open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саллӣ Филд

**Саллӣ Филд** () (6 Ноябр, 1946 — ) ҳунарпешаи аҳли ИМА аст. Дар 1984 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Мэрил Стрип

thumb|left|180px|Мерил Стрип дар Санкт-Петербург

**Мэрил Стрип** () (22 Июн, 1949) —  ҳунарпешаи машҳури синамои ИМА аст. Барандаи ҷойизаи Оскар солҳои  (1980, 1983, 2012 - 3 маротиба барандаи ҷоиза), ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ» (1980, 1982, 1983, 2003, 2004, 2007, 2010, 2012 - 8 маротиба барандаи ҷоиза), ҷоизаи BAFTA (1982, 2012 - 2 маротиба барандаи ҷоиза), ҷоизаи «Эмми» (1978), мукофот барои нақши беҳтарини зан соли (1989) ва мукофоти «Хирси нуқрагин» дар кинофестивали Берлин, соли (2003).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Эмми
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»
Ширлӣ Маклейн

**Ширлӣ Маклейн** (; ) — ҳунарпешаи синамои ИМА аст. Дар 1983 ҷойизаи Оскар гирифтааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Ҷералдине Пейҷ

**Ҷералдине Пейҷ** () (22 Ноябр, 1924 — 13 июни 1987) ҳунарпешаи аҳли ИМА аст. Дар соли 1985 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред

 
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ИМА 
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо  
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Норма Шеарер

**Норма Шеарер** () (10 август, 1902 &mdash; ) ҳунарпешаи синамои ИМА аст. Дар 1930 ҷойизаи Оскар гирифтааст.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Анна Магнани

**Анна Магнани** () (7 Март, 1908 — 26 сентябр 1973) ҳунарпешаи аҳли Итолиё аст. Дар 1955 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред
Эмма Томпсон

**Эмма Томпсон** () (15 апрел, 1959 — ) ҳунарпешаи аҳли Англия аст. Дар соли 1993 барандаи ҷоизаи Оскар дар номинатсияи Нақши беҳтарини занона, 1996 ва номинатсияи Сенарияи беҳтарини ба филм мутабиқгардида ва Глобуси тилоӣ дар номинатсияи Беҳтарин нақши занона 1993 ва номинатсияи Беҳтарин сенария 1996 гардидааст.

## Пайвандҳо
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Британияи Кабир
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Британияи Кабир
Гурӯҳ:Филмноманависони Британияи Кабир
Ҳоллй Ҳунтер

**Ҳоллӣ Ҳунтер** () (20 Март, 1958 — ) ҳунарпешаи аҳли ИМА аст. Дар 1993 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Ҷессика Ланге

**Ҷессика Ланге** () (20 апрел, 1949 &mdash; ) ҳунарпешаи синамои ИМА аст. Дар 1994 Ҷоизаи Оскар гирифт.
### Филмҳо

### Телевизион

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Сусан Сарандон

**Сусан Сарандон** () (4 октябр, 1946 — ) ҳунарпешаи аҳли ИМА аст. Дар 1995 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред
Ҳелен Ҳунт

**Ҳелен Ҳунт** () (15 Июни 1963) — ҳунарпешаи синамои ИМА аст. Барандаи Ҷоизаи Оскар соли 1997.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико 
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»
Кэтӣ Бэйтс

**Кати Батес** () (28 Июн, 1948 ) —  ҳунарпешаи аҳли ИМА аст. Дар 1990 барандаи ҷойизаи Оскар шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Ҷессико Тэндӣ

**Ҷессико Тэндӣ** (, , Хакни, Лондон — , Истон, Коннектикут) — ҳунарпешаи аҳли Англия аст. Дар 1989 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Эзоҳ
Ҳиларӣ Суанк

**Ҳиларӣ Суанк** () (30 Август, 1974 — ) ҳунарпешаи аҳли ИМА аст. Дар 2004 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Ҳалле Беррӣ

**Ҳалле Беррӣ** (; 14 Август, 1966) ҳунарпешаи синамои ИМА аст. Дар 2002 ҷоизаи Оскар гирифт. Дар филми *Die Another Day* вай духтари Бонд () буд. Назар ба TV One Access, Ҳалле Беррӣ аз ҳама занҳои сиёҳпӯсти ҷаҳон зеботар аст.

## Пайвандҳо

* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»
Никол Кидман

**Николе Кидман** () () — ҳунарпешаи синамои Австралия ва ИМА аст. Дар соли 2002 ҷоизаи Оскар гирифтааст.

## Нигористон

Nicole K Face.PNG
Jury Cannes 2013 3.jpg
Nicole Kidman at TIFF (10889471794).jpg
Nicole Kidman Cannes 2014.jpg


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Австралия
Шарлиз Терон

**Шарлийз Терон** () (7 Август, 1975 — ) ҳунарпешаи синамои ИМА аст. Дар 2003 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Англия

**Англия** (ба ) [ˈɪŋɡlənd]) — калонтарин қисми таърихй ва маъмурии Шоҳигарии Британияи Кабир ва Ирландияи Шимолӣ аст. Мамлакат (country), ки қисми шарқии ҷазираи бузурги Бритониёи Кабирро ишғол кардааст, ҳамчун англ.  Mainland машҳур аст.  Аҳолии Англия 83% аҳолии Бритониёро ташкил медиҳад. 

Номи Англия номгузории яке аз қабилаҳои олмонӣ – англҳо пайдо шудааст. Пойтахти Англия шаҳри Лондон – калонтарин шаҳр дар Бритониёи Кабир аст.
Англия макони пайдоиши забони англисӣ ва калисои Англия аст. Лондон маркази имперотурии Бритониё ва ин кишвар зодгоҳи инқилоби санъатӣ буд. Англия нахустин давлати санъатии ҷаҳон, инчунин мамлакати дорои демӯкросии парлумонӣ буд, ки навовариҳои ҳукуматӣ ва ҳуқуқӣ аз тарафи дигар мардумон ва кишварҳо қабул гардида буданд.

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Аврупо
Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Кишварҳои Подшоҳии Муттаҳида

frame|right
**Кишварҳои Подшоҳии Муттаҳида**

*Англия
*Шотландия
*Ирландияи Шимолӣ
*Уелс
Шотландия

**Искотланд** (, ) — яке аз кишварҳои Подшоҳии Муттаҳида аст.

Гурӯҳ:Шотландия
Уелс

**Уелс** (, ) — яке аз кишварҳои Подшоҳии Муттаҳида аст.

Гурӯҳ:Уелс
Йосип Броз Тито

**Йосип Броз Тито** () (7 май, (ё аз рӯи маълумоти расмӣ - 25 майи соли 1893)  1892 — 4 май, 1980) — инқилобчии югославӣ, сиёсатмадор, пешвои Югославия аз соли 1945 ва то охири умр 1980.
Броз Тито дар Кумроветс, Шоҳигарии Хорватия ва Славония, императории Австро-Венгрия ба дунё омадааст.  Аз соли 1937 ҲКЮ ва соли 1966, раиси Иттифоқи коммунистони Югославия буд..
Дар давраи Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ Тито пешвои Артиши миллӣ-озодихоҳии Югославия буд, ки зидди фашизм дар Аврупо мубориза бурдааст. Гарчанде, ки ҳукмронии президентӣ ва таъқибкунии мухолифини сиёсиашро маҳкум мекунанд, базе муаррихон Титоро "диктатори раҳмидил" меноманд. Тито шахси машҳури замонааш дар Югославия ва хориҷи кишвар ба шумор мерафт
     
## Инҷоро ҳам бингаред

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ходими давлатӣ:Аврупо
Забони арманӣ

**Забони арманӣ** () — яке аз забонҳои гурӯҳи забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ аст.
Забони арманӣ забони давлатии Ҷумҳурии Арманистон ва Ҷумҳурии эътирофнашудаи Қаробоғи Кӯҳӣ ба ҳисоб меравад. Дар тамоми дунё бо забони арманӣ тахминан то 6,7 миллион нафар сухан мегӯянд. Мувофиқи пажӯҳиши Пажӯҳишгоҳи технологии Массачусетс забони арманӣ яке аз 50 забони маъмули ҷаҳон мебошад.
Фарзияе вуҷуд дорад, ки забони арманӣ бо забони юнонӣ наздикӣ дорад. Забони арманӣ бо ҷумлаи забонҳои мурда (фригӣ, фракӣ, дакӣ, иллирӣ ва пеонӣ) ба шохаи забонии палеобалканӣ муттаҳид мешавад.

## Инҷоро ҳам бингаред

* Арманистон
## Манбаъ

арманӣ
*
Тандисҳои Буддо дар Бомиён

**Тандисҳои Буддо дар Бомиён** () — тандисҳои бузурге, дар дили кӯҳ дар вилояти Бомиёни Афғонистон. Бинои истодаи ин муҷассамаҳои таърихӣ дар канораҳои сахрае ҳангоми ривоҷи оини буддоӣ дар Афғонистон дар дараи Бомиён кандакорӣ шуда буданд. Мухтасоти ҷуғрофиёии макони ин муҷассамаҳо аз Кобул дар ҳудуди 230 километр ба тарафи шимоли ғарбӣ будааст. Ин ду муҷассама ба баландии 53 метр ва 35 метр, дар канори маҷмӯъае аз биноҳои таърихӣ дар ин маҳал барои замоне тӯлонӣ аз ҷозибаҳои аслии гардишгарӣ дар Афғонистон буданд. Тандиси кӯчактар дар соли 507 мелодӣ ва тандиси бузургтар дар соли 554 мелодӣ сохта шудааст. Ин ду тандис, нишондиҳандаи сабки куҳан ҳунари юнонӣ ва буддоӣ будааст, ки дар манотиқи Осиёи Марказӣ бавежа дар Афғонистон ривоҷ доштааст.

Аз тарафи Толибон соли 2001 вайрон карда шуда буд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Theosophical website with pictures 
* Buddhas of Bamiyan and more photographs from Afghanistan
* Artist to recreate Afghan Buddhas. BBC News, 9 Aug 2005.
* «The Giant Buddhas» trilingual site (English, Deustch, Français) — a film about the destruction of the giant statues. By Christian Frei, Switzerland (2005).
* «World appeals to Taleban to stop destroying statues» . CNN, Mar 3 2001. (New York)

Гурӯҳ:Таърихи Афғонистон
Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО
Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Афғонистон
Кӯҳҳои Рила

**Кӯҳҳои Рила** яке аз кӯҳҳои Аврупо аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

*
Рила
Оромгоҳ

thumb|Мақбара

**Мақбара** ( — маҳалли қабр), оромгоҳ,  **марқад**, **турбат**, **мадфан** — бинои ёдгории болои қабр, мавзолей .

Мақсад аз сохтани мақбара як навъ пос ва боқӣ доштани ёди шахси марҳум аст. Анъанаи сохтмони мақбара дар давраҳои муайяни таърихӣ ва дар байни халқҳо тафовути ҷиддӣ дорад. Масалан дар Юнони Қадим (3000 — 2400 то мелод) мақбараро аз сангҳои калонҳаҷм ва ба шакли аҳроми чорпаҳлу сохта бо гаҷи сафед руйкаш мекарданд.

Дар Эрони қадим шоҳон ва дигар одамони машҳурро дар мақбараҳое мегӯрониданд, ки намои баъзеи онҳо намои хони иқоматиро ба хотир меовард. Мардум чунин ақида доштанд, ки мақбара ин хонаи абадии маит мебошад. Дар Эрон мақбараҳое ҳастанд, ки ба шакли манора сохта шудаанд.

Дар Осиёи Миёна анъанаи махсуси гӯронидани ҷасади маит ва сохтани мақбара вучуд дошт. Дар давраҳои хеле қадим ҷасади маитро дар ҷойҳои махсус мегурониданд. Чунин расми гуронидани ҷасади маит ба оини зардуштӣ хос буд, ва ин анъана то истилои арабҳо дар Осиёи Миёна давом дошт.

Баъди ҳукумрон гардидани Хилофати Араб дар Мовароуннаҳр анъанаҳову [маросим]ҳои дафни мусулмонӣ пурра ҷорӣ гардида бо мурури замон мақбараву оромгоҳҳои шахсиятҳои бузург - ҳокимони давр, шайху эшонҳо, уламои дини ислом ба миён омадаанд, ки зиёраткунандагон онҳоро пос медоранд.

## Нигаред
* Зиёратгоҳҳои Тоҷикистон
* Мазор
* Зиёратгоҳ (макон)

## Эзоҳ
Монодрама

**Монодрама** **асар**и саҳнавиест ки онро бештар
барои як ичрокунанда -артист менависанд ва хамаи ролхоро як шахс ичро мекунад. амалиёти яка

## Нигаред
*Театр

Гурӯҳ:Санъат
Комбайн

**Комбайн** — мошинҳои корӣ, ки дар як вақт чандин амали гуногунро иҷро менамояд. Cикли амалиёти кории комбайн бо баровардани маҳсули тайёр меанҷомад. Навъҳои гуногуни Комбайн асосан дар соҳаи кишоварзӣ истифода бурда мешаванд. (Комбайнҳои ғаллағундор, картошкағундор ва ғайра), комбайнҳои корҳои кӯҳканӣ (нақбканӣ, кофтабароӣ) ва инчунин комбайнҳои тайёр намудани маҳсулоти ғизо дар истеҳсолоти кишоварзӣ истифода бурда мешавад.

* Комбайни ғаллағундор, 
* Комбайни лаблабуғундор, 
* Комбайни карамғундор, 
* Комбайни силосғундор, 
* Комбайни картошкағундор.

Гурӯҳ:Мошинҳо
Гурӯҳ:Мошинҳо аз рӯи алифбо
Комбайни кон

**КОМБАЙНИ КОН** — мошини мураккабест, ки канда гирифтани маъдан ё чинсҳои кухй ва бор кардани онҳоро ба воситаҳои нақлиёт (кои-вейер, нова, вагонча ва г.), якбора ичро мекунад. Комбайнхое, ки ба­рои истихрочи канданихри фоиданок пешбинӣ шудаанд, комбайнҳои тозакунанда, комбайнхое, ки барои тайёр карданн рохравҳои кон (аз ҷумла туннельхо) хидмат мекунанд, комбайнҳои накбкан ва комбаинхое, ки барои буриши пешакаи    кабати    коркардашаванда.

Гурӯҳ:Мошинҳо
Гурӯҳ:Мошинҳо аз рӯи алифбо
Кӯҳҳои Атлас

thumb|right|300px|Қаторкӯҳи Атлас
thumb|right|300px|Қаторкӯҳи Атлас дар харита
**Атлас**, куҳҳои Атлас  (ар. ** جبال الأطلس**‎‎; аз юн. *Ἄτλας* — номи яке аз худоҳои юнонӣ, Атлас) —  силсилаи кӯҳҳо дар шимолу ғарбии Африқо, дар ҳудуди Марокаш, Алҷазоир ва Тунис дар шакли занҷираи канда-канда аз ғарб ба шимол ба масофаи 2000 км тӯл кашидааст.

## Ҷуғрофия
Аз якчанд қаторкӯҳи мутавозӣ ва массивҳо иборат аст. Қисми шимолиаш якбора бурида шуда аз пойи он домани биёбони Саҳрои Кабир сар мешавад. Қисми ғарбиаш баланд ва релйефаш мураккаб буда, қисми шарқиаш (дар ҳудуди Алҷазоир ва Тунис) паст ва камбар аст. Қисми дар соҳили Баҳри Миёназамин будааш Телл-Атлас (2308 метр) ном дошта, назди гулугоҳи Гибралтар мавзеи Ар-Рифоъро (2456 метр, бо дарёҳои кӯтоҳи водиҳояшон сарсабз) ташкил додааст. Қисми ғарбии силсилаи Атлас (Атласи Баланд) зиёда аз даҳ қуллаи баландиашон бештар аз 4000 метр (куҳи Тубкал 4165 метр) дорад, ки мавзеи баландтарини Африқои Шимолӣ низ ҳисоб мешавад ва ин ҷо заминларза бисёр рух медиҳад. Атлас пирях надорад, вале баландии 2500 метр (дар шимол) ва 3500 метр (дар ҷануб)-и Атлас макони барфҳои доимӣ мебошад. Дар нишебҳои рӯ ба Баҳри Миёназамин ва Уқёнуси Атлантик (1200–2000 метр) дарахтони булут, санавбар, пистаи куҳӣ, дар баландии 2600–2900 метр дарахтони сӯзанбарг мерӯянд.

## Иқлим
Баландкуҳҳо вазиши бодҳои уқёнусро монеъ шуда, бориши нисбатан зиёдро ба вуҷуд меоваранд (800–1000 мм, асосан дар зимистон); дар ҳудудҳои боқимонда бориши солона 400–700 мм ва дар ҷануби Атлас ҳамагӣ 100–200 мм мебошад. Манбаи аксари дарёҳои Атлас борон буда, тобистон мехушканд. Танҳо дарёҳои ҳавзаи Баҳри Миёназамин ва уқёнус пуробанд.

## Ҳайвонот ва наботот
Аз ҷумлаи ҳайвонот дар Атлас гӯсфанди ёлдори хосси маҳал (эндемӣ), бузи ёбоӣ, маймун, шағол бештар вомехӯранд. Дар доманакуҳҳои шимоли Атлас меваҳои маҳаллӣ – нон, гуав, навъҳои ситрус, зайтун, ангур мепарваранд, инчунин ҷав, гандум, ҷавдор, картошка ва дигарон зироатҳои полезӣ мекоранд. Олами ҳайвонот ва набототи Атлас аз тахрибкории одамон хеле коста гардидааст.

## Инҷоро ҳам бингаред

## Манобеъ


Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Африқо
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Африқо
Контрабас

right|150px|thumb|Контрабас
**Контрабас** сози мусиқии камончадор аст.
Аз ҷихати ҳачм калонтарин баландиаш ба таври амуди кариб 2-мва аз чихати садодихи пастарин сози мусикист мансуб ба созҳои скрипкави.

## Адабиёт
*   


Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Аппалачӣ

**Аппалачӣ** (Appalachian Mountains) — системаи кӯҳҳо дар Шарқ Америкаи Шимолӣ, дар ҳудуди ИМА ва Канада. Аз самти ҷанубу ғарбӣ ба шимол шарқӣ 2600 км (аз 49° то 33° садаи ш.) тӯл кашидааст. Қаторкӯҳҳои асосиаш: Кабуд, Сафед (Уайт Маунтинс), Сиёҳ (Блэк-Маунтинс), инчунин Адирондак, Нотр-Дам, Юнака ва паҳнкӯҳҳои Аппалачӣ. Баландии миёнаи қаторкӯҳҳои Аппалачӣ 1300—1600 м (баландтаринаш қ-и Митчелл — 2037 м).

## Таърих
Аппалачӣ дар давраи палеозой шакл гирифта, дар давраи кайнозой таҳаввул кардааст. Қисми шимолиаш гирифтори яхбандӣ шуда, ҷанубиаш бо иқлими нарму намнокаш бетағйир мондааст, ки мӯҷиби боқӣ мондани бешазорони анбӯҳ (аз ҷиҳати намуди дарахтон ва ҳайвонот ғанӣ) гаштааст. Аппалачиро ба Аппалачии Шимолӣ (якҷоя бо кӯҳҳои Ниюфаундленд) ва Аппалачии Ҷанубӣ (пастиҳои дарёҳои Гудзон ва Мохокро дар бар мегирад) ҷудо мекунанд. Самти ҷанубу шарқӣ ва шимолӣ аз ҷинсҳои кристаллии палеозой (гнейсҳо, варақсангҳои кристаллӣ, кварсит), ҷанубӣ ғарбиаш аз оҳаксангу регсанг таркиб ёфтааст. Ғорҳо ва чуқуриҳои қифшакли карстӣ бисёр вомехӯранд (ғори Мамонт дар штати Кентуккӣ).

## Иқлими Апполачӣ
Иқлими Аппалачӣ аз таъсири Уқёнуси Атлантик нарм аст, дар шимол — мӯътадил, дар ҷануб — субтропикӣ. Ҳарорати миёнаи январ аз — 12°С дар шимол то 8°С дар ҷануб, июл — мувофиқан аз 18°С то 26°С аст. Боришоти солона 1000—1300 мм. Зимистони кӯҳҳо сард ва сербарф, тобистон — сернам ва сербориш. Аппалачиро бешаҳои паҳнбарг, омехта ва сӯзанбарг пӯшондаанд. Набототи табиию аслии Аппалачӣ танҳо дар нишебиҳои дастнораси кӯҳҳо маҳфуз мондаанд. Боқимонда макони бешаҳои навбунёд, чарогоҳҳо, заминҳои кишт (дар водиҳо) ва маҳалҳои истиқоматию шаҳрҳо мебошанд.
 

## Туризм дар Аппалачӣ
Ба шарофати хуб ба роҳ монда шудани корҳои бешабарқароркунӣ Аппалачӣ минтақаи муҳими хоҷагии ҷангал ҳисоб меёбад. Аппалачӣ инчунин минтақаи туризм, лижаронӣ ва намудҳои обии варзиш аст. Паркҳои миллии Шенандоа, Грейт-Смоки — Маунтинс ва махсусан «пайроҳаи Аппалачи», ки қад-қади қуллаҳо аз кӯҳи Киттатинни то кӯҳи Спрингер ба масофаи 3400 км тӯл мекашад, ҷолиби диққати сайёҳон аст. Дарёҳои калонтаринаш: Коннектикут, Гудзон, Теннессӣ, Огайо, Мохок (бо водиҳои бузурги тектоникӣ). Сарватҳои зеризаминии Аппалачӣ: ангиштсанг, нефт, гази сӯзанда, маъдани оҳан, руҳ, нуқра ва ғайра.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

*
Аппалачӣ
Мирзо Сироҷи Ҳаким

**Мирзо Сироҷуддин Ҳакими Бухороӣ** (; ) — пизишк, , рӯшанфикр, чандзабондон ва гардишгари тоҷик.

## Зиндагинома
Мирзо Сироҷуддини Ҳаким соли 1877 дар Бухоро дар оилаи савдогар ба дунё омадааст. Падараш дар баробари таълим дар мактаби ибтидоӣ ба фарзандаш забонҳои аврупоиро омӯхтааст. Баъд аз худ кардани маълумоти ибтидоӣ ба тиҷорат машғул мешавад. Фаннҳои дақиқро аз худ мекунад ба омӯзиши мустақилонаи забони арабӣ ва адабиёти гузаштаамон машғул мешавад. Ба мамлакатҳои Осиёву Аврупо сафар мекунад. Дар ин вақт мақолаҳояш дар газетаи «Бухорои шариф» ва «Тӯрон» дар бораи мактаб чоп мекунад. Яке аз муассисони нахустин рӯзномаи сирф тоҷикии «Бухорои шариф» ҳам бу шумор меравад. Соли 1907 асараш «Туҳафи аҳли Бухоро»-ро таълиф мекунад. Ин асар натиҷаи сафари ӯ ба Маккаи мукаррама ва мамлоики аврупоӣ мебошад. Мирзо Сироҷ мехост бо ин асар ақибмондагии аҳли Бухороро аз пешрафтҳои замонаш дар муқоиса нишон диҳад.

Сироҷи Ҳаким дар синни 36 солагӣ даргузашт.

## Намунае аз ашъор
: Мо ҷумлаи шоирон саросар,
: Аз пой фитодаем ба як сар.
: Дар васфи узору чашми шаҳло,
: Гуфтем қасидаҳои ғарро.
: Дар гӯшаи ишкҳои мафҳум,
: Кардем басе раҳи талаб гум.
: З-ин гуна абас ғазалсарой,
: Мондем ба рӯзи бенавоӣ.
: Ҳастем кунун забонбурида,
: Дар гушаи узлат орамида.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Масҷид

**Масҷид** () — ҷойи мукаддасест, ки мусулмонон дар онҷо намоз мегузоранд. 

## Масҷидҳои дунёи ислом
# Масҷидулҳаром ( — *ал-масҷид ал-ҳарам*) — аз ҳама бузургтарин масҷид дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Мӯҳимтарин ва муқаддастарин азизи дини ислом Каъба дар ҳамин масҷид қарор дорад. Масҷид дар шаҳри Макка, Арабистони Саудӣ мавқеъ гирифтааст..
# 
# Масҷиди Набавӣ ( — *ал масҷид ал набавӣ*, *Масҷиди Паёмбар*) — масҷидест дар шаҳри Мадина (Арабистони Саудӣ), ки дувум муқаддасоти ислом ба ҳисоб меравад, баъд аз Масҷидулҳаром дар Макка, Масҷидулақсо дар Уршалим — савум.
center|thumb|700px|Масҷид ан Набӣ

## Аксҳои масҷидҳои Тоҷикистон

Yakubi Charki Grand Mosque.jpg|Масҷиди ҷомеи Душанбе ба номи Ҳоҷӣ Яъқуб
Masjid Sariosiyo (Mosques) 01.jpg |Масҷиди ҷомеи Сариосиё, Душанбе
Масҷиди ҷомеи марказии н. Рӯдакӣ ба номи Мавлоно Яъқуби Чархӣ (2).jpg|Масҷиди ҷомеи марказии ноҳияи Рӯдакӣ ба номи Мавлоно Яъқуби Чархӣ 
Возле мечети.JPG|Маҷмааи таърихӣ - меъмории Шайх Муслиҳиддин, Хуҷанд
Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 02.jpg|Масҷиди ҷомеи марказии Душанбе 


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дин
Гурӯҳ:Масҷидҳои дунёи ислом
Анбар

**Анбар** () — моддаи нарми хушбӯи муммонанд, ки дар аъзои ҳозимаи анбарзо ҳосил мешавад.

Мувофиқи маълумоти баъзе маъхазҳо анбар мумест муаттар, ки дар кӯҳистон занбӯри асал аз гиёҳҳои хушбӯ ҳосил мекунад ва сел шуста ба баҳр меоварад. Онро ҷонвари баҳрӣ фурӯ бурда, ҳазм карда наметавонад ва гашта берун меафканад. Беҳтарини он анбарҳои ашҳаб, соро, кабуд, зард ва ғайра, навъи бадтаринаш манд ё набари сиёҳ мебошад.

## Хосиятҳои физикӣ
Зичии анбар 900—920 кг/м3, ҳарорати гудозишаш 60°С; дар об ҳал намешавад; дар равған, спирт ва эфир нағз ҳал мешавад. Аз анбари тару тоза бӯи нохуш меояд, вале ҳар қадар куҳна шавад, хушбӯтар мегардад.

## Корбурд
Анбар бештар дар атторӣ барои тақвияти накҳат ва табхир нашудани бӯйи атр истифода мешавад. Анбар ҷузъи таркибии «анбарина» ном хушбӯӣ ва доруи машҳури қадимист. Абуалӣ ибни Сино анбарро дар муолиҷаи нуқсҳои дил, мағзи сар ва дигар бемориҳо истифода мекард.

## Унсурҳои таркибӣ
Унсурҳои асосии анбар пайвастҳои политерпении бухорнашаванда — амбреин I (25—45 %), эпикопростанол II (30—40 %) ва ғ. мебошанд. Онҳо ба анбар хосияти тасбити бӯйро мебахшанд. Бӯи анбар аз пайвастҳои камбухор (камтар аз 0,3 %) — амброксид III, кетонҳои сиклӣ, алдегидҳо, спиртҳо ва ғ. вобаста аст. Ҳамаи ин моддаҳо ҳангоми дар ҳаво оксид шудани амбреин ҳосил мегарданд. Анбарро аз дитерпеноидҳои бисиклии рустанигӣ, мас., аз склареола низ ҳосил мекунанд.

## Ҳамчунин нигаред
* Анбари бобон — анбари бо бон омехта; бон номи дарахте ва меваи он аст, ки бағоят хушбӯ мешавад.
* Дар адабиёти бадеӣ анбар сифатҳои гуногун ва маъноҳои маҷозӣ дорад: анбари соро (киноя аз зулфи нозанинон), анбари тар (сиёҳии чашм) ва ғ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Фармакогнозия
Перу

**Перу** () — яке аз кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ аст.
## Таърих
 
## Сиёсат ва ҳукумат
 
## Бахшбандии кишварӣ
 
## Ҷуғрофия
 

## Аҳолӣ
## Иқтисод
 
## Фарҳанг ва маориф

## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Давлатҳои Амрикои Ҷанубӣ
Гурӯҳ:Перу
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Кифара

thumb|200px|Аполлон бо Кифара (асри II то мелод). Санъати Руми Қадим
**Кифара** () — сози мусқии қадими Юнон аст. Аз сози лира ба вуҷуд омадааст. Номи сози тории гитара аз калимаи кифара пайдо шудааст. Cараввал кифара 4 тор дошт. Миқдори торҳои он аз асри VII то мелод ба 7 ва баъдтар тадриҷан ба 12-то расидааст. Дар Юнони Қадим кифара дар базмҳои юнониён маъмул буд. Бо ин соз танҳо мардон ҳунарнамоӣ мекарданд. Дар маъхазҳои асотирии юнонӣ номи кафара якчанд маротиба номбар гардидааст.

## Адабиёт
* Петров В. В. Киннор, кифара, псалтерий в иконографии и текстах (к истолкованию одной англо-саксонской глоссы) // Диалог со временем. Альманах интеллектуальной истории. М., 2004, с.243-271.
* Петров В. В. Кифара и псалтерий в символической органологии античности и раннего средневековья // Историко-философский ежегодник, 2008. М., 2009, с.27-51.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
19 сентябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
### Миллӣ
 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 19 сентябр]]* 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 19 сентябр]]*
* 1953 — Барзу Абдураззоқов, коргардони театри тоҷик.
* 1959 — Абдураҳим Шерматов, овозхон ва мақомсаройи тоҷик, омӯзгор
* 1968 — Фарҳод Раҳимӣ, доктори илмҳои физикаву математика, профессор, узви пайвастаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014). Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (аз соли 2013)
* 1970 — Мисбоҳиддини Нарзиқул, олим, мунаққид ва адабиётшинос, доктори илмҳои филологӣ, профессор  
## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 19 сентябр]]*
## Тақвими мардумӣ
Сунбула (23 Август — 22 Сентябр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Сунбула

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0919.html 
* http://www.calend.ru/day/9-19/ 
* Наука, 19.09 
* BBC On this day, 19.09
Кишмиш

**Кишмиш** — гуруҳи навҳои ангури майда ва бедона.  Аксар навъҳои кишмишро дар хушконидан, дар майкашӣ ва тархурӣ истифода мебаранд.
 
Дар Тоҷикистон Кишмиши сафед,  кишмиши сиёҳ, кишмиши сурх, кишмиши сурхи туркманӣ, кишмиши хушрӯ, кишмиши ВИР ва дигар навъҳои ангурҳои бедона парвариш карда мешаванд.
## Нигаред
*Ангур
## Адабиёт
* Зоҳидов Ҳ. Канзи шифо. - Д., 1999.

Гурӯҳ:Ангурҳо
Ҷозеф Луи Лагранжv

thumb|right
**Жозеф Луи Лагранж** () математик ва механики Франсави, аъзои АФ Париж (1772), аъзо (1759) ва президенти АФ Париж (1766 - 1787). Аз синни 17 солагиаш дар Университети Турин дарс додааст. Аз соли 1754 профессори Университет шуд. Соли 1787 ба Париж кучид. Профессори донишкадаҳои Олии Париж (аз соли 1795).

Гурӯҳ:Фаронса
Команда

**Команда** калимаи лотини буда (komando - Фармон медихам), 1) фармони дахонии командир (сардор), ки онро устав ва дастурҳои харби муайян кардааст. Команда ба хизматчиёни харби, спортсменҳо ва дигар барои ягон харакатро дар як вакт ичро кардан дода мешавад. Команда аз ишораҳои огохикунанда ва ичрошаванда иборат аст.

## Нигаред
*Варзиш
*Артиши миллӣ
Компас

thumb|300px|Компас

**Компас** (**қутбнамо**) ( — чен мекунам, ва аз compassare — «бо қадам чен кардан») — асбобест барои муайян намудани самти қутбҳои Замин. Компас аз рӯи тарзи кор магнитӣ, гироскопӣ, офтобӣ, радиоӣ ва радиоастрономӣ мешавад. Асбоб барои муайян намудани самти меридиани географӣ ё меридианаи магнитӣ. Принсипи кори компаси магнитӣ ба хосияти дар самти шимолу ҷануб қад-қади меридианаи магнитӣ ҷойгиршавии ақрабаки магнитӣ асос ёфтааст. Компаси гороскопӣ бошад, дар асоси дар ҳамвории меридианаи географӣ мустақилона ҷой гирифтани тири ротори овехташудае, ки бо ёрии таҷҳизоти махсус тез давр мезанад, кор мекунад. Компаси офтобӣ ё компаси (астрономӣ) ба мушоҳидаи бефосилаи Офтоб, компаси радиоӣ ба ҳодисаи дар самтҳои маълум қабул гардидани радиомавҷҳои аз радиостансияҳо ирсолшаванда.

## Адабиёт
*  (обл.)
*  (обл.) *(1-е изд. — М., 1991)*
*  (в пер.)

## Сарчашма
*Дар бораи компас (бо забони русӣ) 
*Тарзи истифодаи компас (бо забони русӣ)
* * , Ҷилди 3, саҳ 411.

## Нигаред
* Қутб
* 

Гурӯҳ:Компас
Гурӯҳ:Таҷҳизоти гардишгарӣ
Биёбон

thumb|right|Биёбон
thumb|right

**Биёбон** — саҳрои камобу алаф, бодия, замини нокорам, ҳудуди иқлимаш хушки континентии арзҳои муътадил, субтропикӣ ва тропикӣ.

Миқдори бориши солонаи биёбон 150—175 мм буда, бухоршавӣ назар ба миқдори солонаи бориш чандин маротиба зиёд аст. Ҷараёни обҳои рӯизаминӣ кӯтоҳмуддатанд ё вуҷуд надоранд. Обҳои зеризаминӣ — шӯр, қабати хок — тунук ва ҷамъшавии намакҳо дар хок зиёд аст. Олами набототи биёбон ниҳоят камбағал, рустаниҳояш камшоху камбарганд, танҳо эфемерҳо, эфемероидҳо, суккулентҳо, галофитҳо мерӯянд. Ҳайвонҳо, одатан, шабгарданд. Киштзорҳо ба таври сунъӣ обёрӣ мешаванд. биёбонҳо санглох, гилӣ, регзор, шӯрзамин ва ғ. шуда, биёбони Арктика аз ҷумлаи биёбонҳои махсус аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Қитъа

thumb|300px|Моделҳои қитъаҳо
**Қитъа, континент (**) — ноҳияи барҷастаи замин, қисми асосиаш аз сатҳи баҳр баланд аст (хушкӣ) ва қисмҳои канориаш аз сатҳи баҳр паст мебошад.. Дар баъзе маврид ҷазираҳои наздик бударо (канориро) ҳам ба қисми асосии қитъа дохил мекунанд..

## Истилоҳот
Қитъа — минтақаи паҳновари хушкӣ, ки гушаву канори майдони онро баҳрҳо ва уқёнусҳо иҳота кардаанд..
Қитъа - мафҳуми (маъно) геологӣ дорад ва ҳамагӣ дар рӯи замин шаш қитъа вуҷуд дорад.
* Авруосиё,
* Африқо,
* Амрикои Шимолӣ,
* Амрикои Ҷанубӣ,
* Австралия (қитъа),
* Антарктида.
Дар геология, канорҳои зериобии қитъаро ва ҷазираҳои ки дар он вуҷуд доранд ба қитъа дохил мекунанд..

## Сарчашма


Гурӯҳ:Қитъаҳо
Биёбони калони Виктория

**Биёбони калони Виктория** () — биёбони регзор дар Чануби Австралия, байни 26° ва 30° арзи ҷанубӣ Масоҳати 300000 км2.

Аз шарқ ба ғарб, аз қаторкуҳи Стюарт то ҳамвории Кӯлҳои Шӯр, ба масофаи 1200 км тӯл кашидааст. Бараш то 550 км. Баландиаш аз с. б. ба ҳисоби миёна 150—300 м. Ба релйефи он қатортеппаҳои регии баландиашон 10-30 м хоссанд. Қатортеппаҳоро хорбуттаҳои Спинифекс аз кӯчидан нигоҳ медоранд. Дар байни теппаҳо ақоқиё ва эвкалиптҳои резапоя мерӯянд. Боришоти солона — 125—250 мм. Биёбон беоб ва мушкилгузар аст. Онро соли 1875 нахустин бор муҳаққиқи англис Э. Ҷайлс тай карда, ба шарафи шоҳбонуи ҳамонвақтаи Британияи Кабир Виктория ном гузоштааст. Аҳолии муқимиаш хеле кам аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Биёбонҳои Австралия
Саҳрои бузург

thumb|right
**Саҳрои бузург** (араби: صحراء كبرى) бозоргтарин биёбони Африқо аст.

Гурӯҳ:Африқо
Биёбони Габи

**Биёбони Габи** яке аз биёбонҳои Осиё аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Феҳристи биёбонҳои ҷаҳон

**Феҳристи биёбонҳо**

;Африқо
*Биёбони Саҳро (Саҳрои бузург)

;Осиё
*Биёбони Қароқум
*Биёбони Габи
*Биёбони Қизилқум

;Уқёнусия
*Биёбони Виктория

;Аврупо

;Амриқо
*Биёбони Моҳав

;Антарктида
Вилояти Чианг Маи

**Вилояти Чианг Маи** () — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Вилояти Луӣ

**Вилояти Лоеи** () — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Таърихи Ҷумҳӯрии Ирландия

**Ирландия** - дар соли 1922, бо ҷудо шудани 26 ноҳияи Ирландия аз Подшоҳии Муттаҳида, ба вуҷӯд омад.

Дар соли 1916 миллегарони Ирланди дар Дублин воқиъ дар Ирландия қиёми ъеди пок ро тартиб доданд. Ин шуриш бо шикаст мувоҷиҳ шуд аммо мавҷи мухолифатҳои густарда  ро алайҳи ҳукумати Британия дар Ирландия ба роҳ андохт. Дар соли 1919 маҷлиси Ирландия ҳукӯмати «Ҷумҳӯри» оалом кард ва пмутақобас аз он, 3 сол ҷанг миёни артиши ҷумҳуриҳои Ирландия ва Британия дар гирифт то саранҷом дар соли 1922 Британия истеқлоли Ҷумҳӯрӣ Ирландия ро ба расмият шиноxт.

Гурӯҳ:Таърихи Аврупо
Роберт Валпол

**Роберт Валпол** () дар солҳои 4 апрел, 1721 &mdash; 11 феврал, 1742 наxуствазери Подшоҳии Муттаҳида буд. Вай аз ҳизби либерал буд.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Наxуствазирҳои Подшоҳии Муттаҳида
Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Ҳукумати Бритониёи Кабир
Томас Пелҳам-Ҳоллес

**Томас Пелҳам-Ҳоллес** (; ) — наxуствазери Подшоҳии Муттаҳида (1757—1762). Вай аз ҳизби либерал буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Наxуствазирҳои Подшоҳии Муттаҳида
Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Ҳукумати Бритониёи Кабир
Уиллиам Питт

**Уиллиам Питт** () дар солҳои 30 июл, 1766 &mdash; 14 октябр, 1768 наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида буд. ӯ узви ҳизби коргарӣ буд.

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Сарвазирони Бритониёи Кабир
Ҷон Стюарт

**Ҷон Стюарт** (, ) — дар солҳои 1762 — 16 апрел, 1763 сарвазири Подшоҳии Муттаҳида буд. Вай аз ҳизби муҳофизакор буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Бритониёи Кабир
Фредерик Норт

**Фредерик Норт** (; ) — наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида дар солҳои 1770—1782 ва аз ҳизби муҳофизакор буд.

## Эзоҳ
Дег

**Дег** — олати филизиест, барои тайёр кардани хӯрок, ош, таом. Дегҳо аксари вақт шакли мудавварро дороянд. Аз рӯи ҳаҷм дегҳо ниҳоят гуногун мешаванд.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пухтафзорҳо
Занбӯр

**Занбӯр** (; ) — номи умумии чанд гуна аз ҳашароти нешдор. 

## Вижагиҳои умумӣ
Тақрибан 21 ҳазор гунаи занбӯр маълум аст. Занбӯрҳо дар тамоми қитъаҳои олам ҳастанд. Бештар дар ноҳияҳои тропикӣ ва субтропикӣ маскунанд. Аксари занбӯрҳо фоиданок буда, ҳашароти зараррасонро нобуд ва растаниро гардолуд мекунанд. Баъзе занбӯрҳо ба занбӯрпарварӣ зарар меоваранд. Чанд оилаи ҳашароти дигар масалан Vespoidea, Scolioidea, Mutilloidea, Chrysidoidea ва ғайра низ мансуби занбӯрҳоянд.

Ба Vespoidеа (Diploptera) занбӯрҳои чинбол (Vespidae) ва занбӯрҳои гул (Masaridae) дохил мешаванд. Бадани ин гуна занбӯрҳо бемӯй аст (баъзеашон мӯякҳои тор-тор доранд). Онҳо гала-гала зиндагӣ карда, дар замин, дарахт, бино ва ҷойҳои дигар лона месозанд. Ғизои кирминаашон ҳашарот, тортанак, асал ва гарди гул мебошад. занбӯрҳои Scolioidea калон ё миёнаҷусса буда, тану пояшон бо мӯякҳои дурушт пӯшида шудааст. Ғизои занбӯрҳои калон шаҳди гул, ғизои кирминаҳо зочаи гамбусакҳои паҳнмӯйлаб мебошад. Баъзе намуди ин занбӯрҳо (мас. Scoliа manilae Ashm)-ро барои маҳв намудани гамбусаки ҷавзо истифода мебаранд. занбӯрҳои Mutilloidea ба занбӯрҳои Scolioidea ва мӯрчаҳо монанд буда, бештар дар минтақаҳои тропикӣ зиндагӣ мекунанд. Бадани онҳо бо мӯякҳои дароз пӯшида шудааст. Наринаашон болдор, модинаашон бебол буда, неши дарози пурқувват дорад. Дар кирминаи гамбусакҳо, пардаболҳо ва баъзе ҳашароти дигар ангалзистӣ (паразитӣ) мекунанд. Ба занбӯрҳои Chrysidoidea занбӯрҳои Chrysidае ва Cleptidae тааллуқ доранд. Онҳо филиззиранг буда, ранги болҳояшон муқаррарист. Кирминаашон дар ҷисми кирминаи пардаболҳо ва ҳашароти дигар зиндагӣ мекунад. занбӯрҳои заминкоб (Sphсeoidea) ба занбӯрҳои асал шабоҳат доранд. Онҳо дар замин сӯрох кофта, лона месозанд. Ғизои кирминаашон ҳашарот, тортанак, кана ва амсоли инҳо мебошад.

## Дар Тоҷикистон
Аз занбӯрҳои Vespoidae дар олами ҳашароти Тоҷикистон занбӯрҳои сурхи шарқӣ (мас., Vespa orientalis), полист (мас., Polistes gallicus) ва занбӯрҳои деворӣ (аз ҷинси Ogunerus ва Swmenes) бештар дучор меоянд. Дарозии занбӯрҳои сурхи шарқӣ то 3 см буда, бештар дар назди манзилгоҳҳо зиндагонӣ мекунад. Полист шиками дарозрӯя дошта, ҳангоми обнӯшӣ ба рӯи об менишинад. занбӯрҳои деворӣ дар ҷарию тарқиши деворҳо лона месозанд. Аз занбӯрҳои Scolioidea дар Тоҷикистон занбӯрҳои мӯякбадан (мас., Scoliа matulata) бештар паҳн шудааст. Хусусан занбӯрҳои заминков бисёранд. Бештари онҳо барои истеъмоли туъмаи муайян мутобиқ шудаанд, мас., аммофилҳо (Amophila) зочаи баъзе шапалакҳо, сфексҳо (Sphex) малахҳоро мехӯранд. Аксари занбӯрҳо фоиданок буда, ҳашароти зарарасонро нобуд ва рустаниҳоро гардолуд мекунанд. Баъзе занбӯрҳоҳо ба занбӯрпарварӣ зарар меоваранд.

## Нигаред низ
* Занбӯри асал
* Занбӯрпарварӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳашарот
Боша

**Боша** - паррандаест аз оила лочин. Дарозии баданаш 30-38 см вазнаш 190-300г. Бошаи мода калонтар аст. Парҳои тахтапушти боша хокистарию парҳои шикамаш сафедчаи дорои нақшаҳои зарди сурхчатоб аст. Пойҳояш кӯтоҳу гавс. Минкор ва чанголаш сиёҳ. Чашмонаш бури сурхтоб.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Парандаҳо
Кана (ҳашарот)

Куммал ҷонварест хурди бандпо. Канахо мавчудоти бемӯхра буда дарозии баданашон аз 2мм то 3см аст. Зохиран лунда ё байзашакли бебол ва гуногунранганд. Канаҳои калон одатан 4 чуфт пой ва дар нӯги онҳо чангак ва узви макканда доранд. Пойҳои канаҳо гуногуншакланд. Кана бо пӯст ё трахея нафас мегирад. Пӯсташ чиндор, бечин мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳашарот
Кайк

**Кайк** ( —  — насос,  — беболҳо. Синонимҳо , ) — ҳашароти беболи майдаи хунмак, ки дар ҷисми ширхӯрон, паррандаҳо ва одам зиндагӣ мекунад.

## Тавсифоти биологӣ
Кайк хуни ҳайвоноти гуногун (гурба, калламушҳо, суғур, саг ва ғайра)-ро макида, баъзан ангезандаи як қатор бемориҳои хавфнок (тоун, ҳасба ва ғайра)-ро дар байни одамон паҳн менамояд. Оби даҳони кайк таъсири озурдасозӣ дорад. Кайк дар пашми ҳайвонот ва пару боли паррандагон тез ҳаракат карда, ҷуфти пои қафояш барои ҷаҳидан хидмат мекунад. Ранги кайк зардча ё ҷигарӣ аст. Кайки нарина аз модинааш хурд мебошад.

## Ҳаёти кайкҳо
Баъзе намудҳои кайк фақат дар бадани ҳайвоноти муайян зиндагонӣ мекунанд, намудҳои дигар бошанд, дар ҷонварони гуногун паразитӣ карда, аз як ҳайвон ба ҳайвони дигар мегузаранд. Зиёда аз 1000 намуди кайк маълум аст. Кайки одам (Purlex irritans), кайки саг (Ctenocephalides canis), кайки калламуш (Xenopsulla cheopis), кайки юрмон (Ceratophyllus tesquorum), кайки муш (Leptopsulla musculi) барои одаму ҳайвонот хавфнок ва паҳнкунандаи бемориҳои вазнин мебошанд. кайк дар манзили одамон, дар хок, пору, тарқиши фарш, тагандози ҳайвонот ва ғайра афзоиш меёбад. Як кайки модина дар тӯли ҳаёт то 400 дона тухм мегузорад. Аз тухм баъди 4 – 12 шабонарӯз кирминаҳо мебароянд, ки рангашон сафед буда, по надоранд. Кирминаҳо дар муддати 8 – 100 шаборӯз ба зоча, сипас пилла ва ба кайк (дар давоми 6 – 220 шаборӯз) табдил меёбанд. Баъзе намудҳои кайк то 1000 рӯз умр мебинанд. кайк метавонад муддати зиёд (зиёда аз як сол) бе ғизо зиндагӣ кунад.

## Тадбирҳои мубориза бо кайк
Барои мубориза бо кайк қабл аз ҳама ба афзоиши он монеъ шудан лозим аст. Барои ин доимо тоза нигоҳ доштани манзил аҳамияти калон дорад. Барои нобуд кардани кайки ҳайвоноти хонагӣ онҳоро мунтазам ба зоошампун ё пиретрум (ба 1кг вазни ҳайвонот 1 – 2 г) мешӯянд. Кайки хонаро ба хокаи пиретрум (ба 1м2 5 – 25 г), хлорофос, карбофос ва диг. инсектисидҳо маҳв мегардонанд (ниг. Дезинсексия). Барои гурезонидани кайк ба кунҷҳои хона явшон мегузоранд ё хонаро бо ҷорӯби явшон мерӯбанд. Барои муҳофизати шахсӣ репеллентҳоро истифода мебаранд.

## Сарчашма
Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҷилди 1), Душанбе—1989

Гурӯҳ:Ҳашарот
Говмеш

**Говмеш** мушкгов ҳайвонест ҷуфтсум. дарозии баданаш 2,5 м,кадаш 1,1м вазнаш то 300 кг.зохиран буккаро мемонад, вале аз ҷиҳати филогенези ба бузи кӯҳӣ ва гӯсфанд наздик аст. пойҳои говмеш калта буда баданашро мӯйи дарози зич ва сиёҳ тоб пушидааст.Гардати гавси кӯтоҳ дорад, думаш зери муи дароз намуддор нест,

## Нигаред
*Гов

Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Говҷӯш

**Говҷӯш**, **говдуш** — корманди фермаи чорводорист, ки чорвои ширдехро нигохубин мукунад. Ба говчуш одатан гурӯҳи модаговхо ва гуночинхоро мансуб мегардонанд. вазифаи говдуш ба дарачаи тахассуси кори бригади вобаста аст. Агар говчуш корҳои муштаракро ичро намояд ба зиммаи ӯ душидани 12 — 15 сар модагов гузошта мешавад. Говдуш модаговро медушад, хуроку об дода кашав ва тоза мекунад.

Суфро Боқиева — говҷӯши моҳир.

## Нигаред
* Гов
Сапфо

thumb|Бюсти шоира Сапфо
**Сапфо** - шоираи Юнони Бостон буд. Баъзеҳо мегуянд, ки Сапфо дар Эрессос, дар ҷазираи Лесбос таввалуд шудааст.

Гурӯҳ:Юнони бостон
Эрессос

thumbnail|намуди чазира аз баланди
Лесбос џазира дар Юнон мебошад.
Лесбос табиати зебо дорад.
Дар Лесбос 51 префектураи Юнон џойгир шудааст. Пойтахти Лесбос Мителен мебошад.

Гурӯҳ:Маҳалҳои_аҳолинишин_аз_рӯи_алифбо
Гурӯҳ:Лесбос
Бутта

thumb|Бутта
**Бутта**, **патта** — рустании бисёрсола, ки аз гарданаи реша шох мекунад. Бутта бар акси дарахт сертана ва қадпаст аст. Буттаҳо аксаран дар ҷараёни таҳаввулот аз дарахтон ба вуҷуд омадаанд. Буттача ва рустаниҳои бисёрсола аз бутта пайдо шудаанд. Бутта аз 10 то 40 сол умр дида аз 0,5 то 6 м қад мекашад. Буттаҳо гул доранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гиёҳшиносӣ
Лесбос

thumb|намуди ҷазира аз баланди
Лесбос ҷазира дар Юнон мебошад.
Лесбос табиати зебо дорад.
Дар Лесбос 51 префектураи Юнон ҷойгир шудааст. Пойтахти Лесбос Мителен мебошад.

## Нигаред низ
## Манбаъ
Капуцин

**капуцин** (Cebus) чинси маймунҳои америкои аз оилаи капуцинхо.Дарозии бадани капуцинҳо муқаррарӣ ба ҳисоби миёна 45см,думаш (35-50) қобилияти ба шохҳои дарахт пдчидан дорад. Косахонаи сараш нисбатан калони гирда,дарозии дасту пояш миёна.Дар ангалҳои тропики Америкаи маркази ва чануби во мехурад. Маконаш болои дарахтон. Одатан 8-30 тоги гуруҳ мегарданд.
Кола

**Кола** шаҳрест дар Федерасияи Русия,ки дар Нимҷазираи Кола ва дар Вилояти Мурманск ҷойгир шудааст. Таърихи таъсисаш  соли 1517 (аз  рӯи маълумоти дигар — соли 1264 ) ҳисоб мешавад. Шумораи аҳолияш бино бар саршумори соли 2010  10447 нафар аст.

Шаҳр дар мавзеи ба ҳам омадани ду рӯд Колаву Тулома воқеъ шудааст,дар пеши резишгоҳашон ба Халиҷи Колаи Баҳри Барентс,аз маркази шаҳри Мурманск дувоздаҳ километр дӯр.

## Иқлим
Шаҳр дар минтақаи арктикию атлантикии иқлими мӯътадил воқеъ аст.Иқлими Кола бо наздиқии Баҳри Барентс ба шакли муайян дароварда мешавад.Рӯдҳо Колаву Тулома бар хилофи Халиҷи Кола дар фасли зимистон ях мебанданд.Халиҷи Кола  аз сабаби ҷараёни гарми Голфстрим  яхнакунанда аст.

## Таърихи шаҳр
### Садаҳои XVI—XVII
Cоли 1565 дар Кола се хонавода ва се оила буданд.Дар солҳои 1573/74 дар китоби барӯйхатгирии аҳолии Кола  Василий Агалин 33 хонавода ба рӯйхат даровард.Кола ба туфайли харидуфурӯш бо Ширкати Антверпен тараққӣ мекард.Ба шарофати ин тиҷорат дар тӯлии солҳои 1570-1580 Кола ба бандаргоҳи баҳрии байналхалқӣ табдил меёфт.Онҷо пусту моҳӣ обгазид карда мешуд.Дар охири асри XVI—сар кардани асри XVII Кола шаҳре хеле мустаҳкам карда ва пуштибони  ягонаи Русия дар он сӯи қутб буд.Дар миёнаи асри XVII дар девори қалъаи Кола 500 нафар стрелетс (сарбозони қўшуни Давлати Маскав) ва 9 нафар тӯпчӣ хидмати посбоникунандаро мекарданд.Воеводаи (сардори лашкар дар Руси Қадим ва инчунин хокими шаҳр ё вилоят) аввалро Аверкий Иванович Палицын таъйин карда шуд.

### Садаи XVIII
Моҳи августи соли 1700 Ҷанги Шимолӣ шурӯъ шуда буд, ва шведҳо ба Нимҷазираи Кола ва ба қарияҳо дар назди  Баҳри Сафед пӯписа кард гирифтанд.Подшоҳи рус Пётр I дар бораи таъмири пурраи девори қалъаи Кола указро баровард.Вале эскадра дар таҳти роҳбарии адмирал К. Х. Леве шаҳрро забт кардан кӯшиш кард.Дар соли 1706 аз нав барқарор кардани ва мустаҳкам кардании девори қалъаи Кола ба анҷом расонда шуданд.

Моҳи декабри соли 1708 Русия ба 8 губернияҳо тақсим карда шуд;уезди Кола ба таркиби уезди  Архангелогородский дохил шуд.

Соли 1723 подшоҳи рус Пётри Бузург Ширкати китгирии Коларо таъсис  кард.Барои ин 5000 рубл маблағ ҷудо карда  шуд.Баъд аз ду сол Пётр I аз дунё гузашту кори ӯ амалан партофта монда шуд.Дар тӯлии се сол (1726—1729) фақат 5 раъс наҳанг ёфта  шуданд.Дар моҳи феврали соли 1731 ширкат барҳам дода шуд.

:Дар он замон дар Кола Михайло Ломоносов бо падари худ Василий Дорофеевич Ломоносов саёҳат карданд.

Соли 1727 академияи фанҳои Санкт-Петербург астрономи французиро Людовик Делиль де ла Круайер ба Кола  фиристод.
 
:Дар нимаи дуюми асри XVII халқи номатлуби ба ҳукумати Русияи ба Кола бадарға карда мешуд (баъди шӯриши Емелян Пугачёв).
   

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Русия
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Мактаби омехта

**Мактаби Омехта**, муассисаи таълимию тарбияви, ки синфҳои-комплектҳо Мактаби омехта яккомплекта (як муаллим бо 3 синф кор мебарад), дукомплекта (дар 3 синф 2 муаллим), секоплекта (дар 3 синф 3 муаллим), мешавад. Мактаби омехтаро бештар дар қишлоқҳое, ки шумораи хонандагон каманд, ташкил мекунанд. Дар системаи мактаби советӣ то соли 1970 (то предмети шудани синфи 4-ум) мактабҳои ибтидоии чоркомплекта хам вучуд доштанд.

## Нигаред низ
## Эзоҳ
Тими миллии футболи Олмон

## Ситораҳои футбол
Франс Беккенбауэр (Beckenbauer) дар ҳайати тими мунтахаби Олмон (1965–77) чемпиони ҷаҳон (1974) ва Аврупо (1972) шудааст; дар 103 дидор ширкат намуда, 1 гол задааст. Солҳои 1972 ва 1976 беҳтарин футболбози Аврупо эътироф шуд.  Яке аз беҳтарин бозингари ин тим (чемпионати ҷаҳон оид ба футбол соли 2006), Михаэл Баллак буд. Ин футболбози моҳири "Бавария", дар ҷаҳон низ яке аз хавфноктарин нимҳимоягарон ба шумор мерафт. Дар 62 бозияш дар ҳайати тими миллии Олмон, Баллак 29 голро ба нишон задааст. Сармураббии содиқи ин даста Йоахим Лёв ӯро ҳамчун муҳимтарин футболбози Олмон ном бурдааст. 

## Сармураббӣ
Франс Беккенбауэр (Beckenbauer) cолҳои 1984–90 мураббии тими мунтахаби Олмон буд ва онро ба мақоми ноиб-қаҳрамонӣ (1986) ва чемпиони ҷаҳон (1990) расонд. Юрген Клинсман роҳбарии дастаро баъд аз ба нокомӣ дучор шудани Олмон дар чемпионати Аврупо соли 2004 қабул кард. Усулҳои нави мураббӣ на ба ҳама маъқул омаданд, вале дар давоми як муддати кӯтоҳ ӯ як дастаи пуқувватеро ташкил кард ва дар амал собит намуд, ки тими миллии Олмон чӣ гуна моҳирона бозӣ карда метавонад. 

**Таърихи иштироки тими миллии Олмон дар чемпионатҳои ҷаҳон**

1930 иштирок накардааст
1934 ҷои сеюм


1938 1/8 финал
1950 иштирок накардааст

1954 ҒОЛИБ

1958 ҷои чорум


1962 1/4 финал


1966 ҷои дуюм


1970 ҷои сеюм


1974 ҒОЛИБ




1978 даври дуюми гурӯҳӣ

1982 ҷои дуюм




1986 ҷои дуюм


1990 ҒОЛИБ



1994 1/4 финал


1998 1/4 финал




2002 ҷои дуюм


2006 ҷои сеюм





**ҲАЙАТИ ТИМИ МИЛЛИИ ОЛМОН ДАР ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН ОИД БА ФУТБОЛ ОЛМОН 2006**

Дарвозабонҳо: Леманн («Арсенал»), Оливер Кан («Бавария»), Ҳилдебранд («Штуттгарт»).
Ҳимоягарон: Фридрих («Ҳерта»), Ҳут («Челси»), Янсен («Боруссия М»), Лам («Бавария»), Мертезакер («Ҳаннофер 96»), Метселдер («Боруссия Д»), Новотни («Байер 04»).
Нимҳимоягарон: Михаэл Баллак («Челси»), Боровски («Вердер»), Фрингс («Вердер»), Кел («Боруссия Д»), Шнайдер («Байер 04»), Швайнштайгер («Бавария»), Ҳитслшпергер («Штуттгарт»).
Ҳуҷумкунандагон: Асамоа («Шалке-04»), Клозе («Вердер»), Нойвилл («Боруссия М»), Подолски («Кёлн»), Ханке («Вердер»), Одонкор («Боруссия Д»).

## Нигаред
* Портал:Варзиш
* Портал:Футбол

Гурӯҳ:Варзиш
Гурӯҳ:Тимҳои миллии футбол
Мӯмиёӣ кардан

**Мумиёкунӣ** — маҷмӯи чорабиниҳост барои муддати дароз аз нобудшавӣ эмин доштани мурда (майит).

Барои аз пӯсиш ва вайроншавӣ нигоҳ доштан тамоми бофтаҳои ҷасадро бо маҳлулҳои антисептикӣ ва консервасиякунанда тар мекунанд. Мумиёкуниро ба мақсади таълимӣ, илмӣ, инчунин барои нигоҳ доштани ҷасади ашхоси барҷаста истифо­да мебаранд. Ин кор бо ду усул ба ҷо оварда мешавад. Яке аз онҳо ҷасадро барои муваққатан, дигаре ба­рои дуру дароз нигоҳ доштан имконият медиҳад. Дар замонҳои қа­дим бо ёрии моеи рустаниҳои гуногуне, ки дорои хосияти аз пӯсиш нигоҳдорандаанд, ба ҷо оварда мешуд.

## Таърих

### Мумиёкунии мисрӣ
thumb|Мумиёи фиръавни Миср дар музейи Қоҳира
Асосгузори мумиёкунӣ мисриёни қадим буданд, ки мувофиқи одати динӣ майитро нагуронида, мумиё мекарданд. Тарзи аниқи мумиёкунии мисрӣ то замони мо омада нарасидааст, фақат маълум аст, ки баъди тоза кардани узвҳои дарунӣ ва майнаи май­ит онро тар карда, ба матоъи махсус печонида, ширеш, санг молида, мехушконидаанд. Ин усул ранг ва ҳаҷми майитро зуд тағйир медод, вале ҷасад садҳо сол нобуд нашуда боқӣ мемонд.

### Асрҳои миёна
Дар асрҳои миёна мумиёкуниро танҳо бо мақсади дар дахма ни­гоҳ доштан ё ба ҷои дур бурда гӯронидани майит истифода мебурданд. Барои мумиёкунӣ намаки симоб, пайвастҳои маргимуш, намаки руҳ, маҳлули глисерин, асетати калий, спирт ва дигар моддаҳои антисептикиро ба воситаи найчаҳои хунгузар ба организми майит мефиристоданд.

Ҳангоми тармими мақбараи Ҳазрати Шоҳ (шаҳри Истравшан) якчанд ҷасади мумиёӣ ёфт шуд, ки онҳо аз вуҷуд дошгани одати мумиёкунӣ дар Осиёи Миёнаи асримиёнагӣ шаҳодат медиҳанд.

### Мумиёкунӣ дар ибтидои садаи XX
Дар садаи XIX моеъҳои гуногун истифода мешуданд. Охири садаи XIX аз формалин истифода мебурдагӣ шуданд. Махсусан усули Н. Ф. Мелников-Разведенков (1893) диққати олимонро ба худ ҷалб намуд, ки мувофиқи он бофтаҳои майитро бо маҳлули фор­алин фиксасия намуда, бо спирти 96°, маҳлули глисерин, асетати ка­лий тар карда, ҷасадро муддати да­роз бетағйир нигоҳ доштан мумкин аст. Соли 1924 олимони советӣ В. П. Воробёв ва Б. И. Збарский усули нави мумиёкуниро кор карда баромаданд (минбаъд С. Р. Мардашев такмил дод), ки он барои мумиёкунии ҷасади Владимир Илич Ленин ва Г. Димитров бомуваффақият истифода шуд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мисри Қадим
Гурӯҳ:Хоксупорӣ
Мурч

**Мурч**, **мурчи сиёҳ**, фулфул, филфил () — буттаест, ки пояи борики печанда дорад (дарозиаш то 12 м).

## Тавсифоти ботаникӣ
left|Тасвири биологӣ аз китоби ''«Köhler’s Medizinal-Pflanzen»'', 1887|thumb|317x317px Баргаш байзашакли думчадор, хӯшагулаш саракмонанд (дарозиаш 5 – 10 см), гулаш майдаи сафед ё зардтоб; аз вазиши бод гардолуд мешавад. Мевааш доначаи яктухма (диаметраш 3 – 5 мм), тунди сабз, баъди пухтан сурх мешавад.

## Истифодабарӣ
Мурчро дар нимхомӣ меғундоранд; баъди хушконидан ранги сиёҳ мегирад. Мурч аз тухм ё кӯчат зиёд карда мешавад. Ниҳоли мурч баъди 3 – 4 соли кишт ва баъди 5 – 6 моҳи кӯчат гул мекунад. Мевааш баъди 8 – 10 моҳ мепазад. Аз ҳар бех рустанӣ 0,6 – 1,5 кг ҳосил меғундоранд. Тундии мурч ба миқдори пиперин (5 – 9%), бӯяш ба равғани эфир (0,9 – 2,5%) вобаста аст. Он инчунин 1 – 2% зифт, 6 – 12% равған ва оҳар дорад. Мурчро замонҳои пеш ба Тоҷикистон аз Ҳиндустон меоварданд.

## Хосияти шифоӣ
Мурч дар тиб ҳамчун воситаи иштиҳоовар ва ҳозим истифода мешавад. Он ҷузъи таркибии баъзе доруҳо низ мебошад. Табибон мурчро давои ангина, сурфа, бронхит, сусткамарӣ, баъзе бемориҳои пӯст, санги гурда, радикулит, остеохондроз, дарди буғумҳо, аденома, рехтани мӯй ва ғ. меҳисобанд. Агар як қошуқ мурчро дар як истакон асал омехта, рӯзе 3 – 4 маротиба якчумчагӣ биошоманд, ба ангина ва сулфаи тар даво мебахшидааст. Агар як қошуқ мурчи кӯфта ва як қошуқ шакарро омехта карда, 0,5 қошуқчаи онро ба як истакон шир андохта биёшоманд, боҳро тақвият мебахшидааст. Мурчро бихӯранд, балғамро меканад, меъда, ҷигар ва аъзои ҳозимаро қувват мебахшад, иштиҳо меоварад, оруғи туршро дафъ мекунад. Мурчи куфтаро бо чарбии мурғ ва орди боқилою нахӯд сиришта гузошта банданд, бемории барас (песӣ)-ро даво месозад. Агар ба як истакон равғани зайтун як қошуқ мурчи кӯфта андохта, дар оташи паст 5 – 10 дақиқа ҷӯшонанд ва баъди хунук шудану полондан онро ба узви дардманд моланд, бемории радикулит, остеохондроз, сӯзиши банду буғумҳо, неврити асаби рӯй ва фалаҷро нафъ мекардааст. Истеъмоли мурч одамони гарммизоҷро дарди сар медиҳад. Дар мавриди камхунӣ, бемориҳои аллергӣ, реши меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта истифодаи мурч зиён дорад.

## Эзоҳ
Ҳенрӣ Адингтон

**Ҳенрӣ Адингтон** (; ) — наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида аз ҳизби муҳофизакор дар солҳои 1801 — 1804 буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Бритониёи Кабир
Виллиам Виндҳам Гренвил

**Уиллиам Уйндҳам Гренвил** () дар солҳои 11 феврал, 1806 — 31 март, 1807 наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида буд. Вай аз ҳизби либерал буд.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Наxуствазирҳои Подшоҳии Муттаҳида
Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Ҳукумати Бритониёи Кабир
Спенсер Персевал

**Спенсер Персевал** (; ) — наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида дар солҳои 1809—1812 аз ҳизби муҳофизакор буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Наxуствазирҳои Подшоҳии Муттаҳида
Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Ҳукумати Бритониёи Кабир
Роберт Ҷенкинсон

**Роберт Ҷенкинсон** () дар солҳои 8 июн, 1812 — 9 апрел, 1827 наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида буд. Вай аз ҳизби муҳофизакор буд.

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Наxуствазирҳои Подшоҳии Муттаҳида
Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Ҳукумати Бритониёи Кабир
Уиллиам Ламб

**Уиллиам Ламб** (; ) — наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида ((1835—1841) ва узви ҳизби коргарӣ буд.

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Сарвазирони Бритониёи Кабир
Бенҷамин Дисраели

**Бенҷамин Дисраели** () дар солҳои 20 феврал, 1874 — 21 апрел, 1880 наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида буд. Ӯ узви ҳизби муҳофизакор буд.

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Сарвазирони Бритониёи Кабир
Кана

Кана — мазмунҳои гуногун дорад.
* Кана (ҷопонӣ)
* Кана (ҳашарот)
Кана (ҷопонӣ)

:*Барои дигар мазмунҳои Кана, нигаред [[Кана]].*
**Кана**  вожаи умуми барои ҳурурфҳои  ҳиҷогии хатти ҷопонии   ҳирагана (ひらがな) ва катакана (カタカナ) ҳам барои системаи кӯҳнае, ки ҳамчун манёгана ном дорад.

Внешние ссылки:
*Кана тетрадь (PDF)