open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мариу Мунтӣ

[мини| Бо [Ҳиллари Клинтон]]
**Мариу Мунтӣ** (;19 марти соли 1943 таваллуд шудааст)  — сиёсатмадор ва иқтисоддони итолиёвӣ аз 12 ноябри соли 2011 то 28 апрели 2013 Сарвазири Ҷумҳурии Итолиё буд. Аз соли 1995 то 2004 дар Комиссияи Аврупо дар бахшҳои гуногун кор кардааст. Ӯ ҳамчунин президенти Донишгоҳи Букони буд. 9 ноябри соли 2011 бо фармони президенти кишвар сенатори доимии сенати Италия таъин шуд.

## Манобеъ
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mario Monti». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در نوامبر ۲۰۱۱.
## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1943
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Маттеу Рентси

**Маттеу Рентси** () - сиёсатмадори Итолиё, ки моҳи феврали соли 2014 Сарвазири Ҷумҳурии Итолиё интихоб карда шуда буд. Рентси солҳои 1999-2014 шаҳрдори Флоренсия буд. 

Ӯ 7 декабри соли 2016 расман истеъфо дод. Ин тасмим пас аз он гирифта шуд, ки мардуми Итолиё дар ҷараёни як раъйпурсӣ ба ислоҳи Қонуни асосӣ мухолифат карданд. Тағйироти конститутсиониро, ки бори нахуст соли 2014 аз ҷониби Рентси ба парлумон пешниҳод карда буд, дар як раъйпурсии умумихалқӣ тасдиқи ниҳоӣ талаб мекард. Дар лоиҳа ваколатҳои сарвазир зиёд карда шуда, ваколатҳои Шӯроҳои махаллӣ маҳдуд карда шуданд. 
## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё
## Манобеъ
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Matteo Renzi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ فوریه ۲۰۱۴.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1975
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Энрику Летта

**Энрику Летта** ()   —   сиёсатмадори Итолиё, ки дар моҳи апрели соли 2013 Сарвазири Ҷумҳурии Итолиё интихоб карда шуда буд. Вай инчунин ноиби президенти Ҳизби демократии Итолиё ва аъзои палатаи намояндагон мебошад. Летта солҳои 1998-1999 вазири умури аврупоии Итолиё ва солҳои 1999-2001 вазири саноати Итолиё буд. Вай инчунин аз соли 2006 то 2008 котиби ҳайати вазирони Итолиёро бар уҳда дошт.

## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1966
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Оқтастӣ (ноҳияи Кеген)

**Оқтастӣ** () — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Кеген ҷойгир аст. Дар соли 2009 728 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ
Силвиу Берлусконӣ

thumb|left|250px|Силвиу Берлусконӣ
**Силвиу Берлусконӣ** (; 29 сентябри 1936, Милан, Шоҳигарии Итолиё - 12 июни 2023, Милан, Итолиё) - арбоби давлатӣ ва сиёсии итолиёвӣ, чаҳор маротиба раиси Шӯрои вазирони Итолиё (1994-1995, 2001-2005, 2005-2006, 2008-2011) буд, соҳибкор.  Берлусконӣ дар сини 57-солагӣ дар сиёсати Итолиё аввалин миллиардер буд, ки ҳукумати як давлати Урупоро сарварӣ кардааст. Яке аз сарватмандтарин мардони Итолиё, як соҳибмулки суғурта, соҳиби бонкҳо, ВАО ва саҳмияҳои асосии Fininvest. Дар охири солҳои 1970-ум ӯ аввалин шабакаи бузурги телевизионии тиҷоратӣ дар Урупоро таъсис дод. Дар тӯли 30 сол, аз соли 1986 то соли 2016 соҳиби бошгоҳи футболи «Милан» буд. Дар соли 2011, тибқи маълумоти маҷаллаи "Forbes", Берлусконӣ бо дороии 7,8 миллиард доллар дар раддабандии сарватмандтарин одамони ҷаҳон дар ҷои 118-ум, дар соли 2005 (соли баландтарин натиҷа) бо 12 миллиард доллар қарор дошт, ӯ дар ҷои 25-ум буд.. Берлусконӣ рекорди давомнокии давраи сарвазирӣ дар Ҷумҳурии Итолиёро дорад ва агар Шоҳигарии Италияро ба назар гирем, пас аз ӯ танҳо Бенито Муссолинӣ ва Ҷованни Ҷолиттӣ чунин мӯҳлатро гузаштанд..

Берлусконӣ дар таърихи сиёсии ҷаҳон рекорди аҷибе дорад: бо таъсиси ҳизби нахустини худ "Ба пеш, Италия!" Моҳи январи соли 1994 дар интихоботи парлумонии Итолиё ҳамагӣ 60 рӯз пас пирӯз шуд.

12 ноябри соли 2011, пас аз як силсила ҷанҷолҳое, ки ба додситонӣ мувоҷеҳ шуданд ва дар шароити мушкилоти ҷиддии моливу иқтисодӣ Берлусконӣ бо фишори раисиҷумҳури Итолиё Ҷорҷиу Нопулитану аз сарвазирии ҳукумат (бори 4-ум) ба истеъфо баромад. Онҳое, ки дар маркази Рум ҷамъ омада буданд, хабари истеъфои Берлускониро бо нидоҳои шодӣ қабул карданд.
Берлусконӣ ба далели маҳкум шуданаш дар парвандаи «Mediaset» якчанд сол ҳақ надошт, ки мансабҳои давлатиро пешбарӣ кунад ва ишғол кунад.
Пас аз офиятбахшии додгоҳӣ дар моҳи майи соли 2018, Берлусконӣ дубора ҳуқуқи пешбарии хешро ба ҳар мансаби давлатӣ гирифт.

## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Массиму Д’Алема

**Массиму Д'Алема** (, тав. 20 апрели 1949, Рум, Итолиё) — сиёсатмадори итолиёвӣ, собиқ сарвазири 77-уми Итолиё (1998-2000), собиқ вазири корҳои хориҷӣ дар ҳукумати дуюм Роману Продӣ (2006-2008), журналисти маъруф, сарварии котиботи миллии Ҳизби демократи чап, раиси ҳизби чапи демократҳо буд, аввалин раиси ҳукумати Итолиё аст, ки ба Партияи коммунистии Итолиё тааллуқ дошта бошад. Соли 2007 ба ҳизби демократ, аз соли 2017 узви Ҳаракати демократӣ ва пешравӣ мебошад.
## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Роману Продӣ

**Роману Продӣ** (итолиёӣ Romano Prodi, тав. 9 августи 1939, Скандиано, Шоҳигарии Итолиё ) — сиёсатмадори итолиёвӣ, сарвазири Итолиё (1996-1998, 2006-2008). Дар байни ду сарвазирӣ ӯ раиси Комиссияи Аврупо буд (1999-2004). Намояндаи махсуси Дабири кулли СММ дар минтақаи Сахел буд.
## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Ҷулиану Амату

**Ҷулиано Амато**, ( тав. 13 майи 1938, Турин, Шоҳигарии Итолиё) — сиёсатмадори итолиёвӣ, ду маротиба Раиси Шӯрои Вазирони Итолиё (1992-1993, 2000-2001) буд. Вай инчунин муовини раиси Конвенсияи ояндаи Аврупо буд, ки конститутсияи Аврупоро таҳия кардааст.

Дар моҳи июни соли 1992 - апрели 1993 Амато раиси Шӯрои вазирони Итолиё буд. Дар давраи маъмурияти ӯ бӯҳрони фасод ба амал омад, ки боиси тағйироти назаррас дар ҳаёти сиёсии Итолиё гардид. Амато маҷбур шуд, қонунеро қабул кунад, ки тафтишоти фасодро ба дасти полиси таҳти назорати ҳукумат вогузор мекунад, аммо норозигии мардум боиси он шуд, ки Оскар Луиҷӣ Скалфаро, президенти ҷумҳури Итолиё, аз имзои он худдорӣ кунад. Дар баробари ин ҳукумати Амато ду беқурбшавии қурби лираро анҷом дод, ки боиси аз системаи пулии Аврупо хориҷ шудани Италия барои якбора кам кардани дефицити буҷет гардид, вале ба ҷорӣ шудани евро мусоидат кард. Амато аз моҷарои коррупсионӣ, ки ба раҳбари ISP Craxi таъсир расонд, раҳо ёфт, аммо маҷбур шуд, ки аз сиёсат истеъфо диҳад.

Солҳои 1994-1997 роҳбарии Кумитаи зиддиинҳисориро бар уҳда дошт.

Дар соли 1998 Амато ба ҳукумати Массиму Д’Алема ворид шуда, вазири ислоҳоти институтсионалӣ шуд ва дар моҳи декабри соли 1999 - марти соли 2000 вазири молия буд. Моҳҳои апрели соли 2000 - майи соли 2001 Амато боз ба ҳайси раиси Шӯрои Вазирони Итолиё кор карда, ислоҳотро ба баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисодиёт ва таҳкими ҳифзи иҷтимоӣ равона кардааст.
Ҳамчунин Амато солҳои 2001-2006 узви Сенат аз Тоскана буд. Дар соли 2006 дубора ба палатаи вакилони мардумӣ интихоб шуд ва дар ҳукумати Роману Продӣ (2006-2008) вазири корҳои дохилӣ шуд. Дар соли 2008 дар интихоботи навбатии порлумонӣ Амато дигар ба курсии муовини раис наомад. 
## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Ҳизби коммунистии Русия

**Ҳизби коммунисти Федератсияи Русия** (ихтисораш **ҲКФР**, ) — ҳизби сиёсии чапи расман ба қайд гирифташуда дар Федератсияи Русия аст.  Худро хамчун вориси Ҳизби коммунистии РСФСР ва Ҳизби коммунистии Иттифоқи Советӣ дар қаламрави ФР. Ҳоло ин яке аз 15 ҳизбест, ки бидуни ҷамъоварии имзо ҳақ доранд дар интихоботи вакилони Думаи давлатии Федератсияи Русия ҳам аз рӯи рӯйхатҳои ҳизбӣ ва ҳам дар ҳавзаҳои якмандатии интихоботӣ ширкат кунанд.

Ҳизби коммунисти Федератсияи Русия дар Анҷумани II ғайринавбатии коммунистон, ки 13-14 феврали соли 1993 баргузор шуд) ҳамчун Ҳизби коммунисти барқароршудаи ҶШС Русия таъсис ёфт. Шумораи филиалҳои минтақавӣ 85 адад, шумораи аъзоён 162173 нафар (барои соли 2016).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Русия
Орзуи гурҷӣ — Гурҷистони демократӣ

**Картули отснэба — Дэмократиули Сакартвэло** ё **Орзуи гурҷӣ — Гурҷистони демократӣ** (гурҷӣ: *ქართული ოცნება–დემოკრატიული საქართველო*) — ҳизби ҳокими сиёсии Гурҷистон аз соли 2012 то имрӯз, ки 7 майи соли 2012 аз ҷониби соҳибкор Бидзина Иванишвилӣ таъсис ёфтааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Ҷунбиши иттиҳоди миллии Гурҷистон

**Эртиани Натсионалури Модзраоба** ё **Ҷунбиши иттиҳоди миллии Гурҷистон** () — ҳизби сиёсӣ дар Гурҷистон аст, ки аз ҷониби Михаил Саакашвилӣ таъсис ёфтааст, ки дар пайи инқилоби садбаргӣ ба қудрат расид. Пас аз интихоботи порлумонии соли 2012 ин ҳизби асосии мухолифин аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Қувват дар ваҳдат аст

**Ҷунбиши иттиҳоди миллӣ — Иттиҳоди Мухолифини Қувват дар ваҳдат аст** (), баъзан ҳамчун "Қудрат дар ваҳдат аст" тарҷума мешавад — як эътилофи сиёсӣ дар Гурҷистон аст, ки 16 июли соли 2018 миёни собиқ ҳокими Ҷунбиши иттиҳоди миллӣ ва 9 ҳизби дигари мухолиф таъсис ёфтааст. Ин паймон Григол Вашадзеро номзад ба мақоми президентӣ дар интихоботи президентии Гурҷистон дар соли 2018 эълон кард. Эътилоф дар интихоботи парлумонии соли 2020 27,14% ва 36 мандат гирифт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Ламберту Динӣ

**Ламберту Динӣ** ( ) — сиёсатмадори итолиёвӣ аст, ки аз 17 январи 1995 то 17 майи соли 1996 сарвазири Итолиё буд, аз 19 октябри 1995 то 16 феврали 1996 вазири адлия аз 17 майи соли 1996 то 6 июни соли 2001 вазири корҳои хориҷӣ ва аз 10 майи соли 1994 то 17 майи соли 1996 вазири иқтисоди Итолиё буд.
Дар соли 2007 ӯ Ҳизби нави Либерал-демократҳоро таъсис дода, раиси он шуд, дар соли 2008 аз раъйи нобоварӣ ба ҳукумати Роману Продӣ дар Сенат пуштибонӣ кард ва ба эътилофи "Мардуми Озодӣ"-и Берлусконӣ пайваст.

## Нигаред низ
* Феҳристи сарвазирони Итолиё
## Пайвандҳои беруна
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Lamberto Dini». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۶.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарвазирони Итолиё
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Итолиё
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1931
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Мойноқ (ноҳияи Кеген)

**Мойноқ** () — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Кеген ҷойгир аст. Дар соли 2009 114 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ
Ҳизби ҷумҳурихоҳи Гурҷистон

**Сакъартвелос Республикури Партия** ё **Ҳизби ҷумҳурихоҳи Гурҷистон** () — ҳизби сиёсӣ дар Гурҷистон аст, ки аз соли 1978 фаъол аст. То марти соли 2016 ин ҳизб узви эътилофи Орзуи гурҷӣ буд, ки дар интихоботи соли 2012 пирӯз шуда, Ҷунбиши ягонаи миллиро шикаст дод. Айни замон он дар мухолифати Орзуи Гурҷистон аст, зеро дар ҳайати эътилофи «Қувват дар ваҳдат аст»

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Валтер Гропиус

**Валтер Адолф Георг Гропиус** (, ) — меъмори олмонӣ, яке аз бунёнгузорони «Бауҳауз». Набераи Мартин Гропиус.

## Зиндагинома
Меъмориро дар донишгоҳҳои техникии Мюнхен ва Шарлоттенбург омӯхт. Соли 1907 дар бюрои меъмории П. Беренс якҷо бо Л. Мис ван дер Роэ ва Ш. Э. Корбюзе кор кард; аз соли 1910 — меъмор ва тарроҳи саноатии мустақил (моделҳои мебелу автомобилҳо ва ҳатто локомотивҳои дизелиро тарҳрезӣ мекард). Солҳои 1911-1914 дар Алфелд корхонаи «Фагус»-ро (ҳамроҳи А. Майер) месозад. Шаклҳои ҳандасии равшан, намои берунии шишабандӣ, конструксияҳои филиззии кушода ва набудани унсурҳои ороишӣ имкон медиҳад, ки ин биноро ба равияи ба истилоҳ «сохтмони нав» дар меъмории модернизм мутааллиқ донист. Солҳои 1919-1928 директори «Бауҳауз» аввал дар Веймар, баъд дар Дессау. Г. ба масоили лоиҳакашии шаҳр ва сохтмони хонаҳои иқоматӣ ҳамчун яке аз тарзҳои ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ машғул буд. Сипас ба Британия (1934) ва баъдан ба ИМА (1935) мусофират карда, дар донишгоҳи Ҳарварди он ҷо муаллим буд; соли 1946 гурӯҳи ТАС (Иттиҳоди меъморон)-ро таъсис намуд, ки ба андешаи ӯ, бояд бартарии кори дастаҷамъиро намоиш медод. Солҳои охир дубора ба Берлин баргашт.

## Тарроҳиҳо
Бинои «Бауҳауз» дар Дессау, хонаҳои иқоматӣ дар шаҳраки Вайссенҳофи Штуттгарт ва ноҳияҳои Сименсштадту Ҳанзафиртели Берлин, маҷмӯаи биноҳо дар Ҳарвард ва донишгоҳ дар Бағдод (гурӯҳи ТАС), Ф-каи чинивории Розентал дар Ротенбюл ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Валтер Гропиус. Границы архитектуры //серия Проблемы материально-художственной културы / под ред. В. И. Тасалова. М., 1971.
Мартин Гропиус

**Мартин Гропиус** (; ) — меъмори олмонӣ, узви АМ Берлин ва Вена.

## Зиндагинома
ар академияи меъмории Берлин дониш андӯхта, чанд бор ба Итолиёву Юнон саёҳат кардааст. Сабки неоклассикии ӯ бо унсурҳои таърихнигорӣ зери таъсири К. Ф. Шинкел ва меъмории давраи Эҳёи Итолиё шакл гирифтааст. Дар дафтари меъмории шахсии худ ҳамроҳи Х. Шмиден кор мекард.

## Сохтмонҳо
Толори консертии Лейпсиг (Нойес Гевандҳаус), Мартин-Гропиус-Бау (собиқ осорхонаи саноеи ҳунарҳои дастӣ), бемористони ҳарбии Темпелхоф дар Берлин, бинои донишгоҳ дар Кил, қасри Бисдоф дар наздикии Берлин.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Саги чӯпонии олмонӣ

**Саги чӯпонии олмонӣ** — як зоти саги хидматист, ки соли 1899 дар Олмон пайдо шудааст. Саги чӯпонии олмонӣ дар ибтидо ҳамчун сагҳои чӯпонӣ истифода мешуданд. Дар замони имрўза сагҳои чӯпонии олмонӣ ба маъюбон кўмак мекунанд, дар амалиётҳои ҷустуҷӯӣ ва наҷотдиҳӣ ширкат мекунанд, дар полис ва артиш хидмат мекунанд ва дар филмҳо нақш меофаранд.

Дар рӯйхати зотҳое, ки бештар ҳамчун сагҳои посбон аккос мезананд, ин зот дар ҷои дуюм меистад.

## Стандарти зот
Сагҳои чӯпонии олмонӣ — сагҳои миёна ва калон мебошанд. Баландии стандартии зот дар ёл 60-65 см (24-26 дюйм) барои сагҳои нарина ва 55-60 см (22-24 дюйм) барои сагҳои модина мебошад. Таносуби дарозии бадан ба баландии саги чӯпонии олмонӣ 10: 8 1 ⁄ 2 аст. Аксари вақт сагҳои чӯпонии олмонӣ қаҳваранг-сиёҳ ё зард-сиёҳ мебошанд. Пашми дарозии миёна бо зерпашми ғафс дорад.

Давомнокии зиндагии миёнаи саги чӯпонии олмонӣ 10,95 солро ташкил медиҳад.

## Саломатӣ
Бо сабаби парвариши бевиҷдонона, ин зот дорои сатҳи баланди бемориҳои модарзоди ба монанди дисплазияи банду буғуми косу рон (19,1 %) ва миелопатияи дегенеративӣ (36 %) мебошад. Миелопатияро тавассути санҷиши ДНК-и оби даҳон дар клиникаи байторӣ муайян кардан мумкин аст. Инчунин, саги чӯпонии олмонӣ метавонанд вайрониҳои лахташавандагии хун, мушкилоти ғадуди зери меъда ва кафидани панҷаҳо дошта бошанд.

Барои нигоҳ доштани саломатии хуби саги чӯпонии олмонӣ, назорат кардани сатҳи калсий, витаминҳои А ва D, Омега-3 ва глюкозамин дар ғизои саг муҳим аст.

## Мизоҷ
Дар стандарт гуфта мешавад, ки саги чӯпонии олмонӣ «бояд хислатҳои мутавозин, дорои асабҳои қавӣ, ба худ мутмаин, комилан табиӣ, пурра хушмуомила, аммо бодиққат ва идорашаванда бошанд».

Саги чӯпонии олмонӣ бо кӯдакон хуб муомила мекунад. Бо вуҷуди ин, танҳо гузоштани саги чӯпонии олмонӣ бо кӯдакон ба мақсади пешгирии ҷароҳат ва садамаҳо, тавсия дода намешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гурӯҳ:Саг
Абдуллоҳ Гул

**Абдуллоҳ Гул** (;) — сиёсатмадори турк, президенти Туркия (аз 28 августи 2007 то 28 августи 2014).
Қабл аз он (2002-2003) - сарвазири Туркия, баъдан муовини 1-уми сарвазир ва вазири корҳои хориҷӣ. Вай ҷонибдори ҳамгироии аврупоии Туркия, талошҳои зиёде ба харҷ дод, то кишвараш тавонист музокирот дар бораи пайвастани Туркия ба Иттиҳоди Аврупоро оғоз кунад. Дар баробари ин, вайро пайрави арзишҳои исломӣ медонанд.
## Президент
чап|мини| Сафарҳои хориҷии президент Абдуллоҳ Гул
Моҳи май Раҷаб Эрдуғон нахуствазир Абдуллоҳ Гулро номзади аслии ҳизби ҳоким дар интихоботи президентии соли 2007 эълон кард. Ин тазоҳуроти аҳзоби мухолифро ба бор овард, ки аз номзадии Гул, ки ҳамчун “исломгаро” шӯҳрат дошт, комилан қаноатманд набуданд. Аҳзоби мухолиф тасмим гирифтанд, ки ба далели надоштани кворум раъйи президентро бойкот кунанд ва интихоботро беэътибор эълон кунанд . Дар шаҳрҳои бузург алайҳи пешниҳоди Гул ба мақоми президентӣ ва дифоъ аз низоми дунявии Туркия раҳпаймоиҳои эътирозӣ баргузор шуданд. Сардори штаби генералй Я. Буюканит аз эътирозгарон пуштибонӣ кард ва гуфт, ки дар сурати таҳдид ба низоми дунявӣ артиш омода аст дахолат кунад. Зери фишори густарда Абдуллоҳ Гул аз номзадии худ даст кашид.

Моҳи июл дар Туркия интихоботи порлумонӣ баргузор шуд, ки дар он Ҳизби Адолат ва Рушд ба раҳбарии Раҷаб Тайиб Ардуғон пирӯзии комил ба даст овард. Парлумони тозатаъсис ба номзадии президент овоз дод. Дар як овоздиҳии такрории рӯзи 28 августи 2007 Гул раисиҷумҳур интихоб шуд ва худи ҳамон рӯз ба курсии худ нишаст.

28 августи 2014 ӯ курсии президентии кишварро тарк карда, ваколатҳоро ба нахуствазир Раҷаб Тайиб Эрдуғон вогузор кард, ки дар интихоботи 10 августи соли 2014 пирӯз шуда буд.

## Ҳаёти шахсӣ
Соли 1980 бо Хайруниссо Озюрт, ки ҷияни ӯ буд, издивоҷ кард ва ҳамсарони Гул соҳиби се фарзанд - писарон Аҳмад Мунир ва Маҳмад Эмре ва духтар Кубра шуданд.

## Унвонхои фахрй
* Профессори фахрии Донишкадаи давлатии иқтисод ва идораи Туркманистон ( 2013 ) .
## Пайвандҳо
* Сомонаи расмӣ
* Вазорати корҳои хориҷии Туркия
* Ваъолияти сиёсии Абдуллоҳ Гул 
* Маҷаллаи зинда дар бораи навоттоманизм
## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Президентҳои Туркия
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Туркия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Туркия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1950
Гурӯҳ:Зодагони 29 октябр
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ҳайдар Алиев
Георг Гросс

**Георг Эренфрид Гросс** ё**Жорж Грос** (, , ) — мусаввир, карикатуракаш, рассоми ороишгари олмонӣ; яке аз намояндагони ҳаракати «Айнияти ҷадидгароӣ».

Ба хотири шуҳрати «Хугорти олмонӣ», ӯ ҳамеша нақши ахлоқии ҳунарро авло мешумурд. Осори Георг Гросс дар солҳои 1910—1920 аксаран ғояи зиддимилитаристӣ («Барои хидмати сарбозӣ муносиб аст», 1916—1917) ва танқиди иҷтимоӣ («Аркони ҷамъият», 1920) доштанд. Солҳои 1920 Георг Гросс ба санъати реалистии наздик ба «Айнияти ҷадидгароӣ» рӯ овард. Шиддат гирифтани ҳаракати миллатгароӣ Георг Гроссро маҷбур кард, ки (1932) ба ИМА мусофират кунад. Георг Гросс дар ин ҷо манзараҳо ва саҳнаҳои маишӣ кашида, бо такя бар суннатҳои дадаизм ва ҳамзамон наздик ба поп-арт коллажҳо офарид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Рейнград П. Георг Гросс (1893—1959) // Искусство, № 12, 1973;
* Полевой В. М. Искусство XX века //Малая история искусства. М., 1991.
Аҳмадинаҷот Сезар

**Аҳмадинаҷот Сезар** ( ; 13 сентябри 1941, Афюнқараҳисор ) — даҳумин президенти Туркия аст. Маҷлиси бузурги миллии Туркия Сезарро дар соли 2000 баъд аз ба итмом расидани мӯҳлати ҳафтсолаи раҳбари пешини ӯ Сулаймон Демирел Президенти Туркия интихоб кард. 28 августи соли 2007 ба ҷои ӯ Абдулло Гул таъин шуд.

## Зиндагинома
**Аҳмадинаҷот Сезар** 13 сентябри соли 1941 дар шаҳри Афюнқараҳисор таваллуд шудааст.

Пас аз хатми мактаби миёна дар соли 1958 дар факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Анқара таҳсил карда, фаъолияти худро ба ҳайси қозӣ дар Анқара оғоз кардааст. Ӯ пас аз адои хидмат дар Академияи ҳарбӣ аввал қозӣ ва баъдан ба ҳайси қозии назоратӣ дар Додгоҳи олии таҷдиди назар  кор кардааст.

Дар моҳи марти соли 1983 ӯ ба Суди Олии Апеллятсия интихоб шуд. Азбаски Сезар узви Палатаи болоии Қонун буд, ӯ яке аз се номзаде шуд, ки аз ҷониби Ассамблеяи Суди Олии Апеллятсия барои узвият дар Суди конститутсионӣ тавсия шудааст. Моҳи январи соли 1998 Сезар раиси Додгоҳи конститутсионӣ интихоб шуд.

Соли 2000 дар даври сеюми интихобот раисиҷумҳур интихоб шуд, 330 овози вакилони парлумонро гирифт , 16 майи соли 2000 савганд ёд кард.

Ӯ дар соли 1964 бо Семре Курумоғлу издивоҷ кард ва соҳиби се фарзанд: Зейнеп (соли таваллудаш 1966), Эбру (соли таваллудаш 1973) ва Левент (соли таваллудаш 1973) мебошад.
## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Президентҳои Туркия
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Туркия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Туркия
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1941
Гурӯҳ:Зодагони 13 сентябр
Феҳристи президентҳои Олмон

Дар Олмон аз замони фурӯпошии имперотурии Олмон дар соли 1918 як қатор идораҳои  дафтари президентӣ вуҷуд доштанд.

Дар Конститутсия Веймар августи соли 1919 дафтари идораи президенти Олмон (  ) таъсис ёфта буд. Пас аз марги Поул фон Гинденбург дар моҳи августи соли 1934 дафтар холӣ монд ва Адолф Ҳитлер ҳамчун Фюрер ва Рейхсканслер сарвари давлат шуд (ба таври бозгашт тавассути раъйпурсӣ тасдиқ карда шуд). Дар моҳҳои апрел-майи соли 1945, Карл Донитз пас аз худкушии Ҳитлер(мувофиқи васияти охирини Ҳитлер ) ба муддати кӯтоҳ президент шуд.

Дар Қонуни асосии Ҷумҳурии Федеролии Олмон, майи соли 1949 барои таъсиси дафтари идораи Президенти Ҷумҳурии Федеролии Олмон (  ). Аз замони муттаҳидшавии Олмон дар соли 1990, Президент сарвари давлати тамоми Олмон шуд.

Конститутсияи Олмони Шарқӣ дар моҳи октябри соли 1949 дафтари президенти Чумҳурии Демократии Олмон ( ) (ҶДО) таъсис кард. Баъди даргузашти Вилгелм Пик дар соли 1960 вазифаи президентро сардори дастаҷамъии давлат - Staatsrat («Шӯрои давлатӣ») иваз кард. Пас аз он ки Staatsrat 5 апрели соли 1990 бекор карда шуд,  президенти Volkskammer ( «Палатаи мардумӣ») сарвари давлати Олмони Шарқӣ ба Ҷумҳурии Федеролии Олмон 3  октябри соли 1990 пайваст.

## Имперотурии сеюми Олмон (1871-1945)
### Ҷумҳурии Веймар (1919–1933)
* Фридрих Эберт (11 феврали 1919 — 28 феврали 1925)
* Ҳанс Лютер (28 феврали 1925 - 12 марти 1925)
* Валтер Симонс (12 марти 1925 - 12 майи 1925)
* Поул фун Ҳинденбург (12 майи 1925 - 2 августи 1934)

### Олмони фашистӣ (1934-1945)
* Адолф Ҳитлер (2 августи 1934 - 30 апрели 1945) 
* Карл Дунитс (30 апрели 1945 - 23 майи 1945)

## Ҷумҳурии Демократии Олмон (Олмони Шарқӣ) (1949–1990)
Ҷумҳурии Демократии Олмон (ҶДО) давлатест, ки аз 7 октябри соли 1949 то 3 октябри соли 1990 вуҷуд дошт. 

## [[Ҷумҳурии Федеролии Олмон]] (1949 — то ҳоло)

## Нигаред низ
* Президенти федеролии Олмон
 
## Эзоҳ
 
 
Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Олмон
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Франк-Валтер Штайнмайер

**Франк-Валтер Штайнмайер** (олмонӣ Frank-Walter Steinmeier; таваллуд 5 январи 1956, Детмолд, Олмон) — арбоби давлатӣ, сиёсатмадори Олмон, иҷрокунандаи вазифаи президенти федеролӣ аз 19 марти соли 2017.

Дар гузашта - вазири корҳои хориҷии Олмон (2005-2009 ва 2013-2017), ноиби канслери Олмон (2007-2009), аз соли 1975 узви Ҳизби сотсиал-демократии Олмон.
Аз 1 январи соли 2016 то 1 январи соли 2017 - раиси САҲА.

14 ноябри соли 2016 дар интихоботи 12 феврали соли 2017 аз ҷониби ҳизби Иттиҳоди христианҳои демократии Олмон (ИХД) номзад ба мақоми президенти Олмон пешбарӣ карда шуд ва бинобар ин аз вазифаи раисиҷумҳури Олмон озод карда шуд. Вазири корҳои хориҷӣ 27 январи 2017 .

12 феврали соли 2017 дар интихоботи президентӣ пирӯз шуд ва Президенти федеролии Олмон интихоб шуд. Маросими савгандёдкунии президенти федеролӣ 19 марти соли 2017 баргузор шуд .
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Президентҳои Олмон
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Олмон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Олмон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Забони русӣ дар Исроил

мини| Дӯкони меваю сабзавот бо аломати русӣ ва ибрӣ дар Исроил
[мини| Панели Ба забонхо  ибрӣ, арабӣ, англисӣ ва русӣ дар Вазорати корҳои дохилӣ / Вазорати муҳоҷират дар [Эйфа|Ҳайфа]]
**Забони русӣ дар [[Исроил]]** Аз ҷониби шумораи зиёди шахсон истифода мешавад, ки шумораи нотиқон он дар соли 1989 20 фоизи аҳолиро ташкил мидод. Аксари онҳо муҳоҷироне буданд, ки дар авоили солҳои 1990 ва баъд аз он аз Иттиҳоди Шӯравии собиқ ба Исроил омадаанд.

Забони русӣ яке аз маъмултарин забонҳои хориҷӣ дар Исроил аст ва ҳамарӯза дар бисёр ҷанбаҳои зиндагӣ истифода мешавад. Забони русӣ бузургтарин забони модарии ғайрирасмӣ дар Исроил аст. Ҳукумат ва корхонаҳо аксар вақт ба забони русӣ маълумот пешниҳод мекунанд ва ҳатто дар баъзе минтақаҳое ки шумораи зиёди муҳоҷирони яҳудиёни рус доранд, забони русӣ нимрасмист.

Дар соли 2013 пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ 1 миллиону 231 ҳазору 303 нафар аз кишварҳои пасошӯравӣ ба Исроил муҳоҷират кардаанд. Дар соли 2017 аз шумораи умумии аҳолии 8,7 миллион нафар исроилиёни русзабон тақрибан 1,5 миллион нафар буданд.

## Эзоҳ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Забони русӣ
Таркиши мошини бензин дар Кап-Ҳаитиен

**Таркиши мошини бензин** 14 декабри соли 2021 дар минтақаи Самарии шаҳри Кап-Ҳаитиен (Ҳаитӣ) рух дод. Дар натиҷаи ин ҳодиса 75 нафар кушта ва беш аз 100 нафар ҷароҳат бардоштанд.

Тавре баъдан маълум шуд, худи чанде аз қурбониён ба мошини сӯзишворӣ, ки дар натиҷаи садама афтода буд, наздик шуда, кӯшиш кардаанд, ки бензини берун аз он берунро ҷамъ кунанд.

Сабаби чунин амали сокинони маҳаллӣ бӯҳрони ҷиддии маводи сӯхт дар Ҳаитӣ мебошад.

Дар натиҷаи вазъи ниҳоят вазнини иқтисодӣ ва иҷтимоӣ дар Ҳаитӣ, ки ҳамагӣ чор моҳ пеш заминларзаи шадид рух дод, мақомоти маҳаллӣ ва дармонгоҳҳо омода набуданд, ки ба осебдидагон сари вақт ва дар ҳаҷми зарур ёрии тиббӣ расонанд. Бархе аз қурбониён дар долонҳои беморхонаҳо ҷойгир карда шуданд, барои баъзе ҷойҳо дар беморхонаи саҳроӣ ҷойгир карда шуданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Воқеаҳои 14 декабр
Ҷоламан (ноҳияи Қарбулоқ)

**Ҷоламан** () — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қарбулоқ ҷойгир аст. Дар соли 2009 1505 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ
Дарёдор

**Дарёдор** () — дараҷае солорӣ дар нерӯи дарёӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз новхудо якум ва пойинтар аз дарёбон дорад ва баробар бо гундсолор дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ аст; **контр-адмирал**.

## Вожашиносӣ
«*Дарёдор*» ба маънои «*дарёдоранда*; *нигаҳдори дарё*» аз як вожа ва як пасванд сохта шудаву мақулаи дастурии он исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (*дарё*) + пасванд (*-дор*), ки ба исм афзуда мешавад ва умуман маънии «*нигаҳдоранда*»-ро мерасонад] аст.  
*[[дарё]]* (   
Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст.

Истилоҳи «*дарёдор*»-ро соли 1935 ''Фарҳангистони забони Эрон'' ҷойгузини дараҷаи низомии «*амирулбаҳри севум*» (аз  <  «*фармондеҳи нерӯи дарёӣ*») кардааст.

## Пешина
**Адмирал** ( <  < , *admiral* <  *амиру-л-баҳр* «*дарёсолор*») ҳамчун дараҷаи низомӣ дар нерӯи дарёӣ дар Аврупо садаи XII расм шуд (дар Венетсия ва Генуя). Пётри I охири садаи XVII дар Русия ин дараҷаро (генерал-адмирал, адмирал, витсе-адмирал ва контр-адмирал) ҷорӣ намуд. 

7 майи 1940 дар Флоти ҳарбии баҳрии СССР дараҷаҳои контр-адмирал, витсе-адмирал, адмирал, адмирали флот таъсис ёфтанд, барои адмиралҳои хидмати инженерии киштӣ унвонҳои инженер-контр-адмирал, инженер-витсе-адмирал, инженер-ад­мирал ҷорӣ шуд. 3 марти 1955 ба ивази унвони адмирали флот – Адмирали Флоти Иттифоқи Советӣ қабул шуд. Аз 28 апрели 1962 унвони Адмирали Флоти СССР низ ҷорӣ гардид. Барои адмиралҳои хидмати инженерӣ аз 18 ноябри 1971 унвонҳои конт-адмирал-инженер, витсе-адмирал-инженер, адмирал-инженер муқаррар шуданд.

## Сарчашма
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рутбаҳои ҳарбӣ
Гурӯҳ:Адмиралҳо
Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Солорон
## Пайвандҳо
* Дараҷаи низомӣ
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон
Рауф Додобоев

**Рауф Додобоев** (*Додобоев Рауф Додобоевич*; 13 декабри 1924, деҳаи Қистакӯз, ноҳияи Хуҷанд, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 30 декабри 2001, Душанбе, Тоҷикистон) —  ходими ҳизбӣ ва давлатӣ. Иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Муаллими хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1974). Вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1974—1986).

## Зиндагинома
Рауф Додобоев 13 декабри 1924 деҳаи Қистакӯзи ноҳияи Хуҷанд дар хонаводаи деҳқон ба дунё омадааст. Хатмкарддаи курси яксолаи омӯзгории Омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Ленинобод. Соли 1942 ба сафи Артиши Шӯравӣ даъват шуд. Курсанти мактаби миномётчиёни Маскав ва фармондеҳи дастаи разведкачиёни полки 315-уми гордӣ дар маҳалли Нижний Днепр буд. Дар амалиёти ҷангии ҷабҳаҳои Степной, Воронеж, Украина дар самтҳои Курск-Орёл, Яссо-Кишенёв, озодкунии шаҳрҳои Харков, Кировоград, Кривой Рог, ҳамчунин Маҷористон, Булғория, Молдавия ширкат дошт. 

Соли 1953 факултети таъриху фплологияи Университети давлатии Тоҷикистонро хатм кард ва дар худи ҳамон ҷо ба кор пазируфта шуд. Соли 1962 Академияи илмҳои ҷамъиятии КМ ҲК шаҳри Маскавро хатм ва рисолаи номзадӣ химоя кард.  

## Корнома
Сардори идораи мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси Вазорати маорифи халқ (1962–1963), мудири шуъбаи идеология, илм, фарҳанг, тарғибу тарвиҷи КМ ҲК Тоҷикистон (1963–1974), Вазири маорифи халқ (1974–1986), дотсенти кафедраи Институти марказии такмили ихтисоси муаллимони Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон (1986–1993). Аз соли 1993 раиси Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати Тоҷикистон.

Дар съездҳои 15, 16, 17 ва 18-уми ҲК ҶШС Тоҷикистон аъзои КМ ҲК Тоҷикистоя интихоб шуд. Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 6, 7, 8 ва 9). 

## Таълифот
Муаллифи чандин асарҳо дар мавридитарбияи коммунистии ҷавонон. Яке аз муаллифони монографияи «Тоҷикистон дар шароити сотсиализми мутараққӣ». 

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои Шараф (дараҷаи 3), «Ҷанги Ватанӣ» (дараҷаи 2), «Дӯстӣ», «Нишони Фахрӣ», ду ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо, 6 Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон қадрдонӣ шудааст. 

Муаллими хидматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 6,7,8,9).

## Некдошт
Барои гиромидошти ёди ӯ дар ҷамоати деҳоти Хистеварзи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров мактаби миёнаи № 38 ба номи Рауф Додобоев гузошта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Додобоев Рауф // Донишномаи Душанбе. — : СИЭМТ, 2016. — С. 263. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Комиссарҳои халқ ва вазирони ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Ҳизби халқӣ-демократии Гурҷистон

**Ҳизби халқии демократии Гурҷистон** (баъзан ҳамчун "Ҳизби миллӣ-демократии Гурҷистон" номида мешавад) (ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია, Эровнул Демократиули Парти) — ҳизби сиёсии кӯҳнатарини Гурҷистон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Ҳизби ягонаи коммунистии Гурҷистон

**Ҳизби ягонаи коммунистии Гурҷистон** (ҲЯКГ, ) — ҳизби коммунист дар Гурҷистон. Вай худро вориси ҳуқуқии Ҳизби Коммунистии РСС Гурҷистон мешуморад, тарафдори барқарор намудани РСС Гурҷистон аст. Вай муддати тӯлонӣ дар як мавқеи нимпаҳлӯӣ қарор дошт ва аз ҷониби мақомоти Гурҷистон таъқиб мешуд. Ба СКП-КПСС дохил карда шудааст.

## Таърих
Дар анҷумани муассисон дар авоили моҳи сентябри соли 1994 таъсис ёфтааст. Ба ЕКПД Иттиҳоди коммунистҳо, ҷамъияти Сталин ва Ҳизби коргар шомиланд. 10 ноябри соли 1994 ба қайд гирифта шудааст  .

Вай дар соли 1995 ташаббуси таъсиси Ҷунбиши ватандӯстии халқӣ таҳти сарварии раҳбари ҲЯКГ Пантелеймон Георгадзе, собиқ муовини нахуствазир Автандил Маргианӣ, раиси собиқи парлумон Вахтанг Гогуадзе, раҳбари бахши радикалии гурезаҳои абхозӣ, рӯзноманигор Борис Какубатерий буд. . Ин ҷунбиш ҷонибдори ҳамгироӣ бо Русия ва дигар ҷумҳуриҳои ИДМ буд, ба эҳёи ҷамъиятии Игор Георгадзе, писари раҳбари ҲЯКГ машғул буд.

Дар охири моҳи декабри соли 2000 Дар Гори анҷумани ҲЯКГ баргузор шуд, ки бо талаби истеъфои "режимҳои реаксионӣ" дар сари қудрат дар ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ва эҳёи Иттиҳоди Шӯравӣ баррасӣ шуданд.

27 феврали 2001 Вазири адлияи Гурҷистон Михаил Саакашвилӣ даъват кард, ки Ҳизби коммунисти Гурҷистон манъ карда шавад, зеро он "конститутсияро нақз мекунад ва ба сарнагунии ҳукумати қонунӣ" даъват мекунад, аммо порлумони кишвар аз тарҳи қонуни дахлдор пуштибонӣ накард.

11 августи 2008 Кумитаи марказии ҲЯКГ изҳорот нашр кард, ки дар он ҷанги роҳбарияти Гурҷистонро дар замони дар Осетияи Ҷанубӣ генотсид номид. 

Рӯзи 31 январи соли 2014 раҳбари Ҳизби коммунисти Гурҷистон Нугзар Авалиани дар гузаргоҳи пиёдагардро мошин пахш карда, сахт маҷрӯҳ шуд. 8 марти соли 2014 бар асари оқибатҳои марговар фавтид.

### Роҳбарон
Котиби якуми КМ

* Пипия, Темур Иосифович (аз 2014)
* Авалиани, Нугзар Шалвович (2009 - 2014)
* Георгадзе, Пантелеймон Иванович (1994-2009 г. )

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Лело барои Гурҷистон

мини|рост|Нишони (логотип) ҳизби сиёсии "Лело барои Гурҷистон"
**Лело барои Гурҷистон** — ҳизби сиёсӣ дар Гурҷистон аст, ки дар охири соли 2019 аз ҷониби соҳибкорон Мамука Хазарадзе ва Бадри Ҷапаридзе таъсис дода шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Давлат барои мардум

**Давлат барои мардум** (гурҷ. სახელმწიფო ხალხისთვის) — ҳизби сиёсӣ дар Гурҷистон аст, ки аз ҷониби басси операи гурҷӣ Паата Бурчуладзе таъсис ёфтааст, пас аз соли 2016 Ника Матучадзе раиси ҳизб шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Гурҷистон
Аҳолии Британияи Кабир

**Аҳолии Британияи Кабир** то моҳи июни соли 2021 67,081,000 ҳисоб карда мешавад. Аҳолии Бритониёи Кабир тибқи барӯйхатгирии соли 2011 63 181 775 нафар, аз ҷумла дар Англия 53 012 456 нафар, дар Шотландия 5 295 000 нафар, Уэлс 3 063 456 нафар, дар Ирландияи Шимолӣ 1 810 86 нафар буд.

## Вазъи демографӣ аз соли 1900

### Аз рӯи нишонаҳои этникӣ
Сафедпӯстон — 87,2 %; сиёҳпӯстон/африқоиҳо — 3 %; осиюиҳо: ҳиндуҳо 2,3 %, покистониҳо — 1,9 %; нажодҳои омехта — 2%; ғ. — 3,7% (баҳои с. 2011).

Аз онҳо:

Тибқи соли 2001 (шумораи миллатҳо):

То соли 2019, тибқи ҳисобҳои СММ, дар Британияи Кабир 9,552,110 муҳоҷир зиндагӣ мекарданд, ки 14,1% аҳолии кишварро ташкил медиҳанд.

## Аз рӯи дин
Мувофиқи маълумоти The World Factbook, таркиби аҳолии Британияи Кабир аз рӯи эътиқод дар соли 2011 чунин аст: насрониён (аз ҷумла англиканҳо, католикҳо, пресвитерианҳо ва методистҳо) 59,5%, мусулмонон 4,4%, ҳиндуҳо 1,3%, дигарон 2%, маълумот нест — 7,2%, атеистҳо — 25,7%.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аҳолии Британияи Кабир
Йоахим Гаук

Йоахим Вилҳелм Гаук (; таваллуд 24 январи 1940, Росток, Мекленбурги Олмон) — сиёсатмадори олмонист. Президенти федеролии Олмон дар солҳои 2012-2017.
 
18 март 2012 Гаук президенти федеролии Олмон интихоб шуд, ки аз 1232 овоз 991 овозро гирифт. 23 март 2012 расман ба кор даромад..

3 июн 2016 эълон кард, ки омода аст аз мубориза барои курсии президентӣ дар интихоботи оянда даст кашад (2017).
## Адабиёт
* Алексей Мокроусов. www.Gauck.de: пастор и его страна. Нерусский опыт комиссии Гаука // Индекс. Досье на цензуру. 2001. № 14.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Президентҳои Олмон
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Олмон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Олмон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Хорст Зеехофер

**Ҳорст Ло́ренс Зе́еҳофер** (; 4 июли 1949, Инголштадт, ҶФО) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Олмон, Вазири корҳои дохилии Олмон (2018-2021), Сарвазири Бавария (2008-2018), Президенти Бундесрат (2011- 2012).

Мувофиқи ротатсияи 1 ноябри соли 2011 Ҳорст Зееҳофер вазифаи раиси Бундесратро гирифт. Дар робита ба истеъфои Президенти федеролии Олмон Кристиан Вулф муваққатан вазифаи Президенти федеролии Олмонро (аз 17 феврали 2012 то 18 марти 2012) ба ӯҳда гирифт.

## Пайвандҳо
* 
* 
* 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Гурӯҳ:Президентҳои Олмон
Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Олмон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Олмон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Абдулбашир Рашидов

**Абдулбашир Рашидов** (*Рашидов Абдулбашир Рашидович*; 2 ноябри 1941, деҳаи Шӯрқӯрғон, ноҳияи Конибодом, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 22 апрели 2006, Душанбе, Тоҷикистон) — ходими давлатӣ ва донишманди тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (1980). Вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1986—1988).

## Зиндагинома
Абдулбашир Рашидов 2 ноябри соли 1941 дар деҳаи Шӯрқӯрғони ноҳияи Конибодом тба дунё омдааст. Вай мисли тамоми фарзандони солҳои ҷанг бе падар (падараш дар ҷабҳаи Ҷанги ҷаҳонии дувум кушта шуд) зиндагии душворе аз сар гузаронд. Модар дар колхоз кор мекард ва дар солҳои охир ба нафақа баромадан дар мактаб ба ҳайси техник кор мекард. Вай дар зодгоҳаш маълумоти ҳафтсола гирифта, соли 1960 Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакентро хатм кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Комиссарҳои халқ ва вазирони ҶШС Тоҷикистон
Евгений Гросс

**Евгений Фёдорович Гросс** () — и шӯравӣ, узви вобастаи АИ ИҶШС (1946).

## Зиндагинома
Донишгоҳи Ленинградро хатм карда (1924), дар ҳамон ҷо ба фаъолияти корӣ оғоз намудааст (аз 1938 профессори). Ҳамзамон корманди илмии ин-тҳои физика ва техника (1944) ва нимноқилҳои ИҶШС (1964). Таҳқиқоти Евгений Гросс ба оптика ва спектроскопияи ҷисмҳои сахт бахшида шудааст. Дар натиҷаи пажӯҳиши парешхӯрди рӯшноӣ дар системаҳои конденсатсияшуда сохтор (структура)-и нозуки хатти парешхӯрди Рэлейро дар кристаллҳо ва моеъҳо (онро Л. И. Манделштам ва Л. Бриллюэн пешгӯӣ карда буданд), ки ба он парешхӯрди мавҷҳои ҳиперсадоӣ мусоидат мекунанд, кашф намуд (1930). Соли 1935 якҷо бо М. Ф. Вукс тайф (спектр)-и парешхӯрди басомадҳои хурдро дар кристаллҳо, ки ба лапишҳои байнимолекулавии панҷараҳои кристаллӣ вобастаанд, ошкор сохт («басомадҳои Гросс»). Евгений Гросс алоқаи байни парешхӯрди рӯшноӣ ва зуҳуроти релаксатсиониро дар моеъҳо таҳқиқ намуда, усули тавассути тайфи рӯшноии парешхӯрда муқаррар сохтани муддати релаксатсияи молекулаҳоро пешниҳод кард (1940), ки дар моеъҳои ғайриқутбӣ татбиқ мешавад. Ӯ тайфҳои электронии кристаллҳоро таҳқиқ намуда, дар кристаллҳои нимноқилӣ мавҷуд будани экситонҳои Ванйе-Моттаро исбот кард. Минбаъд хосиятҳои экситонҳо ва мавқеи онҳоро дар зуҳуроти физикӣ (фотоноқилият, люминессенсия ва ғ.) дақиқ таҳқиқ намуда, дар онҳо мавҷуд будани диамагнетизм, ионизатсияи майдони электрии беруна, инверсияи майдони магнитӣ ва ғ., инчунин тайфи оптикии биэкситонҳоро ошкор сохт. 

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1946), Мукофоти ленинӣ (1966). Бо ордени Ленин ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Спектр возбуждения экситонов в кристаллической решетке// Успехи физических наук. Т. 63. Вып.3 1957;
* Экситон и его движение в кристаллической решетке// Успехи физических наук. Т. 76. Вып.3. 1962.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Новиков Б. В. Судьба двух открытий: Очерк о Е. Ф. Гроссе. Л., 1988;
* Воспоминания о Гроссе (к 100-летию со дня рождения): [Сб.]. СПб., 1997.
Устодбузурги шатранҷ

**Устодбузург** (), **гроссмейстер** ( «устоди бузург») — унвони олии фахрии варзишӣ, ки аз ҷониби ФИДЕ (Федератсияи байналхалқии шоҳмот) ба шоҳмотбозон ва шашкабозони бисёр қавӣ дода мешавад.

Вожаи гроссмейстер бори нахуст соли 1838 дар матбуоти Ғарб пайдо шуда, соли 1907 дар мусобиқаҳои ҷаҳонии шоҳмот дар Олмон ба ғолибони он дода шуд. Соли 1914 император Николайи II унвони гроссмейстер ро ба ширкаткунандагони мусобиқаи Санк-Петербург рас-ман тақдим кард. Ҳамчунин федератсияҳои гуногуни шоҳмот дар кишварҳои мухталиф (монанди ИҶШС, Маҷористон) аз ин вожа борҳо истифода кардаанд. Федератсияи умумиҷаҳонии шашка соли 1948 дар шашка унвони гроссмейстер ро ҷорӣ кард. Соли 1949 ФИДЕ унвони гроссмейстери байналмилалиро таъсис намуд. Соли 1950 ФИДЕ 27 бозигарро расман ба унвони гроссмейстер муаррифӣ намуда, соли 1953 бори нахуст шартҳо ва қонунҳоеро пешкаш кард, ки дар асоси он унвони мазбур ба афрод тақдим мешуд. Соли 1953 унвони гроссмейстери Федератсияи байналмилалии шоҳмоти мукотибаӣ ва соли 1972 гроссмейстери байналмилалӣ оид ба композитсияи шоҳмот низ таъсис дода шуд. Аз байни занони шоҳмотбоз нахустин бор соли 1978 бо тасмими хосси ФИДЕ Нона Гаприндашвили (аз Гурҷистон) ба унвони гроссмейстер ноил шуд. Ҷудит Полгар (аз Маҷористон) соли 1991 дар мусобиқаҳои ҷаҳонии шоҳмот байни занон ғолиб омада, соҳиби ин унвон гардид. Аз соли 2000 то кунун маъмулан шоҳмотбозоне, ки дар рейтинги ҷаҳонӣ миёни занон даҳ ҷойи аввалро ишғол кардаанд, соҳиби унвони гроссмейстер шудаанд. Имрӯз касеро гроссмейстер мегӯянд, ки рейтинги ӯ дасткам ба 2500 расида ва дар ду мусобиқаи байналмилалии таҳти шароити хос (ҳузури гроссмейстер они дигар, шумораи мусобиқаҳо, ҳадди миёнаи рейтинги ширкаткунандагон ва ғ.) ширкат намуда, натиҷаи матлубро ба даст оварда бошад. Ин унвон ҳамчунин ба қаҳрамони мусобиқаҳои ҷаҳонии шоҳмот байни ҷавонон (зери 20 сол), мусобиқаҳои ҷаҳонии шоҳмот байни занон, мусобиқаҳои собиқадорони шоҳмоти ҷаҳон ва 16 нафари аввали Ҷоми ҷаҳонии шоҳмот, дар сурате ки пеш аз ин соҳиби унвони гроссмейстер нагашта бошанд, дода мешавад.

Алоуддин Алии Шатранҷиро (асри 14) аз нахустин гроссмейстерҳои тоҷикон номидан мумкин аст. Ӯ дар қаламрави империяи Темури Курагон ҳарифи ҳамтое надоштааст ва асаре пиромуни шатранҷ низ навиштааст. Имрӯз дар Тоҷикистон Фаррух Амонатов ин мартабаро дорад ва дар мусобиқаҳои байналмилалӣ бо комёбӣ ҳунарнамоӣ мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Шахматы. Энциклопедический словарь. М., 1990.
* Новая российская энциклопедия. Т.V(1). М., 2008.

Гурӯҳ:Шатранҷ
Гроссуляр

**Гроссуляр**, **гроссулярит** () — минерал, аз гурӯҳи беҷода. Таркиби кимиёиаш  Ca3Al2[SiO4]3. Гроссуляр беранг, баъзан зарду бӯр ё сабз мешавад. Сахтиаш 6,5–7,0; зичиаш 3530–3600кг/м3. Бештар дар мавзеи ҷинсҳои оҳакдори метаморфӣ вомехӯрад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Малайсарӣ (истгоҳ)

**Малайсарӣ** () — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қарбулоқ ҷойгир аст. Дар соли 2009 611 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ
Феҳристи президентҳои Фаронса

мини|267x267пкс| Дарвозаи Қасри Елисей дар кӯчаи Фобур Сен-Оноре
Дар ин феҳрист тамоми президентҳои Фаронса аз замони таъсиси ин мақом шомиланд. Маълумоти муфассалро дар бораи ваколатҳои Президенти Фаронса дар мақолаи Президенти Фаронса пайдо кардан мумкин аст. Мақоми Президенти Ҷумҳурии Фаронса баъд аз қабули Конститутсияи соли 1848 Фаронса таъсис ёфтааст.

## Пайвандҳо

* Президенти Фаронса
* Феҳристи бонувони аввали Фаронса

Гурӯҳ:Таърихи Фаронса
Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Фаронса
Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо
Павел Гроховский

**Павел Игнатевич Гроховский** () — конструктор, ихтироъкор ва ташкилкунандаи саноати техникаи парашютӣ, авиатсионӣ ва ҳавоию десантии шӯравӣ, сарфармондеҳи дивизия. Дар Ҷанги якуми ҷаҳон (1914-18), Шӯриши октябрии мусаллаҳона (Қасри Зимистонӣ) ва Ҷанги гражданӣ (1918-22) иштирок кардааст. Дар Омӯзишгоҳи реалии Твер таълим гирифтааст.

## Зиндагинома
Хатмкардаи мактаби ҳарбии назариявии Қувваҳои ҳавоию ҳарбии Ленинград ва Мактаби авиатсияи ҳарбии Качино (1924), Мактаби дуввуми ҳарбии ҳавонавардии Борисоглебск ва Мактаби олии муҳорибаҳои ҳавоӣ (1925). Павел Гроховский ихтироъҳои аввалини худро ҳангоми дар Новочеркасск ҳавонаварди ҳарбӣ буданаш (1927) амалӣ намудааст. Аз соли 1929 Павел Гроховский ҳавонавард-озмоишгари Институти илмӣ-таҳқиқотии Қувваҳои ҳарбию ҳавоӣ, сарконструктори шуъбаи конструкторӣ (аз 1930), сарконструктори Бюрои махсуси конструкторию истеҳсолии Қувваҳои ҳарбию ҳавоии Кумитаи инқилобии Артиши Сурх (аз 1933) ва сарконструктори Институти таҷрибавии Саридораи саноати авиатсионӣ (1934-37) буд. Павел Гроховский сохтори мотопланери «Г-31» (1932), ҳавопаймои нақлиётию десантии «Г-37» (1934), ҳавопаймоҳои «Кукарача» (ҳавопаймои бедуми пайконшакли Г-39), Г-38, Г-61, Г-63 ва ғ.-ро таҳия намудааст.

Ҳамроҳ бо И. В. Титов бори аввал барои фурудоии одамону техника парашютҳои пахтагин (ба ҷойи абрешимини гаронбаҳо) сохта, соли 1932 усули бо парашют партофтани техникаи вазнинро, ки то ҳол истифода мешавад, пешниҳод кардааст. Павел Гроховский муаллифи чандин лоиҳаи техникаи ҳарбӣ, мас., бронеавтомобил дар болини ҳавоӣ, танк-аэрочана ё гранатомёти дастии зиддитанкӣ ва ғ. аст. Павел Гроховский соли 1937 аз вазифа сабукдӯш гардида, рутбааш то полковник поин фуроварда шуд. Минбаъд Павел Гроховский дар идораи марказии Шӯрои Осоавиахим кор карда, ноябри 1942 бо туҳмати ноҳақ ба ҳабс гирифта, паронда шуд. Соли 1957 сафед шудааст.

## Ҷоизаҳо
Павел Гроховский бо ордени Ленин сарфароз гардидааст (1933).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Георг Фридрих Гротефенд

**Георг Фридрих Гро́тефенд** (; ) — филолог, катибашиноси олмонӣ.

## Зиндагинома
Гимназияи шаҳри Мюнхенро хатм карда, ба пажӯҳиши забон ва адабиёти Юнони Қадим даст зад. Минбаъд дар Донишгоҳи Гётинген таҳсил кардааст. Дар гимназияи хатмкардааш, инчунин дар литсейи шаҳри Франкфурт дарс медод. Соли 1821 директори литсейи Ҳанновер таъйин гардид. Аз оғози фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ Георг Фридрих Гротефенд ба таҳқиқу рамзкушоии катибаҳои қадими Шарқ, аз ҷумла хатти мехӣ майлу рағбат дошт. Соли 1819 ӯ аз ҷумлаи муассисон дар таъсиси «Анҷумани таърихи бостони Олмон» буд. Оид ба лаҳҷаҳои умбрӣ ва сокӣ, сиккаҳои бохтарӣ ва ғ. рисолаҳову мақолаҳо ба табъ расонд. Дар муддати кӯтоҳ катибаҳои дар кӯҳи Бесутун ба хатти мехӣ навишташударо хонд. Азбаски номи шоҳони эронӣ дар осори юнонӣ сабт шуда буданд, дар катибаҳои хатти мехӣ вай номи Доро, Виштосп (Гуштосп), Хашиёршоҳро хонда тавонист. Георг Фридрих Гротефенд дар кори худ аз матнҳои интишоркардаи олимони Дания — Мюнтер, Карстен Нибур ва аз асарҳои ҳамватану мураббиаш Олаф Герхард Тихсен, инчунин донишманди фаронсавӣ Силвестр де Саси (ному унвони шоҳони Сосониро аз рӯи матнҳои паҳлавӣ муайян карда буд) истифода бурд. Георг Фридрих Гротефенд аломатҳои такроршавандаро дар хатти мехӣ кашф кард, онҳоро ба ҳам муқоиса намуд ва ҷумлаҳои «Ман Доро шоҳ, шоҳи бузург, шоҳи шоҳон, Виштоспро писар, ҳахоманишӣ» ва «Хашиёршоҳ шоҳи бузург, шоҳи шоҳон, шоҳ Дороро писар, ҳахоманишӣ»-ро хонд. Умуман, Георг Фридрих Гротефенд дар таҳқиқи хатти мехӣ чунин нуктаҳоро муқаррар кард: 

# катибаҳои давраи Ҳахоманишиён ба се забон навишта шудаанд;
# ҳуруфи матни форсии онҳо на ҳиҷоӣ, балки алифбоиянд;
# онҳоро аз чап ба рост бояд хонд;
# алифбои он дорои 40 аломат аст; барои ишораи садонокҳои кӯтоҳу дароз аломатҳо мавҷуданд;
# катибаҳо ба забони занд навишта шуда, ба замони ҳукмронии шоҳони ҳахоманишӣ дахл доранд. 

Аз нуктаҳои мазкур нуктаи панҷум ғалат баромад, чунки дар пажӯҳишҳои баъдӣ ба субут расид, ки катибаҳои Ҳахоманишиён на ба забони занд (забони авестоиро дар асрҳои 18-19 дар Аврупо занд мегуфтанд), балки ба забони форсии бостон, эломӣ, аккадӣ навишта шудаанд. Гарчанде дурустии на ҳама рамзкушоиҳои Георг Фридрих Гротефенд собит гардиданд, вай асосгузори рамзкушоии хатти мехии забони форсии бостон ба шумор меравад; аксари пажӯҳишҳои баъдӣ ба кашфиёти ӯ асос ёфтаанд. Георг Фридрих Гротефенд оид ба омӯзиши катибаҳои Ҳахоманишиён ва катибаҳои мехии Бобил асарҳо ба табъ расондааст.

## Осор
* Neu Beiträge zur Ezläuterung der persepolitanischen Keilschrift. Hannover, 1837.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Саймиддинов Д. Форсии бостон. Д., 2007;
* Оранский И. М. Введение в иранскую филологию. М., 1960;
* Дабльхофер Э. Знаки и чудеса. М., 1963;
* Керам К. Боги, гробницы, ученые. Роман археологии. М., 1963 — СПб, 1994;
* Утевская П. Слов драгоценные клады. М., 1987. М. Диловаров.
Александр Гротендик

**Алекса́ндр Гротенди́к** (; ) — и фаронсавии олмонитабор. Профессори Донишгоҳи Порис.

## Зиндагинома
Маълумоти олиро дар Донишгоҳи Монпелие гирифта, сипас, дар Порис дар семинарҳои А. Картан ширкат меварзад ва илми риёзиро дар Нанси таҳти роҳбарии Ж. Дедонне ва Л. Швартс меомӯзад. Солҳои 1960-69 дар Институти илмию таҳқиқотии бузурги Бюре-Сюр-Иввет кор кардааст. Таҳқиқоти асосии Александр Гротендик ба соҳаи топология, аз ҷумла назарияи гомологии алгебраҳои абстрактӣ, гуногуншаклиҳо ва назарияи гурӯҳҳо бахшида шудаанд. Дар геометрияи алгебравӣ топологияи Александр Гротендик мақоми муҳим дошта, ҳалқаҳои Гротендики гурӯҳҳои ортогоналии проективӣ маълуманд.

Барои фаъолияти сулҳхоҳӣ соҳиби шиносномаи шаҳрванди дунё гардидааст. Бо мукофот ва медали тилои ба номи Ҷ. Филдс (1966) ва медали ба номи Пикар (1977) сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ноҳияи Қарбулоқ

**Ноҳияи Қарбулоқ** () — воҳиди маъмурӣ дар ҳайати вилояти Алматӣ, Қазоқистон. Марказ — деҳаи Сариӯзек.

## Таърих
Бо қарори Президиуми Шӯрои Олии ҶШСҚаз аз 25 декабри соли 1973 таҳти № 2372-VIII ноҳияи Қарбулоқ () дар ҳайати вилояти Толдӣ-Қӯрғон бо марказаш дар деҳаи типи шаҳрии Сариӯзек ташкил ёфт.

Соли 1997 ин ноҳия ба тобеияти вилояти Алмаато гузашт, қаламрави собиқ  дохили ноҳия карда шуд.

## Аҳолӣ

Таркиби миллӣ (оғози соли 2019):

* Қазоқҳо — 43 388 наф. (88,80 %)
* Русҳо — 4 138 наф. (8,47 %)
* Чеченҳо — 718 наф. (1,47 %)
* Тоторҳо — 186 наф. (0,38 %)
* Уйғурҳо — 84 наф. (0,17 %)
* Украинҳо — 43 наф. (0,09 %)
* Олмониҳо — 59 наф. (0,12 %)
* Ғайра — 244 наф. (0,50 %)
* Дар умум — 48 860 наф. (100,00 %)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияи Қарбулоқ