open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зирбоншӯрбо

[thumb|left|200px|[Куриный суп|Шурбо бо гушт]]
**Зирбоншӯрбо**, **шӯрбои тагҷаз** —  як навъ таом. Барои тайёр кардани Зирбоншӯрбо гӯшти гов ё гӯсфандро 30–40-грам­мӣ бурида, дар равғани доғ то сурх шудан мезирбонанд ва ба он бехпиёзи майда резакардаро илова намуда, таф медиҳанд. Баъд сабзию картошка ва помидори поракар­да ё қайлаи помидор андохта, якчанд дақ. бирён мекунанд. Сипас ба болои гӯшту сабзавоти бирёнкарда оби хунук мерезанд ва дар оташи паст меҷӯ­шо­нанд. 10–15 дақ. пеш аз пух­тани шӯрбо ба он му­вофиқи табъ намаку адвиёт илова мекунанд. Шӯр­бои тайёрро ба косаҳо гирифта, ба болояш кабудии майда резакарда мепошанд. Зирбоншӯрборо бо дунба ҳам тайёр мекунанд. Барои ин дунбаро ба шакли чоркун­ҷа майда пора карда, ба дег меандозанд ва то сурх­ча шудани ҷаззаҳо бир­ён ме­кунанд. Баъд ҷаззаҳоро аз дег мегиранд ва шӯрборо бо тарзи дар боло зикршуда ме­пазанд. Маҳсулот барои 5–6 нафар: 600 г гӯшти гӯс­фанд, 50 г равғани рустанӣ ё 75 г дунба, 150 г бехпиёз, 125 г сабзӣ, 160 г помидори тару тоза ё 50 г қайлаи помидор, 600 г картошка, 1 бандча ка­бу­дӣ, мувофиқи табъ намаку адвиёт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Таомҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Ғизоҳо
Зироатгардон

[мини|Парвариши [помидор дар шароити гармхона]]
**Зироатгардон**  — кишти бо навбати сабзавот дар гарм­хона, парвардахона, гулхона ва заминҳои дигари бо­ло­пӯ­шида дар давоми сол. Зироатгардонро дар парвардахонаҳо «ча­ҳор­чӯб­гардон» ва дар гармхонаву гулхонаҳо «метр­гар­дон» низ меноманд. Зироатгардон аз чанд киштгардони зироат (якум, дуввум ва ғ.) иборат буда, пайи ҳам яке дигареро иваз мекунад. Зироатгардон барои ҳар иншоот ё гурӯҳи иншооти яксон ало­ҳи­да мураттаб мешавад. Дар сурати дар парвардахона мав­ҷуд будани рафак ва рафҳои овезон лоиҳаи зироатгардонро барои ҳар кадоми онҳо алоҳида тартиб медиҳанд. Бо ин мақсад миқдори кӯчатҳо барои кишти кушод, инчунин аз замини муайяни кишт бо хароҷоти кам тамоми сол рӯёндани ҳо­сили фаровони сабзавот ба назар гирифта мешавад. Ҳан­гоми интихоби навъи зироат дар фаслҳои сол эҳтиё­ҷоти аҳолӣ, хусусияти биологии рустанӣ, шароити мик­ро­иқ­ли­ми гармхона, парвардахона, гулхона ва самараи иқти­содии зироатро ба эътибор мегиранд.
Гурӯҳ:Кишоварзӣ
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Кишоварзӣ дар Тоҷикистон
Зиркиҳо

thumb|Бутта
**Зиркиҳо** (Berberidaceae) —  оилаи рустаниҳои дупалла. Бутта ё  нимбуттаҳои ҳамешасабз ё хазонрез, баъзан дарахт ва гиёҳҳои бисёрсоларо дар бар мегиранд. Баргашон сода ё мураккаб, гоҳо хоршакл. Гулашон хурд, дуҷинса, аз 3 (баъзан аз 2) узв иборат аст; дар нӯги хӯшагул ҷой гирифтааст. Ғуҷуммева, баъзан ғӯзамева ё меваи чор­мағзшакл доранд. Дар дунё 14 ҷинс ва 650 намуди зиркиҳо маълум буда, бештар дар минтақаҳои муътадил ва субтропикии Нимкураи шимолӣ паҳн шудаанд. Дар Тоҷикистон 4 ҷинс (Berberis, Bongardia, Gymnospermium, Leontice) ва 13 намуди зиркиҳо  вомехӯранд. Дар таркиби ҳама намудҳои зиркиҳо  алкалоидҳо, хосса берберин мавҷуд аст. Зиркиҳо рустаниҳои пур­қимати ғизоӣ, шифобахш ва манбаи хоми ашёи сано­атӣ мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Гиёҳон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Гиёҳшиносӣ
Зоантария

Намоиши буриш дар сатҳи ҳалқ. Се ҷуфт септаҳои нопурра намоёнанд — хусусияти намояндагони зергурӯҳҳои Brachycnemida.|275px|thumb|right
**Зоантария** (**Zoanthid**) —  ҳар яке аз 350 намуди ҷон­ва­рони бемуҳраи обӣ аз қатори зоантарияҳо (Zoan­thi­dea ва Zoantharia)-и синфи полип­ҳои марҷони (An­thozoa)-и ти­пи рӯдаковокҳо. Зоантария ба ак­ти­нияҳо шабоҳат доранд, вале нис­бат ба онҳо хурдтар бу­да, бо парда фаро гирифта шу­даанд. Дарозии зоантарияи калонтарин – Iso­zoan­thus gi­gan­teus 19 см, паҳ­ниаш то 2 см аст. Бисёр зоантарияҳо дар ис­фанҷ­ҳо ё дар ҳам­бастагӣ бо онҳо ва ҷон­ва­ро­ни дигар умр мегузаронанд. Зоантарияи Epi­zoanthus ame­ricanus дар об­ҳои назди­соҳи­лии Ам­рикои Шимолӣ дучор меояд. Вай ба гӯшмо­ҳие, ки дар он харчанги ово­рагард зиндагӣ до­рад, ме­час­пад ва онро тад­ри­ҷан таҷ­зия намуда, куллан аз худ мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Ҷонварон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҷонваршиносӣ
Котри

**Котри** ( ) —  шаҳрест дар вилояти Синди Покистон, ки дар ноҳияи Ҷамшоро ҷойгир аст. Шумораи аҳолӣ 82,916 нафар (то соли 2010) аст  .

## Нақлиёт
Аз соли 1861 инҷониб, роҳи оҳан аз Котрӣ то Карачӣ фаъолият мекунад  .

## Иқтисод
Идораи марказии *Indus flotilia* дар Котри ҷойгир аст  .

## Аҳолӣ

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Зобулистон

thumb|Ступаи буддоӣ, ки ба наздикӣ дар Мес Айнак дар вилояти Логар кофта шуд. Чунин ступаҳо дар вилояти ҳамсояи Ғазнӣ, аз ҷумла дар вилояти шимолии Самангон кашф шудаанд.
**Зобулистон** **زابلستان** (аз паҳлавии **Зобул**), Зобул, Зо­вулистон, вилояти таърихӣ дар ҷанубу шарқи Хуросон, ки минтақаи кӯҳистони байни д. Ҳилманд ва Қан­да­ҳорро дар бар мегирифт. 

Вожаи паҳлавии Зобул аз номи яке аз қабилаҳои Ҳайтолиён бархостааст, ки дар асри 5 ин мин­та­қаро ишғол карда буданд. Дар «Шоҳнома»-и Фир­давсӣ ҳамчун ватани аҷдоди Зол ва писараш Рустам (лақабаш Зобулӣ аз ин ҷост) тавсиф ёфтааст. Ба қавли Ёқути Ҳа­ма­вӣ, Зобулистон дар ҷануби Балху Тахористон ҷойгир шуда, марказаш ш. Ғазна буд. Дар аҳди хилофати Усмон (644–656) аз ҷониби сарлашкари араб Абдурраҳмон ибни Самура иш­ғол шуда, дар аҳди Умавиён ва баъдан Аббосиён ҷузъи хилофат буд. Дар аҳди хилофати ал-Муъ­тамид (870–890) ба қаламрави Саффориён дохил шуда, баъдан муддате дар ҳайати давлати Сомониён қарор дошт. Сабуктегин пас аз забти Зобулистон бо духтари ҳокими он вилоят хонадор шуд. Аз он ақд Маҳмуди Ғазнавӣ ба дунё омад ва бинобар ин ӯро бо нисбаи «зовулӣ» низ ёд мекунанд. Зобулистон баъди тохтутози муғул ба қаламрави Темуриён, Темуриёни Ҳинд ва Дуррониён дохил гардид. Кӯҳҳои Зобулистон аз маъдани нуқра, мис, оҳан, сурб ва сангҳои мағнотис ғанӣ буд. Зобулистон обҳои фаровон дошт ва мардумаш ба шу­ҷоату далерӣ машҳур буданд. Минтақаи Зобулистон се шаҳри асо­сӣ дошт: Ғазна, Майманд ва Калот. Ҳоло минтақаи таърихии Зобулистон ба ҳайати ҶИА ва Балучис­тон дохил мешавад. Дар аҳди ҳукумати Муҳам­мад Зоҳир­шоҳ дар минтақаи байни ш-ҳои Қандаҳор ва Ғазна вил. Зобул ташкил ёфт, ки маркази он ш. Калот мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Қабилаҳо
Ларкана

**Ларкана**  (   )  — шаҳрест дар вилояти Синди Покистон ва маркази ноҳияи ҳамном . Аҳолии он 270,283 нафарро ташкил медиҳад (то соли 1998). Дар моҳи августи соли 2000, Ларкана садсолагии худро ҷашн гирифт  .

## Таърих
Дар давраи ҳукмронии Бритониё, ин шаҳр дар масири роҳи оҳани шимолу ғарбӣ қарор дошт. Тибқи барӯйхатгирии соли 1901, шумораи аҳолӣ 14,543 нафарро ташкил медод. 

Дар наздикии Ларкана Мохенджо-Даро, шаҳри қадимаи тамаддуни водии Ҳинд, ки тақрибан соли 2600 пеш аз милод ба вуҷуд омадааст, ҷойгир аст . Он бузургтарин шаҳри қадимаи водии Ҳинд ва яке аз аввалин шаҳрҳо дар таърихи Осиёи Ҷанубӣ, ҳамзамони тамаддуни Мисри Қадим ва Месопотамияи Қадим буд  .

## Кишоварзӣ
Ларкана бо заминҳои ҳосилхез иҳота шудааст, ки дар он қариб ҳама намуди меваю сабзавот, аз ҷумла картошка, харбуза, зайтун, афлесун, нахӯд, сабзӣ, бодиринг, манго ва гуава парвариш карда мешаванд. Найшакар дар наздикии шаҳр парвариш карда мешавад ва дар корхонае, ки соли 1990 дар шаҳри Наудеро таъсис ёфтааст, коркард мешавад.

## Одамони машҳур
Сарвазири собиқи Покистон Зулфиқор Алӣ Бҳутто дар Ларкана таваллуд шудааст  .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Ларкано  
* Ларкана 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Матиёрӣ

**Матиёрӣ** ( ,  шаҳр дар вилояти Синди Покистон, маркази маъмурии ноҳияи ҳамном аст.

## Ҷуғрофия
Ин шаҳр дар ҷанубу марказии Синд, шарқи дарёи Ҳинду, тақрибан 152 километр шимолу шарқи Карочӣ, маркази вилоят, ҷойгир аст. Баландии мутлақ аз сатҳи баҳр 12 метр аст  . Наздиктарин фурудгоҳи шаҳрвандӣ дар Ҳайдаробод ҷойгир аст.

## Аҳолӣ
Тибқи охирин барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 1998, шумораи аҳолӣ 15,773 нафарро ташкил медод  . Афзоиши аҳолии шаҳр аз рӯи сол:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Мирпур Хос

**Мирпур Хос**  ( ) — шаҳрест дар вилояти Синди Покистон ва маркази ноҳияи ҳамном . Аҳолӣ: 242,887 нафар (то соли 2010)  .

## Таърих
Пеш аз фатҳи исломии Синд аз ҷониби артиши араб Муҳаммад ибни Қосим, макони Мирпур Хос макони як шаҳраки шукуфони буддоӣ буд, ки бо номи *Каҳу Ҷо Даро* маъруф аст. Боқимондаҳои бино то имрӯз боқӣ мондаанд. Ин шаҳрак бо кишоварзӣ ва боғдорӣ машғул буд  . Пас аз таъсиси Покистон, шоир ва қозии охирини Уғадир , Муҳаммад Зайнул Обиддин, аз Ҳайдаробод ба Мирпур Хос муҳоҷират кард. Ӯ вафот кард ва дар ин ҷо дафн карда шуд.

## Аҳолӣ
Тибқи барӯйхатгирии аҳолии соли 1998, аҳолии шаҳр 184,465 нафарро ташкил медод. Аксарияти аҳолиро синдҳӣ ташкил медиҳад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Митхи

**Мити** (  шаҳрест дар вилояти Синди Покистон ва маркази ноҳияи Тарпаркар .

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Ин шаҳр дар наздикии марз бо Ҳиндустон ҷойгир буда, баландии он аз сатҳи баҳр 27 метр аст  .

## Аҳолӣ

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Моро (Покистон)

**Моро** ( ) — шаҳрест дар вилояти Синди Покистон, ки дар ноҳияи Наушаҳро-Фероз ҷойгир аст. Шумораи аҳолӣ 93,486 нафар (то соли 2010) аст  .

## Тақсимоти маъмурӣ
Моро аз ҷиҳати маъмурӣ ба 3 шӯрои иттифоқҳо тақсим мешавад  .

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Шаҳр дар масофаи 12 км аз дарёи Ҳинду, дар баландии 28 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст  .

## Аҳолӣ

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Нозим (Покистон)

**Нозим** ( , (аз калимаи арабии "ташкилкунанда", муродифи шаҳрдор гирифта шудааст) — раиси шаҳрҳо ва деҳоти Покистон аст. Нозим унвони  забони урдуи мақоми интихобшудаи ҳукумати маҳаллӣ дар Покистон (дар ноҳияҳо, техсилҳо, шӯроҳои иттифоқҳо ва шаҳракҳо) аст  .

Раиси  *Ҷамъият-и-Талабаи Исломӣ*  (Иттиҳоди исломии донишҷӯёни  Покистон) *Нозими Аъло* ном дорад (ӯ ба муддати як сол интихоб мешавад, пас аз анҷоми ин давра ҳамаи аъзои Иттиҳоди исломии донишҷӯён Нозими навро интихоб мекунанд)  

Покистон дар аввал низомеро дошт, ки аз Ҳиндустони Бритониё мерос гирифта буд, ки дар он шаҳрдор раиси ноҳия буд. Пас аз қабули Қонун дар бораи ҳокимияти маҳаллӣ, нақши Нозим аз нақши шаҳрдор (бо ваколатҳои бештар) фарқ мекард.
## Нигаред низ
## Нигаред низ
* Теҳсил
* Шӯрои иттифоқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳукумати Покистон
Шӯрои иттифоқ

**Шӯрои иттифоқ**  (  (ё **шӯроҳои деҳот** ) мақомоти ҳукумати маҳаллӣ дар Покистон мебошанд, ки аз 13 узви шӯро иборатанд. Шӯрои иттифоқҳоро Нозим (муродифи шаҳрдор ) ва ноиби нозим роҳбарӣ мекунанд  Қаламрави шӯрои иттифоқҳо як шаҳраки калон, минтақаҳои атрофи он ва деҳаҳои хурди наздикро дар бар мегирад. Истилоҳи *Шӯрои иттифоқҳо* инчунин метавонад барои маҳалҳои аҳолинишине, ки қисми шаҳр мебошанд, истифода шавад.

Ҳар як Шӯрои иттифоқҳо, ки онро Нозим роҳбарӣ мекунад, 13 узви шӯро дорад, ки бо роҳи овоздиҳӣ интихоб мешаванд. Чор мард ва ду зан мустақиман аз ҷониби аҳолӣ интихоб карда мешаванд; ду мард ва ду зан намояндагони деҳқонон ва коргарон мебошанд, як нафар ақаллиятҳоро намояндагӣ мекунад; ду нафар якҷоя ҳамчун шаҳрдори иттифоқ (нозим) ва муовини шаҳрдори иттифоқ (ноиб нозим) интихоб карда мешаванд  . Илова бар аъзои интихобшудаи шӯро, якчанд хизматчиёни давлатӣ ва мансабдорон ҳастанд, ки ба котиби Шӯроҳои иттифоқҳо ҳисобот медиҳанд. Котиби Шӯроҳои иттифоқҳо хизматчии давлатӣ аст, ки аз ҷониби давлат таъин карда мешавад.

Қаламрави Шӯрои иттифоқҳо одатан қисми Теҳсил аст. Дар камтар мавридҳо Шӯрои иттифоқҳо қисми ноҳияи шаҳрӣ мебошанд  .

## Нигаред низ
* Теҳсил
* Нозим
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳокимияти маҳаллӣ
Луис Пастер

**Луи Пастер** ( ,   ; 27 декабри 1822, Доле, департаменти Юра – 28 сентябри 1895, Château Villeneuve-l'Étang дар наздикии Гарше )  – шимидони фаронсавӣ  ва микробиолог, узви Академияи Фаронса (аз соли 1881; дар кафедраи № 17 ). Пастер, ки моҳияти микробиологии ферментатсия ва бисёр бемориҳои ҳайвонот ва инсонро нишон дода буд, яке аз асосгузорони микробиология, муасиссиси илмии эмгузаронӣ ва ваксинаҳо бар зидди сиёҳзахм, вабои мурғ ва ҳорӣ шуд . Корҳои ӯ дар соҳаи сохтори булӯрӣ ва падидаи поляризатсия асоси стереошимиро ташкил доданд  . Пастер инчунин ба баҳси асрҳо дар бораи пайдоиши худсаронаи баъзе шаклҳои ҳаёт дар замони муосир хотима бахшид ва имконнопазирии инро бо роҳи таҷрибавӣ исбот кард. Номи ӯ ба шарофати фанновари  офаридаи ӯ ки баъдтар ба номи ӯ *пастеризатсия,* гузошта шудааст, маҳбубияти фаровонеро кашф кардааст.

Ӯ аз оилаи чармгар буд ва маълумоти васеъ, бахусус дар соҳаи истеъдоди бадеӣ, гирифт. Пастер, ки касби илмро интихоб карда буд, дар синни 26-солагӣ ба шарофати кашфи сохтори кристаллҳои кислотаи тартарӣ профессори физик шуд. Ӯ муддате дар литсейи Дижон ва Донишгоҳи Страсбург кор кард ва се сол декани факултаи илмҳои табиӣ дар Лил буд. Аз соли 1859 то 1867, ӯ яке аз директорони École Normale Superieure буд. Пас аз нооромиҳои донишҷӯён, ӯ худро пурра ба таҳқиқоти илмӣ бахшид ва аз соли 1867 то 1888 лабораторияи химияи физиологиро роҳбарӣ кард. Аз соли 1859 то 1864, Пастер ба омӯзиши назарияи тавлиди худсаронаи микроорганизмҳо тамаркуз кард ва ҳамзамон равандҳои ферментатсияро дар робита бо вайроншавии васеъи шароб ва пиво ҳангоми тайёр кардан ва интиқоли онҳо омӯхт. Дар соли 1865, Луи Пастер ба омӯзиши сабабҳои эпидемияи кирми абрешим дар ҷануби Фаронса шурӯъ кард, ки ба саноати кирмпарварӣ зарари ҷиддӣ расонида буд. Пас аз солҳои 1870-ум, Пастер қариб пурра ба таҳқиқоти тиббӣ бахшида шуд (ӯ соли 1873 узви Академияи миллии тиб шуд), зеро се фарзандаш бар асари бемории тиф фавтиданд. Соли 1868 Донишгоҳи Бонн ба Пастер дараҷаи доктори тибро бо номи "Honoris Causa" дод, аммо пас аз ҷанги Франко-Пруссия дар соли 1871, ӯ аз он бо сабабҳои сиёсӣ даст кашид. Соли 1888 ӯ ифтитоҳи Институти Пастерро дар Париж таъмин кард, ки аввалин директори онро то маргаш ба ӯҳда дошт. Ӯро дар дахма институт дафн карданд.

Ӯ аз кишварҳои гуногуни ҷаҳон ҷоизаҳои илмӣ ва давлатии сершумор ба даст оврадаст. Солгарди марги Луис Пастер ҳар сол ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо бемории ҳор таҷлил мешавад [  .

## Ташаккул (1822–1848)
чап|мини|''Хонае дар Доле, ки Луис Пастер дар он таваллуд шудааст. Акси соли 2016.''

## Эзоҳҳо

## Адабиёт
## Пайвандҳо
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1895
Гурӯҳ:Даргузаштагони 28 сентябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1822
Гурӯҳ:Зодагони 27 декабр
Мануел Анхел

**Мануéл А́нхел Мора́н Иба́нйес** (; 15 марти 2004, Албайда-дел-Алхарафе, Испониё) — футболбози испониёӣ, дастпарвар ва миёнмайдони бошгоҳи «Реал Мадрид».

## Зиндагинома
Мануел Анхел зодаи шаҳри Албайда-дел-Алхарафеи Испониё мебошад.

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Мануел Анхел дар BDFutbol
* Мануел Анхел дар transfermarkt.de

Гурӯҳ:Зодагони 15 март
Гурӯҳ:Зодагони соли 2004
Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид Кастийя»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Ҷеймс Ватт

**Ҷеймс Ватт** ( ;19 январ 1736  – 25 августи 1819 ) – инженери шотландӣ, кошиф - .

Ӯ аввалин воҳиди иқтидор, қувваи аспро муаррифӣ кард  . Воҳиди иқтидор, ватт, ба номи ӯ гузошта шудааст.

Ӯ муҳаррики буғии Нюкоменро такмил дод ва муҳаррики буғии дуҷонибаи универсалиро сохт. Ихтирооти Ватт Инқилоби саноатиро дар Англия ва баъдан дар саросари ҷаҳон оғоз бахшид. Аммо, қаблан ба ин бовар буданд; имрӯз ҳардуи ин изҳорот аз ҷониби муҳаққиқон фаъолона аз нав дида баромада мешаванд. Ватт инчунин фаъолтарин мубаллиғи системаи патент дар асри 18 будааст. Имрӯз, ӯро на ҳамчун як олими беғараз, балки ҳамчун як созандаи бомаҳорат ва ҳимоятгари муассири ҳуқуқҳои иқтисодии ихтироъкорон мешиносанд  .

Узви Анҷумани салтанатии Эдинбург (1784), Анҷумани салтанатии Лондон (1785) , узви хориҷии Фарҳангистони улуми Фаронса (1814; аз соли 1808 корреспондент)   .

## Зиндагинома

## Инчунин нигаред

* Қудрати номиналӣ
* Механизми ҳаракати параллелӣ
* Механизми Ватт
* Институти пневматикӣ
* История паровой машины  Таърихи  

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* *Супотницкий М. В.* Патенты — на пути технического прогресса // НГ-Наука. № 1 (27) от 19 января 2000.

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1819
Гурӯҳ:Даргузаштагони 19 август
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1736
Гурӯҳ:Зодагони 30 январ
Зугванд

**Зугванд** —  деҳа дар ҷамоати деҳоти Зонги ноҳияи Иш­ко­шим. Аз Зугванд то маркази ҷамоати деҳот 5 км, то маркази но­ҳия (шаҳраки Ишкошим) 105 км; роҳ қисман ас­фалтпӯш. Аҳолиаш 1059 нафар (январи 2017). Деҳа муассисаи таҳ­силоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб, осиёби обӣ ва 1 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Со­ҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ, кар­тош­ка­пар­варӣ, сабза­воткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз чашмасорони кӯҳдо­ман­ҳо обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 60 хо­ҷагии деҳ­қонии инфиродӣ фаъолият доранд. Н. и. фи­лологӣ Б. Лаш­карбеков дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Моро (мазмунҳо)

**Моро**
* Моро - шаҳр дар Покистон.
* Алду Моро - раиси Шӯрои вазирони Итолиё.
* Ромуалдо Моро - футболбози чилигӣ. Romualdo Moro
* Жианкарло Да Силва Моро - футболбози бразилӣ, зарбазананда (страйкер)
Зувор

**Зувор**  — деҳа дар ҷамоати деҳоти Вири ноҳияи Шуғнон. Аз деҳа то маркази ҷамоати деҳот 3 км, то маркази ноҳия (шаҳ­раки Ваҳдат) 80 км, то маркази вилоят (ш. Хоруғ) 72 км; роҳ қисман асфалтпӯш. Аҳолиаш 244 нафар (январи 2018). Деҳа нуқтаи савдои хусусӣ, бунгоҳи тиббӣ ва муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ дорад. Талабагон таҳ­сили баъдиро дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Шитам давом медиҳанд. Соҳаҳои асосии хо­ҷагӣ: ғаллакорӣ, картошкапарварӣ, боғдорӣ, сабзавот­корӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз Зувордара ва чашмаҳои кӯҳӣ обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа хоҷагии деҳқо­нии инфиродии «Иттифоқ» фаъолият дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳо аз рӯи алифбо
Niletto

**Niletto** (номи аслӣ - **Данил Сергеевич Притков**   ; рузи таваллуд 1 октябри соли 1991, Тюмен, РСФСР, ИҶШС ) овозхон ва раққосаи рус аст. Иштирокчии лоиҳаи " Песни" дар канали TNT (мавсимҳои 1 ва 2), инчунин лоиҳаи "Русский ниндзя" мебошад

## Биография

Ӯ 1 октябри соли 1991 дар шаҳри Тюмен таваллуд шудааст. Волидон- Светлана ва Сергей. Инчунин Даниил ду хоҳар дорад. Якчанд муддат дар Перм зиндагӣ кардааст. Аз синни 7 солагиаш дар Екатеринбург таҳсил ва зиндагӣ кардааст. Соли 2020 ба Маскав омад. 

Аз 9 солагиаш ба мактаби раққосӣ мерафт. Пас аз хатми мактаби миёна барои таҳсил ба донишгоҳи УГЛУ ( Уральский государственный лесотехнический университет) ба факултаи экологӣ хонда баъди курси сеюм донишгоҳро тарк кард. Баъдтар устоди рақс шуда дарс медод. 

### Фаъолият

## Ҷоизаҳо ва номзадҳо

## Дискография

### Албоми студиявӣ

* "Криолит"

* «Хентай»
* And there We Go
* Ляля
* Голос черновиков 
* Простым 
* Юбилейный 30
Зувай

**Зувай** —  деҳа дар ҷамоати деҳоти Сангвори н. Сангвор (собиқ Тавилдара). Аз деҳа то маркази ҷамоати деҳот 2 км, то маркази ноҳия 47 км; роҳ автомобилгард. Аҳо­ли­аш 244 нафар (январи 2016). Зувай мактаб надорад. Талабагон дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Миёнаду таҳсил мекунанд. Деҳа бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷ­вақта, осиёби барқӣ ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Со­ҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ, картош­капар­варӣ, сабзавоткорӣ, занбӯрпарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз д. Дараи Ҳайрон обёрӣ мешаванд. Дар ҳу­дуди деҳа 11 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Аҳолиаш солҳои 50 асри 20 ба н. Панҷ кӯчонда шуда, деҳа камодам (10–12 хонавода) монда буд. Як қис­ми аҳолӣ солҳои 70 асри 20 ба деҳа баргашта, онро обод ва дар с-зи «Миёнаду» кор кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* кистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Сангвор
Фран Гонсалес

**Франси́ско Хавие́р Гонса́лес Пе́рес** (; 24 июни 2005, Леон, Кастийя ва Леон, Испониё) — футболбози испониёӣ, дастпарвар ва дарвозабони бошгоҳи «Реал Мадрид».

## Зиндагинома

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Зодагони 24 июн
Гурӯҳ:Зодагони соли 2005
Гурӯҳ:Дарвозабонҳои футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид Кастийя»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Соҳибёр Толиб

**Соҳибёр Толиб** (тав. 10 феврали 1986, рустои Равот, ноҳияи Панҷакент) — коргардон, филмноманавис ва рӯзноманигори тоҷик. Мудири шуъбаи филмноманависони Муассисаи давлатии «Тоҷикфилм» (аз соли 2023).

## Зиндагинома
Соҳибёр Толиб 10 феврали соли 1986 (дар асноди расмӣ 19 феврал) дар рустои Равот аз ноҳияи Панҷакент ба дунё омадааст. Таҳсилоти олии худро соли 2003 дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Б. Ғафуров оғоз карда, соли 2008 бахши забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ-ро ба поён расонидааст.

Дар солҳои 2019–2021 давраи магистратураи Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербургии телевизион ва синаморо дар риштаи филмноманависӣ хатм намудааст. Ҳамзамон дар Озмоишгоҳи коргардонии «Кинокоммуна»-и Иттиҳодияи синамогарони Санкт-Петербург коромӯзӣ кардааст.

## Фаъолияти касбӣ
### Журналистика ва Радио
Фаъолияти рӯзноманигории худро солҳои 2004–2005 дар ҳафтаномаи «Зиндагӣ» оғоз кардааст. Аз соли 2005 то 2019 (бо танаффус) дар Радиои Тоҷикистон ба ҳайси муҳаррир ва ровии барномаҳои «Садои ҷавонон», «Насими субҳ», «Соярӯшан», «Шабзиндор» ва «Расонаҳо ва ҷомеаи маданӣ» фаъолият намудааст.

Дар давраи солҳои 2011–2014 ба ҳайси хабарнигори Радиои Тоҷикистон дар Русия фаъолият карда, барномаи машҳури «Садои муҳоҷир»-ро таҳия мекард ва беш аз 100 гузориш аз зиндагии муҳоҷирон омода намудааст. Ҳамчунин сардабири нашрияи «Тоҷикони Россия» (Маскав, 2011–2013) буд.

### Синамо
Соли 2018 филми кӯтоҳи достонии «Талош»-ро сохт, ки дар Ҷашнвораи байналмилалии «Дидор» сазовори Ҷоизаи ба номи Тоҳир Собир гардид. Соли 2025 нахустин филми баланди достонии ӯ бо номи «Хоби сурх» рӯи саҳна омад. Филм ба мавзуи бархӯрди наслҳо ва бӯҳрони зеҳнии ҷомеаи пасошӯравӣ бахшида шуда, дар ҷашнвораҳои байналмилалӣ дар Қазоқистон ва Шветсия намоиш дода шуд.

## Филмшиносӣ
* «Шиносномаи миллат» (мустанад, 2006)
* «Мурғоб» (мустанад, 2010)
* «Талош» (филми кӯтоҳ, 2018)
* «Моҳиҳои бузург» (филми кӯтоҳ, 2020)
* «Хоби сурх» (филми баландҳаҷми достонӣ, 2025)
* «Таксирони 70-сола» (сериали савтии 40-қисма)

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи ба номи Тоҳир Собир (2018);
* Ҷоизаи «Беҳтарин нақши зан» дар ҷашнвораи «Тоҷи сомон» барои филми «Хоби сурх» (2025).

## Лоиҳаҳои расонаӣ
Муассиси тарҳи расонаии «Баҳман» дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва Ютюб мебошад, ки ба интишори филмҳои кӯтоҳ ва подкастҳо мепардозад. Подкасти махсуси ӯ «Гуфтор бо Соҳибёр» ном дорад.

## Оила
Оиладор, соҳиби се фарзанд мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Соҳибёр Толиб: Филми ман барои андеша аст — Фараж
* Тақриз ба филми «Хоби сурх» — Your.tj

Гурӯҳ:Коргардонони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филмноманависони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент
Симон де Бовуар

**Симон де Бовуар** (   январи соли 1908, Париж – 14 апрели соли 1986, ҳамон ҷо) нависандаи фаронсавӣ, намояндаи фалсафаи экзистенсиалӣ ва идеологи ҳаракати феминизм будааст. Ӯ муддати тӯлонӣ бо Сартр муносибати ошкоро дошт (вале ҳарду зидди издивоҷ буданд). Муносибати онҳо пур аз муоширати шадиди эҷодӣ буд  .

## Зиндагинома  ва эҷодкорӣ

### Кӯдакӣ ва таҳсил
Ҳангоми таваллуд Симон-Люси-Эрнестин-Мари Бертран де Бовуар (  ), ӯ дар як минтақаи маскунии ашрофнишин  дар гулгашти Распай ба дунё омдааст.  Оилаи ӯ ба як оилаи қадимии ашрофон тааллуқ дошт, ки аз Гийом де Шампо, илоҳиётшинос, суханвар ва мантиқшиноси фаронсавии асримиёнагӣ ва муаллими Абеляр буданд. Симон духтари калонии Жорж Бертран де Бовуар, ҳуқуқшинос ва котиб ва Франсуаза де Бовуар, зодаи Брассо, католики диндор, духтари як бонкдори сарватманд аз Верден буд. Ду сол пас аз таваллуди Симон, хоҳараш, Элен де Бовуар ба дунё омад.

## Эзоҳ


## Ҷусторҳои вобаста

* "Симон де Бовуар дар Чикаго " акси баҳсбарангезест, ки аз ҷониби Арт Шей соли 1950 дар Чикаго гирифта шудааст.
* Ҳенри ва Ҷун

## Пайвандҳо

* Бовуар Симона де // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Гурӯҳ:Даргузаштагони Порис
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1986
Гурӯҳ:Даргузаштагони 14 апрел
Гурӯҳ:Зодагони Порис
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1908
Гурӯҳ:Зодагони 9 январ
Чанакя

**Чанакя** (  ; инчунин *Ватсяяна*; тақрибан 370–283 пеш аз милод) браҳман ва муаллими машҳур аз Таксила, Ҳиндустон мебошад, ки Империяи Мавриёнро таъсис дод, ки аввалин шуда қисмати назарраси Ҳиндустонро муттаҳид кард. Ӯ дар нишастани Чандрагупта Маурия ба тахти Магадха ( 321 пеш аз милод ) ва сарнагун кардани сулолаи собиқи Нанда ( 317 пеш аз милод ) нақши муҳим бозидааст. Уро " Макиавеллии ҳиндӣ"  меноманд, ки бо ақли маккор ва тезҳушии сиёсии худ маъруфият дорад.

Асарҳои "Чанакя Сутра" (рисолае дар бораи сиёсат ва ахлоқ ) ва Шастраи Чанакя Раҷаниро дар бар мегиранд. Ӯро инчунин аксар вақт бо муаллифи рисолаи сиёсии "Арташастра" (Илми судоварӣ), ки ***Каутиля*** ё ***Вишнугупта***  ном дорад, ки аввалин шуда баъзе аз ғояҳои иқтисоди классикиро таҳия кардааст, шинохтаанд. Ин рисола яке аз аввалин асарҳо дар таърихи соҳаҳои иқтисод, сиёсатшиносӣ ва пулиси махфӣ     ҳисобида мешавад.

То ибтидои асри 20, Чанакя асосан ҳамчун қаҳрамони драмаи Вишакхадатта " Мудраракшаса " маъруфият дошт. Асарҳои ӯ аллакай дар асри 12 гумшуда ҳисобида мешуданд, аммо дар асри 20 аз нав кашф карда шуданд. "Артхашастра" соли 1909 бознашр шуд.

## Манбаъҳои таърихӣ

## Эзоҳҳо

## Пайвандҳо
* 
* Ведические афоризмы Чанакьи Пандита

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ҳиндустон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳо бо викификатсияи дастии таърих дар қуттӣ
Ариранг (албом)

***Ариранг*** ( ;  ) шашумин албоми (худи гурӯҳ онро ҳамчун панҷумин , ба истиснои *Be* ) ва даҳумин албоми умумии студиявии гурӯҳи писарбачагони BTS-и Кореягии Шимолӣ мебошад. Нашри албомро ширкати Big Hit Music, лейбли таҳти конгломерати Hybe Corporation-и Кореяи Ҷанубӣ, анҷом медиҳад. Ин аввалин албоми пурраи гурӯҳи BTS дар панҷ сол аст, ки пас аз бозгашти ҳамаи аъзоён аз хидмати ҳарбӣ сабт шудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мероси фарҳангӣ
Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонӣ
Гурӯҳ:Мусиқӣ аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Мусиқӣ аз рӯи жанр
Ҷей-Ҳоуп

**Чон  Хосок** (   J-Hope;     ), санаи 18 феврали 1994  дар шаҳри Кванджоу таваллуд шудааст. Бештар бо номи **J-Hope** (бо номи **J-hope** низ маъруф аст) маъруф аст, овозхони Кореяи Ҷанубӣ, рэпер, таронасаро, раққоса ва продюсери мусиқӣ мебошад. Тибқи иттилои Ассотсиатсияи саноати сабти Корея (KOMCA), ӯ 142 оҳангро ба номи худ сабти ном кардааст  .

1 марти соли 2018, J-Hope расман ҳамчун яккасарой ба таври расмӣ бо микстейпи *Hope World* дебют кард, ки дар ҷадвали албомҳои *Billboard 200-и* ИМА ба ҷои 63 расид (баъдтар ба ҷои 38 баромад) ва ӯро ягона рассоми яккасаройии кореягӣ гардонд, ки то кунун дар ҷадвал ин қадар баландтарин ҷойро ишғол кардааст.  Ӯ аввалин узви BTS шуд, ки соли 2019 ҳамчун яккасарой ба Billboard Hot 100 ворид шуд, вақте ки суруди ӯ бо номи Chicken Noodle Soup бо иштироки овозхон Бекки Ҷ дар ҷои 81-ум қарор гирифт. Дар соли 2022, Ҷей-Ҳоуп албоми дебютии студиявии худро *бо  *'Jack in the Box**'  баровард, ки ин аввалин албоми яккасарои ӯ мебошад. Соли 2023, ӯ суруди худро бо номи *On the Street* бо иштироки Ҷ. Коул баровард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқидонон
Нозим (мазмунҳо)

**Нозим**
* Нозим -  раиси шаҳрҳо ва деҳоти Покистон.
* Нозим Сафаров - муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1988), профессор (1990).
* Зафар Нозим - овозхони саршиноси тоҷик, Ҳунарпешаи мардумии ҶШС Тоҷикистон.
* Нозим Қудсӣ - Президенти Сурия.
* Нозим Меликов - ҳунарпеша ва коргардони машҳури театр.
Лиса Манобан

**Лалиса Манобан** (); ҳангоми таваллуд **Пранприя Манобан** (; ), маъруф ба **Лиза** ( , *Риса*), овозхон, раққоса ва репери тайландӣ аст. Ӯ ҷавонтарин узви гурӯҳи духтаронаи Кореяи Ҷанубӣ Blackpink аст, ки соли 2016 аз ҷониби YG Entertainment таъсис ёфтааст.

Ин албом дар давоми як ҳафтаи нашраш дар Ҷумҳурии Корея беш аз 736,000 нусха фурӯхта шуд ва ин ӯро аввалин Сароянда зане кард, ки ин корро анҷом дод. Клипи мусиқии ин суруди ҳамном дар 24 соати аввали нашраш дар YouTube 73,6 миллион тамошобин ҷамъ овард ва дар 24 соати аввал аз ҳама бештар тамошобини клипи як ҳунарманди соло дар ин платформа гардид.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Зувола

Зувола, завола, себак, лӯндаи хамир ба андозаи як нон —  хамирпораи молидаи мудаввар (кулӯла), ки аз хамири нону таом бурида ё канда гирифта, ба шакл дароварда мешавад. Маъмулан, нонвойҳо ё кадбонуҳо му­во­фиқи навъи таом, ши­ринӣ ё ноне, ки мепазанд, зувола мегиранд ва онро як муддат дам медиҳанд. Пас аз дам гирифтан, дар суфра ё тахта рост карда, ба шакли му­вофиқ медароранд. Вобаста ба навъи нон ва таоми интихобшуда зувола ҳаҷми гуногун (калону хурд) дорад. Пеш аз гирифтани зуволаи нони рав­ғанӣ ба хамири он миқ­дори муайяни равған мемоланд. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Таомҳои хамирин
Зоҳид

Зоҳид  (Муҳаммадзоҳид ибни Муҳаммадраҷаби Хуҷандӣ), хаттот, шоири тоҷик (асрҳои 18–19). 

## Зиндагинома
Дар мад­расаи Бухоро таҳсили илм кардааст. Зоҳид дар навиштани ҳафт навъи хат: кӯфӣ, сулс, райҳон, зулф, риқоъ, тавқеъ ва нас­таъ­лиқ маҳорати комил дошт. Ӯ тамоми умр дар мад­ра­са­ҳои Хуҷанд мударрисӣ карда, ба санъати хаттотӣ машғул буд. Асарҳои зиёди адибони пешин ва замонашро китобат кардааст. Яке аз асарҳои китобаткардаи Зоҳид рисо­лаи суфияи «Зоду-л-мусофирин»-и Рукнуддин Ҳусайн (1273–1329) мебошад, ки соли 1829 дар коғази маҳаллӣ бо хатти зебои настаълиқ анҷом додааст. Сарлавҳаҳои ки­тоби мазкур бо ранги «ҷӯша» хеле зебову хоно навишта шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ: шоирони тоҷик
Зорӣ

**Зорӣ**  Яҳё ибни Хузаймаи Иштиханӣ, муҳаддис. Замони таваллуд ва фавташ маълум нест. Дар Зор – яке аз деҳаҳои Иштихани Суғди Самарқанд таваллуд шудааст. Аз Абдуллоҳ ибни Абдурраҳмони Самарқандӣ ҳадис шунидааст. Тайиб ибни Муҳаммад Хашшувайҳи Самар­қандӣ аз ӯ ҳадис ривоят кардааст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:муҳаддисон
Зоофагҳо

**Зоофагҳо** (аз **зоо**... ва юн. **phagos** ‒ **хӯранда**) —  ҷон­вароне, ки ғизои онҳо ҷонварони дигар мебошанд. Илова ба Зоофагҳо ҳамчунин рустанихӯрҳо (фитофагҳо), пӯсидахӯрҳо, дет­рит­хӯрҳо (некрофагҳо), лошахӯрҳо, наҷосатхӯрҳо мав­ҷу­данд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:ҷонваршиносӣ
Зубилозонӣ

**Зубилозонӣ**  Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Шабиб (фавт 913, Зубилозон, Балх), муҳаддис ва фақеҳ. «Китобу-т-табақот» (дар бораи уламо ва фуқаҳои Балх)-ро аз муаллифаш Абу­абдуллоҳ Муҳаммад ибни Ҷаъфар ибни Муҳаммад ибни Ғолиб ал-Варроқ ал-Балхӣ ривоят кардааст. Абулқосим Абдурраҳмон ибни Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Ҳасан, Абусаҳл Абдурраҳмон ибни Муҳаммад ал-Балхӣ ва дигарон аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:муҳаддисон
Зоча

мини|190пкс|лӯхтакҳои замонавӣ
**Зоча**, **лӯхтак,** **луъбат**, **арӯсак**, 1) бозичае, ки аз чӯб­чаҳо, латтапораҳо, ресмонҳои рангин сохта шуда, бо либосҳои махсуси занонаю мардона оро дода мешавад ва ба он номҳои шартии «зан», «шавҳар», «духтар», «писар», «арӯс», «домод» мегузоранд. Бо зоча асосан духтарони хурд­сол бозӣ мекунанд. Аввалин зочаҳо дар қаламрави То­ҷикистони кунунӣ тақр. 2500–3000 сол пеш пайдо шудаанд. Зоча дар бовару эътиқоди мардуми тоҷик ашёи ҳифз­ку­нандаи хона ва аҳли хонавода (зан, писар, духтар) аз омил­ҳои зишт буд. Зочаҳои тоҷикиро аз ду чӯб сохта, салибвор ба ҳам мебастанд. Аз ришта калобае бофта ё аз чӯб гирдае тарошида, ба сараш порчаву ришта мегузоштанд ва кокул баста, курта мепӯ­шонданд, ки ҳоло низ ин анъана побарҷост; 2) ширкатдорони намоишҳои театри лӯхтак (нигар Зочабозӣ), ки то солҳои 20 асри 20 ривоҷ ёфта буд. Зочаро асосан аз чӯби бед сохта, бо рангҳои гулобӣ ё зарди паст ранг карда, ба рӯяш сурати чашм, абру, даҳон, мӯй­лаб, риш мекашанд. Бадани зоча аз найи ковок (дарозиаш 6–8 см) иборат буда, ба он курта мепӯшонанд. Ба даруни остин пӯсти қаткардаи найчамонандро мегузоранд. Дар лаби остин панҷаҳоро устувор карда медӯзанд. Панҷаҳо аз чарм ё ресмони сафед сохта мешаванд. Нӯги панҷаҳо бо ресмони зарди баланду сурх кашидадӯзӣ мешавад, ки он нохуни рангинро ба хотир меорад. Рӯи зочаҳои «зан» нис­батан хурд буда, бо зулфҳои қаҷу хол оро дода шудаанд, инчунин кокулчаҳо, ҷамо­лак, тоқии зардӯзӣ ва рӯй­мол доранд. Рӯи зочаҳои «мард» дароз ва биниашон калонтар аст. Дар офаридани намуди зоҳирии зочаҳо услуби реалистиро риоя мекунанд. Пештар дар гардани чӯбини зоча нишонае мебуриданд, ки «бисмил» ном дошт ва тимсоли ҷасади мақтул буд. Ба ҳаракат даровардани зоча дар давраи ислом манъ аст. Ҳоло зочаҳоро аз ашёи гуногун (чӯб, картон, резин, латта) месозанд.  

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:бозиҳо
Зоотсеноз

**Зоотсеноз** (аз **зоо**... ва юн. **koinos** – **умумӣ**) —  маҷмӯи мавҷудоте, ки дар ягон маҳалли муайян ҳамроҳ зиндагӣ мекунанд; қисми таркибии биотсеноз. Истилоҳи «Зоотсеноз» дар экология ҳаммаънои ибораҳои «сокинони ҳайвонӣ», «ола­ми ҳайвонот» аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:ҷонваршиносӣ
Зоотомия

**Зоотомия** (аз **зоо.**.. ва юн. **tome** ‒ **буридан**, **чок кардан**) —  илм оид ба шакл ва сохтори дохил, узвҳо, систе­ма­ҳо ва кулли андомгони ҳайвонот. Истилоҳи «Зоотомия» ҳоло истифода намешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:ҷонваршиносӣ
Алӣ Лориҷонӣ

**Алӣ Ардашер Лориҷонӣ** (   таваллуд 3 июни соли 1958, Наҷаф - 17 Марти 2026, Теҳрон )  сиёсатмадори эронӣ ва котиби Шӯрои олии амнияти миллии Эрон аз 15 августи соли 2005 то 20 октябри соли 2007 ва боз аз 5 августи соли 2025 то 17 марти 2026  . Ӯ қаблан аз соли 2008 то 2020 раиси Маҷлиси шӯрои исломӣ буд  . Ӯ намояндаи раҳбари олии Эрон, Оятуллоҳ Хоманаӣ, дар Шӯро буд. Ӯ масъули музокирот дар бораи масъалаҳои муҳими амнияти миллӣ, аз ҷумла барномаи ҳастаии эрон буд .

Бисёре аз сарчашмаҳо, аз ҷумла The Economist, The Independent, The Times, BBC News, The New York Times ва Reuters, ҳамчун раҳбари де-факто ё яке аз чеҳраҳои пурнуфузтарин дар сиёсати Эрон пас аз куштори Хоманаӣ дар давраи ҷанг бо Исроил ва Иёлоти Муттаҳида дар соли 2026 дониста мешавад    .

## Зиндагинома

### Солҳои аввали таҳсил ва таҳсил
чап|мини|200x200пкс|
Лориҷонӣ 3 июни соли 1958 дар Наҷаф   , ки он вақт шаҳре дар Подшоҳии Ироқ буд, таваллуд шудааст, ки падараш Оятуллоҳ Ҳошими Мирзо Омулӣ пас аз бадарға шуданаш аз ҷониби подшоҳи Эрон Ризо Паҳлавӣ дар соли 1931 дар он ҷо зиндагӣ мекард  . Лориҷонӣ ва оилааш дар солҳои 1960 ба Эрон кӯчиданд. 

Бисёре аз хешовандони Лориҷонӣ чеҳраҳои барҷастаи сиёсӣ дар Эрони муосир ҳастанд ва хонаводаи ӯ таъсири бузурге ба сиёсати Эрон дорад    .

Соли 1979 ӯ дараҷаи бакалаврро дар риштаи математика ва илмҳои компютерӣ аз Донишгоҳи технологии Шариф  ба даст овард. Баъдтар ӯ дараҷаи магистр ва дараҷаи доктори фалсафаи Ғарбро аз Донишгоҳи Теҳрон бо ҳифзи  рисолае дар бораи Иммануил Кант   ба даст овард.

### Карераи сиёсӣ
Солҳои 1980, Лориҷонӣ узви Сипоҳи посдорони Инқилоби Исломӣ шуд   .
мини|Лориҷони дар соли 2017

#### Раҳбари де-фактои Эрон
мини|280x280пкс|
Моҳи январи соли 2026 The Jerusalem Post хабар дод, ки Хоманаӣ Лориҷониро дар сурати кушта шудани ӯ аз ҷониби ИМА ё Исроил вориси воқеъии худ таъйин кардааст  .

28 феврал Иёлоти Муттаҳида ва Исроил ҷанги муштараки низомиро алайҳи Эрон оғоз карданд  . Дар аввалин рӯзи ҳамлаҳо алайҳи Эрон, Алӣ Хоманаӣ кушта шуд , пас аз он, сарфи назар аз он ки расман дар Шӯрои Идораи Муваққатӣ қудратро дар даст дошт, ӯ яке аз шахсиятҳои пурнуфузтарин дар сиёсати Эрон ва раҳбари де-фактои он гардид        . 2 март ӯ изҳор дошт, ки Эрон дигар бо Иёлоти Муттаҳида гуфтушунид намекунад ва Исроил ва Иёлоти Муттаҳидаро бо "қуввае, ки қаблан ҳеч гоҳ бо он рӯбарӯ нашуда буданд" таҳдид кард  .

## Дидгоҳҳои сиёсӣ
Таҳлилгарон ӯро ҳамчун сиёсатмадори прагматикӣ, вале муҳофизакор тавсиф мекунанд  . Бар хилофи бисёре аз сиёсатмадорони эронӣ, ӯ ҳам бо Сипоҳи посдорони Инқилоби Исломӣ ва ҳам бо рӯҳониёни баландпоя робитаҳои хеле наздик дорад  .

## Зиндашгии шахсӣ
Алӣ Ардашер Лориҷонӣ, ки бо Фарида Мутаҳҳарӣ издивоҷ кардааст, домоди марҳум Оятуллоҳ Муртазо Мутаҳҳарӣ (1919–1979), чеҳраи барҷастаи Инқилоби Исломии Эрон мебошад  . Онҳо ду писар: Муртазо ва Муҳаммад Ризо ва ду духтар: Фотима  ва Соро доранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ходимони давлатии Эрон
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1958
Гурӯҳ:Зодагони 3 июн
Рӯзи ҷаҳонии синдроми Даун

**Рӯзи ҷаҳонии синдроми Даун** () ҳамасола 21 март қайд карда мешавад, ки оғозаш аз соли 2007 мебошад. Рӯзи 21-уми марти (моҳи 3-юми сол) барои нишон додани хусусияти беназири сечандшавии (трисомия) хромосомаи 21-ум, ки боиси синдроми Даун мегардад, интихоб шудааст. Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид тасмим гирифт, ки ин рӯзро шурӯъ аз соли 2012 ҳамасола таҷлил намояд.

Ҳар сол 21 март **Рӯзи ҷаҳонии синдроми Даун** бо мақсади ба вуҷуд овардани огоҳӣ дар бораи синдроми Даун таҷлил мешавад. Ин ҳолатест, ки дар он кӯдак бо як хромосомаи изофии 21-ум ба дунё меояд.

## Фаъолиятҳо ва чорабиниҳо
Як фаъолияти маъмул пӯшидани ҷӯробҳои ранга ё номувофиқ (аз ҳар ҷуфт якто) мебошад, то дастгирии худро ба одамони дорои синдроми Даун нишон диҳанд. Ҷӯробҳо аз ҷиҳати шакл то андозае ба хромосомаҳо монанданд.

Филми тасвирии кӯтоҳи *[[Freebird I|Freebird]]* барои эътирофи Рӯзи ҷаҳонии синдроми Даун дар соли 2021 сохта шудааст. Филм аз ҷониби Майкл Ҷозеф Макдоналд навишта ва коргардонӣ шуда, бо суруди "Freedom"-и Ҷордан Ҳарт садо медиҳад ва дар Фестивали байналмилалии филмҳои кӯдаконаи Чикаго дар соли 2021 ғолиб омадааст.

## Пайвандҳои беруна
* 
* Вебгоҳи Байналмилалии Синдроми Даун (Down Syndrome International) 
* Саҳифаҳои Рӯзи ҷаҳонии синдроми Даун дар сомонаи СММ

Гурӯҳ:Чорабиниҳо оид ба маъюбӣ
Гурӯҳ:Синдроми Даун
Гурӯҳ:Рӯзҳои огоҳӣ аз саломатӣ
Гурӯҳ:Чорабиниҳои моҳи март
Гурӯҳ:Рӯзҳои Созмони Милали Муттаҳид
Гурӯҳ:Нейрогуногунӣ

Гурӯҳ:Ҷашнҳои тиббӣ
Чонгук

**Чон Чонгук** ( ;  ), маъруфтар бо номи **Чонгук** ( ;  таваллуд шудааст, Пусан ), овозхони Кореяи Ҷанубӣ, таронасаро ва продюсери мусиқӣ мебошад. Ҷавонтарин узв (макне) ва овозхони асосии гурӯҳи писарбачагон BTS .

Дар давоми дискографияи гурӯҳ, ӯ се композитсияи солоӣ - " Begin " дар соли 2016, "  " дар  ва " My Time " дар соли 2020 - иҷро кардааст, ки ҳамаи онҳо ба Circle Digital Chart ворид шудаанд. Ӯ инчунин саундтреки "   "-ро барои вебтуни "7Fates: Chakho", ки аз ҷониби BTS сохта шудааст, сабт кардааст.

Дар соли 2022, Чонгук дар суруди овозхони амрикоӣ Чарли Пут " Left and Right " ширкат варзид, ки дар ҷадвали *Billboard* Hot 100 ба ҷои 22-ум расид, Ки нишондиҳандаи хуб ба ҳисоб меравад. Дертар дар ҳамон сол, ӯ аввалин ҳунарманди кореягии ҷанубӣ шуд, ки суруди расмии саундтреки Ҷоми ҷаҳонии ФИФА-ро бо суруди " Dreamers " баровард, ки баъдан онро дар маросими ифтитоҳи Ҷоми ҷаҳонии ФИФА-2022 иҷро кард.

Тобистони соли 2023, дебюти солои ӯ бо номи " Seven " бо иштироки овозхон Латто бароварда шуд, ки рекордҳои сершумори хит-парадҳо ва стримингҳоро дар таърих шикаст. Ин суруд ҷои аввалро *дар ҷадвалҳои Billboard* Hot 100, Global 200 ва Global Excl. ҷой гирифт.Бо номи "US" суруди Чонгукро нашр кард ва ин корро аввалин рассоми солои кореягӣ кард ва дар ниҳоят зудтарин суруд дар таърих шуд, ки аз 1 миллиард пахш дар Spotify гузашт. Суруди минбаъдаи ӯ бо номи "   ", ки бо иштироки Ҷек Харлоу анҷом ёфт, дар *Billboard* Hot 100 ва Singles Chart дар UK Singles ба ҷои панҷум расид ва Чонгукро аввалин ҳунарпешаи солои Кореяи Ҷанубӣ гардонд, ки ду маротиба дар панҷгонаи пайдарпайи хитҳои беҳтарин ҷой гирифт.

Дар моҳи январи соли 2024, ӯ узви комилҳуқуқи Ассотсиатсияи саноати сабти Корея (KOMCA) шуд  .
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи кишвар
Шаҳрдор

**Шаҳрдор** ( фр. Maire — раис) — раиси ҳукумати шаҳр, маъмурияти шаҳр; раиси ҳокимияти иҷроияи маҳалли аҳолинишин, аксар вақт шаҳр, баъзан дар шаҳрҳои калон инчунин минтақаи шаҳрӣ. Ҳамчун раиси ҳукумати маҳаллӣ, дар аксари давлатҳои конститутсионӣ — шаҳрдори шаҳр аз ҳукумати марказӣ мустақил буда, танҳо ба шӯрои маҳаллӣ ва қонунҳо итоат мекунад, маъмурияти шаҳрро мустақилона идора мекунад, бахусус иқтисодиёт ва молияи шаҳрро идора мекунад. Аксар вақт сокинони шаҳр бо овоздиҳии пинҳонии мустақим интихоб карда мешаванд.

Номи ин вазифа аз , ки маънояш "калон" ё "калонсол" аст. Дар кишварҳои олмонизабон ӯро бургомистер ("шаҳрдор") меноманд.

Дар Тоҷикистон, "шаҳрдорон" ба таври ғайрирасмӣ *раисони шаҳрҳо* номида мешаванд.
## Нигаред низ
* Раиси шаҳри Душанбе
* Раиси ҷамоат

## Манбаъ
* Мэр.16 січня 2017. // Юридична енциклопедія : [дар 6 ҷилд] / таҳрири кол.: Ю. С. Шемшученко (муҳаррир) [ва диг.] . — К .: Энсиклопедияи украинӣ ба номи М. П. Бажан, 2001. — Ҷилди 3: К — М. — 792 саҳ. — ISBN 966-7492-03-6.

Гурӯҳ:Ҳуқуқи маъмурӣ
Гурӯҳ:Худидоракунӣ
Танга (асъор)

**Танга (асъор)** — воҳиди пулии байни 10 майи соли 1995 ва 29 октябри соли 2000 дар Тоҷикистон буд ва арзиши он садяки як рубли тоҷикӣ буд. Ҳеҷ гоҳ танга ё банкнотаҳо бо танга бароварда нашуда буданд.

Дар моҳи январи соли 1997 қурби мубодила 350 рубли тоҷикӣ барои як доллари ИМА буд, ки арзиши як тангаро каме камтар аз 0.003 сенти ИМА ташкил медод. 

## Адабиёт





Гурӯҳ:Иқтисодиёт дар солҳои 1990-ум
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1995 дар Тоҷикистон
РМ (рэпсаро)

**Ким Намҷун** (, бештар маъруф ба **RM** (ихтисораи *Real Me*, , қаблан *Rap Monster*;  ) — рэпери кореягии ҷанубӣ, таронасаро ва продюсери мусиқӣ мебошад. Ӯ сароянда ва рэпери асосии гурӯҳи писарбачагонаи BTS аст. Тибқи иттилои Ассотсиатсияи саноати сабти Корея (KOMCA), то моҳи июни соли 2025 ӯ 231 суруд ба номи худ сабтином кардааст , ки ӯро ҷавонтарин ҳунарпешаест, ки дар таърихи ассотсиатсия ин корро кардааст, инчунин дуввумин шахсе, ки бештарин сурудҳоро ба номи худ сабти ном кардааст .

Намҷун аввалин микстейпи солоии худ *бо номи RM-ро* соли 2015 баровард ва баъдан микстейпи дуюми худ *бо номи Mono-ро* соли 2018 баровард. Албоми охирин вақте ки дар *Billboard* 200 ба ҷои 26-ум расид, баландтарин албоми як сарояндаи солои кореягӣ дар ИМА гардид. Намҷун расман дебюти солоии худро соли 2022 бо нашри албоми студиявии худ *«Indigo»*, ки дар он Эрика Баду ва Андерсон Парк сурудҳо доштанд, анҷом дод. Ин албом дар *Billboard* 200 дар ҷои сеюм қарор гирифт ва ба баландтарин албоми як ҳунарманди солои кореягӣ дар ҳама давру замон табдил ёфт .|комм.}} . Ӯ инчунин бо ҳунарпешагон ба монанди Wale, Younha, Warren G, ,   Fall Out Boy,  , Lil Nas X ва Megan Thee Stallion ҳамкорӣ кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ: Мусиқидонон
Гурӯҳ: Рэпсароёни номӣ
Бобоҷон Зокиров

**Зокиров Бобоҷон** (1893, деҳаи Унҷии Хуҷанд – 22. 6.1966, ҳамон ҷо), пахтакор. Қаҳрамони Меҳнати Сотси­алистӣ (1950), Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон. (1949).

## Фаъолият
Солҳои 1930–65 колхозчӣ ва сардори бригадаи пахтакории к-зи ба номи С. Ӯрунхӯҷаев (собиқ к-зи «Москва») буд. Бригадаи Зокиров солҳои 1950–51 ҳосили фаровони пахта рӯён­да­аст.

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат ва ме­дал­ҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зок

**Зок**, **зог**, **зоҷ** — як навъ масолеҳи рангкунии матоъ, ко­шикорӣ, чармгарӣ (даббоғӣ), суратгарӣ.

Зокро аз за­мон­ҳои қадим чун даҳани фарангу замч ҳунармандон аз туршии гӯгирд (сулфат) ҳосил мекарданд. Дар санъати коши­корӣ ва кулолӣ зокро барои мустаҳкамии сири кошӣ ва тар­киби гилмоя истифода мебаранд. Ҳамчунин бо зок матоъро ранги сафед мекунанд. Дар фарҳанги мардуми тоҷик бештар барои ранг бастан — ҳино мондан ба дасту пой истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Масолеҳ
Зоиш

алт=|мини|Зоиши зан
алт=|мини|Мароҳили зоиши гов
алт=|мини|Як гӯсфанд дар ҳоли зоиш

**Зоиш**, **зодан** — раванди физиологие, ки дав­раи ҳомилагиро ба анҷом мерасонад.

## Раванди зоиш дар одамон одам

Дар одам зоимони муътадил (физиологӣ) дар муддати 38-40 ҳафта, вақте ки ҳамил ташаккул ёфта, барои ҳаёти берун аз батни модар омода мешавад, фаро мерасад. Оғози зоимон ба вуҷуд омадани дарди зодан аст, ки бинобар ка­шиш­ҳои бачадон сурат мегирад. Дардҳо дар ибтидо суст буда, занро чандон ташвиш намедиҳанд, вале баъдан он­ҳо шадиди бардавом (то 40 дақ.) ва такрори пай дар пай (баъди ҳар 5-6 дақ.) мегарданд. Зоимон дар занҳои нахустзо 15-20, дар занҳои кӯдакдор 10-12 соат идома меёбад. Давомоти зоимон ба синну сол (дар занҳои нахустзои аз 28-30-сола боло муд­дати зоимон тӯлонитар аст), андозаи кос, бузургии ҳамил, фаъолии кашишҳои заҳдон ва ғ. вобаста аст. Дар марҳа­лаи аввали зоимон обпарда дарида, бори он берун мерезад (баъ­зе вақтҳо ин ҳолат рух намедиҳад ва ҳамил андаруни пар­да — «бо курта» ба дунё меояд). Чанде баъд ба дарди зодан кашишҳои пардаи шикаму диафрагма ва чордард ҳам­роҳ шуда, ҳамил бо роҳи зоиш пеш меравад.

## Раванди зоиши дар ҳайвонот
Зоимон дар ҳайвоноти хонагӣ дар се марҳала падид меояд: омодагӣ (куллан боз шудани маҷрои гарданаи бачадон ва ҷойгирии ҳамил), рондани ҳамил (зоиш; он дар буз 5-30 дақ. ва гов 4 соат давом мекунад) ва ҷудошавии машима (дар гов баъд аз 5-6 соат). Раванди баҳинҷори зоимон дар ҳай­вонот ба намуд, шароити нигоҳдошт, хӯрокдиҳӣ ва истифодаи онҳо на фақат ҳангоми бордорӣ, балки дар тамоми муддати зиндагӣ вобаста аст. Дар фермаҳои чор­водорӣ ҳайвонҳои бордорро чанд шаборӯз пеш аз зоимон ба шуъбаи зои­мон мегузаронанд. Маъмулан, ҳангоми зоимон ҳамил аз роҳ­ҳои зоиш бо сару пои дарозкарда хориҷ мешавад. «Ба­ҳин­ҷор» сурат гирифтани зоимон ба ҳолати нейрофизиологии андом­гони модина ва хусусиятҳои анатомии он, инчунин аз андоза, ҳолат ва тарзи ҷойгиршавии ҳамил вобаста аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:зоймон
Литсейи Оғохон, Хоруғ

**Литсейи Оқохони IV дар Хоруғ** мактабест, ки моҳи сентябри соли 1998 таъсис ёфтааст. Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мактабро бо Оқохони IV ифтитоҳ кард.

Литсей, ки қисми Хадамоти таълимии Оқохон (AKES) аст, дар ҳудуди мактаби собиқи рақами 3 (ба номи Киров), мактабе бо таърихи барҷаста дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ), сохта шудааст. Аксари донишҷӯён аз Бадахшони Тоҷикистон ва қисме аз дигар кишварҳо мебошанд.

Мактабҳои Оқохони IV кӯшиш мекунанд, ки тавозуни мутаносибро байни талаботи таълимӣ, фаъолиятҳои варзишӣ ва фарҳангӣ ва ҳаёти ҷамъиятӣ эҷод кунанд. Он хонандагони худро ба кунҷковии зеҳнӣ ва огоҳии иҷтимоӣ ташвиқ мекунад. Литсе бовар дорад, ки гарчанде он чизе, ки донишҷӯён медонанд, муҳим аст, аммо ченаки воқеии таҳсилоти донишҷӯ қобилияти таҳлили он чизест, ки онҳо намедонанд.
## Нигаред низ
## Нигаред низ
* Оқохони IV
* Хадамоти таълимии Оқохон
## Пайвандҳои беруна

* 
*

Гурӯҳ:Мактабҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мактабҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мактабҳои Оқохон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1998 дар Тоҷикистон
Зоир Домулло Ҳасан

**Зоир** () **Домулло Ҳасан** (? — 1906, Хуҷанд) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Бухоро таҳсил кардааст. Бино ба маълумоти Муҳтарам (дар «Тазкирату-ш-шуаро») шеъраш писанди аҳли адаб будааст. Рубоии зер аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Ким Сок-ҷин

**Ким Сокҷин**(  ; таваллуд 4 декабри соли 1992, Квачон, Кёнгидо ), бештар бо номи **Ҷин**  маъруф аст, овозхон ва таронасаро аз Кореяи Ҷанубӣ мебошад. Ӯ узви калонтарин ва овозхони гурӯҳи писарбачагонаи BTS  аст. Тибқи иттилои Ассотсиатсияи саноати сабти Корея (KOMCA), Ҷин муаллифи 15 оҳанг дар дискографияи гурӯҳ аст  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқидонон
Лейшманиоз

**Лейшманиозҳо** (аз номи У. Лейшман, ) — гурӯҳи бемориҳои паразитии табиии маҳаллӣ (табиии очотӣ), асосан зоонозӣ ва трансмиссивӣ мебошанд, ки дар кишварҳои тропикӣ ва субтропикӣ паҳн шудаанд; онҳоро протозойҳои паразитии ҷинси *Leishmania* ба вуҷуд меоранд, ки тавассути газидани москитҳо аз ҷинси *Phlebotomus* дар Ҷаҳони Қадим ва аз ҷинси *Lutzomyia* дар Ҷаҳони Нав ба одам интиқол меёбанд. 

Се шакли асосии ин беморӣ мавҷуд аст: лейшманиози висералӣ, ё *кала-азар*, ки дар он узвҳои системаи ретикуло-эндотелиалӣ зарар мебинанд; лейшманиози пӯст, ки дар он пӯст ва бофтаҳои зери пӯст осеб мебинанд; ва лейшманиози луобӣ-пӯстӣ.

Лейшманиози пӯст вобаста ба ҷойи зарардида, навъи протозойҳо ва ҳолати мизбон шаклҳои гуногун дорад. Дар Ҷаҳони Қадим он бештар дар шакли ярадоршавии папулаҳо зоҳир мешавад. Барои табобати лейшманиозҳо доруҳои сурма-и панҷвалента истифода мешаванд.

## Этиология
Ангезандаҳои лейшманиозҳои одам тақрибан бист навъи лейшманияҳо мебошанд. Ҳамаи лейшманиозҳо, ба истиснои лейшманиози пӯст, ки тавассути *Leishmania tropica* ва лейшманиози висцералӣ, ки тавассути *L. donovani* ба вуҷуд меоянд, зоонозӣ мебошанд. Бори аввал ангезандаи лейшманиозро соли 1898 дар Тошканд П. Ф. Боровский кашф кардааст.

## Патогенез
Промастиготҳо-и лейшманияҳо дар канали ҳозимаи москитҳои модина афзоиш меёбанд. Ҳангоми газидани мизбони эҳтимолӣ, москит промастиготаҳоро ба захми пӯсти мизбон мерезад. 

Дар организм макрофагҳо ҳуҷайраҳои асосии мизбони лейшманияҳо мебошанд. Дар дохили макрофагҳо лейшманияҳо ба шакли дохилиҳуҷайраӣ — амастиготҳо табдил меёбанд ва дар он ҷо зиёд мешаванд.

## Эпидемиология
Лейшманиозҳо ба бемориҳои табиии очотӣ тааллуқ доранд. Паҳншавии онҳо бо ареали интиқолдиҳандаҳо — москитҳо рост меояд. Беморӣ дар 88 кишвари ҷаҳон ба қайд гирифта шудааст.

## Шаклҳои клиникӣ

* *Пӯстӣ* 
* *луобӣ-пӯстӣ* 
* *Витсералӣ*

## Табобат
* Амфотеритсин B (липосомалӣ) — барои шакли висцералӣ.
* Милтефозин — барои ҳамаи шаклҳо.

## Эзоҳҳо

## Пайвандҳо
* Ҷустуҷӯи дору барои табобати лейшманиоз

* Official website
* 

Гурӯҳ:Сироятҳои протозойӣ
Гурӯҳ:Бемориҳои трансмиссивӣ
Гурӯҳ:Зоонозҳо
Гурӯҳ:Бемориҳои фаромӯшшуда
Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо