Аҳолии Ҷумҳурии Корея

:Боз нигаред: Аҳолии ҶХДК
мини|450x450пкс| Сатҳи умумии таваллуд ва фавт дар Ҷумҳурии Корея (1946-2019).
мини|450x450пкс| Шумораи зинда таваллуд ва фавтидагон дар Ҷумҳурии Корея (1946-2019).
мини|450x450пкс| Пирамидаҳои синну сол ва ҷинсии аҳолии Ҷумҳурии Корея дар солҳои 1960-2020

## Тамоюлҳои демографӣ
Кореяи Ҷанубӣ дар соли 2020 пасттарин мизони таваллуд дар ҷаҳон бо мизони таваллуди умумии таваллуд 0,84 дошт. Дар ибтидои солҳои 1960-ум ин рақам ба 6 баробар буд, аммо дар давоми 20 соли оянда сатҳи таваллуд дар кишвар аз сатҳи ивазшавӣ поин рафт ва дар миёнаҳои солҳои 2000-ум коэффитсиенти умумии таваллуд ба 1,3 (чор кӯдак ба се оила дар миёна) поин омад. Бар асари пиршавии босуръати аҳолӣ, шумораи сокинони кишвар дар солҳои наздик ба коҳиши камшавӣ шурӯъ мекунад, тибқи натиҷаҳои соли 2020, дар Кореяи Ҷанубӣ бори аввал дар таърих коҳиши табиӣ ба қайд гирифта шудааст. Дар баробари ин, кам шудани шумораи коркунон, суст шудани суръати афзоиши иктисодиёт, тезу тунд шудани кризиси системаи нафақа пешбинӣ карда мешавад. Аз сабаби он, ки кореягиҳо мисли дигар халқҳои Осиёи Шарқӣ (ҷопонӣ, чинӣ ва ғ.) дар марказҳои сераҳолӣ, бузурги иқтисодӣ ва агломератсияҳое, ки имкониятҳои иҷтимоию иқтисодӣ бештар ва инфрасохтори беҳтар вуҷуд доранд, маскун мешаванд, мушкилоти номутаносибии аҳолии мамлакат ба чашм мерасад. Намунаи нақшаи кӯчонидани пойтахти Ҷумҳурии Корея, ки қисман аз тамаркузи аз ҳад зиёди аҳолӣ дар минтақаи пойтахти миллии Сеул ба вуҷуд омадааст, ки 25,674,800 нафар ё тақрибан 50% аҳолии Ҷумҳурии Корея дар соли 2018 буд. Ин боиси аз ҳад зиёди аҳолӣ ва зичии баланди аҳолӣ дар шаҳрҳои калон ва агломератсияҳои шаҳрӣ ва дар навбати худ дар деҳот ва маҳалҳои камаҳолӣ кам шудани аҳолӣ мегардад.  

Сабабҳои асосии якбора паст шудани таваллуд дар шаҳрсозӣ, баланд шудани сатҳи сифати зиндагӣ, инчунин хусусиятҳои фарҳанги Корея мебошанд. Баланд шудани дараҷаи зиндагонӣ ба он оварда расонд, ки кореягиҳо барои ноил шудан ба дараҷаи матлуби некуаҳволии моддӣ дертар ба барпо кардани оила шуруъ намуда, кушиш мекарданд, ки фарзанди кам дошта бошанд. Бо паст шудани сатҳи таваллуд, ҷинси кӯдак муҳим шудааст, зеро дар ҷомеаи Корея дар оила доштани ҳадди аққал як писар, ки бояд насли оиларо идома диҳад ва волидонро дар пирӣ нигоҳубин кунад, зарур аст. Дар натиҷа, дар солҳои 1980 ва 1990 исқоти ҳамл дар кишвар ба таври васеъ анҷом дода мешуд, агар ташхис ҷинси кӯдакро нишон медод. Ба ҳар 100 писарбачаи соли 1990 таваллудшуда ҳамагӣ 89 духтар рост меояд. Дар оянда ин боиси кам шудани шумораи занони синну соли таваллуд ва боз ҳам бештар кам шудани таваллуд гардид. Бӯҳрони арзишҳои анъанавӣ вуҷуд дорад: беш аз нисфи кореягиҳо атеистанд, 40% издивоҷҳо бо талоқ анҷом меёбанд, дар кишвар сатҳи худкушӣ баланд аст.

## Баста шудани мактабҳо
Ба далели он, ки Кореяи Ҷанубӣ мизони таваллуд дар ҷаҳон аз ҳама пасттарин аст (соли 2020 пасттарин сатҳи таваллуд дар ҷаҳон ба қайд гирифта шудааст - мизони умумии таваллуд 0,84  ), дар Кореяи Ҷанубӣ садҳо мактабҳо баста мешаванд, махсусан дар деҳот. Аз соли 1982 то соли 2016 дар Кореяи Ҷанубӣ тақрибан 3725 мактаб ба далели нарасидани хонандагон баста шуданд. Ҳар сол дар саросари кишвар ба ҳисоби миёна 113 мактаб баста мешаванд. 62.7 % амволн мактабдои басташуда ба лоиҳакашҳо барои вайрон кардан фурӯхта шуд. Аммо, бп ҳар ҳол дар натиҷа тақрибан 1350 мактаби партофташуда дар саросари кишвар аст. Баъзе музофотҳои Кореяи Ҷанубӣ ба биноҳои холии мактабҳо нафаси тоза бахшида, онҳоро ба галлереяҳо ва марказҳои ҷамъиятӣ табдил доданд. Марги мактабҳои минтақавии Кореяи Ҷанубӣ суст, вале устувор буд. Коҳиши босуръати аҳолии синни мактабӣ дар кишвар маънои онро дорад, ки талабагон барои пур кардани мактабҳо кофӣ нестанд. Мушкилоти мактабҳои партофташуда махсусан ба манотиқи деҳот сахт таъсир кардааст. Оилаҳое, ки дар хонаҳои деҳоти худ монданро интихоб кардаанд, ҳоло дар пайдо кардани мактаб барои фарзандонашон мубориза мебаранд. На ҳамаи вилоятҳо биноҳои мактабҳои партофташудаи худро дар ҳолати хароб мегузоранд. Мисол, мактаби ибтидоии кӯҳнаи Мёнгвол дар Чеҷу, ки соли 1993 баста шуда буд, ба қаҳвахона ва галереяи LightMoon табдил дода шуд, ки соли 2018 кушода шуд. Вилоятҳои дигар, аз қабили Кёнсани Ҷанубӣ, ба иҷорагирон иҷозат додаанд, ки биноҳои партофташудаи мактабҳоро ба осорхона табдил диҳанд. Якчанд мактабҳои холӣ ба иҷора гирифта шудаанд, ки иҷорагирон ин ҷойро ба галереяи санъат, марказҳои фарҳангӣ ва паноҳгоҳҳои гурбаҳо табдил медиҳанд. Мисол, Маркази санъати Кил Хюн ва Галереяи рассомӣ дар вилояти Намхе, ки соли 2010 кушода шудааст. Галерея дар заминаи мактаби ибтидоии кӯҳнаи Сонгнам сохта шудааст, ки соли 1999 баста шудааст. Дар музофоти Кёнсани Ҷанубӣ 584 мактаби холӣ мавҷуд аст.  Кореяи Ҷанубӣ, монанди ҳамаи мамлакатҳои Осиёи Шарқӣ (ғайр аз Муғулистон) ва Европа аз кам шудани ҳиссаи бачагон дар байни аҳолӣ, зиёд шудани вазни қиёсии аҳолии аз синни қобили меҳнат боло (пирон) ва камбудани аҳолӣ дар деҳот азият мекашад.  

## Аҳолӣ
алт=Динамика численности населения Республики Корея и его годовой рост 1945-2016|мини|292x292пкс| Динамикаи шумораи аҳолии Ҷумҳурии Корея ва афзоиши солонаи он дар солҳои 1945-2016

Аҳолии кишвар дар соли 2012 аз марзи 50 миллион гузашт ва афзоишро идома медиҳад, аммо суръати афзоиши аҳолӣ ҳамасола коҳиш меёбад. Сабаб он аст, ки дар як оила ба ҳисоби миёна 1,25 нафар кӯдак рост меояд, ки ин назар ба барқарорсозии аҳолӣ (2,1 кӯдак) хеле кам аст.

## Омори демографӣ
мини| Дар минтақаи пойтахти миллии Сеул, то соли 2018, 25,674,800 нафар ё тақрибан 50% аҳолии Ҷумҳурии Корея зиндагӣ мекарданд.

**Аҳолӣ:** 51,715,162 ( тахминан 2021 ) 

**Сохтори синну сол:** *0-14 сола:* 12.02 % (мардон 3,191,584/занон 3,025,029)

*15-64 сола:* 71.24 % (мардон 18,965,591/занон 17,878,021)

*65 сола ва калонтар:* 16.74 % (Мардон 3,766,138/Зан 4,888,799) (2021 тахминан)

**Синну соли миёна:** *Синнм умумии аҳолӣ:* 43,2 со *мардон:* 41,6 сол

*занон:* 45 сола (2020, тахминӣ)

**Афзоиши аҳолӣ:** 0,26 % (2021, тахмин) 

**Сатҳи таваллуд:** 5,3 тифли навзод/1000 нафар (тахминан 2020)

**Фавт:** 5,9 фавт/1,000 нафар (баҳисобгирии 2020)

**Муҳоҷират:** 2,65 муҳоҷир/1000 нафар (тахминан 2021) 

**Таносуби ҷинсӣ:** 

*ҳангоми таваллуд:* 1,05 мардон / занон

*0-14 сола:* 1,06 мардон / занон

*15-24 сола:* 1,1 мардон / занон

*25-54 сола:* 1,08 мардон / занон*55-64 сола:* 0,96 мардон / занон

*65 сола ва калонтар:* 0,76 мардон / занон

*Шумораи умумии аҳолӣ:* 1,01 мард / занон (2020 тахминан)

**Синни миёнаи модар ҳангоми таваллуди аввал:** 31 сол ( **Сатҳи фавти модарон:** 11 фавт/100,000 навзод (ҳисоботи 2017) **Сатҳи фавти кӯдакон:** 2,91 фавт/1,000 таваллуд (2021 тахминан) 

**Давомнокии умр:** *Миёна:* 83,0 сол, м*ардон:* 80,2 сол, *занон:* 86,0 сол (2019 тахминан)

**Коэффисиенти умумии таваллуд:** 0,84 таваллуд/зан (тахминан 2020) 

### Диаграммаҳои ҷинс ва синну сол аз рӯи солҳо

Акс:South korea population pyramid 1960-2020.gif|Пирамидаҳои синну сол ва ҷинсии аҳолии Ҷумҳурии Корея дар солҳои 1960-2020
Акс:South Korea 1955 09 01.png|1955-09-01
Акс:South Korea Age Sex Pyramid 1960.png|11-01-1960
Акс:South Korea Age Sex Pyramid 1965.png|11-01-1965
Акс:South Korea 1970 10 01.png|10-01-1970
Акс:South Korea Age Sex Pyramid 1975.png|11-01 1975
Акс:South Korea 1980 11 01.png|11-01-1980
Акс:South Korea 1985 11 01.png|11-01-1985
Акс:South Korea 1990 11 01.png|11-01-1990
Акс:South Korea 1995 11 01.png|11-01-1995
Акс:South Korea Demographic Pyramid 2000.png|11-01-2000
Акс:South Korea Demographic Pyramid 2005.png|11-01-2005
Акс:South Korea Demographic Pyramid 2010.png|11-01-2010
Акс:South Korea Demographic Pyramid 2015.png|11-01-2015
Акс:South Korea Population Pyramid.svg|2021


## Муҳоҷират
Муқоисаи маълумотҳои барӯйхатгирии солҳои 1944 ва 1949 нишон медиҳад, ки дар давраи байнисаршуморӣ шумораи аҳолии Кореяи Ҷанубӣ 2,6 миллион нафар афзудааст, ки аз кишварҳои дигар ба ватан баргашта ва аз қисмати шимолии кишвар омадаанд. Шумораи муҳоҷироне, ки аз хориҷа ба Кореяи Ҷанубӣ омадаанд, 1,8 миллион нафарро ташкил дод, шумораи онҳое, ки аз Шимол (ҶХДК) кӯчида буданд, тибқи барӯйхатгирии соли 1949, 740 ҳазор нафарро ташкил дод. Репатриантҳое, ки аз Ҷопон омадаанд, 75% нафарро аз шумораи умумии муҳоҷирон ташкил медод.

Дар солҳои ҷанги Корея қариб 280—300 ҳазор нафар одамон аз қисми ҷанубӣ ба Шимол, аз 650 ҳазор то 2 миллион нафар аз Шимол ба Ҷануб гузаштанд 

## Гурӯҳҳои этникӣ
Куриёҳо аксарияти мутлақи аҳолии кишварро ташкил медиҳанд (ба истиснои ақаллиятҳои хурди (100 ҳазор) чинӣ - махсусан онҳое, ки ба кишвар на аз Чин, Ҳонконг ва Макао, балки аз Ҷопон, Малайзия, Ҳиндустон ва Филиппин омадаанд. Бисёр коргарон аз Хитой, Филиппин ва Малайзияанд. Дар шаҳрҳои калон, махсусан дар Сеул, хориҷиёне ҳастанд, ки ба тиҷорат ва таҳсил машғуланд. Контингенти ҳарбии Америка иборат аз 28 хазор нафар дар онҷо ҳозир аст.

## Таркиби динӣ
2015 тахмин 56,9 % одамон худро ба ягон дин муаррифӣ накардаанд; 19.7 % - протестантҳо ; 15,5% буддоӣ мебошанд; 7.9 % католикҳо мебошанд. Инчунин, як қисми аҳолӣ ҳадди аққал ба баъзе анъанаҳо ва амалҳои Конфутсий пайравӣ мекунанд.  Дигар эътиқодҳо: вон буддоӣ (0,3%), конфутсианизм (0.2%), чхондогё (0,1%).

## Забонҳо
Куриёӣ ва англисӣ дар мактабҳои миёна ва олӣ ҳатмӣ мебошанд.

Донишҷӯёни мактаби миёна инчунин метавонанд яке аз забонҳои зеринро омӯзанд: чинӣ, ҷопонӣ, фаронсавӣ, олмонӣ, русӣ, испанӣ, арабӣ.

### Саводнокӣ
Таъриф: одамони аз 15 боло, ки хонда ва навишта метавонанд 

* Ҳамагӣ: 98%
** мардон: 99,2%
** занон: 96,6% (тахминан 2019)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аҳолии Ҷумҳурии Корея
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд