open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Иттифоқи журналистони Тоҷикистон

**Иттифоқи журналистони Тоҷикистон** — ташкилоти ихтиёрии ҷамъиятии эҷодии журналистони
касбӣ. Мақсаду вазифаҳои ИЖТ аз он иборат, ки дар тарбияи меҳнаткашон дар мубориза барои боз ҳам пойдору мустаҳкам намудани дӯстии халқҳо, муносибатҳои бародарона бо мардум ва дар мубориза барои сулҳи пойдор мебошад.

## Таърих
ИЖТ соли 1959 таъсис ёфта, дар Съезди 1-уми республикавии журналистон (1959) ҳамчун ташкилот сурат гирифт. Аз соли 1957 то
1959 ба ИЖТ бюрои ташкилии ИЖ ИҶШС роҳбарӣ мекард (соли 1962 Съезди 2-юм, 1966 Съезди 3-юм ва соли 1971 Съезди 4-ум, соли 1977 Съезди 5-ум барпо
гардид). Дар давраи байни съездҳо ба кори ИЖТ правления (дар ҳайати 46 наф.) роҳбарӣ мекунад. ИЖТ дар Душанбе ташкилоти шаҳрӣ, дар Хуҷанд,
Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва ВХКБ шуъбаҳои вилоятӣ, дар назди редаксияҳои газета, журналҳо, телевизион, радио, нашриётҳо, ТоҷикТА (ҳоло МИТ «Ховар») ва
ЭСТ ташкилотҳои ибтидоӣ дорад. Ин ташкилотҳо дар тарбияи идеявию эҷодии журналистон, баланд бардоштани маҳорат ва такмили ихтисоси онҳо ёрӣ
мерасонанд, журналистони болаёқатро ба аъзои ИЖ тавсия мекунанд. ИЖТ дар бобати ривоҷ додан ва Ҳисор 3000 сол мустаҳкам намудани алоқаи журналистони ҷумҳурӣ
бо журналистони дигар ҷумҳуриҳо, бо журналистони тараққипарвару сулҳдӯсти ҷаҳон тадбирҳо меандешад ва ташаббуси Ташкилоти байналхалқии журналистон (МОЖ)-ро дастгирӣ мекунад. Дар назди Правленияи иттифоқ коммисияҳо ва секцияҳо ташкил шудаанд, ки семинарҳо, конфренсияҳои илмию эҷодӣ мегузаронанд. ИЖТ 850 аъзо дорад (1980). Раисони правленияҳои ИЖТ аз соли 1959—1961 А. Ҳоҷиев, аз 1961 то 1968 — А.Ҳалимов. аз 1968—1974 Ш. Саидов, аз соли 1974 — Ғ. Қаландаров, баъдан чанд
нафари дигар буданд. То августи соли 2015 ин вазифа ба дӯши Акбари Саттор буд.. Аз соли 2016 ин вазифа ба дўши З. Исмоилов аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои эҷодии Тоҷикистон
Шарофиддин Комилов

**Шарофиддин Комилов** (*Комилов Шарофиддин Ҷамолович*; тав. 11 январи 1939, деҳаи Чиртак, ноҳияи Турсунзода) — иқтисодшиноси тоҷик.

## Зиндагинома
Соли 1944 аҳли оилааш ба деҳаи Қаҳрамон, ноҳияи Ҳисор кӯчида омаданд. С.1957 техникуми молиявию қарзии ш. Сталинобод (Душанбе)-ро бо ихтисоси буҷаи давлатӣ ба итмом расонд. Мувофиқи тақсимот ба вазифаи саринспектори кассаи амонатгузории марказии ноҳияи Ленин (Рӯдакӣ) таъйин шуд. Аз 18 окт. соли 1957 дар округи ҳарбии Туркманистон аввал Ҳисор 3000 сол радист, сипас дар қисми молиявии полки ҳарбӣ
хидматро идома дода, дар давоми 3 соли хидмат
аъзои суди ҳарбии гарнизони Тошканд интихоб
шуд. С.1961 ба фак. иқтисодии УДТ (Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) аз рӯйи
ихтисоси баҳисобгирии бухгалтерӣ дохил шуда,
онро соли 1966 хатм намуд ва дар вазифаи ассистенти
кафедраи баҳисобгирӣ ва омор ба кори омӯзгорӣ оғоз
бахшид. Аз 1 дек. соли 1970 ба аспирантураи ҳадафии
Академияи молиявии ш. Москва дохил шуда, дар
мавзӯъи «Такмили баҳисобгирии хароҷоти истеҳсолот
ва муайян намудани арзиши аслии маҳсулоти саноати
хӯрокворӣ» рисолаи номзадиро ҳимоя намуд. С. 1974-
1994 аввал ассистент, сипас муаллими калон, дотсент
ва баъдан, аз соли 1994 ба ҳайси мудири кафедраи аудит ва
мудири кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудит то моҳи
июни с. 2006 кор кард. Барои ҳаллу фасл намудани
проблемаҳои соҳаи баҳисобгирӣ, таҳлили иқтисодӣ
ва аудит зиёда аз 150 кори илмию тадқиқотӣ, китоби
дарсию рисолаҳои таълимию методӣ таълиф намуд.
Аз ҷумла, 2 монография ва 5 китоби дарсиро ба нашр
расондааст.
Аз соли 1970 то имрӯз дар конференсияҳои
назариявию амалии ш. Москва, Ленинград (Санкт-
Петербург), Киев, Одесса, Свердловск (Екатеренбург),
Челябинс иштирок кардааст. С. 1996—1997 курси
пурраи таҳсили забони англисиро хатм намуда, 2
моҳ дар Ирландия (Университети Голвей) аз такмили
ихтисос гузаштааст. Ҳоло дар кафедраи таҳлили
иқтисодӣ ва аудити фак. баҳисобгирию иқтисодӣ ва
кафедраи криминалистика ва фаъолияти экпертизаи
судии фак. ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон кор мекунад.

## Ҷоизаҳо
дорандаи нишони «Аълочии макотиби олии
СССР» (1990), ордени «Шараф» дараҷаи якум (1999),
унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон ва
гирандаи нафақаи шахсии аҳамияти ҷумҳуриявӣ
мебошад.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Масҷиди Мавлоно Яъқуби Чархӣ

thumb|Масҷиди ҷомеъи марказии ноҳияи Рӯдакӣ, Мавлоно Яъқуби Чархӣ
**Масҷиди Мавлоно Яъқуби Чархӣ** — масҷид ва ёдгории маъмориест бозмонда аз асрҳои XV—XVI воқеъ дар деҳоти Гулистони ноҳияи Рӯдакӣ.

Бинои асосӣ дар шафати марқади Мавлоно Яъқуби Чархӣ воқеъ аст.

## Таърих
Мувофиқи маълумот пас аз 50 соли фавти ӯ дар аҳди Шайбониён мақбара ва ҳамин масҷид бино ёфтааст. Масҷид бо мурури замон харобу борҳо таъмир гардида, дохили он то имрӯз шакли аслии худро нигоҳ доштааст. Толори масҷид аз шимол ба ҷануб (20х8м) тӯл кашида, ба се қисм ҷудо шудааст: қисми марказӣ дар девори ғарбӣ меҳроби чуқур ва ҳуҷраҳои бағалии ду тарафи ҳар қисм гумбазҳо доранд. Меҳроби чуқур ба танаи девор чунон ҷойгир шудааст, ки ҳатто аз берун барҷастагии панҷқираи он намудор мешавад. Меҳроб гунбазчаи алоҳидаи хосе дорад. Дар намои асосӣ (тарафи шарқ) айвони серсутун сохта шудааст. Дар охири асри XIX ва ибттидои асри XX сутунҳои пештараро ба сутунҳои нав иваз кардаанд. Дар маркази намои шарқӣ меҳроби беруна ҷойгир аст. Бинои умумии масҷид дар болои пойдевори баланди хиштин сохта шудааст. Дар болои даромадгоҳ даричаҳо сохтаанд. Ҷузъҳои намо мутаносиб буда, беруни биноро муҳташам нишон медиҳанд. Масҷид аз беҳтарин намунаҳои санъати меъмории маҳаллист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муқимов Р., Мамаджанова. Энсиклопедия памятников. — Душанбе, 1981

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Гурӯҳ:Маcҷидҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Кайхусрав

**Кайхусрав** () — подшоҳи Эрон аз силсилаи Каёниён, фарзанди Сиёвушу Фарангис ва набераи Кайковус ва Афросиёб.

Мувофиқи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ба ҷойи бобои худ Кайковус ҳангоми зинда будани вай ба тахти подшоҳӣ соҳиб гардид. Дар Авесто («Яштҳо») ҳамчун шоҳу паҳлавони номдоре дар даҳ маврид аз зиндагиву аъмоли ӯ ёд карда мешавад. Мувофиқи ривоятҳои зардуштия Кайхусрав намиранда ва ҷовид буд. Гӯё аз ҳамин сабаб Кайхусрав бо марги худ аз байн нарафт. Бо чанде аз паҳлавонони Эрон ба кӯҳе равона гардид ва дар он ҷо ба ғоре даромада, беному нишон нопадид шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулқосим Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ.1. — Душанбе, 1963;

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Гурӯҳ:Авесто
Кайқубодшоҳ

**Кайқубодшоҳ** — димнаи шаҳраки юнониву бохтарии мансуб ба асри III то мелод, ки дар ноҳияи Қубодиёни вилояти Қӯрғонтеппа (ҳоло вилояти Хатлон) воқеъ гаштааст.

Кайкубодшоҳро солҳои 1950—1951 отряди археологии Қабодиён бо сардори М. М. Дьяконов тадқиқ намуд. Шаҳр росткунҷа: дарозии қисми шим. ва ҷан. 295 м, шарқӣ ва ғарбӣ 390 м к.- ро девори дуқабатаи бурҷдор иҳота мекард. Девори берунӣ нисбат ба девори дохилӣ ғафстар буда, масофаи байни онҳо 2,3-2,48 м. Гузаргоҳи болопӯши байни деворҳо ба гузарҳои аҳолинишин мебурд. Бурҷҳои Кайкубодшоҳ низ росткунҷа буданд. Кайкубодшоҳ ба ғайр аз 16 бурҷи кунҷӣ 11 бурҷи берунӣ ва 9 бурҷи дохилӣ дошт.

Девор ва бурҷҳои Кайкубодшоҳ аз похса ва хишти хом (33X 33X 11 см; 36Х 36Х 13см) бино ёфтаанд. Шаҳр чор дарвоза дошт. Дарвозаи шимоли бо бурҷҳои иловагии
берун аз шаҳр мустаҳкам карда шудаанд. Тартиби ҷойгиршавии иншоот ва биноҳои шаҳр аз дараҷаи баланди санъати меъмории Бохтар шаҳодат медиҳад. Аз Кайкубодшоҳ маводу ашёи гуногуни археологӣ ёфт шудаанд.
Онҳо аз мавҷудияти ҳаёт дар Кайкубодшоҳ дар замони кушониён ва давраҳои минбаъда шаҳодат медиҳанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Қубодиён
Бунёдкор (варзишгоҳ)

**Варзишгоҳи «Бунёдкор»** (ӯзб. *«Bunyodkor» stadioni*) — варзишгоҳи футбол дар шаҳри Тошканд, дар пойтахти Узбекистон. Варзишгоҳ солҳои 2009—2012 сохта шудааст, ва 28 сентябри соли 2012 кушода шудааст. То июни соли 2018, номи ин варзишгоҳ «Бунёдкор» буд. Дар худ 34 ҳазор томошабинҳоро ҷамъ мекунад. Варзишгоҳи хонаи дастаи «Бунёдкор» ва мунтахаби миллии Ӯзбекистон аст. Яке аз варзишгоҳҳои мусоири Ӯзбекистон ва Осиёи Миёна мебошад.

## Галерея

|
File:Bunyodkor stadium3.jpg|
File:Bunyodkor stadium in Tashkent.PNG|
File:Bunyodkor stadium in Tashkent3.PNG|
File:Stadium Bunyodkor in Tashkent2.PNG|


## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Гурӯҳ:Варзишгоҳҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Варзишгоҳҳои футбол дар Ӯзбекистон
Афқар

**Афқар** (**أفقر** Мулло Маҳмудхоҷаи Бухороӣ, соли тавввалуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (нимаи дуюми садаи XIX – ибтидои садаи XX).
 
## Шарҳи ҳол
Дар тазкираҳои Афзал Махдуми Пирмастӣ, Муҳтарам ва дигарон дар бораи ин шоир маълумот дода шудааст. Дар замоне, ки онҳо бо ӯ ошноӣ пайдо кардаанд, ба синни пирӣ расида будааст. Ба замми илмҳои расмии мадрасаӣ Афқар аз наққошӣ, лаввоҳӣ, хаттотӣ огоҳӣ дошт. Ҳангоми сафари ҳаҷ дар Ҳиҷоз ва дигар шаҳрҳои Арабистон ба аҳли фазлу ҳунар мулоқот кардааст.

## Мероси адабӣ
Аз мероси адабии Афқар то замони мо ғазалҳо ва абёти пароканда ба тавассути тазкираҳову баёзҳои садаи XIX расидаанд. Мувофиқи маълумоти Пирмастӣ Афқар маснавие доштааст, ки дар он якчанд ҳикояту ривояти иборат аз 15 байт фароҳам омада буданд.

## Намуни ашъор
Абёти зерин намунае аз ашъори Афқар мебошанд: 
: Қомати хубе, ки сарви ҷӯйбори раҳмат аст, 
: Нозукиҳои хиромаш бурду бори раҳмат аст. 
: Муждаи мастони ҷоми ҷурми навмедӣ хатост, 
: Саркашӣ шахси гунаҳро зулфиқори раҳмат аст.
: Сарфарози ду ҷаҳонам аз хами абрӯйи ту, 
: К-он шаҳи кавнайн соҳибихтиёри раҳмат аст. 
: Гарчи, Афқар, нестам шоистаи кор, охират
: Чашми хунборам сафед аз интизори раҳмат аст.

## Сарчашма


Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Кайқубод

**Кайқубод** () — аввалин шоҳ ва муассиси силсилаи Каёниён.

Пас аз марги Гаршосп охирин шоҳ аз силсилаи Пешдодиён, Афросиёб бори дигар тасмим ба лашкаркашӣ ба Эрон гирифт. Аммо дудмони Фаридун ҳанӯз аз миёнӣ нарафта буд. Хабар расид аз нижоди Фаридун ҷавоне хирадманд ба номи Кайқубод дар Албурзкӯҳ зиндагӣ мекунад. Зол пас аз машварат бо бузургон ва мӯбадон, ӯро ба унвони подшоҳ интихоб карда ва писараш Рустамро барои овардани Кайқубод ба Албурзкӯҳ мефиристад. Пас аз нишастани Кайқубод бар тахти Эрон, Турониён ки ба Эрон ҳуҷум оварда буданд ҳазимат ёфта баргаштанд.

Дар ёдгориҳои адабиву динӣ, маъхазҳои таърихӣ ва «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ оид ба Кайқубод ривояту қиссаҳои мухталифи афсонавӣ ва таърихӣ боқӣ мондаанд.
Дар Авесто номи Кайқубод ду бор (дар «Фарвардиняшт» ва «Зомиёд-яшт») вомехӯрад.

Дар осори забони паҳлавӣ Кайқубод ҳамчун саромади хонадони Каёниён, подшоҳи накӯкор ва ҳушманде тасвир шудааст. Ҳамзаи Исфаҳонӣ хабар медиҳад, ки Кайқубод дар соҳили Аму ш. Қубодиёнро барпо кард. Дар соҳили Аму ҳоло ҳам маҳалле бо номи Қубодиён мавҷуд аст. Мувофиқи «Шоҳнома» Кайқубод аз авлоди Фаридун буда, дар кӯҳи Албурз бо гурӯҳе зиндагӣ мекард. Рустам бо фармоиши Зол ӯро ба Истахр овард ва ба тахти шоҳӣ шинонд. Кайқубод баъди ба тахт нишастан ба муқобили Афросиёб ҷанг сар кард. Дар асарҳои забони паҳлавӣ, аз ҷумла, дар «Бундаҳишн» ривоятҳои гуногуне дар бораи Кайқубод, писарону наберагони ӯ ба назар мерасанд. Ба ривояте Фаронак ном духтаре аз хонаи падар гурехта, зани Кайқубод гардидааст. Аз ин никоҳ писар ба дунё омад. Муҳаққиқон (М. М. Дьяконов, А. Кристенсен) ақидае доранд, ки мувофиқи он ривояту қиссаҳо дар бораи К. дар асоси воқеаҳои реалии таърихӣ (асрҳои 9-7 то м.) дар Бохтар ба вуқӯъ омадаанд. Аз ин ҷиҳат, эҳтимол, саргузаштҳои Кайқубод низ ифодаи воқеаҳои таърихӣ бошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулқосим Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ.1. — Душанбе, 1963;
* Брагинский И. С. Из истории персидско-таджикской поэзии. — М., 1956;
* Дьяконов М. М. Очерк истории древнего Ирана. — М., 1961;
* Кузьмина Е. Е. В стране Афрасиаба и Кавата. — М., 1977;
* Ҳамдам Мӯъминҷонов. Тӯрон — гаҳвораи тамаддуни ориёӣ. — Душанбе, 2004;
* Жозеф Маркварт. Веҳрӯд ва Аранг… тарҷумаи Довуд Муншизода. — Теҳрон: «Бунёди мавқуфоти дуктур Маҳмуди Афшор», 1368.
* Ҳусайн Шаҳидии Мозандаронӣ. Ҷуғрофиёи «Шоҳнома». — Теҳрон: «Бунёди Нишопур» ва муассисаи ҷуғрофиёии «Саҳоб», 1371.

Гурӯҳ:Каёниён
Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Гурӯҳ:Авесто
Ҳусайн ибни Али

**Ҳусайни ибни Али Абитолеб** (Ба Араби:حسین ابن علی ابی‌طالب) Имом Савум Шиъаён аст.Зодруз Эшон дар 3 Шаъбони 4 Ҳиҷрии Қамари дар мадина (20 баҳмани соли 4 хуршеди) аст ва дар 10 муҳаррами 61 (21 меҳрмоҳи соли 59 хуршеди) дар Карбало ба шаҳодат расид.
Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом
Мақбараи Хоҷаи Ҳотам

**Мақбараи Хоҷаи Ҳотам** — ёдгории меъмории асри XVI Абдурраҳмон Ҳотам ибни Юсуфи Балхӣ (асри IX), ки бо тахаллуси Асам машҳур аст, донишманд ва фақеҳи машҳури дини ислом.

Мақбара дар канори мавзеи Қалъаи Сангин, дар масоҳати 1,5 км аз деҳаи Дарагиёни ноҳияи  Файзобод воқеъ гардидааст. Дар асри XVI аз хишти пухта бунёд гардидааст. Аз ду ҳуҷра иборат аст. Яктояш қариб пурра вайрон шудаю аз дигараш танҳо девори харобгардида боқӣ монда буд. Дар охири асри XX мақбара пурра таъмиру тармим гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муқимов Р., Сабзов У. Архитектурные памятники Гиссарской долины. — Душанбе, 2014.
 
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи  Файзобод
Ваксинатсия

**Ваксинатсия** — ба андомгон фиристодани ҳар гуна ваксина, анатоксин, ғамма-глобулин ва зардобҳои масунӣ бо мақсади ҳосил кардани муқовимат бар зидди бемориҳои сироятӣ.

## Таърих
Дар бораи ваксинатсия (нағзакканӣ) бори аввал олими тоҷик Закариёи Розӣ иттилоъ додааст. Дар Аврупо онро соли 1796 Э. Ҷеннер кор фармуд. Ба ақидаи ӯ говдӯшоне, ки қаблан ба бемории сабуки нағзаки гов гирифтор шуда буданд, дигарбора бемори нағзаки воқеӣ намешаванд.

Ваксинаҳо аз ангезаҳои фавтида ё зиндаи заиф иборат буда, боиси беморӣ намешаванд. Онҳоро ба андомгон ба тавассути пӯст (ваксинаи зидди сил), таҳти пӯст (домана ва ғайра), мушак (сурфакабудак, хуноқ, кузоз), даҳон (полиомиелит) ва бинӣ (грипп) ворид месозанд.

Анатоксинҳоро дар натиҷаи бо формалин безарар гардондани заҳри микробҳо ҳосил мекунанд. Онҳо ба дохили пӯст ё мушак фиристода мешаванд. Муқовимати фаъол баъди 1–3 ҳафтаи Ваксинатсия ба вуҷуд омада, солҳо маҳфуз мемонад. Ваксинатсияи ҳатмӣ ба муқобили бемориҳои сироятии кӯдакон (сурхча, сурфакабудак), инчунин сил, хуноқ, гулӯзиндонак, кузоз, полиомиелит иҷро карда мешавад. Он гоҳе аҳолии маҳалҳои манбаи табиии туляремия ва энсефалити канаиро низ дар бар мегирад. Дар натиҷаи Ваксинатсия андомгон вокуниш зоҳир намуда, ҷойе, ки моя гузаронда шудааст (пӯст, дохили пӯст ва мушакҳо), варам ва дард мекунад; одам беҳол, таб баланд мешавад. Барои ҳосил кардани муқовимати ғайрифаъол ба андомгон зардоб ва
ғамма-глобулини масунӣ мегузаронанд. Зардобҳои масунӣ ва ғамма-глобулинҳо барои ҳифзи саломатии касоне истифода мешаванд, ки онҳо парастори ашхоси гирифтори бемориҳои сироятӣ буданд. Ин гуна доруҳоро ба дохили мушак мефиристанд. Волидайн бояд донанд, ки ба фарзанди онҳо кадом мояҳо гузаронда шудаанд ва дар  оянда боз кадоме аз онҳоро бояд гузаронд. Пажӯҳишҳо
баҳри дарёфти ваксинаҳои нави самарабахш ва тарзи истифодаи онҳо идома доранд.
## Нигаред
* Ваксинаҳо  
## Адабиёт
* Таточенко В. К., Озерецковский Н. А. Вакцинопрофилактика.М., 1994; 
* Костиков М. П. Иммунокоррекция в педиатрии. М., 1997.
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Кайковус

**Кайковус** (), **Ковус** — фармонравои номдори каёнӣ, фарзанди Кайқубод. Вай яксаду шаст сол салтанат кард ва пас аз ӯ Кайхусрав ба подшоҳӣ расид..

Дар Авесто Кайковус ба шакли Кави Усан ё Кави Усадан (*Kavi Usan, Kavi Usadhan*), дар забони паҳлавӣ ба шакли Кай Ус, дар осори ҳиндии қадим — «Ведаҳо» ба шакли *Усанас Кавийа* дучор меояд. Мувофиқи ривоятҳои авестоӣ, ёдгориҳои паҳлавӣ ва «Шоҳнома» Кайковус шоҳи бузург ва муқтадир, паҳлавон ва лашкаркаш буд. Вай мисли Ҷамшеду Фаридун ҷовид буд, вале ба сабаби гуноҳҳое ин бартариро аз даст дод. Кайковус дар аксари манбаъҳо тундмизоҷу якрав, кинаҷӯ ва бадбину ҳавобаланд тасвир ёфтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулқосим Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ.1. — Душанбе, 1963;
* Ҳамдам Мӯъминҷонов. Тӯрон — гаҳвораи тамаддуни ориёӣ. — Душанбе, 2004;
* Ҳусайн Шаҳидии Мозандаронӣ. Ҷуғрофиёи «Шоҳнома». — Теҳрон: «Бунёди Нишопур» ва муассисаи ҷуғрофиёии «Саҳоб», 1371.

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Ваксинотерапия

**Ваксинотерапия** — усули муолиҷаи бемориҳои сироятӣ тавассути ваксинаҳо. Дар мавриди ваксинотерапия неруи муҳофизии организм тақвият меёбад. 
Ваксинаҳо ҷараёни ташаккули подтанҳо ва фагоситозро метезонанд, савияи иммуноглобулин ва ферментҳоро баланд мебардоранд. Истифодаи ваксинаҳо хусусан ҳангоми бемории музмини бардавом муфид аст. Бо мақсади ваксинотерапия аз штаммҳои беҷони микроорганизмҳо ва подгунҳои ҷудогона (vi-подгунҳо) истифода мекунанд. Солҳои охир барои муолиҷаи исҳоли хунин баъзан ваксинаи зинда кор фармуда мешавад. Хусусан аутоваксинаҳо (ваксинаҳое, ки аз штамми ангезандаи худи мариз ҷудо карда шудаанд) самарабахш мебошанд. 
Ваксинотерапияро метавон дар мавриди брутселлёз (ба варид, дарун ва зери пӯст, дохили мушак), исҳоли хунин (зери пӯст, аз даҳон), туляремия (зери пӯст), сурфакабудак (зери пӯст), домана (зери пӯст), сироятҳои стафилококкӣ ва стерптококкӣ истифода кард. Ваксинотерапияро одатан, якҷоя бо дигар намудҳои табобат (мас., муолиҷа бо антибиотикҳо) гузаронида мешавад. 
Ҳангоми ваксинотерапия мумкин аксуламалҳои гуногун рух намоянд. Бисёр вақт ҳарорат баланд шуда, табларза, дарди устухону мушакҳо, сардард, баҳолӣ ба вуҷуд меояд. Дар аснои истифодаи ваксинаҳо барои табобати исҳоли хунин, дарди рӯдаҳо авҷ гирифта, наҷосат якҷоя бо хун меояд. Ба мушоҳида нарасидани чунин аксуламал далели бесамар будани табобат аст. 
Ваксинотерапия зери назорати духтур сурат мегирад. Ҳангоми бемори силсилаи дилу рагҳо, гурда, ҷигар истифодаи ваксинотерапия ҷоиз нест.
Вазопрессин

**Вазопрессин** (аз лот. vas — раг ва pressus — фишор) — ҳормони пептидӣ, ки дар ҳуҷайраҳои гипоталамус ҳосил мешавад.

Вазопрессин ба воситаи нахҳои бандчаи гипоталамусу ҳипофиз ба ҳуҷайраҳои ҳиссаи қафои ҳипофиз интиқол меёбад. Вазопрессин обро дар андомгон (организм) нигоҳ дошта, рагҳои хунро меангезад, ба маҷрои хун гузашта, барои дар савияи зарурии физиологӣ нигоҳ доштани мубодилаи обу намак кумак мерасонад. Ҳангоми бисёр рост истодан, беҳад гарм будани ҳаво, шӯру ғавғо, дард, зиқӣ, кори вазнини ҷисмонӣ, хунравӣ ва талафи об миқдори Вазопрессин дар хун меафзояд. Дар натиҷаи дароз кашидан, сард будани ҳаво, бисёр ошомидани об, истеъмоли машруботи спиртдор раванди ҳосил шудану ба хун гузаштани Вазопрессин коҳиш меёбад. Ихтилоли ҳосилшавии Вазопресин боиси сар задани диабети беқанд мешавад. Дар хуни одамони солим фақат бақияи Вазопрессин (дар 1 мл хун тақр. 4 микровоҳид), дар миқдори умумии пешоби шаборӯзӣ 40-60 микровоҳиди Вазопрессин мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Теппермен Дж. Физиология обмена веществ и эндокринной системы. М., 1989;
* Шмидт Р., Тевса С. Физиология человека. М., 1996.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳормонҳо
Ванадий

**Ванадий** (лот. Vanadium), V, — элементи химиявии гурӯҳи V ҷадвали Менделеев; рақами ат. 23, массаи ат. 50, 942. 

## Таърихи кашф
Ванадийро с. 1801 олими мексикоӣ А. М. дел Рио дар таркиби маъдани сурб кашф намудааст. Химики шведӣ Н. Г. Сефстрём с. 1830 онро дар маъдани оҳан кашф намуд. Ванадий ба хотири номи олиҳаи зебои Скандиновия — Ванадис номгузорӣ намудааст. Метали хокистарранги пўлодин, сахт, ба туршаҳо ва об устувор буда, 6,11 г/см3 зичӣ ва 19200С ҳарорати гудозиш дорад. Дар металлургияи сиёҳ бо оҳан чун хўла истифода дорад. Иловаи ванадий бо оҳан хўлаҳоеро ҳосил мекунад, ки пўлоди зангназананда, бурранда, ба гармӣ — тобовар, қубурҳои нафту газгузаронанда, пармакунанда ва кафшериро месозанд. Хўлаҳои аз ҳад устувору хўрданашавандаи он дар релсҳои роҳи оҳан, чарху рессорҳои қатораҳо истифода мешаванд.

Ванадий аз конҳои титаномагнетит, фосфорит, регсангҳои урани дорои аҳамияти саноатӣ дошта истихроҷ мешаванд. Як қисми дигари ванадий якҷоя бо бокситҳо, ҷинсҳои карбонатӣ, сланесҳои сўзанда, нафт, регҳои битумдор бо роҳи иловагӣ гирифта мешавад.

Ванадийро асосан дар металлургияи сиёҳ истифода мебаранд. Хӯлаҳои ванадийдори оҳан, титан, ниобий, алюминий ва ғ.-ро дар саноати авиатсиявӣ ва ракетасозӣ кор мефармоянд. Ванадии металлии холис дар энергетикаи атомӣ ва истеҳсоли асбобҳои электронӣ, пайвастҳои ванадий дар саноати химия ва тиб истифода мешаванд. Бисёр пайвастҳо ва хӯлаҳои ванадий заҳрнок мебошанд. Хусусан оксидҳо, намакҳо ва хлоридҳои ванадий ба организм зарари калон мерасонанд.

Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ ҳавои коргоҳро аз чанг ва дуди пайвастҳои ванадий тоза нигоҳ доштан лозим аст. Коргарон бояд бо респиратор ва противогазҳои дорои филтри аэрозолӣ таъмин карда шаванд. Барои муҳофизати пой аз кислотаҳо мӯза мепӯшанд. Одамоне, ки бо ванадий ва пайвастҳои он сарукор доранд, баъди ҳар 2 сол як маротиба аз назорати тиббӣ мегузаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ
Мамнӯъгоҳ

**Мамнӯъгоҳ** — маҷмаъаи ёдгориҳои маданияти моддӣ ва табиӣ мебошад, ки дар ҳифзи давлат гирифта шудааст. Мамнӯъгоҳҳо мувофиқи ҳадафашон -  таърихию бостонӣ, фарҳангӣ, табиӣ ва ғайра мебошанд.

**Мамнӯъгоҳ** — яке аз тарзҳои муҳофизати арзишҳои табиӣ, таърихӣ, маъданӣ, экологӣ мебошад. Дар низоми ҳуқуқии онҳо бо мақсади таъмини нигоҳдориашон ба манфиатҳои иқтисодӣ, экологӣ, бе мавҷудияти зиёнрасонӣ ба муҳити табиии атроф, истифодабарии онҳо ба пуррагӣ ё ин ки қисман манъ карда мешавад.

## Инчунин нигаред
* Мамнӯъгоҳи таърихӣ-фарҳангии Хулбук
* Мамнӯъгоҳи таърихӣ-фарҳангии Ҳисор
* Мамнӯъгоҳи фарҳангии Ҳисор
  
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Экология
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мамнӯъгоҳҳои Тоҷикистон
Маcҷиди Сӯфӣ Аллоҳёр

**Маcҷиди Сӯфӣ Аллоҳёр** — ёдгории меъморӣ дар дар шаҳраки Вахшувари ноҳияи Деҳнави вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон воқеъ гардида, соли 1713 бунёд гардидааст.

Дар бораи шаҳрак ва мазори Сӯфӣ Оллоҳёр шарқшиносон Л. И. Ремпел ва Д. Н. Логофет маълумот додаанд. Сӯфӣ Оллоҳёр -шоири аҳли тасаввуф, аслан ҳокими золиме аз шаҳри Истаравшан (Ӯротеппа) буда, бо бераҳмӣ ном бароварда, аз кардаҳои худ пушаймон гардида, мехоҳад бо амалҳои нек гуноҳҳои худро шӯяд. Ба назди ҳокими Деҳнав меояд. Ҳоким Сӯфӣ Оллоҳёрро ба мавзеи Вахшевар (аз рӯйи ривоятҳо «Шаҳри морон», мумкин «ваҳшимор») мефиристад. Оллоҳёр ба мавзеъ об оварда, он ҷойро обод карда, дар он ҷо масҷид месозад ва як шахси муътабар мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Аршевская З. А., Ретевеладзе Э. В., Ҳакимов З. А. Средневековые памятники Сурхандарьи. Ташкенг, 1982.

Гурӯҳ:Маcҷидҳо
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Аминҳои биогенӣ

**Аминҳои биогенӣ** — гурӯҳи пайвастҳои органикии нитрогендор, ки дар организми одам, ҳайвонот, рустанӣ ва бактерияҳо бо роҳи декарбоксилонии аминокислотаҳо, яъне аз молекулаи онҳо ҷудо шудани гурӯҳи карбоксил — СООН ҳосил мешаванд.

Дар организм аминоспиртҳое, ки дар таркибашон боқимондаи пирокатехин (1,2 — дигидроксибензол, катехол) мавҷуд аст (катехоламинҳо), аҳамияти калон доранд. Катехоламинҳо (дофамин, норадреналин, адреналин) дар организм дар натиҷаи мубодилаи моддаҳо ҳосил мешаванд. Баъзе моддаҳои фаъоли биологии табиӣ ва синтезӣ, ки чун дору истифода мегарданд, шабеҳи катехоламинҳо мебошанд (мас., эфедрин, мезатин). Бисёр аминҳои биогенӣ, мас., гистамин, серотонин, норадреналин, адреналин, тирамин ва ғ. ба раванди боздорӣ ва ангезиш, ки дар қишрҳои майна рух медиҳад, таъсир мерасонанд. Баъзе аминҳои биогенӣ дар рӯдаи ғафси одам ва ҳайвонот зери таъсири бактерияҳои фасодзо ҳосил мешаванд, ки барои организм заҳрноканд. Дар организм аминҳои биогенӣ бо унсурҳои биохимиявии ҳуҷайра пайваст мешаванд. Ба раванди мазкур кислотаҳои аденозинфосфат, нуклеинат ва карбогидратҳои калонмолекула (мас. гепарин) таъсири мусбат мерасонанд. Аминҳои биогенӣ дар ҳуҷайраҳо дар ҳолати пайваст дучор меоянд; онҳо фаъол нестанд ва зери таъсири ферменти аминоксидаза қарор намегиранд. Дар маҳсулоти майкашӣ аминҳои биогении гистамин, тирамин, путрессин, кадаверин, фенилэтаноламин мавҷуданд. Истеъмоли майҳое, ки аминҳои биогенӣ доранд, ба организми инсон таъсири манфӣ мерасонанд. Аминҳои биогенӣ асосан аз майҳои гулгун ёфт шудаанд. Дар майҳои сафед миқдори онҳо аз 1 мг/дм3 ва дар баъзе навъҳои майҳои гулгун аз 30 мг/дм3 зиёд нест. Коркарди май бо сорбентҳо боиси кам гаштани аминҳои биогенӣ хоҳад шуд. Барои туршондани шираи ангур аз мояи соф истифода бурдан беҳтар аст, чунки он ба фаъолияти бактерияҳои туршонандаи шир, ки дар пайдоиши аминҳои биогенӣ мақоми асосӣ доранд, роҳ намедиҳад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аминҳо
Гурӯҳ:Аминҳои биогенӣ
Искич

**Искич** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Хонақоҳи Кӯҳии шаҳри Ҳисор ҷойгир аст. Масофа аз деҳаи Искич то маркази Ҷамоъат 5 км, то маркази шаҳри Ҳисор 16 км - ро дар бар мегирад. Аҳолиаш 2543 нафар (2017), тоҷикон.

## Ном
Аз рӯи гуфтаҳо номи деҳа аввал Истганҷ будааст, ки маънояш сарзамини ҳосилхез, ҷойи ганҷ мебошад. Бо мурири замон номи деҳа ба Искич табдил шудааст.

## Иқтисод
Дар деҳаи Искич мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 7, маркази саломатӣ, масҷиди панҷвақта, осиёб ва якчанд нуқтаҳои савдо амал мекунанд. Инчунин боғҳои калони себ ва ангур мавҷуд аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Хонақоҳи Кӯҳӣ
Лангар (деҳа, н. Ҳисор)

**Лангар ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Деҳқонободи ноҳияи Ҳисор. Аз Лангар то маркази ҷамоат аз 1 км камтар, то маркази ноҳия 2 км. Аҳолиаш — 985 нафар (2022; 1715 нафар —2017), тоҷикон.

## Таърих
Лангар ҳамшафати деҳаи Содиқӣ буда, аз охири асри XIX арзи ҳастӣ доштааст. Маънои Лангар ҷойи ист аст.

## Иқтисод
Шуғли асосӣ боғдорӣ, зироаткорӣ ва чорводорист. Лангар мағозаи фурӯши молҳои талаботи ҳаррӯза дорад. Роҳҳои байни деҳа мумфарш буда, ду масҷиди панҷвақта ва мактаби миёна мавҷуд аст, ки бачагони деҳаи Содиқӣ низ таҳсил мекунанд. Аз дохили деҳа рӯди пуроб мегузарад, ки аз дарёи Хонақоҳ ҷараён мегирад. Оби нӯшокиро аҳолӣ аз оби насоси зеризаминӣ истифода мебаранд

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Р.Аминов. Ҷаҳонро хуррамӣ аз деҳқон аст. — Душанбе,1999

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Деҳқонобод
Аммиак

**Аммиак** (аз юн. hals ammoniakos – навшодир), NH3, пайвасти содатарини нитроген бо ҳидроген. Дар табиат дар натиҷаи таҷзияи моддаҳои нитрогендори органикӣ ҳосил мешавад.

## Хосияти физикӣ
Амиак гази беранг буда, бӯи тези нафасгир дорад; зичиаш 0,7714 кг/м3, ҳарор. ҷӯшиш –33, 35°С, ҳарорати гудозиш –77, 70°С. Омехтаи аммиаки хушк бо ҳаво метаркад.

## Хосияти кимиёӣ
Аммиак моддаи хеле фаъол аст. Аз ҳисоби ҷуфти электронҳои тақсимнагаштаи нитроген ба реаксия медарояд. Бинобар ба молекулаи аммиак пайваст гаштани протон иони аммоний NH+4 ҳосил мешавад. Он ҳамчун иони металлҳои ишқорӣ бо об ва аниони кислотаҳо пайваст шуда, гидроксиди аммоний NH4OH ва намак ҳосил мекунад. Барои аммиак реаксияи ҷойгирӣ низ хос аст. Металлҳои ишқорӣ ва ишқорзаминӣ бо аммиаки моеъ ё газшакл ба реаксия дохил шуда нитрид (Na3N) ё амид (NaNН2) ҳосил мекунанд. Аммиак бо сулфур, галогенҳо, карбон, СО2 ва ғ. низ ба реаксия медарояд. Дар лаборатория аммиакро дар натиҷаи бо оҳаки шукуфта гарм кардани хлориди аммоний ҳосил мекунанд.

2NH4C1+Са(ОН)2 = СаСl2+2H2О+2NH3

Ҳоло аммиак аз нитроген ва гидроген синтез карда мешавад. Усули мазкур, ки олими немис Ф. Габер (1908) пешниҳод кардааст, дар Комб. нуриҳои нитрогендори Вахш истифода мегардад. Усули нисбатан камхарҷи синтези аммиак конверсияи газҳои карбогидридӣ мебошад. Дар мавриди он чун ашёи хом гази табиӣ ва газҳои ҳамроҳи нефт дучороянда ба кор мераванд. Аммиак барои рустанӣ аҳамияти калон дорад. Аминокислотаҳо*,* ки барои синтези сафеда маводи зарурианд, бидуни аммиак ҳосил шуда наметавонанд. Аммиак дар ҳуҷайраи рустанӣ ба аминокислотаҳо табдил меёбад.

## Корбурд
Миқдори нитрогени аммиаки хок ба бисёр омилҳо – нурӣ, агротехника, реаксияи хок ва ғ. вобаста аст. Аммиакоб ва аммиаки беоб дар боғдорӣ чун нуриҳои аммиакдор кор фармуда мешаванд. Дар таркиби ангур ҳангоми ранг овардан миқдори аммиак афзуда, баъди пухтани он кам мегардад. Аммиак ҳангоми майхобонӣ низ каму беш пайдо шуданаш мумкин аст. Дар чунин мавридҳо таъми май бад мешавад. Дар таркиби майи сафеди хушсифат миқдори аммиак аз 10 мг/дм3 ва дар таркиби майи гулгун аз 20 мг/дм3 зиёд буданаш ҷоиз нест. Аммиакро барои ҳосил кардани кислотаи нитрат, намакҳои нитрогендор, карбамид, кислотаи сианид, сода ва ғ. истифода мебаранд.

## Заҳрнокӣ
Аммиак гази заҳрнок буда, пардаҳои луобиро сахт меангезад. Ҳангоми заҳролудшавӣ аз аммиак чашм ва роҳи нафас месӯзад, нафас танг мегардад. Аммиакро дар баллонҳои зард, ки бо ранги сиёҳ «Аммиак» навишта шудааст, нигоҳ медоранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Технология связанного азота, М., 1966; 
* Израэльсон З. И., Гигиена труда в производстве аммиака, М., 1989; 
* Пожаровзрывоопасность веществ и материалов и средства их тушения, М., 1990; 
* Лисочкин Я. А. (ва диг.), О глобальных кинетических параметрах для определения пределов и периодов индукции самовоспламенения смесей метана, аммиака, кислорода и азота, маҷ. «Физика горения и взрыва», № 3, 2004.

## Сарчашма
* 
* 

Гурӯҳ:Маҳлулҳо
Гурӯҳ:Пайвастҳои нитроген
Лолазор (деҳа, н. Ҳисор)

**Наврӯзӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Алмосӣи ноҳияи Ҳисор. Аз Наврӯзӣ то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 35 км. Аҳолиаш 737 нафар (2017), тоҷикон.

Номи пештараи деҳа Узунохур буд, ки шакли вайроншудаи Зинохур аст. 

## Иқтисод
Дар гузашта аҳолӣ ба ҳунармандӣ шуғл доштанд: кафшҳои чӯбин, табақу чумча месохтанд, чармгарӣ мекарданд. Ҳоло асосан ба кишоварзӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ машғуланд. Дар Лолазор мағоза, мактаби асосӣ, бунгоҳи тиббӣ ва масҷиди панҷвақта амал мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Алмосӣ
Мавлонҷар

**Мавлонҷар** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҳисор. Аз Мавлонҷар то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 1903 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Дар Мавлонҷар мактаби асосии № 101 мавҷуд аст, ки дар он 20 нафар омӯзгор ба 334 нафар шогирд сабақ медиҳад, як масҷиди панҷвақта ва 22 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият мекунанд. Аз дарёи Хонақоҳ тавассути канали Ғуриёт об меояд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Навобод (н. Ҳисор)
Лолагӣ (деҳа, н. Ҳисор)

**Лолагӣ ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҳисор. Аз Лолагӣ то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 3594 нафар (2017), тоҷикон.

Аз номаш маълум аст, ки пуштаву адирҳояш гулу гулзору лолапӯшанд, соҳиби замини зиёди лалмӣ аст, замини обӣ аз дарёи Хонақоҳ обёрӣ карда мешавад, мардумонаш зироаткору боғдору чорводоранд. Лолагӣ дар самти шим. Ҷамоати Навобод ҷойгир аст. Аз Лолагӣ то маркази ҷ.д. 7 км ва то маркази ноҳия 14 км, роҳ мумфарш мебошад, 437 хоҷагӣ дорад, аҳолияш 3340 нафар мебошад. Дар Лолагӣ мактаби миёнаи № 35 амал мекунад, ки дар он 32 нафар омӯзгор ба 756 хонанда дарс медиҳанд ва маркази саломатӣ ба мардум хидмат мерасонад, 45 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ ва фермаи ширию молии «Сахӣ» фаъолият мекунанд, чор масҷиди намози панҷвақта мавҷуд аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Навобод (н. Ҳисор)
Мавлонҷари Боло

**Мавлонҷари Боло** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҳисор. Аз Мавлонҷари Боло то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 1495 нафар (2017), тоҷикон.

## Ном
Аз сабаби дар ин мавзеъ ҷариҳои басо жарфу калон вуҷуд доштан деҳаро чунин ном кардаанд. 

## Мардум
Мавлонҷари Боло 175 хоҷагӣ ва 1395 нафар аҳолӣ дорад. Дар Мавлонҷари Боло мактаби асосии № 77 амал мекунад, ки дар он 16 омӯзгор ба 267 нафар хонанда таълим медиҳад, як бунгоҳи тиббӣ ва як масҷиди намози панҷвақта мавҷуд аст, 22 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият мекунад, соҳаи асосӣ зироаткорӣ ва боғдорӣ аст, заминҳо аз канали Ғуриёт обёрӣ карда мешаванд

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Навобод (н. Ҳисор)
Меҳробод (деҳа, н. Ҳисор)

**Меҳробод** (собиқ *Қарамқул*) — деҳа ва маркази ҷамоати деҳоти Мирзо Турсунзодаи ноҳияи Ҳисор. Аз Меҳробод то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 1722 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Дар деҳа идораи ҷамоат, ҶДММ-и 20-солагии Истиқлолияти ҶТ ва маркази саломатӣ воқеъ аст. Дар Меҳробод мактаби миёна, масҷиди панҷвақта, 2 мағозаю дӯкон мавҷуданд. Заминҳои Меҳробод аз Канали калони Ҳисор обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Турсунзода
Мортеппа

**Мортеппа** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сомони ноҳияи Ҳисор. Аз Мортеппа то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 5 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 3720 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Дар деҳа 455 хоҷагӣ, 3700 нафар аҳолӣ зиндагӣ мекунад, мактаби миёна, китобхона, масҷид, маркази саломатӣ, фурӯшгоҳ, ошхона, худравшӯйӣ, коргоҳи истеҳсоли хишти симонӣ, ҷувоз дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ — зироаткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёи Хонақоҳ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Сомон
Равшан (бошгоҳи футбол)

**«Равшан»** (номи пурра: *Бошгоҳи футболи «Равшан» Кӯлоб*) — бошгоҳи футболии тоҷик, ки соли 1965 дар шаҳри Кӯлоб таъсис ёфтааст. Яке аз дастаҳои футболии маъруфу сермухлиси Тоҷикистон ба ҳисоб меравад.

## Ҳайати ҳозира

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлоб
Ноҷии Боло

**Ноҷии Боло** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Ризои ноҳияи Ҳисор. Аз Ноҷии Боло то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 15 км. Аҳолиаш — 3998 нафар (2020; 3430 нафар – 2017), тоҷикон.

## Ном
Калимаи «Ноҷӣ» аз вожаи суғдӣ буда, маънояш Ноҷӣ (Новжи): нов-гузаргоҳи об, дараи обдор гуфтан аст.

## Таърих
Ноҷи дар роҳи корвонгузар бунёд ёфта, тоҷирон ҳангоми аз ин мавзеъ гузаштан дар Ноҷи як-ду шаб истироҳат карда, баъд ба сафарашон идома медоданд. Чанд тан ҷавонмардони ғаюри деҳа корвониёнро то ҷойҳои бехавф ҳамроҳӣ мекарданд. Савдогарон дар замонҳои нотинҷ аз ҳамлаю ғорат наҷот меёфтанд. Мумкин номи «Ноҷӣ» ба «Наҷот» ягон алоқамандӣ дошта бошад. Таърихи 800 сола дорад. Мардуми таҳҷоии деҳа аввалҳои садаи XII аз мавзеи Даҳбеди Самарқанд муҳоҷир шуда омадаанд. Қадимӣ будани деҳаро кофтукови бостоншиносии солҳои 90-уми садаи XX гузаронидаи АИ ҶТ дар Ноҷи собит месозад. Роҳи қадимаи абрешим аз Ноҷи мегузашт. Масҷиди мобайнии Ноҷи ссоли 1928 аз маҷмӯаи меъмории қалъаи «Насрулло»-и арки Ҳисор аз тарафи Ҳоҷӣ Турсун харида оварда бунёд карда шудааст. Мардуми Ноҷи дар хоҷагии «Москва» (ҳоло хоҷагиҳои «Баракат» ва «Баракати Чорводор») кор мекунанд ва ба боғдорию зироатпарварӣ ва чорводорӣ машғул мебошанд.

## Иқтисод
Дар деҳа мактаби миёна, масҷиди ҷомеъ, 2 масҷиди панҷвақта, бунгоҳи тиббӣ, маркази фарҳангӣ, нонвойхона, 7 мағозаю дӯкон ва осиёби барқӣ мавҷуд аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Ризо
Нурафшон (деҳа, н. Ҳисор)

**Нурафшон** (собиқ *Шӯроби Поён*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сомони ноҳияи Ҳисор. Аз Нурафшон то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 1615 нафар (2017), тоҷикон.

## Таърих
Деҳа солҳои 1928—1932 аз тарафи муҳоҷирони аз деҳаи Тула (Боғистон), дараи Зиддӣ, минтақаи Қаротегин ва вилояти Фарғонаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон омада бунёд шудааст. Оби ҷӯйе, ки аз миёнаи Нурафшон мегузарад, шӯр аст. Аввал Нурафшон «Кӯр» ном доштааст. Баъд Шӯроб ном гирифтааст.

## Иқтисод
Дар деҳа мактаби миёна, масҷиди панҷвақта, бунгоҳи тиббӣ ва 3 мағозаю дӯкон фаъолият доранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Сомон
Нуробод (деҳа, н. Ҳисор)

**Нуробод** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Ризои ноҳияи Ҳисор. Аз Нуробод то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 1678 нафар (2020; 1436 нафар — 2017), тоҷикон.

## Мардум
Ободкунандагони аввалини Нуробод мардуми аз минтақаи Шаҳрисабзи Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба ин ҷо кӯчида омада мебошанд. Аз солҳои 90 асри XX аз деҳаҳои Сурхакчашма ва Хочилдиёри Ҷамоати Мирзо Ризо якчанд
оилаҳои ҷавон ба Нуробод омада манзил бунёд кардаанд. Мардуми Нуробод ба боғдорию зироатпарварӣ ва чорводорӣ машғул мебошанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Ризо
Ноҷии Поён

**Ноҷӣ**, **Ноҷии Поён** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Ризои ноҳияи Ҳисор. Аз деҳа то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 11 км. Аҳолиаш 1282 нафар (2020;943 нафар — 2017), тоҷикон.

## Мардум
Аҳолии Ноҷии Поён аввали солҳои 50-уми а.20 аз деҳаи Ноҷии Боло кӯч баста ба заминҳои навкорам омада ба пахтакорӣ машғул шудаанд. Баъдан ба ин макони навобод якчанд хонавода аз минтақаи Шаҳрисабзи Ҷумҳурии Ӯзбекистон ихтиёран ба Ноҷии Поён мусофират намуда муқимӣ шудаанд. Мардуми Ноҷии Поён ба боғдорӣ, зироаткорӣ ва чорводорӣ машғул буда, алҳол дар хоҷагии «Баракати чорводор» кор мекунанд. Дар Ноҷии Поён мактаби асосӣ, масҷиди 5 вақта мавҷуд аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Ризо
UTC-1

[450px|right|thumb| UTC-1 на карте часовых поясов мира: <br /> '''синим''' — [Иллоккортоормиут (Гренландия) и Азорские острова — зона UTC-1 зимой (ноябрь-март) в Северном полушарии (летом (апрель-октябрь) — UTC+0);  **голубым** — зона UTC-1 в океанах;  **ярко-жёлтым** — острова Кабо-Верде — зона UTC-1 круглогодично]]
Сурхакчашмаи Боло

**Сурхакчашмаи Боло** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Ризои ноҳияи Ҳисор. Аз Сурхакчашмаи Боло то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 425 нафар (2020; 351 нафар — 2017), тоҷикон.

## Табиат
Сурхакчашма дар пуштаю бағали силсилакӯҳҳои Ҳисор доман паҳн карда, замини атрофаш ба чашми бинанда сурхтоб менамояд. Дар деҳа ва атрофи он се чашма: чашмаи Арбоб Раҷаб, Тӯғдона ва Сари Мазор мавҷуд аст.

## Таърих
Дар деҳа масҷиди қадима боқӣ мондааст. Таърихи бунёдшавии деҳа аниқ муайян нест. Доир ба он ривоятҳо аз даҳон ба даҳон гузашта, то ба имрӯз омада расидаанд. Солҳои 30 асри ХХ бо супориши давлат сокинони деҳа ба дашт муҳоҷир карда шуда буданд. Сурхакчашма то соли 60 асри ХХ тобеи хоҷагии собиқ «Москва» буд. Сонӣ ба ихтиёри хоҷагии ҷангали Шаҳринав ва баъди ташкилшавии хоҷагии ҷангали Ҳисор ба ихтиёри он гузашт.

## Иқтисод
Ҳоло дар Сурхакчашма мактаби асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, маркази фароғатию фарҳангӣ, масҷиди панҷвақта ва дӯкон фаъолият доранд. Сокинони Сурхакчашма дар боғдорӣ ном баровардаанд. Боғоти Сурхакчашма аз чашмаҳо обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Ризо
Ситора (деҳа, н. Ҳисор)

**Ситора** (собиқ *Қизил Юлдуз*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҳисор. Аз Ситора то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 3508 нафар (2017), тоҷикон.

## Ҷуғрофиё
Ситора дар самти шимолу ғарби деҳоти Навобод, қисми шимоли деҳаи Навобод, тарафи ҷануби деҳаи Кӯҳон ва қисми шарқии деҳаи Ғуриёт ҷойгир буда, аз маркази ҷамоат 5 км ва аз маркази ноҳия 12 км дур воқеъ гардидааст.

## Аҳолӣ
Дар Ситора 482 хоҷагӣ ва 3260 нафар аҳолӣ ба қайд гирифта шудааст. Дар Ситора мактаби № 43 мавҷуд аст, ки 34 нафар муаллиму 690 талаба дорад, бунгоҳи тиббӣ ва 5 масҷиди панҷвақта ва 36 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ амал мекунанд. Дар қисми шимоли Ситора замини лалмӣ низ ҳаст, мардум ба ҷуз зироаткориву боғдорӣ чорвопарварӣ ҳам мекунанд. Аҳли деҳа дар ангурпарварӣ маъруфанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Навобод (н. Ҳисор)
Равшандилон

**Равшандилон** (собиқ *Октябр*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Турсунзодаи ноҳияи Ҳисор. Аз Равшандилон то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 2576 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Дар Равшандилон мактаби асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, 3 масҷиди панҷвақтава 3 мағозаю дӯкон мавҷуд аст. Мардум ба боғдорӣ, зироаткорӣ ва чорводорӣ машғуланд. Заминҳои Равшандилон аз Канали калони Ҳисор обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Турсунзода
Сангчашма

**Сангчашма** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Алмосӣи ноҳияи Ҳисор. Аз Сангчашма то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 35 км. Аҳолиаш 1906 нафар (2017), тоҷикон.

Дар асл Фӯтабоф ном дошт, бо мурури замон Тошбулоқ шуд ва оқибат номи тоҷикияшро ёфт. 

## Иқтисод
Дар замони пеш ҳунармандони деҳа дар бофтани дастор, рӯймол, миёнбанд мумтоз будаанд, инчунин дар ин ҷо корхонаҳои кулолгарӣ, корбофӣ ва дуредгарӣ мавҷуд будаанд. Яке аз устодони ҳамонвақта Эшони Қосим ҳамчун корбоф машҳур мебошад. 

Дар Сангчашма мактаби миёна, маркази саломатӣ, мағоза майдони варзишӣ, ва 2 масҷиди панҷвақта мавҷуд аст. Сокинони Сангчашма ба боғдорию чорводорӣ машғуланд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Алмосӣ
Сурхакчашма

**Сурхакчашма** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Ризои ноҳияи Ҳисор. Аз Сурхакчашма то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 2810 нафар (2020;2415 нафар — 2017), тоҷикон.

## Мардум
Сокинони Сурхакчашма соли 1930 аз деҳаи Сурхакчашмаи Боло бо супориши давлат барои обод намудани дашт муҳоҷир шуда, ба ҳамворӣ фуромадаанд. Аввал дар наздикии деҳаи Қарамқул (ҳоло Меҳробод) Ҷамоати Мирзо Турсунзода (собиқ Қарамқул) ду сол зиста, сипас ба ҷойи ҳозира омада деҳаро бунёд намудаанд.

## Иқтисод
Ба пахтакорию шоликорӣ ва обчакорӣ машғул шудаанд. Ҳоло дар Сурхакчашма мактаби миёна, 2 масҷиди панҷвақта, толори варзишӣ, осиёби барқӣ, сехи пахтазанӣ ва 7 мағозаю дӯкон фаъолият доранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Ризо
Ойбош

**Ойбош** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҳисор. Аз Ойбош то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 1708 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Ойбош мактаби 8 — сола, магазин ва фермаи чорвопарварӣ дорад. Соҳаи асосии хоҷагӣ - пахтакорӣ, зироаткорӣ. Заминҳо аз дарёи Хонақоҳ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Навобод (н. Ҳисор)
Обшорон (деҳа, н. Ҳисор)

**Обшорон** (собиқ *Водонасосная*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сомони ноҳияи Ҳисор. Аз Обшорон то маркази ҷамоат 7 км, то маркази ноҳия 7 км. Аҳолиаш 1615 нафар (2017), тоҷикон.

## Мардум
Деҳа соли 1960 бунёд гардидааст. Сокинонаш аз деҳаи Учқули Боло кӯчида омадаанд. 

## Иқтисод
Дар Обшорон мактаби миёна, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷвақта ва мағозаю дӯконҳо фаъолият доранд. Сокинони Обшорон ба боғдорию зироатпарварӣ ва чорводорӣ машғуланд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Ҷамоати Сомон
Қалъаи Афросиёб (Ҳисор)

**Қалъаи Афросиёб** - яке аз номҳои таърихии Қалъаи Ҳисор.  Муаррихи аасри 
XVII тоҷик Муҳаммад ибни Валӣ дар асараш «Баҳор-ул-асрор» (дар боби «Сағониён») бо ҳамин ном зикр карда, навиштааст, ки Қалъаи Афросиёб чунон баланд будааст, ки онро на одамон, балки девону ҷиниён бунёд кардаанд: 
*«Ва он ҳисорест, ки дар ғояти паҳнӣ ва истеҳкӣ (яъне 
мустаҳкамӣ)  бар  фарози  баландӣ  олӣ.  Ва  дар  баъзе 
осор чунин ба вузӯҳ мепайвандад, ки он баландӣ… аз 
савонии девону ҷиниён хоҳад буд».* 
## Пайнавиштҳо

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон 
Гурӯҳ: Мавзеъхои сайёҳии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қалъаҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Ҳисор
Тими миллии футболи Эрон

**Тими миллии футболи Эрон** () — мунтахаби миллӣ, бо намояндагӣ аз Ҷумҳурии Исломии Эрон дар мусобиқоти байналмилалии футбол.

Тими Эрон яке аз қудратмандтарин тимҳои осиёӣ ба шумор меравад ва токунун се бор қаҳрамони Ҷоми миллатҳои Осиё дар солҳои 1968, 1972 ва 1976 шудааст. Тими миллӣ то соли 1998 ба унвони намояндаи Эрон дар Бозиҳои осиёӣ ширкат кард ва се бор дар давраҳои 1974 Теҳрон, 1990 Пекин ва 1998 Бангкок муваффақ ба касби медали тило шуд. Аз соли 2002 Тими умеди Эрон ба намояндагӣ аз Эрон дар ин бозиҳо ширкат мекунад.

Сармураббии Тими миллии Эрон дар ҳоли ҳозир Амир Қалъанавӣ аст, ки дар таърихи 12 марти 2023 ба ин симат мансуб шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тими миллии футболи Эрон
Гурӯҳ:Тимҳои миллии футбол
Қавм (мазмунҳо)

**Қавм** — **[[авлод]]**, **тоифа**, **этнос**

## Маъноҳо
# **Қавм** — аҳли хешутаборони ҳамхун, ки пайдоиши худро аз тарафи модар ё падар ба аҷдоди ягона (авлод) вобаста мекарданд. Тақрибан 40 ҳаз. сол муқаддам тараққиёти қувваҳои истеҳсолкунанда, дигаргуниҳои иҷтимоӣ боиси ташаккули одами намуди ҳозира Homo Sapiens (инсони бохирад) ва аз тӯдаи ибтидоии башар ҷудо шудани авлод гардидааст;
# **Қавм** — тоифаи як маҳалла, гузар ва деҳа, ки бино, ҷӯйбор, ҳавз, асбобу афзори маъракаҳои оилавӣ ва ҷамъиятиро якҷоя истифода баранд. Онҳо нисбат ба якдигар ҳуқуқҳо ва уҳдадориҳои «ҳаққи ҳамсоягӣ», «маҳалладорӣ» доштанд. Аъзои қавм дар тӯю мотами якдигар иштирок менамуданд, ба ҳамдигар молу пул ё қарз ё насия медоданд, шаъну шарафи ҳамқавмонро ҳимоя мекарданд, мардҳо дар ҳашарҳо, алғов (корҳои меҳнатталаби хоҷагӣ ва истеҳсолот), занон ҳангоми пахтакашӣ, ресмонресӣ, сӯзанидӯзӣ, равғанкашӣ ва ғ. ба ҳамдигар мадад мерасонанд. Анъанаи қавм дар байни аҳолӣ то ҳоло вомехӯрад.
# **Қавм** — намуди махсуси гуруҳи иҷтимоӣ, ки дар натиҷаи протсесси табиии таърихӣ ба вуҷуд омадааст, дар илм — этнос (ниг. Умумияти этникӣ) ном гирифтааст. Нишонаи муҳимтарини қавм худшиносист; ин хусусиятҳо забон, маданият ва ҳолати рӯҳии (психикаи) ба худ хос дорад. Вобаста ба сохти иқтисодию иҷтимоӣ дар таърихи башарият се типи Қавмро ҷудо мекунанд:
* қабила — (дар ҷамоаи ибтидоӣ),
* халқият халқ — (сохти ғуломдорӣ ва феодализм),
* миллат — (дар замони капитализм ва сотсиализм);

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои сотсиология
Гурӯҳ:Луғати таърихӣ
Қайчӣ

thumb|Қайчӣ
**Қайчӣ**, **дукорд**, **нохунперой**, **миқроз**, **гоз **— асбоби дастӣ, дастгоҳ ё мошинест барои буридани материалҳои гуногун.

## Таърих
Қайчӣ аз аcри III то м. Маълум буда, ҳангоми ҳафриёти ёдгориҳои маданияти латен ёфт шудааст. Он аз ду корд иборат аст, ки онҳоро пластинаи металлии камоншакл (фанарвор ҳаракаткунанда) бо ҳам мепайвандад. Чунин қайчиро ҳозир барои тарошидани пашми бузу гӯсфандҳо истифода мебаранд. қайчиҳои навъи ҳозира (ду корди баҳамдигар ба таври шарнирӣ пайвастшуда) тақр. дар а. VIII дар Шарқи Наздик сохта шудаанд. Қайчиҳоро ба қайчии рӯзгор, челонгарӣ, тиббӣ ва ғ. ҷудо мекунанд. Бо қайчии дастӣ матоъ, қоғаз ва ғ.-ро мебуранд. Дар устохонаҳои таъмирӣ қайчиҳои статсионарӣ ва сайёри кордҳояшон дискшакл ва ростхаттаро истифода мебаранд. Материалҳои тахта-тахта ва тасма-тасма, ғулбаҳо, профилҳои муқарнаси варақ-варақи оҳанин ва амсоли инҳоро ба воситаи мошинҳои пуриқтидор (25 МН (2500 тқ) мебуранд. Дар чунин дастгоҳҳо варақапӯлоди ғафсиаш 60 мм, ғулбаи диаметраш то 165 мм-и прокатро буридан мумкин аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Асбоби дастӣ
Гурӯҳ:Асбоби рӯзгор
Гурӯҳ:Асбоби челонгарӣ
Гурӯҳ:Воситаҳои тиббӣ
Гурӯҳ:Воситаҳои дӯзандагӣ
Гурӯҳ:Воситаҳои буридан
Қазову қадар

**Қазову қадар**  () — حکم — ҳукм, امر — амр ва قدرت — қудрат, 
тавоноӣ),  истилоҳоти динию фалсафии Шарқро гӯянд.  

Дар аҳди аввали ислом истилоҳи Қазову  қадар ба маънои сиришту сарнавишт истифода гашта, «қазо» маъмулан муродифи амри абадию азалӣ, куллӣ ва 
сифати зотии Худо, «қадар» бошад, зуҳури ирода, амр ё ҳукми махсуси ӯро ифода мекард. Абулҳасани Ашъарӣ қазоро  иродаи кулли Аллоҳ, алоқаи он бо ашё, қадарро пайдоиши ашё бо иродаи Холиқ мепиндорад. Ибни Сино дар «Ишорот ва танбеҳот» оид ба Қазову қадар  чунин гуфтааст: «Ва маънии «қадар» ин аст, ки тафсили он қазои аввал аст, расидани воҷиб, ки ҳар чи воҷиб нашавад, дар вуҷуд наояд…»
Дар таълимоти Ихвонуссафо қазо хиради 
ҷовидест, ки мувофиқи ҳаракати ситораҳо барои ҳар рӯҳ муқаддар шудааст.
Дар давраи футуҳоти ислом масъалаи Қазову қадар барои тарғиби ғазавот васеъ истифода мешуд. Тавассути он ғозиёнро ба  нотарсию бебокӣ ва таваккул тарғибу 
талқин мекарданд. Аз ҷиҳати сиёсӣ Қазову қадар рисолат (пайғамбарӣ)-и Муҳаммад ва ҳукмронии халифаҳоро ҳақ мебаровард. Аз ин рӯ, ҳам хулафои  рошидин ва ҳам Умавиён ба он таваҷҷуҳи  зиёд доштанд. Баъди интишори ислом дар мамлакатҳои забтшуда масъалаи Қазову  қадар боиси баҳсу мунозира ва  ихтилофоти  доираҳои гуногун гашт. Саволе ба миён меомад, ки агар рафтору кирдори инсон ба иродааш вобаста  набошад, пас чаро вай бояд барои  аъмолаш ҷавобгар шавад? Дар ҳамин замина ихтилоф ва баҳсу мунозираҳои зиёде ба вуҷуд омада, сабаби пайдо шудани ҷараёнҳои динию фалсафии ба ҳам муқобили қадария ва ҷабария гардид. 

## Адабиёт
* Одилов Н., Ислом дар оинаи ақл. - Душанбе, 1971; 
* Петрушевский И.П., Ислам в Иране в VII-XV веках. - Л., 1966.

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Ислом
Идҳои миллӣ

**Идҳои миллӣ** - ба ёдубуди воқеаҳои  муҳимми  таърихию мадании миллати муайян оиданд,  Дар Тоҷикистон ва дигар кишварҳо ҳар сол иди Рӯзи истиқлолро истиқбол мегиринд. Дар Покистон рӯзи таваллуди Муҳаммад Иқболро ҳар сол ҳамчун Иди миллӣ қайд мекунанд, ё ин ки дар Русия иди Рӯзи Русияро дар Британияи Кабир иди  Рӯзи таваллуди маликаро ҷашн мегиранд.
## Нигаред низ
* Ид
* Идҳои расмии Тоҷикистон
* http://www.tаjikistan.gov.tm/_ru/holiday/ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Идҳо
Идҳои давлатӣ

**Идҳои давлатӣ** (Идҳои расмии давлатӣ) - рӯзҳои  ташкилёбӣ  ва воқеаҳои муҳим дар таърихи ягон давлат ба Идҳои давлатӣ табдил меёбанд. Рӯзи Идҳои давлатиро мақомоти олии давлат қонунӣ мегардонад.
## Нигаред низ
* Ид
* Идҳои расмии Тоҷикистон
* http://www.tаjikistan.gov.tm/_ru/holiday/ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Идҳо
Идҳои касбу ҳунар

**Идҳои касбу ҳунар** - солҳои охир дар аксар кишварҳои ҷаҳон Идҳои касбу ҳунар ба миён омадаанд. Рӯзи омӯзгорон, энергетикҳо, кормандони саноати сабук ва ғ. аз ҷумлаи Идҳои касбии тоқикистониён шудаанд ва ҳамчун Ид ҷашн гирифта мешаванд.
## Нигаред низ
* Ид
* Идҳои касбӣ
## Эзоҳ
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Идҳо