буд.

## Зиндагинома
Сайф Раҳимзод пас аз донишомӯхта шудан аз мактаби миёнаи Ноҳияи Фархор дастёри чойхонадор, наққоши кинотеатри ноҳияи Маскав (ҳоло ноҳияи Мирсайид Алии Ҳамадонӣ), ҳунарпешаи Театри давлатии мазҳакаи мусиқии ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб (1969—1970) буд. Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст (1975). Корманди Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1974—1981), мутарҷим дар Афғонистон (1981—1982), хабарнигор, баъдан мудири шуъбаи адабиёт ва санъати рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» (1983—1987), мутарҷим дар Афғонистон (1987—1988), коргардони кино, коргардон-таҳиягари «Тоҷиккино» (1989—1995), мудири ширкати миллии «Тоҷик­кино» (1995—1997) ва аз августи 1997 то соли 2000 Раиси Кумитаи телевизион ва радиои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

## Эҷодиёт
Асарҳояш аз соли 1980 нашр шудаанд. Сайф Раҳимзод бо нашри нахустин ҳикояаш «Гунҷишки сафед» саршинос шуд. Сипас бо қиссаи зебову дилангезаш «Ситораҳои сари танӯр» (1984) чун нависандаи навпардоз дар адабиёти тоҷик маҳбубият ва шуҳрат пайдо кард. Баъдан ҳикояву қиссаҳояш дар маҷмуъаҳои «Аз ёдҳо, аз ёдҳо» (1987), «Дурӯғи сафед» (1997), «Васвасаҳои Зикравайҳ» (Таронаҳои хоки париён; 1999), «Падруду пай­ғом» (2000), «Доғ­ҳои Офтоб» (2003) ба табъ расиданд. Сайф Раҳимзод услуби фардӣ, тарзи нигориши хос дошт. Ӯ ба воқеияти зиндагӣ аз назари фалсафӣ менигарист. Олами маънавии инсон, махсусан наврасонро бо маҳорати ҷолибе тасвир мекард.

## Филмҳо
Филмҳои офаридаи Сайф Раҳимзод «Ситораҳои сари танӯр», «Ҳарф бизан, поизам». «Пете», «Чоре» ва ғайра дар ҷашнвораҳои байнулмилалие чун ҷашнвораи филми Канн дар Фаронса, барандаи ҷоизаҳо шудаанд. Сайф Раҳимзод дар мақоми Раиси Кумитаи телевизион ва радиои Ҳукумати ҶТ маҳорати баланди роҳбарӣ, кордонӣ, садоқат ба миллату давлат, муносибати эҷодкорона дошт. Бо ибтикори ӯ дар Телевизиони Тоҷикистон (Шабакаи якум) барномаи «Субҳ», шабакаи радиои «Садои Душанбе» роҳандозӣ шуданд. Дар Кумита рӯзномаи «Ҷаҳони паём» таъ­сис ёфт. Хидмати Сайф Раҳимзод дар бозсозӣ, эҳёи ансамбли «Шашмақом» бузург аст.

## Ҷоизаҳо
Сайф Раҳимзод соли 1995 Ҷоизаи адабии Садриддин Айниро аз ИН Тоҷикистон дарёфт кард. Пас аз маргаш соли 2002 сазовори Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ дониста шуд. Қиссаҳову ҳикоёти Сайф Раҳимзод ба забонҳои русӣ, украинӣ, қазоқӣ, қирғизӣ, узбакӣ ва ғайра тарҷума шудаанд.

## Даргузашт
Сайф Раҳимзод шаби 20 майи соли 2000 дар даромадгоҳи хонааш дар натиҷаи амали террористӣ кушта шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Зоҳид Афгор

**Зоҳид Афгор** (; ?, Самарқанд — 1676) — шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Самарқанд ба дунё омада, илмҳои роиҷи давр ва инчунин илмҳои дигари аз барномаҳои мадраса берунро омӯхта буд. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ («Музаккир-ул-асҳоб») Афгор аз илмҳои бисёри замона — кимиё, симиё (тилисм), лимиё (ҷузъе аз риёзиёт), сеҳру ҷоду, найранҷот ва ғайра огоҳӣ доштааст. Шахси порсо, тақводор, салоҳандеш, вирди Худованд дар замир, хушхулқ, суҳбаторо будааст. «Имтиёз», «Раъно», «Офарин» тахаллус доштааст ва ба ҳар яке аз ин тахаллусҳо девон тадвин кардааст. Ашъори боқимондааш дар навъҳои адабии қасида, ғазал, рубоӣ, қитъа ва ғайра мазмуни фалсафӣ, ишқӣ-ирфонӣ доранд. Дос­тоне иншо кардааст бо номи «Шамъу Парвона», инчунин ба «Туҳфату-л-ироқайн»-и Хоқонӣ ҷавоб гуфтааст.

Намунаҳо аз ашъори Афгор:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Адабиёти форсу тоҷик
Мулло Гулмуҳаммади Афғон

** Мулло Гулмуҳаммади Афғон** (; охири садаи XVIII — ибтидои садаи XIX) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
«Афғон» ҳам тахаллус ва ҳам ишора ба зодгоҳаш — кишвари Афғонистон мебошад. Дар синни камолот барои идомаи таҳсили мадраса ба Бухоро омад. Пас аз хатми таҳсил ба хидмати дарбори ҳукмронон дохил гардид. Дар замони ҳукмронии амир Шоҳмурод (1785—1800) яке аз сарлашкарони боэътимоди Аморати Бухоро буд ва ба лақаби «Муқаррабулхоқон» соҳиб шудааст. Дар аҳди амир Ҳайдар (ҳукмронӣ 1800—1826) ва солҳои аввали ҳукмронии амир Насруллоҳ (1827—1860) муддате ҳокими шаҳрҳои Хатирчӣ ва Нурато будааст. Дар охири умр аз хидмати давлат даст кашида, ба эҷоди осори бадеъ машғул шуд. Мувофиқи маълумоти тазкираҳо тақрибан дар соли 30 а. 19 дар Бухоро вафот кардааст. Аз Афғон девони ашъор боқӣ мондааст, ки дар он қасоид, ғазалиёт, рубоиёт, қитъаҳо, тарҷеъбанду таркиббандҳо фароҳам омадаанд. Аксари ашъори Афғон дар мавзӯи ишқи орифона суруда шудаанд. Аз мазмуну мундариҷаи баъзе ашъораш бармеояд, ки вай ба Бедил пайравӣ намуда, дар татаббуи ашъори ӯ шеърҳо гуфтааст. Маснавие дорад бо номи «Одили афғон». Дар тазкираҳо ва баёзҳои садаи XIX аз эҷодиёти Афғон чанд ғазалу рубоӣ ба забони пушту низ сабт гардидаанд. Мукаммалтарин нусхаҳои дастнависи девони Афғон дар Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ ҶТ маҳфузанд. Абёти зерин намуна аз ашъори ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Афғонанҷир

**Афғонанҷѝр** (*Ficus afghanistanica*) — навъе аз анҷир. Буттааш сершохубарг, навдаҳояш сиёҳтоб ва суфта, 3–4 метр қад мекашад. Навдаҳои наврустааш зардчаи пашмакдор. Баргаш (дарозиаш 12–25 см, бараш 12–19 см) 3–5-парра, гирдаи дилшакл ва сермӯяк. Асосан дар бехи барг мева мебандад. Мевааш хурд (қутраш 1,5–4 см), гирда ё нокшакли зард ва бунафш. Апрел гул карда, мевааш июл–авуст мепазад (баъди пухтан намерезад). Меваашро асосан тар мехӯранд, мураббо мепазанд ва қисман мехушконанд. Мевааш шифобахш ва парҳии хуб аст. Онро дар тибби мардумӣ барои табобати нақси ҷигар, испурч, рӯда, узвҳои нафас ва ҳозима истифода мебаранд. Бештар ба анҷири муқаррарӣ монанд аст. Асосан дар Афғонистон мепарваранд. Дар Осиёи Марказӣ афғонанҷири худрӯй танҳо дар ҷануби Туркманистон вомехӯрад. Дар Тоҷикистон афғонанҷир бештар дар ҳотаи сокинони ноҳияҳои ҷанубии вилояти Хатлон парвариш меёбад. Дарахташ ба сармо (–17–18°С) тобовар аст, бинобар ин зимистон зери хок намекунанд. Ниҳолаш ба камобӣ тоб меорад.
## Адабиёт
* Запрягаева В. И. Дикорастущие плодовые Таджикистана.Ленинград, 1964; 
*Флора Таджикской ССР. Т. 3. Ленинград, 1968; 
*Петрова Е. Ф., Попов К. П. Ficus afghanistanica Ward в Бадхызе // Ботанический журнал. Т. 64. Ленинград, 1979; 
*Антонова И. С., Петрова Е. Ф. Различия в морфологии и анатомии почек, почечных чешуй и прилистников ӯ видов инжира подрода Eysyce // Тр. Всесоюзного института растениеводства. Т. 83. Ленинград, 1984.
## Эзоҳ
 
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Меваҳо
Гурӯҳ:Зодагониахтони мева
Афардӣ

**Афардӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сарихосори ноҳияи Балҷувон. Аз Афардӣ то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 37 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 447 нафар (2012), 430 нафар (2017; 447 нафар дар соли 2010 ва 493 нафар дар соли 2009), тоҷикон.

## Иқтисод
Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, боғдорӣ, занбӯрпарварӣ. Заминҳо аз чашма обёрӣ мешаванд. Оромгоҳи Шайх Абдурраҳмон дар Афардӣ аст. 

## Шахсиятҳои маъруф
Нависанда Сайф Раҳимзоди Афардӣ дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Балҷувон
Гурӯҳ:Ҷамоати Сарихосор
Афандӣ

**Афандӣ** (‎, , ,  — ҷаноб, сардор) — шакли туркишудаи калимаи юнонии «аутентиа», ки маънояш «ҷаноб», «сардор», «оғо», «мулло» мебошад.

## Таърих
Дар Туркия асрҳои 14—15 калимаи афандӣ ба талаффузи «эфендӣ» чун калимаи муроҷиатӣ ба шахсони муҳтараму муътабар маъмул гардид. Ба аҳли адаб — шоирону нависандагон, аҳли илму фарҳанг ва дигарон афандӣ гуфта муроҷиат мекарданд. Калимаи афандӣ дар ашъори Ҷалолуддини Румӣ ба ҳамин маъно вомехӯрад.

## Афандӣ дар латифаҳо
Аз таърихи илму адаб, фарҳанг, таърихнигории эронитаборон, мардуми кишварҳои арабию туркӣ, юнонӣ ва ғайра бармеояд, ки аксаран латифаҳо, ҳазлу мутоибаҳо дар бораи бузургон Суқрот, Арасту, Луқмон, Афлотун, Анӯшервон, Баҳлул, Абунувос, Талҳак, Аёз, Мулло Мушфиқӣ, Хоҷа Насруддин, ва дигарон ва ё аз номи онҳо гуфта шудаанд.

Латифаҳо бо калимаи Афандӣ аввал дар Туркия пайдо шуда, баъдан дар Осиёи Марказиву Озарбойҷон паҳн гардиданд. Дар байни мардуми тоҷик латифаҳо бо номи Афандӣ, Хоҷа Насруддин Афандӣ аз садаи XIX маълуманд. Латифаҳои тоҷикӣ дар заминаи ҳаёти иҷтимоӣ-сиёсӣ, илмию фарҳангии мардуми тоҷик пайдо шудаанд ва моли адабиёти шифоҳӣ (фолклорӣ)-и мардуми тоҷик мебошанд. Дар мавзеъҳои гуногуни Тоҷикистон бо номҳои «Афандӣ», «Афсонаи Афандӣ», «Нақли Афандӣ», «Қиссаи Афандӣ», «Саргузашти Афандӣ», «Ҳикояи Афандӣ», «Шӯхиҳои Афандӣ» ва ғайра латифаҳо, ҳазлу мутоибаҳо, суханҳои ҷолиби базлаомез вуҷуд доштанд ва дар ҳар давру замон вобаста ба шароити нави иҷтимоию сиёсӣ ба мазмуну мундариҷа ва шакли нав ба миён меомаданд ва меоянд.

Азбаски Афандии латифаҳои мардумӣ бо гуфтору рафтори зоҳиран содалавҳонаи худ нақсу камбудҳои ҷамъиятро фош мекарданд, калимаи афандӣ дар забони тоҷикӣ баъзан маънои гӯлу содалавҳро низ гирифтааст.

## Адабиёт
* Маҳдиев С. Проблемаи жанри латифа. Душанбе, 1977;
* Куллиёти фолклори тоҷик. Ҷ. 2, кит. 2. Душанбе, 2007.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Фолклори халқи тоҷик
Ғайратобод

**Ғайратобод** (собиқ *Лангар*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сомони ноҳияи Ҳисор. Аз Ғайратобод то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 3 км. Аҳолиаш 4091 нафар (2017), тоҷикон.

## Таърих
Дар Ғайратобод ҳоло 800 хоҷагӣ зиндагӣ мекунанд, ки 200 хоҷагии он аз деҳаи Чорчароғи ноҳияи Рашт солҳои 1947—1948 муҳоҷир шуда омадаанд. Ғайратобод деҳаест, ки таърихи 570-сола дорад. Аввалин ободкунандаи он Исмоил Атозода аз шаҳри Бухоро буда, аз авлоди Саидамири Кулол будааст.

Дар қисми болоии деҳа (Лангари Ато ё худ Лангари Боло) мазори  Исмоил Ато ҷойгир шудааст, ки охирҳои садаи XIII ва аввалҳои садаи XIV бунёд гардидааст. Мутаваллии ин мазор баъд аз даргузашти Исмоил Ато набераҳои он кас будаанд.

## Иқтисод
thumb|Мағозаҳои деҳа
Дар деҳа масҷиди ҷомеъ, се масҷиди панҷвақта, 2 мағоза, бунгоҳи тиббӣ, осиёби барқӣ, ҷувози обӣ, 5 ҷувози барқӣ, нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ фаъолият доранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Сомон
Деҳқонобод (деҳа, н. Ҳисор)

**Деҳқонобод** — деҳа ва маркази ҷамоати деҳоти Деҳқонободи ноҳияи Ҳисор. Аз Деҳқонобод то маркази ноҳия 1 км. Аҳолиаш — 1578 нафар (2022; 1359 нафар — 2017), тоҷикон.

## Ҷуғрофиё

Аз маркази Деҳқонобод роҳи калони мошингарди Ҳисор-Душанбе мегузарад. Канали калони Ҳисор Деҳқонободро аз деҳаи Хоҷамӯсо ва шаҳри Ҳисор ҷудо мекунад.

## Мардум
Деҳқонобод 1208 хоҷагӣ ва 1265 нафар аҳолӣ дорад, ки қисме солҳои 30-юм аз Фарғона муҳоҷир шуда омадаанд. Мардум асосан ба сабзавоткориву савдогарӣ машғуланд. Барои зироаткорӣ аз оби дарё Чангоб истифода мебаранд, оби нӯшокӣ ба воситаи насоси обкашӣ таъмин карда мешавад.

## Иқтисод
Дар Деҳқонобод як маркази саломатӣ ва дармонгоҳи дандонпизишкӣ, ду масҷиди панҷвақта амал мекунанд, маркази хидматрасонии техникии худравҳо ва нуқтаи фурӯши газ мавҷуд аст,
хоҷагии деҳқонии «Азиз-94» фаъолият мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Деҳқонобод
Дурбат

**Дурбат** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дурбати ноҳияи Ҳисор. Аз Дурбат то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 5888 нафар (2017), тоҷикон.

## Таърих
Деҳа таърихи қадима дорад, маънои вожаи *«дурбат»*- ро гоҳе мазор ташреҳ медиҳанд ва гоҳе мегӯянд, ки он исми саравлоди қабилае аст.

## Ҷуғрофиё
thumb|Намое аз киштзорҳои деҳа
Дурбат дар маркази водии Ҳисор ҷой гирифта, аз маркази ноҳияи Ҳисор 7 км ва аз маркази ҷумҳурӣ шаҳри Душанбе 18 км дурӣ дорад. Аз қисмати шимол ба Ҷамоати Сомон, аз самти шарқӣ ба Ҷамоати Ҷуйбодоми ноҳияи Рӯдакӣ, аз самти ҷануб ба деҳаҳои Турдиқишлоқ ва Турдибобо ҳамсарҳад мебошад. Аз қисмати шимол Дурбат Канали калони Ҳисор ва аз қисмати ҷануб роҳи оҳани Душанбе — Турсунзода мегузарад.

## Иқтисод
Дар Дурбат мактаби миёнаи № 22 ба номи О. Раҳмонов, маркази саломатӣ, китобхона, мағозаҳои тиҷоратии маводи ғизоӣ ва рӯзгору сохтмонӣ фаъолият мекунанд. Аҳолии деҳа асосан ба кишоварзӣ, парвариши зироатҳо ва чорводорӣ машғуланд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Дурбат