open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Николай Вавилов

**Николай Иванович Вавилов** (23.11.1887, шаҳри Маскав – 26.01.1943, шаҳри Саратов) - генетик, набототшинос ва географии рус. Асосгузори илми селексия ва таълимот оид ба марказҳои пайдоиши рустаниҳои мазрӯъ. Узви вобаста (1923) ва узви пайвастаи АИ ИҶШС (1929), Президент (1929–35) ва ноиби Президенти Академияи умумииттифоқии илмҳои хоҷагии қишлоқи ба номи Ленин (1935–40). 
## Зиндагинома
Вавилов Н.И.соли 1911 Институти кишоварзии Маскавро хатм намуда, дар кафедраи зироати он кор кардааст. Соли 1917 профессор Донишгоҳи Саратов интихоб гардид. Аз соли 1921 то августи 1940 мудири Шуъбаи ботаникаи таҷрибавӣ ва селексия (соли 1924 ба Институти умумииттифоқии ботаникаи таҷрибавӣ ва зироати нав, соли 1930 ба Институти умумииттифоқии рустанипарварӣ табдил ёфт) ва аз соли 1930 директори озмоишгоҳи генетика (баъдтар ба Институти генетикаи АИ ИҶШС табдил ёфт) буд. Вавилов Н.И. соли 1925 ба Хеваи Осиёи Марказӣ экспедитсия ташкил намуд. Солҳои 1920–40 захираи набототи Юнон, Итолиё, Португалия, Испания, Тунис, Марокаш, Арабистон, Фаластин, Сурия, Эфиопия, Эрон, Афғонистон, Ҷопон, Хитой, Корея, Амрикои Шимолӣ, Марказӣ ва Ҷанубиро таҳқиқ кардааст. Соли 1916 ҳангоми сафар ба қисмати марказии Эрон гандуми навъи форсиро вохӯрда, баъди омӯзиши хусусиятҳои биологию морфологӣ онро ба навъи махсуси ҷудогона дохил кард.
Вавилов Н.И. дар Афғонистон (1924) низ як силсила пажӯҳиш анҷом дода, оид ба рустаниҳои мазрӯи ин кишвар маводди фаровоне ҷамъ овард (натиҷаи таҳқиқот дар китоби «Земледельческий Афганистан» ҷамъбаст шудааст). Навъҳои гуногуни гандум, ҷав, ҷавдор, наск, лӯбиё, нахӯд ва меваҳои донакдори маҳаллиро омӯхта, Тоҷикистонро яке аз кишварҳои қадимтарини рустаниҳои мазрӯъ номид. Соли 1924 ба таҳқиқи ноҳияҳои Бадахшон оғоз намуд. Вавилов Н.И. аз водии Фарғона бо ағбаи Пакшиф ба Тоҷикистон гузашта, ба Рашт, Дарвоз, Рӯшон, Шуғнон, Роштқалъа сафар кард. Дар деҳаи Қалъаи Вомари Рӯшон дар баландии 2500 м навъи рустании ҷавдори бузургпоя (баландиаш 1,5 м, пояаш ғафс, хӯшаҳо ва донаш калон)-ро бозёфт намуд. Дар маҷмӯъ зиёда аз 7000 намунаи тухмӣ ва хӯшаҳои рустанӣ, тақр. як ҳазор гербарий ҷамъоварӣ намуд. Хидматҳои шоёнаш аз ин экспедитсия бо медали тилои ба номи Н. М. Пржевалский қадрдонӣ гардид. Илова бар ин бо роҳбарӣ ва иштироки Вавилов Н.И. коллексияи ҷаҳонии рустаниҳои мазрӯъ ташкил карда шудааст, ки зиёда аз 300 ҳазор намунаи рустаниро дар бар мегирад. В. узви академияи бисёр давлатҳои хориҷӣ (Англия, Ҳиндустон, Аргентина, Шотландия ва ғайра) ва ҷамъиятҳои илмӣ буд. Соли 1965 Мукофоти ба номи Вавилов Н.И. таъсис ёфт; соли 1968 медали тилои ба номи В. таъсис гардид, ки барои корҳои шоистаи илмӣ дар соҳаи кишоварзӣ дода мешавад.

## Осор
* Закон гомологических рядов в наследственной изменчивости. –М., 1987;   
* Происхождение и география культурных растений. – М., 1987;   
* Пять континентов.– М., 1987. 
* Вавилов Н.Н. Избранные труды. Том І-V. – М., 1964-1968.
## Адабиёт
* Вавилов Ю. Н. В долгом поиске: Книга о братьях Николае и Сергее Вавиловых. М., 2004
## Сарчашма
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Русия
Гурӯҳ:Олимони асри XX
Холмурод Буйдоқов

**Холмурод Буйдоқов** (05.12.1930, деҳаи Қипчоқи н. Мўъминобод – 29. 01.2012, Душанбе) — доктори илми педагогӣ (1990), профессор (1991).
## Зиндагинома
Соли 1962 факултаи таъриху филологияи УДТ-ро (ҳоло ДМТ) хатм карда, дар макотиби миёнаи Душанбе ҳамчун муаллим, директор заҳмат кашидааст. Солҳои 1970-1973 аспиранти Институти илмӣ-таҳқиқотии маълумоти умумии Академияи илмҳои педагогии СССР (ш. Маскав), 1973-1980 мудири бахш, мудири шуъбаи Институти илмӣ-таҳқиқотии илмҳои педагогии Тоҷикистон 1980-2006 мудири шуъбаи педагогикаю психологияи Институти такмили ихтисос ва бозомӯзии муаллимони Вазоратии маорифи ҷумҳурӣ буд. Аз соли 2006 то поёни умр вазифаи сармутахассиси Академияи таҳсилоти Тоҷикистонро адо намудааст. Дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко дарс додааст ва роҳбари илмии унвонҷӯён будааст.
Ба қаламаш қариб сесад таълифот – китобу рисола, дастуру барномаҳои илмӣ, методӣ, таълимӣ, мақолаҳо оид ба асосҳои назарияи таълим, ташкилу таҳлили дарсҳо, роҳбарӣ ва назорати педагогӣ дар мактабҳо, асосҳои равонии ҷаҳонбинии омӯзгорон ва ғайра мутааллиқанд.
## Осор
* Особенности обобщающего повторения. – Д., 1975; 
* Системаи ташкили дарсҳо дар мактабҳои миёна. – Д., 1976; 
* Алоқаи мактаб ва истеҳсолот.– Д., 1977; 
* Искусство педагога. – Д., 1986; 
* Психологические особенности самообразования учителей. – Д., 1987; 
* Асосҳои психологию педагогии ҷаҳонбинии муаллимон. – Д., 1988; 
* Аҳамияти психологию педагогии худомӯзии муаллимон. – Д., 1989; 
* Роҳбарӣ ва назорати педагогӣ дар мактаб. – Д., 1990; 
* Взаимосвязь и взаимодействие школы и производство. – Д., 1990; 
* Иштирок ба дарс ва таҳлили он. – Д., 1991; 
* Психологические особенности речевой деятельности учащихся в процессе обучения. – Д., 1991; 
* Роҳбарии педагогии ҷараёни таълим. – Д., 1992; 
* Дарс. – Д., 1992; 
* Асосҳои дидактики ташаккули донишҳои ҷамъбастӣ. – Д., 1993;
*  Асосҳои дидактика. – Д., 1995;  
* Ташаккули донишҳои хулосавӣ дар ҷараёни таълими хонандагон. – Д., 1997; 
* Асосҳои психологии таълими хонандагон. – Д., 1998; 
* Психологические основы обучения учащихся в целостном педагогическом процессе. – Д., 1998; 
* Психологические основы управления. – Д., 2002; 
* Таълим ва истеҳсолот. – Д., 2010; 
* Дидактика. – Д., 2011; Ягонагии омӯзиш ва амал. – Д., 2011; 
* Асосҳои ташаккули донишу маҳорат ва малакаи зеҳнии талабагон дар раванди таълим. – Д., 2012.
## Пайвандҳо
* =tj  Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Абдуллоҳи Занузӣ

**Абдулло́ҳи Занузӣ Бирмуқлӣ** (?, Маранд – 1841, Теҳрон) — орифи машҳури аҳди қочорияи Эрон.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш сарфу наҳв ва илми маонӣ, фиқҳу усул ва мантиқу каломро омӯхта, барои таҳсил ба Исфаҳон рафт ва дар назди Муллоалии Нурӣ ба омӯзиши ҳикмати илоҳӣ пардохт. Ба шаҳрҳои Наҷаф, Карбало, Қум сафар карда, бо ҳакимону орифони машҳури замонаш шиносоӣ пайдо намуд. Вақте Фатҳалишоҳи Қочор (ҳукмронӣ 1797 – 1834) Муллоалии Нуриро ба Теҳрон даъват кард, ӯ ба ҷои худ шогирдаш Абдуллоҳи Занузиро ба Теҳрон фиристод. Абдуллоҳи Занузӣ дар мадрасаи «Хони Марвӣ»-и Теҳрон то охири умраш аз фалсафа дарс гуфтааст.

## Осор
Абдуллоҳи Занузӣ асарҳои бисёре навиштааст, ки муҳимтарини онҳо «Анвори ҷаллия» ва «Ламаот-ул-илоҳия» мебошанд. ӯ дар осори худ равияи Садруддини Шерозиро дар ҳикмати мутаолиҳа пеш гирифта, масъалаи исолати вуҷуд ва исолати моҳиятро таҳқиқ намудааст. Абдуллоҳи Занузӣ вуҷудро биззот ва моҳиятро билараз шуморида, моҳияти ҳар мумкинро бо вуҷуди он дар ҷамеи маротиб муттаҳид медонад, ки аз ҷиҳати таҳлили зеҳнӣ аз аслаш ҷудо тасаввур мешавад. Роҷеъ ба масъалаи ваҳдату касрат Абдуллоҳи Занузӣ маротиби шиддату заъфро қоил аст. Ба фикри ӯ, ҳар ҷое, ки ҷанбаи касрат бештар бошад, ҷанбаи ваҳдат заифтар аст ва дар айни ҳол ҷиҳати ваҳдат айни ҷиҳати касрат ва ҷиҳати касрат маърузи ҷиҳати ваҳдат мебошад. Абдуллоҳи Занузӣ як силсила масъалаҳои дигари фалсафаи мутаолиҳаро низ дар асарҳояш таҳқиқ кардааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Орифон
Олуболу Боқиев

**Олуболу Боқиев** (25 майи 1934, деҳаи Хуфин, ноҳияи Рӯшон, ВМКБ — 5 феврали 1999, Душанбе) — таърихдон, доктори илмҳои таърих (1991), профессор (1994).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти давлатии омӯзгории Самарқанд (1955), Уиверситети давлатии Тоҷикистон (1961), аспирантураи Донишгоҳи давлатии шаҳри Ленинград (Санкт-Петербург; 1969). Солҳои 1955—1956 муаллими мактаб дар ноҳияи Ғарм, 1961—1963 лаборанти калони Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1963 муаллими калон, дотсент ва проф. факултаи таърих, 1980—1983 муовин ва иҷрокунандаи вазифаи декани факултаи таърих, чанд соли охир мудири кафедраи таърихнигорӣ ва бойгонишиносии ДМТ буд.

## Таълифот
Муаллифи беш аз 200 рисола, барномаи таълимӣ, мақолаи илмӣ-методӣ ва оммавӣ, ки муҳимтарини онҳо «Аҳволи иҷтимоӣ-иқтисодии Тоҷикистон дар таърихнигории тоинқилобии рус» (1976), «Таҳқиқоти таърихи тоҷикон ва Тоҷикистон дар асарҳои муҳаққиқони тоинқилобии рус» (1991); «Истило ва ҳамроҳкунии шимоли Тоҷикистон, Помир ва Кӯҳистони Бадахшон ба Русия» (1994) мебошанд.

## Ордуну ҷоизаҳо
Бо ордени «Нишони Фахрӣ», нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон», «Аълочии мактаби олии ИҶШС», «Корманди шоистаи маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳо сарфароз шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Аксиома

**Аксиома** ( – ҳукми қабулшуда, аз axioo – қобили қабул меҳисобам), мусаллама, муқаррароте, ки дар чорчӯбаи назария ё консепсияи муайян бе исбот қабул карда мешавад ва минбаъд барои исботи муқаррароти дигари ин назария ё консепсия ба сифати асос хидмат мекунад. Одатан, ба сифати аксиома чунин муҳокимаҳои назарияи тадқиқшавандаро интихоб мекунанд, ки ё ҳақиқати маҳзанд, ё дар доираи назарияи мазкур ҳаққанд. Истилоҳи аксиома дар Юнони Қадим ба вуҷуд омада, бори нахуст дар асарҳои Арасту вомехӯрад, минбаъд ба воситаи асарҳои пайравони Уқлидус (Евклид) устуворона ба геометрия ворид шудааст. Дар асрҳои миёна ҳукмронии фалсафаи Арасту боиси ба соҳаҳои дигари илм ва ҳаёти ҳамарӯза ворид гардидани ин истилоҳ гардид. Бо истилоҳи «аксиома» муқарраротеро ишора мекардагӣ шуданд, ки бинобар возеҳу равшан буданашон ба ҳеч гуна исбот ниёз надоранд. Моҳияти ин возеҳиятро бино ба ақидаи Афлотун, дар фитрӣ будани ҳақиқатҳои асосӣ (монанди Аксиомаҳои математикӣ) медиданд. Тадқиқоти Кант дар бораи априорӣ будани аксиомаҳои математикӣ (яъне онҳо нисбат ба ҳама гуна таҷриба муқаддам буда, ба он вобаста нестанд) ба чунин ақидаҳо оид буд. Маҳз таҷрибаи бисёрасраи инсоният, амалия ва инкишофи илм возеҳияти аксиомаро собит кард ва ҳамчун ҳақиқат ба исбот ҳоҷат надорад. Тасдиқот дар асоси аксиома теорема номида мешавад. Шартан аксиома низ ба гурӯҳи теоремаҳо дохил мешавад. Мисолҳои гуногун, вале баробарқувваи аксиомаҳоро дар мантиқи математикӣ ва геометрияи Уқлидус вохӯрдан мумкин аст. Аксиомаҳо ҳамчун «нуқтаи сарҳисоб» барои бунёди илми дилхоҳ истифода мешаванд, дар айни замон исбот карда намешаванд, балки бевосита аз мушоҳидаи таҷрибавӣ бармеоянд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Математика
Аксулҷараёнҳои байнипассатӣ

**Аксулҷараёнҳои байнипассатӣ** — ҷараёнҳои сатҳии баҳрӣ дар арзҳои назди экватории Уқёнуси Атлантика, Уқёнуси Ором ва Уқёнуси Ҳинд (А. экваториалӣ). То чуқурии 300 м мушоҳида мешавад. Самти ҳаракати аксулҷараёнҳои байнипассатӣ ба Ғарб ва Шарқ, суръати миёнаи онҳо 20 – 80 см/с, суръати калонтарин – 190 см/с. Сарфи об 40 – 60 млн м3 /с -ро ташкил медиҳад (дар қисми ғарбии Уқёнуси Ором). Аксулҷараёнҳои байнипассатии Уқёнуси Ором доимӣ ва дар уқёнусҳои дигар мавсимӣ мебошанд. Аксулҷараёнҳои байнипассатии Уқёнуси Ором тамоми сол байни 2° ва 12° а. ш., Уқёнуси Атлантика дар тобистон байни 3° ва 10° а. ш., Уқёнуси Ҳинд дар зимистон байни 2° ва 10° а. ҷ. зоҳир мегарданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:География
Актед

**Актед** (ACTED) — агентии ҳамкориҳои техникӣ ва рушд, ташкилоти ҷамъиятии ғайриҳукуматию ғайритиҷоратии Франсия. Дар Тоҷикистон аз соли 1996 фаъолият дорад. Мақоми олии роҳбарикунандааш Маҷлиси умумии шӯрои директорон. Актед фаъолияти худро дар Тоҷикистон дар самтҳои зерин ба роҳ мондааст: ҳифзи саломатӣ — ҳалли масоили оби ошомиданӣ, беҳдошти муҳити зист, барҳам додани вараҷа, фарогирии аҳолӣ бо ситодҳои ҳифзи саломатӣ; бахши иқтисодӣ — дастгирӣ ва татбиқи лоиҳаҳои ба инкишофи хоҷагии қишлоқ ва беҳтар кардани вазъи соҳибкории хурд равонашуда; муҳоҷират — баланд бардоштани савияи ҳуқуқдониву вазифашиносии муҳоҷирони меҳнатӣ бо мақсади беҳтар кардани будубоши онон; тайёрӣ ва омодагии аҳолӣ ба ҳолатҳои фавқулода ба воситаи гузарондани семинарҳо, машқҳои махсус, нашри варақаву китобчаҳои ихторӣ; фарҳанг ва рушд — фаъолиятро дар ин самт маркази фарҳангии актед — «Бактрия» анҷом медиҳад. Маблағгузорони асосии актед: Комиссияи аврупоӣ, Бонки Рушди Осиё, SIDA, UNICEF.

## Нигаред низ
* «Бактрия»

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ташкилотҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ташкилоти ҷамъиятии ғайриҳукуматӣ
Абдуллоҳи Кобулӣ

**Абдулло́ҳи Кобулӣ** **Ибодуллоҳ**, мутахаллис ба **Гуноҳӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоир ва муаррихи форсизабони Ҳиндустон (охири садаи XVI – ибтидои садаи XVII).

## Зиндагинома
Зиндагӣ ва фаъолияти эҷодии Абдуллоҳи Кобулӣ дар Ҳиндустон гузаштааст. Бо мақсади ошноӣ бо ҳаёти мардум, омӯзиши маданияту фарҳанги онҳо ба манотиқи гуногуни Ҳиндустон, аз ҷумла Гуҷарот, Кашмир, шаҳрҳои Лоҳур, Аҳмадобод, Деҳлӣ ва ғайра сафар кардааст.

## Осор
Абдуллоҳи Кобулӣ муаллифи асаре бо номи «Тазкират-ут-таворих» мебошад (таълиф солҳои 1582 – 1601). Ин асар, ки аз 6 боб иборат аст, аҳамияти таърихӣ ва адабӣ дорад. Дар боби сеюми он оид ба 195 нафар шоир маълумоти тарҷумаиҳолӣ дарҷ гардида, аз осорашон намунаҳо оварда шудааст. Боби 6-уми «Тазкират-ут-таворих» воқеаҳои таърихию адабии замони муаллифро дар бар мегирад. Азбаски муаллиф худ шоҳиди ин воқеаҳову ҳодисаҳо буд, нигоштаҳояш аҳамияти калони таърихӣ доранд. Ашъори Абдуллоҳи Кобулӣ дар «Тазкират-ут-таворих» омадаанд, ки аксарашон хусусияти бадеӣ ва таърихӣ доранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Муаррихони форсизабон
Абдуллоҳи Котиб

**Абдулло́ҳи Коти́б** (асри 19) — хаттоти тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Бухоро зистааст. Падараш бо номи Авазбадал Котиби Балхӣ машҳур буд. То замони мо аз Абдуллоҳи Котиб осори бисёри хаттотӣ расидааст. ӯ «Воқеоти Ҳисомӣ»-и Ҳисомуддин Умари Бухороӣ (1820), «Шарқ-ул-фусул»-и Рукнуддини Шерозӣ (1821), «Чаҳор унсур»-и Бедил (1824), «Анвори Суҳайлӣ»-и Ҳусайн Воизи Кошифиро (1824) китобат кардааст. Ин асарҳо дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Абдуллоҳи Кулол

**Абдулло́ҳи Куло́л** (1815, Риштон — 1900) — меъмор, кулолӣ ва кошикори тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Риштон ва Қӯқанд кор кардааст. Сарвари кулолгарони Фарғона буд. Солҳои 1867−1873 дар кошикории намои қароргоҳи Худоёрхон (ҳозир Музейи кишваршиносии Қӯқанд) иштирок кардааст. Намунаҳои ҳунари Абдуллоҳи Кулол (зарфҳои кулолӣ) дар Музейи давлатии санъати Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва Музейи кишваршиносии Қӯқанд маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Кошикорони тоҷик
Азимои Нишопурӣ

**Азимои Нишопурӣ** (; ? — 1698, Нишопур) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш — Нишопур таҳсил кардааст. Бо тахаллуси «Азим» ва «Азимо» шеър гуфтааст. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ Азимои Нишопурӣ дар шеъру шоирӣ «шӯҳраи офоқ…» буд. Махсусан, дар Мовароуннаҳр шуҳрати тамом доштааст. Ду нусха аз девони ашъори Азимои Нишопурӣ боқӣ мондааст, ки яке дар китобхонаи Музейи Британия ва дигаре дар Китобхонаи Авади шаҳри Банкипур маҳфузанд. Ҳар ду нусха мукаммал буда, дар онҳо ғазалиёт, қасоид, рубоиёт, таркиббанду тарҷеъбандҳо ва қитъаҳои сурудаи Азимои Нишопурӣ фароҳам омадаанд. 

Аз Азимои Нишопурӣ инчунин маснавие бо номи «Фавзи Азим» боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Азия-Плюс (ширкати радиову телевизион)

**«Азия-Плюс»** — нахустин ширкати радиову телевизионии мустақили ҷамъиятӣ дар Тоҷикистон мебошад, ки яке аз 3 ширкатҳои мустаъқили ҶДММ «Оҷонсии иттилоотии «Азия-плюс» аст.

## Таърих
Соли 1996 таъсис ёфтааст. Дар сохтори «Азия-плюс» радиостансияи «Азия-Плюс» фаъолият дорад, ки садояш бори аввал 9 сентябри 2002 дар Рӯзи истиқлоли Ҷумхурии Тоҷикистон пахш шуд. Барномаҳои радиои «Азия-плюс» дар як шабонарӯз 24 соат ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ шунавонида мешаванд. Аз барномаҳои радиои «Азия-плюс» сокинони шаҳри Душанбе ва ноҳияҳои атрофи он истифода мебаранд. Дар сохтори «Азия-плюс» продакшнстудияи телевизионӣ низ фаъолият дорад. Студияи мазкур ба истеҳсоли филмҳои ҳуҷҷатӣ, наворҳои рекламавӣ ва клипҳои мусиқӣ машғул аст. «Азия-плюс» дар давраи фаъолияташ як қатор иқдому лоиҳаҳои бузург доир намудааст: маросими супоридани ҷоизаҳои мусиқӣ дар соҳаи санъати мусиқии муосири Тоҷикистон «Суруди сол» (2003, 2004, 2005) ва «Навои дил» (2007), консерти идона бахшида ба 13-солагии Рӯзи истиқлоли Ҷумхурии Тоҷикистон (2004), иқдомҳои иҷтимоии «Маҳбуб», «Форуми бачагонаи об» (бо фармоиши СММ ва ЮНИСЕФ; 2003), консертҳои ҷашнӣ бахшида ба 80-солагии КВД ҳавопаймоии «Тоҷикистон» (2004), Рӯзи энергетикҳо (2005), маросими ботантанаи аз нав саршавии сохтмони НБО Роғун (бо фармоиши ширкати РусАл, шаҳри Роғун; 2005), маросими ботантана кушодашавии меҳмонхонаи «Ҳаёт-Реҷенс»-и Душанбе (бо фармоиши ширкати «Русские отели, 2009») ва ғайра.

## Ҳамчунин нигаред
* Азия-Плюс
* Азия-Плюс (ҳафтанома)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Азия Плюс 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Радиоҳои Тоҷикистон
Аҳмад Дидот

**Аҳмад Ҳусайн Дидот** (;  — ) — диншинос, нависанда ва воизи исломӣ. Оид ба масъалаҳои муносибати байни масеҳият ва ислом машҳур буд, асосгузори Маркази байналмилалии даъвати исломӣ.

## Зиндагинома
Аҳмад Дидот дар шаҳри Тадкешвари иолоти Гуҷарати Ҳиндустон дар соли 1918 таваллуд шудааст. Баъд аз таваллуди ӯ, падараш ба Африқои Ҷанубӣ муҳоҷират кард, ки баъдтар А. Дидот низ онҷо рафт. Дар он ҷо, ӯ бори аввал дар омӯзиши худ ҷидду ҷаҳд зоҳир кард, вале бо сабаби мушкилоти молиявӣ дар синни 16 вай маҷбур мешавад, ки мактабро тарк кунад ва ба кор шурӯъ кунад.

Дар соли 1936 Аҳмад Дидот ҳамчун фурӯшанда дар толорои мебел кор мекард, ки дар онҷо бо гурӯҳи масеҳиёне вомехурад, ки онҳо чунин мепиндоштанд, ки паёмбар Муҳаммад исломро бо қувват паҳнд кардааст — «бо истифода аз шамшер». Ҳамин тавр дар фаъолияташ А. Дидот таҳти таъсири Раҳматуллои Қайранвӣ «Изҳару-л-Ҳақ» (إظهار الحق‎) қарор гирифт. Ин воқеъа ба шиддат таҳти таъсир қарор гирифт ва ӯро маҷбур ба таҳлили муқоисаи адён кард..

Аввалин муҳозараи худро Аҳмад Дидот дар Дурбане соли 1942 барои аудиторияи дорои шумораи 15 нафар мехонад, лозим ба ёдоварист, ки муҳозара «Муҳаммад — фиристодаи сулҳ» () ном дошт.

Дидот машғули даъват ба ислом мешавад, дар ҳоле, ки дастрасӣ ба технологияҳои муосир, телекоммуникатсия, ва интернетро надошт. Вале бо баромадҳо ва баҳсҳои худ бо диншиносони масеҳӣ нигоҳ накарда, Аҳмад Дидот дар кӯдаки дар зеҳни бисёре аз мардум тағирот дод ва осори вай ба тамоми забониҳои аслии ҷаҳон тарҷума шудааст.

## Асосгузори Маркази байналмилалии даъвати исломӣ
Аҳмад Дидат хуб дарк кард, ки хидмати ӯ барои даъват ба ислам аз тариқи баҳси илмӣ бо диншиносони дигар баъди магаш идома меёбад. Барои ин зарур буд, ки заминаи мустаҳкам тайёр карда шавад. Бинобарин, шуру шавқи хос муҳақиқи мусулмон дар талош барои расидан ба ҳадаф эътимод дошта бошад.

## Беморӣ ва марг
3 майи соли 1996 Аҳмад Дидот сактаи мағзӣ мешавад, ки дар натиҷа тамоми бадан фалаҷ мешавад, ба ҷузъ аз гардан боло. Фалаҷ дар рагҳои мағзи сар расонда, дар натиҷа Дидот тайи нуҳ сол зиндагии худ наметавонист ҳаракат кунад, сухан гуяд ва мустақилона хурок хурад. Дар шаҳри Ар-Риёзи Арабистони Судӣ ӯ дубора бозсозӣ шуд, ки ӯ бо кумаки чашм калимаҳо ва ҷумлаҳоро пурра кунад.

Аҳмад Дидат  дар хонаи худ дар шаҳри Веруломи вилояти Квазулу-Натал вафот кард.

## Ҷоизаҳо
Шайх Дидот ҷоизаҳои зиёде аз як қатор кишварҳои арабӣ мукофотонида шуд аз ҷумла соли 1986 бо ҷоизаи шоҳ Фаҳд сазовор дониста шуд

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Актино

**Актино**... (аз юнонӣ actis – шуоъ) — қисми таркибии калимаҳои мураккаб буда, мансубияти онҳоро ба шуоъ, шуоъафканӣ, энергияи шуоъ ва ғайра ифода мекунад, масалан, актинометрия.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Физика
Акҳяна

**Акҳяна** (санскр. – ҳикоя) — жанрҳои ривоятии адабиёти қадими халқҳои Ҳиндустон. Дар Ведаҳо акҳяна – порчаҳои эпикӣ ва муколамаҳои драмавие вомехӯранд, ки сужети онҳо дар адабиёти классикии санскрит, аз ҷумла дар драмаҳои Калидаса, инкишоф ёфтааст. Акҳянаро ибтидои драматургияи классикӣ ва жанрҳои ривоятии назму насри ҳиндӣ медонанд. Мавҷудияти акҳяна дар  Ведаҳо гувоҳӣ медиҳад, ки халқҳои Ҳиндустон аз қадимулайём адабиёти пешрафта доштаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адабиёт
Шуҳрат Мавлонзода

**Шуҳрат Мавлонзода** (*Бобомуродов Шуҳрат Мавлонович*; тав. 18 майи соли 1983, Панҷакент, вилояти Суғд) — забоншинос, номзади илмҳои филология, дотсенти кафедраи забони адабии муосири тоҷикии факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Шуҳрат Бобомуродов 18 майи соли 1983 дар шаҳри Панҷакенти вилояти Суғд таваллуд шуда, соли 2001 мактаби миёна, соли 2006 факултети филологияи тоҷик, соли 2010 шуъбаи ғоибонаи аспирантураи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм карда, рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Хусусиятҳои морфологии забони ҳуҷҷатҳои меъёрию ҳуқуқии соҳаи маориф» соли 2011 дифоъ намудааст.

## Фаъолияти ҷамъиятию роҳбарӣ
Солҳои 2008—2014 котиби илмии кафедраи забони адабии муосири тоҷики факултети филологияи ДМТ; аз соли 2011 раиси Шӯрои олимон ва муҳаққиқони ҷавони факултети филологияи ДМТ; аз соли 2016 то ҳол муовини декан оид ба илми факултети филологияи ДМТ.

## Ҷоизаҳо
Барои хидматҳои бенуқсон дар соҳаи илму маориф бо «Ифтихорнома»-и Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва «Ифтихонома»-и Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон қадрдонӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Билол Филипс

**Билол Филипс** (; тав. 6 январи соли 1946, Кингстон, Ямайка) — олими исломӣ, воиз ва нависанда, ки ҳоло дар Қатар зиндагӣ мекунад. Дар телевизионии Peace ТВ, ва дигар телевизионҳои моҳвораӣ баромад мекунад.

## Зиндагинома
Филипс 6-уми январи соли 1946 дар шаҳри Кингстон (Ямайка) таваллуд шудааст ва дар Торонто (Канада) ба воя расидааст ва соли 1972 бо ислом ошноӣ пайдо мекунад

Билол Филипс моҳи сентябри соли 2014 дар иртибот бо ифротгароӣ дар Филиппин боздошт шуд. Қаблан ӯ аз Олмон, ИМА, Британияи Кабир ва Австралия ронда шуда буд. Худи Филипс тамоми иттиҳомоти нисбати худашро рад кард.

### Маълумот
* Бакалавр (1979) — Донишгоҳи Тиббии Исломӣ (Мадина, Арабистони Саудӣ)
* Маҷистр (1985) — Донишгоҳи Шоҳ Сауда (Ар-Риёз, Арабистони Саудӣ)
* Доктори фалсафа (1994) — Донишгоҳи Уэлск (Уелс, Британияи кабир)

## Нашр
Билол Филипс зиёда аз 50 китоб дар мавриди ислом тарҷума ва шарҳ кардааст. Ҳамчунин ӯ 56 адад китобҳои «Eemaan English Reading Series» барои кӯдакони мактабҳои миёна таҳия ва таҳрир кардааст. Баромадҳои зиёд дар телевизиёнҳои:

Riyadh Channel 2TV, Sharjah TV, Peace TV, Huda ТВ, Islam Channel, UK, and the Deen Show, Chicago, USA and GuideUS TV.

### Китобҳо
* Fundamentals of TAWHEED (Islamic Monotheism) International Islamic Publishing House; ISBN 9960-9648-0-9
* The Evolution of Fiqh (Islamic Law & The Madh-habs) International Islamic Publishing House (Edited by Bradley Philips); ISBN 9960-672-86-7
* True Message of Jesus Christ Islamic Book Services 2006; ISBN 81-7231-360-8
* Purpose of Creation 84pp, Islamic Book Services 2002; ISBN 81-7231-358-6
* Funeral Rites International Islamic Publishing House; ASIN 9960850846
* Polygamy in Islam Islamic Book Services; ISBN 81-7231-715-8
* Islamic Studies Al-Basheer 2002; ISBN 1-898649-19-7

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Bilal Philips' official website
* Bilal Philips' Blog 
* Bilal Philips audio and video lectures
* Interview with Bilal Philips on Famous Muslims 
* Lecture: Hardening of the Heart 
* Bilal Philips' Islamic Online University
* Sundry videos at LightUponLight.com

Гурӯҳ:Зодагони 6 январ
Гурӯҳ:Соли 1946 таваллудшудагон
Азов

**Азов ** — баҳри дар вилояти Ростови Россия воқеъ буда, ба ҳавзаи Уқёнуси Атлантик мансуб аст. Онро гулӯгоҳи Керч бо Баҳри Сиёҳ мепайвандад.

## Масоҳат ва чуқурӣ
Масоҳаташ 38 ҳазор км2; ҳаҷми об ба ҳисоби миёна 320 км3. Чуқуриаш ба ҳисоби миёна 8 м, ҷойи аз ҳама чуқураш 14 м. Соҳилҳои ғарбӣ, шимолӣ ва шарқиаш асосан паст, аз регсангҳои гӯшмоҳидор таркиб ёфтаанд. Соҳилҳои ҷанубӣ бештар ҷарӣ доранд. Таги баҳр ҳамвор буда, дар қисми марказ андаке нишеб аст. Қисми ҷанубӣ шарқии Азов вулқонҳои лойфишон дорад. Халиҷҳои кушоди калонаш: дар Шиммол шаҳрҳои Таганрог, дар Ҷануб Шарқ Темрюк, дар Ҷануб Ғарб Арабат.
thumb|Баҳри Азов дарназдикии Мариуполя

## Ҷазираҳо ва дорёҳо
Ҷазираҳои пасти начандон калон – Бирючий, Песчанйе, Черепаха дар назди соҳилҳо ҷойгиранд. Ба Азов дарёҳои калони Дон, Кубан, дарёчаҳои Миус, Бердя, Обиточная мерезанд.

## Иқлим
Иқлими атрофи баҳр континенталист. Зимистонаш хушки сард, тобистонаш гарм. Ҳарор. миёнаи ҳаво дар моҳҳои январ ва феврал аз –10С то –6 0С, дар июл 23 – 24 0С. Боришоти солона – 300 – 500 мм. Оби баҳр тира, ҳарор. об тобистон 25 – 300С, зимистон аз 00С пасттар. Охирҳои декабр то аввали март ях мебандад. Шӯриаш 9 – 11%о, дар назди резишгоҳҳо то 2 – 4‰ ва камтар аст. Вобаста ба самти вазиши бод ҷараёни об тағйир меёбад. Аз Азов тосмоҳӣ, симмоҳӣ, сагмоҳӣ, шӯрмоҳӣ, судак, таран, шемая, хамса ва ғайра шикор мекунанд. Азов ҳамчун роҳи нақлиёти баҳрӣ аҳамияти калон дорад. Бандарҳои калонаш: Таганрог, Жданов, Ейск, Бердянск.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Баҳри Азов
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи вилояти Херсон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи вилояти Запорож
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи вилояти Донец
Азов (шаҳр)

**Азов** — шаҳр дар вилояти Ростови Федератсияи Россия. Дар соҳили дарёи Дон, 7 км дуртар аз резишгоҳи он ба халиҷи Таганроги Баҳри Азов ҷойгир аст. Аҳолиаш 82,1 ҳазор нафар (2004). Бандари баҳрию дарёӣ дорад.

## Таърих
Дар давраҳои қадим дар ҳудуди Азов юнониҳо, скифҳо ва хазарҳо маскун буданд. Асрҳои 10 – 11 дар ҳайати князигарии Киеви Рус буд. Дар соли 1067 Азовро қипчокҳо забт карда, онро Азак номиданд. Азовро соли 1395 қӯшунҳои Темур ва соли 1471 туркҳо ишғол намуда, онро ба истеҳкоми ҳарбӣ табдил доданд. Солҳои 1637 – 1642 Азов дар дасти казакҳои Дон буд. Соли 1696 Азовро қӯшунҳои Россия ишғол карданд. Соли 1708 Азов маркази губернияи Азов, чанд муддат (1711 – 1739) дар тасарруфи Империяи Усмонӣ буд ва баъдан боз ба Россия ҳамроҳ гардид. Дар Азов заводи автоматҳои пресси оҳангарӣ, коргоҳҳои киштисозӣ, саноати сабук (фабрикаҳои ҷуроббофӣ, пойафзор, дӯзандагӣ ва ғайра), хӯрокворӣ (асосан моҳӣ), масолеҳи бинокорӣ мавҷуданд. Техникумҳои политехникӣ, индустриявию педагогӣ, омӯзишгоҳи педагогӣ ва музейи таърихӣ-кишваршиносӣ дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳо аз руӣ алифбо
Ваҳб ибни Мунаббеҳ

**Абӯабдуллоҳ Ваҳб ибни Мунаббеҳи Самъонӣ** (;
656, Ҷимар, Яман — байни 732 ва 738, Санъо, Яман) — гузоришнавис ва таърихнигори эронитабори араб, аз тобеъини паёмбар Муҳаммад, писари Мунаббеҳ ибни Комил ва бародари Ҳаммом ибни Мунаббеҳ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Азия-Плюс (мазмунҳо)

* Азия-Плюс - Оҷонсии иттилоотии мустақили Тоҷикистон ASIA-Plus (1995)
* Азия-Плюс (ҳафтанома) - рӯзномаи ҷамъиятӣ-сиёсии ASIA-Plus (2000)
* Азия-Плюс (ширкати радиову телевизион) - Радиои ASIA-Plus (2002) ва ТВ-продакшн студия.
Эрнест Резерфорд

Сэр **Эрне́ст Резерфо́рд** (; 30 августи 1871, Спринг Грув, Зеландияи Нав — 19 октябри 1937, Кембриҷ) — физикидони бритониёии аслаш аз Зеландияи Нав. Маъруф ба «падари» физикаи ядроӣ. Барандаи Ҷоизаи Нобел дар бахши кимиё соли 1908.

## Зиндагинома

Резерфорд дар Зеландияи Нав дар шаҳраки хурди Спринг-Грув (), воқеъ дар шимоли Ҷазираи ҷанубӣ наздикии шаҳри Нелсон, дар оилаи деҳқони зағирпарвар ба дунё омад. Падар — Ҷеймс Резерфорд, аз шаҳри Перт (Шотландия) муҳоҷир шуда буд. Модар — Март Томпсон, дар асл аз Хорнчерча, шаҳристони Эссекс, Англия буд.

## Фаъолияти илмӣ

## Феҳристи густурдаи кутуб

### Навиштаҳои Резерфорд ба забони русӣ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Дар бораи ӯ
* 
* 
* 

## Эзоҳ

## Сабаби марг Эрнест Резерфорд

-Мушкилоти ҷарроҳӣ дар 19 октябри 1937 (Кембридж, Подшоҳии Муттаҳида)
Ҷон Мокли

**Ҷон Уилям Моучли** (, 30 августи соли 1907, Синсиннати, Оҳайо — 8 январи соли 1980, Эмблер, Пенсилвания) —  ва муҳандиси амрикоӣ, яке аз нахустин созандагони компютери электронии ENIAC (соли 1946) дар ҷаҳон.

## Зиндагинома
Муаллими электротехника дар Донишгоҳи Пенсилвания (Институти Мура) дар Филаделфия (ИМА) кор кардааст. Якҷоя бо Ҷон Преспер Экерт аз соли 1943 то 1945 дар сохтани аввалин компютери электронии таъйиноти умумидоштаи ЭНИАК барои Артиши ИМА кор карда, инчунин дар марҳилаи аввали компютери мукаммалтари EDVAC кор кардааст.

Минбаъд Мокли мансабҳои роҳбарикунандаро дар як қатор лоиҳаҳо ва ширкатҳо ба уҳда дошт:
* 1959—1965 — президенти Mauchly Associates Inc.
* 1965—1969 — раиси раёсати Mauchly Associates Inc.
* 1968—1980 — президенти Dynatrend Inc.
* 1970—1980 — президенти Marketrend Inc.

## Ҷоизаҳо
* Медали Ҳовард Поттс (1949),
* Медали Ҷон Скот (1961),
* Ҷоизаи ёдгории Ҳарри Гуд (1966),
* Ҷоизаи Ҳаролд Пендер (1973),
* Ҷоизаи Эмануэл Пиор (1978).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Аличур (қабристон)

**Аличур** — Аличӯл, қабристони қадимаест дар яке аз водиҳои калонтарини Бадахшон – водии аличӯл. Қабристон гувоҳ аст, ки дар ин минтақа аз замонҳои хеле қадим одамон маскун будаанд. Дар резишгоҳи дарёҳои Чулоқтакка, Оқчилға, Қабриған ва ғайра бошишгоҳи одамони асри санг (ҳазорсолаи 9 – 8 то м.) маълум шудааст. Бошишгоҳҳо иқоматгоҳи муваққатии шикорчиён буданд, ки аз онҳо фақат олоти сангӣ: нӯги найзаҳо ва кордҳои гуногун боқӣ мондаанд. Маданияти аличур аз маданияти Маркансуи Помири Шимолӣ хеле фарқ дошта, аз дигар ёдгориҳои Помири Шарқӣ ба назар кӯҳнатар мерасад. Дар ҳазорсолаи аввал то м. дар водии аличур қабилаҳои ҷанговари сакоиҳо зиндагонӣ мекарданд, ки ба чорводорӣ машғул буданд. Дар поёноби дарёи аличур (Аличӯл) ду қабри сакҳо ёфт шуд, ки аз онҳо найзаҳо, афзори асп, зарфҳои сафолӣ пайдо гардиданд. Хусусан дегчаи биринҷӣ хеле ҷолиби диққат аст, ки дар ду гӯшакаш акси барҷастаи парандаи уқобмонанд ҳаст. Дар асрҳои миёна водии аличур роҳи корвонгузар будааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Қабристонҳо аз рӯи алифбо
Алкор

**Алкор** (80 Дубби Акбар), яке аз ситораи дуқӯша (бо Митсар) дар бурҷи Дубби Акбар (Хирси Калон). Дар қатори ҳафт ситораи равшани бурҷ, ки шакли кафлезро мемонад, ситораи дуқӯшаи машҳури осмон – Митсар ва алкорро дидан мумкин аст. Ин ситораҳоро «Аспу савора» низ меноманд. Аз замонҳои қадим дар осмони ситоразор фарқ намудани алкор қобилияти тезбинии чашмро ифода мекард. Ривоятест, ки гӯё дар Мисри Қадим ба қӯшунҳои яккачини Фиръавн ҷавононеро қабул мекарданд, ки дар осмон ин ситораҳоро фарқ кунанд. Қадри ситоравии алкор 4,02, синфи спектралиаш А5V, масофа то Замин 78±1 соли рӯшноӣ (24±0,4 пк), аз Митсар дар масофаи 3 соли рӯшноӣ ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Астраномия
Алебастр

thumb
**Алеба́стр** (аз ) — номи ду минерали гуногун: гаҷ (диаквасулфати калсий) ва калсит (карбонати калсий).

Аввалӣ – алебастр (алавастор)-ест, ки мо ҳар рӯз истифода мебарем, дуюмӣ номи минерал аст. Ин ҳар ду аз ҳамдигар аз рӯи сахтӣ фарқ мекунанд. Гаҷ хеле нарм буда, онро бо нохун (сахтиаш 1,5 – 2) ва калситро ба осонӣ бо корд харошидан мумкин аст (сахтиаш нисбатан зиёд – 3). Алебастри калситӣ, ки, одатан, алебастри шарқӣ ном дорад, аз давраи қадим истифода мешавад. Қабатҳои тунуки онро дар калисоҳо дар асрҳои миёна ба сифати шиша истифода мебурданд. Ин намуди алебастр аз таҳнишастҳои сталагмитӣ дар хоки оҳаксанг ба вуҷуд омадааст ё як намуди травертон мебошад. Алебастр г а ҷ д о р минералест, ки дар бисёр давлатҳои дунё вомехӯрад. Ин намуди алебастр низ аз давраҳои қадим корбаст мешавад. Алебастри гаҷдорро бо роҳи тафсондани гаҷи табии обаш дучанда CaSO4 × 2H2O то ҳарор. 150 – 180&nbsp;°C дар дастгоҳҳои махсус ҳосил мекунанд. Дар натиҷа ин минерал ба CaSO4 × 0,5 H2O табдил меёбад, ки дар сохтмон ва тиб васеъ истифода мешавад. Алебастри сиёҳ шакли нодири минерал буда, асосашро гаҷ ташкил медиҳад. Он танҳо дар се давлати дунё: ШМА, Италия ва Хитой ёфт шудааст. Дар мавзеи Фрид (Оклахома, ШМА) чанд намуди алебастр, аз он ҷумла алебастри сафед, гулобӣ ва сиёҳ ёфт шудааст. Алебастри гаҷ дар сохтмон барои андова кардани девору сақфи бино, истеҳсоли плитаҳои гаҷӣ ва гипсокартон истифода мешавад. Ҳангоми омехта кардан бо об алебастр зуд сахт шуда, боз ба гаҷ табдил меёбад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Масолеҳи сохтмонӣ
Ҷаҳон Азонов

**Ҷаҳон Азонов** (тав. 25 январи соли 1951, деҳаи Лоҳур, ноҳияи Данғара) — дорушинос, доктори илмҳои тиб (1995). Корманди шоистаи Тоҷикистон (2002).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи тиббии Кӯлоб (1969) ва Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (ИДДТ) ба номи Абуалӣ ибни Синоро хатм кардааст (1979). Мудири бунгоҳи тиббии деҳаи Лоҳури ноҳияи Данғара (1969 – 1973), ассистенти кафедраи таърихи тиб ва гигиенаи иҷтимоии ИДТТ, аспирант, ходими хурд ва калони илмӣ, мудири шуъбаи патофизиология ва фармакотерапияи Институти гастроэнтерологияи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1979 – 1999). Аз соли 1999 сарвари Институти давлатии «Ғизо».

## Фаъолияти илмӣ
Азонов муаллифи 3 монография, 60 мақолаи илмӣ ва зиёда аз 30 мақолаи илмию оммавӣ мебошад. Дар асоси корҳои илмии Азонов дар ҳамкорӣ бо заводи дорусозии Санкт-Петербург доруҳои «Геранол», «Гераноретинол», «Суғд», ки хосиятҳои талхаронӣ, зидди илтиҳобӣ ва зидди ташаннуҷӣ доранд, истеҳсол карда шудаанд. Раиси Кумитаи фармакологии назди Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Ҷоизаҳо
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (2002)
* медали «Барои меҳнати шоён» (1979).
## Осор
* Лечебные свойства препаратов селена, Д., 2009; 
* Рустаниҳои шифобахш ва ғизоӣ, Д., 2010.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Абдуллоҳи Маҳнаӣ

**Абдулло́ҳи Маҳнаӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (асри 16).

## Зиндагинома
Пас аз касби камол ба доираи адабии шаҳри Ҳирот ворид гардид ва ҳамон ҷо ба кори эҷодӣ машғул буд. Аз завқу табъи баландаш дар шеъру шоирӣ тазкиранигорон Навоӣ («Маҷолис-ун-нафоис») ва Нисорӣ («Музаккир-ул-аҳбоб») дарак додаанд. Абдуллоҳи Маҳнаӣ дар сурудани ғазал моҳир будааст. Аз девонаш иттилое дар даст нест. Дар тазкираҳо ва баёзҳо намунаҳои шеъраш дарҷ гардидаанд. Ин абёт аз ӯст:

:Ҳеч шаб нест, ки аз ҳаҷри туам мотам нест, 
:Бе ту рӯзи мани мотамзада аз шаб кам нест. 
:Маҳраме нест, ки гӯяд сухани ман бо ӯ, 
:Он ки гӯяд сухани ман бари ӯ маҳрам нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Муробитун

**Муробитун** () — сулола ва давлати феодалӣ (миёнаи садаи XI – 1146). Дар натиҷаи ҳаракати қабилаҳои барбар таҳти роҳбарии Абдуллоҳ ибни Ёсин дар Африқои Шимолӣ ба вуҷуд омад. Маркази ҳаракат работи Абдуллоҳ ибни Ёсин, воқеъ дар ҳудуди ҳозираи Мавритания буд. Пайравони онҳо аслан ҳарҷоя буда, дар муборизаи зидди “душманони мазҳаб” ҳунари ҳарбӣ меомӯхтанд. Муробитун “кофирон” ва “ҳокимони саркаш”-ро торумор ва “андозҳои ғайриқонунӣ”-ро бекор намуданд, ки ин таваҷҷуҳ ва хайрхоҳии оммаи халқро ба вуҷуд оварда, боиси муваффақият пайдо кардани ҳаракат гардид. Алмуробитун дар миёнаи садаи XI Марокаши ҷанубиро забт кард. Амирони қабилаи Лемтун (номи пешинаи Алмуробитун) Яҳё ибни Умар (вафот 1056) ва додараш Абубакр (1059 – 88) сарфармондеҳони ҳарбӣ буданд. Соли 1061 Юсуф ибни Ташфин амакаш Абубакр ибни Умарро аз роҳбарии ҳаракат дур карда, унвони “амирулмуслимин”-ро гирифт ва баъди марги Абубакр сарвари динӣ ва дунявии алмуробитун гардид. Соли 1090 мусулмонони Испанияро тобеъ кард. Андозҳои беҳисоб, бедодгариҳои ҳарбиёну ҳукуматдорон ва низоъҳои мазҳабӣ дар давраи ворисони ибни Ташфин норизоии халқро ба вуҷуд овард. Дар натиҷа давлати алмуробитун инқироз кард ва аз тарафи Алмуваҳҳидун барҳам дода шуд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таърих
Абдуллоҳ Мусаввири Хуросонӣ

**Абдуллоҳ Мусаввири Хуросонӣ**, ё **Абдуллоҳи Бухорӣ** (; ) — наққош ва рассоми форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аз рӯйи сабку услуб намояндаи Мактаби минётураи Бухоро аст, вале дар асарҳои ӯ таъсири анъанаҳои Мактаби минётураи Ҳирот бештар мушоҳида мешавад. Ӯ ин равияро аз устоди худ Маҳмуди Музаҳҳиб омӯхта, ҷиҳатҳои пешқадами санъати минётуранигориро идома додааст.

## Осори боқимонда
То замони мо аз осори ӯ минётураҳои «Гулистон» (1542) ва «Бӯстон» (1575)-и Саъдӣ, «Туҳфату-л-Аҳрор»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ (1550 ва 1575) омада расидаанд. Бартарии услуби Абдуллоҳи дар он аст, ки вай ба воқеият ва тарзи хоси қиёфаю ҳаракати инсон аҳамият дода, ҷанбаҳои воқеии (реалистии) санъати тасвирии халқи тоҷикро инкишоф додааст. Мусаввараҳои ӯ бо зебоӣ, ҷилваи рангҳо, нозукию возеҳият ва мавзӯи пандомӯз дар санъати тасвирии ниёгон нақши тоза гузоштаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* Ашрафӣ М., Таджикская миниатюрасри Бухарская школа XVI—XVII вв., Д., 2011.

Гурӯҳ:Рассомон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Рассомони форсу тоҷик
Азудуддавла

**Азудуддавла Фанохусрав ибни Рукнуддавла Ҳасан ибни Абушуҷои Буя ** (тав. 936 – 982) — аз машҳуртарин амирони Оли Бӯя. Писари Рукнуддавла Абуалӣ Ҳасан.

## Зиндагинома
Аз 13-солагӣ дар Шероз ба тахти Оли Бӯянишаст ва бо кумаки падар ва амакаш Муиззуддавла алайҳи мухолифони худ мубориза бурд. Соли 963 аз тарафи халифаи Бағдод Ал-Мутеъ лақаби «Азудуддавла» гирифт. Соли 971 амири Систон хутба ба номи Азудуддавла хонд ва ҳамон сол шӯриши балучҳоро дар Кирмон пахш кард. Азудуддавла соли 972 бо Мансур ибни Нӯҳи Сомонӣ сулҳ баст.

## Забткориҳо
Соли 974 ба Ироқ рафта туркҳоро саркӯб намуд ва ба ҷои амакаш Бахтиёр бар ҳукумати Бағдод нишаст, вале бар асари фишори падараш дубора канор гирифт ва ба Шероз баргашт. Аммо пас аз марги падараш амаки худ Бахтиёрро кушт, соли 977 Мавсилро забт кард ва сипас мулуки атроф (Диёрбакр, Билоди Ҷабал, Ҳамадон ва ғайра)-ро ба тасарруфи худ даровард. Андаке нагузашта Гургонро ҳам забт кард (980). Пас аз ин воқеа дар бораи Азудуддавла иттилооти кофӣ дар даст нест. Дар замони ҳукумати ӯҳудуди давлати Бувайҳиён аз канораи дарё Хазар то соҳили Уммон расид. Азудуддавла нахустин амире буд, ки баъд аз ислом лақаби «шоҳаншоҳ»-ро ба худ гирифт. Дар замони ӯ корҳои давлатӣ ва девонсолории Оли Бӯя муназзам гардиданд ва ҳаёти иқтисодию тиҷорат равнақ гирифтанд, амнияти роҳҳои тиҷоратӣ таъмин гардид. Азудуддавла дар ободонии шаҳрҳои Бағдод, Ҳамадон, Аҳвоз, Шероз ва навоҳии дигар таваҷҷуҳи хос медод, ба шеъру адаб, илму ҳунар алоқаи хос дошта, донишмандонро эҳтиром мекард. Бо вуҷуди ин муаррихин шахсияти ӯро ба унвони амири бераҳм ва худком тавсиф кардаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Абдуллоҳи Сайрафӣ

**Абдулло́ҳи Сайрафӣ** (; ) — хаттоти форс-тоҷик ва яке аз устодони хатти сулс, муҳаққақ, насх, риқоъ.

## Зиндагинома
Дар Табрез ба камол расида, дар ҳамон ҷо аз хушнависони номии давр Юсуфи Машҳадӣ ва Саид Ҳайдар таълим гирифтааст. Дар санъати хаттотии ӯ бештар «сабки ироқӣ» (таъсири Ёқути Мустаъсимӣ) ҳис мешавад. Ӯ яке аз устодони хати сулс, муҳаққақ, насх, риқоъ ба шумор меравад.

## Осори боқимонда
Намунаҳои бисёре аз осори санъати хаттотии ӯ боқӣ мондааст, ки «Абусаиднома», «Меъроҷнома», «Таърихи Чингиз», Қуръон ва ғайра аз қабили онҳоянд. Ин асарҳо дар китобхонаҳои Ҳайдаробод, Бамбай ва Честер Биттии Дублин маҳфузанд. Абдуллоҳи Сайрафӣ дар катибанависӣ низ моҳири замон буд. Пештоқу дохили якчанд мадрасаю қасрҳои Табрез ва Димишқ бо катибаҳои ӯ оро ёфтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Азурит

thumb|Азурит
**Азури́т** ( — лазур, лоҷвард) — минералест аз гурӯҳи карбонатҳо. Формулаи химиявиаш Ca3[CO3]2(OH)3. Системаи кристаллбандиаш моноклинӣ. Кристаллҳояш, одатан, кӯтоҳи призмашакл буда, бештар дар шакли хока вомехӯрад. Рангаш нилобӣ, ҷилояш шишагун. Сахтиаш 3,5 – 4; зичиаш 3770 – 3890 кг/м3. Дар минтақаи оксидшавии конҳои мис аз ҳисоби халкоперит, борнит ва дигар минералҳои мисдор пайдо мешавад. Азурит маъдани муҳими мис буда, дар таркибаш 55,3% мис дорад. Аз Азурит ранги нилобӣ низ тайёр мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Абдуллоҳ Таббохи Ҳиравӣ

**Абдулло́ҳ Таббо́хи Ҳиравӣ** (), мулаққаб ба **«Ошпаз»**; ? — 1475) — котиб, хаттот, наққош ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Абдуллоҳи Таббох дар шаҳри Ҳирот ба дунё омада, дар зодгоҳаш ва Самарқанду Машҳад касби камол кардааст. Дар замони ҳукмронии Шоҳрух Мирзо (1409—1447) хаттоти китобхонаи Темуриён буд. Шогирди устод Ҷаъфари Табрезӣ. Бо фармони Шохрух Мирзо солҳои 1425—1426 оромгоҳи Хоҷа Абдуллоҳи Ансориро бо хати хеле зебо ва мақбулаш оро додааст. Абдуллоҳи Таббох дар ороиши бисёре аз сохтмонҳо ва биноҳои давлатии Темуриёни Ҳирот фаъолона ширкат намудааст. Баъд аз вафоти султони Ҳирот Бойсунқур Мирзо дар хидмати писари ӯ Алоуддавла буд. Улуғбек Алоуддавларо шикаст дода, хаттотону мусаввирони моҳирро ба Самарқанд овард, ки дар байни онҳо Абдуллоҳи Таббох низ буд. Абдуллоҳи Таббох дар ороиши як зумра биноҳои Самарқанд иштирок намудааст. Ӯ солҳои 60 садаи XV аз Самарқанд ба Ҳирот баргашта, дар дарбори султон Ҳусайни Бойқаро ба сифати хаттот хидмат кард. Дар ин давра чандин биноҳои Машҳад ва Ҳиротро бо хати хуб ва зебои худ ороиш дод, ки ёдгориҳои меъмории Козоргоҳ (дар Ҳирот) ва «Оғочабегим» (дар Машҳад) аз ҷумлаи онҳоанд.

Абдуллоҳи Таббох дар ҳунари ороиши китоб («афшон» ва «барафшон») низ аз нодирони замони худ будааст.

## Осори боқимонда
Аз Абдуллоҳи Таббох 45 нусхаи бо хати зебо китобатшудаи Қуръон боқӣ мондааст. Як нусхаи дастнависи Абдуллоҳи Таббох ва Содиқбегӣ Афшор дар Истанбул маҳфуз аст, ки доир ба хаттотон ва мусаввирони он давр маълумот медиҳад. Теъдоди зиёди китобати Абдуллоҳи Таббох то замони мо расидааст, ки аз ҳунар ва истеъдоди баланди ӯ шаҳодат медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттони тоҷик
Абдуллоҳи Муншӣ

**Абдуллоҳ ибни Абдулқодири Муншӣ** (; 1796, Малакка — 1854, Макка) — нависандаи маорифпарвари Малая ва Индонезия, асосгузори насри бадеӣ ба забони малайӣ.

## Зиндагинома
Муншии дарбори ҳукмрони давраш буд. Абдуллоҳи Муншӣ нахустин адиби Малая аст, ки бо маданияти Ғарб шиносоӣ дошта, онро тарғиб кардааст. Ба қалами Абдуллоҳи Муншӣ асарҳои ёддоштию публитсистии «Ҳикоёти Абдуллоҳ» (1849), «Қиссаи саёҳати Абдуллоҳ ибни Абдулқодир аз Сингапур то ба Калантон» (1849), «Қиссаи саёҳати Абдуллоҳ ба Ҷидда» (1854) тааллуқ доранд. Абдуллоҳи Муншӣ «Калила ва Димна»-ро ба забони малайӣ тарҷума кардааст (1835).

## Эзоҳ

## Китобшиносӣ
* Zahari A Rashid. Kenangan-kenangan Abdullah Munsyi (Мемуары Абдуллаха Мунши). Petaling Jaya, Selangor IBS Buku Sdn. Bhd 2008.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нависандагони малайӣ
Аллогенез

**Аллогенез** (юнонӣ allos – дигар ва genesis – пайдоиш) — яке аз равияҳои асосии пешрафти таҳаввулот. Истилоҳи аллогенезро соли 1967 профессор украин аллогенез А. Павлов дар илм ҷорӣ кардааст. Аллогенез ба вуҷуд омадани тағйирот дар сохтор ва фаъолияти баъзе гурӯҳи организмҳо мебошад. Масалан, гуногунии нӯли парандагон имкон медиҳад, ки онҳо ғизоҳои мухталифро мутобиқ ба шароит истифода баранд. Чунин ҳолатро метавон дар тарзи ҷойгирии дандонҳои ҳайвоноти ширхор ва гуногунии тухми рустаниҳо низ мушоҳида кард. Мисоли маъмули аллогенез телогенез (теломорфоз) ва гипергенез аст. Дар мавриди телогенез мутобиқат мунҳасир сурат гирифта, фаъолияти узве, ки дучори таҳаввулот гаштааст, маҳдуд мешавад (масалан, даҳони мӯрчахӯрак, ки фақат барои истеъмоли як намуди ғизо мутобиқ гаштааст). Ҳангоми гипергенез, баръакс, ҳолати якбора калон шудани организм ё бархе аз узвҳои он ба мушоҳида мерасад (масалан, шохҳои ниҳоят калони баъзе оҳувони мунқариз, каркаданҳои мунқариз ва ғайра).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Абдуллоҳи Тӯсӣ

**Абдулло́ҳи Тӯсӣ** (? — 1464, Шероз) — шоири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аз ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш дар тазкираҳо маълумот кам аст. Дар замони Бобур чун шоир шуҳрат ёфтааст. Пас аз марги Бобур ба Озарбойҷон ва Ироқ рафт. Аз он ҷо ба Шероз омад ва то охири умр он ҷо монд. Абдуллоҳи Тӯсӣ дар доираи адабии Ҳирот низ маъруф будааст. Алишери Навоӣ дар «Маҷолис-ун-нафоис» дар бораи ӯ маълумот дода, шеърашро ҷаззобу дилфиреб гуфтааст. Аз Абдуллоҳи Тӯсӣ девоне дар ҳудуди 1000 байт боқӣ мондааст, ки дар он танҳо ғазалҳо фароҳам омадаанд. Абдуллоҳи Тӯсӣ дар ғазалҳояш масалҳои зиёдеро истифода кардааст. Дар ин бобат ӯ аз ҳамасронаш Шукрӣ, Рафиқӣ пайравон доштааст. Девони Абдуллоҳи Тӯсӣ дар Бамбай ва Теҳрон ба табъ расидааст, вале ба хато онро девони Хоҷа Насируддини Тӯсӣ гуфтаанд.

## Намунаи ашъор
Байтҳои зерин намунае аз ашъори Абдуллоҳи Тӯсӣ мебошанд:

: Зиҳӣ нӯши лаби лаълат ҳаёти ҷовидони ман,
: Ба дандон мегазӣ лабро, чӣ мехоҳӣ зи ҷони ман!

::: ***
: Маро бошед, эй хубон, Худоро,
: Худоро дораму боқӣ шуморо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Алишери Навоӣ, Маҷолис-ун-нафоис, Т., 1333 ҳ. ш.;
* Саид Нафисӣ, Таърихи назму наср дар Эрон ва дар забони форсӣ, Т., 1344 ҳ. ш.

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Абдуллоҳи Ӯротеппаӣ

**Абдуллоҳи Ӯротеппаӣ** (нимаи аввалли садаи XIX) — хаттот ва настаълиқнависи форс-тоҷик. Аз доираи адабии Истаравшан.

## Зиндагинома
Абдуллоҳ Ӯротепаӣ дар навиштани навъҳои хати настаълиқи ҷалӣ, хафӣ ва шикаста мумтоз буд. Соли 1814 «Насабнома»-и Амир Ҳайдар ва 1837 «Тазкират-ул-авлиё»-и Фаридуддини Атторро (дар ӯротеппа) бо хати настаълиқи зебо китобат намуд. Китоб 510 варақ дорад, варақҳои аввали китоб бо ҳошияи зарандуд оро ёфтаанд. Ин китоб дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Абдуллоҳи Шабистарӣ

**Абдулло́ҳи Шабистарӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоир ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аз авлоди Маҳмуди Шабистарӣ. Дар Самарқанд, Ҳирот ва Осиёи Хурд зиндагиву таҳсил ва эҷод кардааст. Дар илмҳои таърих, ирфон, хусусан риёзиёт яке аз зубдаҳои даврон эътироф гардидааст. Соли 1520 аз Самарқанд ба Осиёи Хурд сафар карда, ба хидмати дарбори Султон Салим (ҳукмр. 1512 – 20) расид. Абдуллоҳи Шабистарӣ дар шеър «Ниёзӣ» тахаллус дошт. Дар девонаш маснавӣ, ғазал, қасида, рубоӣ ва қитъаҳои сурудааш фароҳам омадаанд. Маснавие дорад  бо номи «Шамъу Парвона». «Рисола дар қавоиди муаммо» яке аз осори пажӯҳишии Абдуллоҳи Шабистарӣ мебошад. Маснавиаш мазмуни орифона-тасаввуфӣ дорад, ғазалҳову рубоиёташ ишқӣ, қасидаҳояш мадҳиянд. Баъзе рубоиҳояш чун рубоиҳои халқӣ содаву равону дилнишинанд. Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои ӯянд:

: Равон шуд маҳмили ҷонону ман ҳайрон аз он рафтан,
: На бе ӯ метавон будан, на бо ӯ метавон рафтан. 
: Гузашт ӯ тунду ман бар хоки раҳ ҷон меканам бе ӯ,
: На сабри инчунин будан, на тоби ончунон рафтан.
: Надидам рӯи ҷонон серу вақти ҷон супурдан шуд,
: Дареғо, коми дил нодида хоҳам аз ҷаҳон рафтан.
: Макун нисбат ба қадди хушхироми ёр туборо, 
: Куҷо тубо тавонад ҳамчу он сарви равон рафтан? 
: Магӯ, азми сафар дорад Ниёзӣ аз сари кӯяш, 
: Ки натвонад зи гулшан булбули бехонумон рафтан.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Абдуллоҳи Шаҳобӣ

**Абдулло́ҳи Шаҳобӣ** (асри 16) — хаттоти форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Қазвин умр ба сар бурдааст. Дар айёми ҷавонӣ ба омӯзиши хаттотӣ ва анвои хат пардохта, ин пешаро ба хубӣ аз худ намудааст. Бино ба маълумоти тазкираи «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ Абдуллоҳи Шаҳобӣ қобилият ва истеъдоди баланди хаттотӣ дошта, дар хушнависӣ маълуму машҳур будааст ва осори назму насри классикони форсу тоҷикро китобат намудааст. Мутассифона, аз осори хаттотии Абдуллоҳи Шаҳобӣ то замони мо чизе нарасидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Абдуллоҳи Шерозӣ

**Абдулло́ҳи Шерозӣ** (асри 16) — мусаввир ва хаттоти форс-тоҷик

## Зиндагинома
Дар бораи ҳаёт ва фаъолияти Абдуллоҳи Шерозӣ маълумоти кофӣ дар даст нест. Дар китобхонаи султон Абулфатҳи Иброҳим ибни Багром (ҳукмронӣ 1556-77) ба ҳайси хаттот хидмат мекардааст. Тибқи баъзе маълумоти таърихӣ муддати кӯтоҳе дар Машҳад сукунат доштааст. Бино ба маълумоти Қозӣ Аҳмад (дар «Гулистони ҳунар») Абдуллоҳи Шерозӣ яке аз хушнависони боистеъдоди замони худ будааст.

## Осори боқимонда
Аз Абдуллоҳи Шерозӣ якчанд асар боқӣ мондааст. Нусхаи хаттии «Ҳафт авранг»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ (китобаташ тақрибан солҳои 1556 — 65), ки ҳоло дар Нигористони Фриери Вашингтон маҳфуз аст, шомили минётураи «Юсуф ва Зулайхо» мебошад. Ин мусаввараи зебо ва дилкаш ба қалами Абдуллоҳи Шерозӣ мутааллиқ аст. Дар нусхаи мазкур 28 тасвиру минётура замима шудаанд, ки мутахассисон онҳоро низ ба қалами Абдуллоҳи Шерозӣ нисбат медиҳанд. Ҳамчунин дар яке аз нусхаҳои «Сабҳат-ул-аброр», «Сифот-ул-ошиқин»-и Ҳилолӣ (дар китобхонаи шаҳри Лисабон маҳфуз аст) теъдоди зиёди нақшу нигори бо оби тило ҳал додашуда мавҷуданд, ки ба қалами Абдуллоҳи Шерозӣ тааллуқ доранд. Теъдоде аз осори Абдуллоҳи Шерозӣ дар китобхонаи Лейпсиг (Германия) нигоҳдорӣ мешаванд. Баъзе аз муҳаққиқини осори Абдуллоҳи Шерозӣ бар ин ақидаанд, ки ӯ яке аз нусхаҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсиро низ бо минётураҳо ва нақшу нигорҳои дилчасп оро додааст. Сабку услуби минётуранигорӣ ва хаттотии Абдуллоҳи Шерозӣ ба тарзу равиши хаттотону мусав-вирони давраи шоҳ Таҳмосб қаробат дорад. Абдуллоҳи Шерозӣ дар рушди минбаъдаи санъати тасвирии Осиёи Миёна ва Эрону Афғонистон таъсир расонидааст ва яке аз устодон ва саромадони ин ҳунар ба шумор меравад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Кази Ахмед, Трактат о калиграфах и художниках, М.-Л., 1947;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1, Д., 1998.

Гурӯҳ:Рассомон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик