open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қабат

мини|Қабат, ошёна.
**Қабат, ошёна** (аз ), ё **сатҳ** — қисми фазои бино байни ду ошёнаи уфуқӣ (байни фарш ва шифт), ки дар он ҳуҷраҳо ҷойгиранд; сатҳи бино болотар (ё поёнтар) аз сатҳи замин.

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Этаж // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
* Этаж // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.
*  
* Бель-этаж // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. — 2-е изд., вновь перераб. и значит. доп. — Т. 1—2. — СПб., 1907—1909.
* Domus // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.

## Пайвандҳо
* Намудҳои ошёнаҳо, шумораи ошёнаҳо дар биноҳо. Муайян кардани шумораи ошёнаҳо.

Гурӯҳ:Унсурҳои меъморӣ
Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот
Мирзораҳмат Олимов

**Мирзораҳмат Олимов** (1891, Хуҷанд — 15 июни 1971) — наққоши тоҷик, Рассоми халқии Тоҷикистон (1959), узви Иттифоқи рассомони Иттиҳоди Шӯравӣ, барандаи Ҷоизаи давлатии Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ.

## Зиндагинома
Мирзораҳмат Олимов соли 1891 дар шаҳри Хуҷанд, дар оилаи наққош ба дунё омадааст. Дар ҷавонӣ ҳамроҳи падар ба водии Фарғона ва Андиҷон рафта, ҳунари наққоширо аз устоҳои маҳаллӣ омӯхтааст. Ӯ бо маҳорати эҷодӣ, фаъолияти ташкилотчигӣ ва тарбиятгариаш дар таърихи маданияти бадеии халқи тоҷик саҳми муҳим гузоштааст. Аз ҷумла, навъҳои «фаромӯшшудаи» ҳунари наққоширо, бахусус шакли кундалро бо обутоби тоза эҳё намудааст.

## Фаъолияти эҷодӣ
Соли 1938, мунаққиди рус Евгений Чудович ба яке аз осори Мирзораҳмат Олимов — меҳроби нақшгузорӣ бо услуби печ дар печи рангину равшан, ки барои намоиш дар даҳаи якуми маданияти Тоҷикистон дар Москва пешниҳод шуд, баҳои баланд додааст.

Дар давоми фаъолияти эҷодиаш ӯ як силсила асарҳои баландғояи тасвирӣ офаридааст, аз ҷумла:

* «Санъат аз они халқ аст»
* «Умари Хайём»
* «Ҷашни Тоҷикистон»
* «50-солагии Ҳукумати Шӯравӣ»
* «Сарвати Тоҷикистон»

### Ороиши биноҳои муҳими Тоҷикистон
Мирзораҳмат Олимов ва шогирдонаш дар ороиши бисёр муассисаҳои муҳими Тоҷикистон саҳм гузоштаанд, аз ҷумла:

* Чойхонаи «Роҳат»
* Театри опера ва балети Айнӣ
* Толорҳои Шӯрои Олӣ
* Китобхонаи давлатии ба номи А. Фирдавсӣ

## Ҷоизаҳо
Мирзораҳмат Олимов барои хидматҳои бадеии худ ӯ бо Ҷоизаи давлатии ба номи Абуапбдуллоҳи Рӯдакӣ ва ду ордени Ленин қадр шудааст.

## Даргузашт
Мирзораҳмат Олимов 15 июни соли 1971 аз олам даргузашт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Рӯзиев, А. Усто Мирзораҳмат Олимов. — Душанбе: «Ирфон», 1973. — 26 саҳ.
* Шарифов, Х. Оламафрӯзон. — Душанбе: Маориф, 1992. — 208 саҳ.

Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон
Девори қалъа

**Девор** (инчунин *иҳота кардан*, *панҷара*, тавора, *девори бофта*, *девори қаторчӯб*) — иншоотест, ки як майдонро иҳота мекунад, одатан дар беруни бино ва аз сутунҳо ва чӯбҳои аз маводи гуногун сохташуда иборат буда, барои иҳота кардан (ҳифзи сарҳад) ва чаҳорчӯбаи муайян хидмат мекунад.

## Намудҳои деворҳо
Вобаста аз маводи истифодашуда, деворҳои зерин фарқ мекунанд:

* аз сутунҳо,
* аз девори пикет,
* аз санг сохташуда,
* аз оҳану бетон сохташуда,
* бо истифода аз панелҳои кафшершуда ва ғ.

### Деворҳои сангин

### Деворхои оҳану бетонӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Биноҳои хоҷагӣ
Ташаббус аз поён

**** () — истилоҳ дар илми сиёсии муосири ИМА аст; он чизе ки онҳо дар ИМА ҳаракатҳои тадриҷӣ *"аз поён"* меноманд. Зери калимаи  ба ҳаракатҳои, ба истилоҳ, "ҳақиқӣ", ки шаҳрвандон барои мубориза барои ҳуқуқҳои худ ташкил мекунанд, ишора мекунанд. Тақлиди "ҳаракати решагӣ" astroturfing номида мешавад; Дар ин ҳолат, дар паси ҳаракати бардурӯғи халқӣ як лоббии сиёсӣ мавҷуд аст. Метавон онро ҳамчун **ташаббус аз поён**   ё **ташаббуси оммавӣ** тарҷума кард.

## Пайдоиши истилоҳ
Истилоҳи  аз ҷониби сенатори Индиана Алберт Бевериҷ дар соли 1912 таҳия шудааст. Сиёсатмадор зимни суханронӣ дар анҷумани ҳизби пешрафтаи худ изҳор дошт, ки *"ҳизб аз реша, аз хок, ки ниёзҳои асосии мардум аст, ба вуҷуд омадааст".*

Дар мавриди истилоҳи , ин чизи нав аст.  Сенатори Техас Ллойд Бентсен, ки дар соли 1970 барои курсӣ дар Сенати ИМА бар зидди ҷумҳурихоҳ Ҷорҷ Буши бузургӣ муқовимат мекард истифода шуд. Сипас, стратегҳои сиёсӣ ба "ташаббусҳои оммавӣ" дар дастгирии ҷумҳурихоҳон тақлид карданд. Дар гирдиҳамоӣ Бентсен гурӯҳҳои назоратшавандаро на ҷунбишҳои воқеии "реша" номида, "аз решаҳо" номид.

## Технологияҳо
* ҷамъоварии имзоҳо
* фиристодани мактубҳо
* пикетҳо ва гирдиҳамоӣ
* конгрессҳо гузаронда мешаванд, ба парлумон ҳайатҳои вакилон фиристода мешаванд

## Намунаҳои муосир

* *Abahlali baseMjondolo* дар Африқои Ҷанубӣ
* *Axis of Justice* дар ИМА
* *Bhumi Uchhed Pratirodh Committee* дар Ҳиндустон
* BLM  дар ИМА ва дигар кишварҳо
* *EZLN* дар Мексика
* *Fanmi Lavalas* дар Ҳоитӣ
* GlobalGiving байналмилалӣ аст
* *Homeless Workers' Movement* дар Бразилия
* *Landless Peoples Movement* дар Африқои Ҷанубӣ
* *Landless Workers' Movement* дар Бразилия
* *Movement for Justice en el Barrio* дар ИМА
* *Narmada Bachao Andolan* дар Ҳиндустон
* *Western Cape Anti-Eviction Campaign* дар Африқои Ҷанубӣ
* *Ла Лече Лига* - байналмилалӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*  The Citizen’s Handbook (руководство по организации движения)
Гурӯҳ:Мардумсолорӣ
Гурӯҳ:Чапҳо
Гурӯҳ:Сотсиализм
Гурӯҳ:Ҳаракати сиёсӣ
Абдуллоҳ ибни Умми Мактум

**Абдуллоҳ ибни Қайс ибни Зайди Қуршӣ**, маъруф ба **Ибни Умми Мактум** (; ) — саҳобаи паёмбар Муҳаммад, аз қабилаи Қурайш, писартағои Хадиҷа бинти Хувайлид, яке аз аввалин нафароне, ки исломро қабул кардааст; дуввумин муаззин дар таърихи ислом.

## Зиндагинома
Аз модари нобино зода шудааст. Модараш Отика бинти Абдуллоҳро Умми Мактум (Модари Нобино) ном мебурданд. Ибни Умми Мактум мавриди таъқиби сахти мушрикони Қурайш қарор гирифта буд. Баъди ҳиҷрат аз Макка ба Ясриб (Мадина) ҳамроҳи Мусъаб ибни Умайр дар байни аҳолии он ҷо исломро таблиғ мекард. Паёмбар (с) Билол ва Ибни Умми Мактумро муаззин таъйин кард, то яке азон ва дигарӣ иқомат мегуфт. Дар моҳи Рамазон бо гуфтани азон яке аз ибтидои тановули хӯроки саҳарӣ ва дигарӣ аз интиҳои он хабар медод.

Дар шаъни Ибни Умми Мактум ду бор оят нозил шудааст. Бори аввал дар Макка ҳангоми сарони Қурайш Утба ибни Рабиа, бародари ӯ Шайба, Амр ибни Ҳишом (Абуҷаҳл), Умайя ибни Халаф ва Валид ибни Муғираро барои пазируфтани ислом таблиғ кардани паёмбар (с). Ибни Умми Мактум ба он ҷамоат наздик шуда, ба паёмбар (с) гуфт: 

«Ай фиристодаи Худо! Маро чизе биомӯз, ки Худо туро омӯхтааст!». Паёмбар (с) аз чунин рафтор абру дарҳам кашид ва рӯй гардонид. Ҳамоно баъди суҳбат сураи «Абаса» (Қуръон 80: 1‒16) нозил шуд, ки итоби паёмбар (с) буд бар ивази рафтораш бо Ибни Умми Мактум Бори дуввум дар Мадина баъди ҷанги Бадр ба паёмбар (с) ваҳй нозил шуд дар фазилати саҳобагоне, ки дар ҷанг иштирок мекунанд, бар онҳое, ки дар хонаҳо нишастаанд (Қуръон, 4:95). Ин оят ба Ибни Умми Мактум таъсир кард, зеро бо сабаби нобиноӣ дар ҷангҳо ширкат карда наметавонист. Вай ба даргоҳи Худо дуо кард, то ҷиҳати истиснои беморону нотавонмандон ояте нозил шавад. Пас, идомаи оят нозил шуд ва маъзурон истисно гаштанд.

Паёмбар (с) ҳангоми ба ғазавот рафтан 13 бор Ибни Умми Мактум-ро дар Мадина ҷонишини худ гузоштааст. Бо вуҷуди он ки Ибни Умми Мактум аз ҷанг озод шуда буд, хоҳиш намуд, ки ӯро алам (дирафш)-дори сипоҳи мусулмонон таъйин кунанд. Дар ҷанги Қодисия ӯ аламдори лашкари Саъд ибни Абиваққос буд ва баъди ҷанг дирафш ба даст дар байни кушташудагон ёфт шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Кохи Борбад

«**Кохи Борбад**» — муҷтамаъи фарҳангӣ дар шаҳри Душанбе.

## Таърих ва меъморӣ
Соли 1984 тибқи лоиҳаи дастаҷамъонаи меъморони Узбекистон Серго Сутягин, О. В. Легостаева, С. И. Соколов, С. Н. Романов, Р. С. Ниёзалиева ва муҳандис А. С. Бресловский бунёд шудааст. Бино дар маркази шаҳри Душанбе, дар шафати соҳили «Кӯли ҷавонон» ҷой гирифта, намои асосии он ба сӯи кӯчаи Исмоили Сомонӣ нигаронида шудааст. «Кохи Борбад» аз 2 қисм: миёнсаройи дуошёна ботолори хурд, толори калони киноконсертии амфитеатрмонанд (бо 2300 ҷои нишаст) ва утоқҳои хидматрасонӣ иборат аст. Толори калон барои намоиши ҳама гуна филм, консертҳои эстрадӣ, фестивалу форум, машварат ва дигар тадбирҳои ҷамъиятию сиёсӣ таъйин шудааст. Бо таҷҳизоти зарурӣ аз қабили дастгоҳҳои равшанидиҳанда, тарҷумаи нутқ, системаи муосири акустикӣ-стереофонӣ муҷаҳҳаз аст. Утоқҳо барои ҳунармандон ва ҷои махсус ‒ фарши гирдгардон барои оркестр дорад. Ҳар ду бинои кох, ки бо қолаби бетони монолитӣ сохта шудаанд, ба заминларзаи 9-балла тобоваранд. Бинои калони «Кохи Борбад» мудаввари махрутшакл буда, дар қисми боло шерозаи нақшин дорад, ки хонаҳои сангини ноҳияҳои кӯҳистони Тоҷикистонро ба хотир меоварад.

Меъморону муҳандисон зимни тартиб ва таҳияи лоиҳаи «Кохи Борбад» хусусиятҳои расму таомули миллиро ба эътибор гирифта, кӯшидаанд, ки байни ин бино ва ёдгориҳои меъмории ниёкони тоҷик монандӣ вуҷуд дошта бошад.

Соли 2003 ба муносибати баргузории Форуми байналмилалии «Оби тоза» (таҳти сарпарастии СММ) бинои «Кохи Борбад» таъмиру тармим гардид.

## Ҷоизаҳо
Бо дар назар доштани чунин нозукии арзишҳои миллӣ соли 1986 дар Озмун-намоиши 5-уми умумииттифоқии меъморон, ки бо ибтикори Иттифоқи меъморони ИҶШС баргузор шуда буд, «Кохи Борбад» яке аз беҳтарин иншооти сол дониста шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Архитектура общественных зданий Душанбе ХХ века. Д., 2007;
* Архитектура и градостроительства Душанбе. Д., 2008;
* Очерки история Душанбе. Д., 2008.

Гурӯҳ:Кохҳои Душанбе
Кохи Истиқлол

«**Кохи Истиқлол**» — муҷтамаъи давлатӣ дар маркази шаҳри Душанбе ва тобеи Маҷмуи меҳмонхонаҳои Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Таърих ва меъморӣ
Соли 2007 мавриди истифода қарор гирифт. Соли 2014 таҷдиду навсозӣ шудааст. Масоҳати умумияш 2736 м², дарозӣ 76 м, баландияш 8 м. «Кохи Истиқлол» чанд толори хурду бузург, ҳуҷраи тарҷумонҳо, толори мусиқӣ,
ошхона, фаввораҳои дорои фавҷҳои гуногуни рангию мусиқӣ дорад. Дар ороиши «Кохи Истиқлол» аз сабкҳои суннатӣ ва муосири ороиш корбаст шудааст. Барои ободонию сабзкории атрофи «Кохи Истиқлол» гулу дарахту буттаҳои ҳамешасабзу нодир истифода шудаанд. Дастгоҳҳои рӯшноидиҳанда шабона бино ва атрофи онро мунаввар месозанд. «Кохи Истиқлол» барои қабули меҳмонҳо, баргузории конфронс, симпозиум, анҷуман, машварат, намоиш, вохӯрӣ ва дигар тадорукоти давлатӣ таъйин шудааст. 

Ба рӯйхатти ёдгорҳои меъмории шаҳри Душанбе дохил шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кохҳои Душанбе
Кохи Сомон

«**Кохи Сомон**» — қароргоҳи ҳукуматӣ, яке аз кохҳои бошукӯҳи Тоҷикистон. Дар шаҳри Душанбе, дар ҳудуди Бӯстонсаройи ҳукуматӣ воқеъ аст.

## Таърих ва меъморӣ
Соли 2006 ба истифода дода шуд. Чорошёна буда, дар намуди чортоқи гунбазӣ бунёд ёфтааст. Масоҳати умумияш 3795 м², дарозӣ 95 м, баландияш 40 м, баландии гунбад 29 метр. «Кохи Сомон» аз таҳхона, 8 толори хурду бузург, 5 ҳуҷраи машварат, 2 толори нишасти матбуотӣ, маркази интернет, 10 ҳуҷраи тарҷумонҳо, 3 хонаи бузурги панҷситорадор, амфитеатр (556 ҷои нишаст), мизи мудаввар, тарабхона, қаҳвахона (масоҳат 1000 м²) иборат аст. Дар ошёнаи чорум толори калони маҷлис (1300 ҷои нишаст), 2 толори хурди пазироӣ ҷойгир аст. Қандили булӯрини марказии бино 18,5 м дарозӣ ва 1500 кг вазн дорад. Дар самти даромади асосӣ айвони қаторсутундор ҷойгир аст, ки ба бино зинати хосса мебахшад. «Кохи Сомон» мувофиқи услуби ороишию бинокорӣ ва меъмории муосири миллию ҷаҳонӣ бунёд гардидааст.

Намои дарунии «Кохи Сомон» бо сангҳои хоро, мармар, деворнигораҳо, санъати наққошӣ, кандакорӣ, гачкорӣ, оинабандӣ, тилокорӣ оро дода шудааст. Саҳни берунии «Кохи Сомон» бо сабки суннатӣ ва муосири бунёди кохҳои боғии берунишаҳрӣ тазйин шуда, фаввораҳои рангаи хурду бузург, гулзорҳо ва дарахтони гуногун барои фароғату истироҳат дорад. Дар «Кохи Сомон» тадбирҳои муҳимми давлатӣ (дохилию байналмилалӣ), аз ҷумла маросими савганди президент ва дигар тадорукоти сиёсию фарҳангӣ баргузор мегарданд.

«Кохи Сомон» ба рӯйхати ёдгорҳои меъмории шаҳри Душанбе ворид шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кохҳои Душанбе
Ҳалвои пашмак

**Ҳалвои пашмак** — як навъ ширинии тоҷикон аст. Онро аслан дар шаҳрҳо барои тӯю маърака ва ҷашнҳои муҳим, амиқи Наврӯз омода мекарданд. Калимаи пашмак аз исми пашм ва суффикси -ак, гирифта шудааст, азбаски ин ҳалво зоҳиран ба пашм монанди дорад.

## Эзоҳ
Ибни Фазлон

**Аҳмад ибни Фазлон ибни Аббос ибни Рашид ибни Ҳаммод** (; ) — адиб, сайёҳ ва ҷуғрофиёдони араб .

## Зиндагинома
Ибни Фазлон соли 921 ҳамчун котиб дар ҳайати сафорати халифаи Аббосиён ал-Муқтадир (908—932) ба давлати Булғористони Волга сафар кард. Ин сафар бо ташаббуси шоҳи Булғористони Волга Алмиш Ялтавор (Ҷаъфар ибни Ибдуллоҳ) сурат гирифт. Ӯ ба дарбори хилофати Бағдод сафир фиристода, хоҳиш кард, ки дар мубориза бар зидди хазарҳо ва густариши дини ислом дар Булғористон ба булғорҳо ёрӣ расонанд. Миссияи дипломатии ҷавобӣ, ки дар он Ибни Фазлон иштирок дошт, 21 июни 921 аз Бағдод баромад ва 12 май 922 ба пойтахти Булғористон расид. Роҳи сафирон аз ш-ҳои Эрон ва Осиёи Миёна (Ҳамадон, Рай, Нишопур, Марв, Бухоро) мегузашт. Сентябри 921 Ибни Фазлон дар Бухоро бо ҷуғрофиёдони машҳури Мовароуннаҳр ва вазири дарбори Сомониён (819—1005) Ҷайҳонӣ мулоқот карда, аз тафсилоти роҳи баъдӣ огоҳ шуд. Сафирони хилофат аз Бухоро ба воситаи д. Ҷайҳун (Ому) то Хоразм ва б. Арал ва ба воситаи ш-ҳои Устюрт ва Яик ба Поволжия рафтанд. Ибни Фазлон баъди бозгашт ба Ироқ таассуроти сафарашро дар «Рисола»-аш навишт. «Рисола»-и Ибни Фазлон дар шакли мухтасар боқӣ монда, барои омӯзиши таъриху фарҳанг ва урфу одати форсҳо, хазарҳо, ғузҳо, русҳо, печенегҳо ва дигар халқиятҳо маъхази муҳим мебошад. Нусхаи ягонаи он соли 1923 аз ҷониби шарқшиноси турк Аҳмад-Закӣ Валидӣ Тағӣ дар Машҳад ёфт шуда, соли 1939 бо забонҳои русӣ ва олмонӣ нашр гардид. 

Соли 1976 нависандаи амрикоӣ М. Крайтон дар асоси «Рисола»-и Ибни Фазлон романи тахайюлии худ «Мурдахорон»-ро навишт, ки соли 1999 аз рӯи он филми «Сездаҳумин силаҳшӯр» («The 13th Warrior») ба навор гирифта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абулҳусайни Хайёт

**Абулҳусайн Абдурраҳим ибни Муҳаммад ибни Усмон** (), машҳур ба **Абулҳусайни Хайёт** (; ? — 913) — мутакаллим, фақеҳ ва муассиси фирқаи хайётия.

## Зиндагинома
Дар навҷавонӣ ба омӯзиши улуми фиқҳ, ҳадис, калом ва ҳикмат пардохта, сипас дар назди мутакаллимон, фақеҳону ҳофизони муътазилӣ, аз қабили Исо ибни Ҳайсами Суфӣ ва Абумуҷолид Аҳмад ибни Ҳусайни Зарири Бағдодӣ таълим гирифтааст. Аз асҳоби Ҷаъфар ибни Мубашшири муътазилӣ низ маҳсуб мешуд. Аз Юсуф ибни Мусо ибни Қаттон ҳадис шунидааст. Мутакаллимон ва муаррихони бисёре аз қавлҳои Ибни Хайёт-ро барои шинохти ақоиди каломӣ истифода кардаанд. Дар ҳалқаи дарси ӯ намояндагони мактабҳои мухталифи фиқҳӣ иштирок доштанд. Абулқосим Каъбии Балхӣ аз барҷастатарин шогирдони ӯст. Муҳимтарин таълифи Ибни Хайёт «ал-Интисор» аст, ки дар радди китоби «Фазиҳату-л-муътазила»-и Ибни Ровандӣ навишта шудааст. Ибни Хайёт суханони ӯро аз асари мазкур, ки аз байн рафтааст, дар «ал-Интисор» порча-порча оварда, сипас рад мекунад. Ин амали Ибни Хайёт боиси маҳфуз мондани китоби мазкури Ибни Ровандӣ гашт. «ал-Интисор»-и Ибни Хайёт шомили мубоҳисаҳои мухталиф дар бораи ақидаҳои мутакаллимон, табииёту илоҳиёт ва масъалаҳои сиёсӣ, аз ҷумла баҳси исмат, иҷмоъ ва имомат, ҳамчунин маълумоти арзишманде оид ба фирқаву динҳои ғайриисломӣ, мунозираҳои байни мусулмонон ва ғайримусулмонон мебошад. Тибқи эътиқоди Ибни Хайёт, ҳар васфе, ки дар ҳоли ҳудус (пайдоиш) барои ҷисм ҷоиз бошад, дар ҳоли адам (нестӣ) низ ҷоиз аст, ба ҷуз халқу ҳаракат ва сукуну ҳудус. Ҷисмҳои маъдум аз азал ҷисм буданд ва аз лиҳози теъдоду замон номутаноҳӣ ва ғайримахлуқанд. Абуалии Ҷубоӣ дар китобе дар радди Ибни Хайёт муътақид буд, ки лозимаи сухани ӯ қидами ҷисмҳост. Исрор варзидани Ибни Хайёт дар ин масъала боиси маъдумия хондани пайравонаш шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Исломшиносӣ

**Исломшиносӣ** — фанни диншиносӣ, буда исломро меомӯзад: догма, таърих, фарҳанг, фиқҳ, иқтисоди халқҳои мусулмон ва ғайра.

## Таъриф
Дар «Энсиклопедияи исломӣ» мафҳуми «исломшиносӣ» ҳамчун як бахши мустақили ховаршиносӣ, ки ба омӯзиши таърихи пайдоиш ва паҳншавии ислом, инчунин сарчашмаҳои таълимот ва таъсири он ба равандҳои рушди иҷтимоъӣ бахшида шудааст, муайян шудааст .

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Густерин П.В.* Дар бораи тайёр кардани арабшиносон ва уламои ислом дар донишгоҳҳои Русия // Таҳсилоти олии имрӯза. - 2009. — № 9.

## Пайвандҳо
* *Аликберов А.К.Исломшиносӣ* ҳамчун фанни илмӣ
* *Густерин П.В.* Аввалин асари алоҳида ба забони русӣ бо унвон дар бораи паёмбар Муҳаммад ва Қуръон // Осиёи Марказӣ.
* *Густерин П.В.* Дар бораи тайёр кардани арабшиносон ва уламои ислом дар донишгоҳҳои давлатии Русия // Осиёи Марказӣ.

## Ҳамчунин нигаред
* Ховаршиносӣ
* Улуми Қуръон
Ибни Фурак

**Абубакр Муҳаммад ибни Ҳасан ибни Фураки Ансории Исфаҳонӣ**, машҳур ба **Ибни Фурак** (; 941, Исфаҳон ‒ 1015, Нишопур) — мутакаллим, муфассир, фақеҳ, адиб ва воизи ашъарии шофеӣ.

## Зиндагинома
Муқаддамоти улумро дар Исфаҳон фаро гирифта, сипас ба омӯзиши фиқҳ, усул, ҳадис, тафсир ва калом пардохт. Барои касби дониш ба Ироқ, Шероз, Рай, Нишопур ва Макка рафта, аз донишмандони он ҷойҳо ҳадис низ шунидааст. Ибни Фурак каломи ашъариро дар Бағдод аз Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Тоӣ ‒ шогирди бевоситаи Ашъарӣ омӯхт. Ибни Фуракро ба сабаби фитнае, ки дар бораи дин пайдо шуда буд, бо фармони амир Азудуддавлаи Дайламӣ (ҳукмронӣ 967−83) дар банд ба Шероз бурданд, аммо зуд озодаш карданд. И. Ф мавриди эҳтироми амир қарор гирифт ва барои ӯ китобҳои бисёр таълиф кард. Ибни Фурак муддате дар Рай иқомат дошт, вале он ҷо ӯро ором нагузоштанд. Амири Хуросон Носируддавлаи Симҷурӣ (фавт 989) аз ҳокими Рай Ибни Фуракро хоста, ба Нишопур ба дарбори худ овард ва дар паҳлуи хонақоҳи суфиён барояш хонаву мадрасае сохт. Ибни Фурак дар ин ҷо то соли 938 ба тадриси илми фиқҳ машғул шуд. Маҳмуди Ғазнавӣ ӯро барои баҳс бо карромиён ба Ғазнӣ даъват кард. Ибни Фурак дар масъалаи руъяти Худованд бо карромиён ихтилофи назар дошт. Дар асоси туҳмати карромиён Маҳмуди Ғазнавӣ ҳукми қатли Ибни Фуракро содир кард. Дар роҳи бозгашт аз Ғазнӣ душманонаш ӯро заҳр дода куштанд.

Абубакри Байҳақӣ, Абулқосими Қушайрӣ, Аҳмади Нишопурӣ аз ҷумлаи шогирдони ӯянд. Ибни Фурак дар заминаи усул, фиқҳ ва маорифи исломӣ китобҳои бисёре навиштааст. Ибни Асокир теъдоди асарҳои ӯро беш аз 100 адад шумурдааст. Муҳимтарин таълифи Ибни Фурак «Мушкилу-л-ҳадис» буда, ба навиштаи муаллиф дар муқаддимаи асар дар радди аҳли бидъат, аз қабили ҷаҳмия, муътазила, хавориҷ, рофизия ва ҷисмия мебошад. Бахше аз китобро рад бар китоби «ат-Тавҳид»-и Ибни Хузайма ташкил медиҳад. Асари дигари ӯ «Муҷарраду мақолоти-ш-шайх Абилҳасани-л-Ашъарӣ» аст. Ҳамчунин чандин китоби дигар, аз ҷумла «Дақоиқу-л-асрор», «Тафсиру-л-Қуръон», «Табақоту-л-мутакаллимин», «Асмоъу-р-риҷол» ва «Китобу-л-ҳудуд фӣ-л-усул»-ро ба Ибни Фурак нисбат додаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Даҷла

**Даҷла** (, auruuant; , diglaṯ; , идиқлат; ;  חדקל; , Tígrēs; ; сир. ܕܩܠܬ, deqlaṯ; ; , идигна/идигина; , ти-иг-ра;  *Dijla* ; , *Дикле* ) — дарёи калон дар Байнаннаҳрайн ва Ховари Миёна аст.

## Ҷуғрофия
Дарозии Даҷла тақрибан 1900 км. Масоҳати ҳавза 375 ҳазор км²  буда, қариб нисфи қаламрави он (≈175 ҳазор км²) дар Ироқ ҷойгир аст. Сарчашмааш дар Тавроси Шарқӣ (шарқи Туркия) аст. Дарё аз платои Ҷазира ва қисми зиёди пасти Месопотамия мегузарад. Дар наздикии Басра, дар наздикии шаҳри Эл-Қурна (ҷанубу шарқи Ироқ) обҳои Даҷла ва Фурот ба ҳам мепайванданд ва бо номи умумии Шаттул-Араб ба Халиҷи Форс ҷорӣ мешаванд. Дар маҷмӯъ, ҳудуди ҳавзаи дарёи Даҷла бо гуногунии манзараҳои табии фарқ мекунад.
Акс:Barrages_irakiens.png|пайванд=Файл:Barrages_irakiens.png|алт=Карта с расположением построенных и запланированных плотин на Тигре в пределах Ирака| Харита ҷойгиршавии сарбандҳои анҷомёфта ва ба нақша гирифташуда дар Даҷла дар дохили Ироқро нишон медиҳад
Акс:Samarra_Barrage_USACE_NWD.jpg|пайванд=Файл:Samarra_Barrage_USACE_NWD.jpg|алт=Плотина ГЭС Самарра| Сарбанди Самарра
Акс:Mosul_Dam_in_hill.jpg|пайванд=Файл:Mosul_Dam_in_hill.jpg|алт=Плотина Мосульской ГЭС| Сарбанди Мосул
Акс:Kut_Barrage_USACE_NWD.jpg|пайванд=Файл:Kut_Barrage_USACE_NWD.jpg|алт=Плотина Эль-Кут| Сарбанди Эл Кут


## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Дарёҳои Туркия
Гурӯҳ:Дарёҳои Ироқ
Гурӯҳ:Дарёҳои Сурия
Фурот

**Фурот** (, , *Фират*;  *Фурат*, сурия. ܦܪܬ *Pǝrāt*, , **) — дарё дар Туркия, Сурия ва Ироқ, бузургтарин дар Осиёи Ғарбӣ. Он аз баландкӯҳи Арманистон сарчашма мегирад, ки аз онҷо ба ҷануб ҷорӣ мешавад ва бо Даҷла якҷоя шуда, Шатт-ал-Арабро ташкил медиҳад, ки рост ва дарозтарин ҷузъи он мебошад. Дарозӣ: 2700 км (бо дарёи Мурат – 3065 км), масоҳати ҳавза: 673 ҳазор км².

## Пешгӯиҳои исломӣ
Бархе аз пешгӯиҳои ҳазрати Муҳаммад (с) гуфтаанд, ки вақте Фурот хушк мешавад, ганҷҳои номаълуме ошкор мешаванд, ки боиси ихтилоф ва ҷанг мешаванд.

## Эзоҳ

## Ҳамчунин нигаред
* Байнаннаҳрайн

## Адабиёт
* 
*  
* 
* 

## Пайвандҳо
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Дарёҳои Туркия
Гурӯҳ:Дарёҳои Ироқ
Гурӯҳ:Дарёҳои Сурия
Бурҷи Бобул

**Бурҷи Бобул** — сохтмони афсонавӣ аст, ки дар "Сифри пайдоиш" ба он ишора шудааст. Ба ҳикояи Китоби Муқаддас дар боби 11-уми китоби Ҳастӣ оварда шудааст (Ҳастӣ 11: 1-9). Тибқи ин ҳикоя, пас аз Тӯфон, башариятро як нафаре намояндагӣ мекарданд, бо як забон гап мезаданд. Аз шарқ мардум ба сарзамини Шинор (дар поёноби Даҷла ва Фурот) омаданд, дар он ҷо тасмим гирифтанд, ки шаҳре бо номи Бобул ва манорае (сутун) ба биҳишт созанд, то «ном барорад».

**Рӯзи маҳшар дар Бобил**, ки офариниши сутун (сохтмони бурҷ) номида мешавад, тибқи матни Китоби Муқаддас, аз ҷониби Худо халалдор шуда, одамонро маҷбур кард, ки бо забонҳои гуногун сӯҳбат кунанд, бинобар ин онҳо якдигарро намефаҳмиданд, сохтмони шаҳру манораро идома дода натавонистанд, ба миллатҳои гуногун тақсим шуданд ва дар саросари замин пароканда шуданд.

## Таърих
[thumb|260px|Нақшаи [Этеменанки.]]
Тибқи ривоятҳо, сохтмони бурҷи Бобилро насли Ҳом Намруд роҳбарӣ мекард..

## Дар илм ва санъат
### Санъати баргузида
[thumb|250px|[Вавилонская башня (картина)|Картина «Вавилонская башня», Питер Брейгель Старший (1563)]]
[thumb|250px|«Строительство Вавилонской башни», [Фалькенборх, Лукас ван|Лукас ван Фалькенборх (1595)]]
[мини|справа|250px|«Вавилонская башня», [Верхахт, Тобиас|Тобиас Верхахт при участии Яна Брейгеля Старшего (ок. 1606 — 1620)]]
[thumb|250px|Вавилонская башня в составе диорамы в [креационистском тематическом парке *[[Ark Encounter]]*, Кентукки, США]]

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *[[Азимов, Айзек|Азимов А.]]* В начале. — М.: Политиздат, 1990.
* *Гече Г.* Библейские истории. — М.: Политиздат, 1988.
* 
* *[[Косидовский, Зенон|Косидовский З.]]* Библейские сказания. — М.: Политиздат, 1991.
* 

## Ссылки

* История о Вавилонской башне — правдивое объяснение происхождения языков? // «Свидетели Иеговы»

Гурӯҳ:Бобил
Гурӯҳ:Зиккуратҳо
Шаттул-Араб

**Шатт-ул-Араб** ( — «Соҳили араб»;  — Арвандрӯд) — дарё дар Ироқ ва Эрон аст, ки аз якҷошавии дарёҳои Даҷла ва Фурот дар наздикии шаҳри Ал-Қурнаи Ироқ ба вуҷуд омадааст. Дарозиаш — 195 км. Масоҳати ҳавза зиёда аз 1 миллион  км² (ҳавзаи Даҷла ва Фуротро дар бар мегирад). Сарфи миёнаи об 1500 м³/с аст. Он ба самти ҷанубу шарқ, аввал тавассути Ироқ, баъд аз шаҳри Абул-Ҳосиб, дар сарҳади байни Ироқ ва Эрон ҷорӣ мешавад. Он ба халиҷи Форс дар наздикии шаҳри Фави Ироқ мерезад.
[чап|мини| Шатт-ул-Араб дар наздикии [Басра]]

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дарёҳои Ироқ
Гурӯҳ:Дарёҳои Эрон
Ҷазираи Ҳангом

**Ҳангом** () — ҷазираест, ки ба Эрон тааллуқ дорад, дар гулӯгоҳи Ҳурмуз, дар даромадгоҳи Халиҷи Форс, дар наздикии соҳили ҷанубии ҷазираи Қешм, ки аз он гулӯгоҳи Ҳангом, дар муқобили фурудгоҳи байналмилалии Дирестан шаҳри Бандар-Суза дар ҷанубу ғарби Эрон ҷудо мешавад. Аз ҷиҳати маъмурӣ, он ба Бахш Шаҳоби Шаҳристони Қишми вилояти Ҳурмузгон тааллуқ дорад, ки маркази маъмурии он Бандар Суса мебошад. Нуқтаи баландтаринаш 105 м аз сатҳи баҳр аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷазираҳои Эрон
Гурӯҳ:Ҷазираҳои Халиҷи Форс
Гурӯҳ:Ҳурмузгон
Дарёҳои Эрон

Дар байни дарёҳои Эрон танҳо дар Карун киштӣ ҳаракат карда метавонад. Қариб дарёи калон нест (, *rud*) ба 1000 км намерасад (дарёи Ҳилманд калонтарин маҳсуб мешавад, вале бештари маҷрои он аз қаламрави Афғонистон мегузарад). Номи баъзе дарёҳо пасвандҳои турки доранд *-чай* (: дарё). Аз сабаби иқлими биёбон дар тобистон дарёҳои хурд хушк мешаванд. Дарёҳо ё ба Баҳри Хазар ё ба Халиҷи Форс мерезанд (аксар вақт тавассути системаҳои обии Байнаннаҳрайн).

## Феҳристи дарёҳои калонтарин

## Пайвандҳо
* Дарёҳо дар Эрон
* Географияи Эрон: релеф, иклим, ахолй, олами набототу хайвонот

Гурӯҳ:Дарёҳои Эрон
Гурӯҳ:Феҳристи дарёҳо аз рӯи кишвар
Суқути Бобил

**Суқути Бобил** — ҳодисаест, ки 12 октябри соли 539 пеш аз милод рух додааст., вақте ки Бобил, пойтахти Империяи Бобили нав, аз тарафи аскарони Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ бо сардории Куруши Бузург тасарруф гардид. Ин ҳодиса боиси фурӯпошии ниҳоии империяи Империяи-Бобилӣ нав гардид.

Дар ҳоле, ки Бобил дар зери ҳукмронии шоҳ Набонид буд, шоҳи Форс Куруши II ҳамлаи низомӣ ташкил кард. Дар натиҷаи маъракаи муваффақ лашкари Ҳахоманишиён вориди Бобул шуд, ки ин боиси сарнагун шудани империяи Империяи-Бобили нав гардид. Куруши II баъди забт кардани шаҳр унвони «Шоҳи Бобул»-ро гирифт ва худро вориси шоҳони Бобули қадим эълон кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 539 п.м.
Гурӯҳ:Бобил
Косондон

рост|мини|240x240пкс|Солномаи Набонид
**Кассандон** () — ҳамсари Куруши Бузург подшоҳи Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ.

## Тарҷумаи ҳол
Кассандон духтари Фарнаспа ва хоҳари Отанес буд.. Ӯ модари Сайрус Камбуҷияи II, Бардиё, Ҳутусо ва эҳтимолан Артистуна.

Тибқи хабари дигари «падари таърих» Куруш, баръакс, занашро, ки баъди маргаш дар саросари кишвар мотам эълон карда буд, меҳрубонона дӯст медошт. Ин маълумотро сарчашмаҳои бобил тасдиқ мекунанд, ки гузориши «марги зани подшоҳ» ба марти соли 537 пеш аз милод тааллуқ дорад. Эроншинос Мэри Бойс пешниҳод кардааст, ки Кассандон дар Посоргод дафн шудааст.

## Дар маданият
Қаҳрамони операи «Куруш ва Кассандон»-и бастакори олмонӣ Франс Фехтнер (1784).

## Адабиёт
**Сарчашмаҳои ибтидоӣ**

* *Геродот* . Таърих (II.1, III.2-3, 68.)

**Тадқиқот**

* 
* Cassandane // Энциклопедия Ираника. Архивная копия от 3 февраля 2019 на Wayback Machine
* *[[Муҳаммад Дондомаев|Дандамаев М. А.]]* Политическая история Ахеменидской державы. — , 1985.
* *Мэри Бойс*. Гробница Кассанданы. — Лейден, 1984.

**Дар адабиёти бадеӣ**

* Қаҳрамон аз китобҳои Ҳаролд Ламб «Курӯши Бузург. Подшоҳи аввал» ва « Дори Бузург» . «Ҳокими нисфи ҷаҳони қадим».
* Қаҳрамон аз романи Ҷейкоб Эббот "Подшоҳи теппа ё асрори Куруши бузург".
* Қаҳрамон аз романи Георг Эберс "Духтари Фиръавн ".
* Дар романи Булат Ҷондарбеков «Корнамоии Шерак » зикр шудааст.
Янги-Ер (вилояти Чуй)

**Янги-Ер** () — деҳа (овул) дар ҳайати ҳавзаи деҳот (деҳистон)-и Янги-Ери ноҳияи Соқулуқи вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 6198 нафар дар соли 2024.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Соқулуқ
Шакароб (салат)

**Шакароб** — навъе салати сабзиҷотии классикӣ аст, ки дар Тоҷикистон, Узбакистон ва Қирғизистон роиҷ аст. 

## Таркиб
Шакароб фақат аз чанд модаи содда ташкил шудааст: помидор, пиёз, намак, қаланфур ва мурч. Гоҳе бодиринг, сабзӣ ва каме равғани рустанӣи ба он изофа мекунанд. Ба далели содагӣ ва таъми ғании он ба унвони пешғизо барои палав, кабоб ва соир ғизоҳои гӯштӣ истеъмол мешавад.

## Нигаред низ
* Шакароб

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Муфлисӣ

**Муфлисшавӣ** — нотавон будани қарздор (шаҳрванд, ташкилот ё давлат) пурра қонеъ гардонидани талаботи қарздиҳанда оид ба ӯҳдадориҳои пулӣ ва (ё) иҷрои ӯҳдадории пардохтҳои ҳатмии давлатиро, ки мақоми ваколатдори давлатӣ эътироф кардааст.

Мафҳуми «муфлисшавӣ» инчунин ***расмиёти*** нисбат ба қарздор татбиқшавандаро дорад, ки ба арзёбии вазъи молиявии ӯ, таҳияи чораҳо оид ба беҳтар намудани вазъи молиявии қарздор ва агар татбиқи чунин чораҳо номувофиқ ё ғайриимкон дониста шавад, ба ҳадди баробар ва одилона қонеъ гардонидани манфиатҳои қарздиҳандагони қарздори нотавон нигаронида шудааст.

Муфлисшавие, ки худи қарздор оғоз кардааст, аксар вақт худмуфлисшавӣ ё муфлисшавии банақшагирифта номида мешавад.

## Пайдоиши истилоҳ
Калимаи «муфлисшавӣ» аз ибораи итолиёвии banca rotta — аслан «курсии шикаста» меояд. «Бонк» () аслан номе буд, ки курсии дар ҷойҳои ҷамъиятӣ насбшуда (ба монанди бозорҳо ва ярмаркаҳо), ки дар он саррофон ва қарздиҳандагон муомилот ва ҳуҷҷатҳои худро имзо мекарданд. Баъди муфлис шудани соҳиби «бонк» курсии худро шикаст.

## Таърих

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Несостоятельность // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. — 2-е изд., вновь перераб. и значит. доп. — Т. 1—2. — СПб., 1907—1909.
* 
* *Шершеневич&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Ф.* Курс торгового права. Т. IV: Торговый процесс. Конкурсный процесс. § 188. Русское право..

## Пайвандҳо
* Феҳристи ягонаи федералии иттилооти муфлисшавӣ   Архивная копия .
* Қонуни федералии 26 октябри соли 2002 N 127-ФЗ "Дар бораи муфлисшавӣ (муфлисшавӣ)" (нусхаи ҷорӣ) Архивная копия  
* Феҳристи ягонаи давлатии иттилоот дар бораи муфлисшавии Ҷумҳурии Беларус

Гурӯҳ:Нишондиҳандаҳои иқтисодӣ
Гурӯҳ:Муфлисӣ
Ибни Ҳайёни Қуртубӣ

**Абумарвон Ҳайён ибни Халаф ибни Ҳайёни Қуртубӣ** (; ) — , адиб ва и андалусӣ.

## Зиндагинома
Аз оилаи ашроф. Бобокалонаш — Ҳайёни Қуртубӣ ходими дарбори Абдурраҳмон ибни Муовия (ҳукмронӣ 756—788) ва падараш Халаф дабири ал-Мансур (ҳукмронӣ 978—991) буданд. Ибни Ҳайён дар назди донишмандони шаҳри Қуртуба Абуҳафс ибни Нобили Қуртубӣ (фавт 1011), Абилҳубоб Абуумари Қуртубӣ (фавт 1009) ва дигарон таълим гирифта, ба таърих ва таърихнигорӣ таваҷҷуҳ дошт. Ибни Ҳайён дар аҳди ҳукумати намояндагони хонадони Ҷаҳвариён (1031—1070) Абувалид Муҳаммад ибни Ҷаҳвар (1044—1059) ва писараш Абдулмалик (1059—1070) вазир ва таърихнависи дарбор буд.

## Таълифот
Пас аз таназзули ҳукумати хонадони Ҷаҳвариён (1070) Ибни Ҳайён ба таълифи асарҳои таърихиаш «ал-Муқтабас фӣ таърихи Андалус» (10 ҷилд), «ал-Матин» (40 ҷилд), «Ахбору-д-давлати-л-омирийя», «ал-Батшату-л-кубро», «Фуқаҳоу Қуртуба» ва асарҳои дигар машғул шуд. Осори таърихии Ибни Ҳайён дар асоси маъхазҳои хаттӣ, асноди дарборӣ, мактубҳои расмӣ, нақли қавли шоҳидони замон ва мушоҳидаҳои шахсии муаллиф таълиф шуда, матни комили онҳо пайдо нашудааст. Муаррихони Андалус, аз қабили Ибни Башкувол (1101—1083), Ибни Бассом (1058—1147), Ибни Аббор (1099—1260), Ибни Хатиб ва дигарон асарҳои таърихии худро зери таъсири осори Ибни Ҳайён таълиф кардаанд. Дастхатти баъзе бахшҳои ҷудогонаи «ал-Муқтабас фӣ таърихи Андалус» аз ганҷинаи нусхаҳои хаттии ҷаҳонӣ пайдо ва дар Порис (1937), Бейрут (1971) ва Мадрид (1979) чоп шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Ҳишом

**Абумуҳаммад Абдулмалик ибни Ҳишом ибни Айюби Ҳимярӣ** (; ) — муҳаддис, , адиб, насабшинос ва сиранависи маъруф.

## Зиндагинома
Дар насаби Ибни Ҳишом қавли маъхазҳо мухталиф аст. Қадимтарин манбаъ Ибни Ҳишомро ба ҳимяриёни Яман нисбат медиҳад, аммо Қифтӣ ин назарро бунёдёфта ба ҳадсу гумон ва ӯро зуҳлӣ (мансуб ба Зуҳл ибни Муовия ‒ тирае аз Кинда) мешуморад. Заҳабӣ зуҳлӣ будани Ибни Ҳишомро саҳеҳтар медонад. Баъзеҳо ӯро маофирӣ ва садусӣ донистаанд. Азбаски аксари риҷоли санади Ибни Ҳишом дар сира аз мардуми Куфа ва Басраанд, ӯ мебоист бахши муҳимме аз зиндагӣ ва омӯзиши худро дар ин шаҳрҳо гузаронида бошад.

Ибни Ҳишом дар ҷавонӣ аз устодоне чун Абуубайда ибни Маъмур ибни Мусанно, Абузайди Ансорӣ, Халафи Аҳмар, Ҳайсам ибни Удай ва Асад ибни Мусои умавӣ ҳадис омӯхт. Ӯ барои омӯзиши илм ба Миср рафта, то поёни умр дар ҳамон ҷо зист. Аз олимону шайхҳои бузурги Миср илмҳои таърих, ансоб, сира, фиқҳ ва ҳадисро фаро гирифт. Ибни Ҳишом дар шеъру адаб низ дасти тавоно дошт. Соли 814 ҳангоми вуруди имом Шофеӣ ба Миср Ибни Ҳишом бо ӯ мулоқот кард ва онҳо барои ҳам ба иншоди шеър пардохтанд.

Асари машҳури Ибни Ҳишом «ас-Сирату-н-набавия», ки «Сираи Ибни Ҳишом» низ хонда мешавад, муҳимтарин таълиф дар бораи сираи паёмбар Муҳаммад аст. Асари дигари Ибни Ҳишом «ат-Тиҷон фӣ мулуки Ҳимяр» аст, ки бо номҳои «ат-Тиҷон ли маърифати мулуки-з-замон фӣ ахбори Қаҳтон» ва «Шарҳу ансоби Ҳимяр ва мулукиҳо» низ ёд мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Ҳонӣ

**Ибни Ҳонӣ** (), **Абулқосим ё Абулҳасан Муҳаммад ибни Ҳонӣ-ал-Аздӣ ал-Андалусӣ** () — и араби аҳли Испониё.

## Зиндагинома
То синни 27-солагӣ дар Ишбилия умр ба сар бурдааст. Ибни Ҳонӣ. шоири озодандеш буд. Ибни Ҳониро ҳомиёни дин барои озодфикрӣ ва ақидаҳои ҷасуронааш ба зиндиқӣ айбдор карданд ва ӯ Ишбилияро тарк карда, ба Мағриб ва аз он ҷо ба Миср рафт. Аз Ибни Ҳонӣ девоне боқӣ мондааст, ки аз қасида, ҳаҷвия ва марсия иборат аст. Дар ашъори Ибни Ҳонӣ панду ҳикмат ва афкори фалсафӣ мавзӯи асосист. Ӯ санъати муболиғаро бисёр истифода кардааст. Қисми насиб — муқаддимаи ишқии қасидаҳо ва марсияҳояш хеле моҳирона суруда шудаанд. Мардуми Ғарб Ибни Ҳониро «Мутаннабии Мағриб» номидаанд. Девони шоир борҳо (аз ҷумла соли 1884 дар Миср) ба табъ расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Неъматулло Холбойзода

** Неъматулло Холбойзода** (*Холбойзода Неъматулло*; 6 январи соли 1972, ноҳияи Шаҳритӯс, ҶШС Тоҷикистон) — агроном, арбоби давлатии тоҷик, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати  VI ва даъвати  VII..

## Зиндагинома
Холбойзода Неъматулло Холбой  6 январи соли 1972, ноҳияи Шаҳритӯси вилояти Хатлон, Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ ӯзбек. Маълумоташ олӣ, Донишгоҳи аграрии Тоҷикистонро бо ихтисоси агроном – олим хатм намудааст.

* Солҳои 1995 – 1996 —  Бригадири хоҷагии деҳқонии «44-Чашма»-и ноҳияи Бешкент.
* Солҳои 1996 – 1997 —  Сардори лабараторияи тухмисанҷии ноҳияи Шаҳритуз.
* Солҳои 1997 – 2000 —  Сараграноми хоҷагии деҳқонии «44-Чашма»-и ноҳияи Бешкент.
* Солҳои 2000 – 2001  — Сараграноми хоҷагии тухмипарварии ноҳияи Бешкент.
* Солҳои 2001 – 2003 —  Сараграноми Раёсати кишоварзии хукумати ноҳияи Бешкент.
* Солҳои 2003 – 2008  — Раиси хоҷагии деҳқонии «Корвон»-и ноҳияи Носири Хусрав
* Солҳои 2008- 2015  —  Мудири шуъбаи кишоварзии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Носири Хусрав.
* Аз июли соли 2015 - 2020 — Муовини якуми Раиси ноҳияи Носири Хусрав.  
* 1 марти соли 2020 —  1 марти соли 2025 —  вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум. 
* 2 марти соли 2025 — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Точикистон даъвати ҳафтум интихоб гардидааст..
## Нигаред низ
* Ҳизби аграрии Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII
Файзулло Қосимӣ

** Файзулло Қосимӣ** (2 феврали соли  соли 1966, шаҳри Хуҷанд, ҶШС Тоҷикистон) — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати  VII.

## Зиндагинома
Фаъолияти меҳнатиашро аз солҳои 1987-1992 ба ҳайси муҳандис-заминсоз дар филиали Институти лоиҳакашии «Тоҷикгипрозем»-и шаҳри Хуҷанд оғоз  кардааст;

* Солҳои 1992-1996 — Сармутахассиси гуруҳи худмаблағгузори шуъбаи заминистифодабарӣ ва заминсозии Ҳукумати шаҳри Хуҷанд;
* Солҳои 1996-1999 — Раиси кумитаи захираҳои замин ва заминсозии шаҳри Хуҷанд;
* Солҳои 1999-2005 — Раиси кумитаи захираҳои замин ва заминсозии ноҳияи Бобоҷон Ғафуров;
* Солҳои 2005-2006 — Муовини аввали раиси кумитаи заминсозии вилояти Суғд;
* Солҳои 2006-2010 — Раиси кумитаи заминсозии вилояти Суғд;
* Солҳои 2011-2014 — Сардори Сарраёсати кишоварзии вилояти Суғд;
* Соли 2015 — Директори намояндагии КВД «Бақайдгирии молу мулки ғайриманқул» Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд;
* Солҳои 2015-2016 — Раиси кумитаи идораи замини ноҳияи Ҷаббор Расулов;
* Соли 2016-2021 —  Муовини якуми раиси ноҳияи Ҷаббор Расулов фаъолият намудааст.
* 8 апрели соли 2020 —  вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати VI) интихоб гардидааст.
* 
## Мукофот
Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 июли соли 2010, таҳти №900 рутбаи тахассусии мушовири давлатии дараҷаи 3 дода шудааст.

* Соли 2019 ба мукофоти давлати медали «Хидмати шоиста» сарфароз гардидааст.
* Соли 2021 ба мукофоти давлати медали ҷашнии «30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.
## Нигаред низ
* Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Ибни Ҳанноӣ

**Алоуддин Алӣ ибни Амруллоҳ Ҳамидӣ ибни Ҳанноӣ** (), маъруф ба **Қинолизода** (1510, Сборта — 1571, Адерна) — адиб, фақеҳ,  ва муҳаддис.

## Зиндагинома
Илмҳои маъмули замон ва улуми диниро назди Мавло Муҳйиддин Маълул, Муҳйиддини Марҳабо, Мавло Ҷӯйзода, Мавло Синон, Мавло Солеҳи Асвад, Шиҳобуддини Тибӣ ва Муҳйиддин Фанорӣ фаро гирифт. Сипас дар мадрасаҳои Ҳусомия (дар Адерна), Амир Ҳамза ва Ибни Валиюддин (дар Бруса), Рустам-бошо (дар Кӯтоҳия) ва баъд дар яке аз мадрасаҳои ҳаштгонаи маъруф дар Истанбул ва ниҳоят дар яке аз ду мадрасае, ки султон Сулаймон бино кард, ба тадрис пардохт. Соли 1562 қозии Димишқ таъйин шуд ва муддати 4 сол дар ин мансаб кор кард. Пас аз он ба ҳайси қозии Бруса, қозии Истанбул ва қозии Анатолӣ фаъолият кард. Шамсуддини Азмӣ, Шарафуддини Нуъмонӣ, Шамсуддини Темуртошӣ, Шамсуддин ибни Ҳилол ва Шиҳоби Хаффоҷӣ аз ҷумлаи машҳуртарин шогирдони ӯянд.

## Таълифот
Ибни Ҳанноӣ дар риштаҳои гуногуни илм ба забонҳои туркӣ, форсӣ ва арабӣ асарҳои адабӣ ва таърихӣ навиштааст. Муҳимтарин таълифоти ӯ «Ахлоқи Алоӣ» (ба туркӣ; дар навъҳои ҳикмати амалӣ, манзилӣ ва маданӣ) ва «ал-Исъоф фӣ аҳкоми-л-авқоф» буда, бар «ал-Ашбоҳ ва-н-назоир»-и Ибни Нуҷайм, «Ҳошияти Чалабӣ» (ало «Шарҳи-л-мавоқиф»), «Анвори-т-танзил»-и Байзовӣ, «Шарҳу-л-Ҷомӣ ала-л-Кофия» (дар наҳв), «ад-Дурар ва-л-ғурар», китоби «Кароҳият»-и «Ҳидоя» ва «ал-Кашшоф» ҳошия навиштааст. «Шарҳу қасидати-л-„Бурда“», «Китобу-л-муншаот», «Нузҳатнома» (манзумае ба туркӣ), «Таҳзибу-ш-шақоиқ фӣ тақриби-л-ҳақоиқ» ва «Табақоту-л-ҳанафия», маъруф ба «Табақоти Ҳанноӣ» аз ҷумлаи осори Ибни Ҳанноӣ мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Интихоботи порлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)

frameless|right|330px

Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ва Қонуни Конститутсионии ҶТ «Дар бораи интихоботи Маҳлиси Олии ҶТ» 2 марти соли 2025 интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.
Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати

раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Дар маҷмуъ 4 миллиону 712 ҳазору 967 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 85,3 фоизи шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад. Иттилоъ дода шуд, ки шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 50 ҳазору 895 нафар ё 1,1 фоизро ташкил медиҳад.

## Пайвандҳо
* Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Интихобот дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Интихоботи соли 2025
Гурӯҳ:Марти соли 2025
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 март
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2025
Гурӯҳ:Парлумони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2025
Ибни Ҷабирол

**Ибни Ҷабирол** (), **Абуайюб Сулаймон ибни Яҳё** (; номи ибриаш **Shlomo ben Yehuda ibn Gabirol**; ) — нахустин файласуфи яҳудии Андалус ва .

## Зиндагинома
Ибни Ҷабирол дар Сарагоса илмҳои ақлӣ ва диниро омӯхт; ба фалсафа ва ирфони яҳудӣ таваҷҷуҳи бештар дошт. Асарҳои фалсафии худро ба арабӣ ва шеъру муноҷоти диниашро ба ибрӣ менавишт. Ибни Ҷабирол бо шеъри ибрии ниёишии худ дар миёни орифони яҳудӣ шуҳрат дошт. Ӯ зимни баёни назариёти фалсафии худ ба мазмуни қисми дуоҳои «Китоби муқаддас» талмеҳан ишора кардааст. Бузургтарин асари ӯ «Тоҷи малакут» шеъри ниёишӣ-ирфонӣ аст. Дар он ақидаҳои фалсафии Ибни Ҷабирол низ дарҷ шудаанд. «Янбуъу-л-ҳаёт» (ба арабӣ) асари фалсафӣ-ирфонии Ибни Ҷабирол буда, тарҷумаи ибрии он боқӣ мондааст. «Ислоҳу-л-ахлоқ» дар боби маншаъ, ҳадаф ва бояду набоядҳои рафтори инсон буда, матни арабии ин асар боқӣ мондааст.

Машраби фалсафии Ибни Ҷабирол навафлотунӣ буд. Ба андешаи ӯ, вуҷуди зоти азалӣ, ягона ва номутаноҳӣ амри мусаллам ва пурсишнопазир аст. Ибни Ҷабирол бар ин бовар аст, ки нахустчизи содиршуда моддаи куллия ва сурати куллия буда, бақияи мавҷудот аз он ду ташкил шудаанд. Зоти ҷавҳарҳои ақлӣ ва ҷисмониёт низ аз ин модда ва сурати куллия ба вуҷуд омадаанд, ғайр аз зоти илоҳӣ, ки худ масдари онҳост. Ибни Ҷабирол дар пайравӣ аз Афлутин мегӯяд, ки «Фаъоли аввал» на модда аст ва на сурат. Воситаи ин судур сифати ҳикмат ва «иродаи илоҳӣ» аст. Ибни Ҷабирол бо ин роҳ масъалаи иртиботи ваҳдат ва касратро дар силсилаи хилқат ҳал мекард. Ӯ муътақид ба вуҷуди ҷавҳари басит ва восита миёни мақулоти нуҳгонаи мукассаре аст, ки истеъдоди судури мустақим аз зоти басити илоҳиро надорад. Ибни Ҷабирол ҷавҳарҳои басити «нафси куллия» ва «ақли куллия»-ро воситаи судур ва баподорандаи ҷавҳари ҷисмонӣ ва василаи иттиҳоду иттисолро «иродаи илоҳӣ» медонист. Аз нигоҳи Ибни Ҷабирол, таърифи комили «иродаи илоҳӣ» ғайриимкон буда, он қувваи илоҳиест, ки модда ва суратро ибдоъ ва пайванд мекунад, ҳамон сон, ки рӯҳ дар тан гузаранда (сорӣ) ва ҷунбонандаи он аст.

Ибни Ҷабирол ҳаёти махлуқро масали нури чашм медонад, ба ин далел, ки нур ҳам дар пайдоиш ва ҳам дар бақо вобастаи чашм аст. Ба андешаи ӯ, масали чашм на Зоти илоҳӣ, балки қувваи содираи Худованд аст. Зоти илоҳӣ ба сабаби моҳияти ҳайвонӣ доштани инсон шинохтнопазир, аммо Худованд аз тариқи осор ва афъолаш қобили шинохт мебошад.

Ибни Ҷабирол ҳадафи ғоии ҳастиро инсон қарор дода, ташаккули рӯҳии ӯро асос барои расидан ба олами ақл ва аз он ба «хайри маҳз» — Худо меҳисобид. Тибқи эътиқоди ӯ, шинохти ҷаҳон ва пиндору рафтори хуб (динӣ ва дунявӣ) инсонро кумак мекунад, ки бар нафси ҳайвонии худ чира шуда, рӯҳашро аз банди моддиёт бираҳонад, то ба олами уқул (ақлҳо) ба саодат бирасад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Манижа Расулзода

**Манижа Расулзода** (*Расулзода Манижа Ҳамрохон*, тав.5 декабри соли 1979, ш. Кӯлоб, вилояти Хатлон, ҶШС Тоҷикистон )  —  арбоби давлатӣ, тоҷик, Муовини якуми Роҳбари Дастгоҳи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
Расулзода Манижа Ҳамрохон 5 декабри соли 1979 дар шаҳри Кӯлоби вилояти Хатлон дар оилаи хизматчии давлатӣ таваллуд шудааст.
Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ, магистратураи Донишкадаи такмили ихтисоси хизматчиёни давлатии Агентии хизмати давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси идоракунии давлатӣ (дипломи аъло) ва Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм намудааст.

Фаъолияти меҳнатиашро аз соли 2006 оғоз намуда дар вазифаҳои сармутахассиси шуъбаи компютерӣ ва чопи Дастгоҳи Маҷлиси намояндагон (2006-2010), сармутахассиси шуъбаи ташкилии Дастгоҳи Маҷлиси намояндагон (2010-2012), муовини мудири шуъбаи ташкилии Дастгоҳи Маҷлиси намояндагон (2012-2021), аз моҳи январи соли 2021 мудири шуъбаи ташкилии Раёсати робитаҳои хориҷӣ, байнипарламентӣ, ташрифотӣ ва ташкили кори Дастгоҳи Маҷлиси намояндагон ва аз 7 феврали соли 2024 ба ҳайси муовини якуми Роҳбари Дастгоҳи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намуда истодааст.
Аз апрели соли 2020 — вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI-ум мебошад.
## Мукофот
* Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 августи соли 2021 рутбаи тахассусӣ - «Мушовири давлатии дараҷаи 3» дода шудааст. Рутбаи дараҷавӣ - «Ҳуқуқшиноси дараҷаи 1» мебошад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Занҳо-сиёсатмадорон
Маъбади Идфу

**Маъбади Ҳурус дар Идфу** — маъбаде дар Идфуи Миср аст, ки ба худои Ҳурус бахшида шудааст. Дуюмин маъбади калонтарин дар Мисри Қадим пас аз Карнак (ва бузургтарин маъбад ба ифтихори Ҳурус ва Хатхор). Он дар байни биноҳои динии Мисри қадим бо дараҷаи баланди ҳифзаш фарқ мекунад.

## Ҳорус
чап|мини| Ҳайкали Ҳурус дар даромадгоҳи ҳавлии асосӣ
Маъбад ба шарафи худои Ҳурус сохта шудааст. Юнониёни қадим, ки дар замони ҳукмронии онҳо барқарорсозии маъбади бостонӣ оғоз шуда буд, Хорусро бо Аполлон  алоқаманд карданд, бинобар ин онҳо Идфу Аполлонополис Магна номиданд.

## Таърих
мини|Тасвири Птолемей X Александри I дар девори маъбад
Санги аввалин дар пояи маъбади барқароршуда 23 августи соли 237 пеш аз милод гузошта шудааст. дар замони ҳукмронии Птолемей III Euergetes. Дар соли 212 пеш аз милод.

## Тавсиф
чап|мини|200x200пкс|Маъбади Идфу (ҳанӯз қисман дафн карда шудааст) дар солҳои 1850-ум.
мини|Ҳавлии дохилӣ бо сутунҳо
мини|Ҳайкали Ҳурус дар саҳни маъбад
мини| Яке аз утоқҳои маъбад
Дарозии маъбад 137 м ва бараш 79 м, баландии сутунҳо 36 м аст. Меҳвари он аз ҷануб ба шимол, «аз Орион то Диппер калон» мегузарад. Пилон аз ҳар тараф бо навиштаҷоту тасвирҳо оро дода шудааст. Птоломей Дионис ба таври рамзӣ душманони худро ба Хорус ва Хатхор қурбонӣ мекунад ва ба худоёни маҳаллӣ дуо мекунад; Дар инҷо дар паси шоҳ ва малика намояндагони мамлакатҳои гуногун, ки ба маъбад тӯҳфаҳо мебурданд. Ду зинапояи дороӣ 242 зина ва 14 майдонча ба платформаи болоии пилон мебарад.

Навиштаҳои маъбади Идфу барои филологияи Миср аҳамияти бузург доранд, зеро онҳо яке аз бузургтарин маҷмӯаҳои матнҳои иероглифии давраи юнонӣ-румӣ мебошанд. Тарҷумаи пурраи онҳоро мутахассисони олмонӣ аз *Edfu-Project* анҷом медиҳанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маъбадҳои Мисри Қадим
Гурӯҳ:Ҳурус
Зайналобуддин Боқизода

**Зайналобуддин Боқизода** (*Боқизода Зайналобуддин Барот*, тав.5 октябри соли 1974, ноҳияи Айнӣ, вилояти Суғд, ҶШС Тоҷикистон )  —  арбоби давлатӣ, тоҷик, Муовини Роҳбари Дастгоҳи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори Раёсати хоҷагӣ ва хизматрасонӣ,  вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
Боқизода Зайналобуддин Барот 5 октябри соли 1974 дар ноҳияи Айнии вилояти Суғд дар оилаи хизматчӣ таввалуд шудааст. Солҳои (1991-1996) Донишкадаи тиҷоратии Тоҷикистонро бо ихтисоси «Бухгалтер иқтисоддон» хатм намудааст. 
Фаъолияти меҳнатиашро ба ҳайси иқтисодчӣ дар Ҷамъияти матлуботи ноҳияи Зафарободи вилояти Суғд соли 1997 то 2000 оғоз намудааст.

Солҳои 2001-2002 мудири ошхонаи Ҷамъияти саҳомии «Хосият»-и шаҳри Душанбе, буда аз январ то моҳи майи соли 2002 сармутахассиси шӯъбаи кор бо ҷавонони Ҳукумати ноҳияи И. Сомони шаҳри Душанбе кор кардааст.

Солҳои 2002-2004 Котиби масъули комиссияи кор бо ноболиғони назди Ҳукумати ноҳияи Исмоили Сомони шаҳри Душанбе, солҳои 2004-2005 сармутахассиси шӯъбаи омори Ҳукумати ноҳияи Исмоили Сомони шаҳри Душанбе, солҳои 2005-2008 мудири шуъбаи саноат ва техникаи нави Кумитаи омори шаҳри Душанбе, солҳои 2008-2009 сармуҳосиби корхонаи воҳиди давлатии савдои хӯроки умумии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2009-2015 мудири бахши шуъбаи хоҷагӣ ва хизматрасонӣ, солҳои 2015 -2020 дар вазифаи Муовини мудири шуъбаи хоҷагӣ ва хизматрасонӣ фаолият намудааст.

Аз моҳи январи соли 2020 то ҳол Муовини Роҳбари Дастгоҳ — Сардори Раёсати хоҷагӣ ва хизматрасонии Дасгоҳи Маҷлси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият карда истодааст. Аз апрели соли 2020 — вакили Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI-ум мебошад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI