open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ

**Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ»** —  дар ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе ба кор оғоз кард.
## Ифтитоҳи муассисаи таълимӣ
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ 20 сениябри соли 2018 дар ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ»—ро дар вазъияти тантанавӣ ифтитоҳ карданд. Эмомалӣ Раҳмон барои сохтмони ин муассисаи байналмилалии Тоҷикистону Бритониё 28 апрели соли 2017 санги асос гузошта, ҳамон вақт сохтмончиёнро ба иҷрои босифати корҳо ҳидоят карда буданд. 

Масоҳати умумии қитъаи замини муассисаи таълимии мазкур 6847 метри мураббаъ ва масоҳати умумии сохтмонии он 2345 метри мураббаъро ташкил медиҳад. Муассиса аз ду бинои 3-ошёна бо таҳхонаю болохона ва як бинои 2- ошёна иборат мебошад. Дар мактаби мазкур 500 ҷой барои таълиму тарбияи томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ фароҳам оварда шудааст. Дар ин ҷо ошхона бо 150 ҷойи нишаст, нуқтаи тиббӣ, китобхона ва синфхонаҳо барои таълиму тарбияи томактабӣ ва синфҳои болоӣ мавҷуд аст. Дар муассиса синфхонаҳо барои омӯзиши фанни таълими меҳнат, аз ҷумла, азхудкунии пухту паз, синфхонаи муҳандисӣ барои омӯзиши технологияи муосир, ҳавзи оббозӣ, синфхонаи махсус барои омӯзиши рақсҳои гимнастика ва балет, толори варзишӣ, ҳуҷраи ивази сару либос ва толори маҷлис барои 90 ҷойи нишаст ҷойгир мебошанд..
## Таълим
Таълим дар ин муассиса тибқи барномаҳои таълимии зинаҳои таҳсилоти томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ дар асоси стандартҳои давлатии таҳсилоти Бритониёи Кабир ва мутобиқ ба стандартҳои давлатии таҳсилоти Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат гирифта, забони таълим забони англисӣ мебошад. Таълиму тарбияи томактабӣ дар маркази инкишофи кӯдакон ва таҳсилоти умумӣ бошад, дар се зина: ибтидоӣ, умумии асосӣ ва миёнаи умумӣ амалӣ мегардад. Пас аз хатми ин муассиса ба хатмкунандагон ҳуҷҷатҳои таҳсилоти намунаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Британияи Кабир дода шуда, онҳо метавонанд таҳсили худро дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти олии касбӣ ва илмии кишварҳои Аврупо, Амрико, Япония ва ғайра идома диҳанд. Омӯзгорону устодон дар ин муассиса аздоираи беҳтарин муаллимони соҳибкасбу соҳибтаҷрибаиБритониёи Кабир ва Ҷумҳурии Тоҷикистон даъват гардида, машғулиятҳову дарсҳо ба хонандагон бо истифода аз усулҳои муосири таълим ба роҳ монда мешаванд.Ба ғайр аз ин, муассисон ба нақша гирифтаанд, ки то соли 2020 баъди аз ҷониби мақомоти дахлдори давлатӣ ҷудо гардидани қитъаи замин барои хонандагони аз 18 то 23- сола коллеҷ бунёд намоянд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии Душанбе
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2018 дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Шоҳмансур
Гурӯҳ:Душанбе
Мегафон Тоҷикистон

**«МегаФон Тоҷикистон»** — ширкати алоқаи мобилӣ. 3 сентябри соли 2001 ҶСШП «ТТ мобайл» ба кор оғоз кард. 5 октябри соли 2001 ин ширкат хидматрасонии стандарти GSM-ро дар диапазони 900/1800 МГц ба роҳ монд. ҶСШП «ТТ мобайл»- ин ширкати якҷояи Тоҷикистону Россия аз тарафи Вазорати алоқаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил ёфтааст.
Саҳмиядорони ин ширкат операторон — ҶСШК «Тоҷиктелеком» ва аввалин ширкати алоқаи мобилии Россия — ПАО «МегаФон» мебошанд.

## Хизматрасониҳо
Ҳоло ширкат хидматрасониҳои алоқаи мобилии стандартҳои GSM 900/1800 3G-UMTS, 3,5G HSDPA ва 4G LTE ба муштариёнаш пешниҳод менамояд, инчунин Лицензия барои хидматрасонии телематикӣ ва IP телефония дорад. Ширкат таҳти номи «МегаФон Тоҷикистон» дар Тоҷикистон фаолият дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Операторони алоқаи мобилӣ дар Тоҷикистон
МегаФон (мазмунҳо)

*Ин вожа якчанд мазмунҳо дорад:*

* МегаФон;
* Мегафон Тоҷикистон.
Зулайхо Маҳмадшоева

**Зулайхо Маҳмадшоева** (зод. 9 сентябри 1993, ноҳияи Фархор, вилояти Хатлон, Тоҷикистон) — овозхони мусиқии попи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Зулайхо Маҳмадшоева 9 сентябри соли 1993 дар ноҳияи Фархор дар хонаводаи коргар ба дунё омадааст. Зулайхо бо доштани ду додар ва як хоҳар дар хонавода фарзанди калонӣ буд ва дур аз падару модар дар тарбияи модаркалону бобояш ба воя расидааст. Ӯ мактаби № 1 ноҳияи Фархорро хатм кардааст. Дар бахши равобити байналмилалии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Аз хурдиаш мухлиси Манижаи Давлат буд ва бисёр орзу мекард, ки овозхон шавад. Ӯ дар миёни ҳаводорон чун шогирди Манижаи Давлат шинохта мешавад.

Зулайхо бори аввал дар соли 2010 бо суруди «Ватан» дар саҳнаи Театри опера ва балет ҳунарнамоӣ кард. Ӯ нахусталбоми худро бо номи «Механдам» дар соли 2013 пешкаши мухлисон карда барномаи нахустини консертияшро бо иҷрои 20 тарона дар рӯзи ҷавонон дар Душанбе соли 2015 баргузор кардаст.

## Хонавода
Зулайхо аз шавҳараш ҷудо шудаву модари ду писар — Муҳаннад ва Юзорсиф аст.

## Таронашиносӣ
Зулайхо сар аз соли 2010 то кунун беш аз 50 суруд ва 3 албом эҷод кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Мелодрама

**Мелодра́ма** (аз  — *суруд, достон, асари лирикӣ* +  — *амал*) —  асари драмавие, ки дар он воқеаи фоҷиаангез бо ҳиссиёти баланди муболиғанок ва оҳанги пандомез тасвир ёфтааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Жанрҳои адабӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои телевизионӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои синамо
Гурӯҳ:Намудҳо ва жанрҳои театр
Гурӯҳ:Жанрҳо дар санъат
Гурӯҳ:Мелодрама
Катод

300px|thumb|Нақшаи элементи галвании Даниэл-Якоби (дар ин ҷо ''катод'' нишон дода шудааст)

**Катод** (аз юнонӣ κάθοδος — ҳаракат ба поён; фаромадан) — электроде, ки ба қутби манфии манбаъи ҷараён пайваст мешавад.

## Эзоҳ
Ғалтаки индуктивӣ

[thumb|150px|Ғалтаки индуктивӣ ([дроссел) дар платаи модарии компютер]]
thumb|150px|Аломати шартии ғалтаки индуктивӣ дар нақшаҳои принсипиалии электрӣ
**Ғалтаки индуктивӣ** — ғалтаки печида, спиралӣ ё печидаи спиралӣ, ки аз сими ё ноқили изолятсиядор печонида шудааст.
	Ғалтаки индуктивӣ – унсури электроние мебошад, ки сохти спиралшаклро бо ноқили ойиқшуда ифода мекунад. Хосияти асосии ғалтаки индуктивӣ – индуктивият мебошад. Индуктивият – ин хосияти табдил додани энергияи электрикӣ ба энергияи майдони магнитӣ мебошад.
Ғалтаки индуктивият қувваи ҷараёни тағйирёбандаро дар занҷир кам мекунад.  Ғалтаки индуктивият ба ҷараёни тағйирёбанда муқовимат мекунад.Ин муқовимат, ки мо онро муқовимати индуктивӣ номидем, ба ҳосили зарби зариби индуктивият ва басомад баробар аст.

## Боз нигаред
Трансформатор

## Адабиётҳо
* 
* *Котенёв С. В., Евсеев А. Н.* Расчет и оптимизация тороидальных трансформаторов и дросселей. — М.: Горячая линия — Телеком, 2013. — 360 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-9912-0186-5.

Гурӯҳ: Радиотехника
Баҳористон (деҳа, н. Кӯлоб)

**Баҳористон** (собиқ *Дамариқ*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Даҳанаи ноҳияи Кӯлоб. Аз Баҳористон то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 22 км. Аҳолиаш 354 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб
Гурӯҳ:Ҷамоати Даҳана
Файзобод (собиқ Ватаншо Шамсов)

**Файзобод** (то 2024 — *Ватаншо Шамсов*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зарбдори ноҳияи Кӯлоб. Аз деҳа то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 1 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 2469 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳа корхонаи хиштбарорӣ, мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, ошхона, чойхона ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Сиёб обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб
Гурӯҳ:Ҷамоати Зарбдор
Гулистон (деҳа, н. Кӯлоб)

**Гулистон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зарбдори ноҳияи Кӯлоб. Аз Гулистон то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 8 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1820 нафар (2013), тоҷикон.

## Таърих
Деҳа соли 1963 таъсис ёфта, аҳолиаш асосан аз ноҳияҳои Шӯрообод ва Муъминобод ба ин ҷо кӯчидаанд.

## Иқтисод
Деҳа бунгоҳи тиббӣ, китобхона, нуқтаҳои хидмати маишӣ, ошхона, осиёби хусусӣ, нуқтаҳои савдои хусусӣ ва фурӯши сӯзишворӣ, мактаби таҳсилоти умумии ибтидоӣ дорад. Талабагон таҳсилро дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Панҷосиёб (собиқ Бештегирмон) давом медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Сиёҳоб обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди Гулистон хоҷагиҳои деҳқонии «Гулистон» ва «Ёраков» фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб
Гурӯҳ:Ҷамоати Зарбдор
Зарбдор (деҳа, н. Кӯлоб)

**Зарбдор** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зарбдори ноҳияи Кӯлоб. Аз Зарбдор то маркази ноҳия 5 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 4321 нафар (ноябри 2016), тоҷикон.

## Таърих
Солҳои 50 асри 20 бунёд ёфтааст. Дар ҳудуди хоҷагии кооперативии «Хатлон-1» ҷойгир аст.

## Иқтисод
Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, беморхонаи марказии ҷамоат, китобхона, боғчаи бачагон, муассисаи фарҳангӣ-фароғатӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, ғаллакорӣ, моҳипарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз наҳри «Бештигирмон» обёрӣ мешаванд.

## Шахсиятҳои маъруф
Ходими давлатӣ Аҳтам Абдуллозода дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб
Гурӯҳ:Ҷамоати Зарбдор
Зарқалъа

**Зарқалъа** (то 14.12. 2014 *Ҷерқалъа*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зиракӣи ноҳияи Кӯлоб. Аз Зарқалъа то маркази ҷамоат 3 км, то маркази шаҳр 11 км. Аҳолиаш 2834 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, масҷиди панҷвақта, 6 нуқтаи савдои хусусӣ, ошхона ва беморхонаи ноҳиявӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, боғдорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо ба воситаи наҳр аз дарёи Ёхсу обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 6 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Н. и. физика ва математика Ашӯр Умаров дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб
Гурӯҳ:Ҷамоати Зиракӣ
Зиракӣ (деҳа, н. Кӯлоб)

**Зиракӣ** — деҳа дар деҳоти Зиракӣ, ноҳияи Кӯлоб. Аз Зиракӣ то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 3098 нафар (2017), тоҷикон.

Деҳаи Зиракӣ, маркази маъмурии деҳоти Зиракӣ буда, масҷид, мактаб ва мағозаҳо дорад. Шуғли асосии сокинони ин деҳа кишоварзию чорводорӣ ба шумор меравад. Зиракӣ вожаи (форс.: جماعت) ва тоҷикӣ буда, маънояш ҳушёрӣ мебошад. Аҳолиаш аз 3059 нафар дар соли 2010 ва 1674 нафар дар соли 1978 иборат буд. Мувофиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, соли 1978 ин ҷо асосан тоҷикон ва ӯзбекҳо зиндагонӣ мекунанд. Аз байни ин деҳа роҳи Р-24 Кӯлоб-Муъминобод мегузарад. Мувофиқи Қарор аз 28.07.1954 протоколи №44, §45 дар ноҳияи Кӯлоб, Совети қишлоқи Зиракӣ барҳам додашуда, территорияи он ба Совети қишлоқи Даҳана дохил карда шуд. Аз деҳаи Зиракӣ ҷанговарони зерини интернатсионалистӣ дар ҷанги Афғонистон иштирок карда буданд: Тоҳир Ҳасанов (1960—1983); Ғаюрбек Холов (1962—1981); Олим Шарифов (1962—1981).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб
Гурӯҳ:Ҷамоати Зиракӣ
Антиферромагнетизм

**Антиферромагнетизм** — ҳолати муназзами магнитии моддаҳои кристаллӣ, ки дар он моменти магнитии ҳама ё қисми атомҳо (ионҳо) дар гиреҳҳои панҷараи кристаллӣ тавре самтнок шудаанд (одатан, муқобилсамт), ки магнитнокии умумии модда баробари сифр аст. Таҳти таъсири майдони магнитии беруна антиферромагнетикҳо ба магнитнокии хурд соҳиб мегарданд. Зиёдшавии ҳарорат то нуқтаи Неел магнитнокиро бартараф намуда, онро ба ҳолати парамагнитӣ мегузаронад.

## Нигаред низ
* Ферромагнетизм
* Парамагнетизм
* Диамагнетизм
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Магнетизм
Антифриз

thumb|350 px|right|
**Антифриз** (аз  — зид ва  — ях бастан) — маҳлули обии баъзе моддаҳо, ки аз сармо ях намебандад. 

## Антифризи автомобилҳо
Антифризро зимистон ба системаи сардонии муҳаррики дарунсӯз мерезанд. Барои муҳаррикҳои дарунсӯз истифодаи антифризҳое, ки дар таркибашон этиленгликол, обу спирт, обу глитсерин, маҳлули баъзе намакҳои ғайриорганикӣ ва ғайра доранд, мувофиқтар аст. Антифризро барои ях набастани шишаи мошин низ истифода мебаранд. Антифризе, ки аз омехтаи этиленгликол ва об иборат аст, бештар истифода мешавад. Этиленгликол моеи часпаки берангу бӯй буда, ҳарорати ҷӯшишаш 197,4° аст. Дар саноат ду навъи антифризи этиленгликолӣ (40 ва 65; рақамҳо ҳарорати яхбандии онҳоро нишон медиҳанд) истеҳсол мешавад. Антифризи этиленгликолии 40 аз 53 % этиленгликол ва 47 % об, антифризи этиленгликолии 65 бошад, аз 65 % этиленгликол ва 35 % об иборат аст. Пеш аз рехтани антифриз системаи сардонии муҳаррикро тоза мекунанд. Агар дар таркиби антифриз зарраҳои гуногун вуҷуд дошта бошанд, онро бо чанд қабат матоъ полоидан лозим аст. Антифризро назар ба об 5 — 7 % камтар мерезанд, зеро он вақти гарм шудан ҳаҷман васеъ мегардад. Ҳангоми кор кардани муҳаррик миқдори антифриз дар натиҷаи бухор шудани оби маҳлул кам мешавад. Бинобар ин дар мавриди кам шудани антифриз ба системаи сардонӣ оби соф илова кардан лозим аст. Антифризи этиленгликолӣ заҳр буда, металлу резинаро вайрон мекунад. Барои пешгирӣ намудани ин ҳолат ба чунин антифризҳо моддаҳои махсус ҳамроҳ менамоянд. Ҳангоми бо антифриз кор кардан эҳтиёт бояд шуд. Бо даҳон ба тавассути рӯдаҳои резинӣ берун кашидани антифриз метавонад боиси заҳролудӣ ва ҳатто марг гардад. Кӯшидан лозим аст, ки Антифриз ба пӯст нарасад. Дар мавриди ба муҳаррик рехтани антифриз дастпӯшаки резинӣ пӯшидан лозим аст. Системаҳои сардонӣ ҳангоми рехтани антифриз бояд аз боқимондаҳои равған ё керосин тоза бошанд, зеро антифриз дар натиҷаи бо ин моддаҳо омехта шудан, сахт кафк карда, дамида мебарояд. Антифризи ба системаи сардонӣ рехтаро то охирин рӯзҳои сармо иваз намекунанд.

Аз соли 2008 навъи нави антифриз мавриди истифода қарор гирифт, ки асоси органикии онро ингибиторҳои минералӣ ташкил медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Бондарь В. А., Зоря Е. И., Цагарели Д. В., Операции с нефтепродуктами, М., 1999;
* Сметанин В. И., Защита окружающей среды от отходов производства и потребления, М., 2000.

Гурӯҳ:Муҳаррики дарунсӯз
Павел Антоколский

**Па́вел Григо́ревич Антоко́лский** (, Санкт-Петербург — 9 октябри 1978, Маскав) — шоир, тарҷумони рус.

## Зиндагинома
Соли 1904 бо оилаашон ба Москва кӯчид. Ба факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Москва дохил шуд (таҳсилро ба охир нарасонд). Асарҳояш аз соли 1918 ба табъ расидаанд. Маҷмӯаи нахустинаш соли 1922 чоп шуд. Солҳои 1919 — 34 дар студияи драмавие, ки ҳунарманди маъруфи рус Е. Б. Вахтангов сарвараш буд ва сипас дар Театри ба номи Е. Б. Вахтангов кор кардааст. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941 — 45) сарвари театри фронтӣ буд. Доираи фаъолияти эҷодии Антоколский чун шоир ва нависанда доманадор ва пурвусъат буд. Ӯ доир ба Франсия, аҳли адаби ин кишвар, доир ба ҳаёту зиндагии мардуми собиқ кишвари шӯравӣ, корнамоиҳои мардуми шӯравӣ дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ асарҳои манзуму мансур, шеърҳо, достонҳо ва ғайра офаридааст. Барои достони «Писар» (1943), ки ба писари дар ҷанг қурбоншудааш бахшида шудааст, соли 1946 сазовори Мукофоти давлатии СССР гардид. Антоколский асарҳои Садриддин Айнӣ ва Мирзо Турсунзодаро ба забони русӣ тарҷума кардааст. Дар матбуоти тоҷик баъзе шеърҳояш ба табъ расидаанд.

## Мукофоту орденҳо
Бо орденҳои Ленин ва «Нишони Фахрӣ» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Марк Антоний

**Марк Анто́ний** (; тахминан 14 январи соли 83 то м. — 1 августи соли 30 то м., Искандарияи Миср) — ходими сиёсии Рим, сарлашкар. Иштирокчии ҷангҳои зидди Фаластин ва Миср (57 — 55).

## Ҳукумат
Соли 49 то м. трибуни плебейҳо интихоб шуда буд (соҳиби мансабе будан дар Руми Бостон). Солҳои ҷанги гражданӣ (49 — 45 то м.) Сезарро дар Рум фаъолона дастгирӣ кардааст. Баъди ҷанги назди Фарсад сарлашкари аскарони савора шуд. Соли 44 дар баробари Сезар соҳибмартаба — консул шуд, лекин баъд аз қатл шудани ӯ хост, ки ворисаш шавад. Ҳамзамон соҳиби хазинаи давлатӣ гашт. Ноябри 43 то м. аз тарафи Сенат дучори эътироз гашта, маҷбур шуд бо Октавиан ва Лепид ба триумвирати 2-юм созишнома баста, бар зидди Брут ва Кассий, инчунин ашрофи сенат ҷанг оғоз кунад. Бо кумаки онҳо пеши роҳи худро аз душманони сиёсӣ тоза кард. Соли 42 то м. қӯшунҳои Антони Марк дар якҷоягӣ бо Октавиан армияи республикачиёнро, ки сарвараш Брутт ва Кассий буданд, шикаст дод. Баъд аз ин идораи вилоятҳои шарқии империяи Рум ба дасти Антони Марк гузашт. Муносибати ӯ бо маликаи Миср Клеопатраи VII самимитар шуда, оқибат соли 36 то м. бо ӯ издивоҷ кард. Ба Клеопатра аз замини Рум мулкҳои бисёреро туҳфа намуд. Аз ҳисоби молу мулки Клеопатра солҳои 36 — 34 бар зидди Парфия ва Арманистон юришҳои нобарор кард. Бар замми ин сиёсати худсаронаву золимонаи ӯ нисбати ҳамкишваронаш боиси эътирози триумвират ва тамоми халқи Рум гардид. Октавиан, ки аз аввал бо Антони Марк барои соҳиб шудан ба тахту тоҷ душманонӣ дошт, кӯшид то Сенат Антони Маркро душманони халқ хонда ва ба Клеопатра ҷанг эълон намояд. Соли 31 то м. дар назди димоғаи Аксия флоти мисрии Антони Марк дар ҷанг бо Октавиан шикаст хӯрд. Антони Марк ба Миср гурехт, лекин Октавиан қӯшунҳои Антони Маркро сарнагун намуда, ба Миср зада даромад ва охир Антони Марк худкушӣ кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Антитоксинҳо

**Антитоксинҳо** (аз анти… ва токсинҳо) — як навъ сафедаҳои махсус (антиҷисмҳо), ки заҳри микроорганизмҳо, рустанӣ ва ҳайвонот (мор, ғунда)-ро безарар мегардонанд.

## Нигаред низ
* Подзаҳр

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Иммунология
Олег Антонов

**Оле́г Константи́нович Анто́нов** ( Подолск — 4 апрели 1984, Киев) — авиаконструктор, яке аз асосгузорони планеризми советӣ, академики АИ СССР (1981) ва АИ ҶШС Украина (1967), доктории илмҳои техникӣ (1960), профессор (1978). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1966). Депутати Совети Олии СССР (даъвати 5 — 10). Дорандаи мукофоти сталинӣ (1952), мукофоти ленинӣ (1962).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи политехникии Ленинград (1930). Авиаконструктор оид ба истеҳсоли планерҳо дар яке аз заводҳо (1931 — 38), муҳандиси пешбар (1938 — 43), муовини сарконструктори Бюрои конструктории А. С. Яковлев (1943 — 46). Роҳбари Бюрои конструктории навташкил дар шаҳри Киев (1943). Аз соли 1978 дар Донишкадаҳои Киев ва Харков ба фаъолияти илмию педагогӣ машғул буд. Таҳти роҳбарии Антонов як силсила планерҳои «Голуб», «Рот-Фронт-1», «Рот Фронт −2», «Рот Фронт-3», «Рот Фронт-4», самолётҳои мусофиркашон ва ҳарбию боркашони Ан-2, Ан-8, Ан-10, Ан-12, Ан-14, Ан-22 («Антей»), Ан-124 («Руслан») ва ғайра сохта шуданд. Бо сохта шудани Ан-8 масъалаи мушкили бо тариқи ҳаво кашондан ва аз ҳаво партофтани техникаи вазнини ҳарбӣ ҳалли худро ёфт; бо Ан-33 танҳо дар соли 1967-ум 15 рекорди ҷаҳонӣ ҷиҳати борбардорӣ (аз 35 то 100 т) гузошта шуд; Ан-124 то 1540 т бор бардошта метавонад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Антонинҳо

**Антони́нҳо** ( — сулолаи императорони Рум дар солҳои 96 — 192; унвони сулола аз номи Антонин Пий гирифта шуда, намояндагонаш инҳоянд: Нерва (96 — 98) — асосгузори сулола, Траян (98 — 117), Адриан (117—138), Антонин Пий (138—161), Марк Аврелий (161—180) ва шарикҳукмронаш Лусий Вер (161—169), Коммод (180—192).

Антонинҳо дар сиёсати дохилӣ ва берунӣ манфиати ғуломдорони Рум ва музофотҳои онро ҳимоят менамуданд. Сиёсати онҳо ба тақвияти иқтисодиёти империя равона карда шуда буд. Антонинҳои аввалин (хусусан Троян) дар сиёсати берунӣ хеле фаъол буда, ба империя заминҳои нав (соли 106 Дакия ва Арабистон, солҳои 114—115 Арманистон ва Байнаннаҳрайн)-ро ҳамроҳ карданд. Адриан сиёсати мустаҳкам намудани сарҳадҳо ва сохтмони иншооти муҳофизавиро пеш гирифт. Дар замони антонинҳо ғояи ҳокимияти мутлақ комилан ташкил карда шуд. Давраи антонинҳо нуқтаи олии авҷи сиёсати дохилӣ ва хориҷии империяи Рум ба шумор мерафт, вале дар замони Адриан бӯҳрони сохти ғуломдорӣ ва аз аҳди Марк Аврелий таназзули империяи Рум сар шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

*
Антонов, Семён Михеевич

**Семён Михе́евич Анто́нов** (2 августи 1919 — 23 июли 1993) — лётчики озмоишгари хизматнишондодаи СССР (1963), Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ (1952), полковник (1961).

## Зиндагинома
Соли 1937 ба шаҳри Сталинобод омада, дар Кинопрокати Тоҷикистон ба ҳайси техник кор кард. Соли 1938 курси тайёрии инструкторон-лётчикҳои аэроклуби назди ОСОАВИАХИМ-и ҷумҳуриро хатм намуд. Августи 1939 бо роҳхати комитети комсомол ва Комиссариати ҳарбии шаҳри Сталинобод ба Омӯзишгоҳи авиатсионии ҳарбии Краснодар фиристонида шуд. Соли 1941 пас аз хатми мактаби авиатсионии ба номи В. П. Чкалови Таганрог ба округи ҳарбии назди Балтика рафта, дар полки 50-уми ордени Байрақи Сурхдори авиатсионии бомбаандоз лётчик шуд. Антонов то августи 1943-юм 93 маротиба ба нуқтаҳои оташфишонии душман парвози ҷангӣ кардааст. Аз августи 1943 то соли 1963 лётчики озмоишгар.

## Мукофоту орденҳо
Бо ордени Ленин, 2 ордени Байрақи Сурхи Ҷангӣ, 2 ордени Ситораи Сурх сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь, т. 2, М., 1987.

## Пайвандҳо
Антосианҳо

thumb|300 px|
**Антосианҳо** (аз  — гул ва  — кабуд, лоҷвард) — моддаҳои рангбахши рустанӣ. 

Антосианҳо мансуби гликозидҳо мебошанд. Ба меваҷот ва май ранги сурх, ба барги дарахтон тобишҳои гуногун (аз гулгун то бунафши баланд) медиҳанд. Антосианҳоро бори аввал биологи немис Р. Вилштеттер (1913) ошкор намудааст; соли 1928 химики англис Р. Робинсон антосианҳоро синтез кард. Антосианҳо дар таркиби ангур ва май дар шакли гликозидҳо, асосан дар шакли 3-моногликозид, баъзан дар шакли 3,5-дигликозид ва 3-биозид вомехӯранд. Миқдори антосианҳои мева ба фотосинтез вобаста аст. Бинобар ин, дараҷаи аз равшанӣ баҳравар шудани барг ба суръати ҳосил шудани антосианҳо ва ранг гирифтани мева таъсир мерасонад. Таркиби антосианҳо ба навъи мева ва маҳали парвариши он вобастагӣ дорад. Дар натиҷаи гидролизи антосианҳо агликонҳо ва қанд (глюкоза, галактоза, рамноза, арабиноза ва ғайра) ҳосил мешаванд. Дар ҷараёни туршидани тилф тақрибан 50 фоизи антосианҳои ангур ба шароб (ҳангоми гарм кардани тилф то 90 %) мегузарад. Дар бисёр навъҳои ангури сурх антосианҳо танҳо дар ғужм мавҷуданд. Дар таркиби ангур 300—2000 кг/дм3 ва дар таркиби майҳои гулгун то 500 кг/дм3 антосианҳо вуҷуд доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рангдонаҳо
Антракноз

**Антракноз** (аз юнонӣ antrax — ангишт ва nosos — касалӣ), **қарасон** — як навъ касалии занбӯруғии рустанӣ.

Ҳангоми антракноз дар баргу пояи рустанӣ захм, донача ва доғҳои сиёҳтоб пайдо мешаванд. Баъзан гирди захм сурх шуда, миёнаи он дар натиҷаи ҳосил шудани спораҳо ранги гулобӣ, норанҷӣ ва сафедча мегирад. Антракнозро занбӯруғҳои номукаммали ҷинси Gloeosporium, Colletotrichum ва Kabatiella ба вуҷуд меоваранд. Спораҳои антракноз дар ҳарорати 20 — 24° инкишоф ёфта, дар ҳарорати аз 28 — 30° баланд инкишофи онҳо суст мегардад. Зағир, рустаниҳои лӯбиёӣ, зироати полизӣ, қот, бектошӣ, ангур, себ, бодом, тамашк, чормағз, ситрусиҳо ва ғайра аз антракноз зарар мебинанд. Барои аз антракноз пешгирӣ намудани зироат фақат тухмии солим ва ба антракноз тобовар мекоранд, кишт ва ғунучини ҳосилро ҳарчи тезтар анҷом дода, заминро тоза нигоҳ медоранд; киштгардонро дуруст ба роҳ мемонанд. То оғози инкишофи спораҳо навдаҳои касали дарахту буттаҳоро бояд бурида сӯзонд; алафи аз антракноз зарардидаро дарав карда мепартоянд. Тухми зироатро пеш аз кишт бо гранозан ё меркуран безарар кардан лозим аст. Ба киштзор ва дарахтҳо (3 — 4 маротиба дар мавсим) маҳлули бордос, ба буттаи қот ва бектошӣ (2 — 3 маротиба дар мавсим) хлороксиди мис ва динитробензол мепошанд. Баҳор ва тирамоҳ захмҳои буттаи токро бо даҳани фаранг безарар карда, 2 — 3 маротиба хлороксиди мис ё синеб пошидан судманд аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Касалиҳои рустанӣ
Бег Сабур

**Бег Сабур** (пештар *Зуҳуров Бег Сабурович*; тав. 1 октябри 1962, ноҳияи Восеъ, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — ходими давлатӣ, сардори Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2011—2025). Номзади илмҳои педагогика (2002).

## Зиндагинома
Бег Сабур 1 октябри соли 1962 дар ноҳияи Восеъи вилояти Кӯлоб ба дунё омадааст. Соли 1983 Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлобро бо ихтисоси омӯзгори фанни физика ва астрономия хатм кардааст.

Соли 1988 Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Маскавро ба итмом мерасонад.

Соли 2002 ба Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русия дохил шуда, соли 2004 факултаи давлатӣ ва мунисипиалӣ-идоракуниро бо ихтисоси мененҷери идоракунии давлатӣ хатм кардааст.

### Оила
Оиладор, соҳиби 6 фарзанд мебошад.

## Фаъолияти меҳнатӣ
Фаъолияти кориашро соли 1988 аз Омӯзгори Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Кӯлоб оғоз намуда, минбаъд омузгор, аспиранти Донишгоҳи давлатии педагогии шаҳри Маскав, ҳамчунин Раиси ҷамъияти тоҷикони «Осмон» дар шаҳри Москва ва баъдтар ба ҳайси Раиси тоҷикони Федератсияи Россия интихоб гардид.

Солҳои 2000—2005 дар мансаби Директори генералии Ширкати саҳҳомии «Восеъ», ҳамзамон Раиси Шӯрои ҳамоҳангсозӣ оид ба ташкили иттиҳодияи тоҷикони Русияи шаҳри Маскав кор кардааст.

Аз солҳои 2005—2006 Муовини Вазири алоқаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Муовини аввали онро ба уҳда дошт.

Солҳои 2006—2011 Муовини Вазири нақлиёт ва коммуникатсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 феврали соли 2011 то ҳол дар мансаби Сардори Хадамоти алоқаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардида фаъолият менамояд.

Президенти Федератсияи бокси Тоҷикистон (2015-2022).

## Мукофоту медалҳо
Барои фаъолияти кориаш бо медали ҷашни «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Антрасит

thumb|Ангишти антрасит
**Антраси́т** (аз , аз  «ангишт; зуғол») — намуди ангишти табиии ба дараҷаи олӣ метаморфӣ гардида. Қариб пурра аз карбон иборат аст (96 %). Рангаш сиёҳи дурахшон, баъзан сиёҳи хокистарӣ ё зардчатоб. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос 2 — 4, зичиаш 1400—1700 кг/м3. Гармии сӯзиши антратсит 33,9 — 34,8 МҶ/кг (8100 — 8350 ккал/кг). Ҷараёни электрикиро нағз мегузаронад, аз ин сабаб барои тайёр намудани электродҳо дар саноати алюминий ва химия, истеҳсоли карбиди калсий, барои истеҳсоли маводи ангиштии оташтобовар, дар металлургия ҳамчун сӯзишвории аълосифат истифода мешавад. Дар ҷумҳурӣ яке аз конҳои калонтарини антратсит дар Осиё кони «Назарайлоқ» маълум аст, ки захираи саноатии он зиёда аз 120 млн т мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Каустобиолитҳо
Ангишт
Антрасен

**Антрасе́н**, C14H10 — карбогидриди ароматии конденсатсияшуда. Кристаллҳои беранг, тобишаш бунафш; ҳарорати гудозиш 216,6°С, ҳарорати ҷӯшиш 351°С. антратсен изомери фенантрен аст; якҷоя бо фенантрен ба таркиби равғани антратсенӣ дохил мешавад. Антратсенро аввалин бор олимони франсавӣ Дюма ва Лоран соли 1832 дар таркиби зифти ангишсанг кашф намуданд. Барои антратсен ҳамаи реаксияҳои карбогидридҳои ароматӣ — галогенонӣ, нитриронӣ, сулфуронӣ ва ғайра хосанд. Антратсенро дар саноат аз равғани антратсении зифти ангиштсанг ҳосил мекунанд. Антратсен асоси чанд гурӯҳи калони моддаҳои рангуборӣ мебошад. Дар натиҷаи оксидонии антратсен антрахинон ҳосил карда мешавад. Антрахинонро барои истеҳсоли ранги антрахинонӣ истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Антракол

**Антракол**, **пропинеб** — як навъ занбӯруғкуш. 

Антраколро ҳамчун консентрати эмулсияи 70-фоиза истеҳсол мекунанд. Барои бартараф намудани касалии картошка (алтернариоз ва фитофтора), ток (сурхча; ба муқобили ҷел, тосаки хокистарранг ва канаи сурхи мева таъсири дуюминдараҷа дорад), розак (гардзанӣ), шолӣ (пирикуляриоз, офиоболус) ба ҳар га 0,7 — 2 кг мепошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Занбӯруғкушҳо
Антропоген

**Антропоген** (аз , одам ва  — пайдоиш) — номи давраи чорумини эраи кайнозой, давраи навтарини таърихи геологияи Замин, ки ҳоло ҳам идома дорад. 

Синни давраи антропогенро аз 600 ҳазор то 1 млн сол, баъзан то 2 — 3 млн сол ҳисоб мекунанд. Истилоҳи антропогенро соли 1922 геологи рус А. П. Павлов дар он асос тавсия намуд, ки таърихи пайдоиш ва ташаккули одам ба ин давра алоқаманд аст. Хусусияти асосии антропоген сардшавии умумии иқлими рӯи Замин мебошад. Дар ин муддат сармои қаҳратун борҳо такрор ёфта, қисми зиёди материкҳои Нимкураи Шимолӣ якчанд маротиба яхпӯш шудаанд. Дар қисми экватории Замин иқлим сусттар тағйир ёфта, муҳити хушкӣ ба ҳозира қариб мувофиқ буд. Дар давраи антропоген ҳаракатҳои шадиди тектоникии қишри замин рӯй додаанд, ки онҳо махсусан дар минтақаҳои чиндори алпии Евросиё, ноҳияҳои атрофи Уқёнуси Ором, системаҳои кӯҳии Осиёи Марказӣ, инчунин ҷан. қисми осиёгии Федератсияи Русия равшан зоҳир шудаанд. Дар ибтидои давраи антропоген дар ноҳияҳои чиндори номбурда вулқонизм назар ба ҳозира пуршиддат зоҳир шудааст. 

## Нигаред низ
* Давраи чорумини кайнозой

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Давраҳои заминшиносӣ
Антрахинон

**Антрахинон** — як навъ пайвасти органикӣ. Кристаллҳои зарди равшан ҳосил мекунад; ҳарорати гудозишаш 286°С, ҳарорати ҷӯшиш — 382°С; дар нитробензол, анилин ва толуоли гарм нағз ва дар бисёр ҳалкунандаҳои дигар бад ҳал мешавад. 

Антрахинонро аввалин бор химики франсавӣ О. Лоран соли 1840 дар натиҷаи таъсири кислотаи нитрат ба антратсен ҳосил кардааст. Дар саноат ба сифати оксидкунанда бихромат ва кислотаи сулфатро истифода мебаранд. Антрахинон дикетони ароматист. Онро дар натиҷаи таъсири ҳамдигарии ангидриди кислотаи фталат ва бензол дар иштироки хлориди алюминийи беоб низ ҳосил кардан мумкин аст. Антрахинон барои истеҳсоли рангубори антрахинонӣ ашёи хом мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Антрахинонҳо
Файзигул Юсуфӣ

**Файзигул Юсуфӣ** (*Файзигул Юсупова*; 31 майи 1974, ноҳияи Орҷоникидзеобод, ҶШС Тоҷикистон — 29 ноябри 2024, Деҳлӣ, Ҳиндустон) — овозхони тоҷик.

## Зиндагинома
Файзигул Юсуфӣ 31 майи соли 1974 дар ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Оғози солҳои 90-ум ба майдони ҳунар омад ва зуд шуҳрат ёфт. Файзигул солиёни зиёд дар ансамблҳои Филармонияи давлатии  Тоҷикистон фаъолияти эҷодӣ дошт.

## Эҷодиёт
Ӯ бо иҷрои сурудҳои мардумӣ ва эстрадӣ маъруф шуд. 

### Сурудҳо
* Ватан;
* Базми тӯёна;
* Нигор;
* Наврӯз;
* Намешиноси;
* Аз Тоҷикистонам;
* Шукронаи ободии Ватан;
* Деҳқон бача;
* Эй ҷон…

## Ҷоизаҳо

* 2000 — Аълочии фарҳанги Тоҷикистон 

## Даргузашт
Файзигул Юсуфӣ 29 ноябри соли 2024 дар 50-солагӣ дар шаҳри Деҳлии Ҳиндустон бар асари беморӣ даргузашт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://ovozz.ru/artists/fajzigul-yusupova/
* http://tubtut.info/online/videovhd-1291339-%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B8%D0%B3%D1%83%D0%BB+%D0%AE%D1%81%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B0+%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI
Эстрада

**Эстрада** (аз , «саҳна, саҳни тахтагин») — як навъи санъат, сараввал гуногунии саҳна барои баромад кардан. Ҳоло ин вожа маънои санъати маъруф ва фароғатии саҳнаи хурдро дорад, ки мисли сурудхонӣ, рақс, сирк дар саҳна, сеҳргарӣ (иллюзионизм), жанри суҳбат, тақлидкорӣ ва масқарабозиро дар бар мегирад.

## Иттиҳод
Ҳунармандони дар жанри эстрада баромад мекардагиро ҳунарманди эстрада мегӯянд.
Эстрадаи тоҷик ҳоло аз гурӯҳҳои ҳунарии гуногун иборат аст, ки жанрҳои сурудҳои эстрадӣ ва дигар жанрҳои санъати саҳнавиро дар бар мегирад. Дар жанри сурудҳои эстради дар Тоҷикистон овозхонҳо Шабнами Сурайё, Сироҷиддин Фозилов, Фаридуни Хуршед, Зулайхо Маҳмадшоева, Садриддин Наҷмиддин, Фарзонаи Файз, Фарзонаи Хуршед, Файзигул Юсупова ва ғ. месароянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Уварова Е. Д.* Эстрадный театр: Миниатюры, обозрения, мюзик-холлы (1917—1945). М.: Искусство, 1983. 320 с.
* 

Гурӯҳ:Эстрада
Антропозоонозҳо

**Антропозоонозҳо**, **зооантропонозҳо** ( — «ҳайвонот, мавҷудоти зинда»;  — «одам»;  — «касалӣ») — як гурӯҳ касалиҳои сироятӣ ва паразитии одаму ҳайвон. 

Баъзе олимон антропозоонозҳоро зоонозҳо низ меноманд. Ба антропозоонозҳо брутселлёз, сили ҳайвонот, сӯхтанӣ, кузоз, ҳорӣ, туляремия, манқагӣ, орнитоз, шукуфа, лептоспирозҳо, актиномикоз, қӯтур, трипанозомоз, эхинококкоз, лейшманиоз, трихинеллёз, опис-торхоз, тениидоз, тениаринхоз ва ғайра мансубанд. антропозоонозҳо ба воситаи ҳайвони касал ё солим паҳн мегарданд. Бинобар ин, ба аксар чорводорон ва кормандони корхонаҳое гирифтор мешаванд, ки аз маҳсулоти чорво ашёи хом тайёр мекунанд. Одам ҳангоми нигоҳубин ё куштани чорвои касал, хӯрдани шири хом, гӯшти нағз нопухта, газидани ҳайвони касал ва ғайра метавонад ба антропозоонозҳо гирифтор шавад. Аксар антропозоонозҳо (туляремия, лептос-пироз, тоун, лейшманиоз ва ғайра) манбаи табиӣ дошта, онҳоро ҷонварони ваҳшӣ (заргӯш, юрмон, кӯрмуш, калламуш, муш ва ғайра) ва ҳашароти хунмаку (хомӯшакҳо, кӯрпашша, кайк) канаҳо паҳн мекунанд. Канаҳо на фақат интиқолдиҳандаи ангезандаҳо, балки ҳомили онҳо низ мебошанд.

Барои аз антропозоонозҳо эҳтиёт намудани одамон ин касалиҳоро дар байни ҳайвонот барҳам бояд дод (ваксинатсия намудани ҳайвонот, ба организми ҳайвон гузарондани мояҳои гипериммунӣ, ҷудо нигоҳ доштан ва муолиҷа кардани ҳайвони касал, дошта гирифтани сагҳои дайду ва ғайра). Ҳангоми нигоҳубини ҳайвони касал, тарошидани пашм, реза кардани гӯшт ва ғайра ба қоидаҳои гигиенаи шахсӣ ва умумӣ риоя бояд кард (пӯшидани либосҳои махсус, истифодаи доруҳои гандзудо, пастеризатсия кардани шир ва ғайра).

## Нигаред низ
* Зоонозҳо
* Антропонозҳо
* Сапронозҳо

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Касалиҳои ҳайвонот
Гурӯҳ:Эпидемиология
Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ
Инсонсанҷӣ

**Инсонсанҷӣ**, (), **антропометрия** (аз  — *[[инсон]]* ва  — *ченкунӣ*) — системаи усулҳои ченкунии бадани одам ва узвҳои алоҳидаи он (бо ёрии асбобҳои махсус — антропометрҳо ва ғайра). Дар антропология ва тиб истифода мешавад.

## Криминалистика
Дар криминалистика системаи усулҳои қайди ҷинояткорон барои минбаъд дарёфтан ва шинохтани онҳо. Бори аввал дар Франсия ҷорӣ гардида буд. Ибтидои садаи XX бо дактилоскопия иваз карда шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 


Гурӯҳ:Инсоншиносӣ
Антропонозҳо

**Антропоно́зҳо** (аз  «инсон» +  «беморӣ») — бемориҳои сироятиеро гӯянд, ки ба онҳо фақат одамон гирифтор мешаванд.

Антропонозҳо эҳтимол баробари дар рӯи замин пайдо шудани инсон ба вуҷуд омадаанд. Дар зинаҳои гуногуни тараққиёти ҷамъият баҳри ташаккули як бемории сироятӣ ва аз байн рафтани бемориҳои сироятии дигар шароити мусоид пайдо шуд. Раванди ташаккули антропонозҳо ба таври гуногун сурат мегирифт. Як гурӯҳи ин бемориҳо (исҳоли хунин, вабо, аксар амрози роҳи нафас, вараҷа ва ғайра) агар аз қадамҳои аввалин ҳамроҳи инсон бошанд, бемориҳои дигар (домана, паратифҳо, ҳасба ва ғайра) эҳтимол дар натиҷаи ба бемории одам табдил ёфтани касалиҳои ҳайвонот ба вуҷуд омадаанд. Бисёр антропонозҳо аз замонҳои қадим маълум буда, мисли дигар бемориҳои сироятӣ бинобар таҳаввулоти ангезандаҳо пайдо шудаанд. Ба густариши антропонозҳо омилҳои иҷтимоӣ ва табиӣ таъсир мерасонанд. Ба антропонозҳо, антропозоонозҳо ва зоонозҳо тақсим намудани бемориҳои сироятӣ аҳамияти калони назариявӣ ва амалӣ дорад.

## Нигаред низ
* Зоонозҳо
* Сапронозҳо

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ
Гурӯҳ:Эпидемиология
Антропосотсиология

**Антропосотсиология** (аз  — *[[инсон]]* ва сотсиология — *иҷтимоиёт*) — назарияи иҷтимоие, ки дар асоси таҳрифи маълумоти антропология мақоми иҷтимоии шахсони алоҳида ва гурӯҳҳоро бо аломатҳои анатомию физиологии инсон (ҳаҷму шакли косахонаи сар, қад, ранги мӯй ва ғайра) бевосита алоқаманд менамояд. Антропосотсиология ҳодисаҳои ҷамъиятиро низ дар ҳамин замина таъбир мекунад. Нажодпарастӣ дар муборизаи мафкуравӣ антропосотсиологияро васеъ истифода мебарад.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҷомеашиносӣ
Ҳикмати инсонӣ

thumb|170px|Доктор Штейнер
**Антропосо́фия** (аз  — инсон ва  — ҳикмат) — таълимоти ирфонӣ (дар бораи одам, як навъи теософия мебошад), ки дар он ақидаҳои пифагориён, навафлотуниён, гностикҳо ба ҳам омехтаанд.

Асосгузори антропософия немис Рудолф Штейнер соли 1913 дар Дорнах (Швейтсария) «Ҷамъияти умумии антропософӣ»-ро таъсис намуд. Ӯ дар асарҳои худ « Илми ғайб» ва «Антропософия» моҳияти ин таълимотро баён кардааст. Мувофиқи таълимоти антропософия Худо дар ҳодисоти табиат таҷассум гардида, гӯё дар шакли одам эҳё мешавад. Дар масъалаи давлат антропософия утопияи Афлотунро тарафдорӣ мекунад. Ҳоло антропософия дар Англия, ИМА ва дигар мамлакатҳо интишор ёфтааст. Мувофиқи ақидаи баъзе олимон антропософия шаҳодати бӯҳрони фалсафаи навин буда, фалсафаро обурангу мазмуни динӣ медиҳад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Антропософия
Гурӯҳ:Эзотерика
Антропохория

**Антропохория** ( — *[[инсон]]*,  — *ҳаракат мекунам*) — аз як ҷо ба ҷойи дигар, ҳатто аз як қитъа ба қитъаи дигар ба воситаи одам паҳн шудани мева ё тухми баъзе рустаниҳо.

Чунин рустаниҳоро антропохорҳо меноманд. Онҳо аксар вақт аз ҳудуди ареали табиии худ берун мебароянд ва ба шароити нав мутобиқ мегарданд. Ба антропохорҳо, одатан, алафҳои бегона ва дигар рустаниҳои ба онҳо шабеҳ мансубанд. Баъзе антропохорҳо барои паҳн гаштани тухмашон мутобиқ шудаанд. Масалан, дони алафҳои бегона, ки бо тухмӣ якҷоя паҳн мешавад, ҳамроҳи ҳамон зироат баробар месабзад ва аз рӯи як қатор аломатҳо ба он монанд низ мебошад. Антропохория тасодуфан (дар натиҷаи ба либос, пойафзор, каланд, бел, замбар ва ғайра часпидан) ё ба воситаи одам (бо мақсади дар дигар ҷой парвариш кардани рустанӣ) ба вуқӯъ меояд.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Экология
Антропоморфизм

160px|thumb|Шермард — яке аз кӯҳантарин ҳайкали машҳур. 40 ҳазор сол
**Антропоморфи́зм** ( аз  — инсон,  — намуд, симо, шакл) — мушобиҳа ба ҳодисаҳои табиат ва мавҷудоти хаёлӣ нисбат додани сифатҳои инсонӣ.

## Ҷаҳонбинӣ
Антропоморфизм шакли ибтидоии ҷаҳонбинӣ мебошад ва бештар дар тасаввурот дар бораи Худоҳо мушоҳида мешавад. Инсони ибтидоӣ ва дар ҷамъиятҳои синфӣ аз маълумот маҳрум ва таҳти истисмор монда, бинобар содалавҳӣ ва нафаҳмидани моҳияти аслии падидаҳои табиат ва ҷамъият сабаби онҳоро ба мавҷудоти бофтаи хаёлаш, ки онҳоро дар шакли инсони пурқудрат ва фавқуттабиӣ тасаввур мекард, мутааллиқ медонист. Ҳиндиён, мисриён, бобулиён, юнониён, суриёниҳои қадим худоҳоро дар шаклҳои мушобеҳ ба одам тасаввур менамуданд. Фарқи худоҳои юнони бостонӣ аз инсон дар ин буд, ки онҳо беҳад пурқудрат ва фанонопазир буданд. Юнониҳои бостон худоҳои худро ҳамчун мардон ва занони зебову мавзун муҷассам мекарданд. Антропоморфизм дар динҳои буддоӣ ва масеҳият бештар назаррас буда, дар динҳои яҳудӣ ва ислом ба мушобаҳа нисбатан камтар роҳ додаанд.

Баъзе антропоморфизмро ба дини ислом низ хос медонанд ва истинод бар ин доранд, ки дар Қуръон омадааст Худо дорои даст аст, мебинад ва мешунавад ва ғайра Муфассирони ислом ақидаҳои ба Худои таъоло нисбат додани даст, чашм, рӯй ва ғайраро, ки дар Қуръон омадааст, ба он тавре, ки ба тассавуроти одӣ ва сатҳӣ хос аст, рад мекунанд. Ҳамзамон бо инкишофи илму тамаддун ва ошкортар шудани сустиҳои дин ва хилофи ақл будани усули он назариётчиёни мазҳабҳои мухталиф кӯшидаанд, то ки динҳоро аз хислатҳои мушобиҳан дурушт озод намоянд. Дар натиҷа кӯшишҳои талқини ваҳдоният, яъне ягона будани Худо ривоҷ ёфта, таълимоти динию фалсафӣ (теизм, худосозӣ) ба вуҷуд омаданд. Антропоморфизм хоси фолклор низ мебошад.

## Афсона
Дар афсонаҳо, сурудҳо, чистонҳо ба ашё ва ҳодисаҳо хислатҳои инсонӣ дода шудаанд, вале аз мушобиҳаи динӣ бо хусусияти ба зиндагӣ наздиктар буданашон фарқ доранд. Антропоморфизм ба баъзе мафҳумҳои илмӣ (қувва, энергия, кор) низ хос аст, вале онҳо ифодакунандаи воқеияти объективӣ мебошанд. Пешрафти илм ва кашфи моҳияту сабаби воқеият ва падидаҳои олами модӣ ҷаҳонбинии илмиро тавсеа дода, боиси маҳдудияти антропоморфизм мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Фарояндҳои зеҳнӣ
Гурӯҳ:Дин
Номшиносии инсон

**Антропони́мика** ( — инсон ва  — ном) — соҳаи ономасиология (то солҳои 60 садаи XX ономастика мегуфтанд), ки маҷмӯи маълумоти антропономӣ, яъне номи хоси одамон (ном, насаб, лақаб, тахаллус, куния, унвонҳои фахрӣ, шаклҳои кӯтоҳшуда), таърихи пайдоиш, таҳаввулот, қонунияту вазоифи онҳоро, меомӯзад.

Ахбореро, ки ном бо худ дорад, аз ҷумла хислату сифатҳои шахс, ба кадом оила, авлод қавм, нажод, миллат, халқият, касбу машғулият, табақа, маҳал ва ғайра мансубият доштани шахсро меомӯзад. Антропонимика барои таҳқиқи таъриху этнография ва фарҳанг маводи пурқимат буда, таҳаввули вазъи сиёсӣ, иҷтимоиву маданӣ, ҷаҳонбинии фалсафӣ, динӣ, маънавию ахлоқӣ, эстетикӣ, шавқу завқ, майлу хоҳиш, тафаккур, эътиқоду меҳру муҳаббати ба ниёгон ва расму оин доштаи мардумро дар худ таҷассум менамояд. Антропонимика метавонад дар аниқ намудани таркиби этникӣ ва кӯчиши аҳолӣ дар давраи гузашта чун манбаи пурқимати таърихӣ хидмат кунад. Аз сохту намуд ва миқдори антропонимҳо дар кадом сатҳ ва чӣ қадар давом кардани муносибатҳои байниҳамдигарии миллатҳоро муайян кардан мумкин аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ҳайдарӣ Ш., Андар масоили номшиносӣ// Мақолаҳои номшиносӣ, Пермь, 2001;
* Ҳайдарӣ Ш., Из истории изучения антропонимии ираноязычных народов, Пермь, 2009.

Гурӯҳ:Антропонимика
Гурӯҳ:Ономастика
Анту

**Анту**, C11H10N2S — як навъ зоосид. Антуро ба мулӯҳҳои хӯрокӣ ҳамроҳ карда (0,5 — 3 % моддаи таъсирбахш дорад), барои нобуд кардани калламушҳо ба кор мебаранд. Анту моддаи кристаллии сафед буда, ҳамчун хока истеҳсол карда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Марги муш
Ану

**Ану**, C12H10O2 — як навъ ҳербисид. Моддаи сафеди кристаллӣ; ҳарорати гудозиш 133°С. Дар шакли кислота ва намаки калий (дар об нағз ҳал мешавад) истеҳсол карда, барои танзими рушд, пешгирии рехтани мева ва дер гул кардан (бо мақсади сармо назадан) ба дарахтони себ мепошанд. Дар шакли маҳлул (20 — 150 мг дар 1 л об) истифода мешавад. Барои занбӯри асал чандон зарар надорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Алафкушҳо
Анурия

**Анурия** (аз  — *ҳиссачаи инкорӣ* ва  — *пешоб*) — наомадан ё хеле кам омадани пешоб. 

Анурия дар натиҷаи бемориҳои вазнини гурда, роҳи пешобро бастани санги масона, аз омос фишурда шудани нойи пешоб, суст шудани кори дил ва ғайра ба вуҷуд меояд. Аломатҳои анурия хушк шудани даҳон, ташнагӣ, дилбеҳузурӣ, қай ва ғайра мебошанд. Зиёда аз ду шаборӯз наомадани пешоб боиси заҳролудии организм ва уремия мегардад. Бо мақсади табобати анурия қабл аз ҳама сабаби онро бартараф сохтан лозим аст. Дар сурати ғайриимкон ё бесамар будани тадбирҳои зарурӣ аз гурдаи сунъӣ истифода мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Анӯшервони Зиёрӣ

**Анӯшервон ибни Манучеҳр** (? — 1043) — фаронравои Гургону Табаристон аз хонадони Зиёриён (1031–1050), писари Манучеҳри Зиёрӣ.

## Ҳукмронӣ
Солҳои 1031—1043 баъд аз падараш Манучеҳр ҳукмронӣ кардааст. Чун Анӯшервон хурдсол буд, зимоми умури кишварро тағояш Абуколиҷор дар даст гирифт. Дар оғоз Абуколиҷор ба назди султон Масъуди Ғазнавӣ намоянда фиристод ва салтанати ӯро эътироф намуд. Соли 1033 Масъуд ба Ҳиндустон лашкар кашид ва Абуколиҷор аз ин мавқеъ истифода намуда, бар зидди Масъуди Ғазнавӣ исён бардошт. Баъд аз бозгашт аз Ҳинд дар соли 1034 Масъуд барои саркӯбии Абуколиҷор сӯи Гургон ҳаракат кард. Абуколиҷор ва Анӯшервон Гургонро тарк намуда, ба Рай паноҳанда шуданд. Дар набарди маҳали Нотили Омул онҳо аз сипоҳи Масъуд шикаст хӯрданд ва султон онҳоро авф кард. Баъд аз шикасти Султон Масъуд аз тарафи артиши Туғрули Салҷуқӣ Анӯшервон аз тобеияти Ғазнавиён берун шуда, Абуколиҷорро дастгир ва зиндонӣ кард. Туғрули Салҷуқӣ аз ин воқеа огоҳ шуда, соли 1041 ба Табаристон лашкар кашид. Анӯшервон, ки наметавонист дар муқобили Туғрул муқовимат кунад, чорае ҷуз тобеият надид. Минбаъд силсилаи Оли Зиёр инқироз ёфт.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Зиёриён
Анӯшервон ибни Холид

**Анӯшервон ибни Холид ибни Муҳаммади Кошонӣ** (; 1066, Кошон — 1137, Бағдод) — давлатмард, адиб ва таърихнигори форс-тоҷик.

## Эзоҳ

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш таҳсил кард ва чун шахси донишманд шуҳрат ёфт. Дар дарбори ҳукумронони давраш хидмат мекард ва то ба дараҷаи вазирӣ расид. Дар манбаъҳои таърихиву адабӣ чун вазири донишманд ботадбир, шахси дар назму насри форсӣ ва арабӣ барӯманд сутуда шудааст. Махсусан, ба ашъори арабиаш баҳои баланд додаанд. Таърихи хонадони Салчуқиёни Ироқро дар асаре бо номи «Нафсату-л-масдур ва футуру замон-ас-судур ва судуру замон-ал-футур» ба забони форсӣ нигоштааст. Ин китобро Имоди Котиб (1125—1200) ба арабӣ гардонд. Адибу таърихнигор Қивомуддин Фатҳ ибни Алӣ ибни Муҳаммади Бундорӣ (асри 13) асари Анӯшервонро ба шакли талхис (хулосакардашуда) ба хонанда пешниҳод кардааст. Ҳангоми дар мансаби вазирӣ будан Анӯшервон нисбат ба адибону аҳли эҷод ғамхор буд. Ҳарирӣ «Мақомот»-ашро бо дастгириву сарпарастии Анӯшервон иншо кардааст. Анӯшервон дар Кошон китобхонаи бузурге дошт, ки то соли 1275 боқӣ будааст.

## Адабиёт
*
Анӯштегин

**Анӯштегин Ғарча** (, ? — 1097) — асосгузори сулолаи Хоразмшоҳиён.

## Ҳукмронӣ
Солҳои 1077—1096 хукмронӣ кардааст. Чун дар охирҳои салтанати Маликшоҳи Салҷуқӣ ҳудуди кишварҳои тасарруфнамудаи салҷуқиён хеле вусъат ёфта буд ва подшоҳ наметавонист ба танҳоӣ аз уҳдаи идора намудани он барояд, ҳукмронии иёлот ва вилоёти гуногунро ба дасти шоҳзодагон ва амирон вогузор намуд. Аз ҷумла ҳукмронии сарзамини Хоразмро ба Анӯштегин супурд. Анӯштегин дар Хоразм силсилаи Хоразмшоҳиёнро таъсис намуд ва баъд аз ӯ авлоди Қутбиддин, Алоуддин, Тоҷиддин, Ҷалолуддин, Алоуддин Такеш ва Ҷалолуддин Манкубар ҳукмронӣ кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳокимони Хоразм
Гурӯҳ:Давлати Хоразмшоҳиён
Кристиан Анфинсен

**Кристиан Бемер Анфинсен** (; 26 марти 1916, Монессен, иёлати Пенсилвания, ИМА — 14 майи 1995) — биохимики америкоӣ, Узви АИ миллии ИМА, Академияи санъат ва илм (1958), Узви хориҷии Ҷамъияти шоҳигарии Дания (1964).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳҳои Пенсилвания (1939) ва Гарвард. Корманди лабораторияи Карлсберг дар Копенгаген (1940), мактаби тиббии Гарвард (1944—1950), мудири лабораторияи ситофизиология ва мубодилаи моддаҳои Институти миллии кардиологӣ (1950—1952; Бетесда, штати Мэриленд). Аз соли 1963 роҳбари лабораторияи биохимияи Институти миллӣ оид ба тадқиқи артрит ва мубодилаи моддаҳо. Барои тадқиқи рибонуклеазаҳо, хусусан робитаи мутақобила байни тартиби аминокислотавӣ ва конферментҳои аз лиҳози биологӣ фаъоли он сазовори Мукофоти Нобел дар соҳаи химия (1972, ҳамроҳи С. Мур ва У. Стайн) гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Анхел

**Анхел**, **Чурун-Мерун** (Angel, Churun Merun) — шаршара дар Америкаи Ҷанубӣ.

Дар болооби дарёи Чурун (ҳавзаи Ориноко), дар теппакӯҳҳои Гвиана, дар ҳудуди Боғи миллии Канаймаи Венесуэла воқеъ гаштааст. Анхел аз қ-и теппакӯҳи мусаттаҳе, ки онро мардуми таҳҷоӣ Ауян Тепуй (Кӯҳи Ҷин) меноманд, ҷорист. Анхел баландтарин шаршараи олам буда, иртифои зинаи ҷоришавиаш 1054 м ва баландии резиши озодаш 979 м аст. Ба шарафи лётчики америкоӣ Ҷимми Энҷел (Анхел), ки соли 1935 барои дарёфти тило ба ҷангалҳои тропикии Венесуэла дар моноплани «Фламинго» (ҳоло моли Музейи авиатсияи Маракай, Венесуэла) парвоз карда онро дарёфтааст, номгузорӣ шудааст. Анхелро бори аввал соли 1910 тадқиқотчии испанӣ Эрнесто Санчес ла Крус вохӯрда буд, аммо бо сабаби маҳдуд будани имкониятҳои хабаррасонии он замон ва ё дигар сабабҳо он қадар овоза нашуд. Дарёфти Энҷел кашфи расмии Анхел дониста шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Шаршараҳои Венесуэла
Анҷибарак

**Анҷибарак** (Polugonum nitans) — гиёҳест бисёрсолаи худрӯй.

Аз 25 то 95 см қад мекашад. Пояаш рост, баргаш дарозрӯя ё нештаршакл. Гулаш гулобии сафедтоб, хӯшагулаш байзашакл. Мевааш чормағзаки сеқирра, суфта, ҷилодор, дорчинӣ. Июн — сентябр гул карда тухм мебандад. Анҷибарак дар алафзор, арчазор, тӯсзор, марғзорҳо мерӯяд. Дар қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисору Дарвоз ва мавзеъҳои Тоҷикистони Шарқӣ ва Помири Ғарбӣ паҳн шудааст. Дар тибби халқӣ хока ва ҷӯшоби решаи анҷибаракро барои муолиҷаи табларза ва исҳол истифода мебаранд, онро ба омосу пучак мебанданд, ҳангоми захми меъда, дарди санги гурда ва масона истеъмол мекунанд. Барои рафъи дарди санги талхадон ва масона 20 г решаи резакардаи анҷибаракро дар 1 л об 20 дақиқа ҷӯшонда, бо дока меполоянд ва дар як шаборӯз якистаконӣ менӯшанд. Ғайр аз ин, аз анҷибарак ва тухми зағир (аз ҳар кадом 5 г ва дар як истакон об) ҷӯшоб тайёр карда, ҳангоми хуншории узвҳои дарун, захми меъда ва рӯдаҳо баъди ҳар 2 соат якчумчагӣ истеъмол мекунанд. Бо мақсади табобати луобпардаи ҷавфи даҳон 10 — 20 г решаи анҷибаракро дар як истакон об ҷӯшонда, бо он даҳонро мечайқонанд. Онро барои рафъи исҳол рӯзе 2 маротиба 1/4 — истаконӣ нӯшидан низ мумкин.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.

## Сарчашма
*
Анҷин

**Анҷин** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Роштқалъаи ноҳияи Роштқалъаи ВМКБ. Аз Анҷин то маркази ноҳия — деҳаи Роштқалъа 5 км, то вилоят 31 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 416 нафар (2009), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, лагери «Шабдез» барои кӯдакони синни мактабӣ ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз оби чашма обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Роштқалъа
Гурӯҳ:Ҷамоати Роштқалъа
Дроссел

**Дроссел**(олмонӣ Drossel) — ба маънои васеъ, «маҳдудкунанда»;
*дар электротехника — ғалтаки индуктивӣ, ки ба ҷараёни тағйирёбанда муқовимати бисёр, ба ҷараёни доимӣ муқовимати кам дорад;
*Дроссели гидравликӣ ё пневматикӣ — афзорест дар роҳи ҳаракати газ ё моеъ, ки ҳаракати газ ё моеъ ба воситаи он идора карда мешавад.

## Сарчашма