open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
АЙРЕКС

**АЙРЕКС** () — ташкилоти байналхалқии ғайримолиявиест, ки роҳбарӣ ва таъминкунии барномаҳои навтаринро ҷиҳати беҳтар гардонидани соҳаи маориф бар дӯш дорад ва бо масъалаҳои мустаҳкам гардонидани матбуоти озод ва омӯзонидани таълимоти рушди плюралистии ҷомеаи шаҳрвандӣ сару кор дорад. Идораи марказии АЙРЕКС дар Вашингтон, ИМА ҷойгир аст.

АЙРЕКС соли 1968 созмон ёфтааст. Буҷаи солонаи барномаҳояш 50 миллион долларро ташкил медиҳад ва 500 кормандро дар тамом, ҷаҳон фарогир аст. АЙРЕКС ва шарики ӯ АЙРЕКС Европа барномаҳои гуногун ва таҷрибаи машваратиро дар зиёда аз 50 кишвари олам пешниҳод месозанд.

## Маориф
Маориф рушди иқтисод, дигаргуниҳои иҷтимоӣ ва иштироки шаҳрвандонро дар ҳаёти ҷамъият таъмин карда, барои пешвоёни (лидерони) оянда заминаи устувор мегузорад. АЙРЕКС бо фардиятҳои ҷудогона, институтҳо ва давлат ҷиҳати беҳтару дастрас гардонидани маориф дар тамоми ҷаҳон ҳамкорӣ мекунад.

АЙРЕКС барномаҳоро дар ин замина лоиҳагузорӣ карда, консалтингро таъмин мекунад, то ин ки таълимоти ибтидоии доимӣ дар сатҳи аввала ва миёна мавҷуд бошад. Идомаи ин ҳама метавонад таълимоти олӣ гардад, ки тренинги касбиро фарогир аст.

Ташаккули институти таълимотӣ;
Омӯзгорон ва тренинги факултативӣ;
Рушди барномаи таълимӣ;
Таҳқиқи байналхалқӣ ва аъзоигии касбӣ;
Магистратура ва таҳсили донишҷӯён дар хориҷа;
Технология барои таълим аз ҷумлаи барномаҳоянд.

## Матбуоти мустақил
Матбуоти мустақил шаҳрвандонро ба равзанаи иттилоот ҷалб ва ошно месозад, ки тараққиёти демократӣ ва экологиро пешбарӣ менамояд. Сохтори касбии матбуот ба ҳокимияти шаффофу мустақил бунёд мегузорад, адолату иқтисодро пешбарӣ мекунад ва муҳокимаю баҳси воқеиро дар бобати масъалаҳои иҷтимоию сиёсӣ ташкил мекунад.

АЙРЕКС бо ҳамкорони маҳаллӣ фаъолият менамояд, то эътимодияти комили касбӣ ва мустаҳкамии иқтисодро дар нашрияҳо, радио, телевизион ва Интернет таблиғ кунад. Барномаҳои махсусгардонидашуда ва грантҳои хурд заминаи мусоидро барои таҳқиқи босуботи ҳисобот мегузоранд ва роҳбарикуниро дар сохтори ВАО хубтар карда, ҳимояи матбуоти мустқилро таъмин мекунанд.

Доираи фарогирии барномаҳо:
* Журналистикаи тренингӣ (таълимӣ), Журналистикаи шаҳрвандӣ ва маориф;
* Стратегияи матбуот ва менеҷмент;
* Инкишофи савдо (бизнес) ва реклама;
* Иттилоъ ва коркарди корҳои ҷамъиятӣ;
* Матбуот, таҷдиди қонун ва ҳимоя;
* Технология ва инкишофи инфраструктура;

## РУШДИ ҶОМЕАИ ШАҲРВАНДӢ
Рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ таваҷҷуҳи шаҳрвандон, ташкилотҳои ғайридавлатӣ ва кормандони ҳокимияти маҳаллиро бобати дар ҳамкорӣ фаъолият доштан ҷиҳати беҳтар тарбия намудани давлати пурқудрат ҷалб мекунад.

АЙРЕКС аз усули хос ва тренингҳояш истифода мекунад, то аз мӯҳтоҷоти ҷомеа хабардор бошаду шахсиятҳои иштиёқмандро барои беҳтару хубтар ба давлат хидмат кардан ҷалб созад.
АЙРЕКС фаъолияти мақсадноки худро барои аҳолӣ пешкаш мекунад, ки миёни онҳо занон, ҷавонон, аққалиятҳои миллӣ, гирифторони бемории ВИЧ/СПИД ва маъюбон мавҷуданд.

## Нигаред низ
* Барномаи Таҳсил ва Мубодилаи ба номи Эдмунд Маски

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии АЙРЕКС — IREX
* Сомонаи расмии АЙРЕКС дар Тоҷикистон 

Гурӯҳ:Ташкилоти байналхалқӣ
Гурӯҳ:Ташкилоти байналхалқии амрикоӣ
Гурӯҳ:Ташкилоти байналхалқӣ дар Тоҷикистон
Дастури зоишӣ

**Дастури зоишӣ** ё **Грамматикаи зоишӣ** (аз ) — яке аз рӯйкардаҳои баррасии нахви забон аст, ки тавассути Ноам Хомски табийн шудааст. Тадвин бо нигориши китоби Сохтҳои нахвӣ тавассути Хомски оғоз шуд. Дастур: Байни солщои 1923 ва 1957 ҳадафи забоншиносӣ "Такмили равандҳои кашф" буд; яъне ёфтани маҷмуаъи аз усуле, ки забоншиносро қодир кунад то дастури забониро аз тӯдаи иттилоот, ки ба кумаки сухан гӯии аҳли забон гуфта шуда, кашф ва истихроҷ кунад ва дастур бояд амалӣ бошад ва сарфа бар асоси алгуҳое бошад, ки сарфан дар забон вуҷуд доранд ва ҳеч руҷӯъи ба маъно надошта бошанд.

## Нигаред низ
* Дастури забон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дастури зоишӣ
Гурӯҳ:Дастури забон
Мунзим

**Мунзим Мирзо Абдулвоҳид Бурҳонзода** (1877, Бухоро — 5 марти 1934, Сталинобод) — маорифпарвар,  ва и шӯравии тоҷик.

## Зиндагинома
Аз оилаи амалдор. Дар кӯдакӣ ятим монда, давраи наврасӣ ва ҷавониаш дар хонаи Садри Зиё гузаштааст. Ҳамон ҷо бо Садриддин Айнӣ дӯсти пайдо намуд. Соли 1900 бо супориши Садри Зиё «Наводир-ул-вақоеъ»-и Аҳмади Донишро китобат намуда, 1902 дар 2 девон ашъори Ҳайратро ҷамъ кард. Ин кор дар ташаккули ақидаҳои демократӣ ва маорифпарварии Мунда ёрӣ расонид. Пас аз хатми мадраса дар таъсиси мактабҳои усули нав иштирок намуда, соли 1908 ҳамроҳи Садриддин Айнӣ дар хонаи худ мактаби усули ҷадид кушод. «Раҳбари хат» ном аввалин дастуруламали дарсӣ тартиб дод. Соли 1917 ҳангоми шиддат гирифтани реаксия ва таъқиб шудани озодихоҳону равшанфикрони Бухоро Мунзим ба Тошканд рафта, дар редаксияи газетаи «Учқун» ва «Қутулуш» кор кард. Пас аз ташкили  Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро муовини Раиси  Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро ва чанде нозири тандурустӣ буд. Соли 1922 Совети Вазирони  Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро ӯро ба Берлин барои ба хондан бурдани кӯдакон фиристод. «Холида ё қизбола»-и Садриддин Айнӣ соли 1924 дар Берлин ба ҳуруфоти арабӣ чоп кард. Аз Берлин бар­гашта, дар Самарқанд дар аввалин нашриёти тоҷикӣ ба сифати ҳодими адабӣ кор кард. Соли 1927 ба Душанбе омад ва муовини раиси Комитаи ҳуруфоти лотинӣ таъин шуд. Чанде муаллими омӯзишгоҳи занон ва солҳои 1930—1933 дар газетаи «Тоҷикистони сурх» ҳодими адабӣ буд. Шеърҳои аввалинашро, ки дар пайравии шоирони классикии форс-тоҷик буданд, ҳангоми таҳсил дар Мадраса эҷод намудааст. Соли 1920 дар арафаи Инқилоби Бухоро дар рӯзномаи «Қутулуш» аввалин шеърҳои Мунзим чоп шудаанд: «То ба кай?», «Баёни ҳол». Мунзим дар назми советии тоҷик яке аз аввалин шоиронест, ки бахшида ба Владимир Илич Ленин шеър офаридаанд. («Бисту якуми январ»). Муаллифи достони «Инқилоби ҳоли дедҳқонон — зафари пахтакории онон»(1933).

Аз мероси адабии Мунзим ғайр аз шеърҳо баъзе мақолаҳои илмию публисистӣ («Дар бораи забони тоҷикӣ», «Даркору даркортар»), хитоба («Эй Шарқи мазлум», 1919) ва ғайра боқӣ мондаанд. Осори адабӣ ва маводҳо доир ба Мунзим дар матбуоти солҳои 20—30 ва тзакираҳои мухталифи тоинқилобӣ, асарҳои илмию таърихӣ пароканда буда, ҳанӯз ба таври кофӣ ҷамъоварӣ, нашр ва тадқиқ нашудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Соҳиб Шуҳратович Табаров. Мунзим — Жизнь и творчество видного деятеля движения джадидов. — Душанбе: Ирфон. 1991. ISBN 5-667-00587-5
* Мунзим. Маҷмӯаи осор — Душанбе,1967

Гурӯҳ:Адибони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Ҷавонбухороиён
Бак Лию

**Бак Лию** () — яке аз билоятҳои Вилояти Вилояти Бак Лию, Виетнам аст.
## External link
* Бак Лию 

Гурӯҳ:Вилояти Бак Лию
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Вйетнам
Ҷумла

**Ҷумла** (аз ) - як ё чанд калимае ки фикри ҷамъро мефаҳмонад.

## Гунаҳои
### Аз нигоҳи сохтор

* Ҷумлаи сода: Ҷумлае, ки танҳо аз як фарокард ташкил ёфта бошад.
Намуна: Фардо солгарди пирузии мардуми Никарагуа аст.

* Ҷумлаи мураккаб: Ҷумлае, ки танҳо аз ду ё чанд фарокарди ҳампойя сохта шудааст.
Намуна: Алӣ баъд аз китобхонаи миллӣ ба сартарошхона рафт.

## Нигаред низ
* Дастури забон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дастури забон
Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ

**Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ** () — адиб, , ношир, сиёсатмадор, маорифпарвар, яке аз роҳбарони ҷадидҳои Осиёи Миёна, ва аз чеҳраҳои барҷастаи адабиёту драматургияи узбек ва адабиёти тоҷик.

## Зиндагинома
Беҳбудӣ Маҳмудхоҷа соли 1875, д. Бахшитеппаи н. Тайлоқи вилояти Самарқанд ба дунё омадааст. Мадрасаро хатм кардааст, касбаш аввал муфтӣ буд. Ба Миср, Туркия (1900—1914) ва Қазону Уфа (1903—1904) сафар кардааст. Барои Мактабҳои усули ҷадид китобҳои дарсӣ ва дастурҳои «Мунтахаби ҷуғрофияи умумӣ», «Китоб-ул-атфол», «Мухтасари таърихи ислом», «Амалиёти ислом», «Мадхали ҷуғрофияи имронӣ», «Мухтасари ҷуғрофияи Русия» ва намоишномаи «Падаркуш»-ро таълиф намудааст, ки он соли 1913 нашр шуд ва моҳи январи с.1914 онро ҳаваскорони театри шаҳри Самарқанд ба саҳна гузоштанд. Мураттиб ва ношири асари «Туркистон, Бухоро ва Хива харитаси» («Харитаи Туркистон, Бухоро ва Хива»), муҳаррир ва ношири рӯзномаи «Самарқанд» (1913—1914) ва маҷаллаи «Оина» (1914—1915). Барои нашри китоб ва дастурҳои дарсӣ дар шаҳри Самарқанд «Нашриёти Беҳбудӣ»-ро таъсис додааст. Ҳамчунин дар шаҳри Самарқанд барои аҳолии маҳаллӣ нахустин китобхона ва қироатхона кушодааст. Ба қавли Саидризо Ализода, «ин мутафаккири ягона ва файласуфи фарзонаро душманони маданият ва ваҳшиёни шаҳид намуда, риши муборакашро ба хуни покаш рангин сохтанд». Гимназияи № 1 шаҳри Хуҷанд ба номаш гузошта шудааст. То соли 1936 ш. Қаршии Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба номи ӯ буд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе,2013,— С. 36 — 184 с. — ISBN 978-99947-958-2-6

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Ҷумлаи амрӣ

**Ҷумлаи амрӣ** (аз ) - яке аз анвоъи панҷгонаи ҷумла дар забони тоҷикӣ, форсӣ аст, ки дар анҷом додан ё надодани кор ё пазируфтан ва эъдом пазириши ҳолат ё сифати дархост мешавад. Ба шакли мусбат он феъли амрӣ феъл ва ба шакли манфии он феъли манфӣ мегӯянд.

Намуна: Китобро бардор!

## Нигаред низ
* Ҷумла
* Дастури зоишӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дастури забон
Муҳаммад Мурсӣ

**Муҳаммад Мурсӣ Исо Алъайёт** (; 20 августи 1951, Шарқия — 17 июни 2019) — сиёсатмадори мисрӣ, панҷумин раиси ҷумҳури Миср пас аз инқилоби 2011 Миср, раиси Ҳизби Озодӣ ва Адолат, як ҳизби таъсисшуда тавассути Ихвонул муслимин буд. Ӯ номзади ин ҳизб дар интихоботи райёсати ҷумҳурӣ 2012 буд ва пештар аз 2000 то 2005 намояндаи порлумон буд. Артиши Миср шомгоҳи чаҳоршанбеи 3 июли 2013 Муҳаммад Мурсиро аз раёсати ҷумҳурӣ барканор кард ва эътибори Қонуни асосии он кишварро муваққатан боздошт. Абдулфаттоҳ Сийсӣ, фармондеҳи кулли нерӯҳои мусаллаҳи Миср бо хондани баёнияе, тасмими артиш барои барканории Мурсӣ аз курсии раиси ҷумҳури Мисрро ба иттилои мардум расонд. Ин баёния пас аз поёни зарбулаҷали 48 соатаи артиш ба раёсати ҷумҳурӣ ва гуруҳҳои сиёсӣ барои дастёбӣ ба тавофуқе ба манзури поён додан ба буҳрони Миср содир шудааст.

## Таҳсилот
Ӯ унвонҳои бакалавр ва магистратураи муҳандиси фулузот (металлургия) худро аз Донишгоҳи Қоҳира(1978) ва доктори муҳофизат аз моторҳои фазопайморо аз Донишгоҳи Калифорнияи Ҷанубӣ гирифтааст, ки пас аз поёни таҳсилот дар ин донишгоҳ низ ба тадрис машғул буд. Ӯ аз 1982 то 1985 устодёри Донишгоҳи Иёлати Калифорния дар Нуртриҷ буд. Дар ин сол устоди Донишгоҳи Зақозиқи Миср шуд. Ду нафар аз 5 фарзанди ӯ мутаваллиди Калифорния ва шаҳрванди Амрико ҳастанд.

## Райёсати ҷумҳурӣ
Дар давраи дувум интихоботи райёсати ҷумҳурии Миср. ки таърихи 17 июни соли 2012 баргузор гардид, Муҳаммад Мурсӣ бар асоси омори расмӣ дар рақобат бо Ҷенерал Аҳмад Шафиқ пирӯзи интихобот гардид. Вай аввалин раиси ҷумҳур пас аз инқилоби 2011 Миср ва панҷумин раиси ҷумҳур таърихи ин кишвар аст.

## Лағви ҳукми анҳоли парлумон
Дар таърихи 8 июли соли 2012 Муҳаммад Мурсӣ ҳукми анҳоли порлумонро лағв кард ва хостори баргузори ҷаласоти он шуд. Пеш аз ин Шӯрои Олии Низомӣ, маҷлиси Мисрро мунҳал карда буд.

## Мамнӯъияти вориди атбои эронӣ ба Миср
Бар асоси дастури Мурсӣ вориди атбоъи эронӣ ба Миср мамнӯъ эълон шуд

## Барканории Мурсӣ
Артиши Миср шомгоҳи чаҳоршанбеи 3 июли 2013 Муҳаммад Мурсиро аз раёсати ҷумҳурӣ барканор кард ва эътибори Қонуни асосии он кишварро муваққатан боздошт.
## Даргузашти Мурсӣ
Собиқ раиси ҷумҳури  Миср  Муҳаммад Мурсӣ дар синни 68-солагӣ ҳангоми мурофиаи суд дар Қоҳира 17 июни соли 2019 ҳаётро падруд намуд. Баъд аз даргузашти Мурсӣ артиш ва кулли нерӯҳои мусаллаҳи Миср дар ҳолати тайёрии низомӣ қарор доранд, иттилоъ медиҳад телеканали RT Arabic. Ҳукуматдорони Миср аз тазоҳуроти пайравони  ҳизби Ихвонул муслимин ки Муҳаммад Мурсӣ яке аз пешвоёни ҳамин ҳизб буд дар хатаранд. Аввалин раҳбари сиёсии мамолики хорҷӣ Раҷаб Тайиб Ардуғон даргузашти бемаҳали Мурсиро *шаҳид* номидааст.

## Инчунин нигаред
...Мурси намурдааст, ӯро куштаанд. - гуфтааст  Раҷаб Тайиб Ардуғон 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Миср
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Миср
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Ғуломҳайдар Ғуломалиев

**Ғуломҳайдар Ғуломалиев** () — хореограф, оҳангсоз ва навозандаи тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии СССР (1957).

## Зиндагинома
Ғуломҳайдар Ғуломалиев соли 1933 дар назди клуби ноҳияи Рушон дастаи ҳаваскорони санъатро ташкил намуд. Солҳои 1940-41 артисти Ансамбли тарона ва рақси Помири Филармонияи давлатии Тоҷикистон, баъд то охири умр роҳбари ҳамин ансамбл буд. Ғуломалиев ҳамчун хореограф ва оҳангсоз дар ривоҷу равнақи санъати миллии тоҷик ҳиссаи босазое гузошт. Беҳтарин оҳангҳои эҷодкардаи Ғуломалиев ба ашъори халқӣ ва шоирони тоҷик инҳоянд: «Нола кунам», «Салом аз Бадахшон», «Маҳбуба», «Ба-деҳа», «Баҳори Бадахшон», «Суруд дар васфи Москав» ва ғайра Ғуломалиев дар таълиму тарбияи ҳунарпешагони ҷавон хидмати арзанда кардааст. 

Ансамбли бачагон, ки солҳои ҷанг дар Бадахшон ташкил карда буд, асоси Ансамбли тарона ва рақси Помир гардид. Гурминҷ Завқибеков, Нуқра Раҳматова, Савсан Бандишоева, Ғ. Худоёрбекова, С. Шоисмоилова ва чанд тани дигарон шогирдони ӯянд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ
Лутфӣ Зоҳидова

**Лутфӣ Зоҳидова** (6 ноябри 1925 — 10 октябри 1995) — нахустин раққосаи балети ҶШС Тоҷикистон буд. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Ҳунарпешаи халқии СССР(1957). Зоҳидова дар саҳнаи Театри давлатии опера ва балети тоҷик ҳунарнамоӣ кардааст. Барои иҷрои нақши Лайлӣ  (дар балети «Лайлӣ ва Маҷнун»-и Сергей Баласанян) бо ҷоизаи Сталин (ҷоизаи давлатии СССР) (1949) сарфароз гардидааст. Бо орденҳои «Парчами сурхи кор» ва «Нишони ифтихорӣ» арҷгузорӣ шудааст.

Лутфӣ Зоҳидова нахустин бор дар балети тоҷик «Лайлӣ ва Маҷнун», ки 7 ноябри соли 1947 дар саҳнаи Театри давлатии опера ва балети тоҷик иҷро шуда буд, ҳунарнамоӣ кардааст. Балетмейстер Ғаффор Валаматзода, дирижёр Л. Левин, рассом Е. Чемодуров; дар нақшҳо: Лайлӣ – Л. Зоҳидова, Маҷнун (Қайс) – М. Қобилов, Ибни Салом – Рафаэл Толмасов, Навфал – М. Ҳасанов. Гурӯҳи эҷодкорон – С. Баласанян, Ғ. Валаматзода, Е. Чемодуров, Л. Зоҳидова, М. Қобилов  бо ҷоизаи Сталин (ҷоизаи давлатии СССР) (1949) сарфароз гардонида шуданд.
 
## Адабиёт
* Народные артисты СССР. В 2-х тт. / Авторы-составители М. В. Музалевский и В. Л. Иванов. — М.: РИЦ «Кавалер», 2007.
* Лутфӣ Зоҳидова // Конибодом. Энсиклопедия. – Душанбе, 2005. – С.103. 
* Зоҳидова Лутфӣ // Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. – Душанбе, 1988. – ҷ.1. – С.473- 474.Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. – Душанбе, 1988. – ҷ.1. – С.473
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Сомонаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Раққосаҳои балети театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат
Булбул (сароянда)

**Муртазо Ризо Мамедов (Булбул)** – муғаннӣ, сарояндаи озарӣ, дирижер, омӯзгор. Барандаи ҷоизаи Сталин ИҶШС (1950). Асосгузори театри мусиқии мардумии озарӣ. Ҳунарпешаи халқии ИҶШС (1938).

## Галерея

Акс:Stamp of Azerbaijan 519.jpg|Poçt markası (1998)
Акс:Jabbar Qaryaqdi and Bulbul.jpg|Professor Bülbül (solda) və Cabbar Qaryağdıoğlu (sağda)
Акс:Bülbülün Bakıda xatirə lövhəsi.jpg|Лавҳаи овозхони Озарбойҷон дар бинои, ки дар муҳлат опера ва профессори Bulbul (Murtuza Mammadov) дар Боку зиндагӣ


## Пайвандҳо
* ru.wikipedia
* [az.wikipedia.org](https://az.wikipedia.org/wiki/B%C3%BClb%C3%BCl_(m%C3%BC%C4%9F%C9%99nni))
## Адабиёт
* Народные артисты СССР. В 2-х тт. / Авторы-составители М. В. Музалевский и В. Л. Иванов. — М.: РИЦ «Кавалер», 2007. 
* Азербайджанский соловей 
* Столица отмечает 110-ти летие Бюль-бюля

Гурӯҳ:Сарояндаҳои Озарбойҷон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи халқии ҶШС Озарбойҷон
Шукур Бурҳонов

**Шукур Бурҳонов** (15 сентябри соли 1910 — 15 августи соли 1987) — ҳунарпешаи театр ва кинои Ӯзбекистон. Ҳунарпешаи халқии ИҶШС (1959).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ru.wikipedia
* Бурханов Шукур

## Адабиёт
* Народные артисты СССР. В 2-х тт. / Авторы-составители М. В. Музалевский и В. Л. Иванов. — М.: РИЦ «Кавалер», 2007.

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ӯзбекистон 
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Ӯзбекистон 
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX 
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Боғи гиёҳшиносӣ

thumbnail|Боғҳои муаллақи Бобул
**Боғи гиёҳшиносӣ** — боғҳоеро гӯянд, ки дар онҳо тайфи густардаи аз гиёҳон бо номҳои гиёҳшиносии онҳо мушаххас шудаанд.

## Вазифаҳо
Боғи ботаникӣ, муассисаи илмию таҷрибавӣ, таълимӣ ва фарҳангӣ, ки ба парваришу омӯзиши рустаниҳо машғул аст. Боғи ботаникӣ маркази тарғиботи илмҳои ботаникӣ мебошад. Вазифаи асосии Боғи ботаникӣ таҳқиқ ва мазрӯъ намудани рустаниҳоест, ки барои кишоварзӣ, ҷангалдорӣ, сабзакории маҳалҳо, тиб, саноат ва ғ. аҳамияти
бузург доранд. Ҷамъ овардан ва ба шароити нав мутобиқ кардани рустаниҳо (аз ҷумла дарахтони мева) вазифаи боғи ботаникӣ аст. Дар боғи ботаникӣ рустаниҳо, одатан, аз рӯйи қонуниятҳои ҷуғрофиёӣ ва систематика ҷойгир мешаванд. Боғи ботаникӣ барои гузарондани корҳои таҳқиқотӣ, омӯзиши тағйирот ва арзёбии манфиати хоҷагӣ, биологӣ ва
ороишии рустаниҳо, инчунин барои муқаррар кардани тавсияҳои илмӣ оид ба тадбиқи рустаниҳои нав чун заминаи асосӣ хидмат мекунад. Кормандони Боғи ботаникӣ ба таҳқиқи ҳаматарафаи масъалаҳои экологию физиологӣ, биокимиёӣ ва селексионию генетикӣ диққати махсус медиҳанд, зеро ин гуна таҳқиқот дараҷаи ба шароити номусоиди муҳит тоб овардани рустаниҳоро муайян месозанд. Туфайли фаъолияти боғҳои ботаникӣ бисёр рустаниҳои худрӯй (масалан, лиму, афлесун, норанҷ ва ғайра) мазрӯъ ва қисме аз онҳо барои сабзкории маҳалҳои аҳолинишин тавсия карда шуданд.

## Боғҳои ботаникии Тоҷикистон
Дар ҷумҳурӣ чанд Боғи ботаникӣ мавҷуд аст, ки оид ба соҳаҳои гуногуни ботаника тадқиқот мебаранд. Дар бобати омӯзиш ва ба шароити маҳал мутобиқ кардани дарахтони мева саҳми Боғи ботаникии Помир калон аст.

## Нигаред низ
* Боғи ботаникии Кӯлоб,
* Боғи ботаникии Хуҷанд.
* Боғи ботаникии Академияи илмҳои Тоҷикистон.

## Нигорхона

Image:Missouri_Botanical_Garden_-_Seiwa-en.JPG|
Image:Kew_Palm_House.JPG|
|
Image:Ducks danielaucoin nb botanicalgarden.jpg|
Image:Aswan, Kitchener's Island, palm alley, Egypt, Oct 2004.jpg|
Image:UBC Botanical Garden water.jpg|
Image:Jardim Botânico de Coimbra2.jpg|
Image:Leubotanicalgardens.jpg|
Image:Palmhouse.jpg|
Image:Kirstenbosch_-_View_from_the_Botanical_Gardens.jpg|
File:Sunken Garden.jpg|
Image:Bot garden sculpture in snow 2.jpg|
Image:Buenos Aires Entrada al Jardin Botanico Carlos Thays.jpg|
Image:Antarctic Garden Hobart BG.jpg|


## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* Боғи марказии ботаникии Тоҷикистон


Гурӯҳ:Боғдорӣ
Манораи Варз

**Манораи Варз** — ёдгории меъморӣ дар ноҳияи Айнӣ,вилояти Суғд. Асри XI - XII сохта шудааст.

Манора рӯи таҳкурсии мураббаъ сохта шуда, баландиаш 13,5 м аст. Он аз хишти хом буда, тавассути минтақаҳои ороёфта, ба 4 қисм ҷудо шудааст. Ороиши ҳар минтақа ба тарзи хос буда, дар дуи аввал хиштҳо ба шакли «кунҷӣ» чинда шудаанд, ки дандонаҳоро мемонад. Хиштҳои минтақаи саввум рост-рости байнашон холӣ ва минтақаи охирин аз хиштҳои мураббаи ростхатта ҷойгирифта, ки дар навбати худ боз мураббаъҳоро ва вуҷуд меранд ва шабеҳи тахтаи шоҳмотанд, чинда шудаанд. Манора тарафт борик мешавад, қафаси начандон калон (2 м) дорад. Дар дохилаш зинаи морпеч ҳаст, ки барои ба қафаса баромадан хидмат мекунад. Манора низ гумбаз низ дошт, ки мурури замон аз байн рафтааст. Ёдгорӣ таҳти муҳофизати давлат аст.
## Пайвандҳо
* Фарханг 
* Минарет Варзиманор 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии вилояти Суғд
Комил Ёрматов

**Комил Ёрматов** (*Ёрматов Комил Ёрматович*; ) — ҳунарпеша ва коргардони синамои тоҷик, дирижёр ва омӯзгор. Аз бунёдгузорони синамои миллии Тоҷикистон ба шумор меравад ва дар таъсису пешрафти синамои ӯзбек низ саҳми бориз дорад. Барандаи Мукофоти сталинӣ (1948). Асосгузори синамои ӯзбек ва тоҷик. Ҳунарпешаи халқии СССР (1959). Каҳрамони меҳнати сотсиалистӣ (1974).

## Зиндагинома
Оғози таърихи кинои тоҷик бо фаъолияти Комил Ёрматов сахт алоқаманд аст. Ёрматов нахустин кинорежиссёри миллист. «Ҳуқуқи бошараф» (соли 1932) аввалин филми таҳиякардаи Ёрматов дар «Тоҷиккино» мебошад. Филми «Муҳоҷир» (соли 1934, коргардон Комил Ёрматов), барҷастатарин филми бадеии беовози тоҷик маҳсуб мешавад.

Дар филми «Муҳоҷир» нақши асосиро, ки Комил ном дорад, худи Комил Ёрматов ва завҷаи қаҳрамон — нақши асосии занонаро — аввалин ҳунарпешаи кинои тоҷик София Тӯйбоева бозӣ кардаанд.

Фаъолияти минбаъдаи эҷодии ӯ дар киностудияи «Ӯзбекфилм» сурат гирифт. Онҷо номбурда ба муваффақиятҳои азими эҷодӣ ноил гашт. Дар таърихи синамои советӣ ва бахусус синамои Осиёи Марказӣ Ёрматов ҳамчун устоди жанри таърихиву ҳолномасозии ашхоси барҷаста маъруф аст (филмҳои «Ибн Сино», «Алишер Навоиӣ»,"Нодирабегим" ва ғайра)

Комил Ёрматов барои мустаҳкам гаштани робитаҳои эҷодии кинематографистони Тоҷикистону Ӯзбекистон саҳми босазое гузоштааст. Дар филмҳое, ки ӯ дар «Ӯзбекфилм» ба навор гирифтааст, адибон ва актёрони тоҷик иштироки фаъолона доштанд: Сотим Улуғзода (муаллифи филмнома якҷоя бо В. Виткович), М. Орифов (нақши Ибни Сино), М. Қосимов, А. Бурҳонов ва Тӯҳфа Фозилова дар филми «Абу Али Ибн Сино»; С. Азаматова ва М. Тоҳирӣ дар филми «Вақте ки гулҳо мешукуфтанд»; Г. Завқибеков дар филми «Тӯфон дар Осиё»; Сайрам Исоева нақши асосӣ дар филми «Нодирабегим» («Танҳоӣ дар байни мардум»).

Комил Ёрматов ҳарчанд дар даҳаи 1930 қарни гузашта кори худро дар синемо дар Тоҷикистон оғоз кард, аммо дар даҳаи 1950 ба Узбекистон нақли макон карда ва дар онҷо раёсати Узбекфилмро бар уҳда гирифт. Комил Ёрматов соли 1978 даргузашт ва дар гӯристони Чиғатойи Ташкент ба хок супурда шуд. Дар соли 1979 киностудияи Узбекистон ба номи Комил Ёрматов гузошта шуд.

## Ҷоизаҳо
Комил Ёрматов дорандаи 3 ордени Ленин, ордени Парчами Сурхи Меҳнат, 2 ордени «Нишони Фахрӣ» ва медалҳо, барандаи чандин ҷоизаҳои бонуфузи давлатӣ ва кинофестивалҳои байналмилалӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Народные артисты СССР. В 2-х тт. / Авторы-составители М. В. Музалевский и В. Л. Иванов. — : РИЦ «Кавалер», 2007.

## Пайвандҳо
* www.bbc Ба ёди 110-умин солгарди таваллуди Комил Ёрматов
* bahoriajam.tj Ба муносибати 110-солагии Комил Ёрматов 
* Нахустин суруди тоҷикӣ дар кино. Соли 1939

Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони ИҶШС
Давлат Худоназаров

**Давлатназар Худоназаров** () — сиёсатмадор ва коргардони шинохтаи синамои тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1989). Раиси Иттифоқи кинематографистони СССР (1990). Сиёсатмадор ва ходими ҷамъиятӣ. Солҳои 1993 −1994 дар ИМА ва аз соли 1995 дар Москва истиқомат мекунад.

## Зиндагинома
* 13 марти соли 1944 дар Хоруғ ба дунё омадааст.
* 1965 — Донишкадаи давлатии умумииттифоқии кинематографистон (ВГИК) -ро хатм намудааст. Ихтисос — наворбардори синамо
* 1969—1977 ба наворбардории филми бадеии «Ҷӯра Саркор» ва диг.
* 1979 — режиссёри филми бадеии «Субҳи аввалини ҷавонӣ» ва диг.
* 1986 — Котиби якуми Иттифоқи киноматаграфистони ҶШС Тоҷикистон
* 1989 — Вакили халқии СССР аз Тоҷикистон, аъзои «Гурӯҳи байниминтақавии вакилон»(демократӣ) дар Анҷумани 1 вакилони халқии СССР
* 1990 — Раиси Иттифоқи киноматаграфистони СССР
* 1991 — номзад (аз ҷониби қувваҳои мухолифин) дар интихоботи Президенти Тоҷикистон
* 1992 — яке аз сарварони қувваҳои демократӣ дар Тоҷикистон
* 1993 — муҳоҷират ба ИМА
* 1995 — бозгашт ба Москва. Фаъолияти башардустона ва ҷамъиятӣ оид ба ҳифзи ҳуқуқҳои муҳоҷирони Тоҷикистон.

## Ҷоизаҳо
* 1972 — Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ
* 1977 — Ходими хизматнишондодаи фарҳанги Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ''Давлатназар Худоназаров'' в базе данных «Кино-Театр. Ру»
* IGRUNOV.RU: Давлатназар Худоназаров 

Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони ИҶШС
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон
Алоуддин Ҳусайни Ҷаҳонсӯз

**Алоуддин Ҳусейн Ғурӣ** (), маъруф ба **Ҷаҳонсӯз** (; ) — султони давлати Ғуриён (1149—1161), писари Иззуддин Ҳусайни Ғурӣ ва бародари Баҳоуддини Сом.

## Зиндагинома
Ӯ аз маъруфтарин подшоҳони Ғуриён буда, баъд аз марги бародараш Баҳоуддини Сом дар шаҳри Фирузкӯҳ бар тахт нишаст.

Баҳромшоҳ (яке аз охирин султонҳои давлати Ғазнавиён) аз афзудани иқтидори Ғуриён ва шуҳрат ёфтани Қутбиддин Маҳмуди Ғурӣ тарсида, вайро бо роҳи фиреб ба Ғазна биёвард ва ба ҳабс гирифта, пас аз чанде заҳр дода ҳалок намуд.. Алоуддин Ҳусейни Ғурӣ лашкари зиёде ҷамъ намуда дар соли 1150 ба пойтахти давлати Ғазнавиён — Ғазнин лашкар кашид ва зидди Баҳромшоҳи Ғазнавӣ ҷанг сар кард. Дар ҷанги байни Ғуриён ва Ғазнавиён писари подшоҳи Ғазнавиён Баҳромшоҳи Ғазнавӣ — Давлатшоҳ кушта шуд ва худи Баҳромшоҳ ба Ҳиндустон гурехт. Сипас, Баҳромшоҳи Ғазнавӣ аз Ҳиндустон ба Ғазна баргашта бародари Алоуддин Сайфуддини Суриро (волии шаҳри Газнин) мағлуб кард ва ӯро бераҳмона қатл намуд. Барои гирифтани интиқом аз бародари хеш Алоуддин Ҳусейни Ғурӣ боз лашкар кашида лашкари Баҳромшоҳро шикаст дод ва шаҳри Ғазнинро оташ зад ва ба ҳамин ҷиҳат Алоуддин бо лақаби «Ҷаҳонсӯз» маъруф гардидааст. Алоуддин Ҳусейни Ғурӣ тамоми қасрҳо ва иморатҳои бунёднамудаи султон Маҳмудро хароб карда, гӯрҳои султонҳои Ғазнавиро кофта, устухонҳояшонро аз хок баровард ва сӯзонд. Ҳирот ва Марғобро низ фатҳ намуд. Баъд аз саркашӣ кардан аз пардохти хироҷ миёни Алоуддин Ҳусейни Ғурӣ ва подшоҳи Салҷуқиён Санҷар мухолифат авҷ гирифт. Ӯ дар ин муқовимат мағлуб гардида асири султон Санҷари Салҷуқиён Салҷуқӣ гардид. Бад аз чанде (соли аиқ номаълум) султон Санҷар боз Алоуддинро волии Ғур таъйин намудааст. Алоуддин Ҳусейни Ғурӣ соли 1161 даргузашт. Пас аз ӯ писараш Сайфуддин Муҳаммади Ғурӣ подшоҳи давлати Ғуриён гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ғуриён
Ҳунарпешаи халқии ИҶШС

«**Ҳунарпешаи халқии ИҶШС**» («Артисти халқии СССР») — унвони фахрӣ, ки 6 сентябри 1936 бо Укази Комитети Иҷроияи Марказии ИҶШС № 47 таъсис ёфтааст.

Унвони «Ҳунарпешаи халқии ИҶШС» ба барҷастатарин ходимони ҳунари халқҳои ИҶШС, фаъолтарин намояндагони театр, мусиқӣ ва синамои шӯравӣ дода мешуд. Бо пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ (соли 1991) унвон аз байн рафт. 

## Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Аввалин ҳунармандоне, ки дар 6 сентябри 1936 унвони ифтихории «Ҳунарпешаи халқии ИҶШС»-ро дарёфт карданд иборат буданд аз:

* Байсеитова, Куляш Жасимовна;
* Станиславский, Константин Сергеевич;
* Немирович-Данченко, Владимир Иванович;
* Качалов, Василий Иванович;
* Москвин, Иван Михайлович;
* Корчагина-Александровская, Екатерина Павловна;
* Блюментал-Тамарина, Мария Михайловна;
* Нежданова, Антонина Василевна;
* Шукин, Борис Василевич;
* Литвиненко-Волгемут, Мария Ивановна;
* Саксаганский, Панас Карпович;
* Васадзе, Акакий Алексеевич;
* Хорава, Акакий Алексеевич.
Охирин ҳунармандоне, ки дар 20 ва 21 декабри 1991 унвони ифтихории «Ҳунарпешаи халқии ИҶШС»-ро  дарёфт карданд, 11 нафар (Алла Пугачёва, Софя Пилявская, Олег Янковский) буданд.

Дар маҷмӯъ, 1006 нафар унвони ифтихории «Ҳунарпешаи халқии ИҶШС»-ро дарёфт карданд.

### Аз Тоҷикистон
Нафарони зерин аз Тоҷикистон ба ин унвони фахрӣ мушарраф гардидаанд:

* 1941: Қосимов Муҳаммадҷон (ҳунарпешаи театру синамо).
* 1951: Ашрафӣ Мухтор (дирижёр ва оҳангсоз).
* 1957: Ғуломалиев Ғуломҳайдар (оҳангсоз, навозанда), Зоҳидова Лутфӣ (раққосаи балет), Фозилова Туҳфа (ҳунарпешаи театр).
* 1959: Ёрматов Комил (коргардони синамо).
* 1965: Бурҳонов Аслӣ (ҳунарпешаи театру синамо).
* 1968: Мавлонова Ҳанифа (овозхони опера).
* 1971: Бобоқулов Аҳмад (овозхон).
* 1974: Волчков Николай (ҳунарпешаи театр), Собирова Малика (раққосаи балет).
* 1976: Валаматзода Ғаффор (устоди рақс).
* 1977: Кабирова Лутфӣ (овозхони опера).
* 1979: Муродов Ҷӯрабек (овозхон).
* 1984: Калонтарова Мазол (раққоса).
* 1986: Аминзода Зебо (раққоса).
* 1988: Гадоев Ҳошим (ҳунарпешаи театру синамо).  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ
Тоҳир Собиров

**Тоҳир Собиров** (*Собиров Тоҳир Мухторович*; 21 декабри 1929 — 31 майи 2002, Душанбе) — ҳунарпеша, коргардон ва сенариянависи синамои тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1966). Узви Иттифоқи киноматаграфистони СССР (1958). Котиб (аз 1962) ва Раиси (1996—1999) Иттифоқи киноматаграфистони (синамогарони) Тоҷикистон.

## Зиндагинома
* 1929 — дар Душанбе ба дунё омадааст.
* 1940 — ҳунарпешаи Театри опера ва балети Тоҷикистон.
* 1951 — факултети актёрии Институти театри-бадеии Тошкандро хатм кардааст.
* 1952 — омӯзгори студияи тоҷикии Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М. С. Щепкин (Москва).
* 1956 — факултети режиссёрии Институти давлатии санъати театрии ба номи А. В. Луначарскийро (ГИТИС) — ро хатм кардааст.
* 1956—2002 — ҳунарпеша ва коргардони (режиссёри) студияи «Тоҷикфилм».

Тоҳир Собиров 31 майи соли 2002, дар шаҳри Душанбе вафот кардааст.

## Ҷоизаҳо
* Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1966)
* Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (1980)
* Ордени «Нишони Фахрӣ» (1971)
* Ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат» (1991)
* Ордени «Шараф» (1999)
* Дипломи — Кинофестивали байналмилалии мамалакатҳои Осиё, Африқо ва Америкои Лотинӣ да шаҳри Тошканд (1967), барои филми «Марги судхӯр»
* Мукофоти — Кинофестивали XIII умумиитифоқӣ дар ш. Душанбе (1980) барои филми «Вохӯрӣ дар дараи марг»
* Чор мукофоти асосӣ — Кинофестивали III умумиитифоқии филмҳои афсонавӣ дар шаҳри Вилнюс (1984)
* Мукофоти якум — Кинофестивали умумиитифоқӣ дар ш. Москва (1984)
* Мукофот ва Дипломи — Кинофестивали байналмилалии мамалакатҳои Осиё, Африқо ва Америкои Лотинӣ да ш. Тошканд (1986), барои филми «Боз як шаби Шаҳризод»
* Мукофоти асосии — Кинофестивали байналмилалӣ дар шаҳри Қоҳира (1987) «Шамшери тилоии Димишқ» барои сисилаи филмҳои «1001 шаб»
* Мукофот ва Дипломи — Кинофестивали умумиитифоқии «Афсона» дар шаҳри Москва (1988) барои филми «Афсонаҳои нави Шаҳризод».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Театральная энциклопедия. Гл. ред. С. С. Мокульский. Т. 1 — М.: Советская энциклопедия, А — «Глобус», 1961, 1214 стб. с илл., 12 л. илл.

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо
Манораҳои саргаҳи Зарафшон

**Манораҳои саргаҳи Зарафшон** - ёдгориҳои меъмории асрҳои XI -XII дар болоби Зарафшон.
 
## Таърих
Ин сисила манораҳо аз рӯи ривояти мардуми маҳал 7 - то буда, ҳар яке дар наздикии масҷид калон бунёд гардидаанд. То замони мо фақат се манора -  яке дар Варзиманор (маркази ноҳияи Айнӣ), дигаре дар деҳаи Рарз ва сеюм дар деҳаи Фатмев боқӣ мондаанд. Масҷидҳо то давраи мо нарисидаанд, вале ҳафриёту бозёфтҳои бостоншиносон (сутунҳои мунаққашу кандакоришуда, меҳробҳо, наълинҳо) шаҳодат медиҳанд, ки чунин масҷидҳо замоне вуҷуд доштаанд.

## Манораи Варзиманор
**Манораи деҳаи Варзиманор** дар болои бунлоди мураббаъшакли сангин (баландиаш 1,7 м) бунёд гардида, 13 м баландӣ дорад. Аз дохил аз сатҳи пойдевор поғундаи морпече давродаври сутуни суфтаро боло мебарад. Дар қиррраҳои поғунда чӯбҳои чортароши арча насб гардидаанд. Манора махрутшакл буда, қутри он дар пойдевор 3,7 м ва дар қисми боло 2,5 м мебошад. Аз 10 м баланди то ҳол боқимонда олимон ҳисоб карданд, ки он 15 – 16 м баланд буда, дар иртифоъ гумбазу қаторравоқҳо доштааст. Манора похсагист, аз се ҷой миёнбанди хишти дорад. Ин хиштҳои ороишӣ дар се қабат, ба таври амудӣ чинда шудаанд. Ниг. Манораи Варз.

## Манораи Рарз
**Манораи деҳаи Рарз** ҷузви ансамбли бузуги масҷид буда. Мувофиқи баландии то ҳол боқимонда (9 м) ва қутри асос (5 м) аз манораҳои калонтарин ин сиссила аст ва баландии умумии он тақрибан 20 м будааст. Бунлоди он низ сангин аст. Ин манора ҳам аз похса бунёд гардида, камарбанди хиштӣ дорад. Хиштҳо ба тарзи амудию завиявӣ (дандонашакл) чинда шудаанд. Манораба ҷуз поғунда аз дигар ҷиҳатҳо ба Варзиманор шабоҳат дорад. Манора поғунда надорад.

## Манораи Фатмев
**Манораи деҳаи Фатмев** аз ин ду манора хурдтар буда, қутраш 3 м ва баландии боқимондааш 5 м мебошад. Ин манора бештар осеб дида, бунлод надорад ва поғундаи он аз сатҳи замин сар мешавад. Даромадгоҳаш нисбатан балантар ҷой гирифта зинаи морпечи долилаш валангор гардида, танҳо чанд то он боқӣ мондаанд. Муофиқи тадқиқоти илмӣ манора нафақат таъйиноти динӣ, балки вазифаи мудофиавиро низ иҷро менамудааст. Қадимтарин манораҳои Осиёи Миёна дар давраи аввали фиодализм ба вуҷуд омадаанд, ки дар қалъабандиҳо ва истеҳкомҳои дифоӣ бунёд гардидаанд. Манора таҳти муҳофизати давлат мебошад.

## Пайвандҳо
*Таърихи Тоҷикистон 
*http://www.vfarhang.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=144%3A2009-08-21-010520-1-702&catid=45%3A2009-12-25-18-17-02&Itemid=79&lang=tj
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии вилояти Суғд
Азиза Азимова

**Азиза Азимова** — раққоса ва балетмейстери тоҷик. Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1939). Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1941).

## Зиндагинома
Азиза Азимова 1915 дар қишлоқи Сурхи (Тоҷкистони шимолӣ) ба дунё омадааст. Аз синни 2 солагӣ ба Бухоро кӯчидааст. С. 1927 дар омӯзишгоҳи педагогии занонаи Бухоро таҳсил намуда, дар дастаи ҳаваскорони он ҳунарнамоӣ кардааст. Солҳои 1930-1932 ҳунарпешаи Театри сайёри коргарони Тошканд. С. 1932 баъди ба Тоҷикистон омадан артисти Театри давлатии драмаи тоҷик ва раққосаи Театри мусиқии тоҷик (ҳоз. Театри давлатии академии апера ва балети тоҷик ба номи С. Айнӣ; 1938-1946) буд. Хатмкардаи шуъбаи режиссёрию балетмейстерии Институти давлатии санъати театрии ба номи А.В. Луначарскийи шаҳри Маскав (1951). Солҳои 1951-1964 сарбалетмейстери Филармонияи давлатии Тоҷикистон. Солҳои 1964-1965, 1983-1985 дар Театри Кобулнандории Афғонистон устоди рақс буд. Аз 1967 дотсент, мудири кафедраи Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода буд.
## Эҷодиёт
Нақшҳои Ширин («Мубориза»-и А. Усмонов), Раъно (пиесаи ҳамноми А. Саидмуродов), Аделма («Маликаи Турандот»-и К. Готси) ва ғ. дар саҳнаи балет нақшаҳои Нозгул («Ду гул»-и А. Ленский, 1941), Лиза («Эҳтиёткории беҳуда»-и П.Л. Гертел, 1943), Мария («Фавораи боғчасарой» - Б. Асафев, 1945) аз ҷумлаи беҳтарин нақшҳои офаридаи А. мебошанд. Дар драмаҳои мусиқии «Гулсара»-и К. Яшин (1938), «Розия»-и Ё. Акубҷонов ва Н. Зелеранский (1942), «Суруди ғазаб»-и Г.Г. Эл-Регистон ва А.М. Крепс (1942), намоишномаи мусиқии «Лола» (1938) ва нахустин операҳои тоҷик – «Шӯриши Восеъ» (1939) ва «Коваи оҳангар»-и С. Баласанян (1940), «Тоҳир ва Зӯҳро»-и А. Ленский (1944) як қатор рақсҳои яккаса ва бисёркасаро бо маҳорат иҷро намудааст. Ба қавли Н. Нурҷонов: А. «яке аз аввалин раққосаҳоест, ки техникаи рақси классикии аврупоиро аз худ намуда, бо унсурҳои рақси миллӣ омезиш додааст» ва ин ҳунарашро ба шогирдон ёд медод. А. балетҳои «Лолаи сурх», «Доктор Айболит»-ро ба саҳнаи Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик ба номи С. Айнӣ гузоштааст. Ӯ муаллифи якчанд китоби дарсӣ, брошюра ва мақолаҳо оид ба санъати хореографии Тоҷикистон аст..  
## Ҷоизаҳо
* Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1941)
* бо 2 Ордени «Нишони Фахрӣ»
* бо 2 Ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат» мукофотонида шудааст.

## Адабиёт
* Театральная энциклопедия. Гл. ред. С. С. Мокульский. Т. 1 — М.: Советская энциклопедия, А — «Глобус», 1961, 1214 стб. с илл., 12 л. илл.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Азимова Азиза

Гурӯҳ:Раққосаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон 
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Глория Гейнор

**Глория Гейнор** (, номи аслиаш *Gloria Fowles* — **Глория Фаулз**; тав. 7 сентябр 1949) — овозхони амрикоӣ аз рӯи стили диско мебошад, ки бо суруди *«[[I Will Survive]]»* ва *«Never Can Say Goodbye»* дар ҷаҳон шуҳрат пайдо кардааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Глория Гейнор
* Глория Гейнор дар YouTube

Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Аҳли Нюарк
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Греммӣ
Гурӯҳ:Овозхонони амрикоӣ-африқоитабор
Гурӯҳ:Овозхонони попи аҳли Амрико
Гурӯҳ:Овозхонони ритм ва блузи аҳли Амрико
Гурӯҳ:Овозхонони зани аҳли Амрико
2 июн

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
* Рӯзи ҷумҳурияти Италия

### Миллӣ
* , Рӯзи авиатсияи шаҳрвандӣ.
* , Рӯзи Ҷумҳурӣ.
* , Фестивали Ананас.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 июн]]*

### асри XX
* 1910 — дар Гвинеяи Нави ҳолландӣ қабилаи пигмейҳо ёфт шуд.
* 1924 — ҳамаи ҳиндуҳои ИМА шаҳрвандии амрикоиро дарёфт карданд.
* 1929 — аввалин маротиба сирки тоҷик таъсис ёфт, ки сарварии онро Вилиамс (аввалин директори сирк) ба зимма дошт.
* 1946 — дар натиҷаи райпурсӣ дар Итолиё ҷумҳурӣ эълон шуд. Занон ҳаққи овоздиҳиро пайдо карданд.
* 1953 — тантанаи тоҷгузории Елизаветаи II, маликаи Подшоҳии Муттаҳида баргузор гардид. Бори аввал ин маросими тоҷгузорӣ тавассути телевизион пахш шуд.
* 1955 — Рӯзи бунёди космодроми Байконур.
* 2011 — радиои «Ховар» аввалин маротиба рӯи мавҷи 101,5 FM садо дод..
* 2012 — Ҳуснӣ Муборак барои даст доштан дар ҳалокати эътирозгарон дар нооромиҳои авоили соли 2011 ба ҳабси абад маҳкум шуд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 2 июн]]*
* 1940 — Зафар Нозим — сарояндаи саршиноси тоҷик, ҳунарманди мардумӣ ва шоистаи Тоҷикистон.
* 1943 — Саъдулло Исломов — олим, иқтисоддон, Узви вобастаи АМИТ.
* 1950 — Толиб Ваҳҳобов, доктори илми филологӣ, профессор.
* 1956 — Салоҳуддин Амонӣ — омӯзгор, хушнавис.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 2 июн]]*
* 1988 — Раҷ Капур, ҳунарпешаи театру синамо, коргардон, таҳиякунанда, филмноманависи Ҳиндустон.

## Тақвими мардумӣ
Ҷавзо (21 Май — 21 Июн) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Хурдод дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ҷавзо
Соли Муш мувофиқи Солшумории дувоздаҳгонаи Мучал

## Нигаред низ

 
* (КМТ | бештар… )

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0602.html 
* http://www.calend.ru/day/06-02/ 
*  Наука, 2.06
* cyclowiki 2.06

## Эзоҳ
28 декабр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
* Рӯзи байналмилалии синамо
* Рӯзи кормандони мақомоти амнияти Тоҷикистон

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 28 декабр]]*

### асри XX
* 1938 — таъсиси Филармонияи давлатии Тоҷикистон

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 28 декабр]]*
* 1914 — Мирзо Боқӣ, шоири тоҷик.
* 1909 — Лутфулло Бузургзода (дарг. 1943), забоншинос, адабиётшинос.
* 1929 — Маҳмуд Муҳаммадов, олими соҳаи техника, профессор.
* 1944 — Сайидалӣ Маъмур, Шоири халқии Тоҷикистон.
* 1954 — Алимурод Тағоймуродов, олими соҳаи техника.
* 1929 — Мукаррама Тошматова (дарг. 2004), иқтисоддони тоҷик.
* 1944 — Мавҷуда Фозилова, донишманди соҳаи химия.
* 1904 — Сергей Юткевич (дарг. 1985), коргардони филм.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 28 декабр]]*
* 2015 — Наим Ҳакимов, мусиқишиноси тоҷик
* 2015 — Бурҳон Раҳмон, ровии радио ва телевизиони тоҷик

## Тақвими мардумӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1228.html 
* http://www.calend.ru/day/12-28/
Солшумории мелодӣ

**Тақвими Григорий** (**Тақвими мелодӣ**, **Солшумории мелодӣ**) — солшумори бо решаи масеҳӣ аст, ки ҳамакнун дар бештар кишварҳои ҷаҳон истифода мешавад. Ин солшуморӣ тағйир ёфтаи гоҳшумори жулиянӣ аст ва нахуст аз сӯи Алвисиус Лилиус, ки пизишки аз аҳли Нопал буд пешниҳод шуд ва тавассути Поп Грегори 13-ум дар 24 феврали 1582 пазируфта шуд. Мабдаи ин солшумории мелодӣ ҳазрати Исо аст.

## Моҳҳои мелодӣ
# Январ
# Феврал
# Март
# Апрел
# Май
# Июн
# Июл
# Август
# Сентябр
# Октябр
# Ноябр
# Декабр

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ

Гурӯҳ:Гоҳшумори мелодӣ
Гурӯҳ:Гоҳшуморӣ
Гурӯҳ:Гоҳшумори румӣ
Гурӯҳ:Гоҳшумориҳо
Калӯш

**Калӯш** ( ҳамчунин ба унвони кафши қаиқ, кафши резинӣ шинохта мешавад. Як навъи резинӣ ё лостикӣ аст, ки рӯи кафш таъзифи онҳоро аз гирифтани гилу лой муҳофизат ё нигоҳ медошт. Калимаи калӯш мумкин аст қобили муовиза бо дигар пойафзор бошад, ба хусус бо пойафзорҳои резинӣ истифода мешавад.

## Пайвандҳо
Калӯшу маҳсӣ... Мӯди нави ҷавонони пойтахт - Радиои Озодӣ

Гурӯҳ:Пойафзол
Бунҷикат

thumb|Бунҷикат, Қалъаи Қаҳқаҳа 1-4/Bunjikat,Kahkaha 1-4
**Шаҳри Шаҳристони қадим**, ё **Қалъаи Қаҳқаҳа**, ё **Бунҷикат**  — дар маҳалли ба ҳамворӣ ҷорӣ шудани рӯди Шаҳристон (ноҳияи Шаҳристон) ҷойгир аст.

## Санагузорӣ
Қалъаи (Димнаи) Қаҳқаҳа ба қарнҳои VI ва ибтидои қарнҳои XIII мансуб аст.

## Ҳафриёт
Қалъа (Димна) дар масоҳати умумии 5 гектар ҷогир шудааст. Бо деворе иҳота шудааст, ки дарозии он 7 км мебошад. Деворҳо таввасути бурҷҳои мудаввар мустаҳкам гардонида шудаанд, ки аз похсадевор бо арзи 8 м. ва баландии то 7,7 м. бунёд шудаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО

Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъхои сайёҳии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қалъаҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Шаҳристон
Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон
Соли 1979

Ин сол —

 
## Таваллуд шудаанд

## Даргузаштҳо

## Рӯйдодҳо

* 20 сентябр (агрегати охирин – 9-уми) НБО Норак ба истифода дода шуд. Иқтидори умумии НБО Норак 2700 МВТ ташкил мекунад
* аз ҳамин сол эътиборан дар Тоҷикистон Комплексҳои фарҳангӣ барои истифода бунёд шудаанд. Аввалин комплекс дар колхози Шаталови ноҳияи Кулоб ба кор даромад.

## Адабиёт

 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Соли 1979
Гурӯҳ:Таърих
Фолклор

thumbnail|Рустам дар ҳоли куштани аждаҳо - намунаи як достони асотирӣ
**Фолклор** () ё бовари аъминаро метавон маҷмуаи шомили афсонаҳо, достонҳо, мусиқӣ, рақс, таърихи шифоҳӣ, зарбулмасалҳо, ҳазалиёт, боварҳо, русум донист. Фолклор аз ду калимаи инглисӣ фолк ба маънии халқ/туда ва лор ба маънии дониш ташкил шудааст.

Фолклорро бештар дар баррасии тудаҳои аъмӣ мардум меҷӯяд маъмулан дар миёни ақвоми қадимӣ баҷуз қабоили ваҳшӣ намунаҳои аз фолклор ёфт мешавад. Вожаи фолклорро барои аввалин бор Уилям Томас атиқашиноси инглис дар мақолае ки мавзӯъи он баҳс дар бораи аъмина в одоб ва расуми суннатӣ буд баён дошт.

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ

Гурӯҳ:Фолклор
Гурӯҳ:Жанрҳои адабиёт‎
Коллеҷи фарҳанги Тоҷикистон

**Коллеҷи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи П. Ҷ. Бӯйдоқов** — яке аз муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Колеҷи фаҳанг дар ноҳияи Рӯдакӣ ҷойгир аст.

### Таърих
Собиқ Омӯзишгоҳи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ба номи П. Ҷ. Бӯйдоқов собиқ Омӯзишгоҳи Республикавии маданӣ-маърифатӣ ба Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт. Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 августи соли 2001 Омӯзишгоҳи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи П. Ҷ. Бӯйдоқов ба Коллеҷи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи П. Ҷ. Бӯйдоқов табдил дода шуд, Дар тӯли солҳои зиёди фаъолияташ бисёр мутахассисони соҳаи фарҳангро тарбия намуд, ки айни ҳол аксарияти онҳо дар рушди соҳаи фарҳанг саҳми босазои худро гузоштаанд.
 
### Ихтисосҳо
Дар Коллеҷи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи П. Ҷ. Бӯйдоқов донишҷӯён аз рӯйи номгӯйҳои зерини тахассусҳо дар шуъбаи рӯзона:

1.  Китобдорӣ,
 
2.  Рӯзноманигорӣ,
 
3.  Менеҷменти фаъолияти иҷтимоию фарҳангӣ,
 
4.  Мусиқӣ-омӯзгорӣ,
 
5.  Рассомӣ,
 
6.  Устои таъмири садо ва симо,

Ба ғайр аз ин, дар асоси литсензияи шуъбаи маорифи ноҳияи Рӯдакӣ дар назди Коллеҷ литсей фаъолият менамояд, ки дар он хонандагони болаёқат бо равияи гуманитарӣ-ҷамъиятӣ таҳсил мекунанд. Литсейи мазкур ҳамчун замина дар тайёр кардани кадрҳо барои Коллеҷ ба ҳисоб меравад.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Вазорати фарҳаги Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Муассисаҳои фарҳангии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии Тоҷикистон
Усмон Нурӣ Тупбош

Шайх **Усмон Нурӣ Тупбош** (; 1942, Истамбул, Туркия) — олими ҳанафимазҳаб, устоди рӯҳонӣ ва мутакалим.

## Зиндагинома
Усмон Нурӣ Тупбош дар ноҳиям Еринкойи шаҳри Исломбул дар соли 1942 ба дунё омадааст. Падараш Мусо Тупбош ва модараш бошад Фатима Фариде мебошанд. Дар соли 1953 ба литсейи бо номи Имом Хатиб шаҳри Исломбул дохил шудааст. Баъди хатм кардани литсей Имом-Хатиб солҳои дароз ӯ аз олимони динии шинохтаи даврони худ таълими диннӣ гирифтааст, ки усотодони ӯ инҳо мебошанд: Ҷалолиддин Уктен, Маҳир Изтур, Нуриддин Торсӣ ва ғайрахо. Соҳиб шудан ба шахсияти баланди рӯхї ва диннї тарбияи бевоситаи падараш Мусо Топбаш мебошад, ки ӯ хам нақши падариро ва хам нақши устодро ба писари худ адо кардааст. Бешубха Усмон Нурӣ Тупбош устоди рӯхони буда, дар байни хазорон мусалмонони дунё бо дониши баланди диннии худ ва инчунин бо ахдоқи хамидаи инсониаш машҳури олам гаштааст. Усмон Нурӣ Тупбошдар муҳити тозаи диннии олї ба воя расидааст, ки баъд аз сари (мурдани) падараш кори падарашро идома дода, ӯ худ муршиди Нақшабандии тариқат мешавад. Дар соли 1962 бошад дар армияи Туркӣ хидмат кардааст. Аз соли 1990 ба навиштани китобҳои диннї машғул шудааст.

Баъд аз нашри аввалини китоби худ устодУсмон Нурӣ Тупбош ба фаъолияти китобнависи чиддӣ машғул мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Osman Nuri Topbas , Osman Nuri Topbas’s official website
* Osman Nuri Topbash’s books , Osman Nuri Topbash’s books in 43 languages in PDF on this website. (Free download)
Инқилоби Октябр

**Инқилоби Октябр** (ба ) ки Инқилоби Бузурги Сотсиалистии Октябр (ба ), Октябри Сурх, Қиёми Октябр ва Инқилоби Болшивикӣ низ хонда мешавад. Дувумин ва охирин ҳаракати бузург аз Инқилоби Русия ки сабабсози ба қудрат расидани ҳизби Болшивик дар Русия ва барпояи низоми Шӯравӣ шуд.

## Адабиёт
* Инқилоби Октябр дар Википедиаи Форсӣ

Гурӯҳ:Инқилоби Русия
Гурӯҳ:Таърихи Русия
Пойгоҳи додаҳо

**Пойгоҳи додаҳо** (), **бонки иттилоъот**, **базаи маълумот** () — ба маҷмӯъае аз додаҳо бо сохтор муназзам ва сомонманд гуфта мешавад.

## Таъриф
Пойгоҳҳо маъмулан дар қолабе, ки барои дастгоҳҳо ва роёнаҳои қобили хондан ва дастрасӣ бошад захира мешаванд. Албатта чунин шеваи захирасозии иттилоот танҳо равиши мавҷуд нест ва шеваҳои дигаре монанди захирасозии сода дар парвандаҳо низ истифода мегардад. Ончи захирасозии додаҳо дар пойгоҳҳоро муасир месозад вуҷуди як сохтори мафҳумӣ барои захирасозӣ ва равобити байни додаҳо аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Beynon-Davies P. (2004). Database Systems 3rd Edition. Palgrave, Basingstoke, UK. ISBN 1-4039-1601-2

## Пайвандҳо

* CITForum — материалы на сайте Центра информационных технологий
* Very Large Data Base  — Endowment Inc.
* ACM SIGMOD — Association for Computing Machinery: Special Interest Group On Management of Data.

Пойгоҳи додаҳо
Гурӯҳ:Сомонаҳои мудирияти пойгоҳи додаҳо
15 январ

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
* ,  — Рӯзи ниҳолшинонӣ.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 15 январ]]*
* 2001 — таъсиси Википедия.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 15 январ]]*
* 1913 — Александр Иванович Маринеско, командири киштии зериобии С-13. (даргузашт. 1963).
* 1917 — Евгений Лебедев, ҳунарманди синамо ва театри рус ва шӯравӣ, ҳунарпешаи халқии СССР, лауреати Ҷоизаи Сталин (1950), Ҷоизаи давлатии СССР (1968), Ҷоизаи Ленинии СССР (1986).
* 1918 — Ҳамал Абдул Носир, раисиҷумҳури дуюми Миср, Қаҳрамони Иттифоқи Шӯравӣ (даргузашт. 1970).
* 1923 — Евгений Яковлевич Весник, ҳунарманди синамо ва театри рус ва шӯравӣ, коргардони театр (даргузашт. 2009).
* 1929 — Мартин Лютер Кинг, ходими динии амрикоӣ, пешвои мубориза барои ҳуқуқи шаҳрвандии сиёҳпӯстон (даргузашт. 1968).
* 1945 — Максим Исаакович Дунаевский, оҳангсози рус (мусиқӣ барои филми «Д’Артанян ва се мушкетёр», «Дар ҷустуҷӯи капитан Грант»).
* 1950 — Муҳаммадҷон Умаров шарқшинос, тарҷумон, омӯзгори тоҷик
* 1951 — Бифф Байфорд, фронтмэни гурӯҳии бритонёии Saxon.
* 1957 — Светлана Иннокентевна Сорокина, рӯзноманигори рус, барандаи барномаи телевизионии «600 секунд», «Вести», «Герой дня», «Основной инстинкт».
* 1963 — Брюс Шнайер, криптографи амрикоӣ.
* 1966 — Егор Кончаловский (Георгий Андреевич Михалков), коргардони рус, ҳунарпеша.
* 1980 — Шамил Малкандуев, овозхони жонри поп.
* 1989 — Алексей Черепанов, варзишгари рус, дар ҳоли бозии хоккей рӯзи 13 октябр 2008 даргузашт кард.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 15 январ]]*

## Тақвими мардумӣ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0115.html 
* http://days.peoples.ru/0115.shtml 

Гурӯҳ:15 январ