Сара Бернард

**Сара Бернард** ( ;  таваллуд **Henriette-Rosine Bernard** ; 22 октябри 1844 – 26 марти 1923) ҳунарпешаи саҳнаи фаронсавӣ буд, ки дар баъзе аз маъруфтарин песаҳои фаронсавӣ дар охири асри 19 ва ибтидои қарни 20, аз ҷумла  бозигарӣ кардааст. Александр Дюма ''филс'', *[[Руй Блас]]* аз Виктор Гюго, *[[Федора]]* ва *[[Ла Тоска]]* аз Викториен Сарду ва *L'Aiglon* аз Эдмон Ростан . Ӯ нақшҳои занона ва мардона, аз ҷумла Ҳамлети Шекспирро бозидааст. Ҳюго ба "овози тиллоии" ӯ  баҳои баланд додааст. Вай дар саросари ҷаҳон чандин сафарҳои зиёди театрӣ анҷом дод ва яке аз аввалин ҳунармандони маъруфе буд, ки сабти садо ва нақш дар филмҳоро иҷро кардааст. Аз машҳуртарин ҳунармандони вақташ ба ҳисоб мерафт.

## Срагузашт

### Зиндагии пешина
**Анриет-Розин Бернар** 22 октябри соли 1844 дар хонаи шумори 5, хиёбони Л’Экол-де-Медсин, дар маҳаллаи лотинии шаҳри Париж ба дунё омадааст. Ӯ духтари Ҷудит Бернар (инчунин бо номҳои Жюли ва дар Фаронса Юл шинохта мешуд), як куртизанка-и яҳудии ҳолландӣ буд, ки бо муштариёни сарватманд ва ашроф зиндагӣ мекард.

Номи падараш муддати дароз номаълум буд, вале ҳоло маълум аст, ки вай вакили додгоҳ дар Ле-Авр будааст. Баъдан Бернар навиштааст, ки хонаводаи падараш барои таҳсили ӯ маблағ дода, ба насроният (католикӣ) табдил ёфтанашро талаб кардаанд ва ба ӯ миқдори зиёди маблағ васият кардаанд, ки ҳангоми ба синни балоғат расиданаш пардохта шавад. Модараш пайваста сафар мекард ва бо духтараш камтар таваҷҷуҳ дошт. Вай Сараро аввал дар ихтиёри парасторе дар Бретонӣ, сипас дар як хоначае дар наздишаҳри Нёйи-сюр-Сени Париж гузошта буд.

Вақте ки Бернар ҳафтсола буд, модараш ӯро ба як мактаби пансионӣ барои духтарони ҷавон дар наздишаҳри Отэй-и Париж фиристод, ки бо маблағи хонаводаи падараш пардохт мешуд. Дар он ҷо вай аввалин намоишномаи саҳнавии худро иҷро кард — дар намоиши *Клотилд* вай нақши Маликаи афсонаҳоро бозид ва аввалин саҳнаи марги драмавии худро иҷро намуд, ки баъдан ба яке аз хусусиятҳои намоишҳояш табдил ёфт. Ҳангоми таҳсил дар пансион, модари ӯ ба мартабаи баланди куртизанкаҳои парижӣ расид ва бо сиёсатмадорон, бонкдорон, генералҳо ва нависандагон робита дошт. Аз ҷумлаи ҳомию дӯстонаш Шарл де Морнӣ, герсоги Морнӣ, нимбародари император Наполеони III ва раиси маҷлиси қонунбарори Фаронса буд.

Дар синни 10-солагӣ, бо пуштибонии Морнӣ, Бернар ба Мактаби вижаи католикии Грандшам, ки як муассисаи муътабари духтарона буд ва наздики Версал ҷойгир буд, қабул шуд. Дар ин мактаб, вай нақши Фариштаи аъло Рафаилро дар як намоишнома, ки бар асоси Китоби Товит сохта шуда буд, иҷро кард. Ӯ эълон кард, ки мехоҳад роҳиба шавад, аммо ҳамеша қоидаҳои маностирро риоя намекард; барои мисол, ӯ ба кафирӣ айбдор шуд, чун барои геккои хонагии худ бо маросим ва ҷанозаи насронӣ дафн ташкил кард. Ӯ соли 1856 аввалин маросими муоширатро ҳамчун католики румӣ гирифт ва баъди он содиқона ба дини насронӣ риоя мекард. Бо вуҷуди ин, вай ҳеч гоҳ решаҳои яҳудии худро фаромӯш накард. Вақте ки баъдтар рӯзноманигоре аз ӯ пурсид, ки оё ӯ насронист, ӯ посух дод: «Не, ман католики румӣ ва узви нажоди бузурги яҳудиям. Ман интизорам, ки насрониҳо беҳтар шаванд.» Ин посух бо ҷавоби дигари пешинааш, ки ба саволи оҳангсоз ва ҳамватанаш Шарл Гуно, ки оё ӯ ягон бор дуо мекунад, дода буд, фарқ дошт: «Не, ҳаргиз. Ман як атеист ҳастам». Бо вуҷуди ҳама чиз, ӯ қабл аз маргаш ахиратиро пазируфт. 

Соли 1857, Бернар фаҳмид, ки падараш дар хориҷ вафот кардааст. Модараш шӯрои оилавӣ даъват кард, ки дар он Морнӣ низ ҳузур дошт, то қарор бигиранд, ки бо ӯ чӣ бояд кард. Морнӣ пешниҳод кард, ки Бернар бояд ҳунарпеша шавад. Ин пешниҳод Бернарро ба ваҳшат андохт, зеро вай ҳеҷ гоҳ ба театр нарафта буд. Морнӣ ба ӯ имкон дод, ки нахустин намоишномаи театрии худро дар Комеди Франсез тамошо кунад; дар ҳамроҳии модараш, Морнӣ ва дӯсти ӯ Александр Дюма *падар*. Онҳо намоишномаи *[[Британник (пйеса)|Британник]]*-и Жан Расин ва баъдан комедияи классикии *[[Амфитрион (пйесаи Плавт)|Амфитрион]]*-ро аз Плавт тамошо карданд. Эҳсоси намоишнома Бернарро чунон ба ҳаяҷон овард, ки бо овози баланд гиря кард ва тамошобинони дигарро нороҳат сохт. Морнӣ ва дигарон дар гуруҳ аз рафтори ӯ асабонӣ шуданд ва театрро тарк карданд, аммо Дюма ӯро тасаллӣ дод ва дертар ба Морнӣ гуфт, ки бовар дорад ӯ барои саҳна офарида шудааст. Баъди намоиш, Дюма ӯро «ситораи кучаки ман» номид.

Морнӣ бо истифода аз нуфузи худ ба назди композитор Даниэл Обер, раиси Консерваторияи Париж, ба Бернар имкон дод, ки имтиҳон диҳад. Ӯ, тавре ки дар хотироташ менависад, "бо он муболиғаи зиндае, ки ҳамеша ба як кори нав мебахшам", ба омодагӣ пардохт. Дюма ба ӯ дар тамрин кумак мекард. Ҳайати доварон аз Обер ва панҷ ҳунарманди саршиноси Комеди Франсез иборат буд. Қарор буд, ки ӯ порчае аз асарҳои Расинро бихонад, вале касе ба ӯ нагуфта буд, ки барои иҷро ниёз ба касе дорад, ки нақши шарикро иҷро кунад. Бернар ба доварон гуфт, ки ба ҷояш масали «Ду кабӯтар»-и Лафонтен-ро мехонад. Доварон шубҳа карданд, вале самимият ва эҳсоси шеъри вай онҳоро тасхир кард ва ӯро ба ҳайси донишҷӯ пазируфтанд.мини| Бернард бо модараш

### Дебют ва рафтан аз Комеди-Франсез (1862–1864)

File:Ma double vie sarah bernhardt 136.jpg|Қадамҳои нахустини Бернар дар *[[Les Femmes Savantes]]* дар театри Комеди Франсез, 1862
File:Sarah Bernhardt, par Nadar, 1864, sepia.jpg|Сара Бернар соли 1864, дар синни 20-солагӣ, акси гирифтаи суратгири Феликс Надар
File:Sarah Bernhardt by Félix Nadar 2.jpg|Бернар, суратгирифта аз ҷониби Надар, 1865


Бернар аз моҳи январи соли 1860 то 1862 дар Консерваторияи Париж таҳсил кард ва аз ду ҳунарпешаи шинохтаи Комеди Франсез — Жозеф-Изидор Самсон ва Жан-Батист Прово — дарс гирифт. Дар ёддошташ менависад, ки Прово ба ӯ диксия ва ишораҳои бузург омӯхт, ва Самсон ба қудрати соддагӣ таъкид мекард. Барои саҳна, ӯ номи худро аз "Бернар" ба "Бернард" иваз кард. Ҳангоми таҳсил, ӯ бори аввал пешниҳоди издивоҷ гирифт — аз як соҳибкори сарватманд, ки ба ӯ 500,000 франк пешниҳод кард. Вақте ки ӯ рад кард, мард гирист. Бернар навиштааст, ки «ман ҳайрон шудам, афсӯс хӯрдам ва хурс

Пеш аз имтиҳони аввал барои синфи фоҷиа, ӯ кӯшиш кард мӯи фаровону мавҷноки худро рост кунад, аммо он боз ҳам бештар нофармон шуд. Ҳамзамон, ӯ сахт хунук хӯрд, ки садояшро чунон бинӣвор сохт, ки худаш онро шинохта наметавонист. Ба илова, нақшҳое, ки барои иҷро ба ӯ дода шуданд, классикӣ буданд ва эҳсосоти шево ва ороишёфтаро талаб мекарданд, дар ҳоле ки ӯ услуби романтикиро дӯст медошт ва мехост эҳсосоташро пурра ва табиӣ баён кунад. Омӯзгорон ӯро дар бахши фоҷиа дар ҷои 14-ум ва дар мазҳака дар ҷои дуюм қарор доданд. Бори дигар, Морнӣ ба ёриаш расид. Ӯ ба Вазири миллии санъат — Камий Дусе — барои ӯ тавсия дод. Дусе ӯро ба Эдуар Тьерри, мудири кулли Театр Франсез тавсия дод, ки ба Бернар ба ҳайси *пансюнёр* дар театр бо музди ҳадди ақал ҷой пешниҳод кард.

Бернар нахустнамоиши худро дар ин труппа 31 августи соли 1862 дар нақши асосии намоишномаи Расин *[[Ифиженӣ]]* анҷом дод. Ин намоиш бомуваффақият набуд. Ӯ тарси саҳна дошт ва гуфторҳояшро бо шитоб иҷро кард. Баъзе тамошобинон аз бадани борикаш масхара мекарданд. Вақте намоиш ба поён расид, Прово дар пасипардагӣ интизораш буд, ва ӯ аз ӯ бахшиш хост. Прово ба ӯ гуфт: «Ман метавонам туро бубахшам, ва ту низ оқибат худро мебахшӣ, аммо Расин дар қабраш ҳаргиз нахоҳад бахшид». Франсиск Сарси, мунтақиди шинохтаи театр аз *L'Opinion Nationale* ва *Le Temps* навишт: «Ӯ бо салобат ҳаракат мекунад ва суханро дақиқ талаффуз менамояд. Ин ягона чизест, ки феълан метавон дар бораи ӯ гуфт».

Бернар дар Комеди-Франсез дер напоид. Ӯ дар нақши Анриетт дар *[[Les Femmes Savantes]]* ва Ҳипполи́т дар *L'Étourdi* ва нақши асосӣ дар *Валери*-и Эжен Скриб бозӣ кард, аммо на мунтақидон ва на аъзои дигари труппа, ки аз пешрафти босуръати ӯ норозӣ буданд, аз иҷрои ӯ писанд накарданд. Ҳафтаҳо мегузаштанд, вале ба ӯ дигар нақш дода нашуд. Хислати ӯро ба мушкил мувоҷеҳ кард; вақте ки дарбон ӯро «Бернарди хурд» номид, вай чатрро ба сараш шикаст. Бо вуҷуди ин, ӯ бо самимият узр пурсид, ва вақте ки он дарбон баъд аз 20 сол ба нафақа баромад, Бернар барои ӯ дар Нормандия як хонача харид.

Дар маросиме ба шарафи зодрӯзи Молиер, ки 15 январи соли 1863 баргузор шуд, Бернар хоҳари хурдияш Регинаро ҳамроҳ бурд. Регина тасодуфан ба домани либоси як актрисаи пешсаф, Заир-Натали Мартел (1816–1885), маъруф бо номи Хонум Натали, по монда истод. Мадам Натали Регинаро тела дод, ки бо сутуни сангин бархӯрд ва пешониашро захмӣ кард. Пас аз ин, Регина ва Хонум Натали ба додзании якдигар оғоз карданд ва Бернар ба пеш баромада, ба рухсораи Хонум Натали шаппотӣ зад. Ҳунарпешаҳои калонсол ба якдиагр дарафтоданд. Терри талаб кард, ки Бернар аз Хонум Натали узр пурсад. Бернар инро рад кард, то он даме ки Хонум Натали аз Регина бахшиш напурсад. Бернар аллакай барои нақши нав дар театр таъин шуда буд ва машқҳоро оғоз карда буд. Хонум Натали талаб кард, ки агар Бернар узр напурсад, ӯ аз нақш хориҷ карда шавад. Азбаски, ҳеч кадом тараф қадам пас нагузошт ва Хонум Натали узви калонсоли ширкат буд, Терри маҷбур шуд, ки аз Бернар бихоҳад театрро тарк кунад.

### Гимназия ва Брюссел (1864-1866)
Хонаводаи ӯ натавонистанд тарки театр кардани ӯро дарк кунанд; барои онҳо тасаввурнопазир буд, ки касе дар синни 18-солагӣ аз бонуфузтарин театри Париж даст кашад. Ба ҷои он, вай ба театри машҳури Жимназ рафт ва ҳамчун ивазкунандаи ду актрисаи пешсаф фаъолият кард. Ӯ қариб дарҳол сабаби як моҷарои дигар берун аз саҳна гардид, вақте ки ӯро барои хондани шеър дар як қабул дар Қасри Тюйлри, ки аз ҷониби Наполеон III ва Императритса Эжени баргузор мешуд, даъват карданд, якҷо бо дигар ҳунарпешаҳои театри Жимназ. Вай ду шеъри ошиқонаи Виктор Ҳюгоро интихоб кард, бехабар аз он ки Ҳюго мунаққиди шадиди император буд. Пас аз шеърҳои аввал, император ва малика бархеста толорро тарк карданд ва бо онҳо дарбор ва дигар меҳмонон низ рафтанд. Нақши навбатии ӯ дар театри Жимназ — ҳамчун як шоҳдухтари руси содалавҳ — комилан ба ӯ мувофиқ набуд; модараш ба ӯ гуфт, ки бозии ӯ «хандаовар» буд. Вай ногаҳон тасмим гирифт театрро тарк карда, ба саёҳат равад ва мисли модараш бо ошиқон сару кор гирад. Ӯ муддати кӯтоҳ ба Испания рафт, баъдан бо тавсияи Александр Дюма ба Белгия сафар кард. 

Ӯ ба Брюссел номаҳои шиносоӣ аз Александр Дюма бурд ва ба сатҳҳои баланди ҷамъияти он ҷо роҳ ёфт. Тибқи баъзе гузоришҳои баъдӣ, вай дар як бал-маскарад дар Брюссел бо ашрофзодаи белгиягӣ, Анри, мири меросии де Лин, вохӯрда, бо ӯ робитаи ошиқона дошт. Манобеи дигар мегӯянд, ки онҳо дар Париж вохӯрданд, ки он ҷо Мири де Лин зуд-зуд барои тамошои театр меомад. Ин робита ба зудӣ қатъ шуд, вақте ки вай фаҳмид, ки модараш сактаи қалбӣ кардааст. Ӯ ба Париж баргашт ва дарёфт, ки модараш беҳтар шудааст, вале худаш аз робита бо Мири де Лин ҳомиладор буд. Вай ба Мири де Лин инро хабар надод. Модараш намехост, ки кӯдаки бепадар дар хонаи ӯ ба дунё ояд, бинобар ин вай ба як манзили хурд дар кӯчаи Дюфо (rue Duphot) кӯчид ва рӯзи 22 декабри соли 1864, ин ҳунарпешаи 20-сола фарзанди ягонааш, Морис Бернҳардро ба дунё овард.

Баъзе ривоятҳо мегӯянд, ки Шоҳзода Анрӣ ӯро фаромӯш накарда буд. Ба гуфтаи ин ривоятҳо, ӯ нишонаи зисти Бернҳардро аз театр дарёфт карда, ба Париж омад ва ба манзили вай кӯчид. Пас аз як моҳ, ӯ ба Брюссел баргашт ва ба хонаводааш изҳор дошт, ки мехоҳад бо ин ҳунарпеша издивоҷ кунад. Хонаводаи шоҳзода де Лин амаки ӯ, генерал де Линро фиристоданд, то ин муносибатро қатъ кунад ва ӯро таҳдид карданд, ки агар бо Бернҳард издивоҷ кунад, аз мерос маҳрум хоҳад шуд. Тибқи ривоятҳои дигар, шоҳзода де Лин масъулиятро нисбати кӯдак рад кард. Ӯ баъдтар ин муносибатро «захми доимии худ» номид, вале ҳеҷ гоҳ дар бораи падарии Морис бо касе сӯҳбат накардааст. Вақте мепурсиданд, ки падари Морис кист, баъзан посух медод: «Ман ҳеч гоҳ натавонистам қарор қабул кунам, ки падари ӯ Гамбетта, Виктор Гюго ё Генерал Буланже буд.» Солҳо баъд, дар моҳи январи соли 1885, вақте ки Бернҳард аллакай шуҳрат ёфта буд, гуфта мешавад, ки Шоҳзода де Лин ба Париж омада, пешниҳод кард, ки Морисро расман писараш эътироф кунад, вале Морис бо эҳтиром рад кард ва гуфт, ки пурра бо он ки фарзанди Сара Бернҳард аст, ифтихор мекунад. (Гарчанде ин қисса ба шахсияти Морис мувофиқ бошад, бояд қайд кард, вақте ки Морис шашсола буд,  Анри де Лин соли 1871 даргузашт.)

### Одеон (1866-1872)
мини| Бернхардт ҳамчун писарбачаи трубадур, Занетто, дар ''Le Passant'' (1869) аз ҷониби Франсуа КоппБарои таъмин намудани рӯзгораш баъд аз таваллуди Морис, Бернҳард нақшҳои хурд ва ивазкунандаро дар театри Порт-Сен-Мартен, театри машҳури мелодрамӣ, иҷро мекард. Дар аввали соли 1866, ӯ тавонист дар назди Феликс Дюкенел, мудири Театри Одéон (Odéon) дар тарафи чапи Сена, мутолиа намояд. Дюкенел баъдтар ин вохӯриро чунин тавсиф кард: «Ман дар назди худ мавҷуди бениҳоят соҳибистеъдод, ҳушманд то ҳадди нобиға, бо нерӯи азим зери зоҳире латифу заиф, ва иродае қавӣ доштам.» Ҳаммудири театр оид ба молия, Шарл де Шийи, мехост ӯро рад кунад бо баҳонаи он ки ӯ нобовар ва хеле лоғар аст, аммо Дюкенел мафтун шуда буд; ӯ Бернҳардро бо маоши хоксоронаи 150 франк дар як моҳ, ки худ пардохт мекард, ба театр қабул кард.

Театри Одéон пас аз Комеди Франсез дуюмин театри бонуфуз ба шумор мерафт, ва бар хилофи театри анъанавии Комеди Франсез, ба намоишҳои муосиртар тахассус дошт. Одéон дар байни донишҷӯёни тарафи чапи Сена хеле маъмул буд. Аввалин намоишҳои Бернҳард дар ин театр бомуваффақият набуданд. Ӯ дар мазҳакаҳои расмии садаи XVIII нақш мебозид, дар ҳоле ки қуввати асосии ӯ дар саҳна самимияти тамом буд. Шакли бениҳоят лоғари ӯ низ бо либосҳои расмии бузурги саҳнавӣ номуносиб менамуд. Дюма, пуштибони бузурги ӯ, баъд аз як намоиш гуфтааст: «Ӯ сари як бокираро дорад, аммо танаш мисли ҷорӯби хушк аст.»

Аммо, баъдтар бо намоишномаҳои дигар ва таҷрибаи бештар, иҷроҳои ӯ беҳтар шуданд; барои нақши Кордилия дар *[[Шоҳ Лир]]* аз ӯ ситоиш шуд. Дар моҳи июни соли 1867, вай дар намоишномаи *[[Аталия]]* аз Жан Расин ду нақш бозид: нақши як духтари ҷавон ва як писарбача бо номи Захарие, ки нахустин нақши мардона дар фаъолияти ӯ буд. Мунаққиди маъруф Сарсей навишт: «Ӯ тамошобинонро мисли Орфейи хурд мафтун кард.»

#### Хизмат дар давраи ҷанг дар Одеон (1870-1871)

### ''Руй Блас'' ва бозгашт ба Комеди Франсез (1872–1878)

Акс:Sarah_Bernhardt_Mélandri_1872.jpg|алт=Bernhardt as the Queen of Spain in Ruy Blas (1872)| Бернхардт ҳамчун маликаи Испониё дар *Руй Блас* (соли 1872)
Акс:Sarah_Bernhardt_as_Phedre_in_Racine's_Phaedra.jpg|алт=Phèdre by Racine at the Comédie française, (1873)| Федре аз ҷониби Расин дар Comédie française, ( соли 1873)
Акс:Sarah_Bernhardt's_coffin_1880.jpg|алт=Bernhardt in her famous coffin, in which she sometimes slept or studied her roles (c. 1873)| Бернхардт дар тобути машҳури худ, ки дар он баъзан хоб мерафт ё нақшҳои худро меомӯхт ( cоли 1873)
Акс:Sarah_Bernhardt_by_Georges_Clairin_(1876).jpg|алт=Portrait by Georges Clairin (1876)| Портрет аз ҷониби Ҷорҷ Клэрин ( соли 1876)
Акс:073-Sarah_Bernhardt_som_doña_Sol.jpg|алт=Bernhardt as Doña Sol in Hernani (1878)| Бернхардт ҳамчун Дона Сол дар *Эрнани* ( соли 1878)


### Пирӯзӣ дар Лондон ва рафтан аз Комеди Франсез (1879–1880)
мини| Сара Бернхардт дар соли 1879, аз ҷониби Ҷулес Бастиен-Лепаг
чап|мини| Портрети Бернхардт дар маҷаллаи Лондон ''Vanity Fair'', 5 июли 1879

### ''La Dame aux camélias'' ва аввалин сафари амрикоӣ (1880-1881)
мини| ''Frou-frou'' (1881)

### Бозгашт ба Париж, сафари аврупоӣ, ''Федора'' ба ''Теодора'' (1881–1886)
мини| Ҳамчун ''Федора'' аз ҷониби Викториен Сарду (1882)
чап|мини| ''Теодора'', акс аз Надар (1884)

### Сафарҳои ҷаҳонӣ (1886-1892)
мини| Бернхардт ҳамчун Марям Магдалина, расми Алфред Стивенс (1887)

### ''Ла Тоска'' ба ''Клеопатра'' (1887-1893)

Акс:Nadar,_Félix_-_Sarah_Bernhardt_(1845-1923)_-_La_Tosca_-_1887.jpg|алт=Bernhardt in La Tosca by Victorien Sardou (1887), photo by Nadar| Бернхардт дар *Ла Тоска* аз ҷониби Викториен Сарду (1887), акс аз аккос Надар
Акс:Bernhardt_as_Joan_of_Arc.jpg|алт=Playing Joan of Arc in Jeanne d'Arc by Jules Barbier (1890)| Навозиши Ҷоан д'Арк дар *Жанна д'Арк* аз ҷониби Жюль Барбье (1890)
Акс:Sarah_Bernhardt_as_Cleopatra_1891.jpeg|алт=Bernhardt in Cleopatra (1891)| Бернхардт дар *Клеопатра* ( соли 1891)
Акс:Henri_de_Toulouse-Lautrec,_Sarah_Bernhardt_in_"Cleopatra"_(Sarah_Bernhardt_dans_"Cléopatre"),_1896,_NGA_42139.jpg|алт=Bernhardt in Cleopatra by Henri de Toulouse-Lautrec (1896)| Бернхардт дар *Клеопатра* аз ҷониби Анри де Тулуза-Лотрек ( соли 1896)


### Театри Ренессанс (1893-1899)

Акс:Bernhardt_(Gismonda).jpg|алт=Bernhardt in Gismonda by Victorien Sardou (1894)| Бернхардт дар *Гисмонда* аз ҷониби Викториен Сарду (соли 1894)
Акс:Alphonse_Mucha_-_Poster_for_Victorien_Sardou's_Gismonda_starring_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Poster for Gismonda by Alphonse Mucha (1894)| Плакат барои *Гисмонда* аз ҷониби Алфонс Муча (соли 1894)
Акс:Harvard_Theatre_Collection_-_Sarah_Bernhardt,_La_Princesse_Lointaine,_TC-2.jpg|алт=As Melissande in La Princesse Lointaine by Edmond Rostand (1897)| Ҳамчун Мелиссанде дар *Ла Принтсесса Лоинтейн* аз ҷониби Эдмон Ростанд (соли 1897)
Акс:Bernhardt_as_Cleopatra.jpg|алт=Bernhardt in Cleopatra by Sardou (1899)| Бернхардт дар *Клеопатра* аз ҷониби Сарду (соли 1899)


### Театри Сара Бернхардт (1899-1900)

Акс:Théâtre_de_la_Ville_cpa.jpg|алт=The Théâtre Sarah Bernhardt (now the Théâtre de la Ville)(c. 1905)| Театри Сара Бернхардт (ҳоло Театри де ла Вилл ) (соли 1905)
Акс:Bernhardt_Hamlet2.jpg|алт=Bernhardt in Hamlet (1899)| Бернхардт дар *Гамлет* (соли 1899)
Акс:Alfons_Mucha_-_1899_-_Hamlet.jpg|алт=Poster by Mucha for Hamlet (1899)| Плакати Муча барои *Гамлет* (соли 1899)
Акс:Sarah_Bernhardt_as_L'Aiglon_1900.jpg|алт=Bernhardt in L'Aiglon (1900)| Бернхардт дар *L'Aiglon* (соли 1900)


### Сафарҳои хайрбодӣ (1901-1913)

Акс:Bernhardt_Performs_(Sorceress).jpg|алт=Bernhardt as Zoraya in La Sorcière by Sardou (1903)| Бернхардт ҳамчун Зорая дар *[[Ла Сорсиер]]* аз ҷониби Сарду (соли 1903)
Акс:Bernhardt_(Pelléas)_LCCN2014715483.jpg|алт=Playing Pelléas in Pelléas and Mélisande (1905)| Бозии Пеллеас дар *Пеллеас ва Мелисанд* (соли 1905)
Акс:Bernhardt_at_Berkeley_Greek_Theater.jpg|алт=Bernhardt in the role of Phèdre at the Hearst Greek Theatre at the University of California, Berkeley (1906)| Бернхардт дар нақши Федре дар театри юнонии Ҳерст , Донишгоҳи Калифорния, Беркли (соли 1906)
Акс:Sarah_Bernhardt_Barnett.jpg|алт=Portrait of Sarah Bernhardt in 1910 by Henry Walter Barnett| Портрети Сара Бернхардт дар соли 1910 аз ҷониби Ҳенри Уолтер Барнетт
Дар соли 1903, ӯ боз як нақши нобарор дошт, ки дар *Вертер* боз як нашқи мардона, мутобиқсозии ғамангези ҳикояи нависандаи олмонӣ Иоганн Волфганг фон Гёте бозида буд . Бо вуҷуди ин, ӯ зуд бо як хити дигар, *La Sorcière* аз ҷониби Сарду ба саҳнаи театро бозгашт. Ӯ як ҷодугари маврӣ дар ишқ ба як испонии масеҳиро бозид, ки боиси таъқиби ӯ аз ҷониби калисо шуд. Ин достони таҳаммулпазирӣ, ки ба зудӣ пас аз қазияи Дрейфус пайдо шуд, аз ҷиҳати молиявӣ сердаромад буд ва Бернхардт аксар авқот ҳам шабнишинӣ ва ҳам намоиши шоми онро  пешкаши тамошогарон мекард. 
 
[мини| Бернхардт дар соли 1917 дар Проспект Парк суханронӣ карда, дар пуштибонӣ аз ҳамкории Фаронсаву Амрико дар [Ҷанги ҷаҳонии якум|Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ]]

### Солҳои ниҳоӣ (1919-1923)
мини| Бернхардт соли 1922

## Аксҳои мутаҳаррик

Акс:Scene_from_film_Camille_with_Sarah_Bernhardt_in_the_title_role.jpg|алт=Bernhardt in the film Camille (La Dame aux camélias) with André Calmettes (1911)| Бернхардт дар филми *Камил* ( *La Dame aux camélias* ) бо Андре Калметтес ( соли 1911)
Акс:Les_Amours_de_la_reine_Élisabeth.jpg|алт=As Queen Elizabeth in the film Les Amours de la reine Élisabeth (The Loves of Queen Elizabeth) with Lou Tellegen (1912)| Ҳамчун малика Элизабет дар филми *"Les Amours de la reine Élisabeth"* ( *Ишқи малика Элизабет* ) бо Лу Теллеген ( соли 1912)


## Суратгарӣ ва ҳайкалтарошӣ

Акс:After_the_Storm_by_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Après la Tempête (After the Storm), 1876, National Museum of Women in the Arts, Washington, D.C.| *Après la Tempête* ( *Пас аз тӯфон* ), соли 1876, Осорхонаи миллии занон дар ҳунар, Вашингтон, DC
Акс:Louise_Abbéma_par_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Bust of Louise Abbéma, 1878, Musée d'Orsay, Paris| Нимаи Луиза Аббема, соли 1878, Осорхонаи д'Орсей, Париж
Акс:Sarah_Bernhardt_in_Studio.jpg|алт=Bernhardt with her 1878 bust of Medea in her sculpture studio in Montmartre, Paris| Бернхардт бо нимпайкараи Медея дар соли 1878 дар студияи ҳайкалтарошии Монмартре, Париж
Акс:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Sarah_Bernhardt_Autoportrait_1910,_Inv2111.jpg|алт=Self-portrait, 1910, Foundation Bemberg, Toulouse| Автопортрет, соли 1910, Фонди Бемберг, Тулуза
Акс:Sarah_Bernhardt_-_Nature_morte_aux_pêches_-_P2621_-_Musée_Carnavalet.jpg|алт=Still Life with Peaches, 1922, Musée Carnavalet, Paris| *Натюрморт бо шафтолу*, соли 1922, Musée Carnavalet, Париж


## Баҳодиҳии танқидӣ

## Ҳаёти шахсӣ

### Дӯстдорон ва дӯстон

### Издивоҷ бо Жак Дамала
мини| Жак Дамала ва Ҷейн Ҳадинг дар ''Le Maître des Forges'' дар Theatre du Gymnase, дар Марсел (тақрибан 1883)
чап|мини| Бусту дафни Дамала аз ҷониби Сара Бернхардт (1889)

### Бел-Иле
мини| Қалъаи табдилёфтаи Бернхардт дар Белле-Иле

### Гиёҳхорӣ

## Мерос
мини| Сара-Бернхардт-Торте ба шарафи ӯ номгузорӣ шудааст

### Харакати нави занон дар Брозил

## Корҳо

### Нақшҳои саҳнавӣ ва филм

### Китобҳои Бернхардт

* *Тассурот дар бораи таассурот* (1878)
* *L'Aveu, drame en un acte en prose* (1888)
* *Адриен Лекувр, драма бо шаш парда* (1907)
* *Ma Double Vie* (1907); Тарҷумаи  (1907), Вилям Ҳейнманн ( бойгонӣ ) Дар ИМА бо маводи иловагӣ дар соли 1908 ҳамчун *Ёддоштҳои ҳаёти ман* нашр шудааст.
* *Un Coeur d'Homme, pièce en quatre actes* (1911)
* *Пети Айдол* (1920); Тарҷума ҳамчун  (1921) ( архив )
* *Ҷоли Соси* (1921), Нашри Нилсон
* **' (1923); Тарҷумаи [https://books.google.com/books?id=fmM3AAAAIAAJ ''«Санъати театр»''] (1924)

=== Муҷассамаҳо ===
<gallery>
Акс:Autoportrait_en_chimère,_S3375(1).jpg|алт=Self-portrait as chimere| Автопортрет ҳамчун химере
Акс:After_the_Storm_by_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=After the Storm| Пас аз тӯфон
Акс:Ma_double_vie_sarah_bernhardt_576.jpg|алт=Bust of Victorien Sardou| Нимпайкараи Викториен Сарду
Акс:Louise_Abbéma_par_Sarah_Bernhardt.jpg|алт=Portrait of Louise Abbéma| Портрети Луиза Аббема
</gallery>

== Дар фарҳанги маъмул ==

: Нигаред: Гурӯҳ:Тасвирҳои фарҳангии Сара Бернхардт

: **Ҳунар**:

* Andy Warhol's Ten Portraits of Jews of the Twentieth Century (1980)

: **Театр** :

* Ёддошти Ҷон Муррелл '': Песа дар бораи тобистони охирини Сара Бернхардт'' (1977)
* Пьесаи Николас Лаугеро-Лассере ''Сара Бернхардт, тоюжур!'' 
* Пьесаи Бродвейи Тереза Ребек ''Бернхардт/Гамлет'' (2018) 

: **ТВ ва филмҳо** :

: **Китобҳо (фантастика)** :

: **Комиксҳо** :

: **Дигар*' :

* *Сара Бернхардт торт*
* *fraises à la Сара Бернхардт* (Клубничка бо ананас ва шербети Кюрасао) аз ҷониби Огюст Эскоффиер ихтироъ шудааст
* *Пиони Сара Бернхардт''

## Ҷусторҳои вобаста

* Элеонора Дюс
* Эвелин Несбит

## Эзоҳ

## Адабиёт

## Хониши минбаъда

## Пайвандҳои беруна

Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1923
Гурӯҳ:Зодагони соли 1844
Гурӯҳ:Фавтидагони 1823
Гурӯҳ:Ҳунармандони фаронсавӣ