open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сикайн (округ)

**Сикайн** (Сагайн) — воҳиди маъмурӣ дар Мянма дар шимолу ғарби кишвар, дар байни иёлотҳои Чин, Качин, Шан ва ҳаммарз бо иёлотҳои Ҳиндустон Нагаланд ва Манипур мебошад. Координатҳо:. Аҳолӣ: 5.840.971 нафар. Зичии аҳолӣ: 61,73 нафар. /км². Маркази маъмурӣ шаҳри Сикайн мебошад.

## Таърих
Сикайн дар соли 1315 пойтахти давлати мустақили Шан гардид, ки пас аз суқути Паган қувват гирифт. Соли 1364 набераи ҳукмрон пойтахтро ба шаҳри Аву кучонд.

Шаҳрҳои Сикайн ва Мингун, ки дар наздикии Мандалай ҷойгиранд, арзиши бузурги фарҳангӣ ва таърихӣ доранд ва сайёҳон аз онҳо дидан мекунанд.

## Тақсимоти маъмурӣ
Округ аз 198 деҳа ва шаҳрак, 38 шаҳр ва ҳашт ноҳия иборат аст:

* Ҳкамтӣ (Hkamti District)
* Калемё (Kalemyo District)
* Катҳа (Katha District)
* Моле (Mawlaik District)
* Моунъюа (Monywa District)
* Сикайн (Sagaing District)
* Шуэбо (Shwebo District)
* Таму (Tamu District)

Калонтарин шаҳрҳо: Сагайн, Калемё, Мингун, Моунъюа, Шуэбо ва Могок мебошанд.

## Демография
Бирмагиҳо дар ин округ дар минтақаҳои хушк ва қад-қади роҳи оҳани Мандалай - Миитчина бартарӣ доранд. Шаниҳо ва чиниҳо дар қаламравҳои округҳои миллии худ зиндагй мекунанд. Дар минтақае, ки дар наздикии сарҳади Ҳиндустон бо иёлоти Нагаланд воқеъ аст, бисёр нагаҳо зиндагӣ мекунанд.

## Иқтисод
Шуғли асосӣ кишоварзӣ буда, асосан шолӣ парвариш карда мешавад, аммо гандум, кунҷид, чормағз, пахта ва тамоку низ парвариш карда мешавад. Дар ҷангалҳо чубу тахта (тик) ҷамъоварӣ карда мешавад. Якчанд ҷангалҳо ҳифз шудаанд.

Тилло, ангиштсанг, намак истихроҷ карда мешавад ва ба миқдори кам нафт мавҷуд аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Вилоятҳои Мянма
Бӯйропӯшт

**Бӯйропӯшт** () — шаҳрак дар Ноҳияи Сариосиёи вилояти Сурхондарё, Ҷумҳурии Ӯзбекистон.

Мақом аз 2009.
## Ҷуғрофия
Координатаҳои ҷойгиршавии деҳа: 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Сариосиё
Ибораҳои фразеологӣ

**Ибораҳои фразеологӣ**, **ибораҳои устувор** — таркибҳои устувор ва тайёри нутқ, ки ҷузъҳояш ба якдигар вобастагии ҷудонашаванда дошта, як маъниро ифода мекунанд.

Забони тоҷикӣ яке аз забонҳои пурғановат дар истифода аз ибораҳои фразеологӣ маҳсуб мешавад. Ибораҳои «пӯсту устухон шудан» (лоғар, хароб шудан), «дил кандан» (тарки дӯстиву рафоқат ва ишқу муҳаббат кардан бо касе), «даст ба гиребон шудан» (бо касе ҷангу ҷанҷол кардан), «гурги борондида» (шахси ботаҷриба, мушкилеро паси сар карда, мушкилеро дида), «коҳи куҳнаро бод кардан» (сухани дар гузашта гуфташударо ба ёд овардан), «аз касе дил шустан» (умед кандан), «хуни дил хӯрдан» (азоб кашидан), «ба чашми худ нигоҳ карда роҳ рафтан» (кореро ба мақсаду мароми худ ба анҷом расонидан), «ғам хӯрдан», «димоғ сӯхтан», «чашм дӯхтан», «оби дандон» (навъи қанд), «афсӯс хӯрдан», «чашми касеро тарсондан», «савганд хӯрдан», «муштро гиреҳ кардан», «гапро пазондан», «кори пухта», «одами пухта», «ба гардани касе савор шудан» ва ғ. ибораҳои фразеологии маъмул дар забони тоҷикӣ мебошанд. Дар лаҳҷаҳои забони тоҷикӣ низ ба ғайр аз ибораҳои фразеологии маъмул дар забони адабӣ, ки бо лаҳҷа талаффуз мешаванд, ибораҳои махсусе вуҷуд доранд, ки хосси ҳамон лаҳҷаанд. Мас., дар лаҳҷаи Мастчоҳ ибораҳои «гап хӯрдан» (гапро гум кардан дар мавриди гуфтугӯ), «ғӯлак задан» (сиёҳӣ задани чашм), «ҳавои гургзояк» (ҳавои ноустувор — гоҳ борону гоҳ офтоб), дар Дарвоз «ҳолгарӣ кардан» (фиреббозӣ кардан, найранг кардан) ва ғ. ба назар мерасанд. Одатан, ҷузъҳои ибораҳои фразеологӣ ивазнашавандаанд: мас., «гули сари сабад»-ро «гули сари кӯза» ё «гули сари хирман» гуфтан мумкин нест. ибораҳои фразеологӣ ба забонҳои дигар айнан тарҷума намешавандоктори илмҳои ф. дар фразеология ва лексикология омӯхта мешаванд. Истифода аз ибораҳои фразеологӣ боиси хушобурангӣ, фасоҳат, муассирӣ, тобиш, баёни эҳсосот, ҳусн дар забони гуфтугӯӣ (шифоҳӣ) ва нутқи навишторӣ мегардадоктори илмҳои ф. ба мисли ибораҳои наҳвӣ (нигар Ибора) бо алоқаи изофӣ («мухтасари калом», «сарви сиҳӣ», «лаъли обдор», «хонашери майдонғариб», «ба оши тайёр баковул»), вобастагӣ («даҳон ба даҳон», «каждум дар бағал», «мӯ ба мӯ»), пайваст («имрӯзу фардо», «аҳлу аёл»), ҳамроҳӣ («он ҷаҳон/дунё»), омехта («чашму чароғи замин», яъне беҳтарин намояндагони ҷамъият) ва ғ. сохта мешаванд. Баъзе ибораҳои фразеологӣ дар забони тоҷикӣ ба зарбулмасалу мақол табдил ёфтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Дастури забон
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Ибрагимов, Юрий Инокентевич

**Ибрагимов Юрий Инокентевич** (зод. 1 июни 1939, Тошканд, ҶШС Узбекистон) — доктори илмҳои тиб (1990), профессор (1992). Аълочии тандурустии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (ҳоло ДДТТ; 1964). Табиби ҷарроҳ-онкологи Беморхонаи н. Ленин (ҳоло Рӯдакӣ; 1964—1966), ҷарроҳи Диспансери онкологии ҷумҳуриявӣ (1966—1967), аспирант (1967-70), ассистент (1970—1985) ва дотсенти кафедраи физиологияи эътидолӣ (1985—1988), дотсент (1988—1990) ва мудири кафедраи физиологияи эътилолии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино (1990—1992). Аз соли 1992 дар хориҷи кишвар сукунат дорад.

## Пажӯҳишҳо
Андар таъсири радиатсияи ионнок ба хуншории мавзеӣ ҳангоми фишори муқаррарӣ ва пасти барометрӣ, фаъолияти тарафайни рагҳо дар раванди инкишофи гипоксия ва истифодаи доруҳои зидди он пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи бештар аз 40 таълиф.

## Осор
* Влияние ионизирующей радиации на локальный кровоток при обычном и сниженном барометрическом явлении. Д., 1971;
* Сопряжение функции органных сосудов в динамике развития гипоксии и применения антигипоксантов. М., 1990.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Иброниён

**Иброниён** (, аз  — гузаранда; номи ҷадди панҷуми Иброҳими паёмбар) — қабила ва фарзандони Иброҳим, қавми соминажоде, ки дар асрҳои 19-18 то мелод дар ноҳияҳои шимолии биёбони Арабистон саҳронишин буданд; бо ошуриён, арабҳо ва қавмҳои Ховари Миёна асли муштарак доранд. Сохтори иҷтимоии иброниён қабилаӣ буд, ҳар қабила мустақил буд ва раиси худро дошт, ки умури динӣ ва ҳам дунявиро идора мекард.

иброниён эътиқоди ибтидоӣ, чун парастиши арвоҳ ва қувваву ҳодисаҳои табиӣ, доштанд. Дар ибтидо иброниён ба сангҳои бузург ва кӯҳсутунҳо эҳтиром гузошта, онҳоро ниёиш мекарданд. Кӯҳпояро «мазбаҳ» ва сахраҳоро «гилгал» гуфта, дар атрофи онҳо барои адои қурбонӣ ва ниёиш ҷамъ ҳам меомаданд. Ба бовари иброниён сангҳои бузург дорои рӯҳ, сахраву кӯҳпояҳо нишемангоҳи арвоҳи бузург, мардҳои диданашаванда ва ҷин, дарахтон маҳалли иқомати арвоҳ ва шаётин буданд. Иброниён чашмаву рӯдҳоро аз файзи қудсӣ ва атои худоён медонистанд, ҳайвоноти ваҳшӣ, аз қабили мору кафтор ва гургро маҳалли ҳулули арвоҳи аҳриманӣ пиндошта, эҳтиром мекарданд. Иброниён бар ин эътиқод буданд, ки мумкин аст шаётин ва арвоҳи палид дар биёбон ба сурати инсон дароянд.

иброниён чун дигар қавмҳои сомӣ нахуст арвоҳ ва қувваҳои фавқуттабииро ба номи умумии «Эл» (ҷамъаш «Элоҳим») мехонданд. Иброниён то зуҳури Иброҳим (а) аз миёни худоён маъбудашонро интихоб мекарданд ва худро баргузидаи худоёни хеш медонистаанд. Иброҳим (а) ба иброниён дини яккахудоӣ овард ва онҳо «Эл»-ро Худои якто қарор доданд. То ин дам онҳо дар Бобил буданд. Иброҳим (а) пас аз эълони оини нави худ мавриди сӯиқасди оинҳои дигари бобилӣ қарор гирифт. Инчунин дар он ҳангом (тақр. 1800 то м.) ҳиндуаврупоиҳо ба Бобил ва атрофи он ҳуҷум карданд. Иброниён бо роҳбарии Иброҳим (а) ба ноҳияи шимолии нимҷаз. Арабистон муҳоҷир шуданд ва пас аз чанде саҳронишинӣ ба сарзамини Канъон рафтанд. Ба иброниён дар Канъон пас аз Иброҳим Исҳоқ (а) ва пас аз ӯ Яъқуб (а) раҳбарӣ мекарданд. Дар осори таҳқиқотӣ, дар баъзе мавридҳо иброниён, банӣ Исроил ва қавми яҳуд ҳамчун мафҳумҳои муродиф истифода шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Манораи Петронас

мини|301x301пкс| Намоиш аз поён.
мини| Дигар манораҳои дугоник дар Ню Йорк 11 сентябри соли 2001 аз байн бурда шуданд.
**Манораҳои Петронас** () — бинои осмонбӯси 88-ошёна. Баландиаш 451,9 метр. Дар пойтахти Малайзия Куала-Лумпур ҷойгир аст. Аз соли 1998 то 2003 баландтарин биноҳо дар Осиё буд.

## Сохтмон
Ба шарофати илова кардани кварс, бетон бояд ба фишори ~ 137 МПа тобовар бошад. Дар рафти сохтмон як ошёнаи тайёрро аз сабаби пастсифати бетонӣ канда кардан лозим омад.

## Дар маданият
рост|мини| Бурҷи дугоникҳои Петронас дар шаб

* Дар филми «Западня» с участием Шона Коннери и Кэтрин Зета-Джонс воры совершают компьютерную кражу восьми миллиардов долларов из крупнейшего банка в Петронасе (Малайзия) накануне Нового 2000 года, а затем пытаются скрыться, перебираясь с одной башни на другую по подвешенной на мосту праздничной иллюминации.
* В фильме «Код Апокалипсиса» чемпионка России по скайдайвингу (дублёрша актрисы Заворотнюк) совершает прыжок с моста башни между 41 и 42 этажами *(высота: 170 метров)*. Сцена снималась с восьми камер, одна из которых была установлена на вертолёте. Не обошлось и без эксцессов. Во время исполнения этого предельно экстремального прыжка дублёрша Заворотнюк зацепилась парашютом за линию электропередач, в результате чего оставила одну из малайзийских улиц без света. Трюки, погони и перестрелки в небоскрёбах снимали пять дней.
* В документальном сериале «Жизнь после людей» башни упоминаются дважды: через 75 лет (галерея между небоскрёбами обваливается вниз) и через 500 лет (одна башня рушится и задевает другую, приводя весь комплекс к разрушению).
* В блокбастере Роланда Эммериха «День независимости: Возрождение» башни, поднятые в воздух гравитационным полем инопланетного корабля, падают на Тауэрский мост в Лондоне, причём каждая из башен-близнецов уничтожает соответственно каждую башню моста.

## Ҳамчунин нигаред

## Пайвандҳо
* Вебсайти расмии Petronas
* Тарҳрезӣ ва сохтмони манораҳои Petronas
* Вебсайти расмии Petronas Towers
Гурӯҳ:Осмонбӯсҳо дар Куала-Лумпур
Ҷисми физикӣ

мини|Ҷисмҳои физикии абстрактӣ дар нақша
**Ҷисми физикӣ** (**ҷисм дар [[физика]]** ё **объекти физикӣ**); ) — объекти моддӣ, буда масса, шакл, ҳаҷм дорад; ва аз дигар ҷисмҳо бо сарҳади беруна ҷудо карда шудааст. Дар механикаи классикӣ васеъ истифода мешавад.

## Тавсиф
Ҷисми оддӣ () одатан якхела ҳисобида мешавад, бар хилофи таркиб (), ки омезиши пайвастшудаи ҷисмҳои оддӣ бо хосиятҳои гуногун ҳисобида мешавад.

## Ҳамчунин нигаред
* Ҷисми табиӣ.

## Пайвандҳо
* Назарияи объектҳои абстрактӣ, Донишгоҳи Стэнфорд

Гурӯҳ:Системаҳои физикӣ
Гурӯҳ:Объектҳо
Гурӯҳ:Механикаи классикӣ
Шиҳобсанг

[мини| Гоба — бузургтарин ҷисми табии шиҳобсанг ва [оҳан аст, ки то ҳол ёфт шудааст.]]
**Шиҳобсанг** ( — *ба ҳаво бардошта шудааст*, дар сарчашмаҳо онро *санги ҳавоӣ* меноманд) — ҷисми пайдоиши кайҳонӣ, ки ба сатҳи Замин  ё дигар ҷисми бузурги осмонӣ расидааст.
Акс:Vredefort_Dome_STS51I-33-56AA.jpg|пайванд=Файл:Vredefort_Dome_STS51I-33-56AA.jpg|алт=Кратер Вредефорт (300 км)| Кратери Вредефорт (300 км)
Акс:Pingualuit_aerial_2007.jpg|пайванд=Файл:Pingualuit_aerial_2007.jpg|алт=Кратер Пингалит (3,4 км)| Кратери Пингалит (3,4 км)
Акс:Meteorcrater.jpg|пайванд=Файл:Meteorcrater.jpg|алт=Кратер в Аризоне (1,2 км)| Кратери Аризона (1,2 км)


## Ҳодисаҳои задани шиҳобсанг ба одамон

* Ҳуҷҷатан тасдиқшуда, якум ҳодисаи марговар дар 22 августи соли 1888 дар Туркия (по другим данным — следующий за падением 1825 года).
* 6 февраля 2016 года предположительно зафиксирован первый в истории случай гибели человека от ударной волны при падении небесного тела. Метеорит упал рядом с одним из корпусов инженерного колледжа в индийском городе Веллуру. Погибшим был индиец, водитель автобуса по имени Камарадж, который проходил непосредственно мимо места падения. Кроме него было ранено три садовника. Ударной волной выбило стекла автобусов и зданий. По другим данным, результатом трагедии был взрыв на земле.
* Задокументированный случай попадания метеорита в человека произошёл 30 ноября 1954 года в штате Алабама. Метеорит Силакога массой около 4 кг пробил крышу дома и рикошетом ударил Анну Элизабет Ходжес по руке и бедру. Женщина получила ушибы.
* Силакогский метеорит не был единственным внеземным объектом, ударившим человека. В 1992 году очень небольшой фрагмент (около 3 грамм) Мбальского метеорита ударил мальчика из Уганды, но, замедленный деревом, удар не причинил никакого вреда.

## Ҳамчунин нигаред
* Болид
* Метеор
* Псевдометеорит
* Тектит
* Метеоритика

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* Сурдин В. Г. Метеоритная опасность (рус.) // Наука и жизнь. — 1995. — № 8. — С. 38—43. Архивировано 1 ноября 2017 года.
*  (Издание на английском языке)
* *Кулик Л. А.* . Хочу все знать, 1928, № 6, с. 176—177.
* 
* *Бурба Г.* . . Научно-популярные статьи.
* 

## Пайвандҳо
*  Российской Академии Наук
*  на сайте «Астероиды, кометы, метеориты»
* 
*  (*видео*, лекция в Московском планетарии)
* 
*   Места падения метеоритов Google Maps  KMZ (файл меток KMZ для Google Earth)

Гурӯҳ:Заминшиносӣ
Гурӯҳ:Сайёрашиносӣ
Шоркӯл

**Шоркӯл** — кӯлест дар доманаҳои ҷанубии қаторкӯҳҳои Сарикӯл дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон. Канали борики Узюкдарё, ки 9 километр тӯл дорад, бо кӯли Рангкӯл мепайвандад.

Масоҳати умумӣ: 14 км² (1964) (сатҳ ва минтақа вобаста ба мавсим фарқ мекунад). Баландӣ аз сатҳи баҳр 3782 м. Дар натиҷаи тағирёбии иқлим, ки бо обшавии пиряхҳо бар асари гармшавии глобалӣ алоқаманд аст, кӯл қариб хушк шудааст.

## Таркиби химиявӣ
Мувофиқи таснифоти обҳои табиӣ дар асоси муайянкунии фатсҳои гидрохимикии Г.А. Максимович, Шоркӯл ба минтақаи бартарии ташаккули гидрохимиявии сулфати минтақаҳои безаҳр дохил шуда, дорои бартарияти обҳои сулфат-гидрокарбонат ва сулфат-хлорид мебошад. Ҷадвали олим чунин аст:

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Ҷирми осмонӣ

**Ҷирми астрономӣ** ё **ҷирми осмонӣ** — ҷисм, ассотсиатсия ё сохтори табиии физикӣ мебошад, ки илми муосир онро дар Коиноти мушоҳидашаванда муайян мекунад. Истилоҳи «ҷирми осмонӣ» аксар вақт бо истилоҳи «ҷисмҳои осмонӣ» ба ҷои ҳамдигар истифода мешавад. Одатан, «ҷисмҳои осмонӣ» як сохтори ҷудошуда ва ягона мебошад, ки тавассути ҷозиба (ва баъзан тавассути электромагнетизм) пайваст карда шудааст. Масалан: Сайёрак, моҳвораҳо, сайёраҳо ва ситораҳо. «Ҷирмҳои осмонӣ» сохторҳои аз ҷиҳати ҷозиба алоқаманди якчанд ҷисмҳо мебошанд, ки аз ҷониби кластерҳои ситораҳо, туманҳо ва галактикаҳо ифода карда мешаванд.

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* SkyChart Архивировано 13 июни соли 2005 сол.
* Харитаҳои ҳармоҳа барои ҳар як макони рӯи Замин  Архивная копия  

Гурӯҳ:Объектҳои ахтаршиносӣ
Аспен, Колорадо

**Аспен** () —  шаҳр дар иёлати Колорадо аст, ки бо осоишгоҳи лижаронии худ (бо кӯҳҳои атрофи он ва ҷангали миллии Уайт-Ривер дар атрофи шаҳр машҳур аст) ва ҳамчун макони истироҳатии машҳур маълум аст. Амволи ғайриманқули Аспен яке аз қиматтарин дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико мебошад. Аспен мунтазам мусобиқаҳои бузурги лижаронӣ, аз ҷумла марҳилаҳои Ҷоми ҷаҳониро баргузор мекунад.

Он соли 1879 таъсис ёфта, номи кунунии худро аз соли 1880 дорад. Аҳолӣ: 6,658 нафар (то соли 2010), 6,871 нафар тибқи маълумрти соли 2016.

Аспен инчунин ҳарсола "X-Games"- и зимистонаи мусобиқаи лижаронии озод ва сноубордро баргузор мекунад.

Бисёре аз амрикоиҳои маъруф дар Аспен хона доранд, аз ҷумла Майкл Дуглас, Мартина Навратилова, Ҷек Николсон, Дон Ҷонсон ва дигарон. Аз соли 1971 то соли 1997 дар ин шаҳр навозандаи фолклори машҳур Ҷон Денвер зиндагӣ кардааст, ки муваффақтарин ҳунарманд дар таърихи мусиқии фолклорӣ маҳсуб мешуд. Денвер ба Аспен ду суруд бахшидааст.

Дар соли 2002, ин шаҳр мизбони Бозиҳои ҷаҳонии X шуд.

## Бародаршаҳрҳо

*  Шамонӣ, Фаронса
*  Гармиш-Партенкирхен, Олмон
*  Давос, Швейтсария
*  Канфранк, Испания
*  Куинстаун, Зеландияи Нав
*  Симукаппу, Ҷопон
*  Сан-Карлос-де-Барилоче, Аргентина

## Сиёсат
Дар соли 1970 рӯзноманигор ва нависанда Ҳантер Томпсон барои шерифи округи Питкин, Колорадо, ки Аспен пойтахти он аст, номзад шуд. Нуқтаҳои аслии барномаи ӯ қонунигардонии маводи мухаддир (истифодаи хусусӣ, вале на тиҷорат), тахриби тамоми биноҳои баланд (барои он ки манзараҳои зебои кӯҳистонро хира накунанд) ва табдили номи шаҳри Аспен "Шаҳри чарбу" буд. Вай дар интихобот бо 44%-и овозҳо мағлуб шуд; аммо чанд рӯз пеш аз овоздиҳӣ номзади ҷумҳурихоҳ номзадии худро аз бюллетенҳо бозпас гирифт, то ба номзади демократҳо дар пирӯзии нависанда кӯмак кунад.

## Нигористон

Акс:Downtown_of_Aspen,_Colorado.jpg|пайванд=Файл:Downtown_of_Aspen,_Colorado.jpg|алт=Центр города зимой…| Маркази шаҳр дар фасли зимистон…
Акс:Downtown_Aspen,_CO,_with_view_to_ski_slopes.jpg|пайванд=Файл:Downtown_Aspen,_CO,_with_view_to_ski_slopes.jpg|алт=… и летом| ...ва тобистон
Акс:Sheely_Bridge,_Aspen,_CO.jpg|пайванд=Файл:Sheely_Bridge,_Aspen,_CO.jpg|алт=Мост Шили| Пули Шилӣ


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Вебсайти шаҳр

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Колорадо
Иброҳими Лудӣ

**Иброҳими Лудӣ** (; ) — охирин султони Деҳлӣ (1517—1525) аз сулолаи Лудиҳо.

## Зиндагинома
Иброҳими Лудӣ бар хилофи сиёсати падараш — Искандари Лудӣ (ҳукмронӣ 1489—1517) хост ҳукумати марказии Салтанати Деҳлиро устувор ва нуфузи ашрофи афғонро маҳдуд кунад. Аммо баръакси сиёсати Иброҳими Лудӣ дарбориёни соҳибҷоҳ бародараш Ҷалолхонро дар Ҷавнпур ба сари қудрат оварданд ва дар Деҳлӣ низоми дуҳокимиятӣ ба вуҷуд омад (1517). Муборизаи дохилии бародарон бо ғолибияти Иброҳими Лудӣ анҷом ёфта, Ҷалолхон ҳамроҳи се бародараш — Исмоилхон, Ҳусайнхон ва Маҳмудхон дар Ҳонсӣ зиндонӣ шуданд. Баъдан Иброҳими Лудӣ фишорро нисбат ба ходимони соҳибнуфузи дарбор зиёд кард ва гурӯҳе аз онҳо, аз қабили Исломхон (дар Карра), Баҳодурхони Лудӣ (дар Биҳор), Давлатхони Лудӣ (дар Панҷоб) ва дигарон ба муборизаи зидди ӯ бархостанд. Дар натиҷаи шиддати муборизаҳои дохилӣ Давлатхони Лудӣ писараш Диловархонро ба назди Бобур фиристода, аз ӯ мадад хост. Иброҳими Лудӣ дар набарди Понипат (26.4.1526) аз Бобур шикаст хӯрда, ба қатл расид.

Шоирони ҳамзамони Иброҳими Лудӣ Ҷамолии Деҳлавӣ ва Гадоии Деҳлавӣ машҳур буданд. Китобҳои «Фарҳанги Иброҳимшоҳӣ» ва «Фиқҳи Иброҳимшоҳӣ» ба номи Иброҳими Лудӣ таълиф шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Иброҳими Тамғочхон

**Иброҳими Тамғочхон** (), **Иброҳим ибни Наср** () — намояндаи хонадони Қарахониён, писари Наср ибни Алӣ, хони Мовароуннаҳр (1040—1068).

## Зиндагинома
Дар маъхазҳои таърихӣ номи ӯ Абуисҳоқ Иброҳим ибни Насри Бӯритегин ва лақаби пуррааш дар сиккаҳои Самарқанду Бухоро «Имоду-д-давла ва тоҷу-л-мила, сайфу халифати-л-Лоҳ Тамғочхон Иброҳим» сабт шудааст. Иброҳими Тамғочхон дар ҷавониаш лақаби Бӯритегин ва мулки хурд дошта, чанд муддат ба дасти писарони Алитегин асир афтода буд. Солҳои 1036—1037 аз асорат фирор карда, аввал ба Хуҷанд, баъд назди бародараш ба Ӯзганд рафт, вале бо вай муросо карда натавонист. Соли 1038 Иброҳими Тамғочхон аз ҳисоби қавми туркҳои ганҷина сипоҳи сеҳазора ташкил карда, ба Хутталону Вахш ҳуҷум ва мавзеъҳои он ҷоро то атрофи Ҳулбук ишғол кард. Ҳангоми ҳаракати Иброҳими Тамғочхон ба самти Фархор сипоҳиёни султон Масъуди Ғазнавӣ ӯро аз Хутталон хориҷ карданд. Бори дигар Масъуди Ғазнавӣ шахсан ба муқобили лашкар кашида, дар наздикии Тирмиз мақом кард. Дар Шумон Масъуд аз афзоиши таҳдиди ҳуҷуми Салҷуқиён ба навоҳии Хуросон огоҳ шуда, ба тохтутози баъдии Иброҳими Тамғочхон дар Мовароуннаҳр тан дод.

Мувофиқи баъзе маълумоти дигар Масъуди Ғазнавӣ ҳукумати Чағониёнро ба Иброҳими Тамғочхон вогузор карда, ӯро ба муборизаи зидди Қарахониёни Мовароуннаҳр (писарони Алитегин) таҳрик кард. Иброҳими Тамғочхон то соли 1041 тамоми мулкҳои Мовароуннаҳрро аз тасарруфи писарони Алитегин озод карда, соҳиби унвони шуҳратноки «Тамғоч Буғрохон» ва «Муайиду-л-адл» шуд. Иброҳими Тамғочхон давлати Қарахониёни Шарқиро эътироф накарда, дар Мовароуннаҳр ҳукумати мустақили Қарахониёни Ғарбиро ташкил дод, ки марказаш Самарқанд буд. Дар аҳди Иброҳими Тамғочхон то андозае амнияту оромиши мардум таъмин гардид. Ҳамзамон Иброҳими Тамғочхон барои муттамаркизонидани ҳукумат ва танзими бозаргонӣ дар Мовароуннаҳр тадбирҳо анҷом дод. Чунончи, дар Фарғона дирҳамҳои сурбу мисиро аз муомилот бароварда, сиккаҳои нуқрагӣ ва мисиро ҷорӣ кард. Иброҳими Тамғочхон соли 1068 фалаҷ шуд ва ба ҷойи ӯ писараш Шамсулмулк Наср ҳоким гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Қарохониён
Раҷаб Мирзоев

**Раҷаб Мирзоев** (зод. 1 сентябри 1938, ноҳияи Данғара — 2007, Душанбе) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1991). Корманди шоистаи Тоҷикистон (2000).

## Зиндагинома
Хатмкардаи ИДПД (1961). Солҳои 1961—1974 муаллими мактаби миёна буд. Солҳои 1974—1986 ходими илмии ИТИИП, 1986—1990 аспиранти ИДПД, 1991—1994 ходими калони илмии ПИП. 1994—1996 — мудири кафедраи забонҳои ИТҶТ. Аз соли 1996 то поёни умр боз ходими илмии калони ПИП буд.

## Таълифот
Муаллифи 3 китоби дарсӣ ва зиёда аз 110 мақолаи илмию методӣ. Дорандаи нишонҳои сарисинагии Аълочии маорифи СССР ва АМ буд.

## Медалу ҷоизаҳо
Бо медалҳои «Барои меҳнати шуҷоатнок», «Собикадори меҳнат» ва ифтихорномаҳои ВМ ҶТ мукофотонида шудааст.

## Осор
* Зебо Ватани мо, Д., 1981;
* Кори мустақилона аз забони модарӣ барои синфи 2 — 4, Д., 1986;
* Маҷмӯаи имло ва нақли хаттӣ барои синфҳои 2 — 4, Д., 1999.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Шухоб

**Шухоб**  (Маркансу) — дарё дар Помир. Аз ғарб ба шарқ тавассути қаламрави Тоҷикистон ва Чин (Вилояти Мухтори Синзян-Уйғур), шохоби рости дарёи Қизилсу ҷорӣ мешавад. Дарозии дарё тақрибан 160 километрро ташкил медиҳад, ки 35 километри аввали он аз ҳудуди Тоҷикистон дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон мегузарад.

Шухоб аз омезиши дарёҳои Кабудрӯд (Коксой) ва Кабуднов (Кӯксой) сарчашма мегирад. Коксой аз пиряхи Чашмахона (Уйсу) дар нишебии ҷанубии қаторкӯҳи Зоолой (Каюмарс) ҷорӣ мешавад. Тақрибан дар километри 16-ум аз забони Чашмахона, дар баландии тақрибан 4000 метр, Кабудрӯдро шоҳроҳи Помир убур карда, бо Кабуднов якҷоя шуда, Шухобро ташкил медиҳад ва пас аз 5 километри дигар шохоби чапи Аноҳитрӯд (Хатинканиш), ки аз Яхчол (Курумдӣ) ҷорӣ мешавад, мегирад.

Водии Кабудрӯд дар минтақаи Шоҳроҳи Помир ҳамвор ва хушк аст. Дар адабиёт - дар китобҳо ва рӯзномаҳои оиди сафар - аз сабаби ҷасадҳои сершумори ҳайвоноти боркаш онро водии гирдбодҳо ё водии марг меноманд. Ин макони шохадои роҳҳои қадимаи корвонҳо аз водии Олой ба ҷануб ба Помир ва аз шарқ ба Қошғар мебошад. Дар солҳои ташкил ёфтани Ҳокимияти Шӯравӣ отрядҳои босмачиҳо аз Хитой ба воситаи водии Шухоб ба Осиёи Миёнаи Шӯравӣ дохил шуданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дарёҳои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
Falcon 9

**Falcon 9** (, ) — оилаи ракетаҳои партобии дараҷаи вазнин бо марҳилаи якуми силсилаи Falcon истеҳсоли ширкати амрикоии SpaceX. Falcon 9 аз ду марҳила иборат буда, ҳамчун ҷузъҳои сӯзишворӣ RP-1 карасин (сӯзишворӣ) ва оксигени моеъ (оксидкунанда)-ро истифода мебарад.

## Тарҳрезии умумӣ
мини|250x250пкс|Марҳилаи аввали Falcon 9 FT пас аз фуруд ба ангар васлкунии LC-39A интиқол дода шуд ва барои сӯхтори озмоишӣ омода мешавад. Ранг дар ҷойҳо пӯст шуда истодааст, аммо зарари ҷиддӣ нест.

## Ҳамчунин нигаред
* Falcon 1
* Falcon Heavy

## Эзоҳ
**Шарҳҳо**

## Пайвандҳо
* Саҳифаи расмии Falcon 9  дар вебсайти SpaceX
* Дастури корбар Falcon // Корпоратсияи Space Exploration Technologies, январи 2019
* Бозгашти Шоҳини кайҳонӣ // Радиои Озодӣ, 23.12.2015
* 

Гурӯҳ:Falcon 9
Омдурман

**Омдурман** (, *Умм Дурман маълум*) —дуввумин шаҳри бузурги Судон аст. Он дар соҳили муқобили дарёи Нил аз пойтахти Судон, Хартум ҷойгир аст. Аҳолии Омдурман (ба истиснои агломератсия) зиёда аз 2,8 миллион нафарро ташкил медиҳад (то соли 2012). Шаҳр маркази тиҷоратии кишвар мебошад.

Дар қисми ғарбии Омдурман оромгоҳи шайх Хамад ал-Нил воқеъ аст.

## Таърих
Соли 1884 роҳбари шӯриши зиддимустамликадорӣ, ки ба таърих дар номи «шӯриши маҳдиён» дохил шуд, Муҳаммад «Маҳдӣ» Аҳмад ситоди ҳарбии худро дар деҳаи Омдурман, ки дар соҳили му-қобили дарёи Нил аз маркази маъмурии Судон — Хартум воқеъ аст, таъсис дод. Пас аз марги Муҳаммад Аҳмад аз бемории домана соли 1885, вориси ӯ Абдулло "Халифа" ибни Муҳаммад Омдурманро пойтахти давлат эълон кард.

Дар ҷанги Омдурман қӯшунҳои Англия таҳти фармондеҳии Горатсио Герберт Китченер қувваҳои исёнгаронро зада афтонд, барқарор намудани назорати Англияро бар Судон таъмин карданд.

## Ҷуғрофия
Дар дарёи Нили Сафед, дар баландии 390 м аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст. Он як қисми агломератсияи шаҳрӣ бо Хартум ва Хартуми Шимолӣ мебошад.

## Аҳолӣ
Тибқи ҳисобҳои соли 2010, аҳолии Омдурман 2,577,780 нафарро ташкил медиҳад.

*Динамикаи шумораи аҳолии шаҳр аз рӯи сол:*

## Нигористон

Акс:Map_Sudan_Ohmdurman.png|пайванд=Файл:Map_Sudan_Ohmdurman.png|алт=Карта Омдурмана, Хартума и Северного Хартума (Бахри)| Харитаи Омдурман, Хартум ва Хартуми Шимолӣ (Баҳрӣ)
Акс:Mahdi_Grave_in_Omdurman.jpg|пайванд=Файл:Mahdi_Grave_in_Omdurman.jpg|алт=Гробница Аль-Махди| Мазори Ал-Маҳдӣ
Акс:Khartoum_32.53706E_15.60754N.jpg|пайванд=Файл:Khartoum_32.53706E_15.60754N.jpg|алт=Вид из космоса| Намоиш аз кайҳон


## Бародаршаҳрҳо

*  Ҳаргейса, Сомалӣ
*  Хартум, Судон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Судон
Маъдан

мини|280x280пкс| Маъданҳо
**Маъдан** ( ё , аз  — «маъдан») — қисми якхелаи чинсҳо, маъданҳо, метеоритҳо аз рӯи таркиб ва сохтор, ки маҳсули табиии равандҳои геологӣ буда, пайвастҳои кимиёӣ ё унсури кимиёиро ифода мекунанд.

## Тавсиф
Фаҳмиши танги мафҳуми «маъдан» пеш аз ҳама объектҳои табиии хос (ҳатмӣ, бевосита)-ро дар бар мегирад, ки ҷузъҳои ҷинсҳои кӯҳӣ ва маъданҳо мебошанд ва бо сохтори якхела ва таркиби муайяни химиявӣ хос мебошанд. Моддаҳои пайдоиши биологӣ ба маъданҳои фоиданок мансуб нестанд: «Моддаҳои пайдоиши биологӣ — пайвастагихои химиявие мебошанд, ки дар натичаи процессхои танхо биологи ба вучуд омадаанд, ки дар таркибаш чузъи геологӣ надоранд (масалан, уролитхо, кристалхои намакҳои оксалат, пусти моллюскахои баҳрӣ ва ғайра) ва маъдан нестанд. Аммо агар пайвастагиҳо бо иштироки ягон ҷараёни геологӣ ба вуҷуд омада бошанд, пас он метавонад маъдан бошад» 

Мафхуми «маъдан» кайҳо пеш ба вуҷуд омада, аз ҳамон вақт инчониб мувофиқи мазмуни тағйирёбандаи минералогия пайваста тағйир меёбад. Дар марҳилаи ибтидоии рушди худ истилоҳи «маъдан» синоними истилоҳи «фосил» буд ва дорои маъданҳои фоиданок (ба маънои муосир), сангҳо, маъданҳо буд.

Дар соли 1765 Николас Лемери дар асари худ "Химияи умумӣ" ҳама моддаҳои дар он вақт маълумро ба маъданӣ, набототӣ ва ҳайвонотӣ тақсим кард ва дар солҳои 1820 ва 1830 Йёнс Якоб Берселиус кимиёи органикӣ ва ғайриорганикӣ (минералӣ)-ро муқоиса кард. Маҳз ба ҳамин далели истифодаи ҳамарӯзаи сифатҳои маъданӣ ( нуриҳо, обҳои маъданӣ, намакҳо, рангҳо ) ба таърифи илмии муосири маъданҳо мувофиқат намекунад

## Хусусиятҳои физикии маъданҳо

## Ҳамчунин нигаред
* Хоҷамуъмин
* Изоморфизм

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Минерал // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Минерал : [арх. 3 января 2023] // Меотская археологическая культура — Монголо-татарское нашествие. — М. : Большая российская энциклопедия, 2012. — С. 348-350. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 20). — .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Пайвандҳо

* Российское минералогическое общество
* Кристаллографическая и кристаллохимическая База данных для минералов и их структурных аналогов 
* Официальный сайт Минералогического музея им. А. Е. Ферсмана
* Раздел минералогии в геологической энциклопедии GeoWiki
* Научно-познавательные рисунки минералов Проект «Онтогения минералов в рисунках»
* ''Татарский В. Б.'' «Кристаллооптика и иммерсионный метод исследования минералов» , Москва, Недра, 1965, 306 с.
* Современные проблемы онтогении минералов
* Каталог минералов Интерактивный определитель минералов, свойства, фотографии, описания различных минералов
* Классификация минералов
* Свойства минералов
* Крупнейшая база данных по минералам и месторождениям
* Минералогическая база данных
* Физические свойства породообразующих минералов 
* Всемирная галерея минералогического искусства
* «Nickel-Strunz (Version 10) Classification System» — webmineral.com.
* New Dana Classification — webmineral.com.

Гурӯҳ:Маъданшиносӣ
Гурӯҳ:Маъданҳо
Кварс

**Кварс** (, хатикӯҳнаи лаҳистонӣ: ← *Quarz*) — яке аз маъданҳои маъмултарин дар қишри замин буда, асоси шиша, маъдани сангсози аксари ҷинсҳои магмавӣ ва метаморфӣ. Дар қишри замин 12%. 

Формулаи кимиёвӣ: SiO2 (тағири полиморфии диоксиди кремний аст).

## Этимология

## Хосиятҳо
мини|200x200пкс|Кристали хурди кварс (тасвири микроскопи электронӣ)

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Адабиёт
*   

## Пайвандҳо
* Кварц дар GeoWikipedia
* Дар бораи Кварц  
* Кварц дар базаи webmineral.com
* Кварц ва навъҳои он
* Кварц дар базаи catalogmineralov.ru
* Technologies Quartz

При написании этой статьи использовался материал из издания «Казахстан. Национальная энциклопедия» (1998—2007), предоставленного редакцией «Қазақ энциклопедиясы» по лицензии Creative Commons BY-SA 3.0 Unported.
Иллюминатус!

**«Иллюминатус!»** () —  трилогияи романи ҳаҷвии постмодернистӣ мебошад, ки аз ҷониби нависанда Роберт Ши ва файласуф ва анархист Роберт Вилсон навишта шудааст. Роман назарияи тавтиъа, динҳои алтернативӣ, анархизм, ҷодугарӣ, шаҳват, маводи мухаддир ва бисёр падидаҳои дигарро муттаҳид мекунад. Ҳикоя ба нусхаи муаллифи Иллюминатҳо асос ёфтааст.

Трилогия се қисмро дар бар мегирад, ки дар панҷ китоб ва чанд замима пешниҳод шудаанд: **«Чашм дар пирамида»** (ду китоби аввал), **«Себи тиллоӣ»** (сеюм ва қисми китоби чорум) ва **«Левиафан»** (қисми китобҳои чорум ва панҷум, замимаҳо). Дар аввал, ҳар як қисм аз моҳи сентябри соли 1975 ҳамчун нашри алоҳида бароварда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷамъиятҳои махфӣ дар адабиёт
Гагарин (ноҳияи Исиқ-Ота)

**Гагарин** () — деҳа (овул) дар ҳайати ҳавзаи деҳот (деҳистон)-и Ҷээки ноҳияи Исиқ-Ота, вилояти Чуй, Ҷумҳурии Қирғизистон.

Аҳолӣ — 460 нафар дар соли 2024.
## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Исиқ-Ота
Деббӣ Райан

**Дебора Энн Райан** (; тав. 13 майи 1993, Ҳантсвилл, Алабама, ИМА) — ҳунарпеша ва овозхони амрикоӣ.

## Зиндагинома
Деббӣ Райан дар Алабама таваллуд шудааст. Падари ӯ Ҷон Райан марди низомӣ буд ва дар айёми кӯдакиаш оила дар саросари Аврупо зуд-зуд сафар мекард. Бештари давраи кӯдакиаш дар Олмон гузаштааст, ки падараш он ҷо дар як пойгоҳи амрикоӣ кор мекард. Дар ин муддат вай дар дастаҳои гуногуни ҳаваскорон баромад кард, дар хори калисо ва театрҳо суруд мехонд ва забони олмониро омӯхт.

Дар соли 2003, оила ба Техас баргашт ва дар он ҷо Деббӣ кори эҷодии худро идома дод. Дар мактаб Деббӣ пешравии аъло нишон дода, дар маҳфили шоҳмот иштирок мекард, ки барои он ҳамсинфонаш ӯро доимо масхара мекарданд.

Соли 2007 вай дар аввалин лоиҳаи телевизионии худ *«Barney: Let’s Go to the Firehouse»* ва дар солҳои 2008-2011 дар идомаи ситкоми машҳур "The Suite Life of Zack and Cody", "The Suite Life on Deck" (нақши Бейлӣ Пикетт) нақш бозид. Пас аз ин, вай ба як қатор лоиҳаҳо ва нақшҳо дар филмҳо даъват карда шуд.

Кумирҳои эҷодии Деббӣ бародари ӯст, ки бо ӯ композитсияҳои мусиқиро эҷод мекунад (аз ҷумла, сингли "We Ended Right", ки як андоза маъруфият пайдо кардааст) ва Бренда Сонг.

## Ҳаёти шахсӣ
Вай масеҳӣ аст. Гитор ва фортепиано менавозад.

Аз моҳи майи соли 2013 то сентябри 2014, Райан бо нақоразани дастаи Twenty One Pilots Ҷош Дан муносибат дошт. Баъдтар онҳо дубора мулоқот карданд ва 23 декабри соли 2018 номзадии худро эълон карданд. Онҳо 31 декабри соли 2019 пинҳонӣ издивоҷ карданд.

Моҳи апрели соли 2016, вай барои рондани мошин дар ҳоли мастӣ боздошт шуд .

## Филмнома
### Синамо

### Телевизион

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Вебсайти расмӣ

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешакӯдакон (занҳо)-и ИМА
Гурӯҳ:Сарояндаҳои ИМА
Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кӯдакон-сарояндаҳои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри ИМА
Гурӯҳ:Садопешазанҳои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI
Кэмерон Бойс

**Кэмерон Мика Бойс** (; 28 майи 1999 - 6 июли 2019) — ҳунарпеша ва раққоси амрикоӣ, ки бо нақшҳои асосии худ дар силсилафилми мазҳакавии «Ҷессӣ» (2011–2015) ва «Рӯзномаи бозигар» (2015–2017) ва инчунин силсилафилми «Меросхӯрон» (2015–2019) маъруф аст.

## Зиндагинома

### Солҳои аввал ва ҳаёти шахсӣ
Кэмерон дар Лос-Анҷелес бо модараш Либбӣ Бойс, падараш Виктор, хоҳари хурдиаш Майя ва сагашон Сиенна зиндагӣ мекард. Вай ба ҳип-ҳоп, брейкданс шавқ дошт ва баскетбол бозӣ мекард. Дар баробари чор дӯсташ, ӯ узви дастаи брейкданси X-MOB буд. Тавре ки Кэмерон гуфт, ӯ як рӯз бе тӯб ва баскетбол зиндагӣ карда наметавонист. Дар соли 2017 Кэмерон мактаби миёнаро дар Калифорния хатм кард. Ӯ хондан ва гӯш кардани мусиқиро дӯст медошт.

### Фаъолият
Моҳи майи соли 2008, Бойс аввалин намоиши телевизионии худро дар клипи мусиқии рок-гурӯҳи «Panic! At the Disco», сингли *"That Green Gentleman (Things Have Changed)"* (аз албоми *Pretty. Odd.*) иҷро кард. Дар моҳи июли ҳамон сол, ӯ бо нақши  дуввумдараҷа  дар опера собунии шабона "Hospital General: Shift Night" пайдо шуд. Дар моҳи август, ӯ дар филми тарсноки «Оинаҳо» ва филми "Hooked" нақш бозид . Моҳи июни соли 2010, ӯ дар филми мазҳакавии «Ҳамсифон» Кейт Федерро бозидааст.

Моҳи апрели соли 2011, Бойс ҳамчун меҳмон дар силсилафилми Дисней Channel «Барори Чарли! » баромад, дар охири он моҳ, ҳамчун яке аз раққосони ширкати Broadcasting American" «Рақс бо ситораҳо» дар тӯйи шоҳзода Уилям ва Кэтрин Миддлтон иҷро шуд. Дар моҳи июни ҳамон сол, ӯ ҳамчун яке аз ҳамсинфони Ҷудӣ дар филми мазҳакавии оилавии «Ҷодӣ Моди ва тобистони бофароғат» нақши хурд бозид. Пас аз як моҳ, ӯ яке аз раққосони силсилафилми Дисней "Shake It Up!" (дар як қисм) шуд. Аз сентябри соли 2011 то 2015, Бойс яке аз нақшҳои асосиро (Люк Росс) дар силсилафилми телевизиони Disney Channel «Ҷессӣ» бозидааст. Моҳи июли соли 2013 қисми дуюми филми «Ҳамсинфон» бо иштироки ӯ намоиш дода шуд. Вай инчунин дар филми Disney «Меросхӯрон» нақши писари Круэлла Де Вил, Карлосро бозидааст. Соли 2017 филми «Меросхӯрон 2» ба намоиш баромад, ки дар он боз нақши Карлосро бозид.

Моҳи майи соли 2019 Кэмерон дар клипи мусиқии *Hozier* барои суруди *"Almost"* баромад кард. «Кор кардан бо ҳунарманде, ки шумо кори ӯро эҳтиром мекунед, фавқуллода аст" гуфт Бойс.

«Меросхӯрон 3» охирин филми Кэмерон Бойс буд.

### Беморӣ ва марг
Кэмерон Бойс шаби 6 ба 7 июли соли 2019 дар синни 20-солагӣ дар хоби худ даргузашт. Сабаби марг гирифтори эпилепсия буд, ки дар натиҷаи бемории тӯлонӣ рух додааст.

Соли 2019 «Бунёди Кэмерон Бойс» тавассути шабакаи *For Good* таъсис дода шуд, то осори Бойсро пас аз маргаш эҳтиром кунанд ва аз ҷониби ҳунарпешаҳо Деббӣ Райан, Каран Брар ва Софӣ Рейнолдс дастгирӣ ёфт.

## Филмнома

### Синамо

### Телевизион

### Бозиҳои видеоӣ ва силсилафилмҳои интернетӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешакӯдакон (мардон)-и ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Садопешамардони ИМА
Гурӯҳ:Раққосони ИМА
Бобоев (Ҳамнасаб)

* Абдуазиз Бобоев
* Адҳам Бобоев
* Анвар Бобоев 
* Анварбек  Бобоев
* Андрей Бобоев
* Вайдулло Бобоев
* Олимҷон Бобоев
* Маҳмадалӣ Бобоев
* Домулло Бобоев
* Нӯъмон Бобоев
* Мухтор Бобоев 
* Толибҷон  Бобоев 
* Тошбой Бобоев
* Хаёл Бобоев
* Шодӣ Бобоев  
* Ӯктам Бобоев
* Юрий Бобоев

Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамнасаб
Ана Дерек

**Ана Дерек** (тав. 4 сентябри 1998) варзишкори ҳунарии хорватӣ буда, миллаташро дар мусобиқаҳои байналмилалӣ намояндагӣ мекунад. Дар Чемпионати ҷаҳонии соли 2015 дар Глазго ширкат варзида, ва дар ниҳоят ба тариқи мусобиқаи санҷишӣ, ки чаҳор моҳ қабл дар Рио-де-Жанейро баргузор шуд, ба Бозиҳои олимпии тобистона 2016 роҳхат гирифт.

## Карера

## Иқтибосҳо

## Пайвандҳои беруна
* Ana Derek at the International Gymnastics Federation
* 

Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1998
Агентии назорати маводи нашъаовар

**Агентии назорати маводи нашъаовар**, ки онро **Агентии миллии мубориза бо маводи мухаддир** низ меноманд, хадамоти назорати маводи мухаддири Тоҷикистон. Хадамот соли 1999 таъсис ёфта, барои кӯмак ба мубориза бо қочоқи маводи мухаддир тавассути ин кишвар аз Афғонистон мегузарад. Яке аз фаъолтарин хадамоти мубориза бо гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир дар Осиё мебошад.

## Таърих
Гуфта мешавад, беш аз 20 дарсади афюни Афғонистон тавассути Тоҷикистон мегузарад. Аз соли 2000 то соли 2011 хадамот беш аз 11 000 кило маводи мухаддирро мусодира кардааст. Ин созмон бо хадамотҳои интизомии Эрон, Қирғизистон, Русия, Чин, Афғонистон ва Ӯзбекистон ҳамкорӣ мекунад. Соли 2004 раиси агентии Ғаффор Мирзоев бо ҷурми қочоқи маводи мухаддир ба ҳабси абад маҳкум шуда буд. Ба ҷои ӯ генерал-лейтенант Рустам Назаров таъин шуд. Бо фармони призиденти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2024 директори АНМН генерал-майори хидмати назорати маводи нашъаовар Самад Зафар таъин гардид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сохтори давлатии Тоҷикистон
Абдумалик (Ҳамном)

* Абдумалик Баҳорӣ
* Абдумалик Абдуллоҷонов
* Абдумалик Давлатов
* Абдумалик Қаюмзода
* Абдумалик ибни Язид
Абубакр (Ҳамном)

* Абубакри Сиддиқ
* Абубакри Байҳақӣ
* Абубакр Зайналобиддин Абдулкалом
* Абубакр Боқилонӣ
* Абубакри Караҷӣ
* Абубакр Аҳмади Розӣ
* Абубакри Калободӣ
* Абубакр ибни Арабӣ
* Абубакри Кулӯй
Бадриддин (Ҳамном)

* Бадриддин Мақсудов
* Бадриддини Шарафушшуаро
* Бадриддин Садриддинов
Баҳриддин (Ҳамном)

* Баҳриддин Камолиддинов
* Баҳриддин Зиёӣ
* Баҳриддин Азизӣ
* Баҳриддин Ҳамидов
Бобозода (Ҳамнасаб)

* Илҳомҷон Бобозода
* Шавкат Бобозода

Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамнасаб
Бадруддин (Ҳамном)

* Бадруддин Ҳилолӣ
* Бадруддини Заркашӣ
* Бадруддини Кашмирӣ
* Бадруддин Исҳоқи Деҳлавӣ
* Бадруддини Табрезӣ
* Бадруддини Ҷоҷармӣ
Феҳристи дудмонҳои тоҷиктабор

мини|алт=Нақшаи Давлати Сомониён|Нақшаи Давлати Сомониён
**Феҳристи дудмонҳои тоҷик** () шомили дудмонҳоест, ки ё тавассути тоҷикон таъсис шудаанд ё умдатан аз ҷамъияти тоҷикӣ бархурдор будаанд. с шудаанд, ҳамагӣ шомил хоҳанд шуд.

## Даврони бостон (600 то м. — 710 м.)

## Давраи миёна (710—1506)

## Давраи нави аввала (1506—1868)

## Давраи нав (1868—то ҳол)

## Нигаред низ
* Таърихи Тоҷикистон
* Тоҷикон
* Сомониён
* Таърихи Афғонистон
* Таърихи Хуросон
* Дудмонҳои эронитабор

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Bregel, Yuri. *An Historical Atlas of Central Asia*. Brill.
* Bosworth, C. E. *The New Islamic Dynasties*. Columbia University Press.
* Barthold, W. *Four Studies on the History of Central Asia*. Brill Archive.
* Golden, Peter B. *Central Asia in World History*. Oxford University Press.

Гурӯҳ:Тоҷикон
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихи Афғонистон
Гурӯҳ:Давлатҳои таърихии тоҷикон
Гурӯҳ:Сулолаҳои Эронитабор
Гурӯҳ:Феҳристҳо аз рӯи қавмият
Гурӯҳ:Тоҷикон
Баротов (Ҳамнасаб)

* Абдуҳомид Баротов
* Камолиддин Баротов
* Набиҷон Баротов
* Маҷнун Баротов
* Рауф Баротов
* Холбобо Баротов
* Шариф Баротов

Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамнасаб
Футбол дар Тоҷикистон

Футбол маъмултарин намуди варзиш дар Тоҷикистон. Ассотсиатсияи миллӣ мунтазам дар мусобиқаҳое, ки аз ҷониби ФИФА ва Конфедератсияи футболи Осиё дар сатҳи калонсолон ва ҷавонон ташкил карда мешавад, ширкат мекунад.

## Таърихи футбол дар Тоҷикистон

### Давраи Шӯравӣ
Футбол дар Тоҷикистон аз солҳои 20-ум рушд карда, соли 1936 Федератсияи миллии футболи Тоҷикистон таъсис ёфт. Соли 1937 чемпионати якуми ҶШС Тоҷикистон  (яъне Лигаи Тоҷикистон) барпо гардид, ки дар он зиёда аз 20 даста иштирок дошт. Динамочиёни Сталинобод чемпиони якум, «Спартак»-и Сталинобод дуюм ва «Динамо»-и Кировобод сеюм шуданд. Худи ҳамон сол «Динамо»-и Сталинобод аввалин маротиба дар Ҷоми ИҶШС баромад карда, дар онҷо «Спартак»-и Тошкентро бо ҳисоби 2:1 мағлуб кард, вале аз «Локомотив»-и Боку бо ҳисоби 5:0 мағлуб шуд.

Соли 1938 аввалин мусобиқаи Ҷоми Тоҷикистон барпо гардид.

Ягона бошгоҳи футболи ҶШС Тоҷикистон, ки дар Лигаи олии ИҶШС бозӣ кардааст, БМВА-Помир буд, ки аз соли 1989 то соли 1991 дар он се мавсим пай дар пай бозӣ кардааст.

Солҳои 1974-1992 чанд нафар футболбозони тоҷик дар ҳайати тими миллии футболи ИҶШС ва тими миллии футболи ИДМ буданд:

### Аз замони истиқлолият
Пас аз ҷанги шаҳрвандӣ, Лигаи олии футболи Тоҷикистон ва Ҷоми Тоҷикистон дар соли 1992 аз нав таъсис ёфтанд. Соли 1994 Федератсияи миллии футболи Тоҷикистон дубора таъсис ёфт.

### Тими миллӣ
Тими миллии футболи Тоҷикистон барои аввалин бор дар соли 2023 ба Ҷоми миллатҳои Осиё роҳ ёфт. Ин аввалин мусобиқаи бузурги Тоҷикистон буд.

## Варзишгоҳҳои футболи Тоҷикистон

## Ҳамчунин нигаред
* Феҳристи варзишгоҳҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Slovari.yandex.ru

Гурӯҳ:Футбол дар Тоҷикистон
Бобосаид Ятимов

**Бобосаид Ятимов** (8 марти 1955, деҳаи Лучоб, ноҳияи Варзоб — 13 июни 2016) — ҳунарпешаи театру синамо, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1991).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи давлатии санъати ба номи МирзоТурсунзода (1976). Муддате дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хуҷанд ҳунар озмуда, аз соли 1978 чун актёри Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов фаъолият доштааст.

## Эҷод
«Эй ҷавонӣ, ҷавонӣ», «Хуршедсавор», «Рӯдакӣ», «Дилшод», «Алафҳои бегона», «Сухани зиндагӣ», «Дар ҷустуҷӯи бахт», «Донаки сеҳрнок», «Бодомҳои дандоншикан» аз зумраи намоишно¬маҳоанд, ки истеъдодаш дар онҳо зуҳур намудааст. Бисёр саҳнаю намоишномаҳои телевизион аз ҳунараш рангу бӯи тоза гирифтаанд. Дар филмҳои бадеии «Девбод», «Бухорои Шариф», «Ҷосус» ва ғайраҳо нақш бозидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон
Пейтон Рой Лист

**Пейтон Рой Лист** (; ) — ҳунарпешаи амрикоӣ.

## Зиндагинома
Пейтон Рой Лист 6 апрели соли 1998 дар Флоридаи ИМА таваллуд шудааст. Дар синни 4-солагӣ вай бо оилааш ба Ню-Йорк кӯчид. Модар Сюзен ва падар Ҷон, бародари дугоникаш Спенсер ва бародари хурдияш Финикс.

Пейтон дар мактаби «The Carroll School»-и Ню-Йорк дар синфҳои ибтидоӣ ва дар синфҳои миёнаи мактаби «New Voices School for Academic and Creative Arts» (M.S. 443), таҳсил кардааст.

Дар айёми хурдӣ, Лист ҳамчун раққоса низ таълим гирифта, то дар синфи шашум буданаш балет, ҷаз, тап ва ҳип-ҳопро меомӯхт.

Вай дар мактаби миёнаи «Oak Park High School» дар Оук Парк, Калифорния таҳсил карда, онро соли 2016 хатм кардааст.

## Фаъолият
Вай бори нахуст дар синамо соли 2002 дар синни 4-солагӣ дар силсилафилми телевизионии «Чун гардиши ҷаҳон» баромад кард . Соли 2008 дар филми «27 тӯй» нақш бозидааст. 

Лист дар филмҳои бештари ҳунарӣ пайдо мешавад ва дар соли 2010 ҳамроҳ бо Роберт Паттинсон дар филми "Remember Me", духтаре, ки хоҳари хурдии қаҳрамони Паттинсонро таҳқир мекунад, иҷро кардааст.  Филм муваффақ шуд. Дар ҳамон сол, Лист кори худро бо Disney оғоз кард ва ҳамчун версияи ҷавони Бекӣ дар филми фэнтезии "The Sorcerer's Apprentice" баромад кард, ки филм ноком шуд. Вай инчунин дар филми телевизионии "Secrets in the Walls" нақш бозидааст ва дар филми тарсноки ҷиноии "Bereavement" нақши Вендӣ Миллерро бозидааст. Соли 2011, Лист дар филми мазҳакавии "Diary of a Wimpy Kid: Rodrick Rules", қисми дуюми силсилаи филмҳои "Diary of a Wimpy Kid" ҳамчун Ҳоллӣ Ҳиллз, дӯстдоштаи Грег Ҳеффлиро нақш бозид. Филм аз лиҳози тиҷоратӣ хуб баромад кард ва Лист баъдтар нақши худро барои идомаи филм "Diary of a Wimpy Kid: Dog Days" такрор кард.  Филм дар баробари филмҳои пешазинтихоботии худ муваффақ буд ва гурӯҳҳи актёрон, аз ҷумла Лист, соҳиби Ҷоизаи Ҳунарманди ҷавон шуд.

Аз соли 2011 то 2015 вай дар силсилафилми телевизионии «Ҷессӣ»    ва аз соли 2015 низ дар идомаи он нақш бозидааст. Аз соли 2015 то 2021 вай дар силсилафилми телевизионии «Лагери тобистона» нақш бозидааст. Аз соли 2019 вай дар силсилафилми телевизионии «Кобра Кай» нақш бозидааст.

## Ҳаёти шахсӣ
Соли 2017 вай бо ҳунарпеша Кэмерон Монаҳэн мулоқот кард. Ҷуфт дар аввали соли 2019 ҷудо шуданд.

Лист ҳоло бо Ҷейкоб Бертранд, шарики ӯ дар «Кобра Кай» муносибат дорад.

## Филмнома
### Синамо

### Телевизион

### Бозиҳои видеоӣ
* *Cobra Kai 2: Dojos Rising* (2022) as Tory Nichols (садо)

### Мюзиквидеоҳо
* "Only You" (2018), аз тарафи Cheat Codes ва Little Mix

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешакӯдакон (занҳо)-и ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Садопешазанҳои ИМА
Гурӯҳ:Муделҳои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Тими миллии мардонаи баскетболбозони Тоҷикистон

**(Тими миллии мардонаи баскетболбозони Тоҷикистон**) Тоҷикистонро дар баскетболи байналмилалӣ намояндагӣ мекунад ва аз ҷониби Федератсияи баскетболи Тоҷикистон, мақомоти роҳбарикунандаи баскетбол дар Тоҷикистон назорат мешавад.

## Таърих
Ҳанӯз дар даврони Шӯравӣ Помири Душанбе дар мусобиқоти Лигаи Шӯравии баскетбол, тими миллии ҶШС Тоҷикистон дар Спартакиада ширкат мекард, Борис Соколовский дар ҳардуи ин даста бозӣ мекард. зодаи ҶШС Тоҷикистон Дмитрий Сухарев   узви дастаи мунтахаби миллии баскетбол дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1992.

Сарфи назар аз гузаштаи фаъоли шӯравӣ, тими миллии Тоҷикистон дар ҳоли ҳозир ғайрифаъол боқӣ мемонад ва ягона мусобиқаи байнулмилалӣ, ки даста дар он ширкат дошт, Бозиҳои ҳамбастагии исломӣ дар соли 2005 буд.

## Мусобиқаҳо

### Ҷоми Осиё FIBA

## Бозингарони шинохта
* Умед Ақназаров
* Шукур Мансуров
* Вилла Очилдиев

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Варақаи маълумот дар вебсайти FIBA

Гурӯҳ:Дастаҳои варзишии миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1994 дар Тоҷикистон
Каран Брар

**Каран Брар** (; 18 январи 1999, Редмонд, Вашингтон, ИМА) — ҳунарпешаи ҳиндутабори амрикоӣ. Ӯ бештар бо нақши худ дар силсилафилми телевизионии «Ҷессӣ» ва инчунин дар филми "Diary of a Wimpy Kid" ва қисмҳои минбаъдаи он маъруф аст.

## Зиндагинома ва фаъолият
Каран Брар 18 январи соли 1999 дар Редмонд, Вашингтон дар оилаи волидайни ҳиндӣ таваллуд шудааст. Дар Ботелл, Вашингтон ба воя расидааст, ӯ хоҳари калонӣ дорад, ки Сабрина ном дорад. Ҳангоми дар мактаб таҳсил карданаш дар дарсҳои ҳунарӣ иштирок мекард. Ӯ дар синни 11-солагӣ фаъолияти ҳунарии худро оғоз карда, яке аз нақшҳои асосиро дар филми "*Diary of a Wimpy Kid*" бозӣ кардааст. Каран дар Иёлоти Муттаҳида ба воя расидааст ва аз ин рӯ лаҳҷаи амрикоиро дорад. Ӯ бояд бо як мураббии лаҳҷа кор мекард, то лаҳҷаи ҳиндии худро барои нақш такмил диҳад. 

Вай барои нақши Равӣ Росс дар силсилафилми телевизионии мазҳакавии «Ҷессӣ»-и Disney Channel маъруф шуд. Моҳи феврали соли 2015 эълон шуд, ки ӯ дар спин-оффи ин силсилафилм бо номи «Лагери тобистона» нақш мебозад. Ҳамон сол ӯ дар филми "Invisible Sister" дар канали Дисней нақши Ҷорҷро бозид. Дар соли 2018 ӯ дар филми фантастикии "Pacific Rim Uprising" нақши хурд дошт.

## Ҳаёти шахсӣ
Брар дар Лос-Анҷелес бо волидон ва хоҳари худ зиндагӣ мекард, то он даме, ки ӯ моҳи майи соли 2019 бо ҳамкасбонаш Кэмерон Бойс ва Софӣ Рейнолдс кӯчиданд. 30 ноябри соли 2023 Брар барои Teen Vogue иншо навиштааст, ки дар он муборизаи худ бо мушкилоти стресс пас аз осеб, бемории асосии депрессия ва каминг аут чун бисуксуалро тавсиф мекунад.

## Филмнома
### Синамо

### Телевизион

### Бозиҳои видеоӣ

### Подкаст

## Мукофотҳо
Брар се ҷоиза ба даст овардааст. Дар соли 2011 барои нақш дар филми "Diary of a Wimpy Kid" , соли 2012 барои нақши худ дар силсилафилми телевизионии «Ҷессӣ» ва соли 2013 барои нақши худ дар "Diary of a Wimpy Kid 3".

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешакӯдакон (мардон)-и ИМА
Гурӯҳ:Садопешамардони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Ғуломризо Баҳор

**Ғуломризо Баҳор Асадуллоҳзода** () — навозанда, оҳангсоз, хонанда, ҳунарпеша ва коргардони филм. Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1936).

## Зиндагинома
Ғуломризо Баҳор 13 апрели 1903 дар Машҳади Эрон ба дунё омада, аввали солҳои бистуми қарни гузашта аз Эрон ба ИҶШС ва соли 1926 ба Тоҷикистон омадааст. Ӯ соли 1933 Институти давлатии кинематографияи шаҳри Маскавро хатм кардааст

## Филмҳо
Дар банаворгирии аввалин филми бадеии беовози тоҷик — «Муҳоҷир» (1934, коргардон К. Ёрматов) ба сифати ҳунарпеша ва ёвари коргардон иштирок дошта, минбаъд асосан ба таҳияи филмҳои ҳуҷҷатӣ шуғл меварзад.

Фаъолияти Ғуломризо Баҳор дар синамо бо он хотирмон аст, ки дар филмҳои ҳуҷҷатии ӯ «Душанбе — Сталинобод» (1936), «Як рӯз дар колхоз» (1937), «Инженерони рӯҳи одамизод» (1937) бори аввал каломи тоҷикӣ ва оҳанги миллӣ садо доданд.

Бори аввал устодон Садриддин Айнӣ ва А.булқосим Лоҳутиро дар синамо ба навор бардоштааст.

## Театр
Хид­маташ дар таъсису ташаккули театри касбии тоҷик калон мебошад, мусаннифи мусиқии аввалин спектаклҳои Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ буд, дар Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд дарс дода, чун кор­гардони Театри ҳаваскорони «Тиранҷ» дар пойтахт кор кардааст.

## Сурудаҳо
Ғуломризо Баҳор ҳамчун навозанда ва овозхон низ шуҳрат дошт, бештар аз ашъори Абулқосим Лоҳутӣ сурудҳо замзама кардааст. Сурудҳои машҳури «Гар намедонӣ бидон», «Ранҷида ёрам», «Ёри масчоҳӣ» маҳсули эҷоди ӯ мебошанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон