open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ортиқ Қодир

**Ортиқ Қодир** (*Қодиров Ортиқ Ашӯрович*; 14 марти 1957, деҳаи Нилӯ, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр ва синамо, рӯзноманигор. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1999), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2009).

## Зиндагинома
Ортиқи Қодир 14 марти соли 1956 (дар ҳуҷҷатҳои расмӣ иштибоҳан соли 1957 сабт гардидааст) дар деҳаи Нилӯи ноҳияи Ҳисор таваллуд шудааст.
Соли 1964 дар мактаби миёнаи № 50-и деҳа ба таҳсил фаро гирифта шуда, соли 1974 баъди хатми мактаби мазкур ба Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода, ба Шуъбаи актёрии факултаи иҷрокунандагӣ дохил мешавад.

Солҳои таҳсил бо 3 нишони фахрии «Барои хониши аъло»-и Иттифоқи ҷавонони Иттиҳоди Шӯравӣ сазовор дониста шудааст.

Соли 1977 ғолиби Озмуни умумииттифоқии ровиён ба номи Владимир Яхонтев байни донишҷӯёни донишкадаҳои олии санъати ИҶШС ва мамолики сотсиалистӣ (бо ибтикори КМ ВЛКСМ ва ВТО — Ҷамъияти умумииттифоқии театрӣ) дар шаҳри Ленинград мегардад.

Солҳои донишҷӯӣ бо ҳидояти Комсомоли Тоҷикистон дар ҳайати консертии донишкада ва намояндаи КМ комсомол ба ноҳияҳои вилояти Қӯрғонтеппа (собиқ) ба сифати баранда, ровӣ ва ҳунарпеша (иҷрокундаи нақш дар саҳначаҳои хурди ҳаҷвӣ) (с.1975) ва соли 1976 дар ҳайати ҳунармандони театри ба номи А.Лоҳутӣ ба вилояти Бухорои ҶШС Ӯзбекистон ба ҳайси барандаи консерт ва ровӣ ба сафари ҳунарӣ мебарояд.

Аввалин баромад ва ҳунарнамоии ӯ дар телевизион ва радиои тоҷик аз солҳои донишҷӯияш (1975) оғоз ёфтааст.

## Ҳунарнамоӣ
Соли 1978 бо роҳхати Вазорати фарҳанг (ва дархости маъмурияти театр) ба Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ ба кор даъват мешавад.

Дар тӯли фаъолияти хеш Ортиқи Қодир дар соҳаи театр даҳҳо нақшҳои хурду калон офаридааст, ки намунаи онҳо:
* Шаҳзода — «Кӯзаи гӯё», А. Абӯбакар,
* Наим — «Ибтидо», А. Ҳамдам,
* шоҳ «Бахтатро бедор кун», Н. Бақозода,
* вазир — «Саргузашти Ту Ту» Б.
* вазири мушон — «Қиссаи аҷибу ғариб», Т. Аҳмадхонов,
* Лоҳутӣ — « Қиёми Лоҳутӣ», А. Атобоев,
* Ҳомид — «Раъно», Н. Исломов, Ф. Қосимов,
* Давлатов — «Ҷияни хира», Ш. Солеҳ,
* Обидҷон — «Тахти Султонмаҳмуд», Ш. Солеҳ,
* Хоҷа Ҳофиз — «Кабки қафас», Т. Зулфиқоров,
* Рӯдакӣ — «Рӯдакӣ», С. Улуғзода ва ғайраҳо.
* Аз соли 1991 то 1995 дар симмати актёри Театри навтаъсиси намунавии миниатюрии «Оина»-и идораи фарҳанги шаҳри Душанбе кор кардааст.
Аз соли 1996 то 2001 муовини сардабири ҳафтаномаи «Чархи гардун» буд.
Аз соли 1996 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон аст.

## Ҷоизау ҷоиза
* Барандаи Ҷоизаи Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон (соли 1992),
* Аълочии матбуоти Тоҷикистон (соли 2013),
* Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (с.1999),
* Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон (с. 2009) мебошад.
* 

## Эзоҳ

## Намунаҳо аз маҳсули эҷодӣ
# Қироати Ортиқ Қодир, Шеъри «Забони модарӣ»-и Бозор Собир https://www.youtube.com/watch?v=QF-yTvDfQDc
# Қироати Ортиқи Қодир, Ғазали Ҳоҷӣ Муҳаммад Ҳусайни Кангуртӣ https://www.youtube.com/watch?v=zFo-N7KtF9M
# Қироати Ортиқ Қодир, шеъри Лоиқ Шералӣ https://www.youtube.com/watch?v=fEO3eyXOnLU

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон
Бабри барфӣ

thumbnail|Паланги барфӣ
**Паланги барфӣ** (; номи илмӣ: , ) — гунае аз гурбаҳои бузург аст, ки дар кӯҳистонҳои Осиёи Марказӣ ва ҷануби Осиё, Ҳимолой ва Тибет зиндагӣ мекунад.

Бар асоси Феҳристи сурхи гунаҳои дар маърази хатар, ин ҷонвар гунаи осебпазир шинохта шудааст. Тахмин зада мешавад, ки танҳо 10 ҳазор сар паланги барфӣ дар ҷаҳон боқӣ мондаасту теъдоди онҳо ба далоиле, аз ҷумлаи шикору тахриби зистгоҳ, рӯ ба коҳиш аст.

Ин ҷонвар дар гузашта дар як сардаи махсус ба худ ба номи «uncia» табақабандӣ мешуд, аммо бар асоси мутолиъоти Филуженетикии ҷадид дар сардаи палангмонандҳо қарор гирифтааст. Бар асоси вижагиҳои рехтшиносӣ, ду зергуна аз ин ҷонвар тавсиф шуда, аммо баррасиҳои женетикӣ ин мавзуъро таъӣид намекунад ва ин ҷонвар ҳамчунон як орояи якнамуна шумурда мешавад.

## Нигорхона

File:SnowLeopard10000KZT.jpg|
File:Coat_of_Arms_of_Tatarstan.svg|
File:Coat of arms of Almaty.svg|
File:Old coat of arms of Astana.svg|
File:Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|
File:Coat of Arms of Shushensky rayon (Krasnoayarsk krai).png‎|
File:Emblem of Samarkand.svg|


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пистондорони Осиё
Гурӯҳ:Пистондорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пистондорони Покистон
Гурӯҳ:Пистондорони Чин
Гурӯҳ:Пистондорони Ҳинд
Гурӯҳ:Гурбасонон
Сафар Сафаров

**Сафар Сафаров** (Тав. 22 майи соли 1947 дар ноҳияи Темурмалики, вилояти Хатлон)  - Аз соли 2010 муовини якуми раиси Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон
## Ҳолнома
Сафар Сафаров 22 майи соли 1947 дар ноҳияи Темурмалик ба дунё омадааст. Соли 1970 Донишкадаи политехникии Тошкандро бо ихтисоси муҳандис-технолог ва соли 1983 мактаби олии ҳизбии Тошкандро хатм кардааст. Дар замоин Шӯравӣ бештар дар ниҳодҳои комсомоливу ҳизби коммунист кор карда, то мақоми котиби аввали кумитаи ҳизби коммунисти ноҳияи Совет(ҳоло -Темурмалик) расида буд. Солҳои 1990-2000 вакили парлумон. Солҳои 2000-2001  раҳбари дастгоҳи раёсатҷумҳурии Тоҷикистон.  Аз соли 2001 сафири  Тоҷикистон дар Русия ва соли 2007 намояндаи мухтори Тоҷикистон дар Созмони ҳамкории Шанхай таъйин шудааст. Аз соли 2007 то феврали соли 2010 муовини авали раиси Маҷлиси намояндагон, маҷлиси поёнии парлумони Тоҷикистон буд. Аз соли 2010 муовини якуми раиси Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон. Дорандаи ордени «Шараф» ва унвони Корманди шоистаи Тоҷикистон. Оиладор, соҳиби панҷ фарзанд.

## Пайвандҳо
* Сафар Сафаров: "Розигии Раҳмонро пеш аз анҷуман гирифтем"

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Шермуҳаммад Шоҳиён

**Шермуҳаммади Шоҳиён** (1962,  ноҳияи Балҷувон, вилояти Хатлон) — Аз моҳи феврали соли 2011 раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Шермуҳаммади Шоҳиён соли 1962 дар ноҳияи Фархори, вилояти Хатлон) ба дунё омадааст. 
* Солҳои 1984-1987 — Адвокати маслиҳатхонаи ҳуқуқии ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон;
* Солҳои 1987–1990 — Судяи суди ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон;
* Солҳои 1990–1991 — Судяи суди вилояти Хатлон;
* Солҳои 1991–1994 — Раиси суди шаҳри Нораки вилояти Хатлон;
* Солҳои 1994 -1995 — Муовини вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Солҳои 1995-2000 — Муовини якуми вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Солҳои 1997–2000 — Аъзои Комиссияи оштии миллӣ;
* Солҳои 2000–2006 — Мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Солҳои 2006-2010 — Раиси Шўрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Солҳои 2010-2011 — Вакил, Раиси Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба тартиботи ҳуқуқӣ, мудофиа ва амният;
* Солҳои 2011-2015 — Раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Солҳои 2015-2025 — Раиси Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Аз моҳи марти соли 2025 — Муовини якуми Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Аз 19 марти соли 2025 дар ҷаласаи якуми Иҷлосияи якуми Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум муовини якуми Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд..
## Мукофот
* Ҳуқуқшиноси хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999), 
* Ордени Исмоили Сомонӣ (2020)
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Ш.Шоҳиён: Ҳамин 30 дақиқа барои таблиғи номзад кофист 

Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми ҳуқуқшиносӣ
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Исмоили Сомонӣ
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII
Муҳаммадалӣ Маҳмадов

**Муҳаммадалӣ Маҳмадов** (21 декабри 1951, деҳаи Гулистон, ноҳияи Рӯдакӣ) — ҳунарпешаи cинамо. Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2011).

## Зиндагинома
Муҳаммадалӣ Маҳмадов 21 декабри соли 1951 дар деҳаи Гулистони ноҳияи Рӯдакӣ, ки бо номи Мавлоно Яъқуби Чархӣ маъруф аст, ба дунё омадааст. Соли 1972 омӯзишгоҳи рассомӣ ва соли 1979 факултаи таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Аз солҳои 1979 дар cинамо нақш меофарад. Солҳои 1986—1992 ҳунарпешаи театри русии «Полуостров» буд. То имрӯз беш аз 50 нақш дар филмҳои истеҳсоли cинамои Тоҷикфилм, Русия, Қазоқистон, Қирғизистон, Осетия, Сурия, Алҷазоир, Миср, Венгрия ва дигар кишварҳо иҷро кардааст. Оиладор, соҳиби ду писар.

## Ҷоизаҳо
* Барандаи Ҷоизаи комсомоли Тоҷикистон(1982),
* Ҷоизаи байнидавдатии «Ситораҳои Иттиҳод» (2011).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Пётр Сумин

**Пётр Иванович Сумин** () — давлатмард ва сиёсатмадори рус дар вилояти Челябинск.

## Эзоҳ
Нусратулло Юсуфбеков

**Нусратулло Султонович Юсуфбеков** - (Тав. 29 декабри соли 1954 шаҳри Панҷакент ) -  табиб (ҷарроҳи асаб).

## Зиндагинома
Нусратулло Султонович Юсуфбеков  29 декабри соли 1954  дар Панҷакент ба дунё омадааст. Соли 1977 факултаи муолиҷавии Донишкадаи тиббии ба номи ибни Синои шаҳри Душанберо бо ихтисоси духтури муолиҷ хатм намуд. Муддати ду соли дигар таҳсилро идома дод ва дар бахши ҷарроҳии умумӣ интернатураро хатм кард.
Аз соли 1978 то 1981 духтури ҷарроҳ. Сипас, аз соли 1981 муддати 8 сол ҷонишини сардухтур ва аз соли 1988 то соли 2004 сардухтури Беморхонаи марказии ҷумҳуриявӣ буд. Аз соли 2004 шуъбаи ҷарроҳии асабро дар ин бемористон сарварӣ мекунад.

## Фаъолияти меҳнатӣ
Дар тӯли фаъолияти корӣ борҳо кӯшидааст малака ва дониши тиббии худро бо таҳсил дар курсҳои махсуси омӯзишӣ дар шаҳрҳои Душанбе, Маскав, Алмаато, Новосибирск, Самарқанд, Институти ҷарроҳии асаби ба номи  Н.Н.Бурденко такмил диҳад. 
Соли 1987 дар Конфронси умумииттифоқии ҷарроҳони асаб оид ба масъалаҳои ҷароҳати косахона ва мағзи сар иштирок намуд ва ин як нишасте буд, ки баҳсҳои гуногуни муолиҷаи ҷароҳатҳои асабиро ҷамъбаст мекард ва равишҳои навтарини табобати онҳоро муайян менамуд. Нусратулло Юсуфбеков, ҳамчунин, дар чандин хонишҳои поленовии Русия ширкат кардааст. Аз ҷумла, дар хонишҳои соли 2005, ки ба ифтихори 80-умин солгарди таваллуди пофессор Поленов баргузор шуда буд, иштирок дошт.
Ду сол баъд шоҳиди баргузории хонишҳои дигари полиновӣ шуд, ки  ба муносибати 150–солагии асабшиноси машҳури рус Владимир Бехтерев доир гардида буд. Худи ҳамон сол дар Конфронси умумирусиягии ҷарроҳии асаби атфол иштирок кард.
Соли 2008 муддати се моҳ таҷрибаомӯзи Институти илмӣ-таҳқиқотии ҷарроҳии асаби Русия буд. Ҳамон сол, инчунин, дар Симпозиуми ҷарроҳии асаби Русия ва Ҷопон иштирок кард.
Соли 2009 аз ҷумлаи ширкаткунандагони дувумин Форуми байналмилалии ҷарроҳии асаб дар шаҳри Маскав буд.

Нусратулло Юсуфбеков имрӯз дар кишвар аз ҷумлаи варзидатарин табибони соҳа шинохта мешавад. Забонҳои тоҷикӣ, русӣ, инглисӣ, узбакӣ медонад. Гулпарварӣ, варзиш, мутолиаи китобҳои илмӣ ва бадеӣ аз дӯстдоштатарин шуғли ӯст..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пизишкон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Яҳё Афзалӣ

**Яҳё Афзалӣ** (1893, гузари Лабиғори Самарқанд — 1928, Душанбе) — давлатмарди тоҷик, яке аз бунёдкорони фаъоли ҳаёти нав дар ҶМШС Тоҷикистон баъд аз инқилоби Бухоро. Узви ҳизби болшевикӣ аз соли 1918.

## Зиндагинома
Яҳё Афзалӣ фаъолияти кориашро аз шогирди бофанда, устои гилкор оғоз намудааст. Мактаби усули ҷадидро хатм кардааст (1912). Баъди Инқилоби Октябр ҳаёти худро ба мустаҳкам кардани Ҳокимияти Шӯравӣ бахшидааст. Иштирокчии фаъоли ташкилотҳои ноҳиявӣ ва шаҳрии «Иттифоқ»-и ш. Самарқанд. Яке аз ташаббускорон ва ташкилотчиёни муттаҳид гардонидани коргарони миллати маҳаллии Самарқанд дар атрофи ҳизби болшевикӣ, ташкилкунандаи дастаи Гвардияи Сурхи Самарқанд (1917—1921), муборизи диловари зидди босмачиён дар Ӯротеппа, Хуҷанд, Сулукта, Драгомиров ва Бухорои Шарқӣ (солҳои 1921—1922). ҷонишини комиссар, котиби райкоми Шаҳринави Самарқанд, раиси комиҷроияи ш.Самарқанд (солҳои 1921—1925), мудири шуъбаи агитатсияву пропагандаи Бюрои ташкилии ҶМШС Тоҷикистон дар ҲК(б) Ӯзбекистон (солҳои 1925—1926), котиби масъули кумитаи вилоятии ҲК(б) дар Ҳисор ва дар айни замон котиби масъули ҳизби болшевикӣ кумитаи шаҳри Сталинобод (солҳои 1926—1928), узви бюрои кумитаи вилоятии Тоҷикистонии ҲК(б) Ӯзбекистон.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени «Ситораи Сурх» ва дигар ҷоизаҳо сарфароз гардонда шудааст.

## Некдошт
Яке аз кӯчаҳои шаҳри Душанбе ба номаш гузошта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013, — С.27

Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Элок (дарё)

**Элок** — дарё дар ноҳияи Файзобод, калонтарин шохоби чапи дарёи Кофарниҳон.

Аз ҳудуди ноҳияи Файзобод, ноҳияи Ваҳдат ва ноҳияи Рӯдакӣ ҷорист. Тули дарё 97 км буда, масоҳати ҳавзааш 829 км². Дарё аз Элоки Боло (Умбара) сарчашма мегирад ва дар доманаи ҷанубии қаторкӯҳи Қаротегину Сурхкӯҳ ва поёнобаш аз водии Ҳисор мегузарад. Манбаи дарё обҳои зеризаминӣ ва барфу борон мебошад. Сарфи миёнаи бисёрсолаи об 0,5 м³/с. Дар дарёи Элок ширмоҳӣ, зағорамоҳӣ ва дар болообаш гулмоҳӣ ҳаст. Оби Элок барои обёрии заминҳо ва аз об таъмин кардани аҳолӣ истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сел дар Рӯдакӣ 1000 хонаро хароб ва мардумро бехонумон кард — Пресса.ТҶ 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод
Гурӯҳ:Дарёҳои Тоҷикистон
Queen

**Queen** ()(*Куи́н*) — рок-гурӯҳ.

## Албомҳои эҷодшуда
* Queen (1973)
* Queen II (1974)
* Sheer Heart Attack (1974)
* A Night at the Opera (1975)
* A Day at the Races (1976)
* News of the World (1977)
* Jazz (1978)
* The Game (1980)
* Flash Gordon (1980)
* Hot Space (1982)
* The Works (1984)
* A Kind of Magic (1986)
* The Miracle (1989)
* Innuendo (1991)
* Made in Heaven (1995)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гурӯҳҳои дастаҷамъии мусиқӣ
Гурӯҳ:Гурӯҳҳои рок
Екатеринбург

**Екатеринбург** - шаҳрест ки на фақат маркази вилояти Свердловск, балки маркази Округи Урали Ҷанубӣ (Русия) ҳам ба шумор меравад.
## Таърих
Асосгузорони шаҳри Екатеринбург Василий Татищев ва Вильгелм де Геннин буданд. Баҳори 1723 сол бо фармони императори русӣ Петри I дар соҳили дарёи Исет сохтумони заводи калонтарини роҳи оҳани Русия сар гирифт. Солшумории бунёди шаҳр аз ҳамон рӯз, яъне  тахмин 7/18 ноябр 1723 сол сар шуд.

## Ҷуғрофия
## Аҳолӣ
## Дин
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Официальный сайт Администрации г. Екатеринбурга 
* Сайт о Екатеринбурге (фото, топонимика, ссылки)
* Панорама города с небоскреба «Высоцкий» 
* Панорама города с ЖК «Февральской революции» 
* Путеводитель по интересным местам Екатеринбурга (история, фото) 
* Екатеринбург с вертолета 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Свердловск
Гурӯҳ:Субъектҳои Русия
Гурӯҳ:Шаҳрҳо, ба шарафи одамон
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Абуалӣ Балъамӣ

**Абуалӣ Муҳаммад ибни Муҳаммади Балъамӣ** (; ? – 974, Бухоро) —  вазир, муаррих ва адиби форс-тоҷик, намояндаи хонадони Балъамиён, ки дар давлати Сомониён мансаби вазириро доштанд. Писари Абулфазли Балъамӣ.

## Зиндагинома
Мувофиқи маълумоти «Зайну-л-ахбор»-и Гардезӣ, «Аҳсан-ут-тақосим»-и Муқаддасӣ, «Табақоти Носирӣ»-и Минҳоҷи Сироҷ, «Таърихи гузида»-и Ҳамдуллоҳи Муставфӣ, «Ҳабиб-ус-сияр»-и Хондамир ва диг., нахустин давраи вазорати Абуалӣ Балъамӣ ба замони сари қудрат омадани подшоҳ Абдулмалик ибни Нӯҳи Сомонӣ (ҳукмр. 954–961) рост меояд. Барои ба тахт омадани Абусолеҳ Мансур ибни Нӯҳ (бародари Абдулмалик ибни Нӯҳ) саҳми Абуалӣ Балъамӣ бузург буд. Мувофиқи маълумоти Гардезӣ, Абуалӣ Балъамӣ бо сипаҳсолор Алптегин муоҳидае доштааст, ки дар умури давлат онҳо бояд ба ҳамдигар созиш дошта бошанд, якдигарро дастгирӣ бикунанд. Вале дар таъйини шоҳ Абуалӣ Балъамӣ ва дарбориён андешаи Алптегинро, ки мехост писари Абдулмалик шоҳ бишавад, ба эътибор нагирифтанд ва, ҳатто, ӯро аз мансаби сипаҳсолорӣ ва ҳокимӣ бар шаҳри Нишопур маҳрум гардонда, ба ҷояш Абумансури Абдурраззоқро таъйин карданд. Дар давраи Абусолеҳ Мансур ибни Нӯҳ Абуалӣ Балъамӣ ҳамроҳи вазири дигари Сомониён – Утбӣ дар сари мансаб буд. Дар баъзе манбаъҳо аз вазорати Абуалӣ Балъамӣ дар замони Нӯҳ ибни Мансур (ҳукмр. 976–997) ҳам иттилоъ додаанд, ки чандон муътамад нестанд, зеро «Зайну-л-ахбор» соли ваф. Абуалӣ Балъамиро 974 медонад. Абуалӣ Балъамӣ вазири кордону ботадбире буда, дар замони вазораташ, бо вуҷуди баъзе нооромиҳо дар кишвар, кӯшидааст, ки давлату ҳокимияти Сомониён пойдор бошад. Абуалӣ Балъамӣ марди фозилу донишманд буда, адибону донишмандонро дастгирӣ мекард, барои рушди илму фарҳанги миллат саъю кӯшиш менамуд. Соли 963 тарҷумаи «Таърихи Табарӣ»-ро ба забони форсии дарӣ ба анҷом расонд, ки баъдан бо номҳои «Тарҷумаи Таърихи Табарӣ», «Таърихи Балъамӣ» низ машҳур гардид. Солҳои 90 садаи 20 дар Эрон муҳаққиқоне пайдо шуданд, ки «Тарҷумаи Таърихи Табарӣ»-ро тавассути Абуалӣ Балъамӣ зери шубҳа гузоштанд. Асари дигари Табарӣ «Ҷомеъу-л-баён ан таъвил-ил-Қуръон», ки ба номи «Тафсири Табарӣ» машҳур аст, ба забони форсӣ гардонда шуд, ки дар ин кор ҳам Абуалӣ Балъамӣ саҳми бузург доштааст. Абуалӣ Балъамӣ китобе дар бораи давлатдорӣ бо номи «Тавқеот» навиш-та будааст, ки то имрӯз дастрас нагардидааст. Низомии Арӯзии Самарқандӣ дар «Чаҳор мақола» ин асарро дастури муфиде барои дабирон муаррифӣ кардааст. Яке аз хидматҳои шоистаи Абуалӣ Балъамӣ ташвиқи Дақиқӣ ба навиштани «Гуштоспнома» мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Амиршоҳӣ Н. Давлатдории тоҷикон дар асрҳои IX–XIV. Д., 1999;
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Д., 2007;
* Донишномаи Сомониён. Ҷ. 1. Х., 2008;
* Бартольд В. В. Туркестан в эпоху монголского нашествия. Сочинения. Т. 1. М., 1963.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Сомониён
Гурӯҳ:Муаррихони форсу тоҷик
Вилояти Свердловск

**Втлояти Свердловск** () — вилоятест дар Федератсияи Русия, дар Урали Ҷанубӣ ҷойгир шудааст. Маркази маъмурии вилоят — шаҳри Екатеринбург.

## Мавқеи ҷуғрофии вилояти Свердловск

## Релеф

## Канданиҳои фоиданок

## Наботот

## Мамнӯъгоҳҳо ва боғҳо

## Соҳаҳои асосии саноат

## Обҳои дохилӣ

### Кӯлҳо

### Дарёҳо

## Хоҷагии қишлоқ

## Тақсимоти маъмурӣ

## Ҳокимияти иҷроия

## Ҳокимияти қонунгузор

## Иқтисодиёт

## Заҳролудшавии радиоактивӣ

## Пайвандҳо
* Инвестиционный портал Свердловской области 
* Официальный сервер Правительства Свердловской области
* Законодательство Свердловской области
* Свердловская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Законодательное собрание Свердловской области 
* Администрация Екатеринбурга
* Энциклопедия Свердловской области. 
* Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Свердловской области 
* Состав Свердловской области по ОКАТО

Гурӯҳ:Вилоятҳои Русия
*
Айнӣ (шаҳрак)

**Айнӣ** (то 1955 *Варзи Манор*) — шаҳрак, маркази ҷамоати деҳоти Айнӣ ва маркази маъумурии ноҳияи Айнӣ. 

## Таърих
Деҳаи Варзи Минор маркази бекигарии Фалғари Аморати Бухоро будааст. 7 июни соли 1933 деҳаи Варзиминор (Ворзоминор, Варзи Мунор) ба Заҳматобод ва дар соли 1955 бошад — ба Айнӣ  тағйири ном кард. 26 августи соли 1960 деҳаи Айнӣ мақоми шаҳракро гирифт.

## Мардум

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Айнӣ
Шимол

**Шимол** — самтест, ки дар муқобилии самти **[[ҷануб]]** ҷой гирифтааст. Дар харитаи Замин дар тарафи боло нишон дода шудааст.

Мисоли одӣ: Тоҷикистон дар ҷануб мавқеъ гирифтааст. нисбат ба Русия ки дар самти **шимол** аст. Афғонистон бошад баръакс, дар ҷануб аст нисбат ҳам ба Тоҷикистон ва ҳам бар Русия.

Дар қутбнамо бо ҳарфи «N» (англисӣ) ё «Ш» (тоҷикӣ) ишора карда мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Калимаҳои ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Тарафҳои олам
Самт

**Самт** - калимаи арабӣ буда дар забони тоҷикӣ маънои 1. тараф, ҷониб, сӯ дорад. Самтҳо-тарафҳо.
Ман бар самти оташ равон шудам. Авфӣ

2. роҳ, равиш, тариқ.
Толиби мақсудро як самт бояд муставӣМардро саргашта дорад ихтилофоти сумутАнварӣ

## Самтҳо
### Самтҳои ҷуғрофӣ

* Самти поён -  ки бо ҳарфи русӣи **Ю** (юг) навишта шудааст **ҷануб** аст.
* Самти боло -  ки бо ҳарфи русӣи **С** (север) навишта шудааст **шимол** аст.
* Самти чап  - ки бо ҳарфи русӣи **З** (запад) навишта шудааст **ғарб** аст.
* Самти рост - ки бо ҳарфи русӣи **В** (восток) навишта шудааст **шарқ** аст

### Самтҳои нақлиёти автомобилӣ

### Самтҳои нақлиёти роҳи оҳан

### Самтҳои ҳавопаймо

Гурӯҳ:Калимаҳои ҷуғрофӣ

## Адабиёт
Фарҳанги забони тоҷикӣ. Нашри Москва (1969)

Гурӯҳ:Калимаҳои ҷуғрофӣ
Қаторкӯҳи Ҳисор

** Қаторкӯҳи Ҳисор** — қаторкӯҳест дар Осиёи Миёна тарафи ғарбии Помиру-Олой, ки қисми кӯҳистонии Ӯзбекистону Тоҷикистонро дар бар мегирад, ҳавзаи дарёҳои Зарафшону Амударёро ҷудо мекунад.

Дарозии қаторкӯҳи Ҳисор қариб 200 км. Ҳудуди он, аз самти ҷанубии Қаторкӯҳи Зарафшон, қисми шимоли шаҳри Душанбе ба воситаи ноҳияи Ҳисори Тоҷикистон ва самти шимолии вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон мегузарад. Дар Қаторкӯҳи Ҳисор, баладтарин қуллаи Ӯзбекистон воқеъ аст.

Аз ҳама қуллаи баланди қаторкӯҳи Ҳисор 4643 м аст, аввало қулла ба номи „ХХII съезди ҲКИШ“ ном дошт. Мавқеи ҷуғрофиаш дар аз вилояти Сурхондарёи Ӯзбекистон дар назди сарҳади Тоҷикистон то (ҷониби шимолу-ғарби шаҳри Душанбе) воқеъ аст. 

Ҳудудҳои муҳофизатшавандаи Қаторкӯҳи Ҳисор дар Тоҷикистон, ноҳияҳои Ваҳдат ва Варзоб аст.

## Нигаред
Қаторкӯҳи Зарафшон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Ӯзбекистон
Фондарё

алт=Кӯҳҳои Фон, заврақронон дар Фондарё|марказ|мини|614x614пкс|<center>Кӯҳҳои Фон, заврақронон дар Фондарё</center>
**Фондарё** — яке аз дарёҳои Тоҷикистон, дар шахраки хисор ки шохоби тарафи чапи дарёи Зарафшон аст. Дарозияш 24 километр, масоҳати ҳавзаи ҷоришавӣ 3230 км² ва хуруҷи об — 62,6 м³/с. мебошад. Соли 2030 бакайд гирифтааст. 

Фондарё 58 % оби худро аз ҳисоби шохоби асосиаш, дарёи Яғноб, ки аз пиряхҳои қаторкуҳи Зарафшон об шуда меояд ва 30 % аз Искандардарё, ки аввали худро аз Искандаркӯл мегирад, ба Фондарё мерезад.

Ҷои саршуд дар назди **шаҳраки Зарафшон** — дарёи Яғноб бо Искандар дарё якҷоя шуда, Фондарё ном мегирад ва 2 километр то шаҳраки Айнӣ норасида бо дарёи Зарафшон якҷоя мешаванд.

Дарозии Фондарё ҳамроҳи дарёи Яғноб, ҳамагӣ 140 километрро ташкил мекунад.

Бо хати дарё, роҳи автомобилгарди Душанбе — Самарқанд — Тошканд мегузарад.

## Пайвандҳо
* Энциклопедияи Калони Советӣ/БСЭ бо забони русӣ
## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Дарёҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Дарёҳои Тоҷикистон
Рауф Баротов

**Рауф Баротов** (10 октябри 1921, деҳаи Себахшаи ноҳияи Конибодом — 14 январи 2013, Душанбе) — геолог ва маъданшиноси маъруфи тоҷик, академики АИ ҶШС Тоҷикистон (1968), доктори илмҳои геология ва минералогия (1966), профессор (1967). Ходими хизматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон (1974).

## Зиндагинома
Рауф Баротов 10 октябри соли 1921 дар деҳаи Пӯлодони ноҳияи Конибодом ба дунё омадааст. Хатмкардаи Техникуми педагогии шаҳри Конибодом (1937) ва факултети геологияи Университети давлатии Осиёи Миёна (1945). Аспиранти факултети геологияи Университети давлатии Осиёи Миёна (1945-1948), ходими илмӣ ва мудири сектори петрография ва канданиҳои фоиданок (1949-1953), директори (1953-1959) Институти геологияи АИ ҶШС Тоҷикистон, академик-котиби шуъбаи фанҳои физикаю математика ва геологияю кимиё (1959-1976), ноиб-президенти (1975-1984) АИ ҶШС Тоҷикистон Аз соли 1988 раиси ифтихории Институти геологияи АИ ҶШС Тоҷикистон ва мушовири Президенти АИ ҶТ буд.

## Фаъолияти илмӣ
Рауф Баротов мутахассиси намоён ва забардасти соҳаи геология, петрология ва металлогенияи Тоҷикистон, муаллифи бештар аз 500 корҳои илмӣ, аз ҷумла 24 рисола аст. Китобҳои ӯ ба сарватҳои зеризаминӣ ва рӯизаминии Тоҷикистон бахшида шудаанд. Бо роҳбарӣ ва иштироки бевоситаи Рауф Баротов нақшаи пайдоиши маҷмӯъи магмавии Тоҷикистон кор карда, петрологияи онҳо омӯхта шудааст. Ӯ нақшаи муфассали ноҳиябандии металлогении Тоҷикистони Марказиро пешниҳод карда, барои ҷустуҷӯи кони филиззҳои нодир на танҳо тавсияи амалӣ додааст, балки дар иктишофи ганҷҳои нодир солиёни зиёд бевосита иштирок кардааст. Рауф Баротов яке аз ташкилотчиёни фаъоли илми геология дар Тоҷикистон мебошад.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино дар соҳаи илму техника (1970). Бо ордени «Дӯстии халқҳо», 2 ордени «Нишони Фахрӣ», 5 медал, нишони тилоии Конгресси байналмилалии геологҳо сарфароз гардидааст.

## Донистаниҳо
Ба номи ӯ маъдани «Баротовит» номгузорӣ шудааст. Рауф Баротовро Институти биографияи ИМА ду маротиба «Одами сол» интихоб кардааст. Дар ситоиши ӯ адибони гуногунзабони дунё китобҳо, қиссаю достон, шеър ва очеркҳои ҳуҷҷатӣ навиштаанд. Дар даромадгоҳи факултети геологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон тахтасанги хотиравии Рауф Баротов гузошта шудааст.

## Осор
* Сарватҳои зеризаминии Тоҷикистон. Д., 1968;
* Асрори кӯҳҳои Тоҷикистон, Д., 1971;
* Лаъли Бадахшон. Д., 1980;
* Ганҷи кӯҳистон. Д., 1985;
* Каменное чудо Таджикистана. Д., 1988;
* Сангҳои қиматбаҳои Тоҷикистон. Д., 1996;
* Конҳои маъдани Тоҷикистон ва ҳифзи онҳо. Д., 2001;
* Сангҳои гаронбаҳо ва ороишии Тоҷикистон. Д., 2005.

## Нигаред низ

* Баротовит

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Геологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино
Иқтисоди калон

**Иқтисоди калон** (), ё **макроиқтисод** — шохаи аз илми иқтисод аст, ки ба як амалкарда, сохтор, рафтор ва тасмимгирии як иқтисод дар куллияти он мепардозад, хоҳ иқтисоди як кишвар бошад ё иқтисоди як минтақа ва ё иқтисоди ҷаҳон.

Яке аз қисматҳои асосии назарияи иқтисодӣ — макроиқтисод мебошад. Макроиқтисод ҳодисаҳои умумиеро тадқиқ мекунад, ки рафтори иқтисоди миллиро инъикос менамоянд.

Макроиқтисод — як қисми назарияи иқтисодӣ мебошад, ки шароит, омилҳо ва натиҷаҳои тараққиёти иқтисоди миллиро меомӯзад.
Назарияи макроиқтисодро олимони Юнони Қадим Афлотун ва Арасту ба вуҷуд овардаанд. Ин назария дар охири асри XIX ва оғози асри XX аз ҷониби мактабҳои гуногуни назарияи иқтисодӣ, хусусан аз ҷониби намояндагони мактаби марксистӣ, кейнсчигӣ, монетаристӣ ва мактаби институтсионализми иҷтимоӣ инкишоф дода шудааст.
Объектҳои асосии омӯзиши макроиқтисод чунин масъалаҳои асосии иқтисодӣ ба ҳисоб мераванд: шуғли аҳолӣ, беқурбшавии пул, дахолати давлат ба иқтисод, рушди иқтисодӣ, истеъмолот, маблағгузорӣ, маҷмӯи арза, маҷмӯи тақозо ва ғайра.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иқтисоди калон
Гурӯҳ:Илмҳои ҷамъиятӣ
Тарҷумон

**Тарҷумон** - калимаи арабӣ буда, касеро дар назар дорад, ки суханеро аз як забон ба забони дигар мегардонад.

## Нигаред
* Тарҷумаи мошинӣ
## Адабиёт
Фарҳанги забони тоҷикӣ. Нашри Москва (1969).

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Лоиҳа

**Лоиҳа** - 1. нақша, тарҳ; лоиҳаи сохтмони станцияи электрикӣ 2. лоиҳа, мусаввада;  лоиҳаи шартнома;  лоиҳаи қонун 3. қасд, азм, ният, нақша; азми (нақщаи) саёҳат; лоиҳаи ношоям, кори беҳуда.

## Пайвандҳо
Луғати забони русӣ ва тоҷикӣ 

Гурӯҳ:Лоиҳа
Суғд

**Сарзамини Суғд** (суғдӣ **swγδykstn** *[Səγʷδī́kstən]*; ;  — *Sōġd*; тоҷикӣ **Суғд** — *Sughd*; : ) — вилояти таърихӣ, ки дар Осиёи Миёна, байни ду дарё Амударё ва Сирдарё мавқеъ гирифта буд. Дар замони ҳозира байни ду давлат тақсим шудааст, яке Ӯзбекистон, ки дар дохилаш шаҳри Самарқанд, пойтахти Суғди бостонӣ ва дигаре вилояти Суғд, ки дар дохили Тоҷикистон аст. 
## Таърих

Дар асрҳои бостонӣ, Сарзамини Суғд, яке аз қисми таркибии Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо () буд. Кишвари Суғдиён дар замони ҳукмронии шоҳ  Дорои I ба ҳайати сатрапияи XVI дохил буд.
## Мавкеъи ҷуғрофӣ
Сарзамини Суғд дар замони ҳукмронии шоҳ  Дорои I ба ҳайати сатрапияи XVI дохил буд ва дар қисми Тоҷикистони ҳозира, (ба ғайр аз Бадахшон), қисми ҷанубии  Ӯзбекистон (Самарқанд ва Бухоро) ва қисми шимолии Афғонистон ҷойгир шуда буд.

## Нигаред
* Суғдиён
* Забони суғдӣ

## Пайвандҳо
* [Три согдийских документа с горы Муг // Проблемы востоковедения, № 1. 1959|publisher=[Восточная литература (сайт)|Восточная литература]
*  
* 

Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Суғд
Шохоб

**Шохоб** - ҷоришавӣ ва рехтани дарёи хурд ба дарёи калон ё ин ки кӯл, баҳр ва уқёнус. Резишгоҳ аз як ҳавзаи обии хурд ба ҳавзаи обии калон.

Мисол: - Дарёи Яғноб ва Искандардарё шохобҳои Фондарё мебошанд ва дарёи Фондарё шохоби дарёи Зарафшон аст, зеро ки ҳуруҷи обаш аз ҳуруҷи оби Зарафшон хурд аст.

## Нигаред
* Дарё
* Кӯл
* Баҳр
* Уқёнус

Гурӯҳ:Калимаҳои ҷуғрофӣ
Иқтисод

**Иқтисод** () — ба як низоми иқтисодӣ дар як ё чанд минтақаи ҷуғрофиёӣ ё сиёсии хосс гуфта мешавад ва дарбаргирандаи тавлид, тавзеъ ё тиҷорат, масрафи колоҳо ва хадамот дар он минтақа ё кишвар мебошад. Як иқтисод маҷмӯъи кулли арзиши муомилот миёни фаъолони иқтисодӣ назири афрод, гурӯҳҳо, созмонҳо ва ҳатто миллатҳост.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иқтисод
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Марина Светаева

**Марина Ивановна Светаева** (; ) — шоир, нависанда ва тарҷумон, яке аз шоирони бузурги асри XX ба ҳисоб меравад.

## Зиндагинома

### Айёми ҷавонӣ
Марина Светаева рӯзи 26 сентябри ё инки 8 октябри 1892 дар шаҳри Маскав (Русия), таваллуд шудааст. Падари у, Иван Владимирович, — профессори яке аз донишкадаҳои Маскав, адибшинос ва маъданиятшиноси маъруфи ҳамонвақта ба шумор мерафт; дар оянда директори Осорхонаи Румянцев ва ташкилотчии Осорхонаи маъданияти баланд мешавад. Модараш, Мария Мейн, ки дар оилаи ним-полшагию ним-немис тавалллуд шуд, навозандаи пианино ва шогирди Николай Рубинштейн буд.

### Худкушӣ

## Эҷодиёт

## Хотираҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* «Непрошедшее время» на Эхе, новые подробности сопутствующие уходу Марины, личность домоҳозяйки жилья, в сенях которого она приняла последнее решение
* Марина Ивановна Цветаева — значительная русская поэтесса начала XX-го века
* Марина Цветаева в Антологии русской поэзии
* Собрание сочинений Марины Цветаевой в Библиотеке поэзии
* Марина Цветаева 
* Марина Цветаева, «Новогоднее» 
* «Мир Марины Цветаевой», проект 
* Мемориальный дом-музей М. И. Цветаевой в Болшево (г. Королёв)
* «Наследие Марины Цветаевой», сайт на русском и английском языках
* «Письма Анатолию Штейгеру»
* «Сводные тетради»
* «Сообщество, посвященное Марине Цветаевой», сообщество в Живом Журнале
* Тарасов А. Б. «Третье царство» как попытка моделирования мира «нового» праведничества: А. Платонов и М. Цветаева

Гурӯҳ:Шоирони Русия
Чарлз Беббиҷ

**Чарлз Бэббиҷ** (; 26 декабри 1791, Лондон, Англия — 18 октябри 1871, ҳамон ҷо) — файласуфи таҳлилгар, риёзидони англис ва нахустин касе, ки идеяи як мошини муҳосибагари барномапазирро пешниҳод кард.

## Зиндагинома
Чарлз Бэббиҷ 26 декабри соли 1791 дар шаҳри Лондон дар оилаи корманди бонк Бенямин Бэббиҷ ва Элизабет Тип (англ. *Teape*) ба дунё омадааст. Дар бачагӣ Чарлз на он қадар саломатии хуб дошт.

## Ихтироъи Беббиҷ
Ӯ дар соли 1820 тарроҳи мошини муҳосибагари худро оғоз намуд; Мошине, ки баъдҳо ба номи мошини тафозулӣ маъруф шуд. Беббиҷ идея ва вақти хеле зиёдеро сарф кард то битавонад мошини муҳосибагар механикиро тарроҳӣ кунад, ки аввалан: битавонад ба сиҳати натоиҷи эъломшуда ба василаи ӯ итминон дошт ва дувум: ин, ки замони тӯлониро, ки сарф муҳосиботи печида ва тӯлонӣ мешудро коҳиш диҳад.  

Дар соли 1991 бар пояи тарҳҳои аслии Беббиҷ як дастгоҳи тафозули (difference engine) сохта шуд, ки ба хубӣ кор мекард. Ин амр нишон дод, ки дастгоҳи Беббиҷ дар сурте ки комил мешуд, метавонист ба хубӣ кор кунад. Вай ҳамон солҳо рӯй тарҳи мошини печидатаре ҳам кор мекард, ки номи мошин таҳлилӣ бар он гузашта буд.

## Эзоҳ
Шӯрбурғун

ШӯРБУРҒУН (Nanophyton erinaceum), як навъ буттачаи сершох. Аз 4 то 20 см қад мекашад. Пояаш чӯбмонанди хокистарранг, баргаш майдаи сергӯшт. Гулаш дар бехи баргҳои болоӣ мешукуфад. Моҳи июн гул карда, авг. – сент. тухм мебандад. Ш. дар регхок, шӯрзамин, гачзамин мерӯяд.
Пеш дар шимоли Тоҷикистон табибони халқӣ бо шохчаҳои Ш. бемории ҷараб (кали)-ро муолиҷа мекарданд. Доруи «нанофин», ки аз Ш. тайёр карда шудааст, ҳангоми бемории фишорбаландӣ (дараҷаҳои I ва II), нейродерматитҳо, дерматози хоришдор ва шукуфаҳо (барои кам кардани хориш) истифода мешавад. Доруи мазкур барои ашхоси гирифтори атеросклероз, ихтилоли кори ҷигар ва гурдаҳо зиён дорад.
Ад.: Ковалева Н.Г., Лечение растениями, М., 1972; Турова А.Д., Лекарственные растения СССР и их применение, М., 1974; Гаммерман А.Ф., Гром И.И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1979; Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.
Шутурпай

**Шутурпай** () — шутурпой, сапали шутур — гиёҳест бисёрсола. Аз 10 то 45 см қад мекашад. Баргаш серпашмак, ба кафи пои (сапали) шутур монандӣ дорад. Гулаш зард, мевааш махрутшакл. Моҳи март – июн гул карда, май – июл мева мебандад. Ш. одатан дар лаби ҷую каналҳо, соҳили рӯдҳо, ҷойҳои сернам ва чун алафи бегона дар боғу киштзор мерӯяд. Дар мавзеъҳои Қурама, Туркистон, водии Зарафшон, Ҳисору Дарвоз, Тоҷикистони Ҷанубию Шарқӣ ва Помири Ғарбӣ паҳн шудааст.

Шутурпай яке аз қадимтарин гиёҳҳои доруист. Буқрот онро чун воситаи балғамовар ба қалам додааст. Дисқуридус (Диоскорид) ва Плиней ҷӯшоби 

Шутурпайро барои муолиҷаи амрози шуш ва дуди барги хушки онро барои рафъи сурфа тавсия кардаанд. Абӯалии Сино Ш.-ро барои табобати сурфа кор мефармуд. Бино ба маълумоти ӯ Ш. қувваи босираро меафзояд, думбал, пучак ва омосро мепазонад. Дар «Махзану-л-адвия» қайд шудааст, ки агар барги Ш.-ро дар даҳон нигоҳ доранд, зиқи нафас ва сурфаро рафъ менамояд.
Табибони халқӣ бо ҷӯшоби баргу гули Ш. иллати гурда, хафақон, зиқи нафас, сили шуш, қабзияти рӯдаву меъда, масона, бо шираи он (рӯзе 4 – 6 чумча) сил ва ширинчаро табобат мекунанд. Омехтаи баробари барги Ш. ва газнаро ҷӯшонда бо обаш сар (ҳангоми рехтани мӯй ва пайдоиши сабӯсак) мешӯянд. Барги тару тозаи онро ба чашми дардманд, пучаку думбал ва омосҳо мебанданд. Ҳоло барги Ш. дар доруномаи 15 мамлакати дунё асосан чун доруи балғамовар зикр шудааст. Дар фитотерапия нақеъи барги Ш.-ро барои муолиҷаи бемориҳои узвҳои нафас, илтиҳоби шуш, зиқи нафас, газаки меъдаву рӯда ва ғ. тавсия медиҳанд.
Дар амалияи тибби илмӣ барги Ш. дар алоҳидагӣ ё омехта бо гиёҳҳои дигар (анисун, думи говак, гули хайрӣ, сус, савсан) чун доруи балғамовар ва арақрон истифода мешавад.

## Сарчашма
*Ковалева Н.Г., Лечение растениями, М., 1972; 
*Турова А.Д., Лекарственные растения СССР и их применение, М., 1974; 
*Гаммерман А.Ф., Гром И.И., Дикорастущие лекарственные растения СССР, М., 1979; 
*Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.

Гурӯҳ:Гиёҳҳо аз рӯи алифбо
Интихоботи президентӣ дар Тоҷикистон (2013)

**Интихоботи президентӣ** дар Тоҷикистон 6 ноябри соли 2013 баргузор шуд. Дар натиҷа Президент Эмомалӣ Раҳмон барои давраи чорӯм баъд аз дарёфти 83,92% овозҳо ғолиб омад.

## Номзадҳо
Шаш номзадҳои зерин дар интихоботи соли 2013 ширкат карданд:
* Эмомалӣ Раҳмон — президент ва узви ҳизби ҳокими Ҳизби Халқи Демократии Тоҷикистон. 
* Абдуҳалим Ғаффоров — Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон.
* Бухориев Толиббек Аҳмадович — Ҳизби аграрии Тоҷикистон.
* Олимҷон Бобоев — Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон.
* Талбаков Исмоил Иброимович — Ҳизби коммунистии Тоҷикистон.
* Саидҷаъфар Исмонов - Ҳизби демократии Тоҷикистон

Иттиҳоди нерӯҳои ислоҳотхоҳи Тоҷикистон, ки Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон ва Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон шомили онанд, дар моҳи сентябр Ойниҳол Бобоназароваро номзади ягонаи худ дар интихоботи президентии 6 ноябр эълон карданд. Вале ситоди интихоботии ӯ рӯзи 11 октябр эълон кард, 210 ҳазор имзое, ки Кумисюни марказии интихобот таъйин кардааст, натавонист ҷамъоврӣ намояд (ба тарафдории Бобоназарова 202 ҳазор имзо ҷамъ шуд.) ва аз ин рӯ аз сабқат берун шудааст. аст.

## Натоиҷ
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Интихоботи президентӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Интихобот дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Интихоботи соли 2013
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2013
Гурӯҳ:Ноябри соли 2013
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 6 ноябр
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2013
Шукуфаи сабӯсмонанд

**Шукуфаи сабӯсмонанд** (*Pityriasis furfuracea*, *Pityriasis versicolor*, *Tinea versicolor*) — як навъ бемории пӯст, ки занбӯруғи Pityrosporum orbiculare ба вуҷуд меорад.

Ба рушди шукуфаи сабӯсмонанд серарақӣ, табларза (ҳангоми касалиҳои узвҳои дарунӣ), ихтилоли ғадудҳои тарашшӯҳи дохилӣ (диабети қанд ва ғайра) мусоидат мекунанд. Ба шукуфаи сабӯсмонанд бештар калонсолон гирифтор мешаванд. Асосан дар мамлакатҳои иқлимашон гарм ва ҳавояшон хеле рутубатнок паҳн шудааст.

Дар мавриди гирифтор шудан ба шукуфаи сабӯсмонанд дар пӯсти китф, гардан, сандуқи сина ва шикам доғҳои гулобиранг ва дорчинӣ, ки пӯсташон хушкида мерезад, ба вуҷуд меоянд. Доғҳо дар атрофи масомаи фолликулаҳои мӯй ҷойгир шуда, ба ҳамдигар омезиш меёбанд. Ҳангоми молидани маҳлули 2-фоизаи спиртии йод манбаъҳои беморӣ йодро зуд меҷабанд ва ранги дорчинии тира мегиранд (озмоиши Балзер), ки онро дар ташхиси беморӣ истифода мебаранд. Баъди шуоъзании ултрабунафш ҷойи доғҳо сафед мешавад. Ҷараёни беморӣ музмин аст.

Шукуфаи сабӯсмонандро бо усули Демянович (ниг. Хоришак) ё эмулсияи обакии 20-фоизаи бензил-бензоат (дар давоми 3 рӯз) муолиҷа мекунанд; ба пайсаҳо инчунин марҳами 10-фоизаи сулфат ё марҳами Дегтяров мемоланд; молидани спирти салитсилии 3 – 5-фоиза ё маҳлули спиртии 3-фоизаи резорсин натиҷаи хуб медиҳад.

Пешгирӣ: аз муоинаи тиббӣ гузарондан ва ҳангоми зарурат муолиҷа кардани тамоми аъзои оила; ҷӯшондани либосҳои таг ва ҷойпӯшҳои бемор; риояи қоидаҳои маъмулии беҳдошти шахсӣ; муолиҷаи серарақӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Шукуфаи сабӯсмонанд // Трихофобия — Ярма. —  : СИЭМТ, 2012. — (Энсиклопедияи мухтасари тиб : [ дар 5 ҷ.] / сармуҳаррири илмӣ У. А. Қурбонов ; 2011—2012, ҷ. 5). — С. 399—400. — 488 с. — ISBN 978-99947-33-47-7.

Гурӯҳ:Бемориҳои пӯст
Гурӯҳ:Микозҳо
Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ
Шоҳтути заминӣ

**Шоҳтути заминӣ** (), гиёҳест бисёрсола; 5 – 25 см қад мекашад. Баргаш (дарозиаш 20 – 25 см) мураккаб (аз 3 баргча иборат), дар бехи поя месабзад. Хӯшагулаш дароз (7 – 10 см), 1 – 4-гула; гулаш нисбатан майда (1,2 – 2 см), сафед (моҳҳои июн – авг. мешукуфад). Ш. з. дар соҳили рӯду дарёҳо, ҷойҳои серрутубат ва ғ. (қ.-кӯҳҳои Ҳисору Дарвоз, мавзеъҳои Тоҷикистони Шарқӣ; 1900 – 2500 м аз с. б.) мерӯяд. Ин гиёҳ хоси Помиру Олой аст. Дар соҳаи селексия барои руёнидани навъҳои хубу серҳосил аҳамияти калон дорад.
Ш. з. меваи хеле қадимист. Тухми онро ҳангоми ҳафриётҳо аз бошишгоҳи одамони давраи санг ёфтаанд. Ҳоло дар дунё беш аз 2 ҳаз. (аз рӯи маълумоти диг. 3 ҳаз.) навъи Ш. з. маълум аст.

Ш. з. дар як ҷой тақр. 20 сол ҳосил медиҳад, аммо онро одатан 4 – 5 сол мепарваранд ва баъд нав мекунанд, зеро ҳосил кам ва сифаташ паст мешавад. Ниҳоли Ш. з. баъди як ё ду соли кӯчат ба ҳосил медарояд. Навъҳои пешпазаки Ш. з. назар ба дерпазак 20 – 22 рӯз барвақт мепазанд.
Зироати Ш. з. дар Тоҷикистон асосан с-ҳои 30 маъмул шудааст. Ҳоло бисёр навъҳои калонмеваи онро, ки «қулфунай» низ мегӯянд, мепарваранд. Ш. з. дар шароити ҷумҳурӣ хуштаъму ширин ва хушбӯй, инчунин сервитамин мешавад.
Ш. з. яке аз маъмултарин меваҷотест, ки тару тоза ва хушконида (дар ҳарор. 300С) истеъмол мекунанд. Аз он шарбат, мураббо, май ва ғ. тайёр менамоянд. Ш. з. хеле серғизост, инчунин иштиҳоовар буда, кори узвҳои ҳозимаро тақвият медиҳад. Ш. з.-и тару тоза ба шахсоне, ки ба заъфи дил, ғалаёни хун (гипертония), захми меъда, дарди санги заҳрадон ва гурда, ниқрис, камхунӣ ва ғ. гирифторанд, хеле нафъбахш аст. Муқаррар кардаанд, ки шираи Ш. з. бисёр микробҳои касалангезро нобуд мекунад. Дар хотир бояд дошт, ки Ш. з. ба мизоҷи баъзеҳо (алалхусус кӯдакон) намефорад ва мумкин аст дар онҳо саглес ва аллергия пайдо шавад.
Дар тибби халқӣ нақеъ ё ҷӯшоби барг ва решапояи онро ҳангоми хала, заъфарма (ярақон), сил, дарди санги пешобдон, ҷароҳати куҳан ва ғ. тавсия медиҳанд. Бо ҷӯшоби бехаш хала, исҳоли хунин (дизентерия) ва бавосирро табобат менамоянд. Дар вақти «шамолхӯрӣ» аз барг ва гулаш чой дам мекунанд

## Нигаред
*Қулфинай (Fragaria ananassa)

## Эзоҳ
Шоҳтут

**Шоҳтут** () — як навъ тут. Асосан дар Закавказия ва Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистон, парвариш мекунанд. То 35 м қад мекашад. Барг ва шоху навдааш шираи сафед дорад. Гулаш майдаи дуҷинса, хӯшагулаш «гӯшворак», мевааш гулобӣ, сурх ва бунафши сиёҳтоб, ширин ё нордон (беш аз 10% қанд дорад). Онро тару тоза мехӯранд ва ширинӣ мепазанд. Хусусияти шифоии шоҳтут аз қадим маълум аст. Ба ақидаи Абӯалии Сино, тути нордон, яъне Ш. рушди омоси даҳону гулӯро бозмедорад; афшурааш давои реши равон аст. Дар тибби халқӣ шоҳтутро ба сифати рафъкунандаи иллати дил ва ба низом орандаи ғалаёни хун тавсия мешавад.
Ба ақидаи табибони мардумӣ агар самари расидаи шоҳтутро бихӯранд, моддаҳои сахтшударо дар бадан мулоим мегардонад, фишори баланди хунро паст мекунад, варамҳои гарммизоҷи ҳалқро мегардонад, ташнагиро мешиканад, иштиҳоро ба таом мекушояд. Агар бо оби шоҳтут ғарғара кунанд ё он обро дар даҳон гардонанд, ҷӯшиш ва обилаҳои даҳон, варами ҳалқ, ком ва забоно дафъ мекунад. Агар ба оби он оби коснӣ ё кашниз ҳамроҳ кунанд, таъсираш қавитар мегардад. Истеъмоли шоҳтут захми рӯдаҳо ва исҳолро шифо мебахшад. Бисёр истеъмол кардани шоҳтут ба узвҳои даруни сина, шуш, асаб зарар дорад.

## Нигористон

Image:Morus alba F.jpg|
Image:Morus-nigra.JPG|
Image:Black Mulberry Female Flowers.jpg|


## Нигаред
Округи Федералӣ

**Округи Федералӣ** - минтақаест, ки дар ҳайати давлатҳои федеративӣ дохил мешавад. Мисол: Давлати Федера́тсияи Русия ба 8 округи федералӣ тақсим мешавад. Штатҳои Муттаҳидаи Амрико ба як чанд о́круги федералӣ тақсим мешавад.
Исет (дарё)

**Исет** (вогулск. моҳии бисёр, ) — дарёест дар Урал ва Сибири ғарбӣ, шохоби чапи дарёи Тобол мебошад. Ҳавзаи резишгоҳаш вилоятҳои Свердловск, Тюмен ва Курган аст.

Дарозии Исет 606 км, ҳавзаи ҷоришавиаш 58,9 тыс. км². Хуруҷи об — 73,08 м³/с.
Шохобҳои асосиаш: дарёи Миасс, Синара, Теча.

Дарё аз кули Исет ки 25 км дар самти шимолу-ғарбии Екатеринбург ҷойгир шудааст.

## Пайвандҳо
* ''Исеть'' в «Словаре современных географических названий»

Гурӯҳ:Дарёҳои Русия
Миасс (дарё)

**Миасс** () — дарё дар Урали Ҷанубӣ мавқеъ гирифта, шохоби рости калонтарини дарёи Исет мебошад ва ба ҳавзаи обхези дарёи дарёи Иртиш медарояд.

Дарозиаш 658 км. Ҳавзаи обхез 21 800 км² ва хуруҷи обаш ба ҳисоби миёна дар назди резишгоҳаш 15,4 м³/с мебошад.

Сарчашмааш дар Башқортистон ҷой гирифтааст.

## Пайвандҳо
* ''Миасс'' в «Словаре современных географических названий»

Гурӯҳ:Дарёҳои Русия
Шуллук

**Шуллук** (), **зуллук** — як навъ кирми ҳалқашакл. Аз қадимулайём чун воситаи хунгирӣ ва рафъи лахтабандии хун истифода мешавад. Зеро моддае, ки дар ғадудҳои оби даҳони шуллук вуҷуд дорад, лахташавии хунро суст менамояд.

Бадани шуллук паҳн, баъзан устувонашакл буда, аз 33 ҳалқа (сегмент) иборат аст; рангаш сиёҳ, сабзтоб, шуллукҳо ду узви макканда (пеш ва қафо) доранд. Ковокии дуюми бадани шуллук сода шуда, фазои байни узвҳо бо мезенхима пур гаштааст. Дар қисми пеши системаи ҳозима ҷоғ ё хартумча дорад. шуллук бо пӯст нафас мегирад. Он ҷонвари хунмак буда, хун ва шираи бадани ҳайвоноти бемуҳраю муҳрадорро мемакад. Кирми хунсо (гермофрадит) аст.

Шуллукҳоро дар банкаи шишагини обаш тоза, ки даҳонашро бо дока сахт бастаанд, нигоҳ медоранд. Оби онро ҳар шаборӯз як бор иваз мекунанд, то ки аз луоб тоза шавад. шуллукро барои муолиҷаи баъзе бемориҳои раг, лахтабандии аз ҳад зиёди хун ва ғ. фақат бо таъйиноти духтур истифода мебаранд. Онро корманди махсуси тиббӣ ба рӯи пӯст мегузорад.

Ҳар як шуллук дар давоми 0,5 — 1 соат 10 — 15 мл хунро макида, баъд меафтад. Агар худаш наафтад, латтачаи ба спирт таркардаро ба сараш мерасонанд. Баъди афтидани шуллук ҷои захмро бо латтаи тоза мебанданд; аз ҷои захми шуллук 6 — 24 соат (баъзан бештар) хун меравад. Азбаски бандина хунолуд мешавад, аз болои он пахта монда, боз мебанданд ва бе иҷозати ҳамшираи тиббӣ онро намекушоянд.
Барои пешгирии оқибатҳои номатлуб худтабобат бо шуллук манъ шудааст. шуллукҳо барои истифодаи дубора кор намеоянд.

## Нигаред низ
* Шуллукдармонӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шуллукҳо
Баҳри Кар

**Баҳри Кар** - баҳре, ки дар байни кишвари Русия ва Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ ҷой гирифта шудааст. Номаш аз номи дарёи Кар гирифта шудааст, ки яке аз ҳавзаҳои ҳамин баҳр аст. Номи дарё бошад, аз номи яке аз авлодони ненесҳо пайдо шудааст.

## Пайвандҳо

* Карское море в книге: *А.&nbsp;Д.&nbsp;Добровольский, Б.&nbsp;С.&nbsp;Залогин.* Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982.
* Би-Би-Си: «Радиоактивные объекты в Арктике»

Гурӯҳ:Баҳрҳо
Гурӯҳ:Баҳри Кар
Россия (ширкати ҳавопаймоӣ)

**Ширкати ҳавопаймоии Россия** (, *OAO Aviakompaniya "Rossiya"*), ширкати ҳавопаймоие мебошад, ки таҳти номи (, *Rossiya&nbsp;— Rossiyskie avialinii*) фаъолият мебарад. Ин ширкат дуюм ширкати ҳавопаймоии миллӣ буда, идораи марказиаш дар шаҳри Санкт Петербург, Русия мебошад,

thumbnail|Airbus A319 дар ҳолати фурудои ба Фурудгоҳи Залтсбург

## Эзоҳ
Баҳри Баренс

**Баҳри Баренс** (, то 1853 **Баҳри Мурманс**, **Баҳри Рус**, *Мурман*) — баҳри канории уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ, байни соҳилҳои қоравии (материкии) Аврупо ва ҷазираҳои Вайгач, Замини Нав, Замини Франс Иосиф ва Шписберген ҷойгир аст. Ба шарафи баҳрнаварди ҳолландӣ В. Баренс номгузорӣ шудааст.

## Ҷуғрофиё
Масоҳаташ 1424 ҳазор км², умқи миёнааш 222 м, ҷойи амиқтаринаш то 600 м. Ҷаз. бузургтаринаш Колгуев. Иқлимаш қутбию баҳрист (арктикӣ), зимистонаш дароз ва тобистонаш кӯтоҳи салқин. Дар қисми ҷан. ғарбии Б. аз таъсири ҷараёни гарми шохоби Нордкапи Уқёнуси Атлантик иқлим нармтар мегардад. Ҳарор. қабати болои об аз Ҷ. Ғ. ба Шим. Ш. паст; зимистон аз 3-50С то −1,90С, тобистон аз 8-90С то 1-20С. Дар ҷойҳое, ки яхпораҳои равон мавҷуданд, ҳарор. об паст мегардад. Шӯрии об дар Шим. 32-33 %, дар Ҷ. Ғ. қариб 35 %, дар ҷойҳое, ки обҳои уқёнуси Атлантик ворид мешаванд — дар баҳри Печора шӯрии об кам гашта, то ба 25 % мерасад. Резиши оби дарёҳо ба Б. дар як сол 163 км3 буда, 70 дарсади онро резиши дарёи Печора таъмин мекунад, ки аз ҳама бештар ҳангоми обхезиҳои баҳорӣ ба мушоҳида мерасад. Мадду ҷазри баҳр дар Б. мураттаб буда, баландии сатҳи об зимни дамидани он дар соҳилҳои нимҷаз. Колск то 3 м, дар Шписберген то 1-2 м ва дар соҳилҳои Замини Франс Иосиф то ба 0,4-0,5 м мерасад. Релйефи қаъри баҳр ноҳамвор, аз пастию баландиҳо иборат аст. Соҳилҳояш асосан фиордӣ ва баланду шахдор буда, бо халиҷу фиордҳои (халиҷҳои печ дар печи танг) зиёде бурида шудаанд. Халиҷҳои бузургтаринаш: Порсангер-фиорд, Варангер-фиорд, Мотов, Колск ва ғ. 3 халиҷи калони тунукоб дорад: Чёша, Печора ва Хайпудир. Б. асосан ях намебандад, қисми марказиаш дар фасли зимистон бо яхҳои шинокунанда рӯйпӯш мегардад. Танҳо дар қисми ғарбӣ ва ғарбу шарқии он тамоми сол яхро дидан мумкин. Ҳарор. миёнаи ҳаво дар февр. аз −250С, дар Шим. то −4°С, дар Ҷ. Ғ. авг. мувофиқан 00С ва 100С. Боришоти солона-250-500 мм.

## Ҳайвонот
Дар баҳр 110 намуди моҳӣ мавҷуд буда, аз онҳо 20 намудаш шикорбоб аст. Шикори шӯрмоҳӣ, равғанмоҳӣ, аломоҳӣ (окун), палтус, пикша, гулмоҳӣ, тездандон (зубатка) ривоҷ ёфтааст. Дар лаби ях косатка (навъи наҳанг), тӯдаи тюлленҳо ва делфини қутбӣ вомехӯранд. Соҳилҳои баҳр макони парандаҳост. Бандари бузургтарин ва яхнакунандаи Б. — Мурманск, инчунин бандарҳои Териберка, Индига, Нарйан-Мар (Россия), Вордё — (Норвегия) мавҷуданд. Омӯзиши илмии баҳр аз тарафи экспедитсияи Ф. П. Литке (1821-24) оғоз гардида, маълумоти муътамаду пурраи гидрологии аввалинро оид ба Б. дар оғози а. 20 Н. М. Книпович тартиб додааст.
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* Карты Мурманского побережья Баренцева Моря 
* Баренцево море в книге: *А. Д. Добровольский, Б. С. Залогин.* Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982.
* Определитель водорослей Баренцева моря Шошина Е. В. 

Гурӯҳ:Баҳрҳо
Гурӯҳ:Баҳри Баренс
Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси яхбастаи шимолӣ
Бузург

**Бузург** () - ин калима як чанд маъно дорад.

1. Калон; муқобили хурд.
Оҳи касон хурд набояд шумурд,
Оташи сӯзон чи бузургу чи хурд
Амир Хусрави Деҳлавӣ

2. Олимартаба, соҳиби ҷоху манзалат, асилзода.
*«Аз аҳли Бухоро бузургон ва меҳтарон бо вай ёр шуданд ва рафтанд ва ҳарб карданд ва дуздон(ро) ҳазимат карданд.»* **«Таърихи Наршахӣ»**
Фиристода шуд назди Соми бузург,
Фиристода посух ба золи Сутург.
Фирдавсӣ

3. Соҳиби эътибор ва эҳтиром, соҳиби бартарӣ ва фазилати маънавӣ; азим, кабир.
Бузургаш нахонанд аҳли хирад,
Ки номи бузургон ба зиштӣ барад
Саъдӣ
бузург кардан, баоэътибор кардан, муътабар кардан.

*«Ва фоидаи хитобат андар сиёсати мардум бувад... ва андар бузург кардани сухан»* Ибни Сино

4. Калонсол, касе, ки синнаш аз давраи ҷавонӣ гузаштааст.

Бузург гаштаму майдон васеъ нест маро,
Фузуд қимати ман, муштарист нопайдо.
Ибни Сино

Оқибат гургзода гург шавад,
Гарчи бо одамӣ бузург шавад.
Саъдӣ

Бузурге дидам андар кӯҳсоре,
Қаноат карда аз дунё ба ғоре
Саъдӣ
## Адабиёт
*«Фарҳанги забони тоҷикӣ»* нашри Москва (1969)

Гурӯҳ:Калимаҳои тоҷикӣ