open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Боқии Кошонӣ

**Боқии Кошонӣ** (; қарни XVII) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар бораи ин шоир тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ дар асараш «Музаккиру-л-асҳоб» маълумоти ҷолибе оварда, ӯро чун шоири хушбаёну хуштакаллум ёд кардааст. Мегӯяд, ки: «Алҳақ ибораташ ҷонӣ буд, дар латофат ёқути рангин менамуд. Дар тароват алфози дилфиреби ӯ бар маонӣ шӯхиангезтар аз хандаи шакарлабон, мазмунҳои бикри тозаи фикраш диловез аз турраи маҳбубон». Инчунин ба қавли ин тазкиранигор Боқии Кошонӣ хаттот будааст ва хатти насхро бо маҳорат менавиштааст. Иборат аз 10 ҳазор байт девон доштааст. Намунаҳо аз ашъори Боқии Кошонӣ:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Озарбади Маҳраспандон

**Озарбади Маҳраспандон**, **Отурпати Маҳраспандон** (, ) — донишманд ва мӯбади мӯбадони давраи Шопури II.

Ҷузъи аввали ин ном дар Авесто ба шакли «Атерепата», яъне нигаҳбони оташ омадааст. Ҷузъи дуввуми он аз «мантра»— сухан ва «спента» — муқаддас таркиб ёфтааст.

## Зиндагинома
Зиндагӣ ва фаъолияташ дар давраи Шопури II ,(309—379) ҷараён ёфта­аст. Озарбади Маҳраспандон дар дарбор пас аз шоҳ шахси дуюми давлатӣ буд. Аз кӯшишоту таассуби зиёдаш дар ҷараёни зардуштия ва танг кардани гурӯҳи одамони ғайридин бисёр манбаъҳои динии масеҳӣ хабар медиҳанд.

Дар бораи Озарбади Маҳраспандон, ки дар зардуштия шахсияти бузурге ба шумор мерафт, дар асарҳои диниву адабии паҳлавӣ — «Бундаҳиш», «Динкард», «Занди Воҳуман-ясна» («Бақманяшт»), «Шоисту ношоист» қиссаву ривоятҳои зиёде оварда шудаанд. Баъзе аз ин ривоёт ба таърихҳои исломии арабӣ ва форсии дарӣ роҳ ёфтаанд.

Дар фасли 33 «Бундахиш» дар баробари ашхоси бузурги динӣ шаҷараи насаби Озарбади Маҳраспандон омадааст, ки он пас аз 22 пушт ба подшоҳи пешдодӣ Манучеҳр мерасад. Мувофиқи ривоятҳои дини зардуштии силсилаи насаби Зардушт пас аз 14 пушт ба Манучеҳр мерасад. Бад-ин васила Озарбади Маҳраспандон аз насли Зардушт ба шумор меравад. Озарбади Маҳраспандон дар таҳрири Авесто пас аз Тансар ва мубадони замони Шо­пури I иштирок кардааст.

Дар зери роҳбарии ӯ Авесто дар 21 «наск» — китоб таҳрир гардид. Оид ба исботи саҳеҳии матни тартибдодаи Озарбади Маҳраспандон афсонае низ мавҷуд аст, ки гӯё вай аз санҷиши сахт — озмоиш бо фулузоти гудохта гузаштааст. Ба синаи Озарбади Маҳраспандон 9 ман миси гудохта ме- резанд, вале у осебе намебинад. Ин ривоят дар манбаъҳои паҳлавӣ, ки зикраш гузашт ва инчунин дар «Муҷмал-ут-таворих» сабт гардидааст.

Хидмати дигари Озарбади Маҳраспандон таълифи китоби «Хурд-Авесто» мебошад. Озарбади Маҳраспандон бо номи «Вачак-е чанд-и Отурпат-и Маҳраспандон» («Чанде аз гуфтори Озарбади Маҳраспандон») андарзномае низ дорад, ки аз пан­ду ҳикматҳои амалӣ фароҳам ома­дааст, ки намунааш ин аст: «Дар мавқеи номуносиб набояд хандид; хостаи хешро дар баробари мардумони ҳасуд набояд арз кард; пеш аз гуфтор бояд андешид, ки сухан наандешида чун оташ аст, ки харобӣ оварад; набояд душмани кӯҳнаро дӯсти нав пиндошт, зеро ки душман чун мор аст, агар сад сол бигзарад, душманиро аз ёд набарад, вале бояд дӯсти куҳанро дӯсти нав намуд, ки дӯсти куҳан чун шароб аст, ҳар қадар сол бар ӯ бигзарад латифтар ва гуворотар гардад».

Чанде аз авлоди Озарбади Маҳраспандон — писараш Зардушт (муаллифи «Пандномаи Зардушт») ва наберааш Озарбад ва дигар мубадони давлати Сосониён буда, дар баробари умури динӣ, дар корҳои сиёсӣ ва илмиву фарҳангӣ ширкат варзидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Луконин В. Г., Культура Сасанидского Ирана, Москва, 1969;
* Рипка Ян, История персидской и таджикской литературы, Москва, 1970;

Гурӯҳ:Сосониён
Боқиёи Нойинӣ

**Боқиёи Нойинӣ** (; 1595, Нойин — 1633, Банорас) —  ва мусиқидони форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар ашъораш ба тақозои вазн «Боқӣ» ва ё «Боқиё» тахаллус мекард. Пас аз касби камол ба Исфаҳон рафта, илму дониш, махсусан улуми адабиро омӯхт. Дар Ироқ аз суҳбати шоирону донишмандони давраш — Ҳаким Шифоӣ ва дар Хуросон аз вохӯрӣ бо Малик Мирзои Фасеҳӣ баҳравар гардидааст. Аз маҳорати Боқиёи Нойинӣ дар шеъру мусиқӣ Абдулбоқии Наҳовандӣ дар тазкираи «Маосири Раҳимӣ» ва муаллифи тазкираи «Майхона» Абдуннабӣ Фахруззамонии Қазвинӣ иттилоъ додаанд. Абдуннабӣ ин шахсро бори аввал соли ба Ҳиндустон расиданаш ва сипас борҳо, то охири умраш дидааст ва бо вай ҳамсуҳбат шудааст. Боқиёи Нойинӣ соли 1614 бо роҳи Қандаҳор ба Ҳиндустон рафт; аввал ба хидмати вазири Ҷаҳонгир (ҳукмронӣ 1606 — 28) Мирзо Ғиёсбеки Эътимодуддавла расид, сипас ба Дакан омад ва ба мулозимати шоҳзода Хуррам — Шоҳиҷаҳон (1628 — 57) ворид гардид. Пас аз ду сол тарки хидмати дарбор намуд ва ба тиҷорат машғул шуд. Дар солҳои охири умр боз ба хидмати Шоҳиҷаҳон пайваст. Аз ӯ иҷозаи сафари ҳаҷ гирифта ба Эрон омад. Пас аз муддате боз ба Ҳинд омад ва дар Банорас фавтид.

Аз Боқиёи Нойинӣ девони ашъор шомили қасоид, ғазалиёт ва дигар анвои шеър боқӣ мондааст, ки нусхае аз он дар Институти шарқшиносии Ӯзбекистон таҳти шумораи 10226/3 маҳфуз аст. Дастнависи маснавии ирфонии Боқиёи Нойинӣ — «Зоту сифот» дар Музейи миллии Покистон (NM 1963—226/14) нигоҳдорӣ мешавад. Дар илми мусиқӣ низ рисолае доштааст Мувофиқи маълумоти муҳаққиқони ин соҳа, Боқиёи Нойинӣ мусиқии эрониро бо мусиқии юнонӣ омезиш дода, ба равияи Амир Хусрави Деҳлавӣ оҳангҳое дар мусиқии ҳиндӣ эҷод намудааст.
Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои Боқиёи Нойинӣ мебошанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқии Кӯлобӣ

**Ҳаётҷон Боқии Кӯлобӣ** (; ? — 1579, Ҳиндустон) — сӯфӣ ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти маъхазҳо Боқии Кӯлобӣ дар минтақаи Кӯлоби сарзамини Мовароуннаҳр (ҳоло Ҷумҳурии Тоҷикистон) ба дунё омада, дар ҳамин ҷо ба таҳсил пардохтааст ва илму донишҳои маъмулии он айёмро фаро гирифтааст. Кай ва ба кадом сабаб ба Ҳиндустон рафтани Боқии Кӯлобӣ маълум нест. Вай дар замони салтанати Ҷалолуддин Муҳаммад Акбар (ҳукмронӣ 1556—1605) дар Ҳиндустон ҳаёт ба сар бурда, дар ҳаёти адабии он диёр ширкат меварзидааст. Баъдтар пайравии тариқаи нақшабандияро ихтиёр карда, таълиму талаботи ин равияро дар ҳузури муршидаш Абдуллоҳи Нақшбандӣ омӯхтааст. Аз мероси адабии Боқии Кӯлобӣ то рӯзгори мо якчанд ғазал ва маснавии «Ҳир ва Ронҷҳо» (таълифаш 1575—1576) боқӣ мондааст. Достони «Ҳир ва Ронҷҳо» аз ҷумлаи машҳуртарин ва маҳбубтарин достонҳои мардумии ноҳияи Панҷоби Покистон буда, саргузашти ошиқонаи Ҳир ва Ронҷҳоро таҷассум менамояд. Боқии Кӯлобӣ нахустин шоири форсизабон мебошад, ки қиссаи мардумии мазкур таваҷҷуҳи ӯро ба худ ҷалб сохтааст ва ин қиссаи ишқиро дар шакли бисёр мувофиқу зебо бо камоли маҳорат ва бо тарзи дилнишину забони шево баён кардааст. Аз ин ҷост, ки баъдан достони «Ҳир ва Ронҷҳо» мавриди таваҷҷуҳи як идда шоирони форсизабон қарор гирифт ва онҳо дар таҳти таъсир ва дар татаббуъу пайравии маснавии пурарзиши Боқии Кӯлобӣ як силсила манзумаҳои ҷолиби диққат (ҷамъан 19 маснавӣ) офариданд. Маснавии «Ҳир ва Ронҷҳо»-и Боқии Кӯлобӣ дорои 2480 байт мебошад ва нусхаи дастнависи то кунун маълуми ягонааш дар Осорхонаи миллии шаҳри Карочии Покистон нигоҳдорӣ мешавад. Ин абёт намунае аз Боқии Кӯлобӣ аст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқии Мовароуннаҳрӣ

**Боқии Мовароуннаҳрӣ** (; асри 16) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Ҷузъиёти шарҳи ҳолаш дар тазкираҳо наомадааст. Дар тазкираи «Арафоту-л-ошиқин»-и Тақиуддини Авҳадӣ рубоии зерин ба ӯ нисбат дода шудааст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқии Хумдонакӣ

**Боқии Хумдонакӣ** (; ? — қарни XVI) — и форс-тоҷики доираи адабии Самарқанд.

## Зиндагинома
Дар Самарқанд таваллуд ёфта, зиндагию эҷод кардааст. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Мутрибӣ Боқии Хумдонакӣ шоири бомаҳорату хуштабъ будааст. Мутрибӣ инчунин аз соҳибдевон буданаш иттилоъ додааст. Абёти зерин намунае аз ашъори Боқии Хумдонакӣ мебошанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Юсуф Нуралиев

**Юсуф Нуралиев** (*Нуралиев Юсуф Нуралиевич*; 5 октябри 1936, ноҳияи Дарвоз, ҶШС Тоҷикистон — 11 майи 2023, Душанбе, Тоҷикистон) — дорушинос, доктори илмҳои тиб (1973), профессор (1976), академики Академияи байналмилалии муҳандисӣ (1996), академики ифтихории Академияи илмҳои тибби ҶИЭ (1999).

## Зиндагинома
Юсуф Нуралиев 5 октябри соли 1936 дар деҳаи Нулванди ноҳияи Дарвоз ба дунё омадааст. Хатмкардаи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1961). Ординатор (1961—1962), аспирант (1963—1966), ассистенти кафедраи фармакологияи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон (1967—1968), докторанти Институти давлатии тиббии санитарию беҳдошти Ленинград (ҳозира Санкт-Петербург; 1969—1972), мудири шуъбаи фармакологияи таҷрибавии Институти гастроэнтерологияи АИ ҶШС Тоҷикистон (1973—1996), ходими пешбари шуъбаи таърихи илми Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996—2005) буд. Аз соли 2005 директори Институти омӯзиши тибби Сино ва фармокология.

## Пажӯҳиш ва таълифот
Юсуф Нуралиев муаллифи беш аз 350 асару мақолаҳои илмӣ аз ҷумла 17 китоб аст. Таълифоти ӯ асосан дар мавриди омӯзиши хосияти табобатии рустаниҳои доруии Тоҷикистон, мумиё ва хосиятҳои шифоии он, ҷустуҷӯи доруҳо барои муолиҷаи бемориҳои ҷигар, меъда, диабети қанд, инчунин тибби халқӣ, таърихи тибби тоҷик мебошанд. Баъзе мақолаҳои марбут ба гиёҳҳои шифобахши «Энсиклопедияи советии тоҷик» ба қалами ӯ тааллуқ доранд.

Юсуф Нуралиев якҷоя бо шогирдонаш хосияти шифобахшии тақрибан 100 гунаи рустании доруии Тоҷикистонро мавриди тадқиқу омӯзиш қарор дода, дар заминаи онҳо зиёда аз 20 доруи нав таҳия кардааст (гепатола, гепатолис, Синолон, Розибет, юнибет, фитобет ва ғ.).

Юсуф Нуралиев яке аз аввалин олимоне мебошад, ки ба мактаби тиббии ниёгони халқи тоҷик аз нигоҳи тибби муосир баҳои илмӣ додаанд. Саҳми ӯ дар омӯзиши тибби Авесто ва рӯзгору таълифоти Абӯалии Сино низ арзанда аст.

Солҳои охир Юсуф Нуралиев дар ҳамкорӣ бо профессор Масъуди Миршоҳӣ ба омӯзиши бемории саратон ва мубориза бо он машғул буд.

## Ҷоизаҳо
Бо медали тилои Созмони умумиҷаҳонии моликияти зеҳнӣ сарфароз гардидааст (2003).

## Даргузашт
Юсуф Нуралиев 11 майи соли 2023 дар шаҳри Душанбе дар 87-солагӣ даргузашт.

## Осор
* Медицина эпохи Авиценны. Д., 1980;
* Медицинские трактаты Авиценны. Д., 1982;
* Лекарственные растения. Новгород, 1991;
* 110 доруи Ибни Сино ё формотерапияи санги гурда. Д., 1998

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Нуралиев Юсуф Нуралиевич // Мавиз — Психология. — Д. : СИЭМТ, 2012. — С. 52. — 512 с. — (Энсиклопедияи мухтасари тиб : [дар. 5 ҷ.] / сармуҳаррири илмӣ У. А. Қурбонов ; 2011—2012, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-45-3

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Дорушиносӣ

**Дорушиносӣ, фармакология** (аз  «дору» +  «калима, омӯзиш») — шохае аз дорусозӣ ва зистшиносӣ аст, ки ба мутолеъаи вокуниши мутақобили доруҳо (ё маводди шимиёӣ) бар ҷондорон мепардозад, ки мунҷар ба эҷоди асарот зистшинохтии ин таркибот мегардад. Дорушиносӣ шомили ду бахш формокудиномик ва форумокукинетик аст.

## Эзоҳ
Шавкат Халилзода

**Шавкат Халилзода** (то соли 2020 *Халилов Шавкат Муҳаммадович*; 26 декабри 1956, Душанбе — 15 майи 2023, Душанбе) — ҳунарпеша ва коргардони театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1990). Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2020).

## Зиндагинома
Шавкат Халилзода 26 декабри 1956 дар шаҳри Душанбе дар хонадони Муҳаммад Халилов ба дунё омадааст. Соли 1974 мактаби миёнаи № 53-и пойтахт, дар соли соли 1978 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода ва Институти давлатии театр, мусиқӣ ва кинематографияи Ленинградро дар соли 1985 хатм кардааст. Солҳои 1984—1985 коргардони Театри давлатии академӣ-драмавиии ба номи Лоҳутӣ, 1985—1989 саркоргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи Қурғонтеппа, 1989—1995 коргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи Хуҷанд, 1995—1997 саркоргардони Театри мусиқӣ-мазҳакаи Самарқанд, 1998—2002 коргардони Театри лӯхтаки Душанбе, 2002—2003 ва ахиран 2014—2019 коргардони Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов, аз соли 2019 то поёни умр саркоргардони Театри опера ва балети Айнӣ буд.

## Театр
Аз маъруфтарин намоишгоҳҳои Шавкат Халилзода ба рӯи саҳнаи театр оварда, «Лайлатулқадр» -и Ю.Акбаров, «Авлиё ва осӣ»-и А.Варфоломеев, «Моҷарои обфурӯш»-и Мастон Шералӣ ва Шодон Ҳаниф, «Тӯйи бедомод»-и Ҷумъа Қуддус, «Фарёди ишқ»-и Ғанӣ Абдулло, «Хидматгори ду хоҷа»-и К. Голдони ва даҳҳои дигар ном бурда мешавад.

Соли 2000 дар Маркази продюсерии «Кент» (Қазоқистон" нахустин рок-опера ва балети қазоқӣ «Такир»-ро пешкаши бинандагон гардондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ
Гурӯҳ:Коргардонҳои Тоҷикистон
Канъон

**Канъон** (; ; ) — номи сарзамине будааст байни Лубнон ва Сурияи қадим.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърих
Абубакр Боқилонӣ

**Абубакр Муҳаммад ибни Таййиби Боқилонӣ**(; ) — мутакаллим ва фақеҳи маъруфи араб, намояндаи ашъария.

## Зиндагинома
Илмҳои замонашро дар зодгоҳаш омӯхта, ба мазҳаби ашъария гароид ва яке аз доиёну мубаллиғони таълимоти ин ҷараён гардид. Азудуддавла ӯро барои баҳсу мунозираҳои илмию шаръӣ бо аҳли эътизол ба Шероз даъват кард. Абубакри Боқилонӣ дар он баҳсҳо ғолиб омада, нуфузу эътибораш байни пайравони муътазила афзуд. Сипас ба Бағдод рафта, то охири умр он ҷо монд. Абубакри Боқилонӣ ҳамроҳи гурӯҳи уламо барои баҳсу муҷодалаҳои илмӣ бо масеҳиён ба Қустантания фиристода шуд. Ӯ дар баҳсҳо ғолиб омада, баъди бозгашт ба Бағдод муддате волии ноҳияи Қазоъ (Ироқ) гардид. Дар охири умр ба таълиму тарбияи шогирдон, аз ҷумла фарзандони Азудуддавла машғул шуд.

Абубакри Боқилонӣ бештар аз 50 асар роҷеъ ба фиқҳу калом, ҳифзу ташаккул ва инкишофи таълимоти ашъария, танқиди таълимоту ақоиди мазҳабу фирқаҳои дигари ислом таълиф намудааст, ки муҳимтаринашон «ат-Тамҳид», «Ал-усулу-л-кабир», «Ҳидояту-л-мустаршидин», «Эъҷозу-л-Қуръон» мебошанд. Аз мазмуни осораш бармеояд, ки Абубакри Боқилонӣ таълимоти илми каломро хеле инкишоф дода, бисёр нуктаҳои таълимоти каломи ибтидоиро аз дидгоҳи муносибати ратсионалистӣ (оқилона) таъбиру таъвил намудааст ва ба муносибати ақлу имон дар фалсафаи калом равшанӣ андохтааст. Аз ин рӯ, мутакаллимони мутааххир Абубакри Боқилониро дар адабиёти фалсафӣ тарғиботгари каломи ратсионалистӣ мешуморанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқимуҳаммад

**Боқимуҳаммад** ; ) — хони Бухоро, аз сулолаи Аштархониён (1601—1605), писари Султон Ҷонибек.

## Ҳукумат
Вакили Шайбониён Пирмуҳаммадхон (1598−1601) Боқимуҳаммадро барои хидматҳои шоёнаш ҳокими Самарқанд таъйин кардааст (1599). Боқимуҳаммад баъди мавқеи худро мустаҳкам намудан ҳатто аз итоат ба Пирмуҳаммадхон саркашӣ карда, ба муқобили ӯ мешӯрид. Моҳи июни 1601 дар Боғи Шамоли Самарқанд бо Пирмуҳаммадхон ҷангида, ӯро мағлуб кардааст. Баъдан, соли 1601 соҳиби тахти Бухоро шуда, дар Бухоро сулолаи нави Аштархониён ё худ «Ҷониён»-ро бунёд ниҳодааст. Баъди қатли Абдулмуъмин ҳукмронии хонадони Шайбониён ба охир расида, Боқимуҳаммад сиёсати дохилию берунии худро ба манфиати феодалҳое, ки ба тахт нишастани ӯро тарафдорӣ карданд, равона дошт. Дар солҳои аввали ҳукмрониаш барои ба зӯр гирифтани замин аз душманонаш сахт мубориза бурда, исёни шоҳзодаҳои аштархонӣ Аббосу Раҳмонқулиро (1601−1602) фурӯ нишонд. Ба муқобили лашкари Шоҳ Аббоси I баромада, артиши эрониёнро дар ноҳияи соҳилии Пули Хатабаи Омударё торумор намуд ва Қундузро аз дасти Темуриён гирифт. Барои ба тартиб овардани корҳои идораи давлатӣ, аз нав ташкил кардани лашкар ва таҷдиди умури андозситонӣ тадбирҳо андешида, ислоҳот анҷом дод. Дар давраи ҳукмронии Боқимуҳаммад халқҳои қазоқу қарақалпоқ ва ғ. бар зидди зулму истибдодаш борҳо шӯриш бардоштанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқимуҳаммади Ӯротеппаӣ

**Боқимуҳаммади Ӯротеппаӣ** () — хаттоти тоҷик (асри 19).

## Зиндагинома
Дар маҳаллаи Боғкалони Ӯротеппа дар оилаи боғбон таваллуд ёфта, назди тағояш, хаттоти номӣ Тӯрахоҷаи Истаравшанӣ таълим гирифтааст. Боқимуҳаммади Ӯротеппаӣ бисёр ашъор ва асарҳоро китобат кардааст. Аз ҷумла «Нигористон» ном асари китобаткардаи ӯ дар Ганҷинаи дастхатҳои Институти шарқшиносии АИ Ӯзбекистон таҳти рақами 3494 маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Акаа

**Акаа** (, ) — шаҳр дар ҷанубу ғарби марказии Финланд дар музофоти Пирканмаа. Акаа 1 январи соли 2007 вақте таъсис ёфт, ки мунисипалитетҳои Тойала ва Вийала ба як мунисипалитет муттаҳид карда шуданд. 1 январи соли 2011 мунисипалитети Кюлмакоскӣ низ ба Акаа пайваст. Масоҳати Акаа 314,38 км² аст.

Шаҳр дар 42 км аз Тампере, 130 км аз Турку, 115 км аз Лахтӣ ва 142 км аз Ҳелсинкӣ ҷойгир аст .

## Аҳолӣ
То соли 2012, шумораи аҳолии Акаа 17,168 нафарро ташкил медиҳад . Зичии аҳолии мунисипалитет 58,57 нафар/км² аст. Забони расмӣ финландӣ мебошад, ки 98,4% аҳолии мунисипалитетро ташкил медиҳад. 0,2% акаагиҳо забони шведиро ва 1,4% дигар забонҳоро забони модарии худ мешуморанд. Ҳиссаи аҳолии то 15-сола 19,3%; аз 65 сола боло — 17,2 фоиз.

## Сокинони намоён

* Яркко Ахола – мусиқачии рок
* Ҳаррӣ Ҳолкерӣ — сиёсатмадори Финландия, Сарвазири Финландия (1987-1991)
* Аймо Лахтӣ — тарроҳи маъруфи финии силоҳҳои хурд

## Бародаршаҳрҳо

* Ҳаллсберг, Шветсия
*  Санне, Норвегия
*  Тапа, Эстония

## Галерея

Акс:Toijala church.jpg|Калисои куҳна дар Тойяла
Акс:Toijalan rautatieasema.JPG|Истгоҳи роҳи оҳани Тойяла
Акс:Nahkiala_pedestrian_bridge.jpg|Купрӯки одамгузар дар шоҳроҳт № 3
Акс:Tr1_Toijala.jpg|Локомотиви *VR Class Tr1* дар Тойяла
Акс:Kylmäkosken kirkko.JPG|Калисо дар Кюлмякоскӣ
Акс:Viialan rautatieasema.JPG|Истгоҳи роҳи оҳан дар Вийала


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Финланд
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Тапа (Эстония)

**Тапа** () — шаҳрест дар Эстония, маркази маъмурӣ ва қисми ҷудонашавандаи калисои Тапа, вилояти Лаане-Вирумаа. Гузаргоҳи асосии роҳи оҳан.

## География ва тавсиф
Воқеъ дар шимоли Эстония. Масофа то Таллин 93 километр, то маркази вилоят — шаҳри Раквере — 31 километр. Баландӣ аз сатҳи баҳр — 103 метр.

Иқлим — мӯътадил. Забони расмӣ — эстонӣ. Нишонии почта: 45106-45109.

## Шумораи сокинон
Тибқи барӯйхатгирии соли 2011, дар шаҳр 5896 нафар зиндагӣ мекарданд, ки аз онҳо 3494 нафар (59,3%) эстониҳо буданд.

Тибқи барӯйхатгирии соли 2021, дар шаҳр 5383 нафар зиндагӣ мекарданд, ки аз онҳо 3444 нафар (64.1%) эстониҳо мебошанд.

**Аҳолии шаҳри Тапа**:

## Иқтисод
Шаҳр аз ҳисоби роҳи оҳан ва саноати ҳарбӣ зиндагӣ мекард, шумораи аҳолӣ дар соли 1989 10400 нафар буд, ки 3860 нафарашон эстонҳо буданд.

Баъди дигаргуниҳои солҳои 90-ум иқтисодиёти шаҳр ба таназзул дучор шуд. Соли 1997 ҳукумати шаҳр лоиҳаи таъсиси минтақаҳои саноатӣ оғоз намуд. Саноати металлургия инкишоф меёбад (истеҳсоли системаҳои газбарории автомобилҳоо, электромагнитҳо, сепараторҳои оҳан), дар шаҳр якчанд корхонаҳои хурд бо сохтмон, хизматрасониҳои гуногун ва гайра машғуланд. Бисёре аз сокинон дар маркази шаҳр (шаҳри Раквере) кор мекунанд. Гимназияҳои эстонию русӣ, мактаби мусиқӣ, мактаби махсуси русӣ, боғчаҳои бачагон, осорхонаи шаҳрӣ мавҷуданд.

## Аҳолӣ
мини|600x600пкс| Диаграммаи тағирёбии шумораи аҳолии шаҳри Тапа дар асри XX - ибтидои асри XXI.
Дар солҳои мавҷудияти шаҳр аҳолии он то Ҷанги Дуюми Ҷаҳон зиёд шуда, аз соли 1941 то соли 1944 кам шуда, баъд то аввали солҳои 80-ум боз афзуд. Дар солҳои 1990-ум шумораи сокинони Тапа аз ҳисоби хуруҷи нерӯҳои Русия — рафтани хизматчиёни ҳарбӣ ва ғайринизомӣ ба таври назаррас коҳиш ёфт; гарчанде ки баъзеи онҳо дар Эстония, аз ҷумла, нафақахӯрони ҳарбӣ монданд. Баъдан, аз сабаби набудани кор дар ин ҷо шумораи аҳолии Taпa боз кам шуд. Таркиби этникии аҳолии шаҳрро қариб ҳама вақт аксариятро эстонҳо, дар ҷои дуюм — русҳо ташкил медоданд. Истисно давраи охири солҳои 1980 — ибтидои солҳои 1990-ум аст, ки аксарият намояндагони аҳолии русзабон буданд, ки шумораи онҳо дар пайи хуруҷи қисмҳои низомии Артиши Шӯравии собиқ ба таври назаррас коҳиш ёфт.

## Сокинони намоён

* Тоомас Кивисилд (таваллуд 1969) — генетики эстонӣ аст.
* Дмитрий Круглов (таваллуд 1984) — футболбоз, муҳофизи тими миллии Эстония ва ФК Ряван (Боку).

## Галерея

Tapa Valve street.jpg|Кӯчаи Валве
Tapa Pikk street.jpg|Кӯчаи Пикк
Tapa Roheline street.jpg|Кӯчаи Рохелине
Taparesidential.JPG|Ҷои ором
Tapa Jakobi kirik.jpg|Калисои лютерании Иакови муқаддас
Tapa Ristija Johannese õigeusu kirik.jpg|Калисои православии Иоанни Предтеч
Tapa railway station.jpg|Истгоҳи роҳи оҳан
Tapa jaama veetorn.jpg|Истгоши обкашони Тапа
Tapa auruvedur L-1361.jpg|Паровози Л-1361 дар истгоҳо Тапа
Tapa town central square 1 May 2020.jpg|Маркази шаҳр

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эстония
Боқиралихон

**Боқиралихон** (; қарни XVIII) —  ва адиби форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар Лакҳнав ба дунё омадааст. Дар манбаъҳои адабӣ аз ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш иттилоъ дода нашудааст, вале ӯро дар назму наср моҳиру тавоно ёд кардаанд. Шоири соҳибдевон будааст. Инчунин манзумаҳои «Румузу-т-тоҳирин» ва «Миръоту-л-камол» аз навиштаҳои ӯянд. Асареро бо номи «Гулистони асрор» ба ӯ нисбат додаанд. Байтҳои зерин намунае аз шеъраш мебошанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқири Астарободӣ

**Шамсуддин Муҳаммад Боқири Астарободӣ** (), маъруф ба **Мир Домод** (; ) — файласуф, мутакаллим ва фақеҳи барҷастаи давраи Сафавия ва аз аркони мактаби фалсафии Исфаҳон.

## Зиндагинома
Аз маълумоти маъхазҳо бармеояд, ки Боқири Астарободӣ асосан дар Исфаҳон зиндагӣ ва эҷод кардааст. Чун шахси донишманд шуҳратманд будааст. Асарҳои «Айвону-л-масоил», «ал-Қабисот», «Шореъу-н-наҷот» ба ӯ нисбат дода шудаанд. Ба ду забон (форсӣ ва арабӣ) эҷод мекардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқири Дамовандӣ

**Боқири Дамовандӣ** () — и форсизабони Ҳиндустон (асри 17).

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти тазкираи Абдулбоқии Наҳовандӣ «Маосири Раҳимӣ» Боқири Дамовандӣ дар зодгоҳаш — Дамованди Эрон таҳсили улум намуда ба камол расидааст. Муддате дар Ироқ буд. Аз он ҷо ба Ҳиндустон омад ва ба хидмати дарбори Абдурраҳими Хонихонон дохил гардид. Аз осораш намунаҳо ба тавассути тазкираҳо (мас., дар «Маосири Раҳимӣ» як қасидааш иборат аз 42 байт) боқӣ мондаанд.
Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Боқир ибни Усмон Бухории Уччӣ

**Боқир ибни Усмон Бухории Уччӣ** (Саййидбоқир, Муҳаммадбоқир ибни Усмон ибни Довуд ибни Шукруллоҳ; ? — тақр. 1687) — , ориф ва фақеҳи форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Аз наберагон (бозмондагон)-и Саййидҷалолуддини Бухорӣ, маъруф ба Ҷаҳониёни Ҷаҳонгашт (1308˗1383). Саййидҷалолуддин нахустин касест, ки аз Бухоро ба нимҷазираи Ҳинд кӯчид ва силсилаи содоти Бухориро дар рустои Уччаи Ҳиндустон бунёд ниҳод. Ниёгони Боқир «Девон» лақаб гирифта, бо ҳамин кунийят дар Учча ва атрофи он маъруф гашта буданд. Боқир дар рустои Учча дар мавзеи Баҳовлипур, остони Панҷоб (ҳоз. Ҷумҳурии Исломии Покистон) зода шуд. Донишҳои расмии даврро дар назди падараш ва Саййид Шамсуддин — махдум Имом Бухории Гуҷаротӣ омӯхт. Баъд аз он ба тасаввуф рӯй оварда, аз падараш хирқаи хилофат пӯшид. Баъдан ба чилланишинӣ ва узлат, ба иршоду таблиғ машғул гардид. Боқир чанде дар Тата — яке аз шаҳрҳои Синд зистааст. Солҳои зиндагии вай ба рӯзгори подшоҳии Шоҳиҷаҳон (1628˗1658) ва Аврангзеб (1658˗1707) рост меояд. Муҳаммадалӣ ибни Шайх Абдулвосеъ Суфӣ ва Саййидакбар ибни Саййидҳомид аз шогирдони Боқир буданд ва дар мусофиратҳо ӯро ҳамроҳӣ кардаанд. Аз осори бамеросмондаи Боқир танҳо «Ҷавоҳиру-л-авлиё» то замони мо расидааст. Мувофиқи маълумоти худи Боқир дар «Ҷавоҳиру-л-авлиё» ӯ бо номҳои «Акбари Ҷалолӣ», «Боқиру-л-муродот», «Хамсату-л-анвор» асарҳо доштааст, вале онҳо дастраси муҳаққиқон нагардидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқир, Ҳаким Саидмуҳаммад

**Ҳаким Саидмуҳаммади Боқир** (номаълум) — табиби маъруфи тоҷик, аз пайравони Ибни Сино дар бахши дорусозӣ.

## Зиндагинома
Боқир табиби дарбори Сулаймони Сафавӣ буд ва бо супориши ӯ китоберо бо унвони «Адвияи қалбия» (Доруҳои дил) ба тоҷикӣ таълиф намудааст. Ин китоб аз муқаддима, 14 боб ва хотима иборат буда, тариқи тайёр кардани доруҳои содаву мураккаб ва муайян намудани мизоҷи бемор оварда шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Табибон аз рӯи алифбо
Боқири Кошӣ

**Боқири Кошӣ** (; ? — 1588) — и форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар шеъру шоирӣ шогирди Муҳташами Кошонӣ буд. Ба тасаввуф майл дошт. Муриди шайх Маҳмуд ном шахсе буд, ки барои ақоиди рошидиаш ба фармони шоҳи сафавӣ Аббоси 1 (ҳукмронӣ 1587—1629) ба қатл расида буд. Боқири Кошӣ чун пайрави шайх Маҳмуд ба таъқибот дучор шуд ва як сол маҳбус гардид. Ду сол дар Карбало зиндагӣ кард. Сипас аз он ҷо ба Кошон омад, вале баъд аз чанде маҷбур шуд ба Ҳиндустон сафар кунад. Аз Боқири Кошӣ девоне мондааст, ки дар он қасоиду ғазалиёту рубоиҳо ва ду маснавиаш фароҳам омадаанд. Азбаски Боқири Кошӣ ба тасаввуф майл дошт, ҳамин майлу рағбаташ дар асарҳои ӯ, махсусан дар яке аз маснавиҳояш, ки дар пайравии «Махзану-л-асрор»-и Низомии Ганҷавӣ навишта шуда буд, ба назар мерасад. Дар маснавии Боқири Кошӣ баъзе калимаҳову таъбироту истилоҳоти тасаввуфӣ шарҳу тавзеҳ ёфтааанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқири Табрезӣ

**Мирзобоқири Табрезӣ** (, муллақаб ба **Фахрулкуттоб**) — хушнависи табрезӣ.

## Зиндагинома
Замоне дар хидмати Лутфалихони Данбалӣ Носируссултон ва муддате дар дастгоҳи Имомқулӣ Мирзо — писари шоҳзода Маликқосим Мирзои Қоҷор ба касби котибӣ машғул буд. Боқири Табрезӣ шикастаи настаълиқ ва настаълиқро хуб менавишт ва ҳунари қаламдонсозиро медонист. Китобати «Калила ва Димна»-и Баҳромшоҳӣ, «Ҳуҷҷату-с-саодат»-и Муҳаммад Ҳасанхон Эътимодуссалтана ва «Гулистон»-и Саъдии Шерозиро ба ӯ нисбат медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Боқири Хурдаи Кошонӣ

**Боқири Хурдаи Кошонӣ** (), **Мавлоно Муҳаммадбоқири Хурдафурӯш**, мутахаллис ба **Боқир** (? — 1629, Бурҳонпур, Ҳиндустон) — и форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Сабаби бо номи Хурдаӣ машҳур будани ин шахсро муаллифи «Тазкираи Майхона» Абдуннабии Фахруззамонӣ дар он донистааст, ки ӯ ба хурдафурӯшӣ (резаворфурӯшӣ) машғул будааст. Сайид Нафисӣ зодгоҳашро деҳаи Хурда гуфтааст. Дар шеър шогирду пайрави Муҳташами Кошонӣ, дар хат шогирди Мир Муизиддин Муҳаммади Кошонӣ буд. Дар манбаъҳо аз Боқир чун устоди хатти настаълиқ ёд кардаанд. Дар ҷавонӣ ба мазҳаби нуқтавия гаравид. Пайравони ин мазҳаб аз ҷониби Шоҳ Аббоси Сафавӣ (ҳукмронӣ 1588—1629) ба таъқибот дучор омаданд. Боқир бо миёнаравии вазири Шоҳ Аббос аз қатл раҳо ёфта, пас аз саргардониҳо дар Ироқ, Кошон, Хуросон озими Ҳинд шуд ва дар дарбори ҳокимони ш-ҳои Аҳмаднагар, Беҷопур, Бангола ба хидмат даромада, таъмини маош мекард. Мувофиқи иттилои адиб ва тазкиранигор Абдулбоқии Наҳовандӣ («Маосири Раҳимӣ») Боқир соҳиби девоне иборат аз 12 ҳазор байт ва соқиномае будааст. Абёти зерин намунае аз ашъори Боқир мебошанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқири Ҳиравӣ

**Боқири Ҳиравӣ** (; ? — қарни XVI) — донишманд ва хушнависи форс-тоҷик, писари Миралии Ҳиравӣ.

## Зиндагинома
Фарзанди хаттоти маъруф Миралии Ҳиравӣ. Санъати нозуки хаттотию хушнависиро аз падараш омӯхтааст. Боқири Ҳиравӣ ба ғайри ҳунарманди хушнавис будан илмҳои мутадовилаи замонаш — хусусан калом ва ҳикматро хеле батакмил аз худ намудааст. Ӯ аввал дар дарбори ҳокимони Ҳиндустон хидмат карда, баъдҳо дар дарбори Ҳумоюнподшоҳ наққошу хушнависи маъруф буд. Осори Боқири Ҳиравӣ дар китобхонаҳои Порис, Истанбул ва Теҳрон нигоҳдорӣ мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Ҳусайни Бойқаро

**Султон Ҳусайни Бойқаро** (, маъруф ба **Ҳусайни Бойқаро** ё **Султон Ҳусайн**, ) — фармонравои Хуросон (аз соли 1469 то охири умр) бо пойтахти Ҳирот аз сулолаи Темуриён,  (бо тахаллуси **Ҳусайнӣ**).

## Эзоҳ
Боқирии Ҳиравӣ

**Боқирии Ҳиравӣ** (; ? — қарни XV) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш — шаҳри Ҳирот улуми мутадовилаи даврашро омӯхта, ба камол расидааст. Пас аз касби камол ба доираи адабии дарбори Султон Ҳусайни Бойқаро ворид шуд. Дар шеъру шоирӣ шогирди Шаҳдоби Ҳиравӣ — шоири маъруфи замонаш буд. Боқирии Ҳиравӣ дар анвои гуногуни назм — қасидаву ғазал, рубоӣ ва ғайра шеърҳо эҷод кардааст, ки намунаҳои онҳо тавассути тазкираҳо расидаанд. Дар муаммогӯӣ дасти қавӣ доштааст. Муаммои зерин ба исми «рукн» аз сурудаҳои ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқӣ

**Боқӣ**, **ал-Боқӣ** ( — ҷовид, абадӣ ва фанонопазир) — яке аз номҳои Худованд. Зоти Ӯ бо ифодаи номи Б. зиндаи ҷовид ва ҳайю қайюми абадӣ аст. Дар Қуръон ин вожа барои исботи сифати бақо барои Худо ба кор рафтааст: «Ҳар касе бар рӯйи он (замин) аст, фонӣ аст ва (танҳо) зоти Парвардгори ту, ки соҳиби ҷалолу икром аст, боқӣ мемонад» (55:26, 27) ва «Ва Худо беҳтар ва боқӣ аст» (20:73).
Ғаззолӣ дар тафсири маънои Б. мегӯяд: «Ӯ мавҷуди воҷибулвуҷуд бизотиҳи аст, лекин вақте дар зеҳн ба оянда изофа шавад, Б. ва чун ба гузашта изофа шавад, қадим (аввал) номида шавад». Б. аз назари мутакаллимон ва фалосифаи исломӣ мавриди баррасиҳои густардае қарор гирифт, ки ин басотати луғавии онро то андозае печида сохтааст. Вожаи Б. дар Қуръони карим бо муштаққоти феълӣ омадааст ва дар суннати набавӣ дар ҳадиси асмоуллоҳ — «Сунан»-и Тирмизӣ (3507), «Сунан»-и Ибни Моҷа (3861), «Мустадрак»-и Ҳоким ва «Фатҳулборӣ»-и Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ (14/468, 469) ба шакли исми фоил зикр шудааст. Банда, ки фитратан ба абадият ва ҳаёти мондагор гароиш дорад, мақоми ҷовидонагӣ ва ҳаёти абадиро бо таҷаллии осори номи Б.-и Худованд дар зиндагиаш, бо пайравӣ аз таълимоти шариати Ӯ ва бо анҷом додани корҳои мондагоре, ки дар таъбири қуръонӣ ба онҳо боқиёти солиҳот — пасандозҳои нек гуфта мешавад, ба даст меоварад ва ба саодати абадӣ дар биҳишт даст меёбад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Номҳои некӯи Худованд
Бол

**Бол** — узвест, ки ҷонварон ба тавассути он парвоз ва ҳаракат мекунанд.

Баъзе бандпойҳо (аксари ҳашарот), ҳамаи парандаҳо ва баъзе ширхӯрҳо (кӯршабпарак) бол доранд. Ҳамчунин калтакалосҳои паррони мунқариз бол доштанд. Сохт ва пайдоиши бол гуногун аст. Дар ҳашарот вазифаи болро унсури лавҳашакл, ки аз пардаи пурчини қисми миёна ва қафои тӯш инкишоф ёфтааст, иҷро мекунад. Аз бол рагҳои зиёд мегузаранд. Онҳо ба бол устуворӣ бахшида, барои ворид гаштани гемолимфа, трахея ва торҳои асаб заминаи мусоид фароҳам меоваранд. Боли ҳашарот, одатан ду ҷуфт аст. Дар ҳашароти дубола танҳо болҳои пеш ва дар бодбезакболҳо болҳои ақиб инкишоф ёфтаанд. Аз рӯйи сохт ва миқдори рагҳо бол тӯр-тӯр (мас., боли сӯзанак) ва пардаӣ (мас., дар пардаболҳо ва ростболҳо) мешавад. Болҳои тӯр-тӯр серраг мебошанд; болҳои пардаӣ рагҳои кам доранд. Дар гамбускҳо (сахтболҳо) болҳои пеш ё болоии муҳофизатӣ сахт буда, дар вақти оромӣ болҳои дигарро пурра мепӯшанд. Дар илми систематика (мас., дар ҳашарот) сохти бол аломати хеле муҳим аст. Бол ҳангоми парвоз мушакҳоро ба ҳаракат медарорад. Баъзе ҳашарот дар як соат то 1000 бор бол мезананд. Боли парандаҳо пойҳои пеши шаклан тағйирёфта мебошанд. Асоси болро устухонҳои кифт, банди даст ва ангуштон ташкил медиҳанд. Боли парандаҳо бо шоҳпар ва парҳои патдор пӯшида шудаанд. Парҳои боли парандаҳо чун сафолаки бомпӯшӣ болои ҳам мехобанд. Боли парандаҳо ба хусусияти парвози онҳо вобаста аст. Боли кӯршабпарак аз пӯстпардае, ки дар байни чор ангушти дарози пойҳои пеш, тан ва пойҳои ақиб қарор дорад, иборат аст. Дар баъзе намудҳои кӯршабпарак парда қисми думро низ фаро мегирад. Баъзе моҳиён ва ҷонварони дарахтгард низ ҷиҳози шабеҳ ба бол доранд, вале сохти он билкул дигар буда, фақат барои ҷаҳидан ба масофаи дуртар имконият медиҳад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Парандаҳо
Гурӯҳ:Парвоз
Санне (Вестфолл)

**Санне** () — яке аз коммунаҳои вилояти Вестфолд дар Норвегия. Маркази маъмурии коммуна шаҳри Санне мебошад. Забони расмии коммуна букмолӣ аст. Аҳолии коммуна дар соли 2007 — 7999 нафар. Масоҳати коммунаи Санне 178,28 км², рамзи идентификатор — 0713.

## Таърихи аҳолии коммуна
Шумораи ахолии коммуна дар зарфи 60 соли охир.
чап|мини|300x300пкс| Омори коммунаи Санне

## Намояндагони намоён

* Свен Орестад — нависанда ва сиёсатмадор, мири шаҳри Санне (1899—1906), волии вилояти Ауст-Агдер (соли 1908 таъин шудааст).

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Норвегия
Букмол

рост|мини| Тақсимоти ду шакли норвегӣ дар байни мунисипалитетҳои Норвегия, 2007
**Букмол** ( "сухани китобӣ") — яке аз ду стандарти (шаклҳои) забони норвегӣ (дар баробари нюнорск) аст. Он дар заминаи забони даниягӣ пас аз чаҳор асри ҳукмронии Дания бар Норвегия (иттиҳоди Дания-Норвегия) ташкил шудааст.

Бисёре аз нависандагони бузурги Норвегия дар садаи XIX, махсусан Ҳенрик Ибсен ва Бёрнстерне Бёрнсон, ба забони даниягии зиёд норвегишуда, бо имлоӣ даниягӣ навишта шудаанд. Номи "букмол" аз соли 1929 ба ҷои истилоҳи қаблан истифодашудаи "риксмол" (, айнан "сухани давлатӣ") истифода мешавад. Забони дигари расмии хаттии Норвегия нюнорск (норвегии нав) мебошад.

Букмолро тақрибан 90% аҳолии Норвегия истифода мебаранд, маҳз ӯро аксар вақт донишҷӯёни хориҷӣ меомӯзанд, тамоми расонаҳои марказӣ дар ин бора хабар медиҳанд. То моҳи январи соли 2022, букмолро 87,3% мактаббачаҳои Норвегия меомӯзанд. Меъёрҳои букмол ба лаҳҷаҳои шарқии Норвегия наздиканд, махсусан вариантҳое, ки дар атрофи пойтахти Норвегия Осло гуфта мешаванд, гарчанде ки асоси он даниягӣ боқӣ мемонад. Матнҳои хаттии даниягӣ барои сухангӯёни букмолӣ фаҳмоанд, аммо дар айни замон, фарқиятҳои фонетикӣ хеле қавӣ ҳастанд ва норвегияҳо дар фаҳмидани забони даниягӣ душворӣ мекашанд. Букмол нисбат ба нюнорск калимаҳои иқтибосии хориҷӣ дорад. Дар садаи XX чанд ислоҳоти забонӣ ва имлоӣ барои "демократикунонии" букмолӣ анҷом дода шуд, аммо баъзеи онҳо реша нагирифтанд ва бекор карда шуданд. Норвегии китобӣ стандарти ягонаи орфоэпӣ надорад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забони норвегӣ
Подшоҳии арабии Сурия

**Подшоҳии арабии Сурия** () — яке аз давлатҳои таърихӣ дар Осиёи Ғарбӣ (март–июл 1920).
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Осиёи Ғарбӣ
Файсали I

**Файсали I** (; ) — шоҳест аз сулолаи Ҳошимиён.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳошимиён
Боқирхон

**Боқирхон** (, ; ) — яке аз сарварони наҳзати Табрез (1908—1909), мулаққаб ба **Солори миллӣ** ().

## Зиндагинома
То инқилоби машрута (1905-07) ба бинокорӣ машғул буд. Ҳаёти Б. дар давраи инқилоб бо воқеоти зиндагии Сатторхон марбут аст ва ин ду шахсият ба унвони ду ҳамразм ёд мешаванд. Пас аз табаддулоти Муҳаммадалишоҳи Қоҷор бар зидди низоми машрута, пароканда шудани Маҷлиси Шӯрои Миллӣ ва шикасти машрутахоҳон дар Теҳрон (22 июни 1907) маркази муқовимати машрутахоҳон ба Табрез интиқол ёфт. Анҷумани иёлотии Табрез аз ҳисоби муборизони Табрез бо сарварии Сатторхон ва Боқирхон нерӯҳои ҳарбӣ таъсис намуд (сентябри 1907). Дар тӯли ёздаҳ моҳи мубориза ба Сатторхон ва Б. муяссар гардид, ки нерӯҳои истибдодии шоҳро бо сарварии Абдулмаҷид Мирзо (Айнуддавла) шикаст дода, ба ақибнишинӣ маҷбур намоянд. Айнуддавла Табрезро дар ҳолати муҳосира нигоҳ медошт, вале Б. ҳамвора истодагарӣ мекард. Русия ва Англия, ки пас аз қарордоди соли 1907 ҳар кадом қисмате аз сарзамини Эронро амалан дар ихтиёр доштанд, тавофуқ карданд, ки бо мақсади ҳимояи шаҳрвандони хориҷӣ кувваҳои низомии рус вориди Табрез шаванд ва роҳи маводди хӯрокиро ба шаҳри Табрез кушоянд. Сатторхон ва Б. аз идомаи мубориза даст кашида, пас аз воридшавии русҳо ба консулгарии Усмонӣ паноҳанда шуданд (июни 1909).

Дар ин байн Теҳрон аз ҷониби муборизони бахтёрӣ ва гелонӣ истило гардида, ба салтанати истибдодии Муҳаммадалишоҳ хотима дода шуд ва ҳукумати муваққатӣ таъсис гардид. Русҳо барои хориҷ кардани Сатторхон ва Б. аз Табрез мекӯшиданд ва Мухбируссалтана (волии нави Озарбойҷон) ба ин андеша мувофиқ буд, ба далели ин ки онҳо ба дастурҳои давлат итоат намекарданд. Сатторхон ва Б. бо даъвати ҳукумати марказӣ ва ташвиқи Мулло Муҳаммадкозими Хуросонӣ ба Теҳрон ворид шуданд. Истиқболе, ки мардуми Теҳрон аз ин ду қаҳрамони муборизи Табрез карданд, то он замон аз ҳеч подшоҳе ба амал наёмада буд. Сатторхон ва Б. расман дар боғи шоҳ пазироӣ шуданд ва дар Кохи Гулистон бо Аҳмадшоҳ мулоқот карданд. Барои Б. Боғи Ишратобод ҷойи иқомати расмӣ таъйин карда шуд. Маҷлиси Шӯрои Миллӣ онҳоро бо орден сарфароз гардонида, барои ҳар кадом 1000 тумон моҳона муқаррар кард.

Дар муборизаи байни эътидолиён ва демократҳо дар ҳукумати машрута бо пуштибонӣ аз гурӯҳи якум бар зидди намояндагони демократи Маҷлис суханронӣ карда, ба тадриҷ робитаҳои байни ду сардори табрезӣ бо Саййидҳасан Тақизода — раҳбари демократҳо тира гардид. Саранҷом Маҷлиси Шӯрои Миллӣ қарор кард, ки муҷоҳидон дар зарфи 48 соат силоҳҳои худро ба ҳукумат супоранд. Ин амр ба ҷанги байни муҷоҳидон ва қувваҳои давлатӣ дар иқоматгоҳи Сатторхон анҷомид ва Б. бо гурӯҳи худ ба сардори миллӣ пайваст. Маҷлис барои Б. сесад тумон моҳона таъйин кард, ки он то охири умр ба ӯ пардохт шавад.
Б. дар оғози Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ҳамроҳи гурӯҳи озодихоҳон раҳсипори қаламрави Усмонӣ дар Ироқ шуд (ноябри 1915), вале баъди шикасти Олмон ва пароканда шудани озодихоҳон ӯ дар роҳи бозгашт ба ватан дар назди Қасри Ширин аз ҷониби Муҳаммадамини Курди Толибонӣ ба қатл расонда шуд (1916). Баъдан ҷасади Б. аз деҳаи Муҳаммадамин ба Табрез интиқол ёфт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боқирия

**Боқирия** () — як фирқаи имомии шиъа, ки пайравонаш имоматро аз Алӣ ибни Абутолиб то имом Боқир расонда, ӯро Маҳдӣ эълон карданд ва муътақиданд, ки бо барқарор шудани адолат ӯ боз муроҷиат хоҳад кард. Онҳо барои тасдиқ ва тақвияти ин ақидаи худ ривоятеро созмон доданд, ки тибқи он гӯё Пайғамбар (с) ба тавассути охирин саҳобааш Ҷобир ибни Абдуллоҳи Ансорӣ ба Боқир пайғом фиристодааст. Боқириён пайғоми мазкурро далел барои маҳдавияти Муҳаммад Боқир медонанд. Шаҳристонӣ дар «ал-Милал ва-н-ниҳал» ин ақидаро рад намуда, ба тавассути шахси севвум (ё худ восит) пайғом фиристодани Муҳаммад (с)-ро далели маҳдавият намедонад ва аз ин рӯ, боз ба олами моддӣ баргаштани Муҳаммад Боқирро рад мекунад. Ӯ инчунин пайравони ҷаъфарияро низ асҳоби Муҳаммад Боқир ва фарзанди ӯ Ҷаъфари Содиқ (фавт 765) медонад. Бино ба қавли Муҳаммади Шаҳристонӣ, пайравони ҷаъфария имомати ҳар дуро эътироф карда, баъзеашон ба имомати Муҳаммад Боқир ва баъзеи дигарашон ба имомати фарзанди ӯ имом Ҷаъфари Содиқ қоиланд. Баъдтар дар баъзе адабиёти динӣ ва маорифи исломӣ ҷаъфариёнро пайравони мазҳаби панҷуми рошидӣ хонда, бо чаҳор мазҳаби суннӣ баробарҳуқуқ арзёбӣ намудаанд. Ҳоло Боқирия ҳамчун фирқаи мустақили динӣ фаъолият намекунад, вале баъзе нуқтаҳои таълимоташ дар ақоиду орои аҳли шиа мушоҳида мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шиъаён
Муҳаммадризо Савлатӣ

**Муҳаммадризо Сулатӣ** (тав. 7 хурдоди 1354 дар Машҳад) — садопешаи эронӣ, мудири дубляж ва ҳунарпеша аст. Вай бо дубляжи карикатураи Губка Боб машҳур шуд.    Дар байни асарҳои барҷастааш садодиҳии шахсиятҳои тасвирии "Губкабоб", қаҳрамони "Материя" дар филми "Мошинҳо", "Вудӣ" дар силсилафилми "Достони бозичаҳо", инчунин "Сид" дар "Кӯҳҳои яхбаста" ва Силсилаи филмҳои "Шрек " ва "Хар" ва "Пус дар мӯза" ва " Прито" дар силсилафилмҳои "Шрек" зикр шудаанд. Ҳоло ӯ дар гурӯҳи дубляжии Soren, Sam Studio, Abanda ва Mehbang кор мекунад.    Аз рекордҳои Муҳаммадризо Солатӣ дар соҳаи ҳунарнамоӣ метавон нақшҳои ӯро дар филми «Чашм ва гӯши баста» ва силсилафилми «Сиёвуш»-ро зикр кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони соли 1975
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Боқӣ ибни Муҳаммад ибни Юсуф

**Боқӣ ибни Муҳаммад ибни Юсуф** (охири асри 15 — аввали асри 16) — кандакор, хаттот ва и тоҷик.

## Зиндагинома
Аз деҳаи Оббурдани Кӯҳистони Масчо. Панҷ катибаи ӯ аз деҳаи Оббурдан ва сетояш аз деҳаи Ревомутки Кӯҳистони Масчо ёфт шудаанд. Катибаҳо оид ба аҳволу зиндагии ӯ маълумот медиҳанд. Боқӣ барои катибаҳои санги мазор низ худ шеър менавишт. Абёти зер намунаи эҷоди ӯст:

Дар катибаи дигари Боқӣ, ки дар санги фасони рӯйи қабри Бика Султон ном зан аз қабристони Таги Мазори деҳаи Ревомутк пайдо шуд, чунин абёт кандакорӣ шудаанд:

Боқӣ дар нигориши анвои хат сабку услуби хос доштааст. Ӯ катибаҳояшро бештар бо хутути таълиқ, шикаста ва девонӣ кандакорӣ намуда, барои катибаҳояш, одатан сангҳои нисбатан доирашаклро интихоб мекард. Сабк, тарзи навишти Боқӣ дар натиҷаи машқи дурудароз ва омӯхтани услуби хаттотон ва кандакорони пешин такомул ёфт. Дар катибаҳои ӯ хусусан таъсири нигоришоти хаттот ва кандакори асри 15 Алоуддин мушоҳида мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Александр Болдирев

**Болдирев Александр Николаевич** (; 29 майи 1909, Санкт-Петербург — 20 июни 1993, ҳамон ҷо) — шарқшинос-эроншиноси рус, доктори илмҳои филология (1954), профессор (1959). Ходими хидматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон (1969).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти фалсафа, адабиёт ва санъати шаҳри Ленинград (1931). Ходими илмии Базаи тоҷикистонии АИ ИҶШС (1933-36), шуъбаи Шарқи Эрмитажи давлатии Ленинград (1936−41), Институти шарқшино-сии АИ ИҶШС (1942−50), муаллим ва мудири кафедраи филологияи Эрони Донишгоҳи давлатии Ленинград (1937− 84).

## Фаъолияти илмӣ
Беш аз 100 асараш ба табъ расидааст. Фаъолияти илмию эҷодии Александр Болдирев чун фолклоршинос оғоз ёфтааст. Дар Базаи тоҷикистонии АИ ИҶШС ҳамроҳи Алӣ Хуш дар мураттабсозии «Намунаи фолклори тоҷик» (1938) ширкат дошт. Пас аз бозгашт ба Ленинград ба омӯзиши осори шоирону адибони асрҳои миёнаи форс-тоҷик Низомӣ, Хоқонӣ, Восифӣ, Дарвеши Деҳакӣ, сарчашмаҳои омӯзиши ҳаёти адабӣ ва мадании асри 16 («Музаккиру-л-аҳбоб»-и Хоҷа Ҳасани Нисорӣ) ва ғ. машғул шудааст. Александр Болдирев дар баробари омӯзиши ҳаёт ва эҷодиёти Восифӣ матни интиқодии асари ӯ «Бадоеъу-л-вақоеъ»-ро дар Маскав (1961) ва Теҳрон (1971−72) дар ду ҷилд ба табъ расондааст. Кори дигари Александр Болдирев чун матншинос ба чоп омода сохтани «Таърихи Бадахшон»-и Сангмуҳаммади Сурхафсар (1959) мебошад. Александр Болдирев дар бораи таърихи забони форсӣ, ташаккул ва рушди он, дар бораи тарҷумаҳои форсии «Маҷолису-н-нафоис»-и Навоӣ, ҷараёни тасаввуфии нақшбандия мақолаҳо навиштааст. «Рисолаи мусиқӣ»-и Абдурраҳмони Ҷомиро ба забони русӣ тарҷума кардааст. Александр Болдирев ва И. С. Брагинский мустақилона ба кори тақсимбандии таърихи адабиёти форс-тоҷик ба давраҳо машғул шуда, ба баррасии аҳли илми таърихи адабиёти классикии форс-тоҷик пешниҳод намуданд. Маълум гардид, ки тақсимбандии ҳар ду муҳаққиқ асосан ба ҳам монанд мебошанд. Дар асоси онҳо як даврабандии ягонае барои таърихи адабиёти классикии форс-тоҷик қабул гардид.

## Ҷоизаҳо
Бо Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино дар соҳаи илм ва техника (1973) ва Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ дар соҳаи адабиёт ва санъат ва меъморӣ (2010), инчунин бо орденҳо ва медалҳои ИҶШС сарфароз гардидааст.

## Осор
* Муайян намудани таърихи таълифи «Нуҳзатномаи Алоӣ» аз рӯи як рубоии Рӯдакӣ// Маҷм.: «Рӯдакӣ ва замони ӯ». Сталинобод, 1958;
* Персидская литература с VIII до начала XIX века. // Краткая история литератур Ирана, Афганистана и Турции. Ленинград, 1971;
* Зайниддин Васифи. Таджикский писатель XVI века. Д., 1989.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Алексей Болдирев

**Болдирев Алексей Василевич** (; ) — забоншинос-шарқшиноси рус.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Маскав (1805). Баъдан дар Олмон ва Фаронса таҳсил кардааст. Профессор (1815) ва ректори Донишгоҳи давлатии Маскав (1832-37). Соли 1811 дар Донишгоҳи давлатии Маскав таълими мунтазами забонҳои Шарқ (арабӣ, яҳудии қадим, форсӣ ва ғ.)-ро ҷорӣ намуд. Муаллиф ва мураттиби «Грамматикаи мухтасари забони арабӣ» (1827, 1836), «Хрестоматияи арабӣ» (1824, 1832), «Хрестоматияи форсӣ» (1826, 1833-34; намунаҳоро аз эҷодиёти Аттор, Саъдӣ, Ҳофиз, Нахшабӣ, Ҷомӣ, Мирхонд ва дигарон дар бар мегирифт). Ин асарҳо то охири асри 19 чун дастури таълим ба кор бурда мешуданд. Алексей Болдирев ва шогирдонаш матнҳои форсиро ба русӣ тарҷума карда, дар маҷаллаҳову маҷмӯаҳо чоп менамуданд. Тарҷумаи баъзе пораҳо аз қиссаи ишқии «Лайлӣ ва Маҷнун» ба қалами Алексей Болдирев тааллуқ дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Болодарӣ

**Болодарӣ** — ҷузви деворҳои чиниши дастӣ, ки дар болои ҷойҳои дару тиреза гузошта мешавад.

Болодарӣ чӯбӣ ва оҳанубетонӣ мешавад. Болодарии чӯбӣ дар болои ду паҳлударӣ васл мегардад. Баъзан дар меҳмонхонаҳо ё дигар иморатҳои ҷамъиятӣ болодарӣ бо паҳлударӣ якҷоя кандакорӣ карда мешавад, ки хеле зебост (мас., дарҳои Мадрасаи Улуғбек дар шаҳри Самарқанд). Ба сифати болодарӣ болоракҳои оҳанубетонии тайёрро истифода мебаранд ё онҳоро аз оҳану бетони яклухт дар мавқеи ҷойгиршавӣ тайёр мекунанд. болодариҳо худбардор ва борбардор мешаванд. болодарии худбардор танҳо вазни худ ва вазни девори дар болояш ҷойгирбударо мебардорад ва дар болои деворҳои худбардор ва ғайриборбардор гузошта мешавад. Болодарии борбардор мувофиқан дар деворҳои борбардор гузошта шуда, ғайр аз вазнҳои номбурда вазнҳои конструксияҳои ошёнпӯш ва унсурҳои дигари биноро қабул мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Рустам Уразаев

**Рустам Ренатович Уразаев** (21 январи 1958, Тошканд, ҶШС Узбакистон — 18 май 2023) — ҳунарпешаи театру синамо ва телевизиюни шӯравӣ, коргардон. Узви Иттифоқи кинематографистони Русия

## Зиндагинома
Рустам Уразаев 21 январи соли 1958 дар Тошканд ба дунё омадааст. Омузишгоҳи рассомӣ (шуъбаи дизайн ва ороиш), баъдан факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тошкандро хатм кардааст.

## Синамо
Аз соли 1974 дар филмҳо нақш бозидааст. Дар киностудияхои кишварҳои мухталиф кор кардааст.

## Эзоҳ
Болометр

**Болометр** ( — нур ва  — андоза)  — асбоб барои чен кардани афканишоти электромагнитӣ (асосан инфрасурх), ки дар асоси тағйирёбии муқовимати электрикии моддаи ба ҳарорат ҳассос сохта шудааст. 

Болометрро соли 1878 мунаҷҷим ва физикдони амрикоӣ С. П. Ленгли (1834–1906) ихтироъ кардааст. Қисми асосии болометр лавҳачаи ниҳоят тунук (мас., аз платина ё ягон ноқили дигар) аст, ки барои беҳтар фурӯ бурдани афканишот сиёҳ карда шудааст. Бинобар тунук будан лавҳача таҳти таъсири афканишот зуд гарм шуда, муқовиматаш тағйир меёбад. Болометрҳо ду намуд мешаванд: филиззӣ ва нимноқилӣ. Болометрҳои филиззӣ аз платина, никел, тило сохта шуда, ба тавассути вурудгоҳи трансформатор насб карда мешаванд, чунки муқовиматашон кам аст. Болометри нимноқилӣ аз ду термистори наворӣ (ғафсиашон то 10 мкм) иборат буда, аз хӯлаҳои никел, кобалт, манган сохта мешавад. Термистори якуми он фаъол буда, афканишотро фурӯ мебарад. Термистори дуюм (эҳтиётӣ) аз афканишоти беруна эмин аст ва барои ҷуброни тағйироти ҳарорати муҳит хидмат мекунад. Бо болометрҳо ҳарорати объектҳои дастнорас ё масофаашон гуногун низ чен карда мешаванд. Болометрҳои терморезистории аввалин дар радифҳои маснӯъи Замин насб карда шуда буданд. Болометр ба ҳамаи спектри афканишот ҳассос аст, вале онро асосан дар ахтаршиносӣ (астрономия) барои ба қайд гирифтани афканишоти дарозии мавҷаш ниҳоят кӯтоҳ (субмиллиметрӣ) истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Абзорҳо
Пётр Болотников

**Болотников Пётр Григорович** () — варзишгар ва давандаи рус. Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1959), қаҳрамони шонздаҳкаратаи ИҶШС (1957-62) дар давидан ба масофаи 5000 ва 10000 м, қаҳрамони Аврупо (1962) ва Бозиҳои олимпӣ (1960) дар давидан ба масофаи 10000 м. Рекордсмени ҷаҳон дар давидан ба масофаҳои 5000 ва 10000 м (1960-63). Солҳои 1965-85 сармураббии клуби «Спартак» оид ба варзиши сабук буд. Муаллифи китоби «Охирин давра» (М., 1975). Ҳар сол дар шаҳри Саранск мусобиқаи байналмилалии давидан барои дарёфти ҷоизаи Пётр Болотников баргузор мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Болохона

[мини|[Оташгоҳи Боку дар рустои Сӯрохонӣ. Болои даромадгоҳ як болохона вуҷуд дорад.]]
**Болохона** () — дар ҳунари меъморӣ хонае, ки дар болои бинои асосӣ сохта мешавад. Дар Осиёи Марказӣ болохонаро дар болои дарвозахона низ месозанд. Болохона айвондор ва беайвон мешавад. Таъйиноти ҳар ду навъи он дар фасли гармо барҳаво шудани иқоматгоҳ аст. болохона аслан дар биноҳои иқоматӣ, вале гоҳе дар биноҳои фарҳангию маъмурӣ низ (аз ҷумла мадрасаи Носирия дар Табрез, девони шоҳӣ дар Ғазна, нақорахона дар Бухоро ва ғ.) сохта мешуд. Болохонаро ҳамчун анбори хоҷагӣ низ истифода мебаранд. Нигар низ Хона.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Болоҳавз

**Болоҳавз** — ансамбли меъморӣ дар қисми ғарбии Арки Бухоро, ки аз масҷид, манора ва ҳавз иборат аст.

Қадимтарин қисмати ансамбли меъморӣ ҳавзи ҳаштгӯшаи бо тахтасангҳо рӯкашшуда аст, ки дар қисми марказии он воқеъ мебошад. Ин ҳавз яке аз ҳавзҳои сершумори Бухоро буд, ки то фарорасии даврони шӯравӣ аҳолиро бо оби ошомиданӣ таъмин мекард. Номи ансамбли меъморӣ аз номи ҳамин ҳавз гирифта шудааст. Дар оби ҳавз акси манора ва айвонро бо қаторсутунҳояш равшан дидан мумкин аст. Дар ибтидои асри 18 (1712) дар қисми ғарбии ҳавз масҷиди муҳташаме сохта шуд, ки масоҳати тарҳи бинои он 11,5 м² аст. Масҷид толори калони гунбаздор, ҳуҷраҳо ва аз се тарафаш айвони дуқабата дорад, сақфаш чӯбини кандакоришуда аст. Ин масҷид аз зеботарин масҷидхои Бухоро мебошад. Айвони масҷид дорои 20 сутуни баланди кандакорӣ буда, соли 1917 сохта шудааст. Худи ҳамон сол дар қисмати ҷанубии майдон, байни ҳавз ва айвон аз хишти пухта манорае сохтанд, ки ба Манораи калон монандӣ дорад. Баъдтар ду мадрасаи хурди якошёна низ ба ансамбл дар ҷануб ва шарқ илова гардид. Ансамбл бо усули кошикорӣ, гачкорӣ, мунаббаткорӣ ва кандакорӣ оро ёфтааст. Агар аз тарафи майдони Регистон ба ансамбл назар афканем, манзараи масҷид, ҳавлӣ, манораи хурд ва ҳавз ба кас таассуроти аҷибе мебахшад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бухоро