open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Феҳристи шаҳрҳои Эрон

Ин феҳристи шаҳрҳои Эрон аст, ки аз рӯи устонҳо гурӯҳбандӣ шудааст. Солҳои барӯйхатгирии аҳолӣ (2011) ва (2016), дар ҷадвал аз Маркази омори Эрон оварда шудаанд ; аз соли 2006 дар Эрон ҳар 5 сол як барӯйхатгирӣ баргузор карда мешавад. Шаҳрҳои кишвар пойтахтҳои устонҳо, шаҳристонҳо ва бахшҳо мебошанд. Эрон 31 устон (вилоят) ва 1245 шаҳр дорад.

рост|мини|300x300пкс| Устонҳои сераҳолии Эрон дар соли 2010
рост|мини|300x300пкс| Устонҳои Эрон аз рӯи аҳолӣ дар соли 2014
рост|мини|300x300пкс| Харитаи 31 устони Эрон

рост|300x300пкс

## [[Устони Албурз]]

## [[Устони Ардабел|Устони Ардабил]]

## [[Устони Бушаҳр]]

## [[Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ]]

## [[Устони Озарбойҷони шарқӣ]]

## [[Устони Исфаҳон]]

## [[Устони Форс]]

## [[Устони Гелон]]

## [[Устони Гулистон]]

## [[Устони Ҳамадон]]

## [[Устони Ҳурмузгон]]

## [[Устони Элом]]

## [[Устони Кирмон]]

## [[Устони Кирмоншоҳ]]

## [[Устони Хӯзистон]]

## [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]]

## [[Устони Курдистон]]

## [[Устони Луристон]]

## [[Устони Марказӣ]]

## [[Устони Мозандарон]]

## [[Устони Хуросони Шимолӣ]]

## [[Устони Қазвин]]

## [[Устони Қум]]

## [[Устони Хуросони Разавӣ]]

## [[Устони Симнон]]

## [[Устони Систон ва Балучистон]]

## [[Устони Хуросони Ҷанубӣ]]

## [[Устони Теҳрон]]

## [[Устони Озарбойҷони ғарбӣ]]

## [[Устони Язд]]

## [[Устони Занҷон]]

## Харобаҳои шаҳрҳои қадимӣ

* Чога Занбил 
* Экбатана 
* Истахр 
* Нақши Рустам 
* Посоргод 
* Персеполис 
* Шаҳри Сухтеҳ 
* Суса 
* Тахти Сулаймон 
* Тепаи Сиалк

## Инчунин нигаред

* Феҳристи шаҳристонҳои Эрон 
* Рейтингҳои байналмилалии Эрон 
* Феҳристи қасрҳо дар Эрон 
* Феҳристи ғорҳо дар Эрон 
* Руйхати шаҳрҳои Осиё 
* Феҳристи губернаторони кунунии Эрон 
* Феҳристи заминҷунбӣ дар Эрон 
* Феҳристи чаҳор ҳазор эронӣ 
* Феҳристи шаҳрҳои Эрон (бо зиёда аз 100 ҳазор аҳолӣ) 
* Устонҳои Эрон

## Сарчашма

## Пайвандҳо

* Устонҳои Эрон 

## Хониши иловагӣ

* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон аз рӯи устон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Лола Тикчанди Баҳор

**Лола Тикчанди Баҳор** (; ) — фарҳангнавис ва и форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Баҳор аз қавми кҳатрии ҳиндуҳо мебошад. Дар ҷавонӣ ба шеъргӯӣ майлу рағбат дошт. Баҳор худро шогирд ва мухлиси фарҳангнависи маъруф ва шоири шинохтаи асри хеш Сироҷиддини Алихони Орзу (тасдиқи инро дар фарҳанги тафсирии Орзу «Чароғи ҳидоят» дар шарҳу эзоҳи маънои калимаи «задан» дидан мумкин аст) ва олиму фозили давр Шайх Абулхайр Хайруллоҳи Вафоӣ муаррифӣ мекунад.

## Осор
Шуҳрати ҷаҳониро ба Баҳор таълифи яке аз фарҳангҳои тафсирии муътабар ва бузургҳаҷм «Баҳори Аҷам» овардааст. Ғайр аз «Баҳори Аҷам» осори зерин низ ба қалами Баҳор тааллуқ доранд: «Ҷавоҳиру-л-ҳуруф» — рисола доир ба ҳуруфи таҳаҷҷӣ (ҳарфҳои алифбо; чопи Конпур, 1850), «Наводиру-л-масодир» — рисола доир ба таҳқиқи масдарҳои забони форсии тоҷикӣ (чопи Деҳлӣ, 1955) ва «Баҳори „Бӯстон“» — шарҳи «Бӯстон»-и Саъдӣ. Баҳор дар дарбори ҳокимони Деҳлӣ хидмат карда, ба гирифтани унвони фахрии рой (роҷа) ноил гаштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Вилоятҳои Кулумбия

Амазонас 
Антиоқуиа 
Арауча 
Атлантико 
Боливар 
Бояча 
Калдас
Кақуета 
Касанар
Кауча 
Сесар 
Чочо 
Кордоба
Сундинамарча
Гуаиния 
Гуавиар 
Ҳуила

Ла Гуаҷира 
Магдалена 
Мета
Наринё 
Норт де Сантандер 
Путумаё Қуиндио
Рисаралда 
Сан Андрес ва Провидентсиа 
Сантандер
Сукрей 
Толима 
Вал дел Каука 
Ваупез 
Вичада
Донишгоҳҳои Ҷопон

**Донишгоҳҳои [[Ҷопон]]**:

* Донишгоҳи Васэда
* Донишгоҳи Кэйо
* Донишгоҳи Токио
* Донишгоҳи Гакусюин
* Донишгоҳи Киот

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Ҷопон
Ҷопон
Донишгоҳи Токио

**Донишгоҳи Токио** (東京大学; Tōkyō daigaku, кӯтоҳ. 東大 Тодай) — яке аз машҳуртарин донишгоҳҳои Ҷопон мебошад, ки боз бо лабораторияҳои тадқиқотии худ машҳур аст.
thumb|300px|Ҷойи ташкил Донишгоҳи Токио

Токио
Луғати калимаҳои компутерӣ

**Луғати калимаҳои компутерӣ** — рӯз то рӯз аз руӣ хоҳиши корбарон пурра хоҳад шуд!

Агар дар ин рӯйхат калимае, ки шумо ҷустуҷӯ доред дарёфт нашуд - тугмачаи **вироишро** дар поёни саҳифа пахш кунед ва калимаро аз рӯи тартиб гузоред.

### Луғати терминҳои компутерӣ (Тоҷикӣ)

* Баннер
* Биос аз BIOS
Базаи дохилнамои ва хориҷнаии системави
* Интернет
* Линукс дар нутқи одӣ вомехӯрад Линух
* ЛоЛ
* Муш-монипулятор
* Скрипт
* Смайл
* Транслит Кӯтоҳшуда.
* Тэг Тр.
* Фидо
* Ядро

### Луғати терминҳои компутерӣ (Англисӣ)

*BIOS
*i18n
*LAN
*Linux
*MAN
*MMC
*Motherboard
*SD
*WAN

#### Кӯтоҳшуда

* Аббр - Аббревиатура
* Жг - жаргон, нутқи одӣ
* Тр - Транслитератсия

### Нигаред:
*Луғати смайлҳо

Гурӯҳ:Феҳристи калимаҳои компутерӣ
Калимаҳои компутерӣ
Донишгоҳи Шарқи Англия

**Донишгоҳи Шарқи Англия** () — яке аз донишгоҳҳои Англия аст.

Шарқи Англия
Донишгоҳи Уелси Аберистуит

**Донишгоҳи Уелси Аберистуит** (, ) — яке аз донишгоҳҳои Уелс аст.

thumb

Аберистуит
Донишгоҳ

**Донишгоҳ** () — мактаби олӣ, ки дар он ҷо касбе аз рӯи равияҳои илм таҳсил мекунанд. Аз рӯи қоида, корҳои илмӣ ҳам бурда мешавад. Донишгоҳҳо якчанд факултаҳоро мепайванданд, ки дар онҳо равияҳои гуногун омӯхта мешаванд.
## Пешина
Қадимтарин донишгоҳ ё **университет** ( аз  — «*умумӣ*») &nbsp;дар Аврупо — донишгоҳи тиббӣ дар ш. Солерно дар нимаи аввали асри XI ташкил шуда буд. Соли 1100 донишгоҳе дар Болоне кушода шуда буд, ки дар ибтидо мактаб буд. Дар асосӣ якчанд мактабҳои динӣ дар охири асри XII  Донишгоҳи Париж ташкил шуд. Дар ҳамин давра Донишгоҳи Кембриҷ ва дар соли 1209 Донишгоҳи Оксфорд.

## Нигаред
  
 
* Муассисаи олии касбии таълимии давлатӣ
* Муассисаи олии касбии таълимии ғайридавлатӣ


Гурӯҳ:Мактабҳои олӣ
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Александр Аблесимов

**Александр Онисимович Аблесимов** (1742 &mdash; 1783) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Сергей Сергеевич Аверинтсев

**Сергей Сергеевич Аверинцев** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Борис Николаевич Агапов

**Борис Николаевич Агапов** (1899—1973) — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Фёдор Абрамов

**Фёдор Александрович Абрамов** (29 феврали 1920 — 14 майи 1983) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Борис Акунин

**Борис Акунин** (20 майи 1956 — ) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус аст.

## Зиндагинома
Григорий Чхартишвили дар оилаи офицсери-тупчӣ Шалва Чхартишвили ва муаллимаи забони русӣ ва адабиёт Берта Исааковна Бразинский (1921—2007) тавлид ёфт. Соли 1958 оила ба Маскав.

## Эҷодиёт
## Адабиёт
## Сарчашма
* Официальный сайт Эраста Петровича Фандорина 
* Теэт Корстен. Акунин и Фандорин нуждаются в орднунге 16. Июнь 2011, «Северное побережье»
* Роман Сенчин. Раб Успеха 
* Беллетристика требует знаний, чувства меры, дисциплины — Борис Акунин  Интервью на сайте ИТАР-ТАСС

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Леонид Николаевич Андреев

**Леонид Николаевич Андреев** (21) август 1871 &mdash; 12 сентябр 1919) — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Зодагони соли 1871
Александр Беляев

**Александр Романович Беляев** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд. Яке аз асосгузорони адабиёти тахаюлии шӯравӣ аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Григорий Бакланов

**Григорий Яковлевич Бакланов** (11 сентябр 1923 — 23 декабри соли 2009) — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Иосиф Александрович Бродский

**Иосиф Александрович Бродский** (24 май 1940 — 28 январи 1996) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Валерий Брюсов

**Валерий Яковлевич Брюсов** (… — …) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Иван Алексеевич Бунин

**Иван Алексеевич Бунин** (22 октябр 1870  — 8 ноябр 1953) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус, барандаи ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт (1933).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Кир Буличёв

**Кир Буличёв** (18 октябр 1934, Москва — 5 сентябр 2003, Москва) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Константин Константинович Вагинов

**Константин Константинович Вагинов** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Владимир Войнович

**Владимир Николаевич Войнович** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Александр Блок

**Блок Александр Александрович** (28.11.1880, Петербург — 7.8.1921, Петроград) — , драматург, мунаққиди рус, яке аз намояндагони маъруфи символизм дар Россия.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Петербург (1906). Аз хурдсолӣ ба шеъру шоирӣ майлу рағбати беандоза дошт. Нахустин шеърҳояш дар матбуот соли 1903 ба табъ расидаанд. Пас аз нашри маҷм. «Шеърҳо дар васфи хонуми зебо» (1904) чун шоир маъруфият пайдо кард. То ин давра Блок тақр. 800 шеър навишта буд, вале ба ин маҷмӯа танҳо 100 шеъраш дохил гардидааст. Дар шеърҳои солҳои аввали ба арсаи эҷод қадам ниҳодани Блок рамзҳои муҷарради мистикию романтикӣ ба назар мерасиданд, ки баъдан аз инҳо, Масалан аз символизм, дур шуд ва ба воқеият рӯй овард. Солҳои 1918-21 пурмаҳсул­тарин давраи эҷодиёти Блок ба шумор мераванд. Достонҳои «Дувоздаҳ» (дар бораи Инқилоби Октябр), «Скифҳо», «Зиёӣ ва Инқилоб» ва ғ. маҳсули эҷоди шоир дар ҳамин давраанд. Блог шоири романтик (ниг. Романтизм), сарояндаи ишқ, вассофи Ватан буд. Ба қалами Блок осори драмавӣ — «Зани ношинос», «Шоҳ дар майдон» (1906), «Суруди қисмат» (1907 — 08), «Садбаргу Салиб» (1912-13) ва ғ. ҳам тааллуқ доранд. Афкору андешаҳои танқидӣадабияшро дар мақолаҳо, Масалан «Оид ба символизм дар адабиёти рус» (1910) ва ғ., иброз доштааст. Аз баъзе нигоштаҳои ёддоштӣ ва мақолаҳои адабиётшиносии Блог бармеояд, ки бо адабиёти форс-тоҷик, эҷодиёти намояндагони алоҳидаи он ба туфайли навиштаҳои А. С. Грибоедов, тарҷумаҳои аз осори адабиёти классикии форс-тоҷик анҷомдодаи Блок В. Бер, тарҷумаи «Гулис­тон»-и Саъдӣ (маҳсули заҳмати Холмогоров) ва ғ., шинос шудааст. Блог дар ашъораш на танҳо ба мазмуну мундариҷаи осори адабиёти классикии форс-тоҷик, балки ба ҷиҳатҳои шаклии ашъори форсии тоҷикӣ пайравӣ кардааст. Ҳамин рӯҳияи гароиши Блок ба адабиёти форс-тоҷик, яъне корбурди таркибҳои савтиву наҳвӣ, истеъмоли таъбирҳо дар мисраву байту бандҳо, авзону қофия ва ғ. дар шеъри ӯ сабаб гардиданд, ки шоирону адибони тоҷик эҷодиёти Блокро биомӯзанд ва намунаҳое аз осори ӯро тарҷума ва пешниҳоди хонандаи тоҷик кунанд. Масалан шоири тоҷик М. Қаноат аз шеъри Блок илҳом гирифтанаш ва дар эҷоди баъзе достонҳо аз ӯ баҳра бардоштанашро таъкид кардааст («Вопросы лите­ратуры», 1980, № 10). Шоирони дигари тоҷик Қутбӣ Киром, Ғаффор Мирзо, Лоиқ, Бозор Собир, Баҳром Фирӯз, Ҳикмат Раҳмат ва дигар осори Блокро омӯхта, дар борааш мақолаҳо навиштаанд, шеърҳояшро ба забони тоҷикӣ гардондаанд. Ин амр, махсусан, соли 1980-соли ҷашни 100-солагии Блок ки дар Тоҷикистон ҳам баргузор шуд, ба таври густарда сурат гирифт.

## Осор
* Панҷ шеър// Садои Шарқ, 1969, № 11;
* Сармаст шавад зи бӯйи шеърам…//Садои Шарқ, 1980, № 94;
* Тарҷумаҳо аз Блок дар гулчини ашъори Муъмин Қаноат (Сарҷӯи сабз, Д., 1975), Қутбӣ Киром, (Сари баланд. Д., 1982);
* Собрание сочинений. В 12-х тт. М., 1997—2001.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Новая российская энциклопедия. Т. III (1). М., 2007.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Зодагони 7 август вафот кардаанд
Иван Гончаров

**Иван Александрович Гончаров** () — и рус, очеркнавис.

## Зиндагинома
Аз хонаводаи тоҷир. Хатмкардаи Донишгоҳи Маскав (1834). Сипас ба Санкт-Петербург омада, дар Вазорати молия ва солҳои 1863-67 дар идораи сензура кор кард. Дар оғози роҳи эҷод тарафдори В. Г. Белинский ва таълимоти ӯ буд. Пас аз таълифи нахустин романи комили «Ҳодисаи одӣ» (1845-46, нашраш 1847; тарҷумаи тоҷикиаш — 1959), Г. чун яке аз беҳтарин нависандагони рус шуҳрат ёфт. Дар ин асар рафти ҳодисаҳо дар бархӯрди орзуҳои сентименталию романтикии қаҳрамони ҷавону воқеияти замон сурат гирифтаанд.

Солҳои 1852-54 Г. дар вазифаи муншии адмирал Е. В. Путятин ба саёҳати ҷаҳон баромад ва соли 1858 маҷмӯаи очеркҳои «Фрегати Паллада»-ро мунташир намуд, ки бо тасвирҳои этнографӣ, андешаҳо пиромуни ояндаи тамаддун ва беллетристика тавъам аст. Дар романи дуввуми Г. «Обломов» (1847-57, нашр 1849) тазодди ду мабдаи ба табиати инсон хос: коҳилӣ (Обломов)-ву фаъолӣ (Штолтс) манзур шудаанд. Образи Обломов, ки бо вижагиҳои амиқи хислатҳои миллӣ қаламдод шудааст, боиси баҳси марбут ба табдил шудани Обломов ба яке аз чеҳраҳои рамзии фарҳанги русӣ гардид. Г. дар ин роман баъзе қонунҳои романнависӣ (мас., рақобати ишқӣ ҳамчун асоси сужет)-ро сарфи назар кардааст. Ҳамчунин романи севвуми ӯ «Варта» (1850-68, нашраш 1869; тарҷумаи тоҷикиаш — 1962) баҳси тезу тундеро оид ба мавзӯи нигилизм ба миён овард (образи Марк Волохов). Г. худ бо ҳеч кадом ҷараёнҳои назариявӣ ҳамраъй набуд. Ӯ ба мушкилоти шуури ҷамъиятӣ на дар мисоли мухолифатҳои қаҳрамононаш, балки вобаста ба воқеияти зиндагии ҳаррӯза рӯй овардааст. Ҳамчун мунаққид бо мақолаи «Миллион азоб» (1872), ки дар он мазҳакаи А. С. Грибоедов баррасӣ шудааст, машҳур гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Сергей Довлатов

**Серге́й Дона́тович Довла́тов** (дар тифлӣ **Ме́чик**, по паспорту — **Довла́тов-Ме́чик**; 3 сентябри 1941, Уфа — 24 августи 1990, Ню-Йорк) — нависанда ва воқеанигори рус.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Фёдор Достоевский

**Фёдор Михайлович Достоевский** (11 ноябр, 1821 — 9 феврал, 1881) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Зиндагинома

## Китобҳо

* 1846 — *Бедные люди *
* 1861 — *Униженные и оскорбленные *
* 1866 — *Игрок *
* 1866 — *Преступление и наказание*
* 1868 — *Идиот *
* 1872 — *Бесы *
* 1875 — *Подросток*
* 1880 — *Братья Карамазовы*

Гурӯҳ:Нависандагони Русия
Юлий Маркович Даниэл

**Юлий Маркович Даниэл** (15 ноябр, 1925 &mdash; 30 декабр, 1988) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Сергей Есенин

**Сергей Александрович Есенин** () — и рус ва яке аз маҳбубтарин шоирони Русия дар қарни бистум буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Василий Андреевич Жуковский

**Василий Андреевич Жуковский** — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.
## Зиндагинома
### Омӯзиш
### Даврони шоирӣ
### Жуковский дар солҳои 1837 - 1839
### Рӯзҳои охирини зиндагӣ
## Ҷоизаҳо
## Фарзандон
## Хотира
### ҳайкалҳо
## Жанрҳои асосӣ
### Элегияҳо
### Сурудҳо ва романсҳо
### Афсонаҳо
### Балладаҳо
### Шеърҳо
### Асарҳо ва ҳикояҳо дар намуди шеърӣ
## Ҳамчунин нигаред
* Александр Пушкин
## Эзоҳ
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Михаил Николаевич Загоскин

**Михаил Николаевич Загоскин** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Евгений Иванович Замятин

**Евгений Иванович Замятин** (1884 — 1937) — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

## Китобҳо
* Один (1908)
* Девушка (1911)
* Уездное (1912)
* На куличках (1913)
* Алатырь (1914)
* Студенческий сынок (1914)
* Правда истинная (1914)
* О святом грехе Зеницы-девы (1916)
* Картинки (1916)
* Мученица науки (1916)
* Глаза (1917)
* Островитяне (1917)
* Пещера (1920)
* О блаженном старце Памве Нересте… (1920)
* Ловец человеков (1921)
* Мы (1921)
* Я боюсь (1921)
* Арапы (1922)
* Русь (1923)
* Видение (1924)
* Буриме (1924)
* О чуде, происшедшем в Пепельную Среду… (1924)
* Краткая история литературы от основания и до сего дня (1924)
* Десятиминутная драма (1925)
* Икс (1926)
* Слово предоставляется товарищу Чурыгину (1927)
* Ела (1928)
* Наводнение (1929)
* Мученики науки (1929)
* Эпитафии 1929 года (1929)
* Часы (1934)
* Лев (1935)
* Бич Божий (1935)
* Встреча (1935)

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Андрей Ефимович Зарин

**Андрей Ефимович Зарин** (1862&mdash;1929) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Павел Засодимский

**Павел Владимирович Засодимский** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Николай Николаевич Златовратский

**Николай Николаевич Златовратский** (26 декабр, 1845 &mdash; 23 декабр, 1911) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Олга Ивинская

**Олга Всеволодовна Ивинская** (; , Тамбов — , Маскав) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Нависандагони Русия
Александр Куприн

**Александр Иванович Куприн** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Борис Лавренев

**Борис Андреевич Лавренев** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Зиндагинома
Дар Херсон дар оилаи омӯзгор таваллуд шудааст. Дар факултаи ҳуқуқи Донишгоҳи Маскав таҳсил кардааст. Шеърҳо менавишт.
Иштирокчии Ҷанги якуми ҷаҳон ва Ҷанги шаҳрвандӣ дар Русия.
Дар замони ҷанги шаҳрвандӣ дар Туркистон буд.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи Сталин дараҷаи якум (1946) — барои пеесаи Барои онҳое, ки дар баҳранд «За тех, кто в море!» (1945)
* Ҷоизаи Сталин дараҷаи дуюм (1950) — барои пеесаи Садои Амрико «Голос Америки» (1949)

## Нишона дар Ленинград
1934—1942 — особняк М. Э. Клейнмихель — набережная Жореса, 12.

## Асарҳо

### Повестҳо
* 1924 — Шамол «Ветер»
* 1924 — Ранги ситора «Звездный цвет»
* 1924 — Чилу якум «Сорок первый»
* 1927 — Моҳвораи ҳафтум «Седьмой спутник»
* 1928 — «Гравюра на дереве»
* «Рассказ о простой вещи»

### Филмҳо
* Чилу якум (филм, 1927)
* Чилу якум (филм, 1956)
* Моҳвораи ҳафтум (филм)

## Пайвандҳо

* 
* Борис Андреевич Лавренёв (Сергеев)
* Лавренёв Борис Андреевич

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Михаил Лермонтов

**Михаил Юревич Лермонтов** () — , нависанда, драматург ва рассоми адабиёти русӣ буд.

## Зиндагинома

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Шоирони адабиёти русӣ
Михаил Ломоносов

**Михаил Василевич Ломоносов** (19 ноябр, 1711 &mdash; 15 апрел, 1765) олими табиатшинос,  олими энсиклопедист - кашфиёту рисолаҳояш доир ба илмҳои кимиё ва физика, астрономия, металлургия, геология, минералогия, забони адабии рус бахшида шудааст. Ломоносов профессори кимиё, академики Академияи императории Русия ва академики фахрии Академияи шоҳии Шветсия, асосгузори лоиҳаи бунёд намудани Донишгоҳи Маскав мебошад. Ба номи ин олим ва маорифпарвари машҳури рус яке аз бузургтарин Донишгохҳои Русия - Донишгоҳи давлатии Москва гузошта шудааст.

## Ҳамчунин нигаред
* Филиали Донишгоҳи давлатии Москва ба номи Михаил Ломоносов дар шаҳри Душанбе    
* Донишгоҳҳои Русия (қисмат Москва)

## Эзоҳ

 маълумоти олӣ надорад

Гурӯҳ:Олимони Русия
Павел Иванович Мелников-Печерский

**Павел Иванович Мелников-Печерский** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Владимир Владимирович Набоков

**Владимир Владимирович Набоков** (1899— 1977) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Юрий Нагибин

**Юрий Маркович Нагибин** (3 апрел, 1920 &mdash; 17 июн, 1994) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Александр Образтсов

**Александр Алексеевич Образцов** (23 сентябри 1944 — 5 декабри 2017) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Борис Пастернак

**Борис Леонидович Пастернак** () — шоир, нависанда ва тарчумони шӯравии рус. Яке аз бузургтарин шоирони руси қарни XX. Ӯ аввалин шеърҳои худро дар 23 солагӣ мунташир кард. Соли 1955 румони «Доктор Живаго»-ро ба поён расонд, ки се сол баъдаш Ҷоизаи Нобели адабиётро ба даст овард ва пас аз он тавассути ҳукумати шӯравӣ ва теъдоде аз ҳамкоронаш мавриди озору азият ва таъқиб қарор гирифт ва дар натиҷа маҷбур ба чашмпӯшӣ аз ҷоиза шуд.

## Зиндагинома
Дар Маскав дар як хонаводаи эҷодкори яҳудӣба дунё омадаст. Падар — рассом, академики Фарҳангистоин ҳунари Санкт-Петербург Леонид Осипович (Исаак Иосифович) Пастернак ва модар — пиёнунавоз Розалия Исидоровна Пастернак (бо номи хонаводагиии Кауфман, 1868—1939), дар соли 1889, як сол қабл аз таваллуди писарашон аз Одесса ба Маскав нкӯч бастанд. Бурис дар хонае дар чорроҳаи Армс Лейн ва кӯчаи дуюми Тверская-Ямская мутаваллид шуд, дар он ҷо ки онҳо маскан гирифтанд.

## Эҷод
Аввалин маҷмӯаи ашъори ӯ «*Дугоник дар абрҳо*» (1914), «*Аз болои монеаҳо»* (1916) мебошанд. Соли 1922 китоби ашъори *«Хоҳарам* *ҳаёти ман*» аз чоп баромад, ки шоирро шуҳратманд гардонд. Маҳз ҳамин китобашро Пастернак ифодаи мавқеи эҷодиёташ мешуморад.

Романи «*Доктор Живаго*» авҷи шӯҳрати эҷодиёти Пастернак ҳамчун насрнавис мебошад. Вай онро муддати 10 сол навишта, соли 1955 ба итмом расонд. Ин роман соли 1958 дар хориҷа нашр шуд, Пастернак барои он ҷоизаи Нобелро сазовор гардид.

Номи китоб баргирифта аз шахсияти аввали он — як доктор шоир аст. Достони марде дар он ҳикоят мешавад, ки ошиқи ду зан аст ва ин мавзӯъ ҳамзамон бо инқилоби соли 1917 Русия ва сипас ҷанги дохилии солҳои 1918—1920 тасвир мешавад.

Дар ватанаш ин роман ҳам аз ҷониби мақомот ва ҳам дар доираҳои адабӣ интиқодҳоро ба бор овард. Пастернак аз Иттифоқи нависандагон хориҷ карда шуд. Баъдтар, соли 1988 роман дар маҷаллаи «Новый мир» ба табъ расид. Роман бо шеъри қаҳрамони он анҷом меёбад, ки рӯҳбаландии ахлоқиву фалсафии мавқеи муаллифро фаро гирифтааст.

Борис Пастернак 30-уми майи соли 1960 дар шаҳри Москав вафот кард. То соли 1989 номи Пастернак дар китобҳои дарсӣ аслан вуҷуд надошт ва ҳатто аз будани чунин адибе аксаран бехабар ҳам буданд.

Соли 1987 қарор дар бораи ихроҷи адиб аз сафи Иттифоқи нависандагони ИҶШС лағв шуд.

Соли 1988 бори аввал романи «Доктор Живого» дар маҷаллаи «Новый мир» чоп шуд.

Соли 1988 дипломи барандаи ҷоизаи Нобели адабиёт барояш навишта шуд.

9  декабри соли 1989 медали ҷоизадори Нобел ба писари адиб Евгений Пастернак супурда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони Русия
Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Александр Николаевич Попадин

**Александр Николаевич Попадин** (1964 &mdash;...) — яке аз нависандагони муосири адабиёти русӣ аст. Дар Калининград зиндагӣ мекунад.
Таърих ва замони ҳозираи Калининград мавзӯъи эҷодиёташ мебошад.

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Владимир Богданович Резун

**Владимир Богданович Резун** (**Виктор Суворов**) (1947) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буда, бо лақаби Виктор Суворов машҳур аст.

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Мария Сергеевна Романушко

**Мария Романушко** ( (1950)) — яке аз шоира ва нависандагони шинохтаи адабиёти рус аст. Аъзои иттифоқи нависандагони Маскав мебошад. Ӯ Донишкадаи адабиётшиносии ба номи Горкийро хатм карда аст. Аз соли 1968 дар шаҳри Маскав сукунат мекунад.

## Эҷодиёт
* «Лунные цирки», ашъор, 1981
* «Мой путь к Тебе», ашъор, 1995
* «До востребования», ашъор, 1995
* «Еженощное», ашъор, 1995
* «Сурожская тетрадь», ашъор, 1996
* «Обкусанное небо», ашъор, 1996
* «Снег и весна», ашъор, 1996
* «Метель жаворонков», ашъор, 1996
* «За три моря», ашъор, 1996
* «Тёплый купол», ашъор, 1996
* «Песни встреч и разлук», ашъор, 1996
* «Тридцать первое августа», ашъор, 1996
* «Не прощаюсь с тобой», қисса дар бораи сирк, 1997
* «Наши зимы и лета, вёсны и осени», достон дар бораи кӯдакӣ, 2000
* «Нескучные стихи», 2001
* «Как лепить планеты», қиссаҳо, 2001
* «В нашем маленьком ковчеге», ашъор барои кӯдакон, 2001
* «Эй, там, на летающей соске!», қисса, 2002
* «Карантин», қисса, 2002, 2004
* «Шёпот листьев», ашъор, 2003
* «Сто улыбок», ашъор, 2003
* «Сны на балконе», ашъор, 2003
* «Голубки в небе», 2003, 2004
* «Зоопарк на тринадцатом этаже», қисса, 2003
* «Семейная сокровищница. Воспитание свободной и творчеством», 2003
* «Там, где всегда ветер», достон дар бораи наврасон, 2004
* Трилогия «Побережье памяти» (ёддоштҳо):
** «В свете старого софита», 2006
** «Не под пустым небом», 2006
** «Если полететь высоко-высоко…», 2007

## Сарчашма
*Мария Романушко. Христианская книга.

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Николай Михайлович Рубтсов

**Николай Михайлович Рубтсов** (3 январи 1936 &mdash; 19 январи 1971) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Сергей Терентевич Семёнов

**Сергей Терентевич Семёнов** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Александр Серафимович Серафимович

**Александр Серафимович Серафимович** (1863 — 1949) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Александр Солженитсин

**Александр Исаевич Солженитсин** () — нависандаю драматурги русӣ буд. Барандаи ҷоизаи Нобел (1970) ва ҷоизаи Темплтон (1983).

## Зиндагинома

## Эҷодиёт
* *Як рӯз аз зиндагии Иван Денисович* (Один день Ивана Денисовича) (1962)
* *Ҳавлии Матрёна* (Матрёнин двор) (1963)
* *Дар якумин доира* (В круге первом) (1968)
* *Иморати саратон* (Раковый корпус) (1968)
* *Галаҷазираи ГУЛаг* (Архипелаг ГУЛаг) (1973)
* *Гусола булутро шох зад* (Бодался телёнок с дубом) (1975, 1991)
* *Чӣ гуна ба мо Русияро эҷоди зербино кардан* (Как нам обустроить Россию) (1990)

## Адабиёт

## Хотираҳо

## Пайвандҳо

## Сарчашма

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи Темплтон
Владимир Сергеевич Соловёв

**Владимир Сергеевич Соловёв** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус, файласуф, мутафаккири динӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Файласуфони Русия
Гурӯҳ:Файласуфон
Гурӯҳ:Файласуфон аз рӯи алифбо
Михаил Салтиков-Шедрин

**Михаил Евграфович Салтыков-Щедрин** (27 январи с.1826 &mdash; 10 майи с.1889) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Аркадий ва Борис Стругаскийҳо

**Аркадий ва Борис Стругаскийҳо** (... —...) ҳарду нависандагони адабиёти русӣ буданд.

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Александр Сухово-Кобилин

**Александр Василевич Сухово-Кобылин** (1817 &mdash; 1903) — драманавис, файласуф, тарҷумон ва яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Андрей Синявский

**Андре́й Дона́тович Синя́вский** (тахаллуси адабӣ — **Абра́м Терц**; ) — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Лев Толстой

**Лев Николаевич Толстой** (1828 — 1910) — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.

## Зиндагинома
Толстой Л.Н. – нависандаи маъруфи рус, дар хонаводаи ашрофзода, дар деҳаи Ясная Поляна (губернияи Тула) ба дунё омадааст. Вазъи оилаи худро (Лев се бародару як хоҳар дошт) нависанда дар асараш «Бачагӣ. Наврасӣ. Ҷавонӣ” тасвир кардааст.

Маълумоти ибтидоиро ӯ дар зодгоҳи худ гирифта, баъдан ба Университети Қазон, ба факултаи фалсафа, дертар ба факултаи ҳуқуқшиносӣ дохил мешавад. Аммо ӯ донишгоҳро тарк мекунад. Дар шаҳри Севастополи Қафқоз хидмати ҳарбӣ кардааст. Дар он ҷо маҳорати эҷодии Толстон сайқал меёбад. Пас аз хидмат ба саёҳати Аврупо мебарояд. ӯ дар якчанд мактабҳи ибтидоӣ бо усули худ ба мактаббачагон дарс додааст.

Асарҳои бузургтарини Толстой «Ҷанг ва Сулҳ» ва «Анна Каренина» ба шумор мераванд. Баъдтар Толстой ба Маскав мекӯчад ва системаи динӣ-фалсафии худро асос мегузорад. Ақидаҳои фалсафии ӯ оид ба муҳаббати ҳамагон, кӯшишу такомули инсон дар мақолаҳо ва ҳикояҳояш дарҷ ёфтаанд. Дар асарҳои «Воскресение» ва «Сонатаи Кретсеров» ҳамин мазмун дида мешавад.

Лев Толстой инсони воқеан хоксору самимӣ буд ва кӯшиш мекарда, ки ба мардуми бенаво кумак расонад, бо роҳҳои гуногун бар зидди беадолатиҳо мубориза барад. Дар охири умраш аз сарвату дороӣ даст мекашад ва пас бемории сармохӯрӣ вафот мекунад.

## Эҷодиет
Романҳои Толстой инҳоянд:  «Ҷанг ва Сулҳ» ва «Анна Каренина» ва диг.;
Асарҳои драмавӣ: «Хонаводаи заҳролуд» (1864), «Нигилист» (1866), «Ҳокимияти зулмот» (1886), «Коркардаи драмавии қиссаи Аггее» (1886), «Самараи маориф» (1890), «Дар торикӣ ҳам нур медурахшад» (1890-1900), «Пётр Хлебник» (1894), «Ҷасади зинда» (1900), «Ҳамаи хусусиятҳо аз ӯст» (1910) ва диг. асарҳо.

thumb|Николай Илич Толстой, падари нависанда. Солҳои 1820-ум. рассоми ношинос

### Тасвири нависанда

File:Rus Stamp-Lev_Tolstoy-1935-3.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС,  номинал 3 коп., соли 1935
File:Rus Stamp-Lev_Tolstoy-1935-10.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС,  номинал 10 коп., 1935
File:Rus Stamp-Lev_Tolstoy-1935-20.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС,  номинал 20 коп., соли 1935
File:The Soviet Union 1956 CPA 1968 stamp (Leo Tolstoy and Scene from War and Peace).jpg|Маркаи почтаи СССР,  1956 год
File:1960 CPA 2489.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС,  номинал 20 коп., соли 1960
File:1960 CPA 2490.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС,  номинал 40 коп., 1960
File:1960 CPA 2491.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС,  номинал 60 коп., 1960
File:SU Leo Tolstoi stamp.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС,  1978 год
File:Stamp of Moldova md621.jpg|Маркаи почтаи Молдова,  соли 2003


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Нависандагони Русия
Надежда Тэффи

**Надежда Тэффи** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Иван Тургенев

**Иван Сергеевич Тургенев** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Велимир Хлебников

**Велимир Хлебников** (**Велемір, Велемир, Velimir**; номи аслиаш **Виктор Владимирович Хлебников**) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Антон Чехов

thumb|right|Антон Павлович Чехов
**Антон Павлович Чехов**  (17/29) январи 1860, шаҳри Таганрог, вилояти Екатеринославская (вилояти Ростови имрӯза) — (2/15) июля 1904, Баденвайлер[1]) — яке аз нависандагони бузурги классики адабиёти русӣ буд.
## Зиндагинома
## Эҷодиёт
## Адабиёт
## Хотираҳо
## Пайвандҳо
* Международный конкурс, посвященный 150-летию А. П. Чехова
* Биография А. П. Чехова в энциклопедии «Кругосвет» 
* Афоризмы и высказывания А. П. Чехова 
* А. П. Чехов: биография, произведения, фотографии 
* Могила А. П. Чехова (Новодевичье кладбище)
* Сайт Чеховской комиссии при Совете по мировой культуре РАН 
* Страничка А. П. Чехова на сайте Таганрогской Центральной городской публичной библиотеки имени А. П. Чехова 
* Тарасов А. Б. Праведники А. П. Чехова — образ религиозных сомнений и веры писателя
* Чеховский центр 
* peoples.ru 
* Сайт Чеховской гимназии, посвящённый А. П. Чехову
* Переписка Чехова с Сувориным
*  1904 год. Антон Чехов  
* Сочинения Чехова на сайте Lib.ru: Классика

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Гурӯҳ:Нависандагони Русия
Гурӯҳ:Зодагони соли 1860
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1904
Михаил Шолохов

**Михаил Александрович Шолохов** () — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти русӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Василий Макарович Шукшин

**Василий Макарович Шукшин** (; ) — яке аз нависандагони адабиёти рус ва ҳунарпешаи советии шинохта буд.

## Зиндагинома

## Асарҳо

## Сарчашма

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Анатолий Борисович Юркин

**Анатолий Борисович Юркин** (24 июн, 1963 &mdash; ) — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус аст.

Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Голуэй

**Голуэй** (, ) — яке аз шаҳрҳои Ҷумҳурии Ирландия аст.

## Донишгоҳҳо

*Донишгоҳи Ирландаи милли, Голуэй

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳӯрии Ирландия
Мор

**Мор** — аз оилаи хазандагон буда, якчандхел мешавад: мори гюрза, мори печон, мори кубро, мори афъӣ, мори обӣ мормохи мори чипор ва гайраҳо.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Морҳо
Бугма

**Буғма** – гиёҳи лӯндабехи бисёрсола аст, Қадаш 20-25см мешавад. Барги миёнаги (як-дуто) пояги (3-5то) гултудаи хушнамо, гули зард, гул ғузаи пуфакшакли 1-2 тухмаи мудавар дорад. Гул дар моҳи апрел то июн мева мекунанд.Одатан нишибии кӯҳҳо, бутаю бешазори гармсел пистаю фарқзор барин ҷойҳо дар баланди 400-1900м аз сатҳи баҳр нуму меёбад.
## Сарчашма
Дӯст

**Дӯст** як намуди бародарест ҷамъиятӣ, ки онро мо бояд ҳамчун бародар қабул кунем.

## Нигаред
*Душман
Дарахт

**Дарахт**, дор, шаҷар () — рустании дарозумри танаву шоху баргдор. Тибқи таснифи эколог ва геоботаники даниягӣ К. Раункиер дарахтҳо мансуби фанерофитҳо мебошанд. Дарахт аз тана, шоха ва реша иборат аст. Танаи дарахт аз ҷанини муғҷа рушд ёфта, ҳамеша ба боло месабзад. Тана такягоҳи шоху навдаҳо аст. Он моддаҳои ғизоиро интиқол дода, баъзан вазифаи захиравиро низ иҷро мекунад.

## Таснифот
Дарахтҳо вобаста ба шакли тана (махрутшакл, устувонашакл, бардамида), шоху барг (аҳромшакл, байзашакл, чатршакл, мудаввар) ва баъзан реша аз ҳамдигар фарқ доранд. Тана ва шохсори дарахтони ҳақиқӣ, ки бисёре аз лучтухмҳо ва рустаниҳои дупаллагии гулдорро дар бар мегиранд, ҳамеша ё дар як мавсим аз ҳисоби фаъолияти камбий ғафс мешаванд; онҳо аз қисми фарохи марказӣ — чӯб (зиёда аз 90 дарсади ҳаҷм), ки бо пӯсти дуввумин ва пӯстлох фаро гирифта шудааст, иборат мебошанд. Чӯби дарахтони минтақаҳои иқлимашон мавсимӣ ба солҳалқаҳо ҷудо мешавад. Рустаниҳои дарахтмонанд, ки танаи онҳо бешох буда, баргҳои калон-калон доранд (сарахсҳои дарахтшакл, саговникҳо, нахл ва ғайра), ба гурӯҳи дарахтҳо дохил намешаванд; қисми асосии танаи онҳо аз бофтаҳои паренхемӣ ва дастаҳои интиқолии пӯшида иборат аст.

## Дарахтони бузург
Тамоми минтақаҳои табииву кӯҳсори олам аз дарахтони гуногун таркиб ёфтаанд. Хосса дар минтақаҳои тропикӣ дарахтҳои гуногун месабзанд. Дарахтҳо мавҷудоти калонтарини кураи Замин мебошанд. Масалан, баландии секвойяи ҳамешасабз (Sequoia sempervirens) 115,3 м, қутри танаи таксодиуми мексикоӣ (Taxodium mucronatum) 11,4 м, ҳаҷми танаи саквойядендрони бузург (Sequoiaadendron giganteum) 1489 м3 аст. Вазни баъзе дарахтҳо беш аз 600 т ва тӯли умрашон зиёда аз 4,8 ҳазор сол (Pinus longaeva) мебошад.

## Сарвати табиӣ
Дарахтҳо дар гуногунрангии биоморфологӣ ва таҳаввулоти рустаниҳои тухмдор нақши муҳим доранд. Онҳо сарвати табиӣ ва манбаи асосии чӯб, хӯрокворӣ, дорувор, ашёи техникиву ороишӣ ва ғайра мебошанд. Дарахтонро барои барпо намудани бешазори муҳофиз, дарахтзори ҳифзи боғот, минтақаи ҳифзи киштзор ва ғайра низ истифода мебаранд. Коллексияҳои илмии дарахт дар дендрарийҳо мавҷуданд. Дарахтро илми дендрология меомӯзад.

## Адабиёт
* Качалов А. А. *Древесные породы мира.* М., 1982;
* Лотова Л. И. *Морфология и анатомия высших растений*. М., 2000;
* Еленевский А. Г., Соловьева М. П., Тихомиров В. Н. *Ботаника.* М., 2006.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дарахттон
Иттиҳод

Баҳри **Иттиҳод**и, баҳри канории уқ. Ҷанубӣ дар Антарктида, байни Замини Эндерби ва пиряхи пелфии Ғарбӣ. Мсоҳ. 812 ҳаз. км. квадрати.Қисми ҷанубии баҳр (чуқуриаш аз 500 м камтар), дар қисми шим. чуқурии баьзе ҷойҳояш беш аз 3000 м. қариб тамоми сол бояхҳои шинокунанда пушидааст; айсбергҳо бисёранд. Дар соҳил б. И. стансияҳои илмии Австраля-Моусон ва Дейвис воқеанд. Дар омухтани б. И. ва терр. атрофи он экспидитсияҳои арнтрктикии совети саҳми калон гузощтанд.
Корд

thumb|250px|Сохти корд:
1) тарафи оҳании корд,
2) даста,
3) нӯги тези корд,
4) дами корд,
5) нишебиҳои қисми теғ,
6) тарафи кунди корд,
7) дол — чуқурӣ барои мустаҳкамии корд,
8) қисми тез нашудаи теғ,
9) Муҳофизак қисми кордест, ки ангуштонро ҳимоя мекунад.,
10) Сар — ҷузъиёти дастаки корд,
11) тасма — ҳалқа

**Корд** — асбоби буррандаи як ва дудама ки асосан дар рӯзгор ва хоҷагидори кор мефармоянд.

## Қисмҳои корд
Корд аз се қисм — даста гулубанд ва теғ иборат аст. Корди чахмоқсангии паҳни нугтез аз давраи палеолит маълум мебошад. баробари тараққиёти ҷамъият ва коркарди фулузот хели мисину биринҷи, инчунин дар аввали асри оҳан кордҳои оҳанин пайдо шуд. Аз садаи XII кордро бештар аз пӯлод месозанд.

## Намудҳои корд
* Корди ош
* корди чӯпонӣ,
* корди қассобӣ,
* корди дудама ё ханҷар,
* качкорд маъмуланд.

## Ҳамчунин нигаред
* Шамшер
* Ошхона

Гурӯҳ:Ҷангафзорҳо
Гурӯҳ:Силоҳҳои сард аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кордҳо
Гурӯҳ:Силоҳи ҳавододашаванда
Гурӯҳ:Артефактҳои бостонӣ аз рӯи намуд
Гурӯҳ:Артефактҳои бостонӣ
Осмон

thumb|300px|Осмони беғубор
**Осмон** — қисми атмосфера ё болои замин.    
Намуди осмон аз кураи Замин вобаста ба вақти шабу рӯз, фасли сол ва ҳаво дигаргун мешавад. Дар осмон зиёдтар абрҳо ва шабона сайёраи дигар Моҳтоб ва ситораҳо ба назар мерасанд. Намуди осмон дар вақти парвози тайёра аз болои абр аз намуди осмони аз замин назар кардашуда (махсусан дар вақти бориши борон) фарқ мекунад.

## Аксҳои осмон

Image:SI-Sky.JPG 
Image:Turbulent skies.jpg 
Image:Stormy skies.jpg
Image:Trees-sky.jpg 
Image:Sunset02.jpg 

## Инчунин нигаред
* Абр
## Эзоҳ

* Небо в фотографиях 
* Почему небо голубое? 

Гурӯҳ:Атмосфера
Гурӯҳ:Замин
Кӯрмуш

**Кӯрмуш**, ангуштбурак, ҷинси ҳайвони ширмак аз катори хояндахо. Думи кӯтоҳ, сари калон, чашмҳои хурд, дандонҳои пеши дароз ва муинаи нарм дорад. дарозии танаш то 13 см мешавад. Ҳаёти зеризамини мегузаронад, ба руйи замин кам мебарояд. дар даштхо ва биёбонҳои Аврупо ва Осиё васеъ паҳн шудааст. Дар Тоҷикистон як намуди кӯрмуш — кӯрмуши мукаррари вомехурад. Дар як мушхона то 10 — 15 тоӣ ҳаёт мегузаронанд. Фаслҳои гарми сол (баҳор ва тирамоҳ) фаъолона афзоиш мекунанд. аз ду то панч бача мезоянд. Ба кишти рустаниҳои бисёрсола, нихоли дарахтхо ва иншооти обёри зарар мерасонад.

## Эзоҳ
Мактаб

**Мактаб** (аз  мадраса, дабистон, таълимгоҳ) —  муассисаи таълимист, ки дар он омӯзгор ба хонандагон таълим ва тарбия медиҳанд.
thumb|200px|Хонандагон
* Мактаби ибтидоӣ
* Мактаби миёна
* Мактаби маълумоти умумӣ
* Мактаби касбӣ
* Мактаби махсус
* Мактаби куҳна
* Гимназия
* Литсей

## Инҷоро ҳам бингаред
* Донишгоҳ

Гурӯҳ:Мактаб
Гурӯҳ:Маориф
Калламуш

**Калламуш** — чинси ҳайвоноти хоянда аз оилаи мушмонандхо. Дарозии танааш 10-30 см, вазнаш 180-650г; фукаш борики дароз, гӯшаш калон. думаш пулакча ва кисман муйдор (дарозиаш 10-22 см). Дар 3-4 мохаги болиг мешавад. Соле 2-4 баъзан то 8 маротиба насл медихад.Асосан дар бешахори тропики ва суптропикии Африқо, Амрико ва Осиёи Чануби ва инчунин дар минтакаҳои иклимашон муътадили Евросиё, Австралия ва галачазираҳои Малайзия пахн гаштааст. Тахминан 60 намуд дорад.

## Нигаред
*Муш

Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Лемма

**Лемма** (аз , lemma) дар математика, ҷумлаи ёрирасон, ки ҳангоми исботи як ё якчанд теорема истифода мешавад. Истилоҳи леммаро дар илм муҳандисони Юнони Қадим ҷорӣ кардаанд. Махсусан Архимед леммаро бисёр истифода бурдааст.

## Нигаред низ
## Эзоҳ
Қуттӣ

thumb|right|Қуттии холӣ
thumb|Қуттии чӯбин
**Қуттӣ** барои бурдан чизҳо ва ё захира кардани онҳо хеле кулай мебошад.
Туҳфаи дӯстон

**Туҳфаи дӯстон** — асари ахлоқию тарбиявиии Шоҳин, ки онро дар пайравии «Бустон»-и Саъдии Шерозӣ иншо намудааст.

Хануз барвакттар нақшаи асарро тартиб дода буд. «Тухфаи дӯстон» бояд чун асари Саъди аз 10 боб иборат мешуд. Аммо бо сабабҳои зиёди зиндагӣ имконият наёфт, ки маснавиро ба охир расонад. Аз ин 10 боби мукарраршуда, танхо боби нухумаш ба боби нухуми «Бустон» мувофик намеояд. Масалан, дар Саъди боби нухум дар тавба бошад, дар Шохин боби нухум ба сабр бояд бахшида мешуд.

Тухфаи дӯстон асари манзумест, ки Шохин онро мехост дар бораи ахлоқи хамидаи инсони ва сиёсати мамлакатдори таълиф кунад. Аммо ин асар нотамом мондааст. Ба назар мерасад, ки Шохин ҳанӯз асарашро тамом накарда мефаҳмад, ки вазъи мамлакату чамъиятро бо воситаи панду насихат ислох кардан мумкин нест, бинобар ин, асарашро ба охир намерасонад. Шохин танхо мукаддима ва як фасли боби аввали Тухфаи дӯстон-ро навишта тавонисту бас. Аз мазмуни ин фасл бармеояд, ки Шохин баробари ба дарбор наздик шудан, ахлоқу вазъияти амиру одамони вайро фаҳмида, ҷаҳонбини ва фикру акидаи вай дар бораи давлат ва мамлакатдории онвакта дигар мешавад. Вай дар вакти толибилми мадраса буданаш амирро як каси одил ва дарбори уро як чои поки адолатпарвар гумон мекард. Баъди он ки амиру вазир ва ахли дарбори уро ба чашми худ дид, фаҳмид, ки сабабгори бадбахтии чомеа худи хокимони замон будаанд. Маснавии «Тухфаи дӯстон» дар такомули эчоди ва акидаҳои ичтимоии танкидии Шохин як давраи хеле муҳим буд. Ин маснави харчанд нотамом буда, шоир дар он хамаи фикрхояшро гуфта натавониста бошад хам, аммо вай баъд аз ин дар газалҳояш ва махсусан дар «Бадоеуссаноеъ» раванди танкиди ичтимоиро хеле пурзур намуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Рамазон (моҳ)

thumb|Дастархони Ифтор
**Рамазон** (аз ) — моҳи нуҳум дар Тақвими ҳиҷрӣ–қамарӣ (исломӣ) ва (29) / 30 рӯз аст.

## Воқеа

## Таваллуд

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
5
Гурӯҳ:Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ
Мигел де Сервантес

**Мигел де Сервантес** () (29 сентябр, 1547 — 23 апрел, 1616), нависандаи машҳури испанӣ буд, ки бештар бо романи нотакрори худ — "*Достони айёри Ламанчи Дон Кихот"* шинохта мешавад. Ин асар яке аз бузургтарин офаридаҳои адабиёти ҷаҳонӣ ба шумор меравад. Сервантесро аксаран падари романи муосир мешуморанд. Ба туфайли саҳми ӯ, забони испанӣ ба дараҷае таъсир пазируфтааст, ки онро баъзан "забони Сервантес" низ меноманд. Гарчанде умраш пур аз ранҷу машаққат буд — аз иштирок дар ҷанг ва асорат то тангдастӣ — ӯ бо вуҷуди ҳамаи ин осори мондагоре дар наср, назм ва театр эҷод кард. *Дон Кихот*, ки дар ду ҷилд (солҳои 1605 ва 1615) ба табъ расид, достонҳои сарбозиро ба таври ҳозиёна танқид мекунад ва то имрӯз яке аз сутунҳои адабиёти ғарбӣ ба шумор меравад.

## Зиндагинома ва фаъолияти эҷодӣ
Сервантес дар шаҳри Алкала-де-Энарес, воқеъ дар наздикии Мадрид, ба дунё омадааст. Дар ҷавонӣ дар Ҷанги Лепанто (1571) иштирок кард ва маҷрӯҳ шуда, истифодаи дасти чапашро аз даст дод. Соли 1575, ҳангоми бозгашт ба Испания, роҳзанҳои баҳрии алҷазоирӣ ӯро асир гирифтанд. Сервантес панҷ сол дар асорат монд ва пас аз пардохти фидя озод гашт. Баъд аз баргаштан ба ватан, зиндагии содда ва пурмашаққат дошт: борҳо бекор монд, саргарми корҳои ночиз шуд ва пайваста бо мушкилоти молӣ рӯ ба рӯ буд. Бо вуҷуди ин, навиштанро қатъ накард ва дар охир бо офаридани *Дон Кихот* ҷойгоҳи худро дар таърихи адабиёт абадӣ кард. Соли 1616 дар Мадрид даргузашт — ба ривояте, ҳамон рӯз ё як рӯз пеш аз марги Уилям Шекспир, мувофиқи тақвими Григорианӣ.

"Дон Кихот"-ро ба забони тоҷикӣ нависанда Сотим Улуғзода тарҷума намудааст.
[мини|Ҳайкали Мигел де Сервантес дар Китобхонаи Миллии Испания, дар шаҳри [Мадрид.]]

## Эзоҳ
Камертон

thumb|right
**Камертон** (аз ) манбаи садо; шаклан олати кории душохаест, ки ба поя мустахкам карда мешавад ва нуги шохаҳояш озод лаппиш хурда метавонад. Камертон дар мусики барои чуркунии асбобҳои мусиқӣ чун меъёри баландии садо истифода мешавад. Камертон дар техника, дар генераторҳои пастбасомад, ки кори апаратҳои харфчопкунандаи телеграфро синхрони мегардонад, дар асбобҳои ченкунии вакт, басомад ва ғайра кор фармуда мешавад. Камертонро аксар аз инвар тайёр мекунанд, ки чандирии он ба ҳарорат қариб вобаста нест.

## Нигаред
* Мусиқӣ
Лама

thumbnail
**Лама** (Lama) - ҷинси ҳайвонҳои ҷуфтсуми оилаи шутурҳо. Баландиаш 70 - 155 см, вазнаш 30 - 110 кг. Кухон надорад. Сапали пояш суст инкишоф ёфтааст, пашмаш борику дароз. Дар ноҳияҳои беҷангали паҳнкуҳҳои Амрикои Ҷанубӣ вомехӯрад. Ду намуди ваҳшӣ (гуанако ва викуня) ва ду намуди хонагӣ (худи Лама ва Алпака) дорад. Дар 2,5 - 3 солагӣ болиғ мешавад, давраи хомилагӣ 11 моҳ аст. Баъзан 2 то бача мекунад. Дар Перу ва Боливия ҳайвони боркашу пашмдеҳ мебошад.
Кӯлоба (деҳа, н. Рашт)

**Кӯлоба** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъаи Сурхи ноҳияи Рашт. Аз Кӯлоба то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 7 км; роҳи мошингард. Аҳолиаш 1497 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Деха мактаби ибтидоӣ ва мағоза дорад. Соҳаҳои хоҷагӣ — чорводорӣ, картошкаю тамокукорӣ. Заминҳо аз чашмаҳои кӯҳӣ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт
Гурӯҳ:Ҷамоати Қалъаи Сурх
Гурз

**Гурз**, **гурза** (**гупол**, **кӯпол**, **амуд**) — як навъ олати ҷангии пешинаи дастадори саркулӯла, ки барҷастагиҳои мехчамонанд дорад.

Гурз дар Шарқи Қадим ва асримиёнагӣ истифода мешуд. Дар забони форсии миёна гурзро гад (gad) мегуфтанд, ки аз калимаи авестоии гада (gada) муштақ шудааст. Гурз аз дастачӯби муҳкам (дарозиаш 50-80 см) ва сари сахти сангӣ ё филиззие ба шакли сари гов, асп ё шер иборат буд. Таҳамтанон ҳангоми набард бо кӯбидани гурз ба сари душман ӯро аз по дармеафтоданд. Шоҳаншоҳон ҳангоми маросими тоҷгузорӣ баъзан гурзи хурдеро ба нишонаи иқтидор ва ҳокимият ба даст мегирифтанд:

Дар асотир ва таърих аз гурзи говпайкари Фаридун ва гурзии ҳафтмании шоҳ Мансури Музаффарӣ ёд шудааст:
ба нишонаи иқтидор ва ҳокимият ба даст мегирифтанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷангафзорҳои бостонӣ
Тақсимоти маъмурии Аргентина

Аргентина – ҷумҳурии федеративӣ, ки ба вай 23 вилоятҳо ва ҳавзаи автономии пойтахти медароянд.

# Пойтахти Федералӣ Буэнос-Айрес
# Буэнос-Айрес
# Катамарка
# Чако
# Чубут
# Кордова
# Корриентес
# Энтре-Риос
# Формоса
# Жужуй
# Ла-Пампа
# Ла-Риоха
# Мендоса
# Мисионес
# Неукен
# Рио-Негро
# Салта
# Сан-Хуан
# Сан-Луис
# Санта-Крус
# Санта-Фе
# Сантяго-дел-Эстеро
# Замини Оташӣ, Антарктида ва ҷазираҳои Атлантики Ҷанубӣ
# Тукуман

Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии Аргентина
Забони ӯзбекӣ

**Забони узбекӣ** (*Oʻzbekcha* / *Oʻzbek tili* / *Ўзбекча* / *Ўзбек тили* / ئۇزبېك تیلى / ئوزبېچه) — яке аз забонҳои туркӣ мебошад. Забони давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон аст, ҳамчунин забони расмии баъзе вилоятҳои шимолии Ҷумҳурии Исломии Афғонистон мебошад. Забони ӯзбекӣ — яке аз забонҳои гурӯҳи оилаи забонҳои туркӣ аст. Гӯяндаҳои забони узбекӣ дар ҷаҳон тақрибан 40 миллион ҳастанд. Дар ин забон асосан дар кишварҳои Ӯзбекистон (тақрибан 35 миллион мардум), Тоҷикистон (тақрибан 1,5 миллион мардум), Афғонистон (беш аз 3,5 миллион мардум), Қирғизистон (беш аз 1 021 000 миллион мардум), Қазоқистон (беш аз 678 487 мардум) . ва Туркманистон (беш аз 500 000 мардум) гуфтугӯ мекунанд. Ҳамчунин, дар кишварҳои Русия, Туркия, Чин, Покистон, ИМА ва дигар кишварҳо (масалан дар кишварҳои Аврупо) ҳам муҳоҷирони ӯзбекзабон зиндагонӣ мекунанд. Забони ӯзбекӣ — забони маъмултарин дар Осиёи Миёна мебошад.

Яке аз забонҳои туркӣ, дар гурӯҳӣ қарлуқии забонҳои туркӣ доҳил аст. Дар Ӯзбекистон барои забони ӯзбекӣ расман алифбои лотинӣ истифода мешавад, ва ҳамчунин алифбои кирилликӣ ҳам хуб истифода мешавад. Барои забони ӯзбекӣ, мардуми ӯзбекзабон дар Тоҷикистон, Қирғизистон, Қазоқистон ва Туркманистон асосан алифбои кирилликӣ истифода мебаранд. Дар ин кишварҳои ҳамсоя, барои забони ӯзбекӣ, асосан авлоди ҷавон ҳамчунин алифбои лотинӣ ҳам истифода мебарад. Дар Афғонистон, Покистон, Чин ва дигар кишварҳо (масалан дар Эрон ва кишварҳои Араб) ӯзбекзабонон алифбои арабӣ ва ё алифбои форсӣ истифода мекунанд.

Дар забони ӯзбекӣ асосан чор гурӯҳи лаҳҷаҳо мавҷуд аст: лаҳҷаҳои ӯзбекии шимолӣ, лаҳҷаҳои ӯзбекии ҷанубӣ, лаҳҷаҳои ӯзбекии ӯғузӣ, ва лаҳҷаҳои ӯзбекии қипчоқӣ.

## Алифбои забони ӯзбекӣ

* Мақолаи асосӣ: Ҳуруфи ӯзбекӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Луғати онлайни тоҷикӣ-ӯзбекӣ
* Луғати онлайни русӣ-ӯзбекӣ

ӯзбекӣ
Гурӯҳ:Забони ӯзбекӣ
Зараррасонҳои анбор

**Зараррасонҳои анбор** — ҷонвароне, ки ба дон, ғалла, маҳсулоти хӯрокворӣ, меваҳои хушк ва ғайра зарар мерасонанд.

Ба зараррасонҳои анбор тортанакшаклҳо (канаи анбор), ҳашарот (баъзе гамбуску шапалакҳо, миттаҳои шолӣ, орд, нахӯд, лӯбиё, наск ва куя), парандаҳо (кабӯтару гунҷишкон) ва ғ. мансубанд. Зараррасонҳои анбор дар ҳама ҷо паҳн гаштаанд. Дар Тоҷикистон бештар миттаи калони орд (Tenebrio molitor), миттаи хурди орд (Tribolium confusum), ордхӯраки суринамӣ [Oryzaephilus (Silvanus) surinamensis], гамбусаки нӯлдароз (Calandra oryzae), пӯстхӯраки трогодерма (Trogoderma versicolor), гамбусаки мавританӣ (Tenebrioides mauritanicus), шапалаки анбор (Plodia interpunctella), шапалаки осиёб (Ephestia kuhniella), миттаи ҷав [Sitotroga (Gelechidae) cerealella], ғалламуси анбор (Tinea granella), шапалаки орд (Pyralis farinalis) бештар зарар мерасонанд. Зараррасонҳои анбор дар анборҳои ифлос ва ҷойҳои намнок зуд инкишоф меёбанд. Онҳо маҳсулоти хӯроквориро хӯрда, талхмазза ва бесифат мекунанд. Бисёр зараррасонҳо аз худ бӯи бад ва пату пору боқӣ мегузоранд, ки боиси сар задани бемориҳои меъдаю рӯда дар одамон мегарданд. Муши сурхдум, калламуши регзор, муши хонагӣ, кӯрмуш, калламуши хокистарранг ва калламуши даштӣ зараррасонҳои ашадии анбор мебошанд. Калламуши туркистонӣ ба ғалладона, орд ва дигар маҳсулоти ғизоӣ, инчунин ба кирмакдорӣ (пилларо хӯрда нобуд мекунад) зарар мерасонад; кайки он интиқолдиҳандаи ангезандаи тоун аст. Мушу калламушҳо донро хӯрда, захираи ғалладонаро ифлос, бино, таҷҳизот ва дигар ашёро вайрон мекунанд ва ҳомили ангезандаҳои вабо, тоун, сӯхтанӣ ва исқот дар байни одаму ҳайвонот мебошанд.

Пешгирӣ ва мубориза: тайёр, тоза ва безарар кардани анбор, маҳалҳо ва мошину таҷҳизоти анбор; бо мошинҳо тоза кардани ғалладонаи зарардида, бехтани орд, бо гардкашак дур кардани чангу гарди халтаҳо; шамол додани анбор, дезинсексияи буғӣ, газӣ ва аэрозолии бино, ғалладона ва маҳсулоти он.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Вредители и болезни сельскохозяйственных культур Таджикистана. Д., 1968;
* Закладной Г. А., Ратанова В. Ф. Вредители хлебных запасов и меры борбы с ними. М., 1973;
* Ветеринарный энциклопедический словарь. М., 1981;
* Потапова С. С. Амбарные вредители. Новосибирск. 2001;
* Одиноков В. Н. ва диг. Семиохимики в защите зерна и продуктов его переработки от вредных насекомых. Уфа., 2005.

Гурӯҳ:Зараррасонҳо