open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сидней

left|300пкс|Сидней
**Сидней**(англ. Sydney Сидней, [ˈsɪdni]) — бузургтарин ва қадимтарин шаҳри Австралия бо масоҳати 12,144.6 км², ки шумораи аҳолии он дар моҳи июни соли 2017 5,131,326 нафарро ташкил додааст. Сидней пойтахти Ҷанубӣ Нави Уэлс аст. Ин шаҳр соли 1788 аз ҷониби Артур Филипп таъсис додааст, ки инҷо боФлоти Аввал омадааст ва макони аввалини шаҳраки аврупоии мустамликавӣ дар Австралия мебошад. Шаҳр аз ҷониби мустамликадорон ба ифтихори Лорд Сидней, ки он вақт вазири мустамликаҳои Бритониёи Кабир буд, номгузорӣ шудааст.
Сидней дар соҳили ҷанубу шарқи Австралия ҷойгир аст. Маҳалла дар соҳили баҳри хурди даврашакл -  Сидней Ков (англ.Sydney Cove), дар мобайни соҳили дарози бандари Сидней-Харбор - шохаи ҷанубии Порт Ҷексон Бэй (бандар), ки бо гулугоҳи танг (~ 1 км) аз баҳри Тасман ҷудо шудааст воқеъ аст. Баъдтар, шаҳр ҷанубтар аз бандари Сидней-Харбор Бэй сохта шудааст (он бо дарозии 20 км бо паҳноии 1 то 3 км ва чуқурии 50 м аст) ва сипас атрофи онро дарбар гирифтааст. Ин буд, ки Сиднейро одатан "Шаҳри Назди Бандар Бэй" (англ. The Harbour City Шаҳри Харбор ) меноманд.

Бо мурури замон иморатҳои шаҳрӣ пурра халиҷи Порт-Ҷэксонро фаро гирифтанд. Дар айни замон Сидней бештар васеъ шудааст ва назди дар соҳили шимолии баҳри Тасман,  фурудгоҳи байналмилалии Кингсфорд Смит воқеъ аст. Сидней бо театри опера, пули Харбор-Бриҷ ва фароғатгоҳҳои соҳилии хеш машҳур аст. Маҳалҳои истиқоматии Сиднейи бузург бо боғҳои миллӣ иҳота шудаанд. Хати соҳил (ҳам хати "баҳрӣ" ва ҳам дохилии шаҳрӣ) бениҳоят каҷукилеб мебошад. Соҳил аз шумораи зиёди ҳавзҳои соҳилӣ, гулӯгоҳҳҳо, ҷазираҳо ва фароғатгоҳҳои соҳилӣ (пляж) фаровон аст.

Тибқи таснифоти Донишгоҳи Лофборо дар соли 1999, шаҳр ба категорияи шаҳрҳои бета-класс тааллуқ дорад. Сидней макони баргузории як қатор чорабиниҳои байналмилалии сиёсӣ ва варзишӣ ба монанди Бозиҳои Империяи Бритониё соли 1938, Бозиҳои Олимпии 2000 ва Ҷоми Ҷаҳонии Регби 2003 буд. Моҳи сентябри соли 2007 дар Сидней мулоқоти сарварони кишварҳои АТЭС баргузор гардид ва моҳи июли соли 2008 дар ин ҷо Рӯзи байналмилалии ҷавонон баргузор гардид. Сидней яке аз шаҳрҳои бисёр фарҳангӣ ва сермиллат дар ҷаҳон аст, ва ин шаҳр ҷои асосии истиқомати муҳоҷироне мебошад, ки барои истиқомати доимӣ ба Австралия меоянд. Мувофиқи як тадқиқоти Мерсер, Сидней аз ҷиҳати арзиши зиндагӣ дар Австралия дар ҷои аввал ва дар ҷаҳон дар ҷойи 66-ум аз рӯи ин нишондиҳанда воқе аст
## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодёт

## Пайванд
* Dictionary of Sydney — the history of Sydney
* Sydney Official History Archives
* State Records New South Wales
* National Archives of Australia
* 
* Directory of Archives in Australia 

## Инҷоро ҳам бингаред
350px|thumb| Бинои Театри операи Сидней. Манзараи шомгоҳ аз пули Харбор-Бриҷ (Сидней)
[350px|thumb|Харбор-Бриҷ (Сидней) Салют баъд дар маросими хотима ёфтани [Бозиҳои тобистонаии олимпии соли 2000|Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 2000 дар Сидней]]

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сидней
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Австралия
Гурӯҳ:Австралия
Мустафо Замонӣ

**Мустафо Замонӣ** (; тав. 21 июни 1982, Мозандарон) — ҳунарпешаи синамои Эрон. Бо бозидани нақши асосӣ дар силсилафилми «Юсуфи паёмбар» маъруф гардидааст.

## Зиндагинома
Мустафо Замонӣ соли 1982 дар Фаридун-Канор (Мозандарон) ба дунё омадааст. Дар ҷавонӣ Мустафо муҳосиб буд. Ӯ ду бародар ва як хоҳар дорад. Аз соли 2008, бо офаридани нақши асосӣ дар сериёли «Юсуфи паёмбар» ӯ по ба арсаи ҳунари ҳирфаӣ гузошт ва бародарзодааш — Саййид Ҳусайни Ҷаъфарӣ дар ҳамон сериал нақши наврасии Юсуфи паёмбарро бозидааст. Соли 2012 дар 30-юмин Ҷашнвораи байналмилалии филми «Фаҷр» номзадии беҳтарин нақши мардонаро дар филми «Як ошиқона сода» ба даст овард. Соли 2014 Мустафо Замонӣ узви ҳакамон ба ҷашнвораи филмҳои кутоҳ дар туркия «7kisa» даъват шуд.

## Филмшиносӣ

### [[Сериалҳо]]
* Юсуфи паёмбар — 2008
* Дар чашми бод — 2008
* Шаҳрзод — 2015-16
* Шаҳрзод 2 −2017

### [[Филмҳо]]
* Моҳии сиёҳи кучулу — 2014
* Ҷомадарон — 2013
* Хатти вижа — 2013
* Қиссаи ишқи падарам — 2012
* Оина шамъдун — 2012
* Берлин 7 — 2011
* Ҷайб бар Хиёбони ҷанубӣ — 2001
* Ман ҳамсараш ҳастам — 2011
* Малика — 2011
* Як ошиқонаи сода — 2010
* Савти поён — 2010
* Париноз — 2010
* Бӯйи гандум — 2010
* Қиссаи пуриё — 2010
* Кайфар — 2009
* Падруд Бағдод — 2009
* Ол — 2009

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо
Малоҳат Шаҳобова

**Малоҳат Бадриддиновна Шаҳобова** - олим, доктори илми филологӣ (1985), профессор (1973).

## Зиндагинома
Малоҳат Бадриддиновна Шаҳобова соли 1948 шуъбаи англисии забонҳои хориҷӣ ва 1951 факултаи таъриху филологияи Институти давлатии педагогии ба номи Т.Шевченко)ро хатм намуда, дар Институти давлатии педагогии забонҳои хориҷии шаҳри Маскав такмили ихтисос кардааст. Солҳои 1954-1964 мудири кафедраи забонҳои хориҷии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин буд. Аз соли 1964 то вафоташ вазифаи мудири шуъбаи забонҳои хориҷии Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистонро адо намудааст. 
Ба таҳқиқу таҳлили муқоисавии забонҳои тоҷикию англисӣ, масоили забоншиносии тоҷик, тартиб додани луғатҳои дузабонаи тоҷикию англисӣ, навиштани китобҳои дарсии “Забони англисӣ” барои мактабҳои миёнаю олӣ, омӯзиши масъалаҳои равобити адабию фарҳангии халқҳои тоҷику ҳинду ва англис шуғл варзидааст. Осораш ба забонҳои хориҷӣ нашр шудааст. 
## Ҷоизаҳо
* Бо медали “Барои меҳнати шоён” ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр ёфтааст. 
## Осор
* Подчинительный союз “ки” в современном таджикском литературном языке. – Сталинабад, 1954; 
* В помощь преподователю английского языка таджикских групп. – Д., 1973; 
* Обучение чтению на английском языке взрослой таджикской аудитории. – Д., 1982; 
* Опыт сопоставительного исследования строя таджикского и английского языков. – Д., 1985; 
* Опыт сопоставительного изучения строя английского и таджикского языков: Дисс... доктора филол. наук. – Д., 1985; 
* Краткий англо-русско-таджикский словарь для чтения газетных текстов. – Д., 1986; 
* Творцы древней культуры: О поэтессе Сароджини Найду и др. деятелях культуры Индии. – Д., 1986; 
* Англо-таджикско-персидский словарь. – Д., 1989; 
* Краткий англо-таджикско-русский словарь – Луғати мухтасари англисӣ-тоҷикӣ-русӣ. – Д., 1990.

## Пайвандҳо
*  Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон
Диоди нимноқилӣ

thumb|''Схемаи диоди нимноқилӣ, ки аз силитсий сохта мешавад. Дар поён аломати шартии диод дар схемаҳои принсипиалӣ''

**Диоди нимноқилӣ** — қисми афзори электронӣ, ки дар таҷҳизоти радиоэлектронӣ барои табдили ҷараёни электрии тағйирёбанда ба ҷараёни доимӣ, детектиронии сигналҳои баландбасомад, муҳофизати дигар қисмҳои таҷҳизоти электронӣ ва ғайраҳо истифода бурда мешавад. Диод дорои ду электрод мебошад: анод ва катод.

## Сарчашма

* Бензарь В. К. Словарь-справочник по электротехнике, промышленной электронике и автоматике. — Минск: Вышэйшая школа, 1985.

Гурӯҳ:Диодҳои нимноқилӣ
Кумитаи ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон** — мақоми иҷроияи марказии ҳокимияти давлатӣ, ки вазифаҳои махсуси муқарраршудаи иҷроӣ, назоратӣ, иҷозатдиҳӣ дар соҳаи сиёсати давлатии ҷавонон, тарбияи ҷисмонӣ ва варзишро анҷом медиҳад.

## Таърих
Соли 1991 бо номи Кумитаи давлатӣ оид ба кор бо ҷавонон, тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш таъсис шуда, январи 1992 ба Кумитаи давлатӣ оид ба варзиш ва туризм табдили ном кард. Марти соли 1992 бо қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қонуни асосии ҷавонон «Дар бораи сиёсати давлатии ҷавонон» қабул гардид. Соли 1992 бори дигар мақоми давлатии кор бо ҷавонон дар шакли Кумитаи давлатӣ оид ба кор бо ҷавонон, варзиш ва туризм барқарор гардид, вале ба сабаби номусоидии вазъияти сиёсии кишвар фаъолияти густарда надошт. Бо қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон 9 июли 1993 Кумитаи корҳои ҷавонони назди Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис шуд. Баъди якуним соли фаъолият дар натиҷаи ислоҳоти ҳокимияти давлатӣ кумитаи мазкур барҳам хӯрд. Баъди ором шудани вазъи сиёсии мамлакат ва барқарор гардидани сохти конститутсионӣ 23 майи 1997 фармон (№727) «Дар бораи баъзе тадбирҳои беҳтар намудани кор бо ҷавонон» ба имзо расид. Мутобиқи фармони мазкур, қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 майи 1997 (№240) дар бораи таъсиси Кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон содир шуд. Дар ин давра дар раванди таҳкими асосҳои меъёрию ҳуқуқии сиёсати давлатии ҷавонон, таҳияи механизмҳои татбиқи қонуни асосии ҷавонони ҷумҳурӣ, дастгирии ҷавонони боистеъдод ва ташаккули хадамоти иҷтимоӣ барои ҷавонон, дар маҷмуъ, дар ҷараёни инкишофи сиёсати давлатии ҷавонон натиҷаҳои бузургу самарбахш ба даст оварда шудаанд. Бо дар назар доштани тақозои ҷомеаи муосир ва ислоҳоти идораи давлатӣ кумитаи мазкур тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри 2006 (№609) ба Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон табдил дода шуд. Баъди 11 соли фаъолият тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 майи 2017 (№257) дар «Соли ҷавонон» Кумита тағйири ном кард ва фаъолияти худро дар самти татбиқи сиёсати давлатии ҷавонон ва варзиш ба роҳ монд. 

## Сохтор
Сохтори дастгоҳи марказии Кумита: 

* роҳбарият;
* раёсати кор бо ҷавонон;
* раёсати тарбияи ҷисмонӣ ва инкишофи варзиш;
* шуъбаи кор бо дастаҳои мунтахаб [қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 июли 2018 (№346)];
* шуъбаи муносибатҳои байналмилалӣ;
* шуъбаи банақшагирӣ ва муҳосибот;
* шуъбаи умумӣ ва назорат;
* бахши таъминоти ҳуқуқӣ;
* бахши кадрҳо ва корҳои махсус;
* бахши таҳлил ва иттилоот;
* бахши хоҷагидорӣ.

Ба сохтори кумита инчунин 24 муассисаву ташкилот дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кумитаҳои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Радиоприёмники детекторӣ

right|frame| ''Нақшаи принсипиалии радиоприёмники детекторӣ''
right|300px|''Приёмники детекторӣ барои намоиши мактабӣ''

**Радиоприёмники детекторӣ** — намуди оддитарини радиоприёмник. Он қувватфизои электронӣ надорад ва фақат аз ҳисоби энергияи мавҷи электромагнитӣ кор мекунад.

## Қисмҳои асосии радиоприёмники детекторӣ
Радиоприёмники детекторӣ аз қисмҳои зерин иборат аст:

1)контури лаппиш, ки ба антенна ва  сими замин пайваст мешавад;
2)детектор, ки сигнали модулятсияи амплитудавӣ кардашударо демодулятсия менамояд (яъне ба сигнали садо табдил медиҳад);
3) гӯшаки телефонии баландмуқовимат.

## Таърих
thumb|upright=1.5| Шунавандагони радиоприёмники детекторӣ (солҳои 1920)

## Адабиёт
* Борисов В. Г. Юный радиолюбитель . — М.:Энергия, 1979.

## Адабиёт
* Енютин В.В. Датекторные радиоприёмники. — М.:Связьиздат, 1950.

## Пайвандҳо
* Радиоприёмникҳои детектории дастисохти Дейв Шмардер (бо забони англисӣ) 
* Приёмникҳои детекторӣ (бо забони русӣ) 

Гурӯҳ:Радиотехника
Гурӯҳ:Радиоэлектроника
Ҷеймс Монро

**Ҷе́ймс Монро́** (, 28 апрели соли 1758, Вашингтон-Пэриш, иёлоти Вирҷиния, — 4 июли соли 1831, Ню-Йорк) — арбоби сиёсӣ ва давлатии амрикоӣ, панҷум президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико (1817—1825), яке аз таъсисдиҳандагони хариди Луизиана ва мукаммалкунандаи сиёсати хориҷӣ, ки доктрина Монро ном дорад.

## Зиндагинома

### Оила
Ҷеймс Монро 28 апрели соли 1758 дар Вашингтон-Пэриш, (округи Уэстморленд, иёлоти Вирҷиния), дар оилаи заминдори на он қадар бой чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Волидони ӯ соли 1752 издивоҷ кардаанд. Аз панҷ фарзанди таваллудшуда чортояш ба балоғат расиданд. Бобокалони падарии Ҷеймс дар миёнаи асри XVII аз Шотландия ба Амрико муҳоҷират кардааст.

### Таҳсилот ва хидмати аскарӣ
Дар мактаби хусусии пастор Арчибалд Кэмпбелл таҳсил кардааст, аз 16 солагӣ дар Коллеҷи Вилҳелм ва Мария дар Уилямсбург, пойтахти онвақтаи Вирҷиния. Соли 1775, замоне, ки ҷанги инқилобӣ оғоз шуд, Монро ба қӯшунҳои вирҷинии ҳарбии континенталӣ шомил гашт ва дар 18 солагӣ ба афсарӣ мушарраф гардид. Дар муҳорибаи назди Лексингтон ва Конкорд иштирок намудааст. Баҳори соли ояндааш аз коллеҷ рафт ва ба қӯшунҳои континенталӣ пайваст. Дар соли 1778 рутбаи подполковникро соҳиб шуд. Аз соли 1780 то 1783 Монро илми ҳуқуқшиносиро таҳти роҳбарии Томас Ҷефферсон омӯхтааст.

### Издивоҷ ва фарзандон
16 феврали 1786 Ҷеймс Монро ба Ҷони Куни Адамс оиладор шуд. Маросим дар шаҳри Ню-Йорк баргузор шуд. Онҳо соҳиби се фарзанд гаштанд:
* Элиза Монро Ҳей (1786—1835)
* Ҷеймс     Спенс Монро (1799—1801)
* Мария Эстер Монро Гувернер (1803—1850)
Монро бо соҳиб гаштани хоҷагии бузурги зироатӣ орзуи кӯдакии худро амалӣ намуд, вале кӯшишҳои ӯ дар хоҷагии қишлоқ бенатиҷа анҷом ёфт. Зиндагии бокарруфари ӯ зуд-зуд сабаби фурӯши амвол барои пардохти қарз мегардид.

## Фаъолияти сиёсии бармаҳал

### Сиёсати Вирҷиния
Соли 1782 Монро дар палатаи вакилони Вирҷиния интихоб шуд, аз соли 1783 то соли 1786 ҳамчун вакили конгресии конфедератсия фаъолият кардааст.

Соли 1794 Монро сафири ИМА дар Фаронса таъйин шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Инаугурационные речи президента США Джеймса Монро в русском переводе
* Джеймс Монро /Все о США//http://usa-info.com.ua/presidents/5_monroe.html 
* The Presidential Home of James Monroe (College of William and Mary)
* The Papers of James Monroe  at the Avalon Project (includes Inaugural Addresses and other materials)
* Monroe Doctrine and related resources at the Library of Congress
* A genealogical profile of the President 
* White House Biography
* James Monroe’s Health and Medical History
Кейси Аффлек

Калеб Кейси Макгуайр А́ффлек-Болдт () ) —   ҳунарпешаи кино, ҳунарпешаи телевизион, ҳунарпешаи театр ва синамо, продюсери филм, коргардон ва сенариянавис.

Барандаи ҷоизаҳои Оскар, Глобуси тилоӣ ва BAFTA (ҳама соли 2017) барои нақши асосӣ дар драмаи «Манчестер дар назди баҳр». Додари хурдии ҳунарпешаи амрикоӣ Бен Аффлек.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА
Бен Аффлек

**Бенҷамин Геза** (**Бен**) **А́ффлек-Болдт** ();   —   ҳунарпешаи кино, ҳунарпешаи телевизион, ҳунарпешаи театр ва синамо, продюсери филм, коргардон. Бародари ҳунарпешаи амрикоӣ Кейси Аффлек

Барандаи ду ҷоизаи Оскар, барои сенарияҳои филмҳо (ҳамроҳи Мэттом Дэймон), Ҷорҷ Клуни ва Грант Хеслов).
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ»
Виён

**Виён** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сарвати Истиқлоли ноҳияи Кӯшониён. Аз Виён то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 13 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1292 нафар (2017), тоҷикон.

## Ҷуғрофиё
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди ҷомеъ ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, сабзавоткорӣ, боғпарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёи Вахш обёрӣ мешаванд.
 
## Мардум
Мардуми деҳа бо мақсади корам кардани заминҳои бекорхобида аз ҷамоати деҳоти Хазлаати ноҳияи Балҷувон (калхози ба номи Молотов) соли 1946 аввал ба ноҳияи Фархор, соли 1949 ба ноҳияи Ҷилликӯл ва марти соли 1953 ба деҳаи ноободи Ӯртабуз (ҳозира Виён)-и шаҳраки Октябри ноҳияи Қӯрғонтеппа (аз соли 1965 ноҳияи Вахш) муҳоҷир шуда, дар ҳайати к-зи ба номи Каганович фаъолият доштаанд. Соли 1980 ҳудуди Виён ба ноҳияи навтаъсиси Коммунистӣ (ҳозира Бохтар) интиқол гардида, мардумаш дар ҳайати к-зи Ленин (ҳозира Ӯртабуз) кор кардаанд. Ҳоло дар ҳудуди Виён хоҷагии деҳқонии «Ӯртабуз», «Бахт», «Ҳоҷӣ Темир», «Чинор» ва 6 хоҷагии деҳқонии хурд мавҷуданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯшониён
Гурӯҳ:Ҷамоати Сарвати Истиқлол
Турсунбой Аҳмадов

**Турсунбой Аҳмáдов** (*Аҳмадов Турсунбой Абдуллоевич*; тав. 3 январи 1949, деҳаи Қарақчиқум, ноҳияи Конибодом) — агрохимик – хокшинос, доктори илмҳои кишоварзӣ (2004), узви вобастаи АИКТ (2009).

## Зиндагинома
Турсунбой Аҳмадов 3 январи соли 1949 дар деҳаи Қарақчиқуми ноҳияи Конибодом ба дунё омадааст. Хатмкардаи ИХҚТ (1971).

## Фаъолияти корӣ
Корманди хурди илмии Институти таҳқиқоти илмии зироат (1971–79), корманди илмии Институти таҳқиқоти илмии боғу токдорӣ (1979–81), ҷонишин (1981–84) ва сардори Сарраё­сати меваву сабзавоти Вазорати меваю сабзавоти Тоҷи­кис­тон (1984–85), мудири шуъ­баи технологияи парвариши сабзавоти Институти таҳқиқоти илмии боғу токдо­рӣ ва сабзавоткорӣ (1986–90), мудири шуъбаи сабзавоткорӣ (1990–92), ҷонишин ва директори Иттиҳо­дияи илмию истеҳсолии «Боғпарвар» (аз соли 1993).

## Фаъолияти илмӣ
Турсунбой Аҳмадов оид ба ривоҷи со­ҳаҳои боғу токдорӣ ва сабзавоткорӣ, истифодаи нури­ҳо, тухмипарварӣ таҳқи­қоти илмӣ анҷом додааст. Турсунбой Аҳмадов ҳам­муаллифи навъҳои нави пиёз («Ҳисорӣ», «Акбарӣ»), помидор («Акбаралӣ», «Муаттар», «Дубара») ва лӯбиё («Ис­теъмолӣ») мебошад. Муаллифи 120 таъли­фоти илмию тавсияномаҳост.

## Ҷоизаву ҷоизаҳо
Бо Ордени «Шараф» (1999) қадр карда шудааст.

## Осор
* Хусусиятҳо ва технологияи парвариши тухмии зироати сабзавот дар Тоҷикистон. Д., 1997; 
* Таъсири нуриҳо ва дигар омилҳо ба ҷамъшавии нитрат дар маҳсулоти сабзавоту полезӣ. Д., 2001; 
* Парвариши картошка дар Тоҷикистон. Д., 2003; 
* Истифодаи нуриҳо дар кишти зироати сабзавоту полезии Тоҷикистон. Д., 2004; 
* Низоми илмии пешбурди соҳаи кишоварзии Тоҷикистон. Д., 2009; 
* Навъи нави пиёзи «Аброрӣ». Д., 2009; 
* Навъи нави пиёз «Ҳисорӣ». Д., 2010.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Мирзо Аҳмадзода

**Мирзо Аҳмадзода** (*Мирзо Аҳмадов*; тав. 13 майи 1930, Падроғи ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ, вилояти Суғд ваф. 5 апрел, 2018 ) — адабиётшинос ва шарқшиниси тоҷик. Доктори илми филология (1996), профессор (2007). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1995).

## Зиндагинома
Аз оилаи марди донишманд ва шоирпеша Аҳмад Мираминзода. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи муаллимтайёркунии шаҳри Ӯротеппа (ҳоло Истаравшан, 1950) ва Универститети Давлатии Тоҷикистон (1956).
Муҳаррири Нашриёти давлатии Тоҷикистон (1956-58), ходими хурди илмӣ (1958), аспирант (1958-61), ходими илмӣ (1961-63) ва ходими калони илмии Шуъбаи шарқшиносии АИ ҶТ (1963-68), дотсенти кафедраи адабиёти тоҷик (1968-78), омӯзгор ва декани факултети таъриху филология, баъдтар декани факултети филологияи тоҷики Институти давлатии педагогии Душанбе (ҳоло ДДОТ ба номи Садриддин Айнӣ; 1978—1986) буд. Аз соли 1987 мушовири кафедраи адабиёти тоҷики ҳамин донишгоҳ.

## Фаъолияти илмӣ
Мақолаҳои илмиаш аз соли 60 садаи XX чоп шудаанд. Мирзо Аҳмадзода зиёда аз 100 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ, рисолаҳо доир ба масъалаҳои гуногуни адабиёти классикӣ ва муосири тоҷик таълиф намудааст. «Дарвеши Деҳакӣ» (1967), «Усули таълими ҳаёт ва эҷодиёти Ҳусайн Воизи Кошифӣ» (1969), «Хоҷа Осафи Ҳиравӣ» (1971), «Аҳаммияти „Нафаҳоту-л-унс“ барои омӯхтани ҳаёт ва эҷодиёти шоирони форс-тоҷик» (1979) ва ғайра аз ҷумлаи онҳоанд. Мирзо Аҳмадзода дар омӯзиши ҳаёт ва эҷодиёти адиб ва мутафаккири садаи XV-и форс-тоҷик Ҳусайн Воизи Кошифӣ саҳми арзанда дорад. Ҳаёт ва эҷодиёти ин шахсиятро таҳқиқ намуда, бадин васила масъалаҳои ахлоқи ҳамида, усулҳои давлатдорӣ ва ғайраро матраҳ намудааст. Мирзо Аҳмадзода мураттиби мунтахаби ашъори Шавкати Бухороӣ, Убайди Зоконӣ, Адиб Собири Тирмизӣ, Дарвеши Деҳакӣ, Аҳмад Мираминзода ва дигарҳо мебошад.

## Осор
* Дарвеши Деҳакӣ, Д., 1967
* Шавкати Бухороӣ // дар кит. Гулшани адаб. ҷ. 4, Д., 1967 
* Шавкати Бухороӣ. Ашъори мунтахаб, Д., 1968
* Убайди Зоконӣ // дар кит. Гулшани адаб. ҷ. 2, Д., 1975
* Адиб Собири Тирмизӣ // дар кит. Гулшани адаб. ҷ.1, Д., 1976; 
* Анвори Суҳайлӣ. Дурдонаҳои наср, Д., 1991
* Футуватномаи султонӣ. Дурдонаҳои наср, Д., 1991
* Одобу насҳоб. Дурдонаҳои наср, Д., 1991
* Насри ахлоқӣ-бадеии Ҳусайн Воизи Кошифӣ. Қ. 1, Д., 1994
* Фахриддин Алии Сафӣ, Д., 1998
* Мулоаҳмадов Мираминзода. Девони ашъор, Д., 1999
* Насри ахлоқӣ-бадеии Ҳусайн Воизи Кошифӣ. Қ.2, Д., 2004
* Ахлоқи ҳамида ва дастури давлатдорӣ, Д., 2006

## Ҷоизаҳо
* «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1995)
 
## Сарчашма
* 
* Донишнома. Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон‎
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Фаррух Амонатов

**Фаррух Амона́тов** (*Амонатов Фаррух Ҳукуматович*; 13 апрели 1978) — шоҳмотбози тоҷик, аввалин гроссмейстери байналмилалӣ (2002) аз миёни тоҷикон.

## Зиндагинома
Аз сини шашсолагӣ ба шоҳмотбозӣ машғул гардида, мураббии аввалинаш Вячеслав Ким буд. Соли 1995 мактаби миёнаи № 20 шаҳри Душанбе, соли 2000 — Донишгоҳи техникии алоқа ва информатикаи шаҳри Маскавро хатм кардааст.

Дар шаҳри Санкт-Петербург зиндагӣ дорад.

## Дастовардҳо
Чемпиони чандинкаратаи Тоҷикистон, чемпиони Осиё байни наврасон (1992), чемпиони шаҳри Маскав (2004 — дар мусобиқаи инфиродӣ, 2003 — дар байни бошгоҳҳо дар ҳайати дастаи ҶСК «Вертикаль»—МТУСИ). Дар ҳайати дастаи Тоҷикистон солҳои 1996, 1998, 2002, 2006, 2009 дар олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ширкат доштааст. Ғолиби мусобиқаҳои байналмилалии шоҳмот дар шаҳрҳои Маскав (2002), Владимир (2004), Тошканд (2008), Ҳиндустон (2013).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Фаррух АМОНАТОВ: «Хочу примерить корону»
* Ф. Амонатов: Буду играть до 80 лет

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Шоҳмотбозони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикони Русия
Аҳкоми дин

**Аҳкóми дин** ( – ҷамъи ҳукм, амр, қоидаҳои дин; ) — аҳкоми шаръ, аҳкоми шариат, нуқтаҳои асосии таълимоти динӣ, ки муқаррароти илоҳии собиту абадӣ ва барои тамоми диндорон ҳатмӣ шумурда мешаванд.

## Аҳкоми динҳои дигар
Ҳар як дини ташаккулёфтаи муосир маҷмӯи аҳ­коми худро дорад, ки дар ҷараёни баҳсҳои тӯлонӣ ва муборизаи дохилии мазҳабӣ таҳия гаштаанд. Дар ибтидо масеҳият ҳамагӣ 12 аҳкоми дин дошт (ваҳдати салосаи Худо, таҷассуми Илоҳӣ, каффорат, таъмид, ҷовидонии ҷон ва ғайра), минбаъд ба он дигар аҳкоми дин (сиришти Илоҳӣ ва инсонии Масеҳ, ибодати ҳатмии уқнум ва ғайра) афзуда шуданд.

## Аҳком дар Ислом

[left|thumb|180px|Талоқи ҳамсар дар назди қозӣ. [Империяи усмонӣ миниатюра, асри XVIII]]
Дар ислом аҳкоми дини панҷгона (фарз, суннат, мубоҳ, макруҳ ва ҳаром) маъмуланд, ки дар таълимоти фирқаву ҷараёнҳои динию мазҳабӣ ба таври гуногун таъбир мешаванд. Бархе муҳаққиқони таърихи ислом ихтилофоти дохили аҳкоми динро ро яке аз сабабҳои асосии пайдоиши равияву фирқаҳои динӣ ва бидъат, инчунин манбаи пайдоиши ақоиди озодандешию модернизм медонанд.

## Аҳком дар даврони муосир
Дар шароити имрӯза бисёр уламои ислом, инчунин аксари илоҳиётшиносони масеҳию яҳудӣ ба аҳкоми дин нисбатан озодона муносибат карда, онҳоро бо ҳаёти инсони муосир мутобиқ гардонданӣ мешаванд. аҳкоми дин баробари динҳо ба вуҷуд наомада, балки баъдан аз тарафи рӯҳониён мураттаб гардида, ба расмият шинохта шудааст. Баробари ба расмият даромадани аҳкоми дин ҳамин гуна рафтори берун аз он куфр дониста ва таъқиб карда мешуд.

Ҳомиёни дин аҳкоми динро абадӣ ва тағйирнопазир эълон мекунанд, вале он аз сабаби ба ҳаёти воқеӣ мутобиқат накарданаш маҷбуран тағйиру табдил меёбад. Зиддиятҳои аҳкоми дин боиси пайдо шудани мазҳабҳо, бидъат, модернизм, озодфикрӣ ва ғайра мегарданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*   
* 
* 
* 
* Лукьянов Д.В. Религиозно-правовая семья: понятие, характерные черты и структура. – Харьков : Штрих, 2003. – 48 с.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аҳкоми дин
Гурӯҳ:Ислом
Алфия Аҳророва

**Алфия Аҳрóрова** (*Аҳророва Алфия Додохоновна*; тав. 9 августи 1943, Андиҷон, ҶШС Ӯзбекистон) — иқтисоддони тоҷик. доктори илми иқтисод(1983). Корманди шоистаи Тоҷикистон (2002).

## Зиндагинома
Алфия Аҳророва 9 августи соли 1943 дар дар шаҳри Андиҷон, Ӯзбекистон таваллуд шудааст. Дар мактаби миёнаи ҳамин шаҳр таҳсил кардааст. Соли 1965 факултети энергетикаи ИПТ (ҳозира Донишгоши техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ)-ро хатм кардаСолҳои 1976-1978 рассом-ороишгари колхози Ленингради ноҳияи Кӯлоб буд. Дар Пажӯҳишгоҳи марказии иқтисодӣ-математикии Академияи Илмҳои ИҶШС (шаҳри Маскав) чун коромӯз-таҳқиқотгар ва баъдан аспирант таҳсилро идома дод.

## Кор ва фаъолият
Аз соли 1972 дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба ҳайси муаллими калон, дотсент, профессор, мудири кафедра, ноиби ректор оид ба илм кор карда, фаъолияти омӯзгориашро то ҳол идома медиҳад.

## Фаъолияти илмӣ
Таҳқиқоти илмии Алфия ба масоили сармояи энергетикӣ, иқтисод ва менеҷменти маҷмуа (комплекс)-и энергетикӣ, муносибгардонии маҷмуаи гармидиҳӣ-энергетикӣ, амнияти иқтисодӣ ва обӣ-энергетикӣ, сиёсати тарофавӣ дар электроэнергетика, роҳҳо ва воситаҳои таъмини истиқлоли энергетикии Тоҷикистон ва ғайра бахшида шудаанд.

## Китобҳо
* Вопросы рационализации энергоиспользования в регионе. М., 1987; 
* Проблемы эффективности энергетического комплек­са Таджикской ССР. Д., 1988; 
* Интенсификация энергетики Таджикис­тана. Д., 1988;
* Энергетика Таджикистана: современные тенденции и перспектива устойчивого развития. Д., 2005; 
* Терминологический словарь «Энергетика». Д., 2009

## Ҷоизаҳо
Корманди шоистаи Тоҷикистон (соли 2002)

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои Тоҷикистон
Бенҷамин Франклин

thumb|Ҳайкали Бенҷамин Франклин дар Филоделфия.
**Бенҷамин Франклин** (; , Бостон, Массачусетс-Бэй — , Филоделфия, ИМА) — ходими сиёсии Амрико, дипломат, полимат, ихтироъкор, нависанда, журналист, ношир, масон. Яке аз пешвоёни ҷанги инқилоби ИМА.

## Зиндагинома
[thumb|Расми Бенҷамин Франклин. Довуд Мартин, [соли 1767, дар Кохи сафед, Вашингтон нигоҳ дошта мешавад..]]
Бенҷамин Франклин  дар кӯчаи Милк-Стрит дар Бостон 15-умин нафар аз 17 кӯдак дар оила муҳоҷир аз Англия Ҷосайи Франклин (1657-1745) — ҳунарманд, ки ба истеҳсоли собуну шамъ машғул буд, ба дунё омадааст.

### Дар синамо
* «Ҷон Пол Ҷонс» (1959)
* «Ҷон Адамс» (2008)
* «Писарони озодӣ» (2015)
Расми Бенҷамин Франклин аз соли 1914 дар доллари ИМА, дар 100$ тасвир шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
Ҳабиб Аҳрорӣ

**Ҳабиб Аҳрорӣ** (15 августи 1913, Самарқанд, ҶШС Ӯзбекистон — 30 ноябри 1983, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — нависанда, тарҷумон. Коркуни хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон (1973), Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1954).

## Зиндагинома
Ҳабиб Аҳрорӣ 15 августи соли 1913 дар шаҳри Самарқанди Ҷумҳурии Ӯзбекистон дида ба олам кушодааст. Соли 1941 Факултети забон ва адабиёти русии Институти педагогии Тошкандро хатм намудааст. Фаъолияти кории худро аз Корманди Нашриёти давлатии Тоҷикистон оғоз намудааст. Солҳои 1942—1948 дар Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст, ширкаткунандаи Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—1945).
Сармуҳаррири редаксияи барномаҳои тоҷикии Кумитаи радиошунавонии Ӯзбекистон (1948—1950), баъдан тарҷумон ва сармуҳаррири Нашриёти давлатии Тоҷикистон (1950—1955), муаллими факултети филологияи Универститети Давлатии Тоҷикистон (1952—1953), ходими каломи илмӣ, мудири шуъбаи тарҷумаи Институти таърихи партияи назди КМ ПК Тоҷикистон (1955—1957; 1977—1983).

## Эҷодиёт
Аҳрорӣ яке аз муҳаққиқони амалия ва назарияи тарҷумаи бадеӣ буд ва дар ин бобат мақолаҳои ҷолибе таълиф намудааст. Барои театрҳои Тоҷикистон пйесаҳои «Муфаттиш»-и Н. В. Гогол ва «Шаби гирифтани моҳ»-и М. Каримро тарҷума кардааст. Аҳрорӣ инчунин тарҷумони осори классикони марксизм-ленинизм буд. Дар мураттабсозӣ ва таҳрири «Луғати русӣ-тоҷикӣ» (1985) ширкат дошт. Аз соли 1954 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.
Нахустин китоби тарҷумакардааш «Гулливер дар байни лилипутҳо»-и Ҷ. Свифт (1936) мебошад. Асарҳои адибони рус Н. В. Гогол («Моҷарои Иван Иванович ва Иван Никифорович», 1940; «Шинел», 1952), А. Фадеев («Торумор», 1949; «Гвардияи ҷавон», ҷилди 1, 1954), ҳикояҳои И. Тургенев, А. Чехов, Максим Горкий, Алексадр Толстой (1964—1968), «Қисмати одам»-и М. Шолохов (1958), «Ҷанг ва сулҳ»-и Л. Н. Толстой (1952—1962) ва ғ-ро ба тоҷикӣ тарҷума кардааст. Баъзе асарҳоро аз адибони Ғарб — Оноре де Балзак, Волтер, Алфред де Мюссе, Виктор Ҳюго, Ги де Мопассан, Стендал ва дигарҳоро ба тоҷикӣ гардондааст. Аҳрорӣ дар тарҷумаҳояш хусусиятҳои услубии асарҳои тарҷумашавандаро риоя кардааст. Забони тарҷумаҳояш фасеҳ аст. Дар нигоҳ доштани балоғати гуфтори нависанда, тасвири ҳолати рӯҳии қаҳрамонон, истифода аз санъатҳои бадеии ташбеҳ, таҷнис, таъбир­ҳои халқӣ, зарбулмасалу мақолҳо ва ғайра маҳорати фавқул­ода нишон додааст. Аҳрорӣ муаллифи маҷмуаи ҳикояҳои «Тӯйхӯрии мӯйса­федон» (1984) мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Орденҳои Ҷанги Ватанӣ (дараҷаҳои 1,2);
* «Ситораи Сурх»;
* Нависандаи халқии Тоҷикистон (1998).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Тарҷумонҳои наср ба забони тоҷикӣ
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон
Экскаватор

right|thumb|250x250px|Экскаватори чархдор
right|thumb|250x250px|Экскватори тасмачархдор дар кон
**Экскава́тор **(аз  — «меканам, мекобам») — навъи асосии мошинҳои заминкан, муҷаҳҳаз бо бел, ки дар сохтмон ва конҳо истифода мешаванд.

## Гурӯҳбандӣ
; Вобаста ба қисматҳои ҳаракаткунанда
* тасмачарх;
* чархӣ;
* қадамӣ;
* релсӣ;
* шинокунанда;
* чархию тасмачархӣ;

; Вобаста ба навъи муҳаррик
* якмуаррика;
* бисёрмуҳаррика.
; Аз рӯи намуди таҷҳизоти корӣ
* ростбел ва чапбел;
* драглайн;
* грейфер;
* бисёрбела.

## Пайвандҳо
* Экскаватор  — Универсальная научно-популярная онлайн-энциклопедия Кругосвет.
* Экскаватор — на сайте Академика.ру.

## Сарчашма
* 

*
Алберт Эйнштейн

**Алберт Эйнштейн** (, МФА ; , Улм, Баден-Вюртемберг, Олмон — , Принстон, Ню Ҷерсӣ, ИМА) — физикдони назарӣ, яке аз поягузорони табиатшиносии муосир, барандаи Ҷоизаи Нобел дар бахши физика соли 1921, ходими сиёсӣ-башардӯст. Дар Олмон (1879-1893, 1914-1933), Швейтсария (1893-1914) ва ИМА (1933-1955) зиндагӣ кардааст. Доктори фахрии тақрибан 20 донишгоҳҳои пешсафи ҷаҳон, узви бисёр Академияҳои илмҳо аз ҷумла узви фахрии хориҷии АИ ИҶШС (1926).

Эйнштейн — муаллифи беш аз 300 корҳои илмӣ дар бахши физика, инчунин тақрибан 150 китоб ва мақолаҳо дар соҳаи таърих ва фалсафаи илм, публисистика ва ғайра. Муаллифи назарияи нисбият ва кашфиётҳои назарие, ки барои механикаи квантӣ, физикаи стастикӣ, космологияи релятивистӣ ва электроникаи квантӣ замина шудаанд.

## Зиндагинома
Алберт Эйнштейн 14 марти соли 1879 дар шаҳри Улм, дар оилаи яҳудии камбағал ба дунё омадааст.

Алберт хеле дертар аз бачаҳои маъмулӣ, оқибат дар синни сесолагӣ шурӯъ ба ҳарф задан кард.
 
Аъзои хонавода Алберт, ҳамагӣ яҳудиҳои лоқайд буданд ва аз ҳамин рӯ, ӯ дар як мадрасаи ибтидоии католикӣ дарс мехонд.
 
Вақте Эйнштейн панҷсола буд, падараш ба ӯ як қутбнамои ҷайбӣ нишон дод ва Эйнштейн пай бурд, ки дар фазои холӣ чизе бар рӯйи сӯзан таъсир мегузорад. Ӯ баъдҳо ин иттифоқро яке аз таҳаввуломезтарин иттифоқоти зиндагиаш тавсиф кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони ИМА
Гурӯҳ:Олимони асри XX
Забони гуҷаротӣ

**Гуҷаротӣ**, ё **забони гуҷаротӣ** (ગુજરાતી, gujarātī) — забони гуҷаротиҳо, яке аз забонҳои зергурӯҳи ҳиндуориёии ҷанубу ғарбии оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ. Яке аз 23 забонҳои расмии Ҳиндустон, паҳншуда дар ғарби кишвар. Забони расмӣии иёлати  Гуҷарот.

## Қаламрав ва саршумор
thumb|228x228px|Паҳноии гуҷаратӣ дар Ҳиндустон.

## Эзоҳ

## Китобшиносӣ
* 
* Гуджарати-русский словарь. В. В. Мамаева, под ред. Л. В. Савельевой. Москва, 1990.
* Cardona G. A Gujarati reference grammar. Phil., [1965].
* Mehta B.N. The modern Gujarati-English dictionary. Baroda, 1925.
* Trivedī K.P. Gujarātī bhāṣānum̃ bṛhad vyākaraṇ. Bombay, 1919.

Гурӯҳ:Забонҳо
Гурӯҳ:Забонҳо ва шеваҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Забони гуҷаротӣ
А-

**А...** (**AН…** пеш аз садонокҳо) — пешвандест, ки ба решаи калима ҳамроҳ карда мешавад ва ба ин васила калима маънои инкорӣ мегирад. Ин пешванд мансуб ба забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст ва аз рӯи вазифа ба пешвандҳои калимасози *на-*, *но-*, *бе-* баробар мебошад.

## Забонҳои эронӣ
Калимаҳои зиёде дар забонҳои эронӣ – авестоӣ, форсии қадим, форсии миёна (паҳлавӣ) вомехӯранд, ки дар таркибашон ҳамин пешвандро доранд.

Масалан: 
* akarta – насохта
* накарда, abarami – набурдан
* акаrаnа(h) – беканор
* анерон – ғайриэрон, ғайриэронӣ 
* anahita – ноолуда
* adatih – бедодӣ
* anhastih – нестӣ
* анӯша – бемарг, безавол ва ғайра.

## Забони тоҷикии муосир
Дар забони тоҷикии муосир ин навъ калимаҳо ба таври нодир мавриди истифода қарор гирифтаанд: 
* асағда – осӯхта – носӯхта, нимсӯз; 
* апеша – бекор, бепеша ва ғайра.

## Калимаҳои иқтибосӣ
Бо чунин маъниву вазифа дар забони тоҷикӣ калимаҳои иқтибосие (асосан аз забони юнонӣ) вомехӯранд, ки дар таркибашон а-, ан- доранд: 
* аморфӣ – бешаклӣ; 
* авитаминоз – нарасидани витамин;
* анемия – камхунӣ; 
* асимметрия – ғайримутавозӣ ва ғайра.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пешвандҳо
Саидбобохон Аҳрорӣ

**Саидбобохон Аҳрорӣ** () — маорифпарвари тоҷик, поягузори аввалин мактаби «усули ҷадид» дар ҳудуди имрӯзаи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Саидбобохон Аҳрорӣ соли 1890, деҳаи Хистеварзи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба дунё омадааст ва 15 июли соли 1973 дар худи ҳамон деҳа вафот кардааст. Аҳрорӣ маорифпарвари тоҷик, поягузори аввалин мактаби «усули ҷадид» дар ҳудуди имрӯзаи Тоҷикистон, аз шаҷараи Хоҷа Аҳрори Валӣ, бародари Беҳҷати Аҳрорӣ мебошад.

Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, солҳои 1908–09 дар мактаби русии маҳаллии Хӯқанд таҳсил кардааст. Ибтидои соли 1910 дар маҳаллаи Қалъаи Хистеварз бо номи «Муҳаммадия» мактаби усули нав бунёд кард, ки дар он 30 нафар хонанда таҳсил мекарданд. Толибилмон дар мактаби Аҳрорӣ дар баробари Қуръон ва заруриёти динӣ, риёзӣ, ҷуғрофия, таърих, табиатшиносӣ ва дигар фанҳои дунявиро меомӯхтанд. Таҳсил дар ин мактаб ройгон буд ва муаллимон аз ҳисоби Аҳрорӣ бо маоши муайян ва хӯроку ҷойи хоби бепул таъмин карда мешуданд. Соли 1913 мактаби Аҳрорӣ баста ва дар заминаи он соли 1914 дар маҳаллаи Сангчамазори Хистеварз мактаби русии маҳаллӣ кушода шуд, ки он то соли 1918 фаъолият дошт.

Аҳрорӣ ҳамзамон ба парвариши набототу рустаниҳо шуғл варзида, дар маҳаллаи Ҳавзаки Хистеварз дар масоҳати 5 га гулбоғе бунёд кардааст, ки дар байни мардум бо номи «Боғи тӯрам» маълуму машҳур аст. Аҳрорӣ соли 1926 ин боғро ба давлат ҳадя мекунад, ки он то соли 1965 чун осоишгоҳи ҳукуматӣ арзи вуҷуд дошт. Солҳои 1933–37 дар шуъбаи хоҷагидории комиҷроияи шаҳри Сталинобод (ҳозира Душанбе) кор карда, дар ободонию сабзкории пойтахт саҳм гузоштааст.

## Эҷодиёт
Аҳрорӣ дар пайравии Бедил ва Туғрал бо тахаллуси «Наимӣ» шеърҳо эҷод кардааст. То имрӯз танҳо як дафтари ашъораш маҳфуз мондааст, ки беш аз 100 ғазалу мухаммасро дар бар мегирад. Намунае аз ашъори Аҳрорӣ:
: Тоқи абрӯяш магар аз ҷавҳари гул сохтанд,
: Оҳуваш чашми сиёҳ аз барқи соиқ сохтанд.
: К-аз хироми нози ӯ мавҷе парад, шавқ оварад,
: Ҳамчу тӯфон бар муҳаббат мавҷи гирдоб сохтанд...
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маорифпарварони тоҷик
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Аламхон Аҳмадов

**Аламхон Аҳмадов** (тав. 1 феврали 1951, Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — духтури терапевт, доктори илмҳои тиб (2000), професор (2001), Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факлутаи муолиҷавии Институти  давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1975).

## Фаъолияти меҳнатӣ
Духтури интерн дар беморхонаи вилоятии шаҳри Кӯлоб (1975–1976), духтури минтақавии дармонгоҳи шаҳри Кӯлоб (1976–1977), мудири шуъба (1977–78) ва сардухтури Бунгоҳи ёрии таъҷилии тиббии шаҳри Кӯлоб (1978–1984), сардухтури Беморхонаи Раёсати 4-уми Вазорати тандурустӣ дар шаҳри Кӯлоб (1984–1987), мудири шуъбаи тандурустии комиҷроияи шаҳри Кӯлоб ва ҷонишини мудири шуъбаи тандурустии комиҷроияи вилояти Хатлон (1987–1990), ҷонишини вазир (1990–1992) ва вазири тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1992–2003). Аз июни 2003 ректори Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 200 асари илмӣ ва 9 монография. Барои тамоман нест намудани бемории фалаҷи кӯдакон дар ҷумҳурӣ бо Сертификати Созмони байналмилалии тандурустӣ қадр карда шудааст (2002).

## Осор
* Анатомияи одам. Д., 1997;
* Гюрзотоксин. Д., 1997; 
* Маҷмӯи савол ва ҷавобҳои санҷишӣ оид ба бемориҳои тропикӣ (вараҷа). Д., 2000;
* Тандурустии Тоҷикистон дар марҳилаи ҳозира ва самтҳои асосии такмили он. Д., 2002;
* Мақоми кормандони тибби бахши кумаки аввалияи тиббию санитарӣ (КАТС) дар пешгирии бемориҳои зӯҳравӣ. Д., 2006;
* Фарҳанги пизишкии русӣ-тоҷикӣ-англисӣ. Д., 2009.
## Ҷоизаҳо
* Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон‎
Маҳмудбек Аҳмадов

**Маҳмудбек Аҳмадов** (1957, ноҳияи Маскав, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 2010, Душанбе, Тоҷикистон) — генерал-майори амният (2000).

## Фаъолияти ҳарбӣ
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи олии ҳарбии сарҳаддии шаҳри Алмаато (1977). Солҳои 1977-91 афсари Қув­ваҳои Мусаллаҳи ИҶШС, 1992-93 сардори Ситоди таъйи­но­ти махсуси Кумитаи амнияти миллии ҶТ, 1993-97 муовини сардори Сарраё­сати артиши сарҳаддии Вазорати амнияти ҶТ, 1997—2003 сардори гурӯ­ҳи ҳарбии фаврии Кумитаи ҳифзи сарҳадди давлатии наз­ди Ҳукумати ҶТ дар вилояти Суғд. Аз соли 2003 генерали мустаъ­фӣ.

## Мукофоту медалҳо
Бо ордени Спитамен ва медали «Ҷасорат» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
TV Tokyo

— ширкати телевизионии Ҷопон. Ҷойгирии асосӣ дар Токио. Боз бо номҳо  ва **ТВ Токио** машҳур аст. Шабакаи калидӣ шабакаи TXN мебошад. Роҳбари асосӣ — Нихон Кэйдзай Симбун.

## Таърихи TV Tokyo
[thumb|right|Штаб-квартираи TV Tokyo дар [Минато, Токио]]
* 12 апрели 1964 аз тарафи Фонди Тафаккури Илми Ҷопон () шабака таъсис ёфтааст.
* 1 июли 1968 таъсис ёфт шабака бо номи .
* Дар октябри 1973 номи шабака ба  тағйир ёфт, ва аввали пахш ба ҷои шабакаи ин фонд.
* Дар соли 1981 номи шабака боз ба  тағйир ёфт.
* Дар соли 1983 як шабака бо номи , ки аз TV Osaka ва TV Aichi таркиб дошт таъсис ёфт.
* Дар декабри 1985 ҷойгузориаш аз парк Сиба ба Тораномон.
* 12 декабри 1999 ширкати духтарӣ дар Ҷазираи Тэннодзу таъсис ёфт.
* 25 июни 2003 номи англисии ширкат аз Television Tokyo Channel 12, Ltd. ба **TV Tokyo Corporation** тағйир ёфт.
* Дар соли 2014 TV Tokyo 50-солагии худро ҷашн гирифт.

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Ҷопон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ, роҳандозишуда дар соли  1964
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии ҷопонизабон
Тӯрахон Аҳмадхон

**Тӯрахон Аҳмадхонов** (зод. 1 июни соли 1935, деҳаи Шаршар, ноҳияи Данғара, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр, коргардон ва драматург, Ходими шоистаи санъати Тоҷикистон. Узви Иттифоқи Нависандагони Тоҷикистон (1995), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2025).

## Зиндагинома
Аҳмадхонов Тӯрахон соли 1935, дар деҳаи Шаршари ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Тӯрахон ҳунарпешаи театр, коргардон ва драматург, Ходими шоистаи санъати Тоҷикистон мебошад. Соли 1960 шуъбаи акёрии Институтити давлатии санъати театрии ба номи А. В. Луначарскийи шаҳри Маскав ва соли 1971 курси олии коргардонии Театри марказии тамошобини навраси шаҳри Маскавро хатм намудааст.

## Корнома
Ҳунарпешаи Театри мазҳакаи мусиқии Хуҷанд ва Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ (1960-70), саркоргардони Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон (1972-74).Аз соли 1975 коргардон ва ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи Абулқосим Лоҳутӣ

## Эҷод
Беҳтарин намоишномаҳои таҳиякардааш: «Ҷон модаракон»-и А. Қаҳҳор, «Эраҷ-паҳ­лавон»-и Ш. Қиёмов, «Баҳори понздаҳум»-и Зак ва Кузнетсов, «Бонги хатар»-и А. Атобоев, «Муаллими рақс»-и Лопе де Вега, «Шоҳ Лир»-и У. Шекспир, «Роҳзанҳо»-и Ф. Шиллер, «Бахтатро бедор кун»-и Н. Бақозода, «Қиёми Лоҳутӣ»-и А. Атобоев, «Ган­ҷи ранҷ», «Чаманзори ваҳдат».

### Театр
Нақш­ҳои асосии бозидааш дар саҳнаи театр: Кайковус («Рустам ва Суҳроб»-и Ғайрат Абдулло, Турио ("Ду веронагӣ)-и В. Шекспир, Куйбишев («Ҳуррият»-и Ғайрат Абдулло, Хоҷа («Хизматгори ду хоҷа»-и Голдонӣ, Искандар («Мур­даҳо»-и Урдубодӣ), Эраҷ («Эраҷ-паҳлавон»-и Ш. Қиёмов.

### Филмҳо
Дар кинофилмҳои «Достони Сиёвуш» (1976), «Вохӯрӣ дар назди масҷиди куҳна» (1969), «Одам пӯсташро иваз мекунад» (1979), «Буду набуд» (2001, муаллифи филнома), силсилафилмҳои телевизионии «Муҳаббат» (2008), «Беҳуда хорам мекунӣ» (2009) нақшҳо бозидааст.

## Таълифот
Аҳмадхонов муаллифи асарҳои драмавӣ ва намоишномаҳои афсонавии «Олами пурасрор» (1967), «Карим Девона» (1970), «Қиссаи муш ва гурба» (1972), «Ҷӯгидухтар» (1974), «Оилаи аскар» (1975), «Гилеми кабуд» (1979), «Мулки меросӣ» (1980), «Кафшҳои Абул­қосим» (1982), «Бе пир марав» (1984), «Сафар Амиршоев» (1985), «Баҳроми чӯбина» (1995), «Мастӣ-пастӣ» мебошад, ки дар театрҳои ҷумҳурӣ рӯйи саҳна омадаанд.

## Ҷоизаҳо
* Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои театр
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон
Раънохон Ваҳҳобова

**Раънохон Ваҳобова** (тав. 30 августи 1937, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — кимиёшинос, номзади илмҳои кимиё (1967), узви вобастаи академияи муҳандисии байналхалқии Федератсияи Русия ва Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абуалӣ ибни Сино дар соҳаи илм ва техника (1987).

## Зиндагинома
Раънохон Ваҳҳобова 30 августи 1937 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Хатмкардаи Донишгоҳи далатии Маскав (1959) ва аспирантураи Донишкадаи геохимия ва химияи таҳлилии Маскав (1964).

## Кор ва фаъолияти илмӣ
Ходим, котиби илмии Иниститути кимёи Академияи Илмҳои ҶШС Тоҷикистон (1959-70). Аз соли 1970 дар Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) дар вазифаҳои дотсент, мудири кафедраи кимиёи таҳлилӣ кор кардааст. Аз соли 2008 дотсенти кафедраи номбурда. Раънохон Ваҳобова дар бахши кимёи таҳлилӣ оид ба усулҳои таҳлили физикавию кимёии маводди табиӣ ва техникӣ, тариқаҳои электрокимёии таҳлил таҳқиқот анҷом додааст. Таҳти роҳбарии Ваҳҳобова 4 нафар рисолаи номзади ҳимоя кардаанд. Муаллифи 220 мақола, 5 ихтироъ.

## Мукофоту медалҳо
Бо медалҳои «Хидмати шоиста», «Собиқадори меҳнат» ва Ифтихорномаи Иниститути муҳандисии Покистон қадр карда шудааст.

## Осор
* Высокочистый Al и его сплавый. Часть 1 (ҳаммуалиф). Душанбе, 1994—1999.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Аҳриман

**Аҳриман** (порсии миёна: 40x40px, *ʾhlmn*; ; аз авастоӣ: Ангра-Майню, Анҳро-Маийню, Аҳро-Майню) — дар динҳои дугонаи қадимаи эронӣ (маздоия, зардуштия) сарвари худоҳои бадӣ ва таҷассуми мабдаи зиштӣ

## Маълумотнома
Аҳриман зидди Аҳура Маздо ва рӯҳи муқаддас Спента-Маийню буда, ҳама чизи баду зиштро офаридааст. Дар Авесто номаш ба шакли Ангромаийнйу, Анҳромаинйу омадааст.

### Маънои луғавӣ
Ин калима аз ду ҷузъ «ангро» ба маънии «бад» ва «маинйу» — «маниш», «андеша», яъне «бадандеш», «маниши бад» таркиб ёфтааст.

Дар «Готҳо» мазҳари бадӣ, бадандеш ба шак­ли Ака Мана омадааст (Ангро-маийнйу дар қисмҳои дигари Авесто вомехӯрад). Дар «Готҳо» (махсусан, дар Аҳунаваити, боби 30 «Ясно») ва қисмҳои дигари Авесто зиддияти байни Аҳриман ва Аҳура Маздо тасвир ёфтааст, ки ин инъикоси тасаввуроти мардум дар бораи муборизаи Некӣ ва Бадӣ мебошад.

Дар «Вандидод»-и Авесто аз аъмоли неки Аҳура Маздо ва бадкирдории Аҳриман сухан рафтааст. Аҳура Маздо 16 кишвари ободу зебо ва барои зиндагии мардум мувофиқ офарид. Вале Аҳриман дар ин кишварҳо мору ҳашароти зараровар, пашшаву мӯрчаҳои газанда, ҳукмронони бад, ҷодугарон, касалӣ, пирӣ, хушксолӣ, зимистони хунуки дуру дароз ва ғайра офарид. Лашкариёни Аҳриман шайтон, иблис, деву париҳо, ҷодугарон ва дигарҳо мебошанд, ки бо раъйи Аҳриман мардумро аз роҳ бароварда, гумроҳ мекунанд.

Заҳҳок ба гуфтори иблис гӯш дода, мехост, тухми одамиро аз дунё нест кунад. Ҷамшед дар таъсири қувваҳои аҳриманӣ фахру такаббур кард ва барои ин кораш ҷазо гирифт. Муборизаи Некию Бадӣ мавзӯи ҷовидонаи адабиёт аст. Дар адабиёти тоҷик ин мавзӯъ дар тимсоли Аҳриман ва дигарҳо қувваҳои бадӣ аз давраҳои қадим оғоз ёфта, дар асрҳои миёна ва адабиёти шӯравии тоҷик (масалан, дар эҷодиёти Лоҳутӣ, ки ҷангҷӯёнро пайравони Аҳриман медонад) идома ёфтааст.

Дар адабиёти классикии форс-тоҷик номи Аҳриман ба шаклҳои *Аҳриман, Аҳроман, Оҳурман, Аҳран, Оҳарн, Оҳарман, Ҳариман* ва ғайра вомехӯрад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Авесто
Рубе

**Рубе́** (, ) — шаҳр ва коммуна дар шимоли Фаронса, минтақаи О-де-Франс, департаменти Нор, округи Лилл, кантонҳои Рубе-1 ва Рубе-2. Аҳолӣ (2013) —  нафар.

Аз миёнаҳои асри ХIХ сар карда, шаҳр ба маркази саноатӣ нассоҷӣ табдил ёфт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Муниципалитет

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Фаронса
Ахилл

**Ахи́лл**, ё **Ахилле́с** (; ; ) — яке аз шахсиятҳо дар асотири Юно­ни Қадим, паҳлавоне, ки дар Ҷанги Троя далерию шуҷоат нишон дод.

Ахилл — Ахиллес, Дар бораи ин шахс қиссаву ривоятҳо, устураҳои бисёре дар манбаъҳои асотири Юнони Қадим ва Рум вуҷуд доштанд. Дар яке аз устураҳо омадааст, ки модари Ахилл эзади оби баҳр Фетида барои бемаргу ҷовидон гардондан ӯро дар оби муқаддас (Оби ҳаёт)-и Стикс шустушӯ доронд. Тамоми узви бадани Ахиллба ғайр аз сунби пояш, ки модараш онро ба даст гирифта буд, дар об тар шуданд. Ба ҳамин тариқ, танҳо ба сунби пойи Ахиллтир ва ё шамшер зада, ӯро мағлуб кардан мумкин буд. Фетида медонист, ки агар Ахилл дар Ҷанги Троя ширкат кунад, кушта мешавад. Барои ҳамин ӯро либоси занона пӯшонда ба назди духтарони Ликомед ба ҷаз. Cкирос фиристод. Одиссей барои Ахиллро ба Ҷанги Троя овардан ба Скирос рафт ва ӯро барои ширкат кардан дар ин ҷанг розӣ кард. Пас аз саргузаштҳо, муҳорибаҳову набардҳо Ахилл ба дасти Парис ном паҳлавони юнонӣ аз сунби пояш тир хӯрда ба ҳа­локат расид. Дар «Илиада»-и Ҳомер ҳам лаҳзаҳое аз қаҳрамониҳои Ахилл тасвир шудаанд. Дар чанде аз шаҳрҳои Юнон, Византия, димоғаи Керч ва ғайра ибодатгоҳҳои Афина вуҷуд доштанд. Аз ҷиҳати рӯйинтанӣ Ахилл ба шахсияти таърихӣ ва асотирии Эрони Бостон Исфандиёр монанд аст. Исфандиёрро танҳо ба чашмаш тир зада мағлуб кардан мумкин буд. Ҳамин сирро Симурғ ба Рустам ифшо кард ва Рустам ба чашми Исфандиёр тир зада, пирӯз шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Хоммель Х.* Ахилл-бог // ВДИ, 1981, № 1.
* *А. П.* (псевдоним) Ахилл Эрмитажа // «Жур. Мин. Нар. Просв.», 1868 г., ч. 139, № 86Б — с. 395—406.
* *Гиндин Л. А., Цымбурский В. Л.* Гомер и история Восточного Средиземноморья. — М., 1996. — С. 294, сл.
* *Овербек И.* (J. Overbeck) Galerie heroischer Bilderwerke. — т. 1, Брауншв., 1852.
* Bulletino della commissione archaeologica di Roma. — т. V, 1877.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асотири Юнони Қадим
Ахлоқи Носирӣ

**«Ахлóқи носирӣ»** () — асари файласуфи форс-тоҷик Насируддини Тусӣ мебошад, ки соли 1235 таълиф шуда, дар бораи фалсафаи амалӣ баҳс мекунад.

Китоб ба ташвиқи ҳокими Куҳистон Насируддин Абулфатҳ Абдурраҳим ибни Абумансур марди фозилу ҳунарпарвар таълиф шудааст.

## Муқаддима
Муаллиф дар сароғози китоб бадин маънӣ ишорат карда: «Ба вақти мақоми Куҳистон дар хидмати ҳокими он буқъаи маҷлиси олӣ, Носируддин Абулфатҳ Абдурраҳим Абумансур – дар аснои зикре, ки мерафт аз китоби «ат-Таҳора», ки устоди фозил ва ҳакими комил Абуалӣ Аҳмад Мискавайҳи Розӣ дар таҳзиби ахлоқ сохтааст, бо муҳаррири ин авроқ фармуд, ки ин китоби нафисро ба табдили кисвати алфоз ва нақл аз забони тозӣ бо забони порсӣ таҷдиди зикре бояд кард, чи агар аҳли рӯзгор, ки бештар аз ҳиляи адаб холиянд, аз мутолааи ҷавоҳири маонии чунон таълифе ба зинати фазилате ҳолӣ шаванд, эҳёи хайре бувад ҳар чӣ тамомтар». Ҳамчунин аз унвони китоб низ ин маънӣ бармеояд.

Аз байни асарҳои сершумори Насируддини Тусӣ китоби «Ахлоқи носирӣ» арҷу мақоми хоссаеро дорост. Он аз муҳимтарин осори мансури ахлоқӣ маҳсуб мешавад, ки анъана­ҳои беҳтарини сабки таълифии қадимиён, аз ҷумла «Калила ва Димна»-ро идома додааст. Дар «Ахлоқи носирӣ» масоили асосии қисмати амалӣ – сиёсат, иҷтимоиёт ва ахлоқ дар пайвастагӣ шарҳу тафсир гардидаанд.

## Мақола ва фаслҳои китоб
Китоб аз се мақолаи бузург ва сӣ фасл иборат аст:

### «Дар таҳзиби ахлоқ»
Дар ин фасл шарҳи масъалаҳои ахлоқ, назарияи маърифат ва равоншиносиро дар бар мегирад. Муаллиф назарияи фитрӣ будани ахлоқро рад карда, қайд мекунад, ки он бо таъсири муҳит ва таълиму тарбия тағйир меёбад.

### «Дар тадбири манозил»
Дар ин фасл Пайдоиши оила ва муносибатҳои оилавиро мавриди таҳқиқ қарор додааст. Муҳаққиқ сабабҳои пайдоиши оиларо дар зарурати таъмини маош, му­ҳофизати молу мулк ва бардавомии насли башар ҷустааст. Нуқтаи назари ӯ дар бораи муносибати зану шавҳар, фарзандон, хоҷагию хидматгор аз маҳдудиятҳои таърихӣ холӣ нест. Вале ақидаи муаллиф оид ба пос доштани хотири куҳансолон, падару модар, таъмини хушҳолии зан ва адолату шафқат нисбат ба ӯ ҷиҳатҳои пешқадами таълимоташро ташкил медиҳанд.

### «Дар сиёсати мудун»
Дар ин фасл ақидаҳои иҷтимоию сиёсии муҳаққиқ баён шудааст. Ба ақидаи ӯ эҳтиёҷоти ҳаётии аҳли ҷамъият (пӯшок, хӯрок ва ғайра) бе ёрии ҳамдигар рафъ намешавад. Онҳо маҷбуранд, ки муттаҳид шаванд ва ҳамин иттиҳоди одамон – ҷамъият (мадина, ҷамъаш мудун) аст.

Ба ақидаи Насируддин ҷамъият чанд навъ дорад, ки беҳтаринаш ҷамъият (мадина)-и ҳуррият аст; аъзои ин гуна ҷамъият комилҳуқуқ ва озоданд. Мардум танҳо дар ин гуна ҷамъият саодатманд шуда метавонанд. Дар ин мақола утопияи иҷтимоии муҳаққиқ ифода ёфтааст. Дар «Ахлоқи носирӣ» ақидаҳои ахлоқӣ ва иҷтимоию сиёсии Форобӣ, Ибни Мискавайҳ, Ибни Сино ва дигарон ҷамъбаст ва такмил ёфтааст.

Ин асар ба инкишофи минбаъдаи фалсафаи амалӣ таъсири амиқ бахшид, ки «Ахлоқи Ҷалолӣ» далели он аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо