Федератсияи байналмилалии кӯҳнавардӣ

**Федератсияи байналмилалии ассотсиатсияҳои кӯҳнавардӣ** (; ихтисора **UIAA**) — иттиҳодияи 88 ташкилоти миллии кӯҳнавардӣ (федератсияҳо, ассотсиатсияҳо ва клубҳо) аз 76 кишвари ҷаҳон мебошад, ки миллионҳо кӯҳнавардро намояндагӣ мекунад. Дафтари марказии *UIAA* дар Берн (Швейтсария) ҷойгир аст. Иттиҳод аз ҷониби Кумитаи байналмилалии олимпӣ ҳамчун ташкилоти расмии байналмилалӣ дар соҳаи кӯҳнавардӣ эътироф шудааст.

## Таърих
*UIAA* соли 1932 дар Шамони (Фаронса) аз ҷониби 18 ташкилоти миллии кӯҳнавардӣ таъсис дода шуд. Ҳангоми таъсис ҳадафҳои асосии зерин муайян гардиданд:
* рушди кӯҳнавардӣ дар миёни ҷавонон
* таҳияи меъёрҳои байналмилалӣ
* баланд бардоштани сатҳи огоҳӣ оид ба бехатарӣ
* ҳифзи муҳити зист

Имрӯз *UIAA* ҳамчун созмони ҷаҳонӣ ва коршиноси байналмилалӣ дар масъалаҳои марбут ба кӯҳнавардӣ, кӯҳнавардӣ бо лижа, кӯҳнавардии варзишӣ, яхнавардӣ ва дигар фаъолиятҳои вобаста эътироф шудааст.

Соли 1997 дар дохили *UIAA* сохтори нав — Шӯрои байналмилалии кӯҳнавардии варзишӣ (*ICC*) таъсис дода шуд, то ба рушди мустақили ин соҳа мусоидат кунад. Соли 2006 *UIAA* қарор қабул намуд, ки идораи кӯҳнавардии варзиширо қатъ намуда, таъсиси федератсияи мустақилро дастгирӣ кунад. 27 январи соли 2007 дар Франкфурт-на-Майн (Олмон) 68 федератсия ба таъсиси Федератсияи байналмилалии кӯҳнавардии варзишӣ (*IFSC*) ҳамроҳ шуданд.

Теъдоди ташкилотҳои узв пайваста афзоиш ёфта, имрӯз 88 ташкилот аз 76 кишварро дар бар мегирад, ки беш аз 2,5 миллион кӯҳнавардро намояндагӣ мекунанд. Маблағгузории фаъолияти иттиҳод асосан аз ҳисоби ҳаққи узвият таъмин мешавад.

## Самтҳои асосии фаъолият

### Таҷҳизот
Барои таъмини бехатарӣ дар кӯҳҳо истифодаи таҷҳизоти боэътимод муҳим аст. Дар *UIAA* Комиссияи бехатарӣ (*Safety Commission*) амал мекунад, ки меъёрҳои байналмилалии бехатарии таҷҳизоти кӯҳнавардиро таҳия намудааст. Ин меъёрҳо аз ҷониби Иттиҳоди Аврупо ҳамчун стандартҳои дохилӣ пазируфта шудаанд. Истеҳсолкунандагони таҷҳизоти мутобиқ ба ин талабот метавонанд нишони махсуси бехатарии *UIAA Safety Label*-ро ба даст оранд.

### Мусобиқаҳои байналмилалӣ
Дар доираи *UIAA* бахшҳое фаъолият мекунанд, ки мусобиқаҳои байналмилалиро дар намудҳои зерин ташкил ва танзим менамоянд:
* Яхнавардӣ
* Кӯҳнавардӣ бо лижа
* Кӯҳнавардии варзишӣ (то таъсиси *IFSC* соли 2007)

Мусобиқаҳо дар шакли Ҷоми ҷаҳон, Чемпионати ҷаҳон, чемпионатҳои қитъавӣ ва барномаҳои ҷавонон баргузор мегарданд.

### Тиб
Комиссияи тиббӣ (*Medical Commission*) масъалаҳои марбут ба саломатии кӯҳнавардонро меомӯзад. Аз ҷумла, пешгирии бемории кӯҳӣ, сармозадагӣ ва дигар хатарҳои вобаста ба баландӣ ва шароити сахти табиӣ аз самтҳои асосии фаъолияти он мебошад.

### Бехатарӣ ва омӯзиш
Комиссияи кӯҳнавардӣ (*Mountaineering Commission*) стандартҳои байналмилалии омӯзиши роҳбарон ва мураббиёнро таҳия намуда, маълумоти ягона оид ба сатҳи тарма ва тавсифи масирҳоро таблиғ мекунад.

### Ҷавонон
Комиссияи ҷавонон (*Youth Commission*) барномаҳои байналмилалии ҷавононро амалӣ намуда, ба ҳифзи ҳуқуқи кӯдакон, баробарии имкониятҳо ва ҳифзи муҳити зист диққат медиҳад.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии UIAA
* Канали UIAA дар YouTube

Гурӯҳ:Созмонҳои байналмилалии варзишӣ
Гурӯҳ:Созмонҳои кӯҳнавардӣ
Гурӯҳ:Кӯҳнавардӣ