open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҷеймс Кэмерон

**Ҷеймс Фрэнсис Кэмерон** (; ) — коргардони филми аҳли Конодо аст, ки бо офаридани филмҳои илмӣ-тахайюлӣ ва ҳамосаӣ маъруф аст. Кэмерон бори нахуст барои коргардонии «Терминатор» (1984) эътибор пайдо кард. Пас аз он коргардон дар филмҳои «Бегонаҳо» (1986), «Варта» (1989), «Терминатор 2: Рӯзи доварӣ» (1991) ва «Дурӯғҳои ҳақиқӣ» (1994) муваффақияти интиқодӣ ва тиҷоратӣ пайдо кард. Пурҳазинатарин филмҳои ӯ «Титаник» (1997) ва «Аватар» (2009) ҳастанд, ки, аввалин барандаи «Беҳтарин филм», «Беҳтарин коргардон» ва « Беҳтарин тадвин»-и ҷоизаи «Оскар» шуданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмноманависони ИМА
Гурӯҳ:Филмноманависони асри XXI
Гурӯҳ:Филмноманависони асри XX
Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА
Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XXI
Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XX
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо
Аҳмад Гулчини Маъонӣ

** Аҳмад Гулчини Маъонӣ** (; ) —  ва адабиётшиноси Эрон.

## Зиндагинома
Аҳмад Гулчини Маъонӣ узви Анҷумани адабии «Ҳаким Низомӣ» ва яке аз муассисони Анҷумани адабии Эрон буд. Аз тарафи Анҷумани Фарҳангистони Эрон се давра ба вазифаи дабири аввал ва раёсати дабирхона интихоб шудааст. Ашъори сиёсию иҷтимоӣ ва танқидии ӯ дар маҷаллаву рӯзномаҳои Эрон бо имзоҳои мустаори «Симурғ», «Сиҷофи дафтар», «Шоирбошӣ», «Сориқи девон» ва ғ. чоп шудаанд. Барои ҷилди аввали «Таърихи тазкираҳои форсӣ» мукофоти «Беҳтарин китоби сол»-ро гирифтааст. Таълифоти муҳимтарини Аҳмад Гулчини Маъонӣ: «Девони ашъор», «Гулзори маонӣ» (маҷмӯаи осори адабӣ, илмӣ ва хаттотони машҳури Эрон), «Шаҳрошӯб дар шеъри форсӣ», «Таърихи тазкираҳои форсӣ» (2 ҷилд), «Тазкираи паймона», «Гулшани ҳунар» ва ғ. Ӯ инчунин матнҳои интиқодии «Тазкираи майхона»-и Мулло Абдуннабӣ Фахруззамонии Қазвинӣ, «Таърихи Муллозода», «Латоифу-т-тавоиф»-и Фахриддин Алии Сафӣ ва ғ.-ро ба чоп ҳозир кардааст. Аҳмад Гулчини Маъонӣ ҳамчун шоир ҳам дар тамоми навъҳои шеър тавоно буд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гулҷеғ

**Гулҷеғ**, **гулҷиғ** () — як навъ рустании худрӯй.

Пояаш 25-30 см қад мекашад. Бехаш лӯнда (қутраш то 4 см). Баргҳои бехи решааш думчадарози тоқ, байзашакл, канорҳояш ҳамвор; баргҳои пояаш тоқ, баъзан ҷуфт, дар зери хӯшагул ҷой гирифтаанд. Хӯшагулаш сергул, 5-6- барга. Гулҷеғ моҳҳои апрел — май гул карда, тухм мебандад. Самараш ғӯза (1-4 тухм дорад), тухмаш сиёҳтоб. Гулҷеғ дар нишебиҳои санглохи кӯҳ, бешазори гармсер, миёни буттаҳо (дар баландии 1500—2000 м аз с. б.) вомехӯрад. 

Гиёҳи хосси қаторкӯҳҳои Ҳисору Дарвоз (дар мавзеи Шикай, наздикии дарёи Панҷ, инчунин болотар аз деҳаи Ёгеди ноҳияи Дарвоз месабзад) мебошад. Тӯда-тӯда ё ҷудо-ҷудо мерӯяд. Дар таркиби гулҷеғ тақр. 1 % алкалоидҳо (дарвазин, дарвазамин, дарвазолин, таспин ва ғ.), пайвастҳои сапонинӣ мавҷуданд. 

Гулҷеғ гиёҳи шифобахш аст. Барг, поя ва бехи онро табибони халқӣ чун воситаи муқаввии дилу тан тавсия медиҳанд. Он барои танзими ғалаёни хун ва рафъи захмҳои ҳозима низ муфид мебошад. Гулҷеғ дар аввали баҳор рӯида, мисли сиёҳгӯшу наврӯзӣ гули машҳур аст. Гулҷеғро ба «Китоби сурхи Тоҷикистон» дохил карданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон
Ҳасан Фатҳӣ

**Ҳасани Фатҳӣ** (; ) — коргардон ва филмноманависи эронӣ. 

Ӯ кори ҳунари худро бо коргардонии маҷмӯъаи телевизиюнии «Ҳамсояҳо» дар соли 1372 оғоз кард. Маҷмӯъаҳои телевизиюнии «Паҳлавонон намемиранд», «Равшантар аз хомӯшӣ», «Фардо дер аст», «Шаби даҳум», «Мадори сифр дараҷа», «Меваи мамнуъа», «Замона» ва «Шаҳрзод» ва «Ҷейрон» аз осори мондагори ӯ дар арсаи сериёлсозӣ аст.

## Зиндагинома
Ҳасан Фатҳӣ 1 сентябри 1959 дар Низомободи Теҳрон ба дунё омадааст. Ӯ аз сӯи падар асолати хонсорӣ ва аз ҷониби модар асолати озарбойҷонӣ дорад. Вай дорои донишномаи коршиносии равоншиносӣ аз Донишгоҳи Шаҳид Биҳиштии Теҳрон ва коршиноси аршади риштаи коргардонии намоиш аз Донишгоҳи озоди исломӣ аст. Ҳамсари вай Аъзам Буруҷардӣ низ коргардон ва намоишноманависи театр аст, онон ду фарзанд ба номҳои Муҳаммадризо ва Амирҳусайн доранд.

## Эзоҳ
Гулҷом

**Гулҷом** () — дар ҳунари ороишию амалӣ шишаҳои чандранг, ки дар ороиши равзанаву тирезаву деворҳо истифода мешаванд. Корбурди гулҷом аз қадим дар кишварҳои Шарқ роиҷ буд. Ин навъи ороиш имрӯз ҳам дар биноҳои маъмуриву кохҳои фарҳангӣ истифода мешавад. Аз ин навъи ороиш дар биноҳои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Филармонияи давлатии Тоҷикистон истифода кардаанд.

## Нигаред низ
* Витраж

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Мирзо Оқохони Нурӣ

**Мирзо Оқохони Нурӣ** (, машҳур ба **Эътимодуддавла**; ) — дувумин садриаъзами Носируддиншоҳи Қоҷор.

## Зиндагинома
Мирзо Насруллоҳхони Нурӣ (баъдан маъруф ба Мирзо Оқохон ва мулаққаб ба Эътимодуддавла) дар соли 1807 ба дунё омад. Падараш Мирзо Асадуллоҳ аз аҳолиии Нури Мозандарон ва хонадони Хоҷа Нурӣ ва ҷузъи аввалин касоне буд, ки ба ҳангоми ҷамъовари сипоҳ тавассути Оқомуҳаммадхон дар Мозандарон ба вай пайваст ва роҳи рушду тараққиро паймуд то ба мансаби «лашкарнависибошӣ» (вазири лашкар) расид. Ҳангоме, ки Мирзо Асадуллоҳхон аз дунё рафт, чанд тан аз фарзандони ӯ дар хидмати Фатҳъалишоҳ машғули анҷоми вазифа буданд, кӯчактарини онҳо Мирзо Оқохон буд. Гарчи вай навҷавоне беш набуд, аммо ба сабаби ҷавҳари зотӣ ва фитрӣ, аршаду болотар аз соирин буд. Вай дар дарбори Қоҷор оризи сипоҳ ва лашкарнависи даргоҳ гардид ва баъд аз чанде ба мансаби визорати лашкар расид.

## Эзоҳ
Эрони Қоҷорӣ

**Эрони Қоҷорӣ** () — номе мустаор аст, ки ишора ба даврае 130-сола аз таърихи Эрон миёни солҳои 1784—1925 ва таҳти султаи дудмони Қоҷор дорад. Номҳои расмии Эрон дар ин давра **Давлати ъалияи Эрон** ( **') ва **Мамолики маҳрусаи Эрон** ( **') буд ва дар ҷаҳони Ғарб монанди давраҳои пешин аз Эрон ба унвони **Порс** ёд мешуд.

Бунёнгузори Эрони Қоҷорӣ, Оқомуҳаммадхони Қоҷор аст. Ӯ пас аз фатҳи Қафқоз ва саркӯби куллияи умаро ва ҳуккоми дохилӣ дар Теҳрон мустақар шуд ва онро пойтахт номид. Ошноӣ бо тамаддуни Ғарб ва муоҳидаҳои муҳимм мӯҷиби оғози инқилоб имашрута шуд. Баъд аз инқилоби машрута, ки дар замони Музаффаруддиншоҳ анҷом шуд, Муҳаммадалишоҳ подшоҳи баъдӣ, бо он мухолифат кард ва маҷлисро ба тӯп баст. Кашмакашҳои дохилию хориҷи мӯҷиби нооромӣ дар мамликат шуд ва охирини подшоҳи Қоҷор, Аҳмадшоҳи Қоҷор буд, ки дар соли 1925 барканор шуд ва Ризо Паҳлавӣ шоҳи Эрон шуд.

## Эзоҳ
Қоҷориён

**Дудмони Қоҷор** ё **Силсилаи Қоҷор** ё **Қоҷориён** () — як силсилаи салтанатии эронӣ бо асолати турк, бавежа аз эли Қоҷор буд, ки аз 1789 то 1925 бар Эрон ҳукумат мекард. Бунёнгузори ин силсила Оқомуҳаммадхони Қоҷор буд. Сардудмони Қоҷория марбут ба яке аз тоифаҳои туркманони Эрон ба номи эли Қоҷор буд, ки бар асари юриши муғул аз Осиёи Марказӣ ба Эрон муҳоҷират карданд. Онон ибтидо дар перомуни Арманистон сокин шуданд. Эли Қоҷор яке аз ҳафт эли аслии қизилбош буд, ки шоҳ Исмоили I ба ёрии тавони низомии онҳо силсилаи Сафавияро бунён ниҳод ва ба далели кумакҳои бузурге, ки ба дарбори Сафавӣ менамуд, қудрати бештаре ёфт. Шоҳ Аббоси бузург як даста аз ононро дар Астаробод (Гургони имрӯзӣ) сокин кард.

## Боз нигаред
* Ҳокимони Эрон
* Эрони Қоҷорӣ

## Эзоҳ
Ҳаврон

thumb|Ҳаврон
**Ҳаврон** () — минтақаест дар ҷануби Сурия.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Сурия
Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ

«**Энциклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ**» — нахустин донишнома дар бахши рӯзгордорӣ ба забони тоҷикӣ. Соли 1988 ба табъ расидааст. СИЭСТ онро дар асоси «Краткая энциклопедия домашнего хозяйство» (1984) бо дар назар доштани маълумоти минтақавӣ тарҷума ва ба чоп омода кардааст. Аз 7 фасл: «Истиқоматгоҳ», «Хӯрок», «Тандурустӣ ва косметика», «Либос ва пойафзол», «Дар вақти фароғат», «Боғ ва полез», «Маълумоти ҳуқуқӣ» иборат аст.

Мақолаҳои ҳар фасл бо тартиби алифбои тоҷикӣ ҷо ба ҷо карда шудаанд. Дар донишномаи мазкур доир ба абзор, асбобу анҷоми рӯзгор, тарзи истифодаи онҳо, беҳдошт, нигоҳубину ороиши рӯю мӯй, ёрии аввалияи тиббӣ, анвои дӯхт, интихоби либос, гулдӯзӣ, намудҳои оммавии варзиш, туризм, моҳигирӣ, шикор, инчунин интихоби китоб, рустаниҳо, боғдорӣ, парандапарварӣ, обчакорӣ низ маълумоти умумӣ ва аксу тасвирҳо мавҷуданд. Адади нашраш 25 000 нусха.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишномаҳои тоҷикӣ
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Саидалӣ Раҳимов

**Саидалӣ Раҳимов** (*Рахимов Саидали Холович*; 8 декабри 1969, деҳаи Панҷрӯд, ноҳияи Панҷакент, вилояти Ленинобод) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (2007).

## Зиндагинома
Саидалӣ Раҳимов 8 декабри соли 1969 дар деҳаи Панҷрӯди ноҳияи Панҷакенти вилояти Ленинобод (ҳозира Суғд) таваллуд шудааст. Солҳои 1977—1987 дар мактаби миёнаи № 27-и ноҳияи Панҷакент таҳсил намудааст. Солҳои 1988—1989 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат намудааст. Дар солҳои 1987—1993 дар факултаи баҳисобгирии иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси «Баҳисобгирии бухгалтерӣ, назорат ва таҳлили фаъолияти хоҷагдорӣ» хатм намудааст.

Соли 2007 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Идоракунии хароҷотҳо дар соҳаи хадамоти хоҷагидории меҳмонхонаҳо дар маводҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон ҳимоя намудааст.

## Корнома
* 1993—1997  — муҳосиб, сармуҳосиби ҶС «Диловара»-и ноҳияи Панҷакент;
* 1997—2008 — ассистент, муаллими калони кафедраи «Баҳисобгирии бухгалтерӣ»-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон;
* 1999—2008 — сармуҳосиби Ассотсиатсияи муҳосибон ва аудиторони Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2008—2010 — дотсенти кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишгоҳи Славянии Руссияву Тоҷикистон ;
* 2010—2012 — мудири кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишкадаи молияи Тоҷикистон;
* 2012—2014 — баъди муттаҳид шудани Донишкадаи молияи Тоҷикистон ва Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон ва таъсис додани Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон мудири кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит;
* 2014—2016 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибии Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон;
* 2016—2019 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии бухгалтерӣ ва аудити Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон;
Аз 1 сентябри соли 2019 то ҳол дар вазифаи дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон фаъолият карда истодааст.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллиф ва ҳаммуаллифи 5 китоби дарсӣ, 9 васоити таълимӣ ва 1 монографияи илмӣ, инчунин муаллифи зиёда аз 100 номгӯи корҳои илмӣ, илмӣ-методӣ, таълимӣ-методӣ, дар маҷмӯъ зиёда аз 200 ҷузъи чопӣ мебошад.

## Осор
; Китобҳои дарсӣ
* Назарияи баҳисобгирии муҳосибӣ. Китоби дарсӣ — Душанбе: «ЭР-граф», 2014, 260с.
* Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит. Китоби дарсӣ — Душанбе: «Ирфон», 2016 — 332с.;

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Пошо Ҷамолӣ

**Пошо Ҷамолӣ** (; ) — ҳунарпешаи эронӣ.

## Зиндагинома
Пошо Ҷамолӣ дар соли 1393 мадраки лисонси адабиёти намоиширо аз Донишгоҳи Теҳрон гирифт. Дар сол 1391 дар 20 солагӣ бо филми кӯтоҳ «Сурпройз» ба коргардонии Масъуд Ҳотами ҷилави дурбин рафт. Бозӣ дар сериёли «Шаҳрзод» дар нақши Асғарӣ ӯро ба шуҳрат расонд. Пошо Ҷамолӣ собиқаи дастёрӣ дар барномаи «Арӯсаки кулоҳқирмизӣ»-ро дорад ва баъзе авқот матн ҳам менависад.

## Эзоҳ
Таҷриш

**Таҷриш** () — яке аз маҳаллаҳои калоншаҳри Теҳрон аст. Майдони Таҷриш (Cари пули Таҷриш), ки нуқтаи поёнии хиёбони Валиъаср аст, яке аз маконҳои тиҷорӣ ва пурғавғои Теҳрон ба шумор меравад. Бозори қадими Таҷриш ҳам мобайни майдони Таҷриш то майдонb Қудс (Таҷриши қадим) қарор дорад ва аз бозорҳои муҳимми Теҳрон шумурда мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳаллаҳои Теҳрон
Ҷейрон (ҳамсари Носируддиншоҳ)

**Хадиҷахонуми Таҷришӣ** (, шинохташуда ба **Ҷейрон**  ва лақаби **Фурӯғуссалтана** (форсӣ: فروغ‌السلطنه‎, ) — яке аз ҳамсарони маҳбуб ва нахустин маъшуқаи Носируддиншоҳ, подшоҳи Эрон буд.

## Ном ва табор
Номи Ҷейрон Хадиҷа ва духтари як боғбон ва наҷҷор ба номи Муҳаммадалихони Таҷришӣ аз аҳолии рустои Кӯҳсори Таҷриш дар наздики Шамирони Теҳрон буд. Ӯ пас аз ин, ки бо Носируддиншоҳ издивоҷ кард, ба далели доштани чашмони бузург, тавассути шоҳи «Ҷейрон» хонда шуд. Ҷейрон маънои бачаи оҳу аст. Ҷейрон илова бар як хоҳар ба номи Исмат, соҳиби бародаре ба номи Асадуллоҳи Таҷришӣ буд, ки пас аз издивоҷи ӯ бо шоҳ, дар зумраи фирошон даромад ва пас аз он пешхидмати Носируддиншоҳ шуд. Хоҳарзодаи Ҷейрон Муҳаммад Иброҳим Муфидӣ як паҳлавони машҳури шамиронӣ будааст.

## Нигаред низ
* Ҷейрон (сериёл)

## Эзоҳ
Музаффаруддиншоҳи Қоҷор

**Музаффаруддиншоҳи Қоҷор** (; ) — панҷумин подшоҳ аз дудмони Қоҷор, ки аз соли 1896 то 1907 бар Эрон ҳукумат кард.

Вай пас аз кушташудани падараш Носируддиншоҳ ба дасти Мирзоризо Кирмонӣ ва пас аз наздик ба 40 сол вилоятъаҳдӣ, шоҳ шуд ва аз Табрез ба Теҳрон омад. Дар ҷараёни ҷунбиши машрута, бархилофи кӯшишҳои садриаъзамаш Айнуддавла, бо машрутият мувофиқат кард ва фармони машрутиятро имзо кард ӯ аввалин шоҳи Эрон аст, ки ин коро анҷом дод ва ба хотири ҳамин ҳам дар таърихи Эрон машҳур аст. Ӯ даҳ рӯз пас аз имзои қонуни асосӣ даргузашт. Вай охирин подшоҳи Эрон аст, ки дар Эрон даргузаштааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қоҷориён
Муҳаммадалишоҳи Қоҷор

**Муҳаммадалишоҳи Қоҷор** (; ) — шашумин подшоҳ аз дудмони Қоҷор, ки аз 8 январи 1907 то  16 июли 1909 бар Эрон ҳукумат кард. 

Муҳаммадалишоҳ аз мухолифони машрута буд ва Маҷлиси шӯрои миллиро ба тӯп баст ва озодихоҳонро ба қатл расонд. Пас аз ҳамла ба Маҷлис давраи мавсуми истибдоди сағир оғоз гардид. Ӯ пас аз фатҳи Теҳрон тавассути машрутахоҳон ба раҳбарии Сардор Асъад Бахтиёрӣ ба сафорат Русия дар Теҳрон паноҳанда шуд ва бо фишорҳои дохилӣ ва хориҷи маҷбӯр ба тарки Эрон шуд. Машрутахоҳон пас аз вай писари хурдсолш Аҳмадшоҳро ба салтанат интихоб карданд. Муҳаммадалишоҳ вобастагии зиёде ба давлати Русия дошт. Дар давраи подшоҳии ӯ суиқасди алайҳи ӯ шуд, ки нофарҷом монд. Муҳаммадалишоҳ дар соли 1304 шамсӣ дар Итолиё даргузашт ва ӯро дар Карбало ба хок сипурданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қоҷориён
Аҳмадшоҳи Қоҷор

**Аҳмадшоҳи Қоҷор** (; ) — ҳафтумин ва охирини шоҳ аз дудмони Қоҷор, писар ва ҷонишини Муҳаммадалишоҳ буд, ки аз 16 июли 1909 то 31 октябри 1925 шоҳи Эрон буд. Ӯ пас аз халъи падараш ва дарҳоле ки танҳо 12 сол дошт, ба шоҳӣ расид. Аҳмадшоҳ пас аз 16 соли салтанат дар 1925 бо рӯйи кор омадани силсилаи Паҳлавӣ ба василаи Ризошоҳ аз подшоҳӣ барканор шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қоҷориён
Фатҳалишоҳи Қоҷор

**Фатҳалишоҳ** (; ) — дувумин шоҳ аз дудмони Қоҷор, бародарзодаи Оқомуҳаммадхон буд, ки аз соли 1797 то 1834 ба муддати 37 солу 2 моҳ бар Эрон ҳукумат кард. 

Муҳиммтарин иттифоқоте, ки дар замони ҳукумати Фатҳъалишоҳ рӯй дод вуқӯъи ду Ҷанги миёни Эрон ва Русия буд, ки артиши Эрон дар онҳо шикаст хӯрд. Натиҷаи ин ҷангҳо имзои аҳдномаҳои Туркмончой ва Гулистон буд, ки ба мӯҷиби он бахшҳои бузурге аз қаламравҳои шимоли ғарбии Эрон, ки шомили кишварҳои муосири Арманистон, Гурҷистон, Доғистон, Озарбойҷон ва Нахҷавон мешавад аз Эрон ҷудо ва ба Русия мулҳақ шуданд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қоҷориён
Гулшани адаб

«**Гулшани адаб**» () — тазкираи ашъори суханварони форс-тоҷик иборат аз панҷ ҷилд, ки шуъбаи матншиносии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (ҳоло ИЗАШМХ-и АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Рӯдакӣ) солҳои 1975-80 таҳия кардааст.

Дар тазкира аз осори 114 шоири форсигӯй намунаҳо фароҳам омадаанд. Ҷилди 1-и китоб зиндагиномаи фишурдаву гулчине аз осори 41 нафар шоири бузурги асрҳои 9-13 (аз Рӯдакӣ то Низомии Ганҷавӣ), ҷилди 2 зиндагиномаву баргузидаи ашъори 31 нафар адиби номовари асарҳои 13-14 (аз Аттори Нишопурӣ то Ҳофизи Шерозӣ)-ро дар бар гирифтааст. Дар ҷ. 3-и «Гулшани адаб» фишурдаи рӯзгору мунтахаби ашъори адибони машҳури асрҳои 14-15 гирдоварӣ шудааст (аз Камоли Хуҷандӣ то Мактабии Шерозӣ). Ҷилди 4 намунаҳое аз ашъори адибони асрҳои 16-18 (аз Камолуддини Биноӣ то Кироми Бухороӣ) ва ҷилди 5 мунтахабе аз ашъори адибони асри 19 ва аввали асри 20 (аз Қонеъ то Садриддини Айнӣ)-ро бо фишурдаи шарҳи ҳоли онҳо дар бар мегирад. Дар «Гулшани адаб» ба ҳамон адибоне таваҷҷуҳ ва аз ҳамон осоре гулчин шудааст, ки тамоюли инсонгароиву инсондӯстӣ дошта, ин намунаҳо дар камоли балоғату фасоҳати шеърианд, ба мисли Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Носири Хусрав, Умари Хайём, Анварӣ, Низомӣ, Саъдӣ, Ҷалолуддини Балхӣ, Амир Хусрави Деҳлавӣ, Ҳофиз, Камоли Хуҷандӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ, Бедил, Аҳмади Дониш, ки устоди сухану соҳибмактаб мебошанд ва ё ҳамчун Дақиқӣ, Хоқонӣ, Биноӣ, Ҳилолӣ, Саййидо, Шоҳин ва монади инҳо, ки дар навъҳои гуногуни адабӣ асарҳои барҷаста офаридаанд. Дар «Гулшани адаб» аз адибоне низ намунаҳо оварда шудааст, ки бо заҳматҳои шоёни эҷодӣ дар адабиёти форсӣ ному мақоми баланде доранд, ба монанди Асадии Тӯсӣ, Соиб, Салмони Соваҷӣ, Убайди Зоконӣ, Сайфии Бухороӣ, Абдулқодирхоҷаи Савдо, Нақибхони Туғрал ва дигарон. Дар ин китоб ҳамчунин аз як идда шоираҳои форсигӯй — Робиаи Балхӣ, Меҳрии Ҳиротӣ ва Зебуннисо намунаи ашъор (бо зиндагиномаи мухтасар) оварда шудааст. Дар «Гулшани адаб» аз тамоми анвои шеъри форсӣ, бинобар таърихи пайдоишу мақомашон дар давру замонҳои гуногун, намунаҳо оварда шудааст. «Гулшани адаб» дар заминаи маъхазҳои муътамад ва осори то замони мо маҳфузмондаи адибон ва бештар бар пояи нусхаҳои қаламии шоирон таҳия шудааст. Дигар вижагии «Гулшани адаб» он аст, ки дар он баробари зикри осори суханварон, ҳамчунин мазмуну мундариҷаи достону маснавиҳои калонҳаҷм нақл ва манбаъҳои истифодашуда таъкид шудаанд. Ҳамчунин дар фуроварди ҳар ҷилд луғатномае дар шарҳи калимаву таркибҳои нодиру барои хонанда душворфаҳм оварда шудааст. «Гулшани адаб»-ро донишмандон А. Афсаҳзод (роҳбари гурӯҳ), Б. Сирус, К. Айнӣ, Ҷ. Додалишоев, А. Девонақулов, Л. Сулаймонова, Ш. Нуриддинов, Алии Муҳаммадӣ ва дигарон мураттаб кардаанд. Ҳар ҷилди он зери назорати ҳайати таҳририя (М. Турсунзода, М. Осимӣ, А. Мирзоев, А. Афсаҳзод ва Д. Ашӯров) бо теъдоди 25 ҳазор нусха ба табъ расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Тазкираҳо
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гулшани Иморат

«**Гулшани Иморат**» () — асари таърихнигори Афғонистон Нурмуҳаммади Нурӣ, ки ба амир Шералихон (1863—1878) бахшида шудааст.

«Гулшани Иморат» аз шаш гулшан ва 43 гул (бахш) иборат буда, панҷ гули аввали он рӯйдодҳои таърихии Афғонистонро аз таваллуди амир (соли 1825) то давраи камолот, гулҳои 6-15 шарҳи воқеаҳои вилоятҳои Қандаҳор, Ҳирот ва Ҷалолобод дар замони валиаҳдӣ ва гулҳои боқимонда воқеаҳои сиёсии кишварро дар аҳди аморати Шералихон фаро мегирад. Сабки нигориши «Гулшани Иморат» ба шеваи насрнависии солҳои нахустини асри 18 шабоҳат дошта, то андозае яктарафа ва ҷиҳати ҷонибдории Шералихон навишта шудааст. «Гулшани Иморат» муҳимтарин асноди таърихии аҳди салтанати шоҳони муҳаммадзуйии Афғонистон буда, дар бораи сиёсати дохилӣ ва ислоҳоти Шералихон маълумот медиҳад. «Гулшани Иморат» ва «Тузуки Шералихон» ягона маъхазҳои таърихии форсизабони Афғонистонанд, ки аз аҳди Шералихон боқӣ мондаанд. «Гулшани Иморат» аввалан ба таври силсилавӣ дар маҷаллаи «Ориёно» (соли 1954) ва соли 1957 бо муқаддимаи Муҳаммадалии Кӯҳзод нашр шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Назаров Ҳ. Мақоми тоҷикон дар таърихи Афғонистон, Д., 1998;
* غبار. م. کتاب خطی گلشن امارت.// آریانا، ۱۳۲۶، شمارۀ ۶۱؛
*.نور محمد نوری. گلشن امارت. کابل، ۱۳۳۵

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Муҳаммадшоҳи Қоҷор

**Муҳаммадшоҳи Қоҷор** (; ) — севумин шоҳ аз дудмони Қоҷор буд, ки аз 23 октябри 1834 то 5 сентябри 1848 ба унвони подшоҳи Эрон ҳукумат кард. Ӯ наваи Фатҳъалишоҳ, фарзанди Аббос Мирзо буд. Муҳаммадшоҳ то пеш аз расидан ба тоҷу тахт, Муҳаммад Мирзо номида мешуд ва маъруф ба «Валиаҳди сонӣ» буд.

## Эзоҳ
Ҷамол Хошуқчӣ

**[[Ҷамол Хошуқчӣ]]** (; ) — , мақоланавис ва и аҳли кишвари Арабистони Саудӣ буд. Вай ҳамчунин мудир ва сардабири аршади шабакаи хабарии «ал-Араб» ва аз мунтақидони наҳваи ҳукмронӣ дар Арабистон буд.

## Зиндагинома

## Эзоҳ
Мусобиқоти ҷаҳонии ҷудуи ҷавонон 2022

**Мусобиқоти ҷаҳонии ҷудуии ҷавонон 2022** дар Гуаякили Эквадор аз 10 то 14 августи соли 2022 баргузор шуд. Дар рӯзи ниҳоии мусобиқа мусобиқаи омехтаи даставӣ сурат гирифт, ки дастаи Ҷопон ғолиб омад.

## Ҷадвал ва видеоҳои рӯйдодҳо
Рӯйдод дар канали YouTube-и IJF пахш шуд. Қуръакашии чорабинӣ 9 август соати 14:00 баргузор гардид. Ҳама вақтҳо маҳаллӣ мебошанд (UTC-5).

## Хулосаи медал
Натоиҷи манбаъ

### Рӯйдодҳои мардона

### Рӯйдодҳои занона

### Омехта
Натоиҷи манбаъ

### Ҷадвали медалҳо
 
Маблағҳои навишташуда барои ҳар як медаловар гирифта аст ва ҷоизаҳои эҳдошуда барои мусобиқоти инфиродӣ 79 800 доллар ва барои мусобиқоти тимӣӣ 20 000 долларро ташкил медиҳад (бознигаришуда аз:).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Тишрин (рӯзнома)

«**Тишрин**» () — яке аз рӯзномаҳои Сурия, ки соли 1975 таъсис шудааст.
## Эзоҳ
Тишрин

**Тишрин** ():
*Донишгоҳи Тишрин
*Сарбанди Тишрин
*Тишрин (рӯзнома)
Гулшани Муштоқ

«**Гулшани Муштоқ**» () — тазкираи шоир ва тазкиранигори форсизабони Ҳиндустон Муҳаммад Ҳофизалии Муштоқ дар шарҳи ҳол ва намунаи ашъори 893 шоири замонҳои гузашта ва ҳамзамонони ӯ. 

Таълифи тазкира соли 1835 ба анҷом расидааст. Дар овардани номҳо тартиби алифборо риоя кардааст. Хусусиятҳои «Гулшани Муштоқ»: шарҳи ҳоли шоирон мухтасар аст, аз эҷодиёташон танҳо ғазалҳои ишқӣ интихоб гардидаанд, номи баъзе шоирон дар тазкираҳои дигар нестанд, шарҳи ҳоли занони шоир — Зебуннисои Махфӣ, Бибӣ Заифии Самарқандӣ, Гулрухбегим, Гулбаданбегим, Лолахотуни Кирмонӣ, Ниҳонӣ ва дигарон дар тазкира омадааст, дар бораи шоироне низ маълумот додааст, ки дар Ҳиндустон набудаанд. Маъхазҳои «Гулшани Муштоқ»: «Ништари ишқ», «Махзану-л-ғароиб», «Баҳористон»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, «Мунтахабу-т-таворих», «Фарҳанги Рашидӣ», «Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ» ва ғайра. Нусхаи дастнависи «Гулшани Муштоқ» дар китобхонаи шахсии Қозӣ Фазли Азим (аз авлоди Муштоқ) маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гулшани Бурҳонпурӣ

**Гулшани Бурҳонпурӣ** () **Гулшани Деҳлавӣ**, **Шайх Саъдуллоҳ**, маъруф ба **Шоҳ Гулшан** (1665, Бурҳонпур — 1728, Деҳлӣ) — , насрнависи форсизабони Ҳиндустон, суфии Нақшбандия.

## Зиндагинома
Ниёгонаш нахуст дар Гуҷарот мезистанд, баъдан ба Бурҳонпур кӯчиданд. Гулшани Бурҳонпурӣ дар Бурҳонпур ба камол расид. Бисту ду соли умраш дар Аҳмадободи Гуҷарот, Аврангобод ва дигар минтақаҳои Ҳиндустон сипарӣ шуд. Дар тасаввуф ба Ваҳдати Сарҳиндӣ дасти иродат дода буд. Дар Деҳлӣ инчунин бо Мирзо Абдулқодири Бедил ҳамсуҳбат шуд ва бо тавсияи ӯ тахаллуси «Гулшан»-ро интихоб намуд. Устоди дигараш шоир ва тазкиранигор Сархуш буд. Мувофиқи маълумоти шогирдаш Биндробин Доси Хушгӯ (тазкираи «Сафинаи Хушгӯ») кулли ашъори Гулшани Бурҳонпурӣ ба 120 ҳазор байт расида буд ва аз онҳо ҳафт девон мураттаб сохт. Дар илми мусиқӣ низ моҳир буд. Ҳамзамононаш ӯро Амир Хусрави Сонӣ мегуфтанд. Муридони ӯ ашхоси маъруфи Ҳиндустон — падари Мирдарди Деҳлавӣ, Мирзо Ҷони Ҷонон Мазҳари Деҳлавӣ буданд. Гулшани Бурҳонпурӣ дар масҷиди Зинату-л-масоҷид (ободкардаи Зинатуннисобегим — духтари Аврангзеб) нишеман дошт ва дар он ҷо маҳфили мушоира баргузор мекард. Ӯ осори мансур ба насри мусаҷҷаи равону мавзун дошт. Намунаҳои ашъораш дар тазкираҳо, аз ҷумла, «Тазкираи беназир», «Тазкираи Ҳусайнӣ», «Рӯзи равшан», «Риёзу-л-орифин»-и Ҳидоят, «Ништари ишқ», «Нигористони сухан» ва ғ. сабт гардидаанд. Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гулшани Деҳлавӣ

**Гулшани Деҳлавӣ** (; асри 18) — аи форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар Деҳлӣ зиндагӣ ва эҷод мекард. Шогирди Мир Муҳаммадтақӣ Хаёли Аҳмадободӣ (фавт 1758). Намунаҳо аз ашъораш дар тазкираҳои «Ҳадиқаи ишрат», «Занони суханвар», «Нигористони сухан», «Парданишинони сухангӯй» ва ғайра сабт гардидаанд. Ин байт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гулшани роз

«**Гулшани роз**» () — асари манзуми Маҳмуди Шабистарӣ роҷеъ ба мушкилоти гуногуни тасаввуфи назарӣ.

Он ҳаҷман хурд (иборат аз 1000 байт) буда, ҷавобест ба 17 суоли Рукнуддин Амир Ҳусайни Ҳиравӣ аз номи суфиёни Хуросон ба суфиёни Озарбойҷон. Шабистарӣ роҷеъ ба мақоми тафаккур дар таълимоти ирфонӣ менигорад, ки «рафтан аз ботин ба сӯи Ҳақ» ва дидани «кулли мутлақ» дар вуҷуди «ҷузъ» асоси донишу биниши тасаввуфро ташкил дода, тафовути илми кашфию завқиро аз илми истидлолию ақлӣ нишон медиҳад. Зимни ҷавоб ба суоли «Ман чист ва дар худ сафар кардан чӣ маънӣ дорад?» қайд мекунад, ки солик аснои мусофират дар «Ман» аз ҳудуди «Ман»-и таҷрибавӣ берун рафта, аз касрат ба сӯи ваҳдат мешитобад ва ба «Ман»-и баробар ба мақоми инсони комил мерасад. Дар ҳамин зина ӯ орифи ҳақиқӣ ба ҳисоб меравад. Ориф касест, ки бояд қалбаш вуҷудашро бишиносад ва чунин шиносоӣ вақте ба вуқӯъ мепайвандад, ки аз худ ба куллӣ бегона шуда, дар вуҷудаш маърифаткунанда ва маърифатшаванда як гардад.

Шабистарӣ дар «Гулшани роз» ҳамчунин зинаҳои камолоти маънавиро ба ҳамин тариқи суолу ҷавоб баён намуда, зимнан таълимоти суфиёни гузаштаро оид ба масъалаҳои ақлу нафс, ваҳдату касрат, маротиби вуҷуд, сайру сулук ва ғ. такмил дод. Дар се асри баъди таълифи «Гулшани роз» ба он беш аз 30 шарҳи мухтасару муфассал навишта шуд; дар онҳо таъсири таълимоти Ибни Арабӣ ва шогирдонаш ба муаллиф таъкид гардидааст. Камолуддини Ардабилӣ, Музаффаруддини Шерозӣ, Абдурраҳмони Ҷомӣ, Ҳисомуддини Бадеӣ аз ҷумлаи шореҳони «Гулшани роз» мебошанд. Беҳтарин шарҳ "Мафотеҳу-л-эъҷоз фӣ шарҳи «Гулшани роз»-и Муҳаммад ибни Яҳёи Лоҳиҷӣ ба шумор меравад. «Гулшани рози ҷадид» дар пайравӣ ба «Гулшани роз» таълиф шуда, аз ҷиҳати мавзӯъ ва ғоя низ ба он шабоҳат дорад.

Мунтахаботе аз «Гулшани роз»-ро Тулук ба олмонӣ тарҷума (1821) ва дар «Гулчине аз ирфони шарқӣ» чоп кард (1825). Матни форсии «Гулшани роз»-ро якҷо бо тарҷумаи манзуми он ба олмонӣ Ёзеф Фон Ҳомер (1837), матни интиқодии «Гулшани роз»-ро Ҷаводи Нурбахш (1976) мунташир сохт. «Гулшани роз» ба хатти кириллӣ низ ба нашр расидааст (2011).
 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Баракат (ноҳияи Ордабосӣ)

**Баракат ** () — деҳа (*[[авул|ауыл]]*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ордабосӣ ҷойгир аст.  

Дар соли 2009 1172 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ордабосӣ
Низор Қаббонӣ

**Низор Тавфиқ Қаббонӣ** (; ) — яке аз шоирони Сурия буд.

## Зиндагинома

## Эзоҳ
Гулшани рози ҷадид

«**Гулшани рози ҷадид**» () — маснавии Муҳаммад Иқбол, бахше аз «Забури Аҷам», ки дар он чандин масъала ва мушкилоти муҳимми фалсафӣ матраҳ шудаанд; дар пайравӣ ба маснавии «Гулшани роз»-и Маҳмуди Шабистарӣ ва дар вазни он — ҳазаҷи мусаддаси маҳзуф навишта шудааст.

Иқбол дар «Гулшани рози ҷадид» ба 9 масъалаи динӣ-фалсафӣ посух медиҳад, ки аз посухҳои Шабистарӣ тафовут доранд. Мас., дар «Гулшани роз» суоли аввалин ва дуввумин оид ба тафаккур мебошад, ки Иқбол ҳар дуи онҳоро дар як ҷо ҷамъ оварда, посух гуфтааст. Ба андешаи Шабистарӣ, барои шинохти ҳақиқат ишроқи рӯҳонӣ кифоя мекунад, вале он ҳеч иртиботе бо ақл надорад, зеро барои ба ишроқ расидан инсон бояд худро аз ҳар навъи иртибот ва вобастагӣ дур нигоҳ дорад. Андешаи Иқбол сари ин масъала куллан фарқ мекунад, зеро ӯ бовар дорад, ки яке бе дигаре вуҷуд дошта наметавонад. Маҳдуд шудан танҳо ба ақл ва ё кашф (ё шуҳуд) боиси нуқсон ва норасоии амал хоҳад шуд, аз ин рӯ, онҳо мукаммалкунандаи якдигаранд.

Иқбол муътақид аст, ки ҳаракати одамӣ бояд аз дарун ба берун сурат гирад. Инсон бояд қабл аз ҳама ба дунёи маънавии қалб таваҷҷуҳ намояд ва танҳо тавассути он ӯ метавонад башорат ёбад ва бар ҷаҳони табиат ғолиб ояд.
Иқбол дар «Гулшани рози ҷадид» қайд кардааст, ки агар Шабистарӣ хунрезиву харобиҳои овардаи чингизиёнро дида бошад, ӯ чингизиёни навро дар симои мустамликадорони Ғарб дидааст, ки халқҳои Шарқро бераҳмона ва ваҳшиёна истисмор мекарданд.

«Гулшани рози ҷадид» барои шинохти ҷаҳонбинии Муҳаммад Иқбол ва тафовути андешаҳои ӯ аз назариётчиёни суфимашраб дар масоили тафаккур, ҳастишиносӣ, маърифат, илму дониш, ҷаҳони моддӣ, кашф ва шуҳуд, худогоҳӣ, висол, мумкин, воҷиб, қурб, буъд, иттиҳоди инсон бо Худо, қадим, муҳдас, Ман, сафар дар худ, ҷузъ ва кул, мусофир, роҳрав, марди тамом, «ана-л-ҳақ», сирри ваҳдат, инсони комил дорои аҳаммияти зиёд мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Фридрих Ниче

**Фри́дрих Ви́лҳелм Ни́че** ( ( ё );) — файласуф, , мунтақиди фарҳангӣ, ҷомеъашинос, оҳангсоз ва филологи классики бузурги олмонӣ ва устоди лотину юнонӣ, ки осораш таъсире амиқ бар фалсафаи Ғарб ва таърихи андешаи мудерн бар ҷой гузоштааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Файласуфон
Гурӯҳ:Файласуфон аз рӯи алифбо
Гулшании Кошғарӣ

**Гулшании Кошғарӣ** (; асри 16) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодаи Мовароуннаҳр. Дар синни камолот ба Кошғар кӯчидааст. Донандаи хуби забони арабӣ ва илмҳои замонаш буд. Аз ашъори лирикиаш табъи нозук, дили беқарор ва аз шеърҳои ахлоқиаш дониши комил ва таҷрибаи зиёди рӯзгор доштани шоир маълум мегардад. Дар тазкираҳо ӯро «Кошғарӣ» низ гуфтаанд. Мутрибӣ дар «Тазкирату-ш-шуаро» аз мероси Гулшании Кошғарӣ намуна овардааст, ки аз маҳорати баланди шоирии ӯ гувоҳӣ медиҳад. Намунае аз эҷодиёти ӯ:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гулшании Ҷунпурӣ

**Шайх Гулшан Алӣ фарзанди Шайх Аттории Ансории Ҷунпурӣ** (1705, Ҷунпур — тақр. 1786, ҳамон ҷо) —  ва хушнависи форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Таълими ибтидоиро аз падараш гирифт, сипас дар назди донишмандон сарфу наҳв омӯхт. Дар навиштани хатҳои сулс, настаълиқ ва шикаста моҳир гардид. Соли 1730 ба Шоҳиҷаҳонобод (Деҳлӣ) омада, ба хидмати ҳукмрони давр ба ҳайси муншӣ ворид шуд. Аз шоирони ҳамзамонаш — Мир Муҳаммадафзал Собити Аллоҳободӣ (фавт 1738), Фақири Деҳлавӣ, Ҳазини Лоҳиҷӣ ҳунари суханвариро омӯхт. Бо Волаи Доғистонӣ дӯсту ҳамнишин буд. Дар охири умр гӯшанишиниро ихтиёр кард. Аз навиштаҳои Гулшании Ҷунпурӣ, ки тазкиранигорону муҳаққиқон шумораашонро 5 ҳазор байт гуфтаанд, маснавии ҳасбиҳолие бо номи «Сурати ҳол» (нусхаи дастнависаш маҳфуз дар Музейи Биритониё, № Add 16805), девони ашъор (маҳфуз дар китобхонаи Осафияи Ҳайдарободи Дакан, № 631; китобаташ соли 1822) боқӣ мондаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гулшании Шерозӣ

**Гулшании Шерозӣ** (; 1616, Шероз — ?) — и форс-тоҷики Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Пас аз хатми таҳсил ва касби камол ба Ҳиндустон сафар кард. Дар Дакан мезист. Тазкиранигор Тақиуддини Авҳадӣ ӯро дар Дакан дида будааст, ки ба Эрон мерафт. Дар манбаъҳо аз девонаш иттилоъ дода нашудааст, вале маҳорати ӯро дар бадоҳатан гуфтани ҷавоб ба ғазалҳои Масеҳои Кошӣ, Толиби Омулӣ ва дигарон дар маҷлисҳои даргоҳи ҳукмрони давр — Ҷаҳонгир таърифу тавсиф кардаанд. Гулшании Шерозӣ, ба қавли Тақиуддини Авҳадӣ, аз илми мусиқӣ огоҳ ва «гоҳе қаландар, гоҳе воиз, гоҳе маддоҳ, гоҳе муқаллид» будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фурӯғии Бастомӣ

** Фурӯғии Бастомӣ** (; ) — и эронӣ ва аз ғазалсроёни давраи Қоҷор буд. Ӯ шоири муосири се тан аз подшоҳони қоҷор буд: аз замони Фатҳъалишоҳ номвар гашт, ва дар давраҳои Муҳаммадшоҳ ва Носируддиншоҳ ба кори хеш идома дод.

## Эзоҳ
Гулшанӣ

**Муҳаммад Содиқхоҷаи Бухороӣ** мутхаллис **Гулшанӣ** (тақр. 1861, Бухоро — 1910, ҳамон ҷо) — , муаррих ва ҷуғрофиёдони тоҷик.

## Зиндагинома
Дар хонадони муфтии мударрис Муҳаммад Мир Сайид ба дунё омадааст. Дар асараш «Таърихи Ҳумоюн» (таълифаш 1910) аҷдоди худро марбут ба Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ гуфтааст. Дар Бухоро таҳсилро дар мадраса хатм намуд. Чун шоири нуктасанҷ, шахси донишманди аз илму фарҳанг бохабар (махсусан аз таърих) шуҳрат ёфта буд. Аз ин ҷост, ки амир Абдулаҳад (ҳукмронӣ 1885—1910) ӯро ба ҳайси надим ба хидмат даъват кард. Дар манбаъҳои адабиву таърихии асри 19 — ибтидои асри 20 фазилатҳои донишмандии Гулшанӣ — иштирокаш дар маҳфилҳои адабӣ бо ширкати Аҳмади Дониш, Садри Зиё, Назруллоҳи Лутфӣ, Яҳёхоҷа, Мирзо Азими Сомӣ, Абдуллоҳхоҷаи Таҳсин ва дигарон, инчунин маҳорати ӯ дар русидонӣ таъкид гардидааст. Намунаҳои ашъораш дар «Тазкори ашъор»-и Садри Зиё, «Тазкирату-ш-шуаро»-и Муҳтарам, «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Садриддин Айнӣ ва ғайра ва дар асари таърихӣ-ҷуғрофиёии ӯ «Таърихи Ҳумоюн» сабт гардидаанд.

## Ашъор
Ашъори Гулшанӣ аз ҷиҳати тарзи баён содаву равонанд. Вай пайрави сабки шоирони гузаштаи форс-тоҷик, махсусан Саъдию Ҳофиз буд. Абёти зерин намунае аз ашъори ӯянд:

## Осор
* Таърихи Ҳумоюн / Ба чоп тайёркунанда, мураттиб ва муаллифи сарсухан Ҷ. Назриев. Д., 2006;
* Қисми марбут ба Хатлон аз ин асар дар китоби Ғоибов Ғ. Таърихи Хатлон аз оғоз то имрӯз. Д., 2006.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Таърихи Ҳумоюн

«**Таърихи Ҳумоюн**» — асари Мулло Муҳаммадсодиқи Гулшанӣ, ки соли 1909—1910 ба забони тоҷикӣ таълиф шудааст.

«Таърихи Ҳумоюн» ба давраи ҳукмронии амири Бухоро — Абдулаҳадхон оид аст. Дар асар инчунии маълумоти мухтасари таърихию ҷуғрофӣ ва домографӣ оид ба аморати Бухоро ва вилоятҳои он то охири асри 19 ҷамъ оварда шудааст. «Таърихи Ҳумоюн» аз ҳашт мақола (боб) ва як боби алоҳида иборат аст: «Аёлоти Бухорои шариф», «Аёлоти миёнкол», «Аёлоти Лаби об», «Аёлоти Қаршӣ ва Ғузор», «Аёлоти Шаҳрисабз», «Аёлоти Ҳисор», «Аёлоти Хуталон», «Аёлоти Қаротегин», «Ҳукумати Дарвоз тавобеи Ғарм». Ҳар боби он аз тавсифи мавқеи ҷуғрофии вилоят оғоз ёфта, аз манбаъҳои сарватҳои табиат, машғулияти мардум, хоҷагии маҳал маълумоти муҳим медихад.

Дар охири асар маълумоти хеле нодири демографӣ оид ба миқдори хонавода ва аҳолии вилояти Бухоро ва вилоятҳои тобеи он оварда шудааст. «Таърихи Ҳумоюн.» дар омӯхтани таърих, география, этнография, демографил ва хоҷагидории мардуми Осиёи Миёна ва хусусан Тоҷикистони охири асри 19 ва аввали асри 20 аҳамияти калон дорад. Як нусхан «Таърихи Ҳумоюн» дар ганҷинаи дастхатҳои Академияи Фанҳои РСС Тоҷикистон махфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гулбибӣ Бобомуродзода

**Гулбибӣ Бобомуродзода** (*Абдулхайрова Гулбибӣ Бобомуродовна*; 1 январи 1976, деҳаи Чортеппа, ноҳияи Ленин) — ҳунарпешаи театр. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2022).

## Зиндагинома
Соли 1997 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро хатм намуда, дар Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов ҳунар меозмояд. Дар спектаклҳои «Аҳмади бинӣ», «Ба пеш холаҳо», «Марги ду тан», «Заволи Чамбули Мастон», «Киштишикастагонем», «Бегоҳи шанбе», «Торҳои муҳаббат», «Тири маломат», «Зани сарватманд», «Меҳмони нохонда», «Моҷарои имтиҳон», «Моҷаро», «Шоҳдухтар Фефела», «Харгӯши доно», «Аловиддин ва чароғи сеҳрнок» ва ғайраҳо нақш бозида, собит сохт, ки аз сабукборони соҳил нест.

Бинандагон аз ғайрати эҷодиаш дар барномаи телевизионии «Лаҳзаҳои гуворо» солиён боз лаззат мебаранд, бешак, маҳорат ва лаёқаташ дар мазҳака баланд аст, аз миёни бонувон ошнотарин чеҳраи ҳунар маҳсуб меёбад.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Ҷомбул (ноҳияи Ордабосӣ)

**Ҷомбул ** () — деҳа (*[[авул|ауыл]]*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ордабосӣ ҷойгир аст.  

Дар соли 2009 1118 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Ордабосӣ
Иқбол Завқибеков

**Иқбол Завқибеков** () — мусиқидон, оҳангсоз, навозанда ва мустанадсози тоҷик.

## Зиндагинома
Иқбол Завқибеков 12 марти 1960 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Иқбол Завқибеков мусиқии шарқӣ ва суннати шифоҳиро дар Институти ҳунарҳои зебои Турсунзода омӯхт. Ӯ ки чанднавоз аст, бисёре аз созҳои суннатии Осиёи Марказӣ монанди рӯбоб ё сеторро менавозад. Дар даҳаи 1980, ӯ бахше аз уркестрҳои суннатӣ аз ҷумла гурӯҳи давлатии филормуник буд. Ӯ ҳамчунин узви аз гурӯҳи «Шамс» аст, ки раҳбар ва навозандаи гитор он аст.
  
Ӯ ҳамчунин аз соли 1979 барои синамо кор кардааст. Ӯ чандин мусиқии филмро сохта ва яке аз навозандагони аслӣ барои тафсири мусиқии матни филми «Падари моҳтобӣ» аст. Ӯ ҳамчунин мустанадҳое дар заминаи мусиқӣ сохтааст. Ӯ аз соли 2004 узви Иттиҳодияи филмсозони Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ
Умар Темур

**Умар Темур** (8 январи 1952, Кӯлоб) — овозхон ва ғижакнавози тоҷик. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2022).

## Зиндагинома
Соли 1972 Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе ва 1977 Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистонро хатм намуда, дар Омӯзишгоҳи мусиқии Кӯлоб (1977—1993) дарс додааст. Солҳои 1993—1997 директори мактаби мусиқии бачагонаи шаҳри Қурғонтеппа, 1997—2005 муаллими Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода кор карда, 2006—2014 дар Консерваторияи миллии Тоҷикистон ва ҳоло дар Коллеҷи фарҳанги Тоҷикистон дар ноҳияи Рӯдакӣ фаъолият менамояд. 

## Эҷод
Аз навозандагони беҳтарини сози ғижжак маҳсуб меёбад. Сабки хоси сарояндагӣ дорад, ғазал, марсия, қасидаро аз осори шуарои пешину муосир интихоб намуда, бо садои гарму баёни нарм замзама мекунад. Эҷодаш баёнгари навҷӯист, шеваи тозаро дар овозхонии суннатӣ ироа дод. «Ҳамдами ҷон», «Моҳи кишвари русӣ», «Гули шаб», «Ҳадиси ишқ», «Доғи фарзанд», «Дардманди ишқ», «Ҷигарбанди азизам», «Даргоҳи умед», «Базми раббонӣ», «Кишвари фалак», «Таскини дил», «Сиришкирез», «Мебояд шунид», «Хиргоҳӣ», «Саломуллоҳ», «Рақсида биё», «Хандарез», «Модар», «Баҳори дил», «Бо садои дардманде», «Дунё ғанимат аст», «Маслиҳат», «Эй чӣ хуш бинам», «Дил манам», «Лутф», «Турнаҳо», «Аз чашми соқӣ», «Ҳадиси ишқ» аз беҳтарин сурудаҳояш мебошанд.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Хидмати шоиста» (2008) ва унвони Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2022) қадр шудааст.

## Осор
* Рози дил. Д., 2012;
* Тавбаҳои дардолуд. Д., 2014.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Давлатхоҷа Довудӣ

**Давлатхоҷа Довудӣ** (*Давлатхоҷа Довутов*; 11 ноябри 1950, деҳаи Равнов, ноҳияи Дарвоз, ВАКБ — 26 августи 2022, Тоҷикистон) — бостоншинос ва сиккашиноси тоҷик, доктори илми таърих (2007), Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2010). 

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи таърихи Университети давлатии Тоҷикистон (1972). Лаборанти калони Институти таърих, бос­тоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Ааҳмад Дониши АИ Ҷумҳурии Тоҷикис­тон (1972—1974), коромӯз ва аспиранти Шуъбаи ленинградии Институти шарқшиносии АИ ИҶШС (1974—1979), ходими илмӣ, ходими пешбари илмӣ ва сарходими илмии Институти таърих, бостонши­но­сӣ ва мардумшиносии ба но­ми Аҳмад Дониши АИ Ҷумҳу­рии Тоҷикистон (1979—2011), сар­дори шуъбаи бостоншиносӣ ва сиккашиносии Осорхонаи миллии Тоҷикистон (аз 2011). 

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 14 рисола ва беш аз 200 мақолаи илмӣ-оммавӣ. Дасто­вард­ҳои илмии Давлатхоҷа Довудӣ дар бахши сикка­ши­носӣ: таҳқиқи дафинаи сик­каҳои мисии темурӣ (1967 адад), дафинаи дирҳамҳои Чағониён (3082 дона), 97 дафинаи сиккаҳои қадим ва асримиёнагии То­ҷикистон, сиккаҳои мисии сомонӣ дар Хатлон, дирҳами нодири Қа­рохони Узгандӣ, сиккаи мисии темурии Бадахшон, тангаи мири Бадахшон Увайс ва ғайра.  

Давлатхоҷа Довудӣ дар ковишҳои бос­тоншиносии 18 ёдгорӣ, аз қабили Вашгирд, Кӯлоб, Пан­ҷакенти Қадим, қалъаҳои Кум, Гарданаи Ҳисор, Ҳи­сорак, Ҳулбук, Ҳалқаҷар, Золи Зар, Хонақоҳ, Чимқӯрғон ва ғайра ширкат кардааст. Солҳои 2012—2015 дар ҳайати гурӯҳи байналмилалии бостоншиносон ба ҳаф­риёти ёдгориҳои Миси Айнаки вилояти Лугари Аф­ғонистон машғул буд. 

Бо роҳбарии Давлатхоҷа Довудӣ 1 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст. Дар симпозиумҳои байналмилалии сиккашиносон, аз ҷумла дар Алмаато, Мас­кав, Маш­ҳад ва Димишқ ширкат ва суханронӣ кардааст. Боби «Тиҷорату муомилоти пулӣ дар ибтидои асрҳои миёна ва давраи Сомониён» дар китоби «Таърихи халқи тоҷик» (2000) ва ҳашт боби «Таърихи халқи тоҷик» (барои мак­таб­ҳои олӣ, 2003) ба қалами Давлатхоҷа Довудӣ мансуб аст.

## Осор
* Худжандский клад (15 – начало 16 вв.). Д., 1998;
* Вашгирд – ёдгори бостон. Д., 2005 (ҳаммуаллиф);
* Денежное обращение древнего и средневекового Хатлона (V в. до н.э. – начало XX в. н.э.). Д., 2006;
* Из истории Шайбанидов. Д., 2006; История Куляба с древнейших времен до наших дней. Д., 2006 (ҳаммуалиф.);
* Кӯлоб шаҳри қа­диму шуҳратманд. Д., 2006 (ҳаммуаллиф);
* Клад чаганианских дир­хе­мов XI в. из Хисара. Д., 2007;
* Монетные клады Таджикистана. Д., 2009;
* Вашгирд – шаҳри ҳунармандон, тоҷирон ва орифон. Д., 2009 (ҳаммуаллиф);
* Клад кушанских монет из Вахшской долины. Д., 2010 (ҳаммуаллиф.);
* Клады средневековых монет. Д., 2011 (ҳам­муаллиф);
* Монетные находки на городищах Санджаршах и Муба­ракшах. Д., 2012 (ҳаммуаллиф);
* Древние и средневековые монеты Дангары. Д., 2014;
* Сиккаҳои Ҳисори Шодмон. Д., 2015.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ; Зери таҳрири Сайфидин Назарзода. — Душанбе, 2016. — 720 с.

Гурӯҳ:Муаррихон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Эрос Рамаззотти

**Эрос Лучано Уолтер Рамаззотти**(; ) — овозхони итолиёӣ, маъруф бо номи «Eros Ramazotti». Эрос ба унвони яке аз овозхонҳои маъруф ва маъруф дар Итолиё ва дар бисёре аз кишварҳои аврупоӣ, аз ҷумла дар кишварҳои инглисизабон ва ҷаҳони испониёӣ шинохта шудааст. Аксари албомҳои худро ҳам бо забонҳои итолиёӣ ва испониёӣ нашр мекунад.

Дар соли 1984, ӯ 11 албоми студияро дар шакли се албоми компилятсионӣ, се албоми зинда ва 37 сингл баровардааст. Ҳамаи онҳо ба таври назаррас дар бисёре аз кишварҳои Аврупо, инчунин дар Амрикои Ҷанубӣ ва Марказӣ дар қатори ҷадвал ҷойгир буданд (график). Раматсути дар тӯли фаъолияти 25-солаи худ беш аз 50 миллион сабти албом сабт кардааст. Феҳристи мусиқии ӯ кор бо бисёре аз рассомони маъруфро дар бар мегирад: Шер, Тина Тернер, Андреа Бочелли, Анастасия, Лучано Паваротти, Лаура Поззини ва Рики Мартин . Раматсути аввалин муваффақияти байналмилалии худро бо нашри албоми «Tutte storie» дар соли 1993 ба даст овард. ки шаш миллион альбом фурухтааст. Ин муваффақият ба шартномаи байналмилалии ӯ дар соли 1994 оварда расонд. бо ширкати «BMG». шуд. Ӯ мухлиси дастаи футболи Ювентус аст.

## Эзоҳ
Миҳой Чукуноӣ

**Чукунои Витез Миҳой** (; ) — яке аз они барҷастаи давраи маърифати Маҷористон буд.

## Хаёт
Чукуной дар зодгоҳаш — Дебертсен дар коллечти калвинистй тахсил мекард. Пас аз хатми мактаб дар соли 1788 геометрияи амалӣ, табиатшиносӣ, фалсафа, теология, таърих ва адабиёти классикиро омӯхт. Баҳори соли 1793 ба ӯ вазифаи ассистент пешниҳод карда шуд. Дар он вакт вай ба доираи дустони Ференц Казинеци, яке аз чеҳраҳои барҷастаи ислоҳоти забон ва узви академия роҳ ёфта буд. Аммо гарчанде дар байни донишҷӯён маҳбубият дошта бошад ҳам, ҳасуди ҳамкасбони калонсолаш маънои онро дошт, ки ӯ дер давом накард ва моҳи июли соли 1795 аз кор озод карда шуд. Хамдардии у бо идеяхои революционй дар солхои чангхои Наполеон хаёти уро бадбахт гардонд. Дар тӯли умраш нодида гирифта, ба шоири сайёҳе табдил ёфт, ки дар ишқ бадбахт. Бар хилофи асарҳои аввали пур аз идеализм, осори минбаъдааш дар бораи дарди ишқи радшуда ва фақр буд. Зани дӯстдоштаи ӯ духтари сарватманд буд, ки дар ашъораш «Лайла» ном дошт, пас аз ба вазъи молӣ даромаданаш. Вай бо норозигии комил ба Дебертсен баргашт ва дар камбизоатии мутлақи бемории сил мурд. Асархои адабии у танхо баъди маргаш шухрат пайдо карданд.

## Хусусияти адабӣ
Чоконай яке аз аввалин назарияшиносони сухан дар Венгрия буда, меъёри вазнни назми аврупоиро ба шакли назми Венгрия бомуваффакият мутобик кардааст. Вай инчунин драматург ва муаллифи аввалин эпопеяи ҳаҷвии венгерӣ, аз ҷумла машҳуртарин асари ӯ «Доротея» (1799) буд.

## Илҳом аз Ҳофиз
Карой Роицкий чанд ашъори Хофизро тарчума карда буд, ки Чоконай дастраси онхоро надошт. Аммо Вилям Ҷонс бо истифода аз осори Роитский як китоби ашъори осиёӣ дар бораи насри форсӣ навишта буд. Дар китоби Ҷонс низ чанд ғазали Ҳофиз ба унвони намунаи насри лотинӣ мавҷуд буда, Чоконай пас аз мутолиаи онҳо шеъре бо номи «Арамгаҳи Ҳофиз» дар васфи Ҳофиз ва бузургии ашъори ӯ дар соли 1801 навиштааст. Эҷоди ӯ аз нахустин намунаҳои аврупоии ин гуна шеърҳост, ки ҳанӯз пеш аз девони ғарбию шарқии Гёте дар соли 1819 аст, ки ба далели забони венгерӣ шуҳрати зиёде пайдо накардааст. Он шеър барои иҷрои бо мусиқӣ мувофиқ буда, бо якхор ва ҳамсадо суруда мешавад.

Ӯ ҳамчунин қасд дошт расми қабри Ҳофизро ба шеваи қабрҳои аврупоӣ бикашад, ки ба иллати марги бармаҳал амалӣ нашуд.

Чоконай дар маколаи «Дар бораи ашъори Осиё» дар дах сахифа шеъри Эрону Осиёро тасвир намуда, бо ашъори аврупои мукоиса кардааст.

## Ёдмон
Дар 6 августи соли 1401 лавҳи ёдгории Чукунай дар баробари шеъри «ОромгоҳиҲофиз» ба забони форсӣ ва магярӣ дар Ҳофиз гузошта шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*
Хоқоноти Қирғизҳо

**Хоқоноти Қирғизҳо** (; ) — давлати қирғизҳои Енисей мебошад, ки онро Барсбек-хогон таъсис додааст, ки дар асрҳои 6—10 дар ҳудуди Сибири Ҷанубӣ вуҷуд дошта, то соли 840 то ба Тиён-Шони Шарқӣ паҳн шудааст. Дар давраҳои гуногуни мавҷудияти худ истиқлолияти худро аз даст дод. Танҳо намояндагони сулолаи Ажо когон шуданд.
Аз соли 840 то соли 925 Хоқонати Қирғизҳо дар авҷи қудрати худ буд. Ин давраро академик В. Бартолд «давлати бузурги қирғизҳо» ном мебарад.

## Даврасозӣ
Хоқоноти Қирғизҳо ҳанӯз соли 693, баъд аз забт кардани хоки уйғурҳо заминҳои қирғизҳои Енисей дар империяи Тани Хитой таъсис ёфт.

* Баъди шӯриши туркҳои қадим бар зидди Хуанҳо (552) қирғизҳои Енисей соҳиби давлатдории худ шуданд .

* Солҳои 555—581. Давлати қирғизҳои Енисей то фурӯпошии Хоқонияти туркҳо дар тобеияти он қарор дошт.
* Солҳои 629—632. Давлати қирғизҳои Енисей тобеи хоқоноти Телес гашт.
* Солҳои 648—693. Дар империяи Тани Чин як минтақаи қирғизҳои Енисей — вилояти Ҷанкун таъсис ёфт .
* Солҳои 758—840. Хоқонати Қирғизҳо дар аввал дар ихтиёри Хоқонати Уйғурҳо буд, вале баъд аз ҷанги 20-сола Хоқонати Уйғурҳо суқут дод.
* Солҳои 840—924. Бартолд ин давраро *давлати* *бузурги Қирғизҳо* номид.
* То соли 924 қирғизҳои Енисей заиф шуданд, қаламрави хоқони онҳо то водии дарёи Енисей, инчунин Олтой, ки пойтахти он дар Кемидҷкет буд, кам карда шуд.

## Эзоҳ
Фозил Назарӣ

**Абулфазли Назарӣ** () мутахаллис ба **Фозили Назарӣ** () ) — и эронӣ. Яке аз нависандагони пуртирожтарин китобҳои шеърӣ дар Эрон.

## Зиндагинома
Фозил Назарӣ дар соли 10 шаҳривари 1358 шамсӣ (мутобиқ ба 1 сентябри 1979 мелодӣ) дар шаҳристони Хумийн воқеъ дар ҷануби устони Марказӣ мутаваллид шуд. Таҳсилоти аввалияи худро дар шаҳрҳои Хумайн ва Хонсор гузарондааст.

## Эҷод
Токунун аз ин шоъир шаш маҷмӯъаи шеърӣ «Гиряҳои имперотур», «Ақаллият», «Онҳо», «Зидд», «Китоб» ва «Акнун» ба чоп расидааст. Осори ӯ дар бастабандиҳои муҷаззо таҳти унвони «Сегонаи шеърии Фозил Назарӣ» ва «Панҷ дафтар» низ ироъа шудааст. Дар урдибиҳишти 1397 (апрели 2008) ҷашни интишори 500-ҳазорумин нусха аз китобҳои ӯ дар фурӯшгоҳи марказии Нашр сураи меҳр бо ҳузури алоқамандон баргузор шуд.

Аз китоби ӯ ба унвони китоби соли Ҷумҳурии исломӣ дар соли 2008 тақдир шуд, ҳамчунин аз ӯ ба унвони шоири баргузидаи даҳаи 2000 ба интихоби мардум дар ҳафтумин Ҷашнвораи шеъри Фаҷр ва ҳамчунин пурмухотабтарин шоъир бо муаррифии Бунёди адабиёти достонӣ вобаста ба Вазорати фарҳанг ва иршоди исломӣ таҷлил ба амал омадааст. Назарӣ ба унвони «Шоъири ҷараёнсоз», дар канори Иброҳим Ҳотамикиё, Наргис Обёр, Муртазо Сарҳангӣ ва Масъуд Наҷобатӣ номзади чеҳраи шохиси ҳунари Инқилоби исломии соли 2014 дар Эрон шуд. Гузидаи бархе осори ӯ дар кишварҳои форсизабон мунташир шудааст. Ҳамчунин, гузидаи ашъори вай дар соли 2013 дар интишороти «Марворид» мунташир шудааст, ки ба чопи ҳаждаҳум расидааст. Панҷумин асари ӯ бо номи «Китоб» бо ҳаждаҳ ҳазор нусха фурӯш дар даҳ рӯз пурфурӯштарин китоби намоишгоҳ дар соли 2016 шуд.

## Намунаи ашъор

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* суруди «ҳам дуо кун гириҳ аз кори ту бигушоед ишқ»-  сароянда: ҳуҷҷат ашрафзода 

Гурӯҳ:Шоирони Эрон
Ҳусейн Паноҳӣ

**Ҳусейн Паноҳии Дижкӯҳ** (; ) — ҳунарпеша, коргардон,  ва и эронӣ. Ӯ дар соли 1991 барандаи дипломи ифтихори Беҳтарин бозигари нақши аввали мард аз Ҷашнвораи филми Фаҷр шуд.

## Зиндагинома
Ҳусейн Паноҳӣ дар 6 шаҳривари 1335 шамсӣ (28 августи 1956) дар рустои Дижкӯҳ воқеъ дар ҳаволиии шаҳри Савқ аз тавобеъи шаҳристони Куҳгилӯия ба дунё омадааст.

## Даврони ҳирфаӣ
Ҳусейн Паноҳӣ бозигариро нахуст аз маҷмӯъаи телевизиюнии «Маҳаллаи беҳдошт» оғоз кард. Сипас чанд намоиши телевизиюнӣ бо истифода аз намоишномаҳои худаш сохт, ки муддатҳо таваҷҷуҳе ба онҳо нашуд. Бо пахши намоиши «Ду мурғобӣ дар маҳ» аз телевизиюн, ки илова бар навиштану коргардонӣ худаш низ дар он бозӣ мекард, хуш дурахшид ва бо пахши намоишҳои телевизиюнии дигараш тарафи таваҷҷуҳи мухотибони хосс қарор гирифт.

Намоишҳои «Ду мурғобӣ дар маҳ» ва «Як гулу баҳор», ки Паноҳӣ онҳоро навиштаву коргардонӣ карда буд, бино ба дархости мардум, ба дафаъот аз телевизиюн пахш шуд. Дар даҳаи шаст ва авоили даҳаи ҳафтод, ӯ яке аз навовартарин нависандагон ва коргардонони телевизиюн буд.

Дар авохири даҳаи 70 бознависии филмномаи сериёли телевизиюнии «Марями муқаддас»-ро дар канори коргардони маҷмӯъа ва Ҳусайн Нурӣ бар уҳда гирифт, ки ин маҷмӯъа ба яке аз сериёлҳои пурмухотаби таърихии Эрон бадал шуд.

Ба далели физики кӯдакона ва шикананда, наҳваи хосси сухан гуфтан, содагӣ ва хулусе, ки аз рафтораш меборид ва танзи талхаш бозигари нақшҳои хос буд. Аммо Ҳусейн Паноҳӣ бештар шоир буд ва ин шоиронагӣ дар зара-зара ҷонаш нуфуз дошт. Нахустин маҷмӯъаи шеъри ӯ бо номи «Ман ва Нозӣ» дар 1376 мунташир шуд. Ин маҷмӯъаи шеър токунун беш аз шонздаҳ бор таҷдиди чоп ва ба шаш забони зиндаи дунё тарҷума шудааст. Шеъри Паноҳӣ аз назари сурат ба сабки шеъри сафед аст. Паноҳӣ шоирест, ки саъй дорад бештар ба дарунмоияи шеър таваҷҷуҳ дошта бошад то инки худро даргири завоҳири шеър кунад.

## Даргузашт
Вай дар 14 мурдоди 1383 шамсӣ (4 августи 2004) дар синни 48-солагӣ бар асари сактаи қалбӣ даргузашт ва дар қабристони шаҳри Савқ ба васияти худи вай ва ба далели инки модараш дар онҷо дафн шуда буд, ба хок сипурда шуд.

## Эзоҳ