Сэм Олтман

**Сэм Олтман** (; номи пурра: **Самюэл Ҳаррис Олтман**; зодаи 22 апрели 1985, Чикаго) — соҳибкор ва сармоягузори амрикоӣ, директори иҷроияи ташкилоти тадқиқоти зеҳни сунъӣ OpenAI аз соли 2019 мебошад. Ӯ бо роҳбарии нашри ChatGPT дар соли 2022 яке аз чеҳраҳои пешсафи бурзи зеҳни сунъӣ ба шумор меравад. Дар соли 2025 маҷаллаи *[[Time]]* ӯро дар зумраи «меъморони зеҳни сунъӣ» ва шахсони соли ба шумор овард. Тибқи Forbes, сарвати Олтман 2,1 миллиард долларро ташкил медиҳад.

## Зиндагинома

### Кӯдакӣ ва таҳсил
Сэм Олтман 22 апрели 1985 дар Чикаго, Иллинойс дар оилаи яҳудии амрикоӣ таваллуд шуд. Модараш Конни Гибстайн табиби пӯст, падараш Ҷерри Олтман риэлтор буд. Ӯ калонтарини чаҳор фарзанд аст — ду бародар (Макс ва Ҷек) ва як хоҳар (Эни) дорад. Дар соли 1989 оила ба Клейтон, Миссури кӯчид.

Дар синни 8-солагӣ Олтман аввалин компютери худро — Apple Macintosh — гирифт ва ба барномасозӣ машғул шуд. Ба мактаби хусусии Ҷон Берроуз дар Ладю, Миссури рафт. Дар соли 2005 ба Донишгоҳи Стэнфорд барои таҳсил дар улуми компютерӣ дохил шуд, аммо баъди ду соли таҳсил онро тарк кард — монанди Билл Гейтс ва Марк Зукерберг — барои таъсиси ширкати худ.

## Фаъолият

### Loopt (2005–2012)
Дар соли 2005 дар синни 19-солагӣ Олтман ширкати **Loopt** — барномаи мобилии шабакаи иҷтимоии геолокатсионӣ — ро таъсис дод ва директори иҷроияш шуд. Ширкат зиёда аз 30 миллион доллар сармояи венчурӣ ҷалб кард. Вале Loopt натавонист корбарони кофӣ ҷалб кунад ва дар соли 2012 корпоратсияи Green Dot онро ба маблағи 43,4 миллион доллар харид.

### Y Combinator (2011–2019)
Дар соли 2011 Олтман ба **[[Y Combinator]]** — яке аз машҳуртарин акселераторҳои стартапи ҷаҳон — пайваст. Дар соли 2014 Пол Грэм ӯро президенти Y Combinator таъйин кард. Дар ин давра YC бо ширкатҳои барноршуда чун Airbnb, Stripe, Dropbox ва Reddit кор кард.

### OpenAI ва ChatGPT (2019–ҳол)
Дар соли 2019 Олтман Y Combinator-ро тарк карда, директори иҷроияи **[[OpenAI]]** шуд — ташкилоти тадқиқоти зеҳни сунъӣ, ки дар соли 2015 таъсис ёфтааст. Дар ноябри 2022 OpenAI зери роҳбарии ӯ **[[ChatGPT]]**-ро нашр кард — дастёри муколамаи зеҳни сунъӣ, ки дар 5 рӯз 1 миллион ва дар 2 моҳ 100 миллион корбар ҷамъ овард. ChatGPT инқилоберо дар соҳаи зеҳни сунъӣ оғоз кард.

### Бӯҳрон: ихроҷ ва баргашт (ноябри 2023)
Рӯзи 17 ноябри 2023 ҳайати директорони OpenAI ногаҳон Олтманро аз вазифаи директори иҷроия барканор кард — бо иттиҳоми «набудани эътимод ба ӯ». Аммо ин қадам дарҳол бо эътирози шадиди кормандон ва сармоягузорон рӯ ба рӯ шуд — беш аз 700 корманди OpenAI талаб карданд, ки Олтман барқарор шавад, вагарна истеъфо медиҳанд. Сармоягузори калонтарини ширкат Microsoft низ фишор овард. Пас аз 5 рӯзи таниш Олтман ба вазифааш баргашт ва ҳайати нави директорон ташкил шуд. Ин воқеа яке аз драматиктарин муноқишаҳои корпоративии таърихи технологии Silicon Valley ба шумор меравад.

## Дигар лоиҳаҳо
* **[[Helion Energy]]** — ширкати энергияи тозаи термоядроӣ; Олтман раиси ҳайати директорон аст ва шахсан 375 миллион доллар сармоягузорӣ кардааст
* **[[Oklo Inc.]]** — стартапи реактори ядроии хурд; то апрели 2025 раиси ҳайати директорон буд
* **[[WorldCoin]]** — лоиҳаи пули криптоии асосшуда ба тасдиқи ҳувияти инсон тавассути скани чашм

## Ҷоизаҳо ва эътироф
* Шахсони соли маҷаллаи *Time* — «Меъморони зеҳни сунъӣ», 2025
* Яке аз 100 чеҳраи таъсиргузори ҷаҳон тибқи Time — 2023
* Дараҷаи доктори ифтихории Донишгоҳи Ватерлоо — 2017

## Пайвандҳо
* Блоги шахсии Сэм Олтман
* OpenAI

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соҳибкорони амрикоӣ
Гурӯҳ:Барномасозон
Гурӯҳ:Зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Таваллудёфтагони 1985
Гурӯҳ:OpenAI