open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Силсиламаротиб

**Силсиламаротиб** (), **иера́рхия** (аз ) — муҳимтарин усули созмондиҳии сохтори низомҳои мураккаби бисёрзина, ки тартиби мутақобилро байни сатҳҳои мураттаб аз баландтарин ба поинтарин таъмин менамояд.

Тасаввурот дар бораи силсиламаротиб ба ғояи сатҳҳои дохилии сохти низомҳо ва равандҳо асос ёфтааст. Сохторҳо ва вазифаҳои равандҳо дар сатҳҳои болоӣ бар болои сохторҳо ва равандҳои поинӣ бунёд ёфта, танзим ва худсозмондиҳиро таъмин мекунанд.

## Мафҳум
Мафҳуми «иерархия» нахустин бор аз ҷониби Диониси Ареопагити Дурӯғин (асри 5) дар рисолаҳои «Дар бораи иерархияи осмонӣ» ва «Дар бораи иерархияи калисо» истифода гардидааст ва то садаи XIX барои тавсифи созмони калисои насронӣ истеъмол мешуд.

Мафҳуми «тартиботи силсиламаротибӣ» (чи тавре, ки яке аз раҳбарони ҳаракати низомии садаи XX Л. Фон Берталанфи қайд карда буд), бешубҳа, барои назарияи умумии низом бунёдӣ мебошад... Иерархия ҳам дар сохтор ва ҳам дар вазифаҳо зуҳур мекунад». Сохтани силсиламаротиби низомҳои мураккаб аз он сабаб зарур аст, ки идоракунӣ дар ниҳоди онҳо бо дарёфтан, коркард ва истифодаи иттилооти азим алоқаманд мебошад. Дар сатҳҳои поинӣ иттилооти мушаххасу батафсил истифода мешавад, ки танҳо ҷанбаҳои алоҳидаи амали низомро дар бар мегирад; дар сатҳҳои болотар иттилооти ҷамъбастшудае ворид мегардад, ки шароити амалкарди тамоми низомро тавсиф мекунад ва қарорҳое қабул мешаванд, ки ба куллӣ ба низом тааллуқ доранд.

Ду шакли созмони силсиламаротибӣ вуҷуд дорад: яке, силсиламаротибе, ки ба усули сабабияти устувор асос ёфтааст ва дигаре силсиламаротибе, ки ба усули эҳтимолият бунёд меёбад. Аввалӣ чунин маъно дорад, ки ҳамаи тарафҳои ҳар яке аз сатҳҳои сохторӣ бо тарафҳои дигар сатҳҳо алоқаманданд. Ин шакли созмони силсиламаротибӣ ба равандҳои идораи ҷамъият хос аст. Агар дар коллективҳое, ки дар онҳо усули детерминантсия (муқаррарот)-и дурушт ба роҳ монда шуда, танҳо як нафар дорои ҳуқуқи ташабускорӣ бошад, дар он ҳолат ташаббуси ҳамаи аъзои он пахш мегардад. Гоҳе таҳти мафҳуми силсиламаротиб ҳамин гуна созмонҳои дурушт дар назар дошта мешавад ва ҳамаи низомҳои иҷтимоие, ки пойбанди ин ҳолатанд, номи низомҳои тоталитариро доранд. Хусусияти дуввуми шакли созмонҳои силсиламаротиб дар он зуҳур меёбад, ки унсурҳо, ҳолатҳо ва рафтори онҳо аз якдигар вобаста нестанд ва бо ҳамдигар мувофиқат ва иртиботи мутақобила надоранд. Ҷ. Николис мегӯяд: «Мураккаботи низомҳо устувории онҳоро барбод медиҳад, агар онҳо бо сохтори силсиламаротибӣ маҳдуд карда нашаванд». Усули иерархии ҳар як низом тавони бузурге ба тараққиёти ин низомҳо мебахшад. Ба ақидаи Ҳ. Саймон, аз миёни тамоми низомҳои мураккаб танҳо низомҳои силсиламаротибӣ барои тараққиёт дар ихтиёри худ муҳлати кофӣ доранд.

Мафҳуми силсиламаротиб дар соҳаҳои гуногуни илм дар иртибот бо интишори ғояҳо ва воситаҳои кибернетика ба таври васеъ истифода мешавад, бахусус дар ҷамъиятшиносии Аврупои муосир ба силсиламаротиби эътибор, сармоя, ҳокимият ва назорат ҳамчун ифодаи табақабандии ҷамъият ва нобаробариҳои иҷтимоӣ тадқиқоти зиёде бахшида шудаанд.
## Нигаред низ
* Силсиламаротиби иҷтимоӣ
## Эзоҳ

 
## Адабиёт
* Новая философская энциклопедия. В 4-х томах. Т. 2. М., 2010.

## Сарчашма
*
Соёти Наво

**Соёти Наво** ( ;  ;  ;   **тахаллусаш Ҳарутиюн Сайёдиян** () () — шоир ва сарояндаи арманӣ, устоди лирикаи ишқӣ.

Дар имтидоди зиёда 150 сол ҳаёт ва фаъолияти шоири маъруф мавзӯи баҳси нависандагон, забоншиносон, таърихшиносон ва файласуфон мебошад. Бо вуҷуди ин, бисёр ҳолатҳо ва ҷузъиёти муҳимми ҳаёти ӯ то ҳол дақиқ ва омӯхта нашудаанд.

## Зиндагинома

### Насаб
Муҳаққиқон санаҳои гуногуни таваллуди шоирро қайд мекунанд — 1712, 1717, 1722  . Бино ба пешниҳоди аввалин муҳаққиқи ҳаёт ва осори ӯ Геворк Ахведиян, ӯ соли 1712 таваллуд шудааст.

Саёти Наво дар оилаи косиби камбағал таваллуд шудааст, ки дар таъмид ӯ номи **Артуюн Саядиянро** гирифт. Падари ӯ **Махтеси Карапет Саядиян** дар солҳои ҷавонии худ дар Ҳалаб зиндагӣ мекард ва модараш **Соро**, аслан аз Санахин (деҳае дар шимоли Арманистон, ки бо дайраи асримиёнагӣ маъруф аст), дар маҳаллаи Арманистони Тифлис — Авлабар ва баъд дар канори Арманистон зиндагӣ мекард. Падари Соёт шахси хеле эътиқодӣ буд: пешванди Махатеси дар номи ӯ маънои шахсеро дорад, ки Байтулмуқаддасро зиёрат кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* *Брюсов V.* Шеъри Арманистон. — М., 1916 .-- S. 59-64.
* *Лавонян Г.* Шумо дар он ҷо ҳастед — Саят-Нова, ҳаёт ва фаъолияти адабӣ
* *Леонидзе.* Ашуг Саят-нова. — Тифлис, 1930. (боркаш. )
* *Макинцян P.* Мақолаи *муқаддимавӣ* ба «Маҷмӯаи пурраи шеърҳо» Саят-Нова. — Эриван, 1932.
* *Налбандян V.* Саят Нова. — Ереван, 1987.
* *Саркисян H.* Саят Нова. — Ереван, 1963.
* *Севак П. Хидмати* халқ, сарояндаи муҳаббат // Забони адабии Арманистон. — 1963. — № 10. — С. 51-65.
* *Севак П.* Саятова Нова. — Ереван, 1969 (2. таҳрири 1987).
* *Сурхатян.* Марворидҳои адабӣ. — Тифлис, 1932. — Т. Ман.
* 
* 
* 
* 
* 

## Пайвандҳо
* Китобхонаи электронӣ
* Сайат-нова
* Шеърҳои Саят-Нова
* Шеърҳои Саят-Нова
* Корҳои ҷамъшудаи Саят-Нова, ки устодони машҳур иҷро мекунанд
Ман ва ту 1

Ман ва ту (Маnоtо) як канали телевизиони моҳвораии форсӣ буда, ба илм, фароғат ва сиёсат дар Лондон асос ёфтааст. Ширкати асосии ин шабака телевизиони Marjan мебошад, ки ба Keyvan Abbasi ва Marjan Abbasi тааллуқ дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ
Идрор

**Идрор** ( – бахшиши пайдарпай; маоши моҳона ё солона, ваҷҳи рӯзгузаронӣ), **рӯзина**, **танхоҳ**, **ротиб** — навъи ёрии мунтазами молӣ дар шакли музди таҳсил, баъзан кумакпулии ҳармоҳа, ки ба хонандагон, донишҷӯён ва ҳамчун ҳаққи қалам дода мешуд.

Дар Эрони Бостон ба донишҷӯёну донишмандон ва сарбозону афсарон маблағи муайяне – рӯзина (ба маънии идрор) дода мешуд. Дар асрҳои миёна дар мадрасаҳои Сармақанду Бухоро (то оғози садаи XX), Бағдод ва ғайра барои толибилмон ва шоирону олимон ба андозаи муайян идрор таъйин гардида буд. Масалан, Саъдии Шерозӣ дар мадрасаи Низомияи шаҳри Бағдод барои таҳсил ва рӯзгузаронии худ идрор мегирифтааст:

Сарчашмаҳои идрор хайру эҳсонкорӣ, даромадҳо ва ғ. буданд. Ҳангоми таъйиноти И. муваффақият ва вазъи моддии хонандаро ба назар мегирифтанд. Идрори  давлатӣ ба қисми ками донишҷӯён бо ихтисосҳои муҳимми тахассусӣ ва толибилмони эҳтиёҷманд аз рӯи талаботи муайян (мас., эътимоднокии сиёсӣ, динӣ ва ғайра) таъйин мегардид.

## Нигаред низ
* Стипендия

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бурсҳои таҳсилӣ
Драмаи таърихӣ

[thumb|2004 филмбардории саҳнаи филми садаи XIX дар [Лондон]]
**Драмаи таърихӣ** (инчунин **драмаи даврӣ, драмаи костюмӣ**) жанрест, давраи гузаштаро таҷассум мекунад, ки одатан дар заминаи филм ва силсилафилм истифода мешавад. Драмаи таърихӣ тахайюли таърихӣ ва филми румонтикӣ, филмҳои моҷароӣ ва моҷарои ноумедии қаҳрамон () - ро дар бар мегирад. 

## Тавсиф
Филмҳое, ки дар замонҳои таърихӣ ба вуҷуд омадаанд, ҳамеша яке аз маъруфтаринҳо буданд.  «Таваллуди миллат» ва «Генерал» намунаҳои асарҳои машҳури амрикоӣ мебошанд, ки дар ИМА гузошта шудаанд. Дар давраҳои гуногун зержанрҳои гуногун маъруфият пайдо карданд, ба монанди вестернҳо, пеплумҳо, ки дар солҳои 1950 дар синамои Амрикои Шимолӣ бартарӣ доштанд. Драмаи костюмӣ аксар вақт ҳамчун жанри драмаҳои таърихӣ тақсим карда мешавад. Мунаққидони пешин онҳоро ҳамчун филмҳое муайян карданд, ки бо романтика ва муносибатҳо дар муҳити боҳашамат сарукор доранд ва онҳоро бо дигар драмаҳои таърихӣ, ки мавзӯъҳои ҷиддитар ҳисобида мешаванд, мепайвандад. Дигар мунаққидон аз драмаҳои костюмӣ дифоъ карданд ва изҳор доштанд, ки онҳо беэътиноӣ мекунанд, зеро он як жанри занон аст.  Драмаҳои таърихӣ низ ҳамчун як жанри консервативӣ тавсиф шудаанд, ки гузаштаи хаёлиро, ки ҳеҷ гоҳ вуҷуд надошт, ҷашн мегиранд.

## Дурустии таърихӣ
Гарчанде ки драмаи таърихӣ тахайюлӣ аст, асарҳо метавонанд ишораҳо ба одамони воқеӣ ё рӯйдодҳои давраи мувофиқро ё тасвири воқеии даврро дар бар гиранд. Инчунин асарҳо метавонанд қиссаҳои асосан тахайюлӣ дар асоси одамон ё воқеаҳои воқеиро дар бар гиранд, ба монанди *Braveheart* ва *Les Misérables*.

Асарҳое, ки ба тасвири дақиқи рӯйдодҳои таърихӣ ё шахсони мушаххас равона шудаанд, драмаи ҳуҷҷатӣ ном доранд (ба монанди *The Report*). Дар ҷое, ки ҳаёти инсон дар ҳикоя мазмуни марказӣ аст, чунин асар ҳамчун драмаи биографӣ мебошад (масалан *Cinderella Man* ва *Lincoln*).

## Нигаред низ
* Филми таърихӣ
## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Жанрҳои синамо
Гурӯҳ:Жанрҳои телевизионӣ
Гурӯҳ:Драма
OnePlus One

**OnePlus One** — смартфони ширкати хитоии OnePlus мебошад, ки чун “қотили флагманҳо” муаррифӣ мешавад. Ин маҳсули аввалини ширкат мебошад. Смартфон 23 апрели 2014 сол муаррифӣ карда шуд.

## Хусусиятҳои техникӣ
Ширкат барои ҳамаи минтақаҳои ҷаҳон намуди аз ҷиҳати техникӣ якхеларо истеҳсол кардааст.

## Низоми амалиётӣ
Дар Хитой OnePlus One бо Oppo ColorOS дар заминаи Android 4.3 "Jelly Bean" истеҳсол мешуд. Дар кишварҳои дигари боқимонда дар смартфон CyanogenMod 11S дар заминаи Android 4.4.4 "KitKat" насб шуда буд.
Таҷдиди аввалин барои дастгоҳҳо бо CyanogenMod то фарзияи Таҷдид танҳо CyanogenMod 12S (дар заминаи Android 5.0.2) тақрибан пас аз як сол 14 апрели 2015 сол истеҳсол гардид. Таҷдид тавассути боркашии мустақилонаи файлҳо амалӣ мешуд.

OnePlus One бо низомҳои амалиётии дигар, масалан LineageOS и Paranoid Android мувофиқат мекунад. Бо LineageOS смартфон Android 9.0 ва Android 10 дастгирӣ мекунад.

## Фурӯш
OnePlus One танҳо бо даъвати махсус тавассути сомонаи ширкати OnePlus харидан мумкин буд. Арзиш барои фарзия бо 16 ГБ 299$, фарзияи 64 ГБ нархи 349$ арзиш дошт. 20 апрели 2015 сол ширкат даъватномаҳоро бекор намуд ва дастрасиро ба ҳама озод кард. 

Дар Хитой маҳдудият барои фурӯш дар шакли даъватномаҳо мавҷуд набуд.

Дар 2015 сол бо сабаби паст рафтани қурби евро нисбати доллар, ширкати OnePlus табодули нархро бо доллар 1:1 амалӣ кард. Бинобар ин аз 25 марти 2015 сол нарх то 299 евро (фарзия бо 16 ГБ) ва 349 евро (64 ГБ) боло рафт.
Дар моҳи июли 2015 сол ширкат маълумот дод, ки 1,5 миллион дастгоҳ дар 35 кишвари ҷаҳон фурӯхта шудааст.

## Лавозимот
Дар аввал ширкат нақша дошт, ки якчанд намуди ғилофҳои ивазшавандаро аз маводҳои табиӣ барорад. Аммо бо сабаби камбудиҳои истеҳсолӣ ғилофҳои фирмавӣ ба фурӯши оммавӣ бароварда нашуданд.  Дар сомонаи ширкат дар муддати дароз танҳо намуди ғилофи бамбукро фармоиш додан мумкин буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дастгоҳҳои мобилӣ аз рӯи алифбо
Граммофон

thumb|Граммофон
**Граммофо́н** (аз  «сабт» +  «овоз») — асбоб барои аз қартаи граммофон тавассути асбобҳои ме­ханикӣ такроран шунавонидани овоз.

Дар ИМА аз тарафи Эмил Берлинер (1888) дар асоси фонографи Томас Эдисон ихтироъ шудааст. 

Граммофон аз ду қисм иборат аст: қисми аввал ҷузъ (меха­низм)-и пружинадорест, (фанардор)-е, ки қар­та­ро давр мезанонад: қисми дуюм сӯзани ба мембрана васлшуда ме­бошад. Ҳангоми кори граммофон нӯги сӯзан дар рӯйи рахҳои қартаи даврзананда ҳаракат карда, лапишҳоро ба мембрана мегузаронад ва карнай (рупор) ин лапишҳоро тақвият мебахшад. Граммофон то солҳои 20 ва навъи бештар паҳн­шудаи он — патефон то солҳои 40 асри 20 маъмул буданд.

## Нигаред низ

* Фонограф
* Патефон
* Электрофон
* Радиола
* Вайтафон

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Асбобҳои садобарор
Lego

thumb|LEGO

**Lego** як қатори бозичаҳои сохтмонии пластикӣ мебошад, ки аз ҷониби ширкати Lego Group, ширкати хусусии дар Биллунд, Дания истеҳсолшуда истеҳсол карда мешавад. Маҳсулоти асосии ширкати Лего аз хиштҳои пластикии рангаи гуногунранг иборат аст, ки бо як қатор фишангҳо, ҳайкалҳо номида мешаванд ва дигар қисмҳои дигар доранд. Лего донаҳоро барои сохтани ашё, аз ҷумла мошинҳо, биноҳо ва роботҳои корӣ аз бисёр ҷиҳатҳо васл ва пайваст кардан мумкин аст. Ҳама чизи сохташударо дубора ҷудо кардан мумкин аст ва порчаҳо барои сохтани чизҳои нав дубора истифода мешаванд.
Lego Group ба истеҳсоли хишти бозичаи бозича дар соли 1949 оғоз кард. Филмҳо, бозиҳо, мусобиқаҳо ва шаш боғи тафреҳии Леголанд таҳти бренди таҳия карда шуданд. То моҳи июли соли 2015, 600 миллиард қисмҳои Lego истеҳсол карда шуданд.

Дар моҳи феврали соли 2015, Lego Ferrari-ро ҳамчун "пурқудрати бренди ҷаҳон" -и Brand Finance иваз кард. Дар нуқтаҳои муайян, сармоягузорӣ ба маҷмӯи Lego нисбат ба сармоягузорӣ ба тило бештар арзиш дошт.

## Эзоҳ
Нусайрӣ Одинаев

**Нусайрӣ Одинаев** (13 марти 1915, деҳаи Тем, Шуғнон, ВМКБ — 1975, ҳамон ҷо) — сароянда, оҳангсоз мутриби тоҷик. Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1964).

## Зиндагинома
Нусайрӣ Одинаев дар давраи мактабхонӣ дар маҳфилҳои ҳаваскорони созу суруд баромад мекард. С. 1934—1950 мутриби оркестри мусиқии Театри мусиқии шаҳри Хоруғ, 1950—1955 директори Хонаи маданияти Роштқалъа, 1956—1957 консертмейстери Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ, 1957—1960 директори Хонаи маданияти шаҳри Хоруғ, 1960—1971 роҳбари бадеии ҳаваскорони санъати омӯзишгоҳи касбҳои техникии шаҳри Хоруғ, 1971—1980 муаллими дарси суруд ва мусиқии мактаби миёнаи № 15-и д. Тем. Аз соли 1980 нафақагири шахсӣ. Одинаев ҳофиз ва мутриби мумтоз буда, бисёр созҳои мусиқиро (рубоб, танбӯр, сетор, ғижак, най, даф, лабчанг) устодона менавохт. Ҳамчунин оҳангсози боистеъдод буд («Ба партия», «Ба роҳбар», «Биё Зоҳид», «Гул бе рухи ёр», «Дил меравад» ва ғ. мисол шуда метавонанд).
Репертуари ҳунарии Одинаев беш аз 300 суруду таронаҳои халқию классикиро дар бар мегирифт, ки дар байнашон таронаҳои халқӣ мавқеи хосе доштанд («Фалак», «Лалайик», «Гул-суманак», «Гул ба рӯят» ва ғайра). Иштирокчии намоиши Даҳаи санъати Бадахшони Советӣ дар Душанбе (1946). Ба ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна сафари ҳунарӣ кардааст. Бо медалҳо ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон
Валс

[thumb|225px|miniaturadeimagen|Una demostración en [fenaquistiscopio del valse.]]
**Валс** (фар. valse, ит. valzero, олм. walzer, аз walzen – чарх задан) – яке, аз рақсҳои базмии  дунафараи (зан ва мард) маъмултаринест, ки дар нимаи 2-юми садаи XVIII дар зиндагии мардуми шаҳр аз рақсҳои халқии австриягӣ, чехӣ, олмонӣ (рақси деҳқонон «лендлер») пайдо шуда, дар садаи XIX дар тамоми Аврупо паҳн гардид. 
## Таърих
[thumb|225px|El [Danubiu azul de Johann Strauss (fíu) nuna caxa de música.]]
Андозаи мусиқияш 3/4, суръаташ аз суст то бисёр тез мешавад. Махсусан, Валси венагӣ, ки дар шакли силсилаивӣ офарида мешуд («Walzer - Kette» - «занҷир - валсҳо»), асосгузори он композитори австриягӣ И. Ланнер, сипас ҳамватани ӯ И. Штраус ва писаронаш Й. ва И. Штраусҳо онро инкишоф дода, ба қуллаи баланд расондаанд, машҳур гардид. Композиторон И.Н. Гуммел ва К.М. Вебер Валсро ба асари калони созии консертӣ мубаддал кардаанд. Валсҳои Ф. Шопен, Ф. Лист ба достони жанри мусиқӣ дар равияи романтикӣ (хаёлпарастӣ) офарида шудаанд. Дар мусиқии касбӣ Валс ҳамчун асари мусиқии мустақил вуҷуд дорад ва ба сифати бахши композитсияи калонҳаҷм – дар опера (Ш. Гуно, Ҷ. Верди, Ҷ. Пуччини, Р. Штраус), балет (Л. Делиб, П. Чайковский), оперетта (И. Штраус - писар), симфония (Г. Берлиоз, П. Чайковский), намунаҳои зиёди жанрҳои мусиқӣ эҷод мешаванд. Жанри Валсро композиторони хориҷӣ (Э. Григ, Я. Сибелиус, Г. Малер, М. Равел), инчунин композиторони рус ва Шуравӣ (М. Глинка, П. Чайковский, А. Глазунов, С. Прокофев, А. Хачатурян) дар эҷодиёташон инкишоф додаанд.
## Дар мусиқии тоҷик
Ин ҷо, як нукта қобили зикр аст: устод Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ натанҳо шоир балки навозанда, ҳофиз ва оҳангсоз ҳам буд, ҳанӯз дар а.-ҳои IX-X дар ритми (вазни) Валс шеър эҷод намудааст. Мо дар ашъори ӯ 6 навъи шеърро дар ритми Валс пайдо намудаем.
Эҳтимол дар замони Рӯдакӣ дар мусиқии Валсро ба мисли аврупоиён зану мард якҷоя (мард дасти росташро бар миёни зан гузошта, бо дасти чап дасти рости занро медорад ва ба рӯи ҳамдигар нигоҳ карда, дар ҳавои валс мерақсанд), намерақсиданд, вале ҳақиқат аст, ки ритми Валс дар он давра дар шеъру мусиқии тоҷик вуҷуд доштааст ва шояд дар а.-ҳои баъдина ритми мазкур дар Аврупо паҳн гардидааст. 
Валс дар мусиқии муосири тоҷик низ мавқеъ дорад. Сурудҳои «Мепарварам» (оҳанги Фозил Солиев), «Қадаҳи мо» (Зиёдулло Шаҳидӣ), сурудҳои эстрадии «Ошиқ шудаӣ, эй дил», (мусиқии А. Одинаев), «Гул» (Ҷӯрахон Обидпур) ва ғ. дар ҳавои валс эҷод шудаанд. Инчунин дар эҷодиёти композиторони тоҷик пиесаҳо барои оркестр ва созҳои гуногун офарида шудаанд, ки «Валси лирикӣ» барои оркестри созҳои халқии Ш. Бобокалонов, «Валс»-ҳои №5, 6, 7 барои оркестри созҳои халқии О. Назаров, «валс» барои оркестри созҳои халқии А. Тошматов, «Валси гулҳо» барои оркестри созҳои халқии В. Абдураҳмонов; пиесаҳои созии «Ҷазз» барои скрипка, виолончел ва фортепианои А. Латифзода, «Валс» барои фортепианои Ҷ. Охунов, Валси «Чарх» барои фортепианои Ҷ. Халилов аз қабили онҳоянд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мусиқии рақсӣ
Изократия

**Изокра́тия** (аз  «баробарӣ» +  «ҳокимият; давлат») — шакли идоракуниест, ки дар он ҳамаи шаҳрвандон ҳуқуқҳои баробари сиёсӣ доранд.

## Таърих
Мафҳуми изократияро бори аввал С. Смит (1845) истифода кардааст. Ӯ норозигии худро ба ғояи баробарӣ барои тамоми табақаҳои ҷомеа баён карда, таъкид менамуд, ки ҷавонон набояд дар як сатҳ бо калонсолон соҳиби ҳокимият бошанд. Ӯ изократҳоро ҷонибдори ҳуқуқҳои интихоботию сиёсии занҳо медонист, ки дар он замон мавқеи ифротгароӣ дониста мешуд. Мафҳуми изократияро дар сатҳи такшилоти сиёсӣ Г. Аллен дар раванди ташкили Ҳизби мустақили коргарӣ, ки ҷонибдори баробарии шаҳрвандон буд, истифода кардааст.

Тавассути изократия меъёри ҳуқуқии изономия (аз баробарӣ дар назди қонун, то баробарӣ дар раванди идоракунӣ) дар низоми сиёсӣ ва иқтисодӣ истифода мешавад. Амали мазкур дар заминаи назарияи ҳуқуқҳои либералӣ дар шакли демократии идоракунӣ воқеӣ мешавад. Изократия ба ноустувории афкори ҷамъиятӣ, дунявият ва шаклҳои идории ҷумҳурӣ вобаста набуда, ба табъизи нажодӣ, ҷинсӣ ва ғ. иҷозат намедиҳад. Махсусияти изократия ҳамчун ҳаракати сиёсӣ дар он зоҳир мешавад, ки ҳуқуқи моликиятро эътироф мекунад ва захираҳои табииро ҳамчун манбаи даромади ҷамъиятӣ медонад. изократия федерализмро ҷонибдорӣ карда, артиш ва пулисро аслиҳаи синфҳои ҳукмрон меҳисобад. Дар изократия тартиботи ҷамъиятӣ, мудофиа ва хадамоти садамавӣ метавонанд аз ҷониби дружинаҳои гуногуни халқӣ (милитсия) таъмин гарданд. Изократҳо изҳор менамоянд, ки онҳо унсурҳои беҳтарини либералӣ, сотсиалистӣ ва афкори анархистиро дар фаъолияти худ таҷассум намудаанд: «Мо ба неруи халқ ва ҳокимияти он бовар дорем; ҳокимияти одамон ба воситаи одамон ва барои одамон аст. Баробарӣ маънои таҳтуллафзии калимаи „изократия“ аст». Муҳаққиқи юнонӣ Крис Неофиту назарияи консервативии изократияро пешниҳод кардааст, ки тибқи он демократияи либералӣ тавассути овоздиҳии электронӣ васеъ мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Сидней Смит. Письма из Америкизократия USA, 1845;
* Грант Аллен. Изократическая партия. Часть 1. London, 1894;
* Isokratia. USA, 2006.
* Зокиров Г. Донишномаи сиёсӣ. Ҷ. 1. Д., 2015.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Режимҳои сиёсӣ
Генералиссимус

**Генерали́ссимус** (аз  — «меҳтарин») — яке аз баландпоятарин дараҷаҳои олии низомӣ дар нерӯҳои мусаллаҳи бархе аз кишварҳо аст, ки ҷойгоҳе болотар аз генерал-фелдмаршал (фелдмаршал ё маршал) дорад. 

Генералиссимус ба генерал-фелдмаршалҳое дода мешуд, ки дар замони ҷанг якчанд артиш, маъмулан артишҳои муттаҳидинро фармондеҳӣ мекарданд ва гоҳе низ ба намояндагони дудмонҳои подшоҳӣ ва ё бузургони давлатӣ ҳамчун унвони ифтихорӣ дода мешуд.

Ин унвонро барои нахустин бор соли 1569 шоҳи Фаронса Карли IX ба бародари 18-солаи худ Анрӣ (дертар шоҳ Генрихи III) дод. Сипас дар асрҳои XVI – XVII унвони генералиссимусро дар Фаронса 4 кас, дар Австрия 5 кас, дар Олмон 1 кас дарёфт карданд. Дар Русия унвони генералиссимус аввалин бор ба сардори артиш А. С. Шеин дода шуд (1696). Дертар дар Русия унвони генералиссимусро княз А. Д. Меншиков (1727), шоҳзода А. У. Брауншвейгский (1740) ва лашкаркаши бузург А. В. Суворов (1799) дарёфт карданд. 

Дар ИҶШС унвони генералиссимус ба И. В. Сталин (27.6.1945) дода шуд. Дар дигар кишварҳо Ф. Франко (Испания), Чан Кай Ши (Тайван), Ким Ир Сен (ҶХДК) унвони генералиссимусро доштанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Генералҳо
*
Коллеҷи санъати шаҳри Кӯлоб

**Коллеҷи санъати ба номи Кароматулло Қурбонов, ш. Кӯлоб **— яке аз муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Таълимгоҳ дар  Тоҷикистон – шаҳри Кӯлоб ҷойгир аст.

### Таърих
Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Кӯлоб соли 1989 ҳамчун филиали омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе таъсис ёфта, соли  1991 чун омӯзишгоҳи мусиқии ш. Кӯлоб мустақил гардид ва бо Қарори Ҳукумати ҶТ соли 2004 ба Коллеҷи санъати ба номи  К. Қурбонов, ш. Кӯлоб  табдил дода шуд.

Коллеҷи санъати ш. Кӯлоб дар бинои зебо ҷойгир буда, дорои 18 синфхона, толори консертӣ бо 80 ҷои нишаст, 1 синфхонаи компютерӣ, китобхона ва қироатхона мебошад. Дар Коллеҷи санъати ш. Кӯлоб 6 шуъба (2012) амал мекунад: шуъбаи иҷрокунандаи созӣ (ғижак, най, рубоб, дутор, аккордеон, созҳои зарбӣ), фортепиано, рассомӣ (омӯзгор, наққош), китобдорӣ, санъати актёрӣ ва сарояндагӣ. Айни ҳол (2012) дар Коллеҷи санъат 231 нафар хонанда таълим мегиранд (126 нафар-рӯзона, 105 нафар-ғоибона), 41 нафар мутахассисони касбӣ (24 нафар коркуни асосӣ, 17 нафар ҳамкор) кору фаъолият доранд. 2 нафар хатмкардагони коллеҷ бо унвони фахрии «Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон» (Хайринисо Ватанова, М. Орзӯев) сарфароз гардидаанд. Дар тӯли ин солҳо 450 нафар мутахассисон омӯзишгоҳи мусиқиро хатм намудаанд. Аз ҷумла 6 нафар хатмкардагони Коллеҷи санъат Консерваторияи миллиро хатм карда, ба ҳайси омӯзгор кор карда истодаанд (М. Эгамбердиев, Г. Ҳасанова, Н. Саидов, Ш. Алихонов, Ш. Сарахон). Ҳамчунин 5 нафар омӯзгори Коллеҷи санъати ба номи Кароматулло Қурбонов бо нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» қадр карда шудаанд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии Кӯлоб
Гурӯҳ:Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон
Оперетта

**Оперетта** (ит. operetta, фр. operette, айнан – операи хурд, кӯчак), асари мусиқии саҳнавии хислати мазҳакавидошта, ки дар драматургияи мусиқӣ якҷояшавии мусиқии вокалӣ ва созӣ, рақс ва муколамаи гуфтугӯ фаро гирифта мешавад. Дар Оперетта монанди опера, аз мусиқии созиву овозӣ – ария, дуэт, ансамбл ва хор истифода мебаранд. 
## Таърихи Оперетта
Оперетта дар заминаи мазҳакаи мусиқӣ, операи ҳаҷвӣ, водевилҳои фаронсавӣ ва зингшпили олмонӣ ба вуҷуд омада, ҳамчун навъи мустақили асари саҳнавӣ солҳои 50-уми садаи XIX дар Фаронса пайдо шудааст. Сипас он дар тамоми Аврупо паҳн гардида, ҳаводорону ҳомиёни зиёде пайдо мекунад. Дар инкишофи минбаъдаи он саҳми Ф. Эрве, Ж. Оффенбах, Ш. Лекок (Фаронса), А. Салливен (Англия), И. Штраус, Ф. Зуппе (Австрия) ва диг. калон аст. Композиторон И. Дунаевский ва Н. Стрелников бошанд (Солҳои 20 садаи ХХ), Опереттаи шӯравиро асос гузоштаанд. Пас аз ин композиторон аз қабили Б. Александров, Ю. Милютин, В. Соловёв-Седой, Т. Хренников ин иқдомро идома дода, саҳми босазо гузоштаанд. 
## Оперетта дар санъати мусиқии тоҷик
Аввалин Опереттаи тоҷик «Розия»-и З. Шаҳидӣ ва С. Баласанян ба шумор меравад, ки дар Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик ба номи С. Айнӣ соли 1946 гузошта шудааст. Аз ин пас ООпереттаҳои «Духтаре аз Душанбе»-и З. Шаҳидӣ, «Бибӣ ё Бобо ва ё домоди воломақом»-и С. Урбах, «Оби ҳаёт»-и Г. Александров ва солҳои аввали Истиқлоли давлатии ҶТ Опереттаи «Дугонаҳо»-и Д. Дӯстмуҳаммадов (1993) ба майдон омаданд. Инчунин дар саҳнаи театри тоҷик як қатор Опереттаҳои композиторрони классики ҷаҳонӣ барои тамошобинони тоҷик ба саҳна гузошта шудаанд. 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Оперетта
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Оратория

**Оратория** (лот. Oratio – суханварӣ), асари бисёрқисмаи вокалӣ-симфонӣ барои солистон, хор ва оркестр. Оратория одатан аз воқеаҳои хорӣ, порчаҳои симфонӣ ва номераҳои комили вокалӣ (ария, ансамблҳо) мад кашида хондан (речитатив) иборат мебошад. Вай аз кантата бо ҳаҷми мавзӯъ, сужети инкишофёфта ва бузургии шаклаш фарқ мекунад. Бо вуҷуди ин дар бисёр асарҳои мусиқии ҳозиразамон истилоҳи «кантата» ва «оратория» бо меъёрҳои ҳархела қабул мешаванд. 
## Таърихи Оратория
Дар садаи XVI-XVII пайдо шудан ва ба худ гирифтани ҷузъиёти опера Оратория бо бартарии роли хор ба зуди асари муҳим мегардад. Дар ин самт Ораторияҳои Г. Ҳендел (асосан дар сужети динӣ ва антиқӣ навишта шудаанд), И. Ҳайдн аз аввалин асарҳо дар ин жанр мансуб меёбанд. Ба жанри О. Месса, Реквием, Страсти низ наздиканд; намунаи бузурги ҳамин хел асарҳоро И. С. Бах, В. Мотсарт офаридаанд. Баъдтар жанри мазкур аз мавзӯъҳои динӣ дур шуд, ки Мессаи тантанавии Бетховен, Реквиемҳои Берлиоз, Верди, Брамс намунаҳое аз инҳоянд. Дар Русия Оратория дар садаи XIX пайдо шудааст. Аввалин намунаҳои онро композиторон Шапорин, Прокофев, Шостакович офаридаанд. Композиторони хориҷӣ, Онеггер ва Орф дар садаи XX ба жанри Оратория рӯй овардаанд. 
## Опера дар санъати мусиқии тоҷик
Композиторони тоҷик низ ба Оратория тавачҷуҳ зоҳир карда, дар офаридани ин жанр ба муваффақиятҳо ноил гардидаанд. Дар Тоҷикистон аввалин Ораторияро соли 1967 Ф. Солиев ва М. Светаев («50-солагии СССР») офаридаанд. «Достони Рустам», ораторияи эпикӣ аз рӯи «Шоҳномаи Фирдавсӣ» (ш.–ҳои Фирдавсӣ ва Л. Шералӣ)-и М. Ашрафӣ, Ораторияи «Владимир Илич Ленин» аз рӯи асари ҳамноми В. Маяковскийи Е. Лобенко, «Овози Осиё» (ш. М. Турсунзода), Оратория барои ровӣ, сарояндагон, хори омехта ва оркестри симфонии А. Солиев ва «Ба васфи Ленин», Оратория барои тенор, баритон, хор ва оркестри симфонии З. Шаҳидӣ аз ҷумлаи онҳоянд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Опера
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Оркестр

**Оркестр** — даста (коллектив)-и сершумори сознавозонест, ки асари махсус барои онҳо эҷодшударо иҷро мекунад. Баъзан оркестрҳо аз созҳои якхела иборат мебошанд, ба мисли оркестр баянистон. Бо вуҷуди ин, оркестр бештар бо ҳайати гурӯҳҳои созҳои ҳархела ташкил карда мешаванд. Мувофиқ ба ҳайати гурӯҳҳои созии оркестр, ки ба худ дорои таъсирбахшии ҳархела, тембр-лаҳнҳои нафиси созҳои мусиқӣ ва рӯҳафзоиву амали серҳаракатӣ мебошанд, номҳои гуногунро дар бар мекунанд.
## Нигаред низ
* Оркестри камеравӣ
* Оркестри симфонӣ 
* Оркестри эстрадӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Оркестрҳо
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Оркестри камеравӣ

**Оркестри камеравӣ** — оркестрест бо ҳайати начандон калон, ки мусиқии созии  садаҳои XVII-XVIII, ҳамчунин композиторони ҳозиразамонро, ки махсус барои чунин ансамбл эҷод шудаанд, иҷро мекунад. 
## Таърих
Оркестрҳои камеравии ҳозиразамон бо намунаи оркестрҳои садаи XVIII ташкил карда мешаванд, ки одатан дар ҳайати онҳо созҳои тории камончадор аз қабили скрипкаҳо, алтҳо, виолончелҳо, контрабас, як гурӯҳ созҳои нафасии чӯбин ва мисин аз қабили флейтаҳо, гобойҳо, валторнаҳо, ҳамчунин клавесин дохил карда мешаванд. Дар Оркестрҳои камеравӣ бар хилофи оркестри симфонӣ навозандагон нис-батан кам иштирок намуда, иҷрои ҳар як навозиш (партия) ба як навозанда супорида мешавад, яъне партияи ҳар як иштирокчӣ мустаъқил аст.
Барои Оркестрҳои камеравӣ бисёр композиторони классик (А. Корелли, А. Вивалди, И. С. Бах, Г. Ф. Ҳендел, В. А. Мотсарт ва диг.) асар эҷод кардаанд. Ҳамчунин композиторони нимаи аввали садаи XX (Р. Штраус, Г. Малер, И. Ф. Стравинский), композиторони садаи XX (П. Хиндемит, Д. Д. Шостакович, А. Г. Шнитке ва ғайра) бо асарҳои худ машҳуранд.
Композиторнони тоҷик низ барои Оркестрҳои камеравӣ асарҳои баландмазмун офаридаанд. Инҳо Ф. Баҳор, А. Одинаев, Т. Сатторов, Ю. Мамедов, А. Латифзода, А. Мусоев, Л. Толис, Р. Баротов ва диг.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Оркестрҳо
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Иқтидор

**Иқтидор** ( – қудрат, тавоноӣ) — нерӯ ва тавоноии фарде ё мақомоте, ки барои ба амал баровардани ягон навъи фаъолият кифоят мекунад.

Аз фард ё мақомоти дорои иқтидор итоат карда мешавад. Дар сиёсатшиносӣ иқтидор қудрати сиёсӣ, падидаи қонунӣ ва эътирофгардида аст, ки мебояд дар шароити мухталиф мавриди итоат ва фармонбардорӣ  қарор гирад. Дар сатҳи давлат қудрату ҳокимият мақоми қонунӣ, расмӣ ва сунатӣ (дар омехтагӣ бо мазҳабҳо ва ғ. ) дошта,  ба иқтидор табдил мешаванд. Бино бар ин, иқтидор маҳдудтар аз қудрату ҳокимият аст ва наметавонад ҳудуду шароити имкони худ, яъне қонун, суннат, мазҳаб, урфу одат ва ғ.-ро пурра зоҳир намояд. Имрӯз дар давлати мардумсолорӣ қудрате, ки ҳокимияти мардумиро муаррифӣ менамояд, иқтидор ба шумор меравад ва мардумсолорӣ равиши табдили қудрат ба иқтидор аст. Ба таври куллӣ, мафҳуми «қарордоди иҷтимоӣ» танҳо маҷрои тавлиди иқтидор аст. Сиёсатмадорон бо аз даст додани қудрат иқтидор-ро низ аз даст медиҳанд.

Тибқи фалсафаи сиёсӣ-классикии Ғарб дар намунаи таълимоти Т. Гоббс, Ҷ. Локк ва Ж. Руссо, иқтидор асоси ҳокимияти давлатӣ аст. Он танҳо ба воситаи ризоият падид омада, дар шароити муосир дар сурате идома меёбад, ки барои ҳифзи ҷон, мол, озодӣ, сулҳ ва амнияти мардумӣ ба кор равад. иқтидор ба ин маъно ду чеҳра дорад: яке он ки дар ҳавзаи ҳукм ва ҳокимият зоҳир мешавад ва дигар он ки дар низоми итоат ва фармонбардории воқеӣ аз қудрат ҷонибдорӣ мекунад. Бидуни иқтидор наметавон ба аҳком ва тасмимҳои зарурӣ аз назари қонунӣ расид. Қудратҳои сиёсӣ ва иҷтимоии мухталиф дар таркиби иқтидор маншаи зиддияту муқовимат ва бесуботӣ дар ҳаёти сиёсӣ шуда метавонад. Дар замони муосир, ки масъалаҳои иҷтимоии қонунияти қудрат дучори буҳрон шудаанд, роҳи тавлиди иқтидор танҳо такя ба ҳокимияти мардум мебошад.

## Адабиёт
* Зокиров Г., Донишномаи сиёсӣ. Ҷилди 1. Д., 2015.
 
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷамъият
Изоморфизм ва ҳомоморфизм

**Изоморфизм ва ҳомоморфизм** – мафҳуме, ки яксонӣ (изоморфизм; юн. ἴσος – яксон, якранг ва  μορφή – шакл) ё монанди (ҳомоморфизм; юн. ὁμός – шабоҳат)-и сохт (сохтор)-и низомҳо (равандҳо, таркибҳо)-ро мефаҳмонад. 

Ду низоме изоморф (дар муносибати изоморфизм қарордошта) номида мешавад, ки агар байни унсурҳо, вазифа (амал)-ҳо ва моҳияти онҳо таносуб ва ё ҳусни тавофуқ вуҷуд дошта бошад. Дар ин ҳолат ҳар як низом тимсоли изоморфии дигаре буда метавонад. Иртиботи ҳомоморфизм аксаран умумитар (ва заифтар) мешавад. Аз ин рӯ, ҳар як изоморфизм ҳомоморфизм буда метавонад, аммо на баръакс. Дар ин сурат таносуби аломатҳо ва ҳаммаъноӣ байни унсурҳои низом фақат хусусияти якҷанбаӣ мегирад. Ба ҳар як унсури низоми аввал унсури ягонаи низоми дуюм мувофиқат мекунад, на баръакс: ба унсури низоми дуввум бештар аз як унсур метавонад мувофиқат кунад. Дар ин ҳолат низоми аввал тимсоли ҳомоморфӣ барои низоми дуввум ва низоми дуввум ҳомоморфи тимсоли дуввум ба шумор меравад. Таҳти мафҳуми И. ва Ҳ. муносиботи васеи дараҷаҳое фаҳмида мешавад, ки байни низомҳои хусусиятҳои гуногундошта вуҷуд дорад (мас., муносибати байни сурат ва асли он, тарҷумаи матн аз як забон ба забони дигар ва асли он, харитаи ҷуғрофӣ ва маҳалли ба он мувофиқ, ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ ва низоме, ки онро тавсиф мекунад ва ғ. ). Айнан ҳамин мафҳумҳо дар риёзёт ва мантиқ ба кор мераванд.

Изоморфизм (ҳамшклангорӣ) муносибати навъи баробариро дар назар дорад. Мафҳуми И. ва Ҳ. барои тавсифи мафҳуми амсила ва усули амсиласозӣ, инчунин барои мақулаҳои маърифатии тимсол (агар он ба воситаи ягон низоми ишоратӣ муайян шуда бошад) истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Новая философская энциклопедия. В 4-х томах. Т. 2. М., 2010.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Генератор

**Генера́тор** ( —  истеҳсолкунанда, ҳосилкунанда) — олат, дастгоҳ ё мошинест, ки ягон намуди маҳсулот табдил медиҳад.

* Генератори атсетиленӣ
* Генератори ях
* Генератори бухор
* Генератори газ
* Генератори мошинаи барқӣ
* Генератори турбогенератори буғӣ
* Генератори гидротурбина
* Генератори лапишҳои ултрасадоӣ
* Генератори квантӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Генератори аэрозол

**Генератори аэрозол** — дар кишоварзӣ дастгоҳ барои бо усули термомеханикӣ ҳосил кардану пош додани моддаҳои заҳрогин (нигар Аэрозолҳо) бо мақсади маҳв сохтани ҳашароти зараррасони боғ, бешазор ва зироат, безарар гардонидани анбору гармхонаҳо ва ғайра.

Генератори аэрозол аз камераи сӯзиш, зарф барои маҳлули корӣ (заҳр) ва бензин, насосҳо барои интиқоли маводди сӯхт ва маҳлул, системаи афрӯзиши омехтаи сӯзишворию ҳаво, пошдиҳанда ва ҳавофишор иборат аст. Газҳои тафсоне, ки дар камераи афрӯзиш ҳосил мешаванд, ҳангоми аз пошдиҳанда гузаштан, маҳлули кориро бухор менамоянд. Омехта аз ҷумак пош хӯрда, бо ҳавои берун махлуту хунук мешавад ва ба бухор табдил меёбад. Генератори аэрозол гуногун мешавад: АГ-УД-2 (паҳноии кораш 50-100 м), ОАН «Ракета» (60-90 м), АПП-0,5 «Микрон» (то 10 м) ва ғ. Маҳсулнокии онҳо аз 1,7 (АПП-0,5 «Микрон») то 60 (ОАН «Ракета») га/соат аст. Генератори аэрозол аз муҳаррики худ (АГ-УД-2) ё тавассути наварди таҳвили иқтидори трактор (ОАН «Ракета») ба кор медарояд. Генератори АПП-0,5 «Микрон» баъди афрӯзиши аввалин худкор аст. Дар мавриди кор генератори АГ-УД-2-ро дар бордони мошин ё трактор меоранд. Генератори аэрозол-и ОАН «Ракета» ба трактори иқтидораш миёна насб карда мешавад. Генератори аэрозол-ро дар Тоҷикистон низ истифода мебаранд. Солҳои 80 садаи XX олимони Институти кимиёи кинетикӣ ва сӯзиши Шуъбаи сибирии АИ ИҶШС ва Институти зоология ва паразитологияи АИ ҶШСТ генератори диспероид (пошхӯрии моеъ)-аш танзимшаванда сохта, дар хоҷагиҳои ноҳияҳои Қумсангиру Фархор санҷидаанд. Он имкон медод, ки ба пахтазор аз болои мошини қад-қади майдон дар ҳаракат буда дору пошида шавад. Дар натиҷаи аз боло пошидани дору рустанӣ нисбатан кам зарар дида, ҳашарот тамоман маҳв мегардад.

## Дар тиб
Генератори аэрозол дар тиб дастгоҳе, ки дар ҳаво моеъро ба гард табдил медиҳад. Онро барои бо аэрозолҳо (ваксинатсия, ингалятсия ва кимиёшифоии берунӣ) ба организм таъсир расонидан кор мефармоянд. Барои дизенсексияи маҳал, бино ва иншоот низ истифода мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Догода П. А., Воложанинов С. С., Догода Н. П. Механизация химической зищиты растений. Симферополь. 2000;
* Хомякова Л. Г., Зайцева И. Г., Мнушко З. Н., Компанеец Е. И. Аэрозоли для лечения заболеваний органов дыхания. М., 2003.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳифзи рустанӣ
Генератори Ван де Грааф

right|thumb|150px|Генератори Ван де Грааф
**Генератори Ван Де Грааф** — генератори баландшиддат, ки дар асоси амали электриконии навори диэлектрикии ҳаракаткунанда кор мекунад.

Генератори аввалинро физики амрикоӣ Роберт Ван де Грааф соли 1929 сохта буд, ки бо он фарқи потенсиали то 80 киловолт ҳосил гардид. То соли 1933 генераторҳои нисбатан тавонои шиддаташон то 7 млн волт ихтироъ шуданд. Дар генераторҳои муосир ба ҷойи навор занҷирҳо истифода мешаванд, ки аз қисмҳои филиззӣ ва пластикӣ (пеллетронҳо) иборатанд. Дар оғоз Генератори Ван Де Грааф барои таҳқиқоти ҳаста бо мақсади шитобдиҳӣ ба зарраҳои барқанок истифода мешуд. Ҳоло барои шитобдиҳии зарраҳои барқанок усулҳои дигар истифода гардида, Генератори Ван Де Грааф барои тамсиласозии равандҳое, ки ҳангоми раъду барқ ба амал меоянд, инчунин барои ба вуҷуд овардани тахлияи раъд дар рӯйи Замин истифода мегардад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Электроэнергетика
Ван де Грааф
Гурӯҳ:Физики шитобдиҳандаҳо
Генератори бухор

**Генератори бухор** (**генератори буғ**) — дастгоҳ ё таҷҳизот барои ҳосил кардани бухори оби фишораш аз фишори атмосферӣ баланд. 

Пештар дегҳои буғиро низ генератори бухор меномиданд, вале баъди пайдо шудани неругоҳҳои барқи ҳастаӣ истилоҳи «генератори бухор» барои он буғофарон (буғҳосилкунандаҳо)-е истифода мешавад, ки ба тавассути гармибар (ноқили гармӣ)-и реактори ҳастаӣ гарм шуда, барои ҳосил кардани буғи такрории ба турбина дохилшаванда корбаст мегарданд. Дар баъзе соҳаҳои илм дегҳои электрӣ ва партовсӯзро низ генератори бухор меноманд. генератори бухор дар неругоҳҳои барқи ҳастаии ду ва сеғилофадор истифода мешаванд. Дар неругоҳи ҳастаии якғилофадор худи реактори ҳастаӣ чун генератори бухор амал мекунад. Генератори бухор аз экономайзер, бухорофар, бухоргармкунак, бухоргармкунаки мобайнӣ иборат аст. Дар генератори бухор ба сифати гармибар аз об, филиззоти моеъ (нитрати моеъ), газ ва ғ. истифода мебаранд.
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мошинҳои бухор
Генератори андозагир

thumb|right|Генератори сигналҳои пастбасомад Г3-109
**Генератори андозагир** (**генератори сигналҳо**) — абзоре, ки сигналҳои электромагнитии мушаххасоташ (басомад, шиддат, иқтидор) ва шаклаш маълуму ба меъёрдаровардашударо ба вуҷуд меорад.

Генератори андозагир барои санҷиш ва ҷӯрсозии афзори радиоэлектронӣ, каналҳои алоқа, воситаҳои андозагирӣ ва ғ. истифода мешавад. Қисмҳои асосии генератори андозагир-ро манбаи сигнали ибтидоӣ, тақвиятдеҳҳо, шаклдиҳандаи хурӯҷии сигналҳо, аттенюатор (пасткунандаи шиддат, қувваи ҷараён, лапишҳои электрӣ ва электромагнитӣ) ташкил медиҳанд. Баъзан ба таркиби генератори андозагир модулятор ва дигар ҷузъҳои иловагӣ низ дохил мешаванд. Дар баъзе генератори андозагир шакли сигнали хориҷшаванда бо усули рақамӣ (тавассути табилдиҳандаҳои рақамию шабеҳӣ) тартиб дода мешавад. Генератори андозагир-и диапазон (фосила)-и оптикӣ низ мавҷуд аст, ки дар асоси электроникаи квантӣ амал мекунад.

Генератори андозагир 6 навъ мешавад: пастбасомад, баландбасомад, импулсӣ, сигналҳои шаклашон муайян, сигналҳои ғалоғула ва басомадашон тағйирёбанда. Ин тақсимот шартӣ буда, баъзе генераторҳо вазифаи муштарак доранд. Аз рӯйи шакли сигналҳо генератори андозагир синусоидавӣ, импулсӣ, ғалоғулавӣ мешаванд. Кори генератори андозагирро фосилаи басомадҳои бавуҷудоянда, саҳеҳияти муқаррар кардани сигналҳо ва ғ. тавсиф медиҳанд. Дар генератори андозагир сигналҳои аз 1м Ҳтс то 1 Т Ҳтс-ро ҳосил кардан мумкин аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навасонсозҳо
Оркестри созҳои нафасӣ

**Оркестри созҳои нафасӣ** — оркестрест, ки аз созҳои нафасӣ (бештар созҳои мисин) ва созҳои зарбӣ иборат аст. Созҳои маъруфи Оркестри нафасӣ-саксгорнҳо, корнетҳо, валторнаҳо, трубаҳо, тромбонҳо ва дигар созҳои мисин мебошанд; аз созҳои зарбӣ-барабанҳои калону хурд, ҳамчунин табақчаҳои биринҷӣ маъмуланд. Оркестри нафасӣ доимо аз ҳисоби гурӯҳи созҳои нафасии чӯбин зиёд карда мешаванд (флейтаҳо, кларнетҳо, баъзан гобой, фаготҳо). Миқдори иҷрокунандагони О.-и нафасӣ начандон зиёданд (12-15 иштирокчӣ); вале Оркестри калони нафасӣ то 100 нафар мусиқачиро якҷоя мекунанд. Ин ҳайати О.-и нафасӣ мавриди навохтан дар ҳавои кушод, дорои садобарории пурқуввату равшан буда, дар иду маросимҳо ва намоишҳо беҳамтост, чунки ҳама рост истода (дар саҳна менишинанд) менавозанду роҳ мераванд.
Оркестри созҳои нафасӣ аз қадим дар Форс, Юнон, Ҳинд барои ҳамроҳии ҳаргуна ҷашнвораҳо ва амалиётҳои ҳарбӣ хидмат ме-кард. Дар Аврупо а. XVII барои О.-и нафасӣ композиторон Ж. Люлли, Ф. Госсек, Г. Берлиоз, Г. Ҳендел, Л. Бетховен, Р. Вагнер, Н. Римский-Корсаков, А. Аренский ва дигарон мусиқӣ навиштаанд. Композиторони тоҷик М. Ашрафӣ, А. Ленский, Ш. Пӯлодӣ, А. Ҳамдамов, К. Тушинок, С. Ҳомидов ва А. Мародасейнов низ барои ин дастаи созӣ асар эҷод намудаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Оркестрҳо
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Генератори густариш

**Генератори густариш** — генератори лапишҳои электрӣ, ки сигналҳои шаклашон махсус (синусоидавӣ, аррамонанд ё дандонашакл) ҳосил мекунад.

Сигналҳо аз рӯи қонуни муайян ба системаи майлдиҳандаи асбобҳои электронию шуоӣ интиқол дода мешаванд. Генератори густариш дар оссиллографҳо, телевизорҳо, индикаторҳои радиолокатсионӣ ва ғ. истифода мешавад. Бештар генераторҳои густариш аз рӯйи вақт маъмуланд, ки дар онҳо интиқол (ҷойивазкуни)-и шуои электронӣ дар экран ба фосилаи муайяни вақт мутаносиб аст, яъне, шуои электронӣ вобаста ба вақт ҷой иваз мекунад (интиқол меёбад). Ҳамзамон асбобҳое вуҷуд доранд (мас., анализатор ё таҳлилгари тайфи басомадҳо, свип-генераторҳо), ки дар онҳо ташкилдиҳандаи уфуқии ҳаракати шуоъ функсияи басомад мебошад. 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навасонсозҳо
Мазҳакаи фоҷиавӣ

thumb|Миниатура

**Мазҳакаи фоҷиавӣ** (*Мазҳакаи фоҷиаомез*) — асари драмавӣ бо нишонаҳои ҳам мазҳака ва ҳам фоҷиа мебошад. Ба маънои васеъ — ҳама гуна сужаи адабиёт, саҳна ва санъати тасвирӣ додои ҳаҷв ва фоҷиа мебошад.

## Таърих
Хусусиятҳои мазҳакаи фоҷиавӣ дар давраҳои Еврипид мавҷуд буданд; чун жанр, мазҳакаи фоҷиавӣ дар Руми Қадим васеъ паҳн шуда, муддати тӯлонӣ фаромӯш гашт ва танҳо дар охири Ренессанс эҳё шуд. Шоир ва назариётшинос Баттиста Гварини соли 1601 дар «Маҷмӯаи ашъори мазҳакаи фоҷиавӣ» () навиштааст:

 Нависандаи мазҳакаи фоҷиавӣ қаҳрамонҳои баландпояро аз фоҷиа мегирад, аммо на рӯйдодҳои бузург, вале на як достони таърихӣ, ҳаяҷонангези эҳсосот, аммо на шокӣ, лаззати онҳо (хоси фоҷиа), аммо на тирагӣ, хатар, балки бе марг;  ӯ механдонад аз мазҳака, аммо на аз ҳад зиёд, вақтхушиҳои хоксор, мушкилоти таҳайюлӣ, охири хуш, вале асосан роҳи ҳаҷвӣ
.

Жанри мазҳакаи фоҷиавӣ бо эстетикаи барокко ҳамоҳанг гашт ва дар ибтидои асри XVII, илова бар Италия, он дар Испания, Фаронса ва Англия дар давраи Якобиён паҳн гашт, ки дар он Ҷон Флетчер ва Фрэнсис Бомонт мӯдро барои намоишномаҳои бо гардишҳои фоҷиабор ҷорӣ мекардаед, вале бо поёни хуш. Дар ин самт, Вилям Шекспир охирин намоишномаҳои худ - "Тӯфон", "Cymbeline", "Перикл" ва "Афсонаи зимистон" -ро навиштааст.

Пас аз эҳёи пеш аз инқилобӣ дар Англия, мазҳакаи фоҷиавӣ дар ибтидои асрҳои XIX ва XX аз нав эҳёшавиро гузаронд, ки ин шаклро Ҳенрик Ибсен, Август Стриндберг, Герҳорт Ҳоуптмон ва Антон Чехов бартарӣ доданд.

Бо рушди синамо (аз Чарли Чаплин сар карда), мазҳакаи фоҷиавӣ ҳамчун асарҳои синамое, ки техникаи мазҳакавиро бо мундариҷаи фоҷиабор (драмавӣ), ёддоштҳои меланхоликӣ муттаҳид мекунанд, фаҳмида шуданд. Устодони маъруфи эҷоди образҳои мазҳакаи фоҷиавӣ дар пантомима, санъати сирк мебошад (Леонид Енгибаров).

## Нигаред низ
* Фоҷиа 
* Комедия 
* Драма 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Жанрҳои адабӣ
Гурӯҳ:Намудҳо ва жанрҳои театр
Гурӯҳ:Жанрҳои драмавӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои мазҳакавӣ
Гурӯҳ:Мазҳакаҳои фоҷиавӣ
Оркестри симфонии Филармонияи давлатии Тоҷикистон

**Оркестри симфонии Филармонияи давлатии Тоҷикистон** — коллективи эҷодии навозандагонест, ки соли 1965 дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон таъсис ёфтааст (роҳбари бадеӣ ва сардирижёр Ю. Евсеев буд). Оркестр дар ташвиқу тарғиби асарҳои композиторони классики ҷаҳон, рус, шӯравӣ ва тоҷик ҳиссагузор аст. Дар барномаҳои Оркестр асарҳои Л. Бетховен (симфонияи 3 ва 5), П. И. Чайковский (симфонияҳои 1, 4, 6), Н. Римский-Корсаков (сюитаи симфонии «Шаҳрзод»), Д. Шостакович (симфонияи 5) ва ғ мавқеи намоён доштанд. Асарҳои композиторони тоҷик З. Шаҳидӣ (симфонияи «мақом»), Ш. Сайфиддинов (достони симфонии «Қишлоқи тилоӣ»), А. Одинаев (Ленин дар Помир), Ф. Баҳор («Мароқанд»), Х. Абдуллоев (навоҳои рақсӣ), Қ. Яҳёев (симфония бахшида ба Т. Лолаев), Я. Сабзанов (достони симфонии «Рӯдакӣ») ва ғ. дар иҷрои дастаи навозандагони О. муваффақият пайдо кардааст. Дар ҳайати эҷодии О. беҳтарин навозандагони ҷумҳурӣ шомил буданд. Инҳо М. Биргер (скрипка), У. Ҳомидов (гобой), Г. Дудкин (валторна), А. Поле (алт), М. Саидқулов (труба), А. Юсуфов (флейта) аз ҷумлаи онҳоянд. То январи 1988 ҳайати Оркестр аз 65 нафар навозандагон иборат буд. Роҳбарони бадеӣ ва сардирижёрони он-И. Ф. Ковалов, У. Мадёров буданд. Кострин В. аз соли 1983 то воқеаҳои с.-и 90-ум, то пош хӯрдани О. онро роҳбарӣ кард. Ҳайати эҷодии Оркестр ба бисёр шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ва берун аз он сафарҳои ҳунарӣ карда буд.

## Нигаред низ

* Оркестри симфонӣ 
* Оркестри созҳои халқии тоҷикӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Оркестрҳо
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Тубо Бӯйӯкӯстӯн

**Хадиҷа Тубо Бӯйӯкӯстӯн** (; тав. 5 июли соли 1982, Истанбул, Туркия) — ҳунарпешаи телевизион, театр, синамо ва мудели турк.

## Зиндагинома
Тубо 5 июли соли 1982 дар Истанбул таваллуд шудааст. Мактаби миёнаи Доғусро хатм карда, пас аз он Донишгоҳи ҳунарҳои тасвирии Меъмор Синонро бо ихтисоси тарроҳи либос хатм кардааст.

## Фаъолият
Ҳангоми таҳсил дар донишгоҳ, Тубо фаъолияташро дар таблиғотҳои брендҳои маъруф, ба монанди Pantene, Maximum Cart, Kremini, Molped ҳамчун мудел оғоз намудааст.  Дере нагузашта вай аз ҷониби дастаи коргардони машҳур Томрис Гиритлиӯғлу мушоҳида шудааст.  Нахустнамоиши ӯ дар силсилафилми "Sultan Makamı" баргузор шуд. Пас аз он нақш дар силсилафилми телевизионии "Çemberimde Gül Oya", ва филмҳои "Гулизор", "Падарам ва писарам" ва "Aşk Yolu" ҳунарнамоӣ намудааст. Лаҳзаҳои беҳтарини Тубо пас аз пахши силсилафилми "Ihlamurlar Altında" дар соли 2005 рост омад, ки вай нақши асосиро ҳамроҳ бо Булент Инал бозидааст. Нақши навбатии ӯ силсилафилми "Осӣ" буд, ки солҳои 2007-2009 пахш шудааст. Дар ин силсилафилм Тубо боз нақши асосиро бозид, ҳунарпешаи машҳур Мурод Йилдирим шарики ӯ шуд. Ва соли 2010 Тубо дар симои лӯлӣ Ҳасрат дар силсилафилми телевизионии Gönülçelen зоҳир шуд. Худи ҳамон сол, ӯ дар филми "Аз дили худ бипурс" (Yüreğine Sor), нақши Эсморо бозидааст. Аз соли 2014 то 2015 дар силсилафилми "Kara Para Aşk" нақш офаридааст ва аз 21-у и майи соли 2014 ӯро сафири Миллӣ ЮНИСЕФ барои дифоъ аз ҳуқуқи кӯдакон дар саросари ҷаҳон аз ҷониби ЮНИСЕФ Туркия таъйин шудааст. Моҳи июли соли 2015 Тубо дар филми кӯтоҳи "Rüzgarin Hatiralari" нақш офарид. Моҳи сентябри ҳамон сол Тубо боз дар ду филми дигар нақш офарид: "Orman" ба ҳайси Зайнаб ва "Dar Elbise" дар нақши Ҳелин. Моҳи апрели соли 2016 Тубо дар филми Истонбули Сурх нақш бозидааст. Ва дар моҳи июл ӯ дар филми кӯтоҳи "Daha Fazla" нақш бозидааст. Аз моҳи августи соли 2016 то июни соли 2017 Тубо дар силсилафилми "Ҷасур ва Гӯзал" (Cesur ve Güzel) нақш офарид, ки дар он шарикаш Киванч Татлитуғ буд.

## Ҳаёти шахсӣ
Соли 2005, Тубо бо Булент Инал, шарика дар силсилафилми Ihlamurlar Altında робита оғоз намудааст, аммо соли 2007 ин ҷуфт аз ҳам ҷудо шуданд. Ҳангоми наворгирии Осӣ, ӯ бо коргардон-филмардор Самеъ Сойдон вохӯрдааст. Аз соли 2008, ҷуфт мулоқот оғоз, намудааст ва соли 2010 онҳо муносибати худро қатъ карданд. 28 июли соли 2011 дар Порис, Тубо бо ҳунарпеша Онур Сайлак издивоҷ кард. Муносибати ошиқонаи онҳо дар майдони филмбардории силсилафилми  «Gönülçelen» оғоз ёфт. 19 январи соли 2012, Тубо дугоник таваллуд кард - Майя ва Тупроқ . 5 июни соли 2017 Тубо ва Онур аз ҳам ҷудо шуданд.

## Филмнома



## Ҷоизаҳо


## Нигаред низ
Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Муделҳои Туркия
Бариш Фалай

**Бариш Фалай** (); тав. 9 апрели 1972, Эдремит, Боликесир, Туркия) — ҳунарпешаи турк.

## Ҳаёт ва фаъолият
Бариш Фалай дар Эдремити вилояти Боликесир таваллуд шудааст ва оилаи ӯ аз Босния мебошад. Ӯ шуъбаи театрии Донишгоҳи Анқараро хатм кардааст. Пас аз 2 сол дар Театри давлатии Анқара кор кардан, ӯ ба театри шаҳри Измир гузаштааст, ки дар намоишномаҳои “Üç Kuruşluk Opera”, “Misafir”, “Kamyon”, “Roberto Zucco”, “Kırmızı Yorgunları”, “Azizname”, “Barış”, “Bahar Noktası”, “Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz” ва “Karar Kimin” ҳунарнамоӣ намудааст. Ӯ намоишномаҳои Deniz Kızı Masalı” ва “Bir Yaz Gecesi Rüyası”-ро ба саҳна гузошт ва дар мактаби театр дарс медод. Баъдтар Фалай ба Театри Kocaeli Metropolitan пайвастааст.

Фаъолияти телевизионии худро ӯ дар ситкомҳои, ба монанди Tatlı Hayat, Yarım Elma ва Dadı оғоз карда, пас аз он дар силсилафилми Aliye бозӣ кардааст. Дар байни солҳои 2009 ва 2011, ӯ дар силсилафилми Ezel нақш офаридааст, ки барои он ӯ якчанд ҷоизаҳои ҳунариро ба даст овардааст. Фалай дар филми Ya Sonra нақши асосиро бозидааст. Бариш Фалай соли 2011 бо силсилафилми Al Yazmalım ба телевизион баргашт. Аз соли 2013 то 2015, ӯ дар силсилафилми телевизионии Medcezir нақши Салим Серезро иҷро кардааст.

Соли 2020 ӯ инчунин нақши марказиро дар силсилафилми "Menajerimi Ara" - и шабакаи Star TV бозидааст.

## Филмнома
### Силсилафилм

### Филм

## Нигаред низ
*Феҳристи ҳунарпешамардони Туркия

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Туркия
Биран Дамла Йилмаз

**Биран Дамла Йилмаз** (, тав. 28 июни 1997, Истамбул, вилояти Истанбул, Туркия) — ҳунарпешаи синамо ва телевизиони турк.

## Ҳаёт ва фаъолият
Йилмаз 28 июни соли 1997 дар шаҳри Истамбул таваллуд шудааст. Пас аз таҳсил дар консерватория, ӯ ҳунари актёрии худро соли 2013 ҳанӯз дар донишҷӯӣ оғоз кардааст. Аввалин нақши барҷастаи ӯ, ки нахустнамоиши телевизионии ӯро қайд кард, нақш дар силсилафилми Yasak буд. Ӯ баъд аз нақшофарӣ дар силсилафилми Ғунчаҳои захмӣ комёб гардид. Аз он замоне, ки ӯ фаъолияти худро ҳам дар телевизион ва ҳам дар синамо идома додааст. Соли 2020 ӯ дар нақши асосӣ дар силсилафилми Сарбанд нақши марказиро бозидааст, ки нусхаи филми туркии соли 1977 бо ҳамин ном мебошад.
## Филмнома
### Силсилафилм

### Филм

### Таблиғ

## Нигаред низ
* Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Муделҳои Туркия