open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
5 июн

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  (ЮНЕП) — Рӯзи ҷаҳонии муҳити зист (аз 1972)
*  — Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо моҳигирии ғайриқонунӣ, гузоришнашуда ва назоратнашуда (аз 2018)

### Миллӣ
*  — Рӯзи кормандони Обуҳавосанҷии Тоҷикистон

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 5 июн]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 5 июн]]*
* 1935 — Шароф Мавлонов, омӯзгор, доктори илмҳои физика ва математика.
* 1936 — Муқаддама Ашрафӣ, санъатшинос, доктори илмҳои санъатшиносӣ.
* 1945 — Сарват Беҳбудӣ, ҳунарпешаи ва коргардони сирк, Артисти халқии РСФСР (1989).
* 1947 — Ғаниҷон Абдусамадов, иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод.
* 1957 — Умари Шерхон, рӯзноманигор ва нависанда.
* 1961 — Содиқ Нуруллоев, овозхони опера, Ҳунарпешаи хидматнишондодаи Тоҷикистон.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 5 июн]]*

* 2023 — Саттор Турсун, нависанда ва тарҷумони тоҷик,Нависандаи халқии Тоҷикистон (1998).

## Тақвими мардумӣ
Ҷавзо (21 Май — 21 Июн) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Хурдод дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ҷавзо

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0605.html 
* http://www.calend.ru/day/06-05/
Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон

**Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон** - дар солҳои истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ва рушд ёфтаанд. Аксарияти онҳо хабару мақолаҳои тозатарини ҷомеаи Тоҷикистон ва кишварҳои дунёро ба воситаи расонаҳои электронии иттилоотӣ дар шабакаи Интернет паҳн мекунанд.

Дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2010 8 Оҷонсиҳои иттилоотӣ сабт шуда буданд:

# Оҷонсии иттилоотии «СИМОНЮС»
# 
# Оҷонсии иттилоотии «АВЕСТО»
#  
# Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
# 
# АМИТ «ХОВАР»
#  
# Оҷонсии Иттилоотии «Хатлон-пресс»
#  
# Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа»
#  
# Оҷонсии умумимиллии иттилоотии «ТОҶНЮС»(«TOJNEWS») Эзоҳ:Оҷонсии иттилоотии  «Tojnews» бо қарори ҷаласаи муассис,созмони иҷтимоии «Индем» аз 14 ноябри соли 2016 фаъолияташро дар шабакаи Интернет қатъ намудааст. 
# 
# Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ»
 
## Оҷонсиҳои мустаъкил
Инчунин дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Оҷонсиҳои мустаъқил - *pressa.tj, toptj.com, tjknews.ru*  ва диг.  фаъолият доранд, ки иттилооти гуногунеро ба муштарён баррасӣ мекунанд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи «АВЕСТО» 
* Сомонаи «Азия-Плюс» 
* Сомонаи «Помир Медиа»
* Сомонаи pressa.tj
* Сомонаи toptj.com 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Феҳрист:Тоҷикистон
Муассисаҳои театриву консертии Тоҷикистон

**Муассисаҳои театриву консертии Тоҷикистон** — Дар Тоҷикистон 15 муассисаҳои театрӣ ва 5 муассисаҳои консертӣ фаъолият доранд.
 
### Муассисаҳои театрӣ
*Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ
*Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ
*Театри давлатии ҷавонон ба номи М. Воҳидов
*Театри давлатии драмаи русии ба номи Вл. Маяковский
*Театри давлатии лӯхтак
*Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ
*Театри давлатии мусиқӣ-драмавии ба номи Т. Фозиловаи ш. Конибодом
*Театри давлатии узбекии мусиқӣ -драмавии ба номи Ш. Бурҳонови н. Спитамен
*Театри давлати драмаи русии ба номи А.С. Пушкини ш. Бӯстон
*Театри давлатии мусиқии тамошобини ҷавони ш. Хуҷанд
*Театри давлатии лӯхтаки ш. Бӯстон
*Театри давлатии мусиқӣ - мазҳакавии ба номи С. Вализодаи ш. Кӯлоб
*Театри давлатии мусиқӣ - мазҳакавии ба номи А. Муҳаммадҷонови ш. Қӯрғонтеппа
* Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи М. Назарови ш. Хоруғ
* Театри ҷумҳуриявии мусиқӣ -драмавии н. Данғара  
 
### Муассисаҳои консертӣ

* Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев
* Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ
* Ансамбли давлатии хизматнишондодаи рақсии «Лола» ба номи Ғ. Валаматзода
* Ансамбли «Сомон»
* Муассисаи давлатии сафарию ҳунарии «Базморо»

### Муассисаҳои дилхушӣ

* Сирки давлатии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Фарҳанги Тоҷикистон
Гурӯҳ:Феҳрист: Тоҷикистон
Гурӯҳ:Феҳристи театрҳо
Гармчашма (табобатгоҳ)

**«Гармчашма»** — маҷмааи табобатию сайёҳӣ воқеъ дар ноҳияи Ишкошими ВМКБ.

Аз «Гармчашма» то маркази ноҳия 60 км, то шаҳри Хоруғ 45 км. Омили асосии табобатии «Гармчашма» оби шифобахши Гармчашма аст. Иқлими маҳал континентии хушк буда, тобистон гарм, зимистон муътадил аст. Ҳарорати миёнаи ҳаво дар моҳи июл +31,6°С, январ — 19,5°С. Боришоти солона — 100 мм. Дар як сол 2500-3000 соат давраи офтобист. Намнокии ҳаво ба ҳисоби миёна 43 %. Дар ноҳия фасли баҳор аз 3 март оғоз ёфта, то 3 июн, тобистон аз 4 июн то 18 сентябр, тирамоҳ аз 19 сентябр то 19 декабр, зимистон аз 20 декабр то 2 март давом мекунад.

Соли 1957 дар назди чашма осоишгоҳи балнеологии Помир бунёд карда шуд, ки 50 кат дошт. Ба он аз тамоми гӯшаю канори собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ беморон барои табобат меомаданд. 25 июни соли 2010 дар ҷойи он маҷмааи «Гармчашма» бо тарҳу нигоҳи замонавӣ сохта шуд. «Гармчашма» аз 5 бинои замонавӣ, варзишгоҳ, иншооти табобатию фароғатӣ, меҳмонхона («Сомон ТМ»), майдончаҳои баскетбол, волейбол, теннис ва офтобдиҳии бадан барои занону мардон иборат аст. «Гармчашма» чанд микроавтобус дорад, ки ба мизоҷон хидмат мерасонанд. Дар «Гармчашма» бемориҳои пӯст (псориаз, экзема, нейродермит, склеродермия, хориши пӯст, моҳипӯстӣ, шукуфаи сурх, парапсориаз ва ғайра), бемориҳои роҳи нафас, узвҳои такя ва ҳаракат муолиҷа карда мешаванд. Усулҳои табобат дар «Гармчашма»: обзанҳои умумии давомоташон 10-15 дақиқа (5-6 рӯз муттасил, як рӯз истироҳат). Барои беморони гирифтори псориази музмин, қубо (экзема), нейродермит, склеродермия ва ғ. 24 маротиба таъйин карда мешаванд. Ҳамин гуна обзанҳоро 2-3 рӯз пай дар пай (дар як даври муолиҷа 22-24 маротиба) низ таъйин мекунанд (рӯзи чаҳорум истироҳат). Он хусусан барои илоҷи парапсориаз, хориши пӯст ва экзема нафъ дорад. Дар «Гармчашма» аз офтобшифоӣ (гелиотерапия) низ истифода карда мешавад. Ваннаҳои офтобиро баъди 2-3 соати қабули обзанҳои минералӣ (аз 5-7 то 15-30 дақиқа) рӯздармиён (ҳамагӣ 12-15 навбат) таъйин менамоянд.

## Нигаред низ
* Гармчашма

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Бобоходжаев И. Я., Давлатмамадов Ш. М. Лечебные минеральные источники Памира. Д., 1994;
* Зоиров П. Т., Рахматов Б. Р. Целебные минеральные источники Таджикистана и болезни кожи. Д., 2003.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
Ёдгориҳои табиат

**Ёдгориҳои табиат** — ин маҷмӯи ёдгориҳое мебошанд, ки дар натиҷаи рушди эволюционии табиат пайдо ва ошкор гардидаанд. Ин гуна ёдгориҳо аз тарафи одамон ҳамчун ёдгории аҳамияти таърихӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва эстетикӣ дошта эътироф гардидаанд.

Дар Тоҷикистон мавзеъҳои табии   Искандаркӯл, Сарез, Гармчашма, Чилучорчашма, Сари Хосор, Ҳафткӯл ва ғайраҳо ба маҷмӯи ёдгориҳои табиат дохил мешаванд.

Роҷеъ ба ҳар яке аз ин ёдгориҳо ривоятҳо ҷой доранд, ки онҳо аҳамияти илмӣ, таърихӣ, фарҳангӣ, эстетикӣ ва тарбиявӣ доранд. Ин гуна мавзеъҳо макони сайёҳӣ буда диққати сайёҳонро бештар ҷалб месозанд.

## Нигаред
* Ёдгориҳoи ҷамъиятӣ 
* Ёдгориҳои бостонӣ, 
* Ёдгориҳои хусусӣ, 
* Ёдгориҳои манқул, 
* Ёдгориҳои ғайриманқул, 
* Ёдгориҳои маҳаллӣ, 
* Ёдгориҳои меъморӣ, 
* Ёдгориҳои таъриху фарҳангва диг

## Адабиёт


Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Матнбоз

**Матнбоз**, Манбаъи боз ё Бозматн () — ба шеваҳои тавлид ва тавсиъаи дастрасӣ ба маводи манбаъи маҳсули ниҳоӣ - маъмулан коди мабдошонро тарфеъ диҳад, ишора диҳад. Дар ҳоле, ки бархе матни бозро як фалсафа дар назар мегиранд, дигарон онро равиши амалгироёна медонанд..

То пеш аз тарвиҷи густардаи ин истилоҳ, тавсиаъдиҳандагон ва тавлидкунандагон аз анвоъи иборат барои тавсифи ин мафҳум истифода мекарданд; аммо истилоҳи матни боз () ба зуҳури сомонаи умумӣ, ҷаҳонӣ, ва шабакаи Интернет, ва ниёз мулозим барои бозтаҷҳизи коди мабдо, ҷо афтод.

## Нигаред низ
* Муҳтавои озод
* Муҳтавои боз

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иҷозатномаҳои матни боз
Гурӯҳ:Нармафзорҳои озод
Бухорои Шарқӣ

Бухорои Шарқӣ - сарзамини имрўзаи Тоҷикистони марказӣ ва ҷанубӣ, ки дар асрҳои  XVIII ва ибтидои XX ба ҳайати аморати Бухоро дохил буданд.
## Адабиёт


## Нигаред
* Аморати Бухоро
* Таърихи Тоҷикистон

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Аморати Бухоро
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
22 декабр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 22 декабр]]*
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 22 декабр]]*
* 1944 — Саидраҳмон Саидов, адабиётшинос.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 22 декабр]]*

## Тақвими мардумӣ
**Ҷадӣ** (22 Декабр — 20 Январ) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Дай дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ҷадӣ

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/2212.html 
* http://www.calend.ru/day/12-22/ 
* bbc.on this day 22.12
Ҷозибаҳои гардишгарӣ

[thumb|150px|[Аломати роҳи «Ҷозибаҳои гардишгарӣ»]]
**Ҷозибаҳои гардишгарӣ** (), **диданиҳо**, ё **ҷойҳои диданӣ** — ба таври куллӣ ба тамоми вежагиҳои минтақае гӯянд, ки битавонад афродро барои мақсадҳои мухталиф аз ҷумла мақсадҳои тиҷорию бозаргонӣ, мақсадҳои тафреҳию саргармӣ, мақсадҳои фарҳангӣ, ёдгирӣ ва омӯзишӣ, ба худ ҷазб намояд, ва дар ростои ин ҷазб, барои ҳифз ва пойдории вежагиҳои он минтақа ва эҷоди манофеъ ва масолеҳ барои сокинони он минтақа, муфид воқеъ шавад.

## Навъҳои ҷозибаҳои гардишгарӣ
[150px|thumb|[Бурҷи Эйфел яке аз маъруфтарин ҷозибаҳои гардишгарии дунё]]
Ҷозибаҳои гардишгариро куллан ба равиши фарогири дастабандӣ бар пояи ҷозибаҳои биношуда бар вежагиҳои муҳити зист, ҷозибаҳои биношуда бар фаъолиятҳои инсонӣ ва ҷозибаҳое, ки ба таври дастсоз ва маснӯъӣ тавассути инсон офарида шудаанд, дастабандӣ менамоянд.

Албатта ҳаркдом аз ин дастаҳо дорои зершохаҳое аст, ки дар зер ба онҳо пардохта мешавад: 
 
### Ҷозибаҳои табиӣ
* обуҳаво
* чашмандозҳои табиӣ 
* навоҳии соҳилӣ ва дарёӣ 
* пӯшиши гиёҳӣ ва ҳаёти ҷонварӣ 
* вежагиҳои барҷаста зистмуҳитӣ 
* поркҳо ва манотиқи ҳифозатшуда
* гардишгарии саломатӣ 
** чашмаҳои оби маъданӣ ва оби гарм
** сайргоҳҳои режими ғизоӣ ва саломатии физикӣ

### Ҷозибаҳои фарҳангӣ
* манзилгоҳҳои фарҳангӣ, таърихӣ ва бостонӣ 
* улгуҳои шохис ва барҷастаи фарҳангӣ
* санъатҳои дастӣ ва ҳунарҳо
* фаъолиятҳои иқтисодии ҷолиби таваҷҷуҳ: киштзорҳои чой, истифода ар неруи филҳо дар ҷангалҳои гармсерӣ, истифода аз техникаҳои суннатии кишоварзӣ, моҳигирӣ ва монанди он 
* навоҳии ҷаззоби шаҳрӣ 
* музейҳо ва дигар таҳсилоти фарҳангӣ 
* рӯйдодҳо ва ҷашнвораҳои фарҳангӣ 
* меҳрварзӣ ва вежагиҳои рафтории сокинони минтақа

### Навъҳои ҷозибаҳои вежа
Ҷозибаҳои вежа, ки ба вежагиҳои фарҳангӣ ва табиъӣ вобаста нестанд ва ба сурати маснӯъӣ халқ шудаанд: 
* поркҳои маснӯъӣ, поркҳои саргармкунанда ва сиркҳо 
* харид 
* конфронс, ҳамоиш ва нишастҳо 
* рӯйдодҳои хосс 
* тафреҳ ва саргармӣ 
* варзиш ва тафреҳоти варзишӣ 
 
### Дигар ҷозибаҳо
Дар бархе мавқеъҳо вежагиҳои зер худ табдил ба ҷозиба мешаванд ё ба унвони яке аз авомили кашишӣ ба ҷазби гардишгарӣ ёрӣ мерасонанд: 
* хадамот ва тасҳилот ҷаҳонгарди ба унвони яке аз авомил ангезишӣ ва ҷозиба барои ҷаҳонгарди 
* меҳмонсароҳо ва сайргоҳгоҳҳо
* ҳамлу нақл 
* хӯрок ва нӯшиданӣ 
* қавм, мазҳаб ва вобастагиҳои ватанӣ 
* ҳазинаҳои арзони мусофират 
* суботи сиёсӣ, саломатӣ, амният ва дигар мулоҳизот

## Ҷойҳои тамошобоби Тоҷикистон

Ҷойҳои тамошобоби Тоҷикистон зебо ҳастанд, фарҳанг ва тамаддуни тоҷикӣ бисёр ғанӣ аст. Аз беҳтарин Ҷойҳои тамошобоб барои дӯстдорони табиат  Ҳафткӯл, Кӯли Алоуддин, Искандаркӯл ва Сарез мебошанд.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Гардишгарӣ
Ёдгориҳои хусусӣ

**Ёдгориҳои хусусӣ** — моликияти шахси алоҳида ба ҳисоб меравад ва дар ташкилотҳои марбутаи давлатӣ ба қайд гирифта мешавад. Ёдгориҳои хусусӣ — кўзаҳои кулолӣ, тангаҳо, олоти меҳнат, аслиҳа, либос, китоб (дастнависҳо) ё ашёи дигар, ки аз авлод ба авлод мерос омадааст ва шахси алоҳида молики он мебошад.

## Нигаред
* Ёдгориҳoи ҷамъиятӣ 
* Ёдгориҳои бостонӣ, 
* Ёдгориҳои манқул, 
* Ёдгориҳои ғайриманқул, 
* Ёдгориҳои маҳаллӣ, 
* Ёдгориҳои меъморӣ, 
* Ёдгориҳои таъриху фарҳанг ва диг

## Адабиёт


Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фарҳанг
Ёдгориҳои маҳаллӣ

**Ёдгориҳои маҳаллӣ** — ёдгориҳои аҳамияти маҳаллӣ дошта, ифодагари ҳаёти фарҳангӣ, таърихӣ ва ягон воқеаи фараҳбахши сиёсӣ – фарҳангии маҳалли алоҳида мебошанд. Ин гуна ёдгориҳо низ аз тарафи давлат ба қайд гирифта мешаванд.

## Нигаред
* Ёдгориҳoи ҷамъиятӣ 
* Ёдгориҳои бостонӣ
* Ёдгориҳои манқул
* Ёдгориҳои ғайриманқул
* Ёдгориҳои маҳаллӣ
* Ёдгориҳои меъморӣ
* Ёдгориҳои таъриху фарҳанг ва ғай.

## Адабиёт


Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фарҳанг
Ёдгориҳои бостонӣ

[thumb|Хазина дар [Булғористон ёфта шуда]]
**Ёдгориҳои бостонӣ** — иборат аз бозёфтҳои бостонӣ ба монанди тангаҳо, аслиҳа, лавозимоти рӯзгор, олоти меҳнат, сарулибос, созҳои миллии мусиқӣ, аксҳо, катибаҳо, санъати ороишию амалӣ ва ғайра мебошанд. Инчунин ба ёдгориҳои бостонӣ нақшу нигори ороишӣ, маснуоти заргарӣ, кулолгарӣ, оҳангарӣ, боқимондаҳои ашё ва лавозимоти дар натиҷаи ковишҳои бостонӣ ошкоргардида ва ғайраҳо дохил мешаванд. Ин ёдгориҳо бояд аҳамияти таърихӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва эстетикӣ дошта бошанд.

Ёдгориҳои бостонӣ асосан дар осорхонаҳо, намоишгоҳҳо ҳифз гардида тавассути экспозитсияҳо ба маърази тамошо гузошта мешаванд. Бо истифода аз ёдгориҳои бостонӣ намоишҳои сайёр дар таълимгоҳҳо, муассисаҳои фарҳанг, корхонаву ташкилотҳо ташкил намудан мумкин аст.

## Нигаред низ
* Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон

## Адабиёт


Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фарҳанг
Ёдгориҳои манқул

**Ёдгориҳои манқул** – ёдгориҳое мебошанд, ки аз ҷое ба ҷое кӯчонидан мумкин нест.

Ба ёдгориҳои манқул дохил мешаванд: лавозимоти рӯзгор, аслиҳа, сарулибос, нақшу нигори ороишӣ, маснуоти заргарӣ, кулолгарӣ, оҳангарӣ, боқимондаҳои ашё ва лавозимоти дар натиҷаи ковишҳои бостонӣ ошкоргардида ва ғайраҳо. Ин ёдгориҳо бояд аҳамияти таърихӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва эстетикӣ дошта бошанд.

Ёдгориҳои манқул асосан дар осорхонаҳо, намоишгоҳҳо ҳифз гардида, тавассути экспозитсияҳо  ба маърази тамошо гузошта мешаванд. Бо истифода аз ёдгориҳои манқул намоишҳои сайёр дар таълимгоҳҳо, муассисаҳои фарҳанг, корхонаву ташкилотҳо ташкил намудан мумкин аст.

## Нигаред
* Ёдгориҳoи ҷамъиятӣ 
* Ёдгориҳои бостонӣ, 
* Ёдгориҳои хусусӣ, 
* Ёдгориҳои ғайриманқул, 
* Ёдгориҳои маҳаллӣ, 
* Ёдгориҳои меъморӣ, 
* Ёдгориҳои таъриху фарҳангва диг.

## Адабиёт


Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фарҳанг
Ёдгориҳои ғайриманқул

**Ёдгориҳои ғайриманқул** – ёдгориҳое мебошанд, ки аз ҷое ба ҷое кӯчонида намешаванд.

Ба ёдгориҳои ғайриманқул чунин намуди ёдгориҳо дохил мешаванд:
 
- Объектҳо, мавзеъҳои хотиравӣ, ансамблҳои меъморӣ - ба монанди маҷмааҳои меъмории – Қалъаи Ҳисор, Маҷмааи меъмории Сомониён (Душанбе), Қасри шоҳони Ҳулбук ва ғайраҳо.

- Мавзеъҳои табиӣ - ба монанди Чилдухтарон, Чилучорчашма, Гармчашма, кӯлҳо, дарёҳо ва ғайра, ки аҳамияти таърихӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва эстетикӣ доранд.

Ин гуна ёдгориҳо аз тарафи давлат дар шакли мамнӯъгоҳҳои таърихӣ – фарҳангӣ, мамнӯъгоҳ – осорхона, маҷмааи табиӣ-фарҳангӣ ҳифз карда мешаванд.

## Нигаред
* Ёдгориҳoи ҷамъиятӣ 
* Ёдгориҳои бостонӣ, 
* Ёдгориҳои хусусӣ, 
* Ёдгориҳои манқул, 
* Ёдгориҳои маҳаллӣ, 
* Ёдгориҳои меъморӣ, 
* Ёдгориҳои таъриху фарҳангва диг

## Адабиёт


Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Маликнеъмат Неъматзода

**Маликнеъмат Неъматзода** (*Маликнеъмат Неъматов*; 20 ноябри 1959, ноҳияи Масчо) — адиб, , омӯзгор, номзади илмҳои филология (2009), узви Иттиҳодияи нависандагони Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Маликнеъмат Неъматзода 20 ноябри соли 1959 дар ноҳияи Масчо зода шудааст. Соли 1977 мактаби миёнаро хатм карда, донишҷӯи факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Хуҷанд ба номи С. М. Киров гардидааст. 

Аз солҳои донишҷӯи бо дастгирии шоира Озод Аминзода, аввалин намунаи шеърҳои ӯ дар рӯзномаи вилоятӣ интишор ёфта, дар олами эҷод гомҳои нахустин гузоштааст. Минбаъда намунаҳои эҷодиёташ дар рӯзномаву маҷаллоти гуногуни ҷумҳурӣ ба дасти чоп расидаанд. Чанде дар рӯзномаи ноҳиявии «Машъал» ифои вазифа намуда, баъдан, наздики 30 соли ахир, машғули омӯзгорист.

Навиштаҳояш дар китобҳои «Нилуфари Моҳтоб», «Одамасп», «Эҳёи Мадрушкат» (ҳамроҳи Олимхон Исматӣ), «Ин дарахтон…», «Маснавии навӣ», «Нешу нӯш», «Хуршедҳои гумшуда», «Пионерия», «Сурмаи дил», «Ҳақталош» ва «Деҳхудо» ба чоп расидаанд.

Соли 2009 дар мавзӯи «Рашаҳот айн-ил-ҳаёт»-и Фахриддин Алии Сафӣ рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст.

Аз соли 2006 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* «Адибони Тоҷикистон». — Д.: Адиб, 2014. — С. 163.
Архитектура

**Меъморӣ** — санъати лоиҳакашӣ ва сохтмони биноҳо ва иншоот (боз нигар комплексҳо). Меъморӣ муҳити ҳастие, ки барои кор ва зиндагонии мардум зарур аст, меофарад, ки он мувофиқи имкониятҳои техникӣ ва зарурияти маънавии ҳозиразамон мебошад.
[thumb|[Тоҷ-Маҳал дар Ҳиндустон]]

Меъморӣ гуфта намуди зоҳирии бино ва дигар иншоот, чи алоҳида ва чи якҷоя, низ дар назар доранд.

Корҳои меъмори ҳамчун нишони фарҳанг ва сиёсати халқ, ҳамчун санъаткорӣ қабул мешаванд. Тамаддуни ҷаҳони аз рӯи дастовардҳои меъморӣ низ баҳо дода мешавад. Меъмори имконияти амали гаштани фаъолияти ҳаёти ҷомеа медиҳад ва баробари ин, раванди онро муайян месозад. Вале меъморӣ мувофиқи имконият ва зарурияти мардум амалӣ мегардад

## Этимологияи "меъморӣ"
## Меъмор
## Меъморӣ ҳамчун санъат

Меъморӣ
Феҳристи мамнуъгоҳҳои Тоҷикистон

**Мамнӯъгоҳҳои табиӣ** — ин маҷмӯи ёдгориҳое мебошад, ки дар натиҷаи рушди эволюционии табиат пайдо ва ошкор гардидаанд. Ин гуна ёдгориҳо аз тарафи одамон ҳамчун ёдгории аҳамияти таърихӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва эстетикӣ дошта эътироф гардидаанд: масалан мавзеъҳои табиӣи Боғи миллии Тоҷикистон, Чилдухтарон (кӯҳ), Искандаркӯл, кӯли Сарез, Чилучорчашма, Сари Хосор, Ҳафткӯл ва ғайраҳо. Роҷеъ ба ҳар яке аз ин ёдгориҳо ривоятҳо ҷой доранд, ки онҳо аҳамияти илмӣ, таърихӣ, фарҳангӣ, эстетикӣ ва тарбиявӣ доранд. Ин гуна мавзеъҳо макони сайёҳӣ буда диққати сайёҳонро бештар ҷалб месозанд.

Барои танзими раванди ҳифз ва истифодаи мероси табиӣ дар ҷумҳурӣ Боғи миллии Тоҷикистон, мамнӯъгоҳҳои табиӣ ва якчанд мавзеъҳои махсус муҳофизатшаванда вуҷуд доранд.
 
Дар Тоҷикистон ҳоло мамнўъгоҳҳои зерин:

* Бешаи палангон (масоҳаташ 49700 га),
* Ромит (масоҳаташ — 16200 га),
* Даштиҷум (масоҳаташ −19700 га),
* Зоркӯл (масоҳаташ — 87700 га)
ва парваришгоҳҳо дар ҳифз ва истифодаи мероси табии ҷумҳурӣ мебошанд.

Мамнӯъгоҳҳо ва минтақаҳои табиӣ Дар соли 2004 ҳамаи ҳудудҳои ҳифзшавандаи табии Тоҷикистон дар маҷмӯъ масоҳати 3,1 млн га ё 22 % масоҳати ҷумҳуриро ташкил медиҳанд ва 4 мамнӯъгоҳи масоҳати умумиашон 173418 га, 13 минтақаи парваришгоҳ дар масоҳати 313260 га, 1 боғи миллии масоҳати умумиаш 2,6 га, 1 минтақаи таърихӣ-табиӣ — 3000 га ва 1 минтақаи табиӣ — 3805 га дар бар мегиранд. Мамнӯъгоҳҳо: «Бешаи палангон» (масоҳат— 49700 га); «Ромит» (масоҳат— 16100 га); «Даштиҷум» (масоҳат— 19700 га); «Зоркӯл» (масоҳат— 87700 га). Боғҳои миллӣ ва минтақаҳои табиӣ: Боғи Миллии Тоҷикистон Минтақаи таърихӣ-табиии Ширкент Минтақаи табиии Сари Хосор Кӯлҳо Кӯлҳои калонтарин — Қарокӯл, Сарез, Искандаркӯл, Зоркӯл, обанбори Қайраққум. Конҳо Дар шимоли Тоҷикистон дар вилояти Суғд яке аз калонтарин конҳои нуқра — Кони Калони Мансур ҷойгир шудааст.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Феҳристҳо:Тоҷикистон
Тоҷикистон, мамнуъгоҳҳо
Забони каталанӣ

**Забони каталанӣ** - забонест ки дар Испониё аст ва дар гурӯҳи хинд-аврупои қарор дорад.
Минтақаи сайёҳии Суғд

**Минтақаи туристии Суғд** — дар вилояти Суғд ҷойгир шудааст.

Инфрасохтори сайёҳӣ иборат аз маҷмӯи ёдгориҳои таърихиву табиӣ:

* Осорхонаи таърихии вилояти Суғд, 
* Мамнунгоҳ-осорхонаи бостоншиносии Панҷакент, 
* Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, 
* Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносии шаҳри Қайроқум, 
* Осорхонаи тибби тоҷик ба номи Мирзо Олимов,   
* Қалъаи Хуҷанд, 
* шаҳри  Қайроққум, 
* Обанбори Қайроққум,
* Искандаркӯл, 
* Ҳафткӯл
* ҳунарҳо  ва  эҷодиёти  мардумии  сокинони вилояти Суғд .
* Дар замони ҳозира аз ҳама ҷолиби диққат гардидаи вилояти Суғд , ин Саразми бостонӣ мебошад , ки дар ноҳияи Панҷакент ҷойгир мебошад. **Ин чунин ёдовар намуд , ки 12 уми сентябри соли 2020 бахшида ба 5500 солагии Саразм , чорабинии бошукӯҳи дараҷаи баланд гузаронида шуд ,ки дар он Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ , Пешвои миллат , Ҷаноби олӣ  муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳузур доштанд ва расман ҷашн гирифтанд.**
*
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Кибернетика

**Кибернетика** (аз  — «санъати идоракунӣ» ) — () илм дар бораи қонунияти равандҳои идоракунӣ ва ирсоли иттилоот дар системаҳои гуногун ба мисли системаҳои мошинӣ, организмҳои зинда ва ё ҷомеа. **Кибернетика** – илм дар бораи хосиятҳои умумии равандҳои идоракунӣ дар системаҳои зинда ва ғайризинда мебошад. Тафаккури сунъӣ (artificial inteligence) ҳамчун соҳаи нави илм соли 1956 аз тарафи олими ИМА Норберт Винер рӯйи кор омада, дарҳол ба ду самт тақсим шуд: нейрокибернетика ва кибернетикаи «қуттии сиёҳ».

## Нигориш
left|87px
Истилоҳи «кибернетика» ҳамчун мафхуми илм дар бораи қонунияти равандҳои идоравӣ ва ирсоли иттилоот дар мошинҳо, организмҳои зинда ва ҷомеа бори аввал аз тарафи Норберт Винер дар соли 1948 пешниҳод  гашта буд.

thumb|360pxМисоли андешаронии кибернетикӣ. Аз як тараф, ширкат ҳамчун система дар муҳити атроф дида мешавад. Аз тарафи дигар, идоракунии кибернетикӣ метавонад ҳамчун система муарифи шавад.

## Эзоҳ

*
Минтақаи сайёҳии Бадахшон

Минтақаи туристии Бадахшон  -  
# Мавзеъҳои  табии:
* Қуллаи Исмоили Сомонӣ, 
* ноҳияи Дарвоз, 
* ноҳияи Ванҷ,   
* Қалъаи Вамар, 
* Қалъаи Сиҷ ва Деруҷ, 
* ноҳияи Ишкошим, 
* Осоишгоҳи  Гармчашма, 
* Қалъаи Қааҳқа 
* Қалъаи Ямчун, 
* ноҳияи Мурғоб, 
* Шаҳраки Бозордара, 
* тасвирҳои  рӯисангӣ,Ғори Шахта 
#кӯлҳои  
  
* Сарез,
* Қарокӯл, 
* Шӯркӯл, 
* Рангкӯл, 
* Мамнӯъгоҳи табии Зоркӯл.
## Нигаред
* Манотиқи сайёҳии Тоҷикистон
* Помир

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Минтақаи сайёҳии водии Вахш

**Минтақаи сайёҳии водии Вахш** — дар водии Вахш) ҷойгир шудааст. 

Инфрасохтори сайёҳӣ иборат аз маҷмӯи ёдгориҳои таърихиву табиӣ:

* шаҳри Бохтар, 
* Мамнӯъгоҳи  табиии  «Бешаи палангон», 
* Шаҳркадаи Тахти сангин, 
* Аҷинатеппа, 
* Мадрасаи Хоҷа Машҳад,* 
* мавзеи Чилучорчашма, 
* Қалъаи Бешкент, 
* оромгоҳи Имом Зайналобиддин, 
* шаҳраки Теппаи Шоҳ мебошад.

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Муҳаррам (мазмунҳо)

* Муҳаррам: Аз моҳҳои сол дар тақвими исломӣ;
* Муҳаррам:номи занона дар Тоҷикистон
* Маҳрам: Истилоҳест дар дини Ислом дар мавриди равобити зан ва мард;
* Муҳарам:касе ки аҳром бастааст (дар баҳси Ҳаҷ)
Авесто (хадамоти иттилоотӣ)

## Хадамоти иттилоотии Авесто

Хадамоти иттилоотии Авесто, яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон мебошад.

Муассис - ҶДММ «КӮҲИ НОР». Роҳбар  - Зафар  Абдуллоев 
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат ва вилояти Суғд мебошад. Забонҳо - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ.

Хадамоти иттилоотии Авесто - шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16

## Таърих

## Сохтор

## Пайвандҳо
Сомонаи http://www.avesta.tj 

Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон
Азия-Плюс

**ASIA-Plus**, **Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»**, яке аз  Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон мебошад. Асосгузор ва сармуҳаррири медиа-гурӯҳ - Умед Бобохонов. Муассис - ҶДММ «Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс». Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ,  ҳаёти иҷтимоӣ ва фарҳангии мамлакат мебошад. Оҷонсии иттилоотии ASIA-Plus бо се забон - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ хизматгузориҳои иттилоотӣ пешниҳод мекунад.

## Таърих
Оҷонсии иттилоотии ASIA-Plus, дар бозори иттилооти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 1995 инҷониб амал карда истодааст. Агентии иттилоотии мустақили Тоҷикистон ASIA-Plus тирамоҳи соли 1995 дар Вазорати адлияи ҶТ ба қайд гирифта шуд. ASIA-Plus дар тамоми минтақаҳои Тоҷикистон шабакаи хабарнигорони худро дорад. Имрӯз аз хизматгузориҳои иттилоотии Агентии ASIA-Plus сохторҳои давлатии Тоҷикистон, парлумони кишвар, вазорату идораҳо, бонкҳо, сохторҳои бузурги тиҷоратӣ, ҳамаи сафоратхонаҳои хориҷии муқими Тоҷикистон ва аксари созмонҳои байнулмилалии дар ҷумҳурӣ фаъолиятдошта истифода мекунанд. Бо се забон - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ хизматгузориҳои иттилоотӣ пешниҳод мекунад. Аз рӯи шумори корбарон дар Интернет-паҳнои TJ портали иттилотии www.news.tj (www.asiaplus.tj) яке аз сершумортарин аст.

Оҷонсии иттилоотии мустақили Тоҷикистон ASIA-Plus тирамоҳи соли 1995 дар Вазорати адлияи ҶТ ба қайд гирифта шуд. Моҳи апрели соли 1996 нахустин шумораи варақаи иттилоотӣ-таҳлилии Агентӣ нашр шуд. ASIA-Plus дар тамоми минтақаҳои Тоҷикистон шабакаи хабарнигорони худро дорад. Имрӯз аз хизматгузориҳои иттилоотии Агентии ASIA-Plus сохторҳои давлатии Тоҷикистон, парлумони кишвар, вазорату идораҳо, бонкҳо, сохторҳои бузурги тиҷоратӣ, ҳамаи сафоратхонаҳои хориҷии муқими Тоҷикистон ва аксари созмонҳои байнулмилалии дар ҷумҳурӣ фаъолиятдошта истифода мекунанд. Аз рӯи шумори корбарон дар Интернет-паҳнои TJ портали иттилотии   www.news.tj (http://asiaplustj.info) бидуни шубҳа пешсаф аст.

## Сохтор
**ASIA-Plus** – гурӯҳи расонаҳои мустақили Ҷумҳурии Тоҷикистон аст. Аз се ширкати мустақил - Агентии иттилоотӣ, Нашрия ва Ширкати телевизиону радио иборат аст, ки зери як тамға (бренд) фаъолият мекунанд. Назди оҷонсӣ "Мактаби мустақили рӯзноманигории "Тоҷикистон - асри XXI" аз соли 1999 амал карда истодааст. Ин ташкилоти ҷамъиятиест, ки  дар баргузор намудани барномаҳои таълимӣ шарики гурӯҳи расонаҳои ASIA-Plus мебошад.

## Нигаред
* Азия-плюс (ҳафтанома)
* Азия-Плюс (ширкати радиову телевизион)
## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Азия Плюс 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1995 дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотӣ
Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ширкатҳои таъсисёфта дар соли 1995
Хатлон-пресс

**Оҷонсии иттилоотии «Хатлон-пресс»**, яке аз  Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон мебошад.

Муассис - Муассисаи Оҷонсии иттилоотии «Хатлон-пресс». Роҳбар  - Аҳмад Иброҳимов. 
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат ва вилояти Хатлон мебошад.

Забонҳо - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ.

Нишонии Оҷонсии иттилоотии «Хатлон-пресс» - Вилояти Хатлон,
шаҳри Кӯлоб, кӯчаи Томин, 7

## Таърих

## Сохтор

## Пайвандҳо
*Сомонаи «Хатлон-пресс» 

Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон** — мақоми ҳокимияти иҷроияи давлатӣ буда, бо мақсади таъмини роҳбарии самараноки соҳаҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва иҷрои қонунҳо, қарорҳои Маҷлиси Олӣ, фармону амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда мешавад.

Ҳукумат ба низоми мақомоти идораи давлатӣ роҳбарӣ намуда, фаъолият ва мутобиқати ҳамкории онҳоро таъмин мекунад. Мувофиқи Конститутсия Ҳукумати Тоҷикистон аз тарафи Президент дар ҳайати Сарвазир ва дигар аъзои Ҳукумат таъйину озод карда шуда, фармон дар ин хусус ба тасдиқи Маҷлиси Олӣ пешниҳод карда мешавад.

Ҳайати Ҳукумат аз сарвазир, муовини якум ва муовинони ӯ, вазирон, раисони кумитаҳои давлатӣ иборат аст. Раиси Ҳукумат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, сарвари ҳокимият мебошад. У ба фаъолияти Ҳукумат роҳбарӣ намуда, барои ваколатҳоро самаранок амалӣ намудани он тадбирҳо меандешад.

Асоси ҳуқуқии фаъолияти Ҳукуматро Конститутсия, Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», дигар қонунҳо, қарорҳои Маҷлиси Олӣ, фармон ва амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил менамояд.
## Фаъолияти Ҳукумат
Ҳукумати ҷумҳурӣ аз Сарвазир, муовини якум ва муовинони ӯ, вазирон, раисони кумитаҳои давлатӣ иборат аст. Ҳукумати ҷумҳурӣ роҳбарии самараноки соҳаҳои иҷктисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва иҷрои қонунҳо, қарорҳои якҷояи Маҷлиси Миллӣ ва Маҷлиси Намояндагон, қарорҳои Маҷлиси Миллӣ, қарорҳои Маҷлиси Намояндагон, фармону амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро таъмин мекунад.(Ниг. Боби 5 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон).

## Нигаред низ

* Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

*
Гурӯҳ:Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Помир Медиа

**Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа»**, яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон мебошад.

Муассис - Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа». Роҳбар  - Қурбонидин  Аламшоев
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат ва Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон   мебошад.

Забонҳо - тоҷикӣ ва русӣ.

Нишонии Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа»- ВМКБ, шаҳри Хоруғ
кӯчаи Шотемур, 131/3, х. 52

тарихи помир

## Сохтор

## Пайвандҳо
Сомонаи  http://www.ariana.su/

Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон
Хабарнигори Рашт

**Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ»**, яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон мебошад.

Муассис - Муассисаи хусусии «Хабарнигори РАШТ».
Роҳбар:  Саидиён Ҳикматуллоҳи Қувватзода. 
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат   мебошад.

Забонҳо - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ.

Нишонии Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ» - шаҳри Душанбе, хиёбони  Рӯдакӣ, 4/33, х. 82

## Таърих
Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ» 27 декабри соли 2009 таъсис ёфтааст.

## Сохтор

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон
Казакҳо

**Козакҳо** ё **казакҳо** - "халқи озод" аст. Козак - "одами озод" аст. Казакҳои Украина, Россия ва Казакистон машҳур хастанд. Дар казакҳои украйинорусӣ машҳурӣ - шоири Тарас Шевченко, инқилобчӣ Нестор Махно хастанд.

Калима "казак" аз давраи Империяи Муғулӣ аст.

## Козакҳои таърих
Яҳудият

**Яҳудият** () — дин, фалсафа ва сабки зиндагии қавми яҳуд. Яҳудият, нахустин дини иброҳимӣ ва низ ба ақидаи бисёре, нахустин дини созмонёфтаи яктопараст ба шумор меравад.

## Эзоҳ
Салиб

[right|thumb|150px|Салиб - [тамғаи Худо ба дини христианӣ]]
**Салиб** — тамғаи қадимии Худо ба дини насронӣ.
Халқ овозӣ (рӯзнома)

**«Халқ овозӣ»** (  «Халқ овозӣ» — рӯзномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони узбекӣ мебошад, ки  соли 1929 таъсис шудааст.

Ҳозир нашрияи расмии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Ношир  - редаксия рӯзномаи «Халқ овозӣ»  ва муассис -  Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

Мавзӯъҳои рӯзнома – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, иҷтимоӣ-ҳуқуқӣ ва ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат, махсусан узбекзабонон мебошад.

Рӯзнома ба андозаи А – 2, 8 саҳифа  ба забони узбекӣ, дар як ҳафта 1 маротиба нашр мешавад.

## Таърих

## Сохтор

## Пайвандҳо
 

Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Садои мардум (рӯзнома)

**«Садои мардум»**  — рӯзномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони тоҷикӣ мебошад, ки соли 1992 таъсис шудааст. Дар шаҳри Душанбе нашр мешавад.

Ҳозир нашрияи расмии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Ношир  - редаксияи рӯзномаи «Садои мардум»  ва муассис - Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

Мавзӯъҳои рӯзнома – шарҳу тавзеҳи рафти иҷлосияҳои Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, нашри Қонунҳои қабугардида дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва воқеаҳо дар Тоҷикистон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, иҷтимоӣ-ҳуқуқӣ ва ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат мебошад.
 
Рӯзнома ба андозаи А – 2, 8 саҳифа нашр мешавад. Дар як ҳафта 3 маротиба: рӯзҳои сешанбе, панҷшанбе ва шанбе.

## Таърих

## Нишонӣ
шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Рӯзномаҳо
Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Файласуф

[thumb|[Суқрот]]
[thumb|200px|right|[Афлотун ва Арасту]]
[thumb|200px|right|[Иммануил Кант]]

**Файласуф** () ё **хирадварз** — касест, ки фалсафа варзад ва дар масоили фалсафӣ соҳибназар бошаду мактаберо бунёд гузорад.

## Ҳамчунин нигаред
* Фалсафа

## Пайвандҳо
* История философии: Энциклопедия
* Краткий словарь философов  на сайте «Философская антропология»
* Блинников Л. В. Краткий словарь философских персоналий .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фалсафа
Нестор Махно

**Нестор Иванович Махно ** (; ) —  коммунисти анархистӣ машҳури укроинирусӣ. Дар солҳои Ҷанги шаҳрвандӣ дар Русия, қумондони «Артиши иқилобии шӯришгарон» дар Укроин.

## Эзоҳ

## Пайвандхо
* 

Гурӯҳ:Инқилобгарони Русия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Русия
Гурӯҳ:Инқилобгарони Укроин
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Укроин
Коммунизми анархистӣ

thumb|right|Пётр Кропоткин - теоретики коммунизми анархистӣ машҳурӣ

250px|right|thumb|Нестор Махно

**Коммунизми анархистӣ** - яке аз ҷараёнҳо дар коммунизм. Дар ин ҷараёни коммунистҳо машҳурӣ - княз Пётр Кропоткин, Нестор Махно,
Гурӯҳ:Идеологияҳо
Сомонхудот

**Сомонхудот**, **Сомонхудо** (; ) — наҷибзодаи хуросонӣ, ниёи хонадони Сомониён.

## Зиндагинома
Ӯ аз муғони зартуштӣ буд, ки дар деҳистони Сомон атрофи Балх фармонравоӣ дошт ва таҳти таъсири волии Хуросон Асад ибни Абдуллоҳ, ки аз намояндаи халифаи араб буд, аз мазҳаби зардуштӣ даст кашида дини исломро қабул кард. Дар шахсияти Асад ибни Абдуллоҳ Сомон пуштибоне пайдо кард. Ва аз ин сабаб ба аломати эҳтиром нисбат ба ин мард фарзанди худро Асад ном кард.

Насаби ин хонавода аз рӯи маълумоти сарчашмаҳо ба Баҳроми Чӯбина — яке аз давлатмардони аҳди Сосонӣ мерасад. Сомониён номи худро аз деҳаи Сомон гирифтаанд, ки ин деҳа дар наздикии Самарқанд (ё Балх) будааст. Сарвари ин хонадон Сомонхудот буда, бо амири Хуросон Асад ибни Абдуллоҳ (ваф. 738) муносибати наздик барқарор карда, ба дасти ӯ мусулмон мегардад. Ба поси эҳтироми ин дӯстӣ писари худро низ Асад номид. Сомонхудот ҳамчун намояндаи арабҳо солҳои 725—738 ҳокими Балх буда, барои тасхири баъзе қисматҳои Хуросону Мовароуннаҳр бо арабҳо ҳамдастӣ кардааст.

Баъд аз Сомонхудот писараш Асад ибни Сомон дар хидмати халифаи араб буд. Аз соли 819 наберагони Сомонхудот, фарзандони Асад ибни Сомон — Нӯҳ, Аҳмад, Ёқуб ва Илёс дар вилоятҳои Мовароуннаҳр ҳукумрон шудаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сомониён
Гурӯҳ:Феҳристи амирони давлати Сомониён
Нӯҳи I

**Нӯҳ ибни Наср** (), **Нуҳи I** () — амири сулолаи Сомониён (943—954), писари Насри II ва набераи Аҳмад ибни Исмоил.

### Ҳукмронӣ
Нӯҳ ибни Насри II салтанати худро бо ҷазо додани карматиҳо-исмоилиён оғоз кард. Аз ҷумла Нахшабӣ ва бисёре аз ҳамкешони ӯ ба қатл маҳкум шуданд. Дар китоби «Осор ул-вузаро» — и Сайфиддинҳоҷӣ нисбати Абулфазли Балъамӣ равшан аст, ки ӯ бо фармони амир Нӯҳи Сомонӣ қатл шудааст.

Ба андешаи муаррихи тоҷик А. Мухторов "ин шахс ҳамзамон ва парастори Рӯдакӣ буд. Шояд зада кӯр карда аз дарбор рондани Рӯдакӣ ва қатли Абулфазли Балъамӣ бо ҳам алақамандӣ дошта бошад? Яъне бо сабабҳои якхела (дар иштирок ба ҳаракати карматиҳо ё худ бо сабаби дигар) ин ду марди бузург ҷазо дида бошанд.

Рӯҳониён зидди амир сӯиқасд ташкил карданд. Вале писари амири Насри II, Нӯҳ аз ин сӯиқасд хабардор шуд. Сӯиқасдчиён ҷазои сахт гирифтанд. Насри II баъди ғалаба аз болои душманони худ эълон кард, ки аз тахти подшоҳӣ даст кашида писараш Нӯҳро ба ҷойи таъйин мекунад.
Нӯҳ ибни Насри II баъди расман ба тахт нишастан худ Нахшабиро ба дор кашид ва қатли оми карматиҳо-исмоилиён дар сар то сари мамлакат оғоз ёфт.

Дар оғози аморати Нӯҳ ибни Насри II (соли 944) ҳамчунин исёне Хоразмро фаро гирифт, ки аз сӯи туркҳои ҳудуди Туркистон ҳимоят мегашт, вале дарбори сомонӣ ба он муваффақ шуд, ки ин ошӯбро бо роҳи осоишта фурӯ нишонад. Нӯҳ нисбат ба гузаштагон ба умури лашкар аҳамияти бештар дод, ки ин сабаби зиёд гаштани молиёт ва норозигии мардум шуд. Тадбири дигари Нӯҳ он буд, ки нақши рӯҳониёни иртиҷоиро боло бурд ва ин ду унсур (лашкариён ва рӯҳониёни иртиҷоӣ) сабабгори заволи тадриҷии Сомониён шуданд.

Афзудани харҷи артиш даргоҳи Нӯҳро бар он дошт, ки ҳаҷми молиёти солонаро дучанд кунад ва ҳатто пешакӣ онро аз мардумон талаб кунад. Ин ситаму тааддӣ боиси сар задани нооромиҳои дигар гардид. Амаки Нӯҳ — Иброҳим ибни Аҳмад ва бародарони Нӯҳ Абӯҷаъфар Муҳаммад ва Абу Муҳаммад Аҳмад аз норозигиҳо истифода карда, даст ба шӯриш заданд, вале шикаст хӯрда, ба зиндон андохта шуданд ва ба чашмонашон мил кашида шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сомониён
Гурӯҳ:Феҳристи амирони давлати Сомониён
Абдулмалики I

**Абдулмалики I** (935, Бухоро – 961, ҳамон ҷо) — панҷумин амири сомонӣ, писари калонии амир Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ, машҳур ба **«Амири Рашид»**.

## Зиндагинома
Амир Нӯҳ васият кардааст, ки пас аз марги вай чаҳор писараш ба тартиби бузургӣ яке пас аз дигаре ба салтанат бирасанд. Пас аз он ки амир Нӯҳ аз дунё рафт, бузургони дарбор Абдулмалики I-ро, ки ҳанӯз даҳ сол дошт ва бузургтарин фарзанди Нӯҳ буд, ба аморат нишонданд. Ба ҳар ҳол, тибқи расми дерини амирони сомонӣ, ҳукумат дар дасти вазир қарор гирифт, яъне вазорати Абдулмалики I-ро Муҳаммад ибни Узайр уҳдадор шуд ва мақоми сипаҳсолорӣ бар турке ба номи Бакр ибни Молики Фарғонӣ мавриди таъйид қарор гирифт. Абдулмалики I замоне бар тахт нишаст, ки давлати Сомониён рӯ ба таназзул ниҳода буд. Ҳар соҳибмансабе саъй мекард, ки соҳиби замине бошад. Ҳатто худи Бакр ибни Молики Фарғонӣ соҳиби замини бузурге дар Фарғона буд. Баъди ба сари ҳокимият омадани Абдулмалики I дар мамлакат даргириҳо хеле афзуданд: Бакр ибни Молик бо Абуалии Чағонӣ дар Хуросон ба ҳарб пардохт; Рукнуддавла ба Гургон ҳамла карда ҳокими он сарзамин Вушмгирро маҷбур ба фирор кард; вазир Ибни Узайр зиндонӣ шуда, ба ҷояш аввал Абуҷаъфари Утбӣ ва пас аз як сол Абумансур Юсуф ибни Исҳоқ (959) таъйин шуд. Пас аз муддате Амири Рашид аз асп афтода аз олам даргузашт. Даврони салтанати Абдулмалики I ва вазирии Муҳаммад ибни Узайр даврони бӯҳронии давлати Сомониён аст. Дарбори амирони сомонӣ бо саъйи Бакр ибни Молик ва бархе аз амалдорони турк зери дастгоҳи низомии туркон қарор гирифт. Тадбирҳои амири ҷавон Абдулмалики I ҷиҳати рафъи бӯҳрони давлатӣ натиҷаи дилхоҳе надоданд. Абдулмалики I ва баъд аз ӯ ҷонишинонаш бидуни мувофиқати туркон қодир ба коре набуданд. Роҳбарии аслӣ дар дасти низомиёни турк ва Алптегин буд.	

Марги нобаҳангоми Абдумалик дар вақти аспдавонӣ ва бозии чавгон авзои кишварро барҳам зад, зеро ӯ ҳанӯз вориси худро муайян накарда буд, чун ҳанӯз дар бораи марг намеандешид.	
 
Алптегин, ки дар ин ҳангом ҳамакораи даргоҳи Cомонӣ буд,  писари хурдсоли Абдумалик, Насри III-ро ба тахт нишонид, вале ӯ ҳамагӣ як рӯз бар тахт нишаст. Аъёну ашроф ба тахт нишастани писари 5 солаи Абдумаликро хилофи ақлу тадбир ва манофеи давлати Сомонӣ дида, бародари Абдумалик Мансурро ба тахт нишонданд.

## Адабиёт
* Фурӯзонӣ Абулқосим, Таърихи таҳаввулоти сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии Эрон дар давраи Сомониён, Т., 1381;
* Фрай Р. Н., Сомониён. // Таърихи Эрон аз зуҳури ислом то омадани давлати Салҷуқиён. Аз фурӯпошии давлати Сосониён то омадани Салҷуқиён (тарҷумаи Ҳасани Анӯша), Т., 1380; 
* Ноҷӣ Муҳаммадризо, Фарҳанг ва тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён, Т., 2007.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сомониён
Гурӯҳ:Феҳристи амирони давлати Сомониён
Мансури I

**Мансури I ибни Нӯҳ** (961 Бухоро – 976, ҳамон ҷо) — шашумин амири сомонӣ, писари амир Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ
## Зиндагинома
Аморати **Мансури I ибни Нӯҳ** (961-976) бо ҷанги сипоҳи сомонӣ бо Алптегин ва пирӯзии Алптегин оғоз шуд. Алптегин дар соли 961 Ғазнинро тасарруф кард ва аморати мустақилеро бино ниҳод. Сомониён танҳо пас аз марги Алптегин (963) тавонистанд Ғазнинро ба тобеияти худ дароваранд. Набудани боварӣ ба дастгоҳи марказӣ ва зиддиятҳои дохилии дарборӣ  вазъи Сомониёнро хеле душвор гардонида буд. Аз ҷумла сипаҳсолори нави Сомониён дар Хуросон Абумансур Муҳаммад ибни Абдураззоқи тусӣ чун эҳсос кард, ки ҳукумати ӯ чандон тӯл намекашад, даст ба ғорати хазина ва аҳолӣ зад. Дар аҳди Мансур инчунин вазъи Систон низ ба сабаби шӯришҳои пай дар пай ноором гардид. Дар давраи аморати Мансур ҷангҳои пай дар пай бо сулолаҳои Зайёриҳо ва Бувайҳиён харҷи иловагиро тақозо мекард. Аз ҷумла соли 967 миёни сипоҳи сомонӣ ва бувайҳӣ барои ба даст овардани Кирмон задухӯрди низомӣ сурат гирифта, бо шикасти Сомониён ба анҷом расид ва Кирмон ба итоати Бувайҳиён даромад. Ниҳоят бо кӯшишҳои вазири сомонӣ Абӯҷаъфари Утбӣ ва вазири Оли Бӯя Соҳиб ибни Аббод соли 972 миёни Сомониён ва Бувайҳиён соли сулҳ баста шуд. Ин сулҳ Сомониёнро дар самти ғарбии қаламрави худ осуда гардонид.

## Нигаред
* Вазирони давлати Сомониён
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сомониён
Гурӯҳ:Феҳристи амирони давлати Сомониён
Нӯҳи II

**Нӯҳи II ибни Мансур** (976-997) — амири Давлати Сомониён.

Пас аз марги Мансури I ибни Нӯҳ (961-976) писари хурдсоли ӯ Нӯҳи II ибни Мансур (976-997) амири Сомониён гардид. Аз хурдсолии ӯ истифода карда, вазирону дарбориён ва модараш ба корҳои давлатдорӣ дахолат мекарданд. Мушкили дигари хонадони сомонӣ ин шахсияти Абулҳасани Симҷурӣ сипаҳсолори Хуросон ва саркашиҳои ӯву қудрати рӯзафзунаш дар дарбори Бухоро буд. Ӯ аҳолии Хуросонро тороҷ карда, дар якҷоягӣ бо саркардаи дигари турки дарбори Cомонӣ Фоиқ соли 982 вазир Абулҳусайн Утбӣро ба қатл мерасонад. Марги ин вазир сабаби нооромӣ ва ошуфта гаштани муҳити дарбор гардид.

Дар солҳои 90-уми асри X ба арсаи қудрати давлати сомонӣ ду турки дигар афзуд мешавад. Инҳо Бектузун ва Инонҷ буданд, ки амир Нӯҳи II онҳоро барои бартараф кардани Фоиқ фиристод. Пас аз шикаст хӯрдани Фоиқ аз Бектузун ва Инонҷ (соли 990) ӯ барои қасд гирифтан аз амири сомонӣ ва дарбори Бухоро ба хони Давлати Қарохониён муроҷиат намуд. Қарохониён то ин дам бар шаҳри Исфиҷоб соҳиб гашта буданд.   
Аз парешонии вазъи Мовароуннаҳр ва бечорагии амирони сомонӣ истифода бурда, хони қарохонӣ Буғрохон соли 992 ба Бухоро ҳамлавар гашта, онро забт кард. Беморӣ ва марги нобаҳангоми хон ба Нӯҳи II имкон дод, ки дубора ба Бухоро баргардад. Дар муҳорибаи соли 994 дар назди Ҳирот ба сипаҳсолори сомонӣ Сабуктегин, амири Ғазна, муяссар гашт, ки артиши якҷояи Фоиқ ва Абӯалии Симҷуриро шикаст диҳад. Ҳамин тавр хонадони Симҷуриҳо аз байн рафт, вале дигар хонадони туркӣ яъне оли Сабуктегин ё Ғазнавиён фаъолона ба арсаи сиёсӣ ворид гаштанд.

## Нигаред
* Вазирони давлати Сомониён
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сомониён
Гурӯҳ:Феҳристи амирони давлати Сомониён
Мансури II

**Мансури II ибни Нӯҳ** (997-999) ҳам дар хурдсолӣ ва замоне ба қудрат расид, ки шерозаи ҳукумати Сомониён пурра аз ҳам гусаста шуда буд. Яке аз мушкилоти Сомониён дар ин марҳила ин буд, ки вазирони онҳо бо ҳарбиёни турк ҳамеша дар ихтилоф буданд. Аз ҷумла писари Сабуктегин Маҳмуд бо дастури падараш соли 995 вазири Нӯҳи II Абдуллоҳ ибни Азизро, ки дар тасмимгириҳои амир таъсири босазо дошт, аз вазифааш барканор намуд.

Саркардаҳои турк дар ин давра хӯҷаини комили мамлакат буданд. Миёни Фоиқ, Бектузун ва Маҳмуд қаламрави Сомониён тақсим мегашт ва дар давоми солҳои 998-999 онҳо чандин бор бо ҳам ҷангида, саранҷом сулҳ мекарданд. Саркардаҳои турк амири сомониро ба бозичаи дасти худ қарор додаанд ва амири нотавони сомонӣ ҳам ба ҳамаи хостаҳои онҳо розӣ гашта, ба онҳо мулку лақаб мебахшид.

## Сукути давлати [[Сомониён]]

Фоиқ ва Бектузун дар ҳамин ҳол метарсиданд, ки Мансури II бар зидди онҳо бо Маҳмуд созиш накунад. Аз ин рӯ январи соли 999 дар Сарахс амир Мансури II -ро дастгир карда, нобино сохтанд ва бародараш Абдумалики II-ро ба амирӣ нишониданд. Барои Маҳмуд баҳонаи муносиб пеш омад, то даст ба амалиёти ҷиддӣ занад. Ӯ Бектузунро шикаст дода, ба шаҳрҳои муҳими Хуросон соҳиб гашт ва аз тирагии муносибати Сомониён бо дастгоҳи хилофати аббосӣ истифода бурда, ба номи худ ва халифа Қодир хутба хонд ва амири Хуросон гардид.  Илекхони Қарахонӣ ҳам моҳи октябри соли 999 бо баҳонаи ҳимояти хонадони сомонӣ вориди Бухоро гашта, амир ва тамоми намояндагони сомониро дастгир карда, дар шаҳри Узганд ҳабс кард. Бо ҳуҷуми дубораи Қарахониён Бухоро суқут кард ва салтанати Сомониён хотима ёфт.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сомониён
Осору-л-вузаро

«**Осору-л-вузаро**» () — асари таърихиест дар бораи вазирони мамолики исломӣ аз давраи ибтидои Хилофати араб то замони салтанати Темур ва темуриён. Муаллифи асар Сайфуддинҳоҷӣ ва котиби он Ибни Дарвеш Имомқули Шайх Ҳасан аз силсилаи кубравия будааст. Асари мазкур 10 моҳи раб-ул-аввали соли 1066 ҳиҷрӣ (7 моҳи январи с. 1656 мелодӣ) рӯйнавис шудааст.

Нусхаи дигари «Осору-л-вузаро» дар шаҳри Сринагари Кашмир дар китобхонаи Институти Осиёи Марказӣ (назди донишгохи Кашмир) маҳфуз аст. Китоб сана ва номи котибро надорад. Номи муаллиф таври зайл омадааст: Сайфиддин ҳоҷӣ бини Низом ул-Ақидӣ. Дар асар иттилооnи таърихӣ дар бораи вазирони давлати Сомониён оварда шудааст

## Таърихи иншои асар
Муаллиф барои навиштани асри худ аз китобҳои «Таърихи Табарӣ», «Шоҳнома» — и А. Фирдавсӣ, «Ҷомеъ ул-таворих», «Таърихи Ҷоҳонгиршоҳи Ҷувайнӣ», «Таърихи Саҷуқӣ», «Қобуснома» ва ҳоказо истифода бурдааст. Ба андешаи муаррихи тоҷик Аҳрор Мухторов "дар амал боби охири «Осору-л-вузаро», «Дар зикри Темур ва авлоди ӯ» номида шуда, воқеаҳои таърихиро то соли 875 ҳиҷрӣ (1470—1471) то замони вазирии Ҳоҷи Низомулмулки Хавфӣ дарбар кардааст. Аз ин таърих хулоса мешавад, ки муаллиф асари худро дар ибтидои ҳукумронии Султон Ҳусайн Мирзо (1469—1506) хатм кардааст. Бинобар ин номи вазири кабири ин давр Алишер Навоӣ дар ин асар зикр наёфтааст.

## Қисматҳои асар
«Осору-л-вузаро» аз дувоздаҳ бобби зерин иборат аст:

# Дар зикри вузарои салотини мутақаддимин
# Дар зикри вузарои хулафои Рошиддун
# Дар зикри вузарои Бини Уммия
# Дар зикри вузарои Бини Аббос
# Дар зикри вузарои Оли Сомон
# Дар зикри вузарои Ғазнавиён
# Дар зикри вузарои Оли Буя
# Дар зикри вузарои Оли Салҷуқ
# Дар зикри вузарои Хоразмшоҳиён
# Дар зикри вузарои Чингизхон
# Дар зикри вузарои Музаффар ва мулки Ғур
# Дар зикри вузарои Темур ва авлоди ӯ.

Дар нусхаи мазкур омадааст, ки Сомониён «саду ду солу ним бист рӯз» ҳукм рондаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои таърих
СССР (рӯзнома)

## Рӯзномаи «СССР»

**«СССР»**   «СССР»— ҳафтаномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони тоҷикӣ  мебошад.

Ношир  - Муассисаи  Оҷонсии иттилоотии «Хатлон-пресс» аст.
Мавзӯъҳои рӯзнома – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, иҷтимоӣ-ҳуқуқӣ ва ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат мебошад.
Рӯзнома ба андозаи А – 3 16   саҳифа  ба забони тоҷикӣ, дар як ҳафта 1 маротиба нашр мешавад.

## Таърих

## Сохтор

## Пайвандҳо
http://khatlonpress.tj/

Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Азия-Плюс (ҳафтанома)

**«Азия-плюс»** — ҳафтаномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони русӣ мебошад, ки яке аз 3 ширкатҳои мустаъқили ҶДММ «Оҷонсии иттилоотии «Азия-плюс» аст.
## Таърих
Газетаи ҷамъиятӣ-сиёсии ASIA-Plus аз моҳи январи соли 2000 ба нашр мерасад. Бо ҷоизаи Иттиҳоди журналистони ҶТ ба номи А.Лоҳутӣ қадрдонӣ шудааст. Миёни нашрияҳои мустақили кишвар газетаи «Азия-Плюс» шумори аз ҳама бештари нашр дошта, дар бозори нашрияҳои чопии Тоҷикистон устуворона мавқеи пешсафиро касб кардааст.
Маҷаллаи рангаву пурҷилои «VIPzone» замимаи иттилоотиву фароғатӣ ба газетаи ASIA-Plus, буда, аз моҳи марти соли 2008 чоп мешавад
## Сохтор
* Ношир  - ҶДММ «Оҷонсии иттилоотии «Азия-плюс».
* Мавзӯъҳои рӯзнома – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар Тоҷикистон ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, иҷтимоӣ-ҳуқуқӣ ва ҳаёти иҷтимои фарҳангии ва варзишии мамлакат мебошад.
* Рӯзнома ба андозаи А – 3 76   саҳифа  ба забони  русӣ дар як ҳафта 2 маротиба рӯзҳои душанбе ва панҷшанбе нашр мешавад.
## Ҳайати эҷодӣ
* 2014 Сармуҳаррир: Умед Бобохонов. Муҳаррир: Марат Мамадшоев, рӯзноманигорон: Олга Тутубулина, Аваз Юлдашев, Наргис Хамрабаева, Тимур Варки, Рамзия Мирзобекова, Манижа Қурбонова, Хайрулло Мирсаидов, Ҳайдар Шодиев, Игор Лекаркин, Фируз Умарзод, Акмал Манонов, Тилав Расулзода, Мавлуда Рафиева, Турко Дикаев (Кӯлоб), Шоҳнавруз Афзалшоев (Хоруғ), Сайраҳмон Назриев, Мавзуна Абдуллаева 
* 2017 Сармуҳаррир: Умед Бобохонов. Муҳаррир:Олга Тутубулина, рӯзноманигорон: Зебо Таджибаева, Роза Шапошник, Аваз Юлдашев, Мавзуна Абдуллаева, Ҳайдар Шодиев, Манижа Қурбонова, Лилия Гайсина, Пайрав Чоршанбиев, Акмал Манонов, Сайфиддин Караев, Аъзам Ахруллоев, Баҳром Фазуллаев (Хуҷанд), Сайраҳмон Назриев  (Қурғонтеппа).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳафтаномаҳо