open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антони ван Левенгук

**Антон ван Левенгук** (; ) — табиатшиноси ҳоланди, асосгузори микроскопияи илми, аъзои Чамъияти подшоҳии Лондон. Левенгук линзахое ихтироъ намуд, ки онҳо предметро 150—300 маротиба калон карда нишон медоданд. У бо воситаи чунин линза якумин бор нутфа, бактерияҳо, эритротситхо, инчунин хучайра, чанин, бофтаҳои мушакива дигар қисму узвҳои зиёда аз 200 рустани ва ҳайвонотро тадқиқ ва тасвир намуд. Муаллифи бештар аз 300 мактуб ба унвони Чамъияти подшоҳии Лондон мебошад, ки мушохидаҳои илмиашро дар он ифода намудааст.

## Эзоҳ
Деҳа

[thumb|right|Рустое дар [Ҳиндустони марказӣ.]]
мини|Деҳаи дурдасти Бенин
**Деҳа** ( ‘*деҳ*’   >  ‘*русто*’ >  ‘*сарзамин*; *кишвар*’) — ҳудуди муайяни ҷои зисте, ки бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун маҳалли аҳолинишин ба қайд гирифта шуда, дар он дараҷаи муайяни ободонӣ таъмин карда шудааст.

Деҳа ё русто ободиест ҷудо аз шаҳр ва маҳалли зиндагонии мардумест, ки маъмулан кишоварз ва чорводоранд, аммо бархе рустоҳо корхонаҳое низ доранд.

Деҳаҳо дар ҷойҳое бунёд мешаванд, ки барои кишоварзӣ ва чорводорӣ шароити мусоид доранд.

## Инчунин нигаред

* Авул
* Русто
* Посёлок

## Эзоҳ

алт=Деҳаи Томин, Айнӣ|мини|Деҳаи Томин, Айнӣ

## Пайвандҳо
# Феҳристи Ҷамоатҳо

Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурӣ
Зоғ

**Зоғ** паррандаест калонҷуса. Нӯлаш ғавси дарози тез. Пойҳои дарози боқувват дорад, пару болаш сахт, зич, рангаш сиёҳ. Зоғи нарина аз модина фарқе надорад. Дар Тоҷикистон паррандаи маъмул мебошад.

## Нигаред низ
*Зоғи Ало

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Парандаҳо
Портал баҳс:Адабиёт/Ахбор

## Илова кардани хабар

Якчанд нуқтаҳоро бояд дар вақти илова кардани хабар ва ё дигаргун кардани қисми "Ахбор"-и Портали Адабиёт бояд дар хотир нигоҳ дошт:

* Дар хотир нигоҳ доред, ки мо дар Шабакаи Ҷаҳони ва корбарони дар тамоми ҷаҳон дорем ва хабарҳо на танҳо аз як кишвар бояд навишт. Ин кор каме душвор аст, аммо дар хотир нигоҳ доред, ки ҳарруз хабарҳои гуногун дар тамоми ҷаҳон ҳастанд.
* Пайвандеро ба хабари аслӣ илова кунед.
* Ба мақолаҳои Википедиа пайвандҳо гузоред. Дар боари набудани мақолаҳои ва мубаддал гаштани пайвандҳои сохтаатон ба пайвандҳои сурх парешон нашавед. Ҳамин ки бисёр одамон порталро истифода мебаранд, ҳамо қадар одамон бо пайвандҳои сурх вомехӯранд ва (умед) аст, ки мақолаҳои дар паси пайвандҳои сурх бударо пурра хоҳанд кард.
* Шумораи ахборотро ба 10 маҳдуд кунед. Дарозии хабарҳо қисман маҳдуд нашудаанд.
* Мӯҳтоҷи илова кардани акс ба хабар нест.
* Бо тартиби таърихи хабарҳо риоя кунед.  Хабари нав охирин бояд дар аввал бошад, хабарҳои дигар дар охир.

## Сарчашмаҳои хабар
Хабарҳои нав дар бораи китобҳо дар сайтҳои зерин дарёт кардан мумкин аст:
*Саҳифаҳо Хабарҳо Нашриёт дар Гардиан 
*Ҷустуҷуи китобҳои нав дар Google
Абуҷа

**Абуҷа** () — яке аз шаҳрҳои Африқо аст. Пойтахти Нигерия аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Ниҷерия
Забон (мазмунҳо)

**Забон** (аз ) маҷмӯаи садоҳо ва асвот аст, ки бо он инсонҳо суxан мегӯянд.
 
**Забон** (аз ) ба чанд маънӣ ба кор меравад:

* забон, маҷмӯаи аз садоҳо ва асвот ки бо он, инсонҳо суxан мегӯянд.
* забон, андоме аз бадан ки дарӯни даҳон аст ва бо он метавон суxан гофт ва ҳамчҳинин мазаи ғазо ро чашид.
## Инҷоро ҳам бингаред
* Забонҳо

 
Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Ошпазхона

**Ошпазхона, ошхона** — ҳуҷраест дар хона ки дар он ҷо хурока пухта тайёр карда мешавад ва дар ин ҷо одамон хурок ҳам мехуранд. Мактабҳо, мехмонхонаҳо ва ҷойҳои дигаре, ки одамон кор мекунад ҳатман ошхонаҳо ҳаст.

## Эзоҳ
Кирми лойхурак

**Кирми лойхурак** ба типи ҳалқакирмҳо дохил мешавад. Кирми лойхурак 10см дарози дорад. Ранги қисми шикамаш сафедчатоб, қисми тахтапушт сурхчатоб мебошад. Кирм бо ёрии қилҳояш ҳаракат мекунад. Дар вақти барангезанда он худро гум мекунад. Яъне ба таъсири беруна ҷавоб медиҳад.миёнаки он аз 8-10 то буғум иборат аст. Кирми лойхуракро олими бузурги Юнони бостон Арасту (Аристотел) пулуги замин номида аст.
Каптаж

**Каптаж** (-медорам), иншоотест, ки барои дар як ҷо ғун карда, ба мақсадҳои нӯшокӣ, обёрии замин ва ғайраҳо истифода бурдани оби зеризаминӣ сохта мешавад. Дар кишварҳои кӯҳи барои Каптажи оби зеризамини штолняҳо,каналҳои каптажӣ, қубурҳои дар захкаш; дар ҳамвориҳо, чоҳҳо месозанд. Иншооти ҷои оббарориро Каптажи чашма меноманд.
Антананариву

**Антананари́ву** (то даҳаи 1970 **Тананари́ве** — шаҳри ҳазор ҷанговар, **Та́на**; ) — пойтахти Мадагаскар, маркази маъмурии музофоти Антананариву.

Антананариву дар қисми марказии ҷазираи Мадагаскар, дар пуштакӯҳҳо (1240—1470 м аз сатҳи баҳр) ҷойгир аст. Аҳолиаш 895,3 (бо сокинони атрофаш 1,5 млн нафар, 2010). Маркази сиёсӣ, маданӣ, иқтисодӣ ва нақлиётии мамлакат.

## Таърих
Антананаривуро ибтидои садаи XVII шоҳи Имерина Андрианзака бино гузоштааст. Аз ибтидои садаи XIX — пойтахти Шоҳигарии Мадагаскар. Аз соли 1886 — маркази маъмурии Мадагаскар — мустамликаи Франсия (то соли 1960), аз 1975 — пойтахти давлати соҳибистиқлоли Ҷумҳурии Демократии Мадагаскар.

## Нақлиёт
Узели роҳҳои автомобилгард, роҳи оҳан, аэропорти байналхалқӣ дорад. Роҳи оҳан Антананаривуро бо бандарҳои Таматаве ва Антсирабе пайваст мекунад.

## Иқтисод
Муассисаҳои саноати хӯрокворӣ, чарму пойафзор, дӯзандагӣ, чӯбкорӣ, полиграфӣ, истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ва ғайра дорад. Дар баландтарин мавзеи Антананариву — Рува қароргоҳи қадимии шоҳӣ, қасрҳои дарбор (1828) ва дар маркази шаҳр, атрофи кӯли Анусӣ биноҳои маъмурии замонавӣ, бошишгоҳи ҳукумат қомат афрохтаанд.

## Иҷтимоъ
Дар Антананариву академияи илмҳо, марказҳои илмӣ-тадқиқотӣ, осорхонаи санъат ва меъморӣ, осорхонаи мусиқии миллӣ, осорхонаи таърихӣ (1897), бойгонии миллӣ, китобхонаи миллӣ, театрҳо, Боғи зооботаникии Тсимбазаза (1925), Донишгоҳи Мадагаскар, Хонаи радио мавҷуд аст.

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мадагаскар
Забон (андом)

thumb|200px

**Забон** (Хатти ниёгон: زبان) - андоме аз бадан аст ки дарӯни даҳон аст ва бо он метавон суxан гуфт ва ҳамчунин мазаи ғазо ро чашид.

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон‎
Гурӯҳ:Узвҳои ҳиссӣ
Гурӯҳ:Даҳон
Капсула

**Капсула** (аз -куттича мебошад.), дар кайхоннаварди, яке аз номҳои аппарати фуруди киштиҳои кайхони ва радифони маснуи Замин дар ШМА.
Капрон

**Капрон**, номи нахҳои полиамадии истеҳсоли ватани. Аз поли-8-капроамид ҳосил карда мешавад. Капронро дар мамлакатҳои дигар бо номи перлон (РДГ), силон (РСЧС), найлон-6, капролан (ШМА), амилан (Япония), боданил (Швейцария), целон (Англия) истеҳсол мекунанд.
Аккра

**Аккра** () — яке аз шаҳрҳои Африқо аст. Пойтахти Гана аст.

## Ҷуғрофия
Дар ҷануби мамлакат, дар соҳили халиҷи Гвинея ҷойгир аст.

## Аҳолӣ
Аҳолиаш  2 291 352 ҳазор нафар (2012).

## Саноат
Маркази саноатӣ, нақлиётӣ ва фарҳангӣ. 
Бандари баҳрӣ, роҳи оҳан, аэропорти байналхалқӣ дорад. Ба Аккра аввалин шуда садаи XV португалиҳо омаданд. Ин ҳудудро Дания, Нидерландия ва Британия соҳиб шудан мехостанд ва ҳар яке дар соҳил қалъаҳои мудофиавии худро месохт.

## Таърих
Аккра дар атрофи ду қалъаи дар садаи XVI аз ҷониби европоиён биноёфтаи Ашер-Форт (Британия) ва Кристианборг (Дания) бунёд шудааст. Солҳои 1876 – 1957 Аккра маркази маъмурии мулки мустамликавии Британия бо номи Соҳили Тилоӣ буд. Аз соли 1957 – пойтахти давлати мустақили Гана.

## Иқтисодиёт
Аккра дорои корхонаҳои саноатии (70%-и иқтидори истеҳсолӣ ин ҷо ҷойгиранд) коркарди металл, хӯрокворӣ, бофандагӣ, коркарди чӯб, масолеҳи бинокорӣ, маҳсулоти нефту газ ва истеҳсоли доруворӣ мебошад. Аккра дар қитъа бозори машҳури фурӯши алмос ва какао ҳисоб мешавад. Дар маркази Аккра биноҳои замонавии бисёртабақа (бонкҳо, фурӯшгоҳҳои универсалӣ, маркази Стейт-ҳаус барои баргузории конференсияҳои байналхалқӣ ва ғайра) ҷой гирифта, атрофаш аз биноҳои кӯҳнасохти камтабақа иборат аст. Аккра дорои музейи миллӣ, театри драмавӣ, боғи ботаникӣ мебошад. Донишгоҳи давлатӣ дар мавзеи наздишаҳрии Легон воқеъ гаштааст. Аз ёдгориҳои меъморӣ қалъаҳои қадимии Ушер (1605, голландӣ), Ҷеймс (1673, англисӣ) ва ғайра боқӣ мондаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пойтахтҳои Африқо
Гурӯҳ:Гана
Манучеҳр

**Манучеҳр** (, Манушчитра, «зодаи Мануш», , Манушчиҳр, ) — яке аз подшоҳони пешдодӣ аз табори Фаридун аст ва ба кинхоҳии ниёи хеш Эраҷ, Салм ва Тӯрро мекушад. Пас аз онки Манучеҳр подшоҳи пешдодӣ тавассути Афросиёб дар Табаристон муҳосира шуд, бар сари сулҳ тавофуқ карданд ва Манучеҳр пешниҳод дод, ки тӯронён замине ба андозаи партоби як тир ба ӯ бозгардонанд ва Афросиёб низ пазируфт. Фаришта Испандормаз ба Манучеҳр дастур дод то тиру камони махсусе аз чӯбу оҳан ва пари уқоб омода кунад. Ба Ораш, ки тирандози моҳире буд дастури тирандохтан дода шуд…

Дар Шоҳнома Манучеҳр писари Пушанг аст, модари Манучеҳр, духтари Эраҷ ва Моҳофрид аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Муиззӣ

**Амир Абдуллоҳ Муҳаммад Муиззӣ** (, машҳур ба **Амир Муиззӣ** (; ) — шоири форс-тоҷик, писари шоир Абдулмалик Бурҳонӣ.

## Зиндагинома
Соли 1048 аз рустои Нисо, вай яке аз машҳуртарин қасиданависони форсу тоҷик буд. Вай дар дарбои Малик Шоҳ I ва Султон Санҷар зиндагӣ кардааст. Девони вай 18,000 байт иборат аст. Муиззиро писари Шоҳ сол 1125 бо сабабҳои номаълум ба қатл расонид. Амирушшуаро Абуабдулло бинни Абдулмалики Нишопури машҳур бо номи Амир Муиззи дар байни солҳои 1072—1127 зиндагӣ кардааст. Боре дар ҳангоми шикор шоир хадафи пайкон Султон Санчар гардид, ки ӯ то айёми марг аз порчпаи тири дар сари синааш ҷойгирифта азобу шиканча дидааст.

## Мероси адабӣ
Эҷодиёти шоир асосан аз қасида, ғазал иборат буда, қитъа ва рубоиёт низ дорад. Девони ӯ аз руйи чопи Теҳрон 18500 байтро дар бар мегирад. Таърихи фавти Муиззи соли 1124—1127 мебошад.

## Намунаи ашъор
: Эй руйи ту рахшандатар аз киблаи Зардушт,
: Бе руйи ту чун зулфи куж аст маро пушт.
: Ишки ту маро кушту хавои ту маро сухт,
: Чаври ту маро хасту чафои ту маро кушт.
: Харчанд ҳама чавру чафои ту кашидам,
: харгиз накунам мехру вафои ту фаромушт.
: Бархезу биё то зи руху зулфи ту имшаб,
: Пурлола кунам доману пурмушк кунам мушт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Шафеӣ Кадканӣ,Муҳаммад Ризо. Сувари хаёл дар шеъри форсӣ.-Теҳрон, Интишороти Нил, 1380
* Jan Rypka, *History of Iranian Literature*. Reidel Publishing Company. ASIN B-000-6BXVT-K

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи сада
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Гурӯҳ:Шоирони садаи XII
Асмэра

**Асмэра** (, ) пойтахти Эритрея аст.

## Таърих

## Инҷоро ҳам бингаред
Паранда

**Парандаҳо**  — яке аз машҳуртарини синфи олами ҳайвонот мебошанд.

Ягона мавҷудоти зинда дар табиат мебошанд, ки организми онҳо дар вақти нафаскаши гази оксигенро ду маротиба қабул мекунад. Яъне, вақте ки онҳо нафас мекашанд, шуши онҳо аз гази оксиген пур мешавад ва қисми зиёдатии ҳаво ба халтаҳои шуш, ки дар қисми оқиби шуш ҷойгиранд, меравад ва ҳангоме ки онҳо нафасро мебароранд, гази оксигене, ки дар ҳалтаҳои шуш буд, ба шуш мегузарад, барои ҳамин организми онҳо гази оксигенро ду маротиба қабул мекунад. Танаи парандаҳоро пар пӯшонида аст. Парҳо дар ҳаёти парандаҳо аҳамияти калон дорад. Мисол: аввалинаш ҳамин аст, ки парандаро аз таршавӣ нигоҳ медорад, дувум аз ҳамагуна таъсироти беруна муҳофизат мекунад ва савум парандаро дар фасли зимистон аз хунуки муҳофизат мекунад.
Парандагон ба якчанд гурӯҳ ҷудо мешаванд: парандаҳои ҷангал, парандаҳои дашт ва биёбон, парандаҳои фазои кушод, парандаҳои ботлоқ ва обанборҳо, парандаҳои даррандаи шабона ва парандаҳои даррандаи рӯзона. Мисол: ба гурӯҳи даррандаи шабона ҷуғз ва бумҳо мансубанд. Ин парандаҳо сайдашонро дар шаб шикор мекунанд. Сохти нӯли парандаҳо ба муҳити зист ва тарзи хӯрок хурданашон вобаста аст. Нӯли парандаҳои даррандаи шабона қат буда, чанголҳо ва чашмони тез доранд. Узви босира ва сомеа дар ин парандаҳо хеле хуб инкишоф ёфтааст. Барои он ки онҳо дар шаб ба осони туъмаи худро бинанд ва сайд кунанд. Болу пари ин парандаҳо нарм аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Киров

**Киров** шаҳри вилояти Киров РСФСР, дар СОХИЛИ Д,ВЯТКА ВОКЕ аст, узели калони р, о,ва бандари дарёи , Ахолиаш 390хаз, нафар (1979), Корхонаҳои саноатиаш:заводҳои мошинасози ба номи Якуми иай, Лепса, Съезди 20-ми партия, истеҳсолоти мошинҳои щудгоркуни, асбобсозии >, тачхизоти спорти, асбобҳои електрикии рӯзгор, шина, масолеҳи синтнтики,

Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Киров
Феҳристи донишгоҳҳо дар Тоҷикистон

**Донишгоҳҳои Тоҷикистон** — муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Тоҷикистон. Нахустин донишгоҳи олӣ дар Сталинобод соли 1931 зери унвони «Институти давлатии педагогии Сталинобод» (ҳоло Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ) таъсис ёфтааст.

### Донишгоҳҳои миллӣ

### Донишгоҳҳои байналмилалӣ

### Шуъбаҳои донишгоҳҳои хориҷӣ

### Донишгоҳҳои давлатӣ

### Шуъбаҳои (филиалҳои) донишгоҳҳо

### Донишгоҳҳои ғайришаҳрвандӣ

## Эзоҳ

Тоҷикистон
Гурӯҳ:Феҳристи донишгоҳҳо аз рӯи мамлакат
Гурӯҳ:Феҳрист:Тоҷикистон
Камера

**Камера** — асбобест барои тадқиқ ва сабт кардани зараҳои ядрои ва шуоъафканӣ, ки принсипи кори он ба ионизонидани газ қобил будани зарраҳои зарядноки балансурат асос ёфтааст. Камера ва камерия металии призмашакл, слиндрашакл ва ё курашакл бо газ ё ҳаво пур кардашударо мемонд, ки аз байнашон ноқил гузаронида шудааст, камерияи метали вазифаи электроди дохилиро иҷро мекунад. Ҳангоми ба манбаи баланшидат (2000-2500 В) пайваст кардани электроидҳо дар дохили камера таҳти таъсири шулаъҳои ионзананда газ ионизатсия мешавад ва дар занҷир ҷараёни ионизатсиони ба вуҷуд меояд.

## Нигаред
*Аксбардорак
Вашгирд (шаҳрак)

**Вашгирд** (то 1969 — *Дарагиён*; то 19 июни 2024 — *Файзобод*) — шаҳрак (аз соли 2000), маркази маъмурии ноҳияи Файзободи Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Ҷуғрофиё ва аҳолӣ
Шаҳраки Файзобод 50 км шарқтари шаҳри Душанбе воқеъ аст. Аҳолиаш 9 600 нафар (2016), тоҷикон. Аз 1374 хоҷагӣ иборат аст.

## Тақсимоти маъмурӣ
Шаҳрак аз маҳаллаҳои (кӯчаҳои) Исмоли Сомонӣ, Истиқлол, Гулистон, Мирзохӯҷа Шоев, Сино, Саидшоҳӣ, Розиқзода, Саид Гулон, Рӯдакӣ, Зебуниссо, Айнӣ, Саид Ҷалол, Қурбоналӣ Файзалиев, Чинаӣ, Ҷомӣ иборат мебошад.

## Иқтисодиёт ва иҷтимоиёт
left|thumb|Бинои Филиали ҶСК "Ориёнбонк" дар ноҳияи Файзобод
Дар ҳудуди ҷамоат Ассотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонӣ, Идораи нақлиёт ва роҳ, шуъбаи алоқа, ҶС «Тоҷиктелеком», стансияи телефон, Корхонаи воҳиди давлатии хоҷагии манзилу коммуналӣ, хоҷагии об, 90 нуқтаи хидматрасонии маишӣ, универмаги «Файзобод», 10 чойхонаи ҷамъиятӣ, муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумии № 1 ва № 35, муассисаи давлатии «Гимназияи Файзобод», қасри фарҳанг, кохи Рудакӣ, китобхонаи марказӣ, китобхонаи бачагона, мактаби санъат, театри халқӣ, беморхонаи марказӣ, дармонгоҳ, 9 дорухона, комитети ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ, 3 майдончаи волейбол, Шуъбаи корҳои дохилӣ, Кумитаи амният, Суд, Прокуратура, Комиссариата ҳарбӣ, Кумитаи андоз, Кумитаи амвол, ҷамъияти «Ронанда», Ҷамъияти мададгори мудофиа, шуъбаи сохтмони коммуналӣ, комитети заминсозӣ ва геодезӣ, шуъбаи кишоварзӣ, шуғли аҳолӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ, шӯбаи Сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ, шуъбаи интихоби касб, корхонаи бақайдгирии биноҳо, архив, почта, Комитети ҳолатҳои фавқулода, шуъбаи суғурта, идораи барқ, идораи беҳдошти эпидемиологӣ, идораи байторӣ, филиали «Агроинвестбонк», «Ориёнбонк», «Амонатбонк», «Тоҷиксодиротбонк», «Аврангзеб», «Ҳақиқ», «Бонки саноатӣ», «Зар», ЭСХАТО, иттиҳодияҳои ҷамъиятии Ҳаракати вахдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон, Созмони Ҷавонон, Шӯрои ветеранҳои ҶБВ, шӯрои ҷанговарони интернатсионалист, ҷамъияти маъюбон, созмони «Бунёди хазинаи Оғохон», нашрияҳои «Набзи Файзобод» ва «Парвин» фаъолият доранд.

## Кишоварзӣ
Дар ихтиёри сокинони ҷамоат 620 cap гов, 300 cap гӯсфанд, 770 cap буз, 12 cap асп, 1146 cap мурғ, 300 оилаи занбӯри асал мавчуд аст.

## Маориф
Дар мактабҳои шаҳрак ба 2172 нафар хонанда 120 нафар омӯзгорон таълиму тарбия медиҳанд.

## Тиб
thumb|Беморхонаи марказии ноҳияи Файзобод
Дар муассисаҳои тиббӣ ба сокинони шаҳрак ва ноҳия 27 нафар духтур ва 71 нафар кормандони миёнаи тиббӣ хидмати тиббӣ мерасонанд.

## Фарҳанг
thumb|Кохи синамо|left
Дар китобхонаҳои шаҳрак 82000 нусха китоб нигоҳдорӣ мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — Душанбе, 2011. СИЭМТ, — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ: Файзобод
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Файзобод
Забонҳои эронӣ

мини
**Забонҳои эронӣ** — гурӯҳи забонҳои ҳинду-эронӣ аст.

### [[Забонҳои эронии шарқӣ]]
* Забони пушту
* Забони осетӣ
* Забони мунҷонӣ
* Забони водии Хуф
* Забони вазирӣ
* Забони парачӣ
* Забони йидға
* Забони ормурӣ
* Забони суғдӣ
* Забони шуғнонӣ
* Забони вахонӣ
* Забони ишкошимӣ
* Забони яғнобӣ
* Забони бартангӣ
* Забони рӯшонӣ
* Забони санглечӣ
* Забони сариқӯлӣ
* Забони язғуломӣ

### Забонҳои эронии дастабандӣнашуда ё баҳсбарангез

* Забони авестоӣ
* Забони бохтарӣ

## Эзоҳ

*
Фирӯза Алифова

**Фирӯза Алифова** - сарояндаи маъруфи тоҷик барои услуби вижаи овозхониаш барандаи ҷоизаи Вазорати фарҳанг ва иттилооти Қазоқистон шуд. Аз миёни шашсад ширкатдори озмуни байналмилалии мусиқии "Остона 2006" ӯ дар давраи ниҳоии озмун дар қатори 14 сароянда ба бурдани чунин ҷоиза мушарраф шуд.

## Зиндагинома
Мактаб интернати ба номи Малика Собирова ва мактаби мусиқии ноҳияи Ғафуровро хатм кардааст. Соли 2000 омӯзишгоҳи мусиқии ба номи Содирхон Ҳофиз, бо ихтисоси фортепиано — Академияи санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуровро (ихтисоси сурудҳои халқии ҳунарпешаи халқии ИҶШС Ҷӯрабек Муродов) бо ихтисоси овозхони консерт, жанри халқи-вокалӣ.
Фирӯза Алифова фаъолияти эҷодиашро аз сурудҳои жанри халқи-вокалии тоҷикӣ оғоз намуда дар якчанд барномаҳои ТВ ва озмунҳои ҷумҳуриявӣ баромад намудааст. Сурудҳои ӯ якчанд сол соҳиби диққати ҳаводорони ҷумҳурӣ шудаанд.

## Ҷоизаҳо
* дорандаи ордени Шараф дараҷаи якум.
## Оила
Падараш — Шодмон Алифович Алифов, ғижжакнавоз, роҳбари мактаби мусиқии шаҳри Бӯстон, роҳбари оркестри камеравии вилояти Суғд; 
Модараш — Ҳамроҷон Мамадҷонова.

Оиладор, соҳиби 4 фарзанд.

## Пайвандҳо
* Фирӯза Алифова барандаи ҷоизаи вижаи озмуни "Остона 2006"
* Остона 2006 

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф
Остона 2006

Остона - 2006 озмуни байналхалқии созу наво, ки ҳар сол баргузор мегардад. Дар соли 2006 Тоҷикистонро сарояндаи машҳур Фирӯза Алифова намояндагӣ кард.

## Пайвандҳо
*Остона 2006
Ҳеллоуин

thumbnail
**Ҳеллоуин** () иде, ки шаби 31 октябр ҷашн гирифта мешавад, бештар аз тарафи кӯдаконе, ки костюмҳоро пушида дар ба дар қаннодиро ҷамъ мекунанд. Ин ид дар бисёр давлатҳои Ғарб хеле хуб ҷашн гирифта мешавад, бештар дар Канада, ИМА, Пуэрто Рико, Ирландия ва Зеландияи Нав.  Хеллоуин аз Келтҳои Подшоҳии Муттаҳида ва Ирландия монанди пагани Келтии ҷашни гундоштани ҳосил пайдо шудааст. Муҳоҷирони Ирландия ва Шотландия ин урфу одатро ба Амрикои Шимолӣ дар садаи XIX оварданд. Бисёр давлатҳои Ғарб иди Хеллоуинро ҳамчун маданияти попи Амрико дар охири садаи XX ба худ кабул карданд.

## Таърих

## Нигаред

## Пайвандҳо
* "Ҳелловин"-и тоҷиконро кӣ халалдор кард? (Радиои Озодӣ)
Вилоятҳои Қазоқистон

right|Map of the provinces of Kazakhstan in alphabetical order.
Қазоқистон 14 вилоят дорад. 

'*' = Шаҳр.

# Олматӣ
# Олматӣ *
# Оқмола
# Оқтеппа
# Остона *
# Абай
# Атирау
# Баиконур * 
# Қазоқистони Шарқӣ
# Манғистау
# Қазоқистони Шимолӣ
# Павлодар
# Қарағандӣ
# Қустанай
# Қизилӯрда
# Туркистон 
# Қазоқистони Ғарбӣ
# Ҷомбул
# Улитау
# Ҷетису

## Омори демографӣ

Дар соли 2022 се вилояти нав таъсис дода шуданд — **Абай** (аз қисме аз Қазоқистони Шарқӣ), **[[Ҷетису]]** (аз қисме Вилояти Алматӣ ) ва **Улитау** (аз қисме аз вилояти Қарағандӣ). Дар ҷадвали зер шумораи умумии аҳолӣ барои соли 2009 барои инъикоси шумораи аҳолӣ дар вилоятҳои нав ё тағйирёфта танзим карда шудааст.

## Вилоятҳо

мини|450x450пкс|Ҳиссаи аҳолии Аврупо аз рӯи ноҳияҳо ва шаҳрҳои тобеи вилоятӣ ва ҷумҳуриявии Қазоқистон дар соли 2022 ≥70&nbsp;% 60.0&nbsp;— 69.9&nbsp;% 50.0&nbsp;— 59.9&nbsp;% 40.0&nbsp;— 49.9&nbsp;% 30.0&nbsp;— 39.9&nbsp;% 20.0&nbsp;— 29.9&nbsp;% 10.0&nbsp;— 19.9&nbsp;% 0.0&nbsp;— 9.9&nbsp;%

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Калифорния

thumb|left|Кактусҳои Калифорния  
[thumb|left|[Палм-Спрингс (Калифорния)|Палм-Спрингс]]
**Калифорния** (, ) — иёлатест дар қисми ҷанубу ғарбии ИМА. Аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ ва аз ҷиҳати фарохии масоҳат яке аз калонтарин иёлатҳои ИМА мебошад.Калифорния — иёлати 31-уми ИМА аст, Рӯзи таъсис — 9 сентябри соли 1850. То ҳамин муддат Калифорния зери   тобеъияти Испания ва Мексика буд.

Ҷойи 3-ум аз ҷиҳати фарохии масоҳат (баъд аз Аляска ва Техас) байни иёлатҳои ИМА. Марказ — шаҳри Сакраменто, шаҳри бузургтарин — Лос Анҷелес.  Соҳаҳои асосии иқтисод — кишоварзӣ, индустрияи аэрокайҳонӣ, истеҳсоли нафт ва маҳсулоти нафтӣ, шоу-бизнес, технологияҳои иттилоотӣ, санъати оммавӣ (кинои маъруф).

## Таърих

## Ҷуғрофия ва иқлим

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ
## Сохтори маъмурӣ сиёсӣ
## Фарҳанг
### Ҷозибаҳои гардишгарӣ
### Дин
Бештари динҳо: протестантӣ ва ислом ба назар мерасад.

### Идҳо

## Пайвандҳо
* 

## Эзоҳ

Калифорния
Гурӯҳ:Иёлати ИМА
Олдос Ҳакслӣ

**Олдос Леонард Ҳакслӣ** (, ) (26 июл, 1894 &mdash; 22 ноябри 1963) нависандаи англиси нимаи садаи XX мебошад. Вай шумораи китобҳои бисёр дар мавзӯъҳои гуногун навиштааст. Бисёри китобҳояш файласуфӣ буда дар он илми ҳозиразамонро  танқид кардааст.

Олдос Леонард Ҳакслей бо китоби "Ҷаҳони Ҷасури Нав" мащҳур гардидааст. Ин китобашро соли 1932  навиштааст, ки ба сабаби нодуруст истифода бурдан бо мавҷудияти генӣ.
 
Вай дар бораи ҷаҳони ояндаи дур менависад, ки дар куҷое иерархияи сотсиали асосгузор мебошад. Дар нақшаҳои авлодӣ ва дар кушишҳои шахсии одамон, ки онҳо дар он худашонро меомӯзанд. Ҳамин мавкеъро тез-тез "евгеника" меноманд.

## Эзоҳ
Вилояти Алматӣ

**Вилояти Алматӣ** (, ) — яке аз вилоятҳои Қазоқистон аст. Таърихи таъсис — 10 марти соли 1932. Масоҳат — 223 911. Аҳолӣ — 2 038 934 нафар (2019). Маркази маъмурӣ — Алмаато.

## Раисон
Раисони вилояти Алмаато:

## Инҷоро ҳам бингаред
*  https://www.gov.kz/memleket/entities/zhetysu?lang=kk вебгоҳи расмӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Вилояти Қазоқистони Шарқӣ

**Вилояти Шарқи Қазоқистон** (, ) — вилоят дар қисмати шарқии Қазоқистон, бо Русия ва Чин ҳамсарҳад. Маркази маъмурии вилоят шаҳри Ӯскемен.

## Тақсимоти маъмурӣ
400px|thumb|Тақсимоти маъмурии вилоят аз июни соли 2022
Ба ҳайати вилоят инҳо дохил мешаванд (аз июни соли 2022):
* 11 ноҳия:
# Олтой — маркази шаҳр Олтой
# Глубоковский — центр посёлок Глубокое
# Зайсанский — центр город Зайсан
# Катон-Карагайский — центр село Катон-Карагай
# Курчумский — центр село Курчум
# Маркакольский - центр село Маркаколь
# Самарский — центр село Самарское
# Тарбагатайский — центр село Акжар
# ноҳияи Улан — маркази посёлок Касыма Кайсенова (Молодёжный)
# Улькен Нарынский — центр село Улькен Нарын (Большенарымское)
# Шемонаихинский — центр город Шемонаиха
* 2 шаҳри тобеи вилоят (шаҳрҳои маъмурӣ):
# Риддер (Лениногорск)
# Ӯскемен

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Вилояти Оқмола

thumb
**Вилояти Оқмулло** (, ) — яке аз вилоятҳои Қазоқистон аст. Таърихи таъсис - 14 октябри соли 1939. Масоҳат	- 146,219 ± 1 км² Аҳолӣ	- 733 113 нафар. Маркази маъмурӣ - Кокчетау 

## Инҷоро ҳам бингаред

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Вилояти Оқтеппа

**Вилояти Ақтобе** (, ) — яке аз вилоятҳои Қазоқистон аст. Таърихи таъсис - 10 марти соли 1932. Масоҳат - 300 629 км². Аҳолӣ -	797 036 нафар. Маркази маъмурӣ - Ақтобе.

## Инҷоро ҳам бингаред
* http://aktobe.gov.kz/  вебгоҳи расмӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
1 июл

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
* Рӯзи ҷаҳонии меъморон.
### Миллӣ
* Рӯзи истиқлоли Бурунди
### Динӣ

Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 1 июл]]*

* 1946 — Ҷон Антонеску кушта шуд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 1 июл]]*
* 1804 — Жорж Санд (01.07.1804 - 08.06.1876) адибаи Фаронса.
* 1913 — 1983 — Маҳмуд Тулқун, шоири ӯзбекзабони Тоҷикистон.
* 1915 — Абдулҳамид Нурматов (1915-1982), актёр  ва коргардони  кино, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
* 1923 — 1993 — Омина Қаҳҳорова, рӯзноманигор, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон.
* 1925 — Ҳусейн Даврон (1925-2009), шоир.
* 1933 — Рустами Маҳкам, шоир.
* 1935 — Ҳотам Пӯлодов, мутриб, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
* 1935 — Усмон Шарифов (1935-2000), рӯзноманигор.
* 1938 — 2015 — Мирзо Султонов, доктори илми кишоварзӣ, профессор, Корманди шоистаи Тоҷикистон.
* 1938 — Мухтор Мирзоев, рӯзноманигор.
* 1940 — Анвар Исомиддинов, доктори илми тиб, профессор.
* 1940 — Домулло Бобоев, доктори илми таърих, профессор.
* 1940 — Қурбонбек Солеҳов, файласуф.
* 1943 — Абдукарим Зарифзода, олими соҳаи физика.
* 1945 — Сайфиддин Акрамов, адабиётшинос, доктори илми  филологӣ, сароянда, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон. 
* 1953 — Насибҷон Амонӣ, рӯзноманигор.
* 1955 — Мақсадой Обидова, олимаи соҳаи биология.
* 1955 — Ҳафизабону Ҳамидова, рӯзноманигор.
* 1958 — Абӯбакр Зубайдов, сароянда, мутриб, мусиқишинос.
* 1960 — Афзалшо Шарифов, ҳуқуқшинос.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 1 июл]]*
 
## Тақвими мардумӣ
**Саратон** (22 Июн — 22 Июл) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Тир дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Саратон

* 
## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* wikiwand ба забони тоҷикӣ  
* http://days.peoples.ru/0701.html  
* http://www.calend.ru/day/7-01/ 
*  Наука, 1.07
* cyclowiki 1.07

## Эзоҳ
Памела Андерсон

**Памела Денис Андерсон** () — ҳунарпешаи синамои ИМА.
## Зиндагинома
Памела Денис Андерсонякуми июли соли 1967 дар шаҳри Ледисмити музофоти Бритиш Колумбияи Канада ба дунё омадааст.  Падари ӯ таъмиргар ва модараш пешхидмати тарабхонае будааст. Муддате чанд ӯ бо номи Памела Андерсон Лӣ машҳур буд. Ӯ ҳам шаҳрванди Канада ва ҳам шаҳрванди ИМА мебошад. Бобои падарии Памела финландӣ буда, соли 1908 ба Канада ҳиҷрат намудааст.

Памела соли 1985 мактаби миёнаи Ҳайландро хатм менамояд. Се сол пас оилаи онҳо ба шаҳри Ванкувер меояд. Дар ин ҷо ӯ ба  ҳаёти  шаҳр одат мекунад ва чанде ба ҳайси мураббии фитнесс кор мекунад. Тобистони соли 1989, Памела Андерсон бо дӯстонаш ба варзишгоҳ барои тамошои бозии футбол  меоянд. Дар ин ҷо акси Андерсон ба экрани калон меафтад ва тамошобинон ба ӯ кафкӯбӣ мекунанд. Баъд аз ин ширкати пивопазие, Памеларо ба иштирок варзидан дар ба наворгирии реклама даъват мекунад. Чанд пас, ӯ дар соҳаи реклама дар Канада хеле машҳур мегардад ва ба шаҳри  Лос-Анҷелес барои дар ИМА ҳам шуҳрат ёфтан меояд.

Баъд аз чанд иштироки санҷишӣ дар шоуҳои телевизонии гуногун, Памеларо барои иштирок дар телесериали "Наҷотдиҳандагони Марибу" даъват мекунанд. Сериал ба тамошобинон ниҳоят писанд омад.  Онро ҳатто аҳли оилаи шоҳигарии Подшоҳии Муттаҳида низ тамошо мекарданд. Вале то ҳол дар синамои калон ба Памела душворӣ вуҷуд дорад. Бо вуҷуди зоҳири зебо доштан, Памела Андерсон натавонист ба ҷодаи синамои аслии пурраметраж дохил шавад. Ӯро дар ягон филме даъват намекарданд. Вале Памела Андерсон шуҳрати худро дар телевизион гум накард. Телесериали навбатӣ бо иштироки ӯ  - V.I.P. низ хеле машҳур гардид.

Памела ба зебоӣ ва солимии бадани худ бисёр диққат медиҳад. Ба гуфти ӯ ин сармояи асосии ӯст.  Ӯ чандин маротиба барои намуди зоҳирияшро тағйир додан ҷарроҳӣ шудааст ва бояд қайд намуд,  ки ҳуснаш аз ин коста нагардидааст.

Дар ҳаёти оилавии Памела Андерсон он қадар хушбахт нест.  Ӯ бо ҳунарпешагон Дэвид Чарвет, Брет Майклос, Силвестр Сталлоне ишқварзӣ мекард. Соли 1995 Памела бо мусиқинавози гурӯҳи  "Мотлӣ Крю" – Томмӣ Лӣ шинос мешавад. Пас аз панҷ соли вохӯрӣ онҳо хонадор мешаванд. Онҳо соҳиби ду фарзанд - Брендон ва Ҷаггер мегарданд. Вале шавҳари Пэм дорои феъли бад  буд, ба завҷааш пайваста рашк мекард ва ӯро лату кӯб мекард.  Косаи сабри Памела лабрез шуд. Бо қарори суд онҳо аз ҳам ҷудо шуданд ва Томмӣ Лӣ барои амали содиркардааш шаш моҳ ба  маҳбас нишаст.

Соли 2004 Памела Андерсон китоберо бо номи "Ситора" бо ҳаммуаллифии Эрик Шоу Квинн таълиф намуд. Дар он ӯ дар бораи наврасе, ки шуҳратманд шудан мехост, навишта шудааст. Баъд аз ин, ӯ ба  саёҳати ИМА баромад ва ба мухлисони бешумораш соядастҳо тақдим менамуд. Китоби дуюмаш ба ҳаёти оилавии онҳо бо Томмӣ Лӣ бахшида шудааст..

## Эзоҳ

## Сарчашма


Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Андерсон
Вилояти Атирау

**Вилояти Атйрау** (, ) — яке аз вилоятҳои Қазоқистон аст. Дар пастии назди Каспий, дар самти шимол ва шарқии баҳри Каспий ҷойгир аст. Масоҳаташ 118 ҳазор км2. Аҳолиаш 556,3 ҳазор нафар (2014). Зичии миёнаи аҳолӣ дар 1 км² 4,58 нафар.

## Таърих
15 январи 1938 таъсис ёфтааст. Соли 1991 Атирау ном гирифтааст.

## Бахшбандии кишварӣ

Вилоят 7 ноҳияи маъмурӣ, 2 шаҳр, 15 шаҳрак ва 56 ҷамоати деҳот дорад. Маркази маъмуриаш шаҳри Атирау. Ҳудуди Атирау ҳамвор, дар шимоли ноҳияи Индер теппаҳои бузург ва дар Пастии назди Каспий регзорҳои васеъ воқеъ гардидаанд. Дар вилоят конҳои истихроҷи нафту газ мавҷуданд.

## Иқлим
Иқлимаш континенталии хушк. Ҳарорати миёнаи январ дар ҷануб — 3,4°С, дар шимол −10°С, июл 26°С ва 24°С. Миқдори бориши солона — 150—220 мм. Тобистон гармсел мевазад. Дарёҳои бузургаш: Урал, Эмба, Сагиз, Уил. Дар заминҳои қисми шимолии Атирау гиёҳҳои нимбиёбонии хӯшадор, явшон ва дар биёбонҳои қисми марказӣ ва ҷанубӣ рустаниҳои буттагию явшон мерӯянд. Аз ҳайвонот гург, рӯбоҳ, гуроз ва аз парандаҳо дуғдоғ, лочини даштӣ мавҷуданд.

## Иқтисод
Соҳаҳои асосии саноаташ нафту газ, кимиё ва моҳигирӣ. Захираҳои нафт аз конҳои Тенгиз, Даулетали, Жана-Макат ва Боркилдакти истихроҷ карда мешаванд. Корхонаҳои саноатии бузургаш: З-ди истеҳсоли маҳсулоти нафт ва кимиёи Атирау, з-ди истеҳсоли ашёи хоми нафт ва гази моеи «Тенгизшевройл», корхонаи истихроҷи гази «КазМунайГаз». Хатти лӯлаи нафти Гурев — Орск, Узен — Гурев — Куйбишев дорад. Соҳаи асосии кишоварзӣ чорводорӣ буда, гӯсфанди қарокӯлӣ, гов, асп, шутур ва паранда мепарваранд. Парвариши сабзавот, картошка ва ғалла равнақ ёфтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Вилояти Қизилӯрда

**Вилояти Қизилӯрда** () — вилоятест дар ҷануби Қазоқистон, 15 январи 1938 таъсис ёфтааст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Қизилӯрда.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Вилояти Қарағандӣ

**Вилояти Қарағандӣ** (, ) — яке аз вилоятҳои Қазоқистон аст.

## Тақсимоти маъмурӣ
thumb|550px|Тақсимоти маъмурии вилоят аз соли 2022
Вилоят аз июни соли 2022 7 ноҳия ва 6 шаҳрро дарбар мегирад.
# ноҳияи Абай
# ноҳияи Ақтоғай
# ноҳияи Бухор-Ҷироу
# ноҳияи Қарқаралӣ
# ноҳияи Нуро
# ноҳияи Осакаров
# ноҳияи Шет
# шаҳри Қарағандӣ
# шаҳри Балхаш
# шаҳри Приозёрск
# шаҳри Саран
# шаҳри Темиртау
# шаҳри Шахтинск

## Адабиёт
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Вилям Шекспир

**Ви́лям Шекспи́р** (; 26 апрели 1564, Стратфорд-апон-Эйвон, Англия — 23 апрели 1616, ҳамонҷо) — [ драманавис](https://tg.m.wikipedia.org/wiki/Драма_(жанр)), шоир ва нависандаи англис.

## Эҷодиёт
Бисёриҳо Шекспирро шоиру нависандаи барҷастаи ҳамаи замон мешуморанд. Вай фоҷиаҳои барҷаста ва мазҳакаҳои хандаоваре ба тарзи баёни назм ва жанри сонет навишта рӯи саҳнаи театр гузоштааст. Нақшҳои қаҳрамонҳои пийесаҳои Вилям Шекспир дар бораи ҳиссиёти инсон ба монанди ишқ, рашк, ғазаб, шуҷоат ва ғайра офарида шудаанд, ки имрӯз ҳам ба тамошобинони театр хуш меояд. Аксарияти башарияти ботамаддуни ҷаҳон эҷодиёти Вилям Шекспирро меомӯзад. Фаъолияти эҷодии Шекспир асосан дар байни солҳои 1585 ва 1613 гузаштааст.
Аввалин бор номи Шекспир дар матбуоти Лондон соли 1592 пайдо мешавад, ки ӯ дар ин давр аллакай ҳунарпешаи театр ва муаллифи намоишнома буд.
 
Эҷодиёти Шекспирро ба се давра тақсим мекунанд. Давраи эҷодиёти Шекспир ба замони ҳаракати ватанхоҳӣ дар Англия ва шикасти «Армадаи мағлубнашаванда»-и Испания рост меояд.

### Мазҳакаҳои машҳури Шекспир
* «Ром шудани саркаш»,
* «Ду веронагӣ»,
* «Хоб дар шаби тобистон»,
* «Як пула гап — сад пула ғавғо»,
* «Ин ба шумо хуш меояд»,
* «Шаби дувоздаҳум»

### фоҷианомаҳо
* «Ромео ва Ҷулйета»
* «Юлий Сезар»
* «Ҳамлет»,
* «Шоҳ Лир»,
* «Отелло»
* «Макбет» ва диг.

## Донистаниҳо
Дар саҳнаи Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ шаҳри Душанбе пиесаҳои Вилям Шекспир — «Отелло», «Ромео ва Ҷулйетта», «Шоҳ Лир» ва «Ҳамлет» ба забони тоҷикӣ номоиш дода шудаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони Инглистон
Гурӯҳ:Шоирони Инглистон
Қишлоқ

**Қишлоқ** (; ;  / qystaq; ; ; ; ; ; ; ; ;  — минтақаи зисти доимии хоҷагӣ, баъзе халқҳо, масалан, ёқутиҳо «кистик» — зимистонгузаронӣ, чарогоҳи зимистона ё сарпаноҳи зимистона меноманд.

## Нигористон

Новый Кишлак.JPG|Қишлоқ  дар вилояти Ҷиззахи Ӯзбекистон
Горный кишлак (Таджикистан) 03.JPG|Қишлоқи кӯҳӣ дар Тоҷикистон
Sap village.jpg|Қишлоқи Сап дар вилояти Навоии Ӯзбекистон
Поселок Бобосурхон, Таджикистан.jpg|Қишлоқи Бобосурхон дар ноҳияи Ҳисор
Нилу.jpg|Қишлоқи Нилу дар ноҳияи Ҳисор
Шохон.jpg|Қишлоқи Шоҳон ноҳияи Ҳисор
Kishlak in Miranqul mountains.jpg|Қишлоқи Миранкул дар вилояти Самарқанди Ӯзбекистон
Элок-10.05.2015.jpg|Қишлоқи Элок ноҳияи Файзобод


## Ҳамчунин нигаред
* Авул
* Деҳа
* Русто

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Осиёи Миёна
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Осиёи Марказӣ
Пиёз

**Пиёз** ин сабзавоте ки барои пухтупаз истифода мешавад. Пиёз қабат-қабат ва баъзан тунд мебошад. Дар вакти тоза кардан аз чашматон оби дида, яъне ашк мерезад.

Пиёз гунгун мешавад. Пиёзи сурх, Пиёзи сафед

## Аксҳо


Image:Two colors of onions.jpg|Two colours of onion
Image:YellowOnions.jpg|Yellow Onions
Image:Onion Flower Head.jpg|Flower head of a yellow onion


Пиёз
Зайтун

**Зайтун** дарахтест ҳамешасабз. То 4-12м қат мекашад. Барги нештаршакл ё дарозрӯя (5-12см), гули сафед, меваи мудаввари сурхтоб ё сиёҳи донакдор (то 15г) донаки дарозрӯяи бӯртоби 1-2тухма дорад. Май-июн гулу, сентябр-декабр мева мекунад. Зайтун дарахти мевадиҳандаи гармобардор ва ба хушки тобовар мебошад. Зайтун 300—400 умр мебинад. Дар Тоҷикистон зайтунро намепарваранд, чунки онро сармо мезанад.

:en:Oil

## Тавсифи
Дарахти зайтун, Olea europaea, дарахт ё буттаи ҳамешасабз аст, ки зодаи Аврупои Баҳри Миёназамин, Осиё ва Африқо аст. Он кӯтоҳ ва ҳамвор аст ва хеле кам аз 8-15 м (25-50 фут) баланд аст. Пичоттана, як навъи беназири 40,000 дарахт, ки танҳо дар наздикии Пичотта дар минтақаи Кампания дар ҷануби Италия мерӯяд, аксар вақт аз ин рақам бо диаметри танаи мувофиқ зиёдтар аст.

Гулҳои хурд, сафед ва пиннатӣ бо косача ва гулчаҳои даҳқисм, ду stamens ва стигмаҳои чангол одатан дар чӯби соли гузашта дар раемҳое пайдо мешаванд, ки аз ҷавфҳои баргҳо мерӯянд.

## Равғани зайтун
Равғани зайтун равғани моеъест, ки аз зайтун тавассути пахш кардани тамоми зайтун ва истихроҷи равған ба даст меояд. Он одатан дар пухтупаз, пухтани хӯрок ё ҳамчун либоси салат истифода мешавад.

Истеҳсолкунандагони асосии Италия минтақаҳои Калабрия ва пеш аз ҳама Апулия мебошанд. Дар ин минтақаҳо миқдори зиёди равғани зайтуни бокира PDO ва PGI истеҳсол карда мешаванд. Равғани зайтуни бокира инчунин дар Тоскана истеҳсол карда мешавад, дар шаҳрҳо ба монанди Лукка, Флоренсия, Сиена, ки онҳо низ қисми ассотсиатсияи Citta del Olio мебошанд. Навъҳои маъмултарини зайтун, ки дар Тоскана мавҷуданд, Frantoyo, Lecchino ва Moraiolo мебошанд.

Таркиби равғани зайтун вобаста ба навъ, баландии афзоиш, вақти ҷамъоварӣ ва раванди истихроҷ фарқ мекунад. Он асосан аз кислотаи олеин (то 83%) бо камтар аз дигар кислотаҳои равғанӣ, аз ҷумла кислотаи линолӣ (то 21%) ва кислотаи пальмитӣ (то 20%) иборат аст. Равғани зайтуни бокира бояд на бештар аз 0,8% кислотаи озод ва хусусиятҳои таъми мева дошта бошад.

## Эзоҳ
Шаҳр

[thumb|[Токио, Жопун]]
[thumb|right|[Чашма, Туркия]]
**Шаҳр** — маҳалли аҳолинишини калонест, ки он ҷо шаҳрвандон асосан ба корҳои берун аз хоҷагии қишлоқ машғул мешаванд. 
Маҷмӯъи гуногуни хоҷагидорӣ ва иқтисодиётро дорост. Ҷамъи иншоотҳои меъмори ва муҳандисиро дар бар мегирад, ки барои зиндагии муваққатию доимии аҳолӣ хидмат мерасонанд.

## Шаҳр дар қонунгузории Тоҷикистон
Шаҳр - маҳалли аҳолинишин, ки ҳамчун воҳиди марзиву маъмурӣ ба қайд гирифта шуда, дар он идоракунии давлатӣ бо назардошти манфиатҳои ҷомеа дар маҳалҳо амалӣ карда мешавад. Шаҳр ҳамчун воҳиди марзиву маъмурӣ метавонад ҳудуди ноҳия, шаҳрак ва деҳотро муттаҳид намояд.

Аз руйи қонун статуси шаҳр муайян карда мешавад.
## Нигаред
* Шаҳрҳои Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Казанцев В. И., Светуньков М. Г. Социология города. Учебно-методическое пособие 
* Хайдуков Д. С. Университетские города — точки роста // Сб.: Материалы Международного молодёжного научного форума «Ломоносов — 2012». МГУ. — М.: МАКС Пресс, 2012.
* Э. Гидденс. Современный урбанизм 
* Время пригородов?
* Доклад о состоянии городов мира (ООН), на английском языке
* Летающие города будущего

*
Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурӣ
Вилояти Ҷомбул

**Вилояти Ҷомбул** (, ) — вилоят дар ҷануби Қазоқистон, маркази вилоят шаҳри Тараз мебошад.

## Тақсимоти маъмурӣ
thumb|400px|Харитаи маъмурии вилоят
Вилоят ба 10 ноҳия ва 1 шаҳр тақсим шудааст.
# ноҳияи Байзақ — деҳаи Сарикамар
# ноҳияи Ҷомбул — деҳаи Аса
# ноҳияи Ҷуалӣ — деҳаи Боуирҷон Мумишулӣ
# ноҳияи Қордай — деҳаи Қордай
# ноҳияи Меркӣ — деҳаи Меркӣ
# ноҳияи Мойинқум — деҳаи Мойинқум
# ноҳияи Турар Рисқулов — деҳаи Қулан
# ноҳияи Сарису — шаҳри Жанатас
# ноҳияи Талас — город Қаратау
# ноҳияи Шу — деҳаи Толе Би
# шаҳри Тараз.

3 шаҳри тобеи ноҳия — Каратау, Жанатас, Шу.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Қазоқистон
Киану Ривз

**Киану Ривз** () — ҳунарпеша, коргардони Канада аст. Бештари ҷоизаҳояшро ӯ аз  шабакаи телевизионии MTV барои филмҳои «Дар қуллаи мавҷ» (1991), «Суръат» (1994) ва «Матритса» (1999)  (русӣ - «На гребне волны», «Скорость», «Матрица») гирифтааст.

## Зиндагинома
Киану Ривз 2 сентябри соли 1964 дар шаҳри Байрути Лубнон ба дунё омадааст. Падари ӯ геолог Сэмюэл Ноулин Ривз ва модараш раққоса Патрисия Тэйлор аст. Аҷдодони Ривз аз Гавайи, Ирландия, Англия ва ҳатто Чин будаанд. Маънои номи «Киану» дар забони гавайи «шамоли форами кӯҳ» аст.
Дар аввалҳои ҳаёти эҷодиаш Ривз дар филмҳо бо номҳои К. С. Ривз, Норман Ривз ва Чак Спадина баромад кардааст.
Волидайни Киану соли 1966 аз ҳам ҷудо шуданд; модараш бо фарзандон соли 1969 ба Ню-Йорк меояд ва ба коргардон Пол Аарон хонадор мешавад. Онҳо низ соли 1971 аз ҳам ҷудо мешаванд ва оила ба шаҳри Торонтои Канада меоянд, ки дар ин ҷо Ривз ба воя мерасад. Киану шаҳрванди Британияи Кабир ва Канада мебошад. Дар ҷавонияш ҳунарманди оянда дар мағозаи маҳсулоти ордӣ кор кардааст. Дар давоми панҷ сол Ривз дар чор мактаб, аз ҷумла дар мактаби касби ҳунарпешагӣ, ки аз он хориҷ шуда буд, таҳсил кардааст. Ӯ дар сини 15 солагияш ба санъат рӯй овардааст.

Бори аввал Ривз ба экрани калон соли 1979 дар телевизиони Канада баромад кардааст. Дар аввали солҳои 1980-ум ӯ дар рекламаҳо (аз он ҷумла рекламаи Coca-Cola) ва филмҳои хурд дар бораи Торонто иштирок кардааст. Филми аввали Киану — «Хун ҷавонӣ» (соли 1985, коргардон Роб Лоуи) мебошад, ки дар он ӯ нақши дарвозабони хоккейро бозидааст. Баъд аз баромадани филм ӯ ба Лос Анҷелес меояд ва бо кумаки падархонди собиқаш Пол Аарон дар ин ҷо маскан мегирад.

Баъд аз бозидани чанд нақшҳои ночиз ӯ дар филми «Дар соҳили дарё» (1986) иштирок мекунад ва ин филм дар байни ҷавонон шуҳрат меёбад. 
Дар ибтидои солҳои 1990-ум Ривз дар филмҳои дорои буҷаи калон, аз қабили «Дар қуллаи мавҷ» (1991) ва «Суръат» (1994) иштиирок меварзад ва шуҳрати ҷаҳониро пайдо мекунад. Филми фантастикии «Матритса» (1999) Ривзро ба қатори беҳтарин ҳунарпешагони Ҳолливуд ворид месозад. 
Дар фосилаи байни баромадани филми «Матритса» ва давоми он, Ривз дар якчанд филмҳо ба мисли «Мушоҳидагар», «Ноябри ширин» ва «Ҳардбол» ширкат варзид, ки аз тарафи тамошобинон хуб пазируфта нашуд. Вале ду филми давоми «Матритса» ва филми «Константин» (2005) хеле комёб шуданд ва таваҷҷуҳи дӯстдорони синаморо ба Ривз боз баргардонданд.

## Филмнома

## Сарчашма

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Канада
Агата Кристӣ

**Агата Кристӣ** (; ) — нависандаи инглис, ки бо асарҳои ҷиноӣ маъруф аст.

## Зиндагинома
Агата Кристӣ дар Торге таваллуд шудааст. Соли 1876 вафот кардааст. Вай ду маротиба ба шавҳар кардааст ва як писар дошт Розалинд Хикс. Агата Кристӣ дар беморхона ва дар Ҷанги ҷаҳонии якум дар дорухона кор кардааст.

Китобҳои вай дар тамоми ҷаҳон машҳуранд ва вай бисёр китобҳояшро фурӯхта аст. Хикояҳое¸ ки вай менависад дар бораи куштор ва ҷусту ҷӯ кардани дар бораи кӣ ин коро кардааст. Образҳои машҳури ӯ дар китобҳояш ин Мисс Марпл ва Эркюл Пуаро мебошад.

Дар тӯли фаъолияти шастсолаи эҷодӣ Агата Кристӣ 68 роман, садҳо ҳикоя ва 17 намоишномаро ба табъ расонд. Асарҳои ӯ ба 103 забон тарҷума шудаанд.

## Эзоҳ
Шарлота Бронте

thumb|right|Шарлота Бронте
**Шарлота Бронте** 21 Апрели соли 1816 дар шаҳри Торнтоне Ҳэмпшире Англия таваллуд шудааст. Ӯ нависанда ва шоираи Бритонёги мебошад. Китобҳои хуби ӯ Ҷейн Эйр, Шерли ва Вилет.

Шарлота ду то хохар дошт яке бо номи Эмилию дигараш бо номи Энн онҳо низ бо навиштани китобхо машгул буданд. 
Шарлота Бронте 31 Марти соли 1885 вафот кардааст.
Соли 1816

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1816]]*
* 21 Апрел - Шарлота Бронте, нависандаи англис дар шахри Торнтоне Ҳэмпшире Англия таваллуд шудааст.
## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1816]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1816
Ян Флеминг

**Ян Ланкастер Флеминг** () нависандаи инглис буда вай хело бо асари худ Ҷеймс Бонд машҳур аст.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Сарчашма


Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Mozilla Firefox

**** (МФА: ) — мурургари веби озод ва матн-боз баргирафта аз маҷмӯъа нармафзори интернети Mozilla Application Suite аст, ки тавассути Бунёди Музило тавсеа ва пуштибонӣ мешавад. Бар асоси омори моҳи май 2014, ин мурургар 24,9% аз корбарони интернетро ба худ ихтисос дод. 

Ин мурургар дар ибтидо бештар байни корбарон Линукс маҳбубият дошт, вале рафта-рафта бо падидор шудани мушкилот амниятӣ дар Интернет Эксплурер пуристифодатарин мурургари веб, корбарони дигар системъомилҳо аз қабили Виндовс ва Макинтош низ истифода аз ин мурургари вебро оғоз карданд то ҷое, ки бидуни насби пешфарз рӯйи в-Виндовс ё Макинтош, тайи чанд сол пуристифодатарин мурургари веби ҷаҳон буд. 

## Ном
Номи ин мурургари веб бархилофи вожаи «фокс» (рӯбоҳ) ва логои он ки шабеҳи рӯбоҳи сурх аст, бино ба гуфтаи мақомоти Музило дар ҳақиқат як пондои сурх аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мурургарони ройгон
Гурӯҳ:Муштариёни Gopher
Гурӯҳ:Таърихи Интернет
Гурӯҳ:Mozilla Firefox
Гурӯҳ:Мурургарони веб сафҳаҳо Windows
Гурӯҳ:Мурургарони веб сафҳаҳо
Люис Кэрролл

**Люис Кэрролл**  лакабаш **Чарлз Лутвиҷ Додҷсон** (1832 — 1898), нависандаи Англия, мутахассиси математика, руҳонии мазҳаби англиканӣ ва  суратгир.   Дар асари машҳури худ «Алиса дар кишвари сеҳрнок» (ба забони русӣ "Алиса в стране чудес") ӯ ин ҳикояро (афсона)  ба рафиқи ҷавони худ бо номи Алиса Лиддел вақте, ки бо ҳамроҳии духтар ва ду нафар хоҳарони вай дар сайёҳати баҳри буд, нақл кардааст. Алиса аз ин ҳикоя (афсона) ҳаловат бурд ва хоҳиш кард ки ин ҳикояро нашр кунанд. Ва ин асар дар Англия нашр гардид. Люис Кэрролл баъдтар  ҳикояи дуввумеро дар бораи Алиса навиштааст, ки «Аз он тарафи Оина» ном дошт. Ҳар ду  ҳикояҳо ҳоло ҳам дар адабиёти бачагонаи ҷаҳон машҳур ҳастанд ва ба забонҳои гуногун тарҷума шудаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Нависандагони Британияи Кабир
Ҷефрӣ Чосер

**Ҷеффри Чосер** () — ,  ва файласуфи инглис буд. Ӯ муаллифи «Ҳикояҳои Кантерберрӣ» мебошад.

## Эзоҳ
Элизабет Клегорн Гаскелл

**Элизабет Клегорн Гаскелл**  (29 cентябри соли 1810 – 12 ноябри соли 1865) нависандаи Англис буд.

## Эзоҳ
Ҷозеф Радиярд Киплинг

**Ҷозеф Радиярд Киплинг** () (соли таваллудаш 30 Декабр 1865 вафоташ 19 Январ 1936) нависанда ва шоири Англис буд. Яке аз шеърхо машҳур ӯ «АГАР» мебошад.

## Эзоҳ
Гербет Ҷорҷ Уэлс

**Гербет Ҷорҷ Уэлс** (соли таваллудаш 21 Сентябр 1866 вафоташ 13 Август 1946) нависандаи бисёр китобҳои охири солҳои 1800 буд. Шоир бисёр китобхо навиштааст ба монанди  «Одами Ноаён», «Механизми вақт», «Ҷанги Ҷаҳон». Вай  чизе ки дар дар навиштачоташ  фахмонда буд  онҳо ичро шуданд.

Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Мактабҳои олии Душанбе

Дар шаҳри Душанбе мактабҳои олии зерин мавҷуданд: (2016)

# Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
# Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
# Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
# Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино
# Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ
# Донишгоҳи технологии Тоҷикистон
# Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
# Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
# Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон
# Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам Абӯҳанифа
# Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода
# Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода
# Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат
# Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон
# Косерваторияи Миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов
# Донишкадаи ҳарбии Вазорати мудофиаи Тоҷикистон
# Академияи Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон
# Филиали Донишгоҳи давлатии Москва ба номи Михаил Ломоносов дар шаҳри Душанбе
# Филиали Донишгоҳи миллии тадқиқотӣ-технологии МИСиС дар шаҳри Душанбе

Гурӯҳ:Маориф дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Хиёбони Рӯдакӣ

**Хиёбони Рӯдакӣ** — калонтарин хиёбони марказии шаҳри Душанбе мебошад, ки аз шимол то ҷануб дар масофаи 11 км тӯл кашидааст. Хиёбон аз макони воҳидҳои маъмурии ноҳияи Исмоилӣ сомонӣ ва ноҳияи Шоҳмансури пойтахт мегузарад.

Дар ин хиёбон биноҳои маъмуриву фарҳангии зиёде ҷойгиранд, аз қабили бинои Ҳукумати шаҳри Душанбе, Майдони "Дӯстӣ" (собиқ майдони ба номи Ленин ва «Озодӣ»), Муҷассамаи Исмоили Сомонӣ, вазоратҳои саноат, корҳои хориҷӣ, кишоварзӣ, вокзали роҳи оҳани шаҳри Душанбе, бинои асосии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, бинои асосии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, бинои асосии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, бинои асосии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, якчанд театрҳо, гулгаштҳо ва дигарҳо ҷойгиранд..

## Муассисаҳои театрӣ
* Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ
* Театри давлатии драмаи русии ба номи Владимир Маяковский
* Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ

## Боғу гулгаштҳо
* Боғи А. Рӯдакӣ
* Боғи фароғат ва истироҳати ба номи С. Айнӣ
* Гулбоғи ба номи В. Куйбышев (Душанбе)
* Гулбоғи «Бӯстон»
* Гулгашти ба номи академикҳо Раҷабовҳо

## Нигораҳои хиёбон

Здание Счётной палаты РТ.JPG|thumb|Палатаи ҳисоб
Архитектура 60-х годов.JPG|thumb|Меъмории солҳои 1960 дар хиёбони Рӯдакӣ 
 Parliament Building on Somoni Plaza Dushanbe,1999.jpg|thumb|Бинои  Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 
Dushanbe Railway Station - panoramio.jpg|thumb|Роҳи оҳани Душанбе 
Rudaki Avenue sidewalk, Dushanbe.jpg|thumb|Хиёбони Рӯдакӣ 
Бинои Ҳукумати Душанбе.jpg|thumb|Ҳукумати Душанбе 
Чойхонаи Роҳат 3.jpg|thumb|Чойхонаи Роҳат
Проспект Рудаки. Душанбе. 2008.jpg|thumb|Хиёбони Рӯдакӣ 
Rudaki Avenue, at night, Dushanbe.JPG|thumb|Хиёбони  Рӯдакӣ шабона


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Хиёбонҳои Душанбе
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Феҳристи кӯчаҳои Душанбе