open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Google DeepMind

**Google DeepMind** — шӯъбаи тадқиқотии ҳуши маснӯии Alphabet Inc. буда, дар Лондон, Британияи Кабир ҷойгир аст. Ин ташкилот дар апрели 2023 аз муттаҳид шудани **Google Brain** ва **DeepMind** ташкил шуд. Google DeepMind яке аз пешрафтатарин лабораторияҳои тадқиқоти зеҳни сунъии ҷаҳон аст.

## Таърих

### DeepMind (2010–2014)
DeepMind дар соли 2010 дар Лондон аз ҷониби **Демис Ҳассабис**, Шейн Лег ва Мустафа Сулейман таъсис ёфт. Дар январи 2014 Google DeepMind-ро ба маблағи тақрибан 500 миллион доллар харидорӣ кард.

### AlphaGo ва AlphaFold
Дар соли 2016 системаи **AlphaGo** бозикунандаи чемпиони ҷаҳонии го — Ли Седолро — 4-1 маглуб кард, ки ин санги муҳим дар таърихи зеҳни сунъӣ гардид. Дар соли 2020 **AlphaFold 2** мушкили муҳимтарини биологияи молекулавӣ — пешгӯии сохтори сафедаҳо — ро ҳал кард.

### Google DeepMind (2023–ҳол)
Дар апрели 2023 Google Brain ва DeepMind муттаҳид шуданд ва **Google DeepMind** ташкил шуд. Дар соли 2023 Google мدل забонии **Gemini**-ро муаррифӣ кард — рақиби мустақими GPT-4 аз OpenAI.

## Маҳсулот
* **[[Gemini]]** — оилаи моделҳои забонии бисёрмодалӣ (матн, тасвир, аудио, видео)
* **Gemma** — моделҳои кушодаи (open-source) хурд барои таҳиягарон
* **AlphaGo / AlphaZero** — системаҳои бозии Go ва шоҳмот
* **AlphaFold** — пешгӯии сохтори сафедаҳо барои тадқиқоти тиббӣ
* **AlphaCode** — системаи навиштани код бо зеҳни сунъӣ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Google DeepMind


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои Alphabet
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2010
XAI

**xAI** — ширкати зеҳни сунъии амрикоӣ буда, дар моҳи марти 2023 аз ҷониби Илон Маск таъсис ёфтааст. Ширкат маҳсули асосии худ — **Grok** — дастёри зеҳни сунъиро таҳия мекунад, ки ба платформаи X ворид карда шудааст. xAI бо ширкатҳои пешрафта ба монанди OpenAI ва Anthropic рақобат мекунад.

## Таърих
Илон Маск яке аз муассисони аввалаи OpenAI буд, аммо дар соли 2018 аз ҳайати директорон баромад. Дар моҳи марти 2023 ӯ xAI-ро таъсис дод. Дар моҳи ноябри 2023 Grok — аввалин маҳсули xAI — барои обунагирони X Premium муаррифӣ шуд.

Дар соли 2024 xAI 6 миллиард доллар сармоя ҷалб кард, ки арзиши ширкатро ба 24 миллиард доллар расонд. Дар соли 2025 xAI ширкати X-ро ба худ дохил кард ва арзиши муттаҳидаи ин ду ширкат ба 80 миллиард доллар арзёбӣ шуд.

## Маҳсулот

### Grok
**Grok** — дастёри зеҳни сунъии xAI буда, бо маълумоти воқеии вақт аз платформаи X (Twitter) кор мекунад. Версияи Grok-2 дар соли 2024 муаррифӣ шуд ва дар баъзе санҷишҳо бо GPT-4o ва Claude рақобат мекунад. Хусусияти фарқкунандаи Grok — шӯхтабъӣ ва посух ба саволҳоест, ки моделҳои дигар рад мекунанд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии xAI


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2023
Hugging Face

**Hugging Face** — ширкати амрикоӣ буда, платформаи пешбари дастрасӣ ба моделҳои кушодаи зеҳни сунъӣ ва ҳамкории ҷомеаи ML-ро идора мекунад. Ширкат дар соли 2016 аз ҷониби Клеман Делангюэ, Жульен Шомон ва Томас Вольф дар Ню-Йорк таъсис ёфтааст. Hugging Face аксар вақт «GitHub-и зеҳни сунъӣ» номида мешавад — зеро сад ҳазорон моделҳо, маҷмӯаҳои маълумот ва барномаҳои ML дар платформаи он мавҷуданд.

## Таърих
Hugging Face дар аввал ҳамчун барномаи chatbot барои наврасон таъсис ёфт. Дар соли 2018 ширкат кутубхонаи *Transformers*-ро барои Python нашр кард, ки зуд ба яке аз маъруфтарин кутубхонаҳои ML дар ҷаҳон табдил ёфт.

Дар соли 2023 Hugging Face 235 миллион доллар сармоя ҷалб кард, ки арзиши ширкатро ба 4,5 миллиард доллар расонд. Сармоягузорон: Google, Amazon, Nvidia, Salesforce ва дигарон.

## Маҳсулот
* **Transformers** — кутубхонаи кушодаи Python барои истифодаи моделҳои забонӣ (BERT, GPT, T5 ва ғ.)
* **Model Hub** — репозиторияи зиёда аз 500,000 модели зеҳни сунъӣ барои боргирии озод
* **Datasets** — маҷмӯаи зиёда аз 50,000 маҷмӯаи маълумоти ML
* **Spaces** — платформа барои намоиш ва озмоиши моделҳои зеҳни сунъӣ
* **Inference API** — хизмати API барои истифодаи моделҳо

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Hugging Face


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2016
DeepSeek

**DeepSeek** — ширкати чинии зеҳни сунъӣ буда, дар Ханчжоу, Чин ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2023 аз ҷониби Лян Вэньфэн — асосгузори фонди инвеститсионии High-Flyer — таъсис ёфтааст. DeepSeek дар январи 2025 бо нашри модели **DeepSeek-R1** таваҷҷуҳи ҷаҳонро ба худ ҷалб кард — модели кушодае, ки бо GPT-4 ва Claude 3.5 дар сатҳи баробар рақобат мекунад, аммо бо хароҷоти хеле пасттар.

## Таърих
DeepSeek шӯъбаи тадқиқоти зеҳни сунъии фонди High-Flyer — яке аз бузургтарин фондҳои инвеститсионии Чин — мебошад. Дар соли 2023 ширкат ба таҳияи моделҳои забонии бузург оғоз кард. Дар декабри 2024 DeepSeek-V3-ро нашр кард, ки дар баъзе санҷишҳо аз моделҳои GPT-4 пеш гузашт.

### Таъсири DeepSeek-R1 (январи 2025)
Дар январи 2025 DeepSeek барномаи мобилии худро нашр кард, ки дар як рӯз рейтинги App Store-и ИМА-ро гирифт. Ин хабар боиси афтодани нархи саҳмияҳои Nvidia ба 17% ва ношояни 600 миллиард долларии арзиши бозорӣ гардид — бузургтарин зиёни якрӯзаи ширкате дар таърихи бозорҳои молиявии ИМА.

## Маҳсулот
* **DeepSeek-R1** — модели забонии кушод (open-source) бо қобилияти тафаккури занҷиравӣ (chain-of-thought reasoning)
* **DeepSeek-V3** — модели бузурги забонӣ бо 671 миллиард параметр
* **DeepSeek Chat** — барнома ва сайти веб барои истифодаи ройгони моделҳо

## Аҳамият
DeepSeek нишон дод, ки моделҳои пешрафтаи зеҳни сунъиро бо хароҷоти хеле кам — тақрибан 6 миллион доллар дар муқоиса бо садҳо миллион доллари рақибони амрикоӣ — таҳия кардан мумкин аст. Ин кашф барои саноати зеҳни сунъии ҷаҳонӣ таканшок шуд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии DeepSeek


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои Чин
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2023
Mistral AI

**Mistral AI** — ширкати фаронсавии зеҳни сунъӣ буда, дар Париж ҷойгир аст. Ширкат дар апрели 2023 аз ҷониби Артур Менш, Гийом Лампл ва Тимоте Лакруа — собиқ кормандони Google DeepMind ва Meta AI — таъсис ёфтааст. Mistral AI яке аз пешрафтатарин ширкатҳои AI дар Аврупо аст ва моделҳои кушода ва тиҷоратии он рақобат бо OpenAI ва Anthropic мекунанд.

## Номгузорӣ
Номи «Mistral» аз бодест, ки дар ҷануби Фаронса мевазад — зудаташ ва нерӯмандиашро нишон медиҳад.

## Таърих
Mistral AI дар апрели 2023 таъсис ёфт. Дар июни 2023, танҳо як моҳ баъд аз таъсис, ширкат 105 миллион евро сармоя ҷалб кард — яке аз калонтарин раундҳои аввалини сармоягузорӣ дар таърихи AI-и Аврупо.

Дар сентябри 2023 Mistral AI мдели **Mistral 7B**-ро ройгон ва кушода нашр кард, ки аз LLaMA 2 пешӣ гирифт. Дар декабри 2023 **Mixtral 8x7B** бо меъмории Mixture of Experts нашр шуд.

Дар июни 2024 ширкат 600 миллион евро дар раунди Series B ҷалб кард, ки арзиши онро ба 6 миллиард евро расонд. Microsoft низ ба ширкат сармоя гузошт ва Mistral-ро ба Azure ворид кард.

## Кори ширкат

### Маблағгузорӣ
Mistral AI то соли 2025 зиёда аз 1 миллиард евро ҷалб кардааст. Сармоягузорон: Andreessen Horowitz, Lightspeed Venture Partners, General Catalyst, Microsoft, Nvidia ва дигарон.

### Шарикӣ
Mistral AI бо Microsoft шартномаи стратегии дошта, моделҳояш дар Microsoft Azure дастрасанд. Инчунин бо Snowflake, IBM ва BNP Paribas шарикӣ дорад.

## Хизматҳо
* **Le Chat** — дастёри муколамавии Mistral AI, ба монанди ChatGPT
* **La Plateforme** — API барои дастрасии таҳиягарон ба моделҳо
* **Mistral Vibe** — платформаи кӯмак ба таҳия бо зеҳни сунъӣ

## Моделҳо

### Mistral 7B
Аввалин модели кушоди Mistral, ки дар сентябри 2023 нашр шуд. Бо 7 миллиард параметр аз бисёр моделҳои бузургтар пешӣ мегирад.

### Mixtral 8x7B
Дар декабри 2023 нашр шуд. Аз меъмории **Mixture of Experts** истифода мебарад — 8 ошёна, ҳар дафъа 2-тоаш фаъол — ки самаранокиро баланд мебарад. Дар ин вақт маъруфтарин модели кушоди ҷаҳон буд.

### Mistral Large 3
Маъруфтарин модели тиҷоратии Mistral AI буда, дар санҷишҳои мухталиф бо GPT-4 ва Claude рақобат мекунад.

### Magistral
Оилаи моделҳои тафаккурӣ (reasoning), ки дар соли 2025 нашр шуданд — Mistral-ро ба рақибони DeepSeek-R1 ва OpenAI o1 табдил доданд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Mistral AI


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои Фаронса
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2023
Cohere

**Cohere** — ширкати канадагии зеҳни сунъӣ буда, дар Торонто, Канада ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2019 аз ҷониби Эйдан Гомез, Ник Фросст ва Иван Чжан таъсис ёфтааст. Гомез яке аз муаллифони мақолаи бунёдии «Attention Is All You Need» — ки меъмории трансформерро муаррифӣ кард — мебошад. Cohere тамаркузи асосии худро ба зеҳни сунъии корхонавӣ (enterprise AI) нигаронидааст.

## Таърих
Cohere дар соли 2019 таъсис ёфт. Дар соли 2021 ширкат 40 миллион доллар ҷалб кард. Дар солҳои 2022–2023 чандин раунди бузурги сармоягузорӣ гузашт ва арзиши ширкат ба 2,1 миллиард доллар расид. Дар соли 2024 Cohere 500 миллион доллар дар раунди Series D ҷалб кард ва арзишаш ба 5 миллиард доллар расид.

## Маҳсулот
* **Command R+** — модели забонии пешрафтаи корхонавӣ бо қобилияти кор бо ҳуҷҷатҳои зиёд
* **Command R** — версияи сабуктари Command барои истифодаи ройгонтар
* **Embed** — моделҳои ҳисоббарории векторӣ барои ҷустуҷӯи маъноӣ
* **Rerank** — системаи дубора тартибдиҳии натиҷаҳои ҷустуҷӯ
* **Aya** — оилаи моделҳои бисёрзабонаи кушод, ки зиёда аз 100 забонро дастгирӣ мекунад

## Шарикӣ
Cohere бо Oracle, Salesforce, McKinsey ва бисёр ширкатҳои технологии бузург шарикӣ дорад. Инчунин дар платформаҳои AWS, Google Cloud ва Microsoft Azure дастрас аст.

## Маблағгузорӣ
Cohere то соли 2025 зиёда аз 900 миллион доллар ҷалб кардааст. Сармоягузорони асосӣ: Salesforce Ventures, Oracle, Nvidia, Index Ventures, Tiger Global.

## Мукофотҳо
Cohere дар рӯйхати Fortune "AI 50" ва CB Insights "AI 100" ҷой гирифтааст.

## Даъвоҳо
Дар соли 2023 теъдоде аз нависандагон ба Cohere даъво карданд, ки гуфтанд ширкат маводи онҳоро бе иҷозат барои омӯзиши модел истифода кардааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Cohere


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои Канада
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2019
Шоҳид 131

**Шоҳид 131** (, ба маънои луғавӣ «Шоҳид 131»), ё **Geran-1** (, ба маънои луғавӣ «Геран-1») дар хидмати Русия — эронӣ паҳподи ҳамлавии яктарафа мебошад, ки моҳи октябри соли 2022 дар ҷараёни ҷанги Русия ва Украина маъруф гардид, вақте ки Русия онро барои ҳамла ба зерсохторҳои муҳими Украина ва ҳадафҳои шаҳрвандӣ истифода бурд. Ин дастгоҳ бо муҳаррики Ванкел модели Shahed-783/788 кор мекунад.

## Тарҳ

Шоҳид 131 бо муҳаррики Ванкели Serat-1 кор мекунад, ки муҳаррики 38-қувваи асп буда, нусхаи муҳаррики Beijing Micropilot UAV Control System Ltd MDR-208 мебошад ва аз муҳаррики бритониёии AR 731 бармеояд. Чунин муҳаррик дар ҳамлаи соли 2019 ба Абқайқ низ истифода шуда буд.

Бадани ҳавопаймо аз маводи композитии сабук, аз ҷумла нахи карбон ё шишанах бо ядрои шакли «асалхона» сохта шудааст, ки ба паст будани нишондиҳандаи радарии он мусоидат мекунад.

Дар воҳиди идоракунии парвози Шоҳид 131 имкони пайвастшавӣ ба моҳвораҳои Iridium муайян шудааст, ки аз ҷиҳати назариявӣ имкон медиҳад масири парвоз дар миёнаи парвоз тағйир дода шавад. Он ҳамчунин дорои системаи эҳтиётии системаи навигатсияи инерсионӣ бо гироскопи MEMS мебошад.

Шоҳид 131 аз ҷиҳати зоҳирӣ бо доштани устуворкунандаи амудӣ фарқ мекунад, ки танҳо ба боло аз нӯги болҳо мебарояд, дар ҳоле ки дар модели калонтар — Шоҳид 136 — онҳо ҳам ба боло ва ҳам ба поён равона шудаанд.

Ин паҳпод дорои қисмати ҷангӣ дар қисми пеш мебошад, ки метавонад аз 10 то 20 кг маводи тарканда дошта бошад ва онро ба як паҳподи навъи «камикадзе» табдил медиҳад.

## Таърихи истифода
Гуфта мешавад, ки ин паҳпод бори аввал дар нимҷазираи Арабистон ҳангоми ҳамла ба ҳадафҳои Саудӣ аз ҷониби Ҳусиҳо истифода шудааст. Аммо рӯзномаи *[[The Washington Post]]* гузориш дод, ки дар он ҳамла навъҳои дигари паҳпод истифода шудаанд.

Ин паҳпод дар ҷанги Русия ва Украина истифода шудааст, ки дар Русия бо номи Geran-1 маълум аст.

## Истифодабарандагон
*  — аз ҷониби Нерӯҳои ҳавофазои сипоҳи посдоронӣ инқилоби исломӣ ва Нерӯҳои дарёии сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ
*  — бо номи Geran-1

### Гурӯҳҳои ғайридавлатӣ
* Ҳусиҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои HESA
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои Шоҳид
Гурӯҳ:Таҷҳизоти низомии Эрон
Гурӯҳ:Паҳподҳои низомии Эрон
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои истеҳсоли Эрон
Гурӯҳ:Паҳподҳои ҳамлавии яктарафа
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои якмуҳаррика
Гурӯҳ:Таҷҳизоти низомӣ дар ҳамлаи Русия ба Украина
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои болдори делта
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои муҳаррики Ванкел
Anthropic

**Anthropic** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2021 аз ҷониби Дарио Амодей, Даниела Амодей ва чанд нафари дигар — собиқ кормандони OpenAI — таъсис ёфтааст. Anthropic барои таҳияи системаҳои зеҳни сунъии бехатар ва боэтимод машҳур аст ва маҳсули асосии он — Claude — яке аз пешрафтатарин дастёрҳои зеҳни сунъии ҷаҳон мебошад.

## Таърих
Дарио Амодей ва Даниела Амодей пеш аз таъсиси Anthropic дар OpenAI кор мекарданд — Дарио ба ҳайси директори тадқиқот. Онҳо дар соли 2021 OpenAI-ро тарк карданд ва Anthropic-ро бо тамаркуз бар амнияти зеҳни сунъӣ таъсис доданд.

Дар соли 2023 Amazon то 4 миллиард доллар ва Google 2 миллиард доллар ба Anthropic сармоя гузоштанд. Дар соли 2025 Anthropic боз 3,5 миллиард доллар ҷалб кард, ки арзиши умумии ширкатро ба 61,5 миллиард доллар расонд.

## Маҳсулот

### Claude
**Claude** — дастёри зеҳни сунъии Anthropic буда, ба ҳайси рақиби асосии ChatGPT ва Gemini ба шумор меравад. Версияҳои асосӣ: Claude 3 Haiku, Claude 3.5 Sonnet ва Claude 3 Opus. Claude дар соҳаи таҳлил, навиштан ва барномасозӣ натиҷаҳои баланд нишон медиҳад.

### Constitutional AI
Anthropic усули **Constitutional AI** (CAI) — равиши нави омӯзиши бехатари моделҳои забонӣ — ро таҳия кардааст, ки ба моделҳо имкон медиҳад рафтори худро тибқи принсипҳои муайяни ахлоқӣ танзим кунанд.

## Молия
Anthropic то соли 2025 зиёда аз 12 миллиард доллар сармоя ҷалб кардааст. Сармоягузорони асосӣ: Amazon, Google, Spark Capital ва Salesforce Ventures.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Anthropic


Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2021
Stability AI

**Stability AI** — ширкати бритониёии зеҳни сунъӣ буда, дар Лондон ҷойгир аст. Ширкат бо моделҳои кушоди тавлиди тасвир — пеш аз ҳама **Stable Diffusion** — маъруф аст ва дар соли 2019 аз ҷониби Эмад Мостаке таъсис ёфтааст.

## Таърих ва таъсис
Stability AI дар соли 2019 таъсис ёфт. Дар соли 2022 ширкат **Stable Diffusion**-ро — системаи тавлиди тасвир аз матни кушод — нашр кард, ки дар ҷомеаи таҳиягарон таъсири бузург гузошт.

Дар октябри 2022 Stability AI 101 миллион доллар ҷалб кард ва арзишаш ба 1 миллиард доллар расид — аввалин «unicorn» дар соҳаи AI-и тавлиди тасвир.

Дар соли 2023 проблемаҳои молиявӣ оғоз шуд. Муассис Эмад Мостаке дар марти 2024 истеъфо дод. Санни Мадра директори иҷроия таъин шуд.

## Маблағгузорӣ ва сармоягузорон
Stability AI аз Lightspeed Venture Partners, O'Reilly Media ва як қатор сармоягузорони хусусӣ маблағгузорӣ шудааст. Ширкат дар давраи мушкилоти молиявии 2023–2024 бо проблемаҳои пардохти музди меҳнат рӯбарӯ шуд.

## Маҳсулот ва барномаҳо
* **Stable Diffusion** — маъруфтарин моделҳои тавлиди тасвир аз матн; версияҳои мухталиф (1.5, XL, 3) нашр шудаанд
* **Stable Video Diffusion** — тавлиди видео аз тасвир ё матн
* **Stable Audio** — тавлиди мусиқӣ ва садо аз матн
* **Stable LM** — оилаи моделҳои забонии кушод

## Даъвоҳо
Дар соли 2023 Stability AI аз ҷониби Getty Images ва гурӯҳе аз рассомон бо иттиҳоми истифодаи ғайриқонунии тасвирҳои муаллифдор барои омӯзиши модел ба додгоҳ кашида шуд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Stability AI


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои Британияи Кабир
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2019
Perplexity AI

**Perplexity AI** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2022 таъсис ёфтааст ва муҳаррики ҷустуҷӯйи зеҳни сунъӣ — рақиби Google Search — ро таҳия мекунад. Perplexity ба корбарон имкон медиҳад, ки саволҳоро бо забони табиӣ пурсанд ва ҷавобҳои дақиқ бо манбаъҳои возеҳ дарёфт кунанд.

## Таърих
Perplexity AI дар соли 2022 аз ҷониби Арав Сринивас — собиқ коромӯзи OpenAI ва Google Brain — ва ҳамкоронаш таъсис ёфт. Дар соли 2023 ширкат 25 миллион доллар аз Nvidia ва Ҷефф Безос ҷалб кард.

Дар соли 2024 Perplexity 73.6 миллион доллар дар раунди Series B ҷалб кард ва арзишаш ба 1 миллиард доллар расид. Баъдтар ширкат боз 250 миллион доллар ҷалб карда, арзишашро ба 9 миллиард доллар расонд.

## Маҳсулот ва хизматҳо

### Муҳаррики ҷустуҷӯй
Маҳсули асосӣ — муҳаррики ҷустуҷӯйест, ки ба саволҳо бо забони табиӣ посух медиҳад ва манбаъҳоро нишон медиҳад. Аз моделҳои мухталиф (GPT-4, Claude, Mistral, Sonar) истифода мебарад.

### Perplexity Pro
Хизмати пулакии обунавӣ, ки ба мдолҳои пешрафтатар, ҷустуҷӯи бештар ва тавлиди тасвир дастрасӣ медиҳад.

### Ҷустуҷӯи дохилии дониш
Имкон медиҳад ширкатҳо ҳуҷҷатҳои дохилии худро бо зеҳни сунъӣ ҷустуҷӯ кунанд.

### API-и ҷустуҷӯ
Таҳиягарон метавонанд қобилиятҳои ҷустуҷӯи Perplexity-ро ба барномаҳои худ ворид кунанд.

### Shopping ва Finance
Perplexity хизматҳои махсуси харид ва маълумоти молиявиро бо посухҳои AI ворид кардааст.

### Comet
Браузери мустақили Perplexity, ки зеҳни сунъӣ ба он ворид карда шудааст.

## Роҳбарӣ
Арав Сринивас директори иҷроия мебошад. Ӯ пеш аз таъсиси Perplexity дар OpenAI ва Google Brain кор мекард.

## Баҳсҳо

### Иттиҳоми нақзи муаллифӣ
Дар соли 2024 якчанд нашрияи расонаӣ, аз ҷумла Forbes ва Wired, ба Perplexity иттиҳом карданд, ки мӯҳтавои онҳоро бе иҷозат ва бе зикри сарчашма дубора нашр мекунад.

### Хазандаҳои пинҳонии веб
Perplexity иттиҳом шуд, ки ботҳои хазандааш дастурҳои robots.txt — ки ба ботҳо мегӯянд кадом саҳифаҳоро хазанд накунанд — нодида мегиранд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Perplexity AI


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2022
Baidu

**Baidu** — ширкати фанноварии чинӣ буда, дар Пекин, Чин ҷойгир аст. Ширкат дар январи 2000 аз ҷониби Робин Ли ва Эрик Сю таъсис ёфтааст ва аз рӯи шумораи ҷустуҷӯҳо бузургтарин муҳаррики ҷустуҷӯи Чин ва яке аз бузургтаринҳо дар ҷаҳон мебошад. Baidu инчунин пешрафттарин ширкати нақлиёти худкор дар Чин — **Apollo** — ва дастёри зеҳни сунъии **ERNIE Bot** ро таҳия мекунад.

## Таърих

### Таъсис ва рушди аввал
Робин Ли пеш аз таъсиси Baidu дар ширкатҳои амрикоии Infoseek ва Dow Jones кор кард ва технологияи ҷустуҷӯи вебро омӯхт. Baidu дар январи 2000 таъсис ёфт ва зуд ба раҳбари бозори ҷустуҷӯи Чин табдил ёфт.

### IPO дар Nasdaq (2005)
5 августи 2005 Baidu дар биржаи Nasdaq ширкати оммавӣ шуд. Дар аввалин рӯзи тиҷорат нархи саҳмияи Baidu 354% баланд рафт — яке аз бузургтарин IPO-ҳои Nasdaq дар он замон.

### Нақлиёти худкор (2017)
Дар соли 2017 Baidu лоиҳаи **Apollo** — платформаи кушодаи нақлиёти худкор — ро оғоз кард. Apollo акнун бо зиёда аз 100 шарики саноатӣ яке аз пешрафтатарин экосистемаҳои нақлиёти худкор дар ҷаҳон аст.

### Рӯйхат дар Гонконг (2021)
Дар марти 2021 Baidu дар биржаи Гонконг рӯйхат шуд ва 3,1 миллиард доллар ҷамъ овард.

### ERNIE Bot ва зеҳни сунъӣ (2023–ҳол)
Дар марти 2023 Baidu **ERNIE Bot** (文心一言) — дастёри зеҳни сунъии худро — муаррифӣ кард. Ин рақиби мустақими ChatGPT дар бозори Чин буд. Дар аввалин рӯз зиёда аз 100 миллион дархост ба ERNIE Bot расид.

## Рақобат
Baidu дар бозори ҷустуҷӯи Чин бо Sogou, 360 Search ва Bing (Microsoft) рақобат мекунад. Дар соҳаи AI бо Alibaba Cloud, Tencent AI ва Huawei AI рақобат дорад.

## Тадқиқот ва патентҳо
Baidu Research яке аз калонтарин лабораторияҳои AI дар Чин мебошад. Ширкат зиёда аз 10,000 патент дар соҳаи AI дорад ва дар соҳаҳои коркарди забони табиӣ, биниши компютерӣ ва нақлиёти худкор корҳои бунёдӣ кардааст.

## Молия
Дар соли 2023 даромади Baidu ба 134,6 миллиард юан (тақрибан 18,9 миллиард доллар) расид. Baidu дар Nasdaq зери тикери **BIDU** ва дар HKEX зери тикери **9888** ба фурӯш мегузарад.

## Санзур
Baidu дар Чин фаъолият мекунад ва мувофиқи қонунҳои санзури интернетии Чин амал мекунад. Мӯҳтавои сиёсии мухолиф, маълумот дар бораи Тяньаньмэнь ва бисёр мавзӯъҳои дигар дар натиҷаҳои ҷустуҷӯ нишон дода намешаванд.

## Баҳсҳо

### Марги Вэй Зэси
Дар соли 2016 Вэй Зэси — донишҷӯи 21-сола — пас аз он ки тавассути таблиғоти пулакии Baidu табобати ваъдадоре барои саратонашро ёфт вафот кард. Ин скандал боиси баррасии таблиғоти тиббӣ дар интернети Чин гардид.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Baidu


Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои Чин
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2000
ByteDance

**ByteDance** — ширкати фанноварии чинӣ буда, дар Пекин ва Сингапур ҷойгир аст. Ширкат дар марти 2012 аз ҷониби Чжан Имин ва Лян Жубо таъсис ёфтааст ва соҳиби яке аз маъруфтарин барномаҳои ҷаҳон — TikTok — мебошад. ByteDance моделҳои зеҳни сунъиро барои аллгоритмҳои тавсия, тавлиди мӯҳтаво ва дастёрони AI истифода мебарад.

## Таърих

### Оғози барномаҳо
ByteDance дар соли 2012 бо барномаи ахбори Toutiao — ки бо алгоритми AI мӯҳтавои шахсикардашударо нишон медод — фаъолияш оғоз кард. Дар соли 2016 **Douyin** барои бозори Чин ва баъдтар **TikTok** барои бозори байналмилал муаррифӣ шуд.

### 2016 то имрӯз
Дар соли 2017 TikTok барои iOS ва Android дар байни 150 кишвар оғоз ёфт. Дар соли 2018 ByteDance Musical.ly-ро харидорӣ кард ва бо TikTok муттаҳид кард. TikTok зуд ба яке аз маъруфтарин барномаҳои ҷаҳон табдил ёфт. Дар соли 2021 Чжан Имин истеъфо дод ва Лян Жубо директори иҷроия шуд.

## Корҳои корпоративӣ

ByteDance арзиши тахминии 280 миллиард долларро дорад — бузургтарин ширкати хусусии технологии ҷаҳон. Сармоягузорон: SoftBank, General Atlantic, Sequoia, KKR ва дигарон.

### Роҳбарӣ
Лян Жубо директори иҷроия аст. Чжан Имин — муассис — акнун дар тадқиқот кор мекунад. Дар ByteDance зиёда аз 150,000 нафар кор мекунанд.

## Маҳсулот

### TikTok
**[[TikTok]]** маъруфтарин маҳсули ByteDance аст — платформаи видеоҳои кӯтоҳ бо зиёда аз 1 миллиард корбари фаъол. Алгоритми тавсияи AI-и TikTok яке аз самараноктарин дар ҷаҳон ба шумор меравад.

### Douyin
Версияи чинии TikTok бо зиёда аз 700 миллион корбар. Douyin функсияҳои тиҷорати электронӣ ва пардохтро ҳам дорад.

### Toutiao
Барномаи агрегатори ахбор бо AI, ки мӯҳтаворо тибқи завқи корбар интихоб мекунад.

### CapCut
Барномаи таҳрири видео бо абзорҳои AI барои дастгоҳҳои мобилӣ — яке аз маъруфтарин таҳририёни видео дар ҷаҳон.

### Doubao
Дастёри зеҳни сунъии ByteDance барои бозори Чин — рақиби ERNIE Bot-и Baidu ва ChatGPT.

### Lark
Платформаи корофисии муттаҳид (чат, ҳуҷҷатҳо, видеоконфронс) — рақиби Slack ва Microsoft Teams.

## Санзур, назорат ва ҳимояи маълумот
ByteDance дар бисёр кишварҳо бо иттиҳоми интиқоли маълумоти корбарон ба ҳукумати Чин рӯбарӯ шудааст. Бисёр кишварҳо TikTok-ро аз дастгоҳҳои расмии давлатӣ манъ карданд.

## Танзими давлат

### Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Конгресси ИМА дар соли 2024 қонуне қабул кард, ки ByteDance-ро маҷбур мекард TikTok-ро ба шарики амрикоӣ фурӯшад ё аз бозори ИМА хориҷ шавад. Додгоҳи Олии ИМА ин қонунро дар январи 2025 тасдиқ кард.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии ByteDance


Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои Чин
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2012
Palantir Technologies

**Palantir Technologies** — ширкати амрикоии нармафзори таҳлили маълумот буда, дар Денвер, Колорадо ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2003 аз ҷониби Питер Тил, Алекс Карп ва ҳамкоронашон таъсис ёфтааст. Palantir платформаҳои зеҳни сунъии корхонавӣ барои ташкилотҳои ҳукуматӣ ва тиҷоратӣ месозад ва барои кори зич бо CIA, FBI ва вазорати мудофиаи ИМА машҳур аст.

## Таърих
Palantir дар соли 2003 дар Пало Алто, Калифорния таъсис ёфт. Аввалин маблағгузорӣ — 2 миллион доллар — аз фонди In-Q-Tel, ки ба CIA вобаста аст, гирифта шуд.

Дар солҳои аввал Palantir асосан барои мақсадҳои истихборотӣ ва амниятии ИМА кор мекард. Баъдтар ба соҳаи тиҷорат ва тандурустӣ низ ворид шуд.

30 сентябри 2020 Palantir тавассути арзёбии мустақими (direct listing) дар NYSE ширкати оммавӣ шуд.

Дар соли 2023 Palantir **AIP** — платформаи зеҳни сунъии корхонавӣ — ро муаррифӣ кард, ки ба ташкилотҳо имкон медиҳад LLM-ҳоро бо маълумоти дохилии худ истифода баранд.

## Маҳсулот

### Palantir Gotham
Платформаи таҳлили маълумот барои ташкилотҳои ҳукуматӣ, истихборотӣ ва мудофиавӣ. Gotham барои пайгирии терроризм, таҳлили мушоҳидаҳо ва идоракунии амалиёти ҳарбӣ истифода мешавад.

### Palantir Foundry
Платформаи таҳлили маълумот барои ширкатҳои тиҷоратӣ. Foundry ба ширкатҳо имкон медиҳад маълумоти калонро якҷо карда таҳлил кунанд.

### AIP (Artificial Intelligence Platform)
Платформаи зеҳни сунъии корхонавӣ, ки дар соли 2023 муаррифӣ шуд. AIP ба ташкилотҳо имкон медиҳад LLM-ҳоро бо маълумоти махфии дохилии худ бехатарона истифода баранд.

## Корҳои корпоративӣ
Алекс Карп директори иҷроия буда, яке аз роҳбарони нотакрори Silicon Valley аст — фалсафаи ӯ аз анъанаҳои технологии Водии Силикон фарқ мекунад. Palantir дар соли 2024 ба S&P 500 дохил карда шуд.

## Баҳсҳо
Palantir бо иттиҳоми нақзи ҳуқуқи хусусӣ ва кӯмак ба назорати оммавӣ рӯбарӯ шудааст. Ширкат бо ICE (хизмати муҳоҷирати ИМА) шартнома дорад, ки нигарониҳои ҳуқуқи башарро ба вуҷуд овардааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Palantir Technologies


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2003
Salesforce

**Salesforce** — ширкати амрикоии нармафзори корхонавӣ буда, дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир аст. Ширкат дар феврали 1999 аз ҷониби Марк Бениофф ва ҳамкоронаш таъсис ёфтааст ва пешбари ҷаҳонии системаҳои идоракунии муносибат бо муштариён (CRM) мебошад. Salesforce яке аз аввалинҳо буд, ки нармафзорро тавассути интернет — «Software as a Service» (SaaS) — пешниҳод кард.

## Таърих
Марк Бениофф пеш аз таъсиси Salesforce 13 сол дар Oracle кор мекард. Ӯ дар феврали 1999 ширкатро бо сармояи аввалии 2 миллион доллар таъсис дод. Ғояи асосӣ — нармафзори CRM-ро аз нармафзори насбшаванда ба хизмати абрии пардохтшаванда ба абонемент табдил кардан буд.

23 июни 2004 Salesforce тавассути IPO дар NYSE ширкати оммавӣ шуд ва 110 миллион доллар ҷамъ овард. Дар соли 2021 Salesforce харидории Slack-ро ба маблағи 27,7 миллиард доллар анҷом дод — бузургтарин харидории таърихи ширкат.

## Хизматҳо

### Зеҳни сунъӣ
Salesforce **Einstein AI** — платформаи зеҳни сунъии корхонавӣ — ро дар соли 2016 муаррифӣ кард. Дар соли 2023 **Einstein GPT** — ворид кардани моделҳои забонии бузург ба ҳамаи маҳсулоти Salesforce — эълон шуд. Дар соли 2024 **Agentforce** — платформаи агентҳои мустақили AI барои хизматрасонии мизоҷ — ба яке аз маҳсулоти асосии ширкат табдил ёфт.

### Salesforce Platform
Платформаи таҳияи барнома, ки ба ширкатҳо имкон медиҳад барномаҳои CRM-ро бо абзорҳои кодсозӣ ва бе кодсозӣ бисозанд.

### AppExchange
Бозори барномаҳои ибтидоии SaaS, ки зиёда аз 7,000 барноmai тайёр барои ворид кардан ба Salesforce дорад.

### Trailhead
Платформаи ройгони омӯзиши онлайн барои забони Salesforce, маҳорати AI ва малакаҳои касбӣ.

## Амалиёт

### Молия
Дар соли молии 2024 даромади Salesforce ба 34,9 миллиард доллар расид. Salesforce дар NYSE зери тикери **CRM** ба фурӯш мегузарад ва ҷузъи S&P 500 ва Dow Jones Industrial Average мебошад.

### Фарҳанги корпоративӣ
Марк Бениофф барои фарҳанги «1-1-1»-и Salesforce машҳур аст: 1% аз маҳсул, 1% аз сармоя ва 1% аз вақти кормандон ба хайрия вақф мешавад.

## Харидориҳо
Salesforce дар тӯли таърихи худ зиёда аз 60 ширкат харидааст:
* **Slack** — 2021, 27,7 миллиард доллар (платформаи корофисӣ)
* **Tableau** — 2019, 15,7 миллиард доллар (визуализатсияи маълумот)
* **MuleSoft** — 2018, 6,5 миллиард доллар (интегратсияи API)
* **Informatica** — переговоры не завершились
* **Own Company** — 2024, 1,9 миллиард доллар (ҳимояи маълумот)

## Баҳсҳо
Salesforce бо даъвоҳои ҳуқуқии мухталиф рӯбарӯ шудааст, аз ҷумла иттиҳоми тоифабандии ноқиси кормандони маъюб ва даъвоҳои марбут ба тарки хизмат. Дар соли 2025 Марк Бениофф 300 миллион доллар музди солонаи худро иброз дошт дар ҳоле ки ширкат кормандонро ихроҷ мекард.

## Salesforce Ventures
Бозуи сармоягузории Salesforce, ки ба зиёда аз 400 ширкати стартапи технологӣ — аз ҷумла OpenAI, Anthropic ва Cohere — сармоя гузоштааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Salesforce


Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 1999
Midjourney

**Midjourney** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2021 аз ҷониби Дэвид Холз — ҳаммуассиси собиқи Leap Motion — таъсис ёфтааст ва системаи тавлиди тасвир аз матн ро таҳия мекунад. Midjourney яке аз машҳуртарин абзорҳои тавлиди тасвир бо зеҳни сунъӣ дар ҷаҳон аст ва аз тарафи миллионҳо рассом, тарроҳ ва эҷодкор истифода мешавад.

## Таърих

### Версияҳои модел
Midjourney V1 дар марти 2022 ба нашри бета расид. Версияи V4 дар ноябри 2022 як таҳаввул дар сифат буд ва Midjourney-ро ба стандарти пешбари тавлиди тасвир табдил дод. V5 дар марти 2023 муаррифӣ шуд — тасвирҳо хеле воқеӣ ва пурҷузеъ мешуданд.

Дар соли 2024 Midjourney V6 ва V6.1 нашр шуданд — бо дастнависи дар тасвир ва дақиқии бештар. Midjourney Web — интерфейси браузерӣ барои корбарони бе Discord — оғоз шуд.

## Функсионалӣ
Midjourney тавассути Discord кор мекунад — корбарон бо бот дар сервери Discord муколама мекунанд ва тасвирҳо месозанд. Корбарон метавонанд:

* **Vary (Region)** — қисматҳои алоҳидаи тасвирро тағйир диҳанд
* **Image Weight** — ба тасвири намунавӣ такя кунанд
* **Style Reference** — услуби тасвири намунавиро ба тасвири нав татбиқ кунанд
* **Character Reference** — шахсияти муайянро дар тасвирҳои мухталиф нигоҳ доранд

## Истифода
Midjourney дар соҳаҳои зерин васеъ истифода мешавад:
* Тарроҳии графикӣ ва эҷодиёти рақамӣ
* Тасвирсозии консептуалӣ барои кинои бозиҳои видеоӣ
* Тасвирсозии хабарӣ ва маводи маъруфиятӣ
* Тасвирсозии муд ва дизайни интерьер

Дар соли 2023 тасвири Midjourney ҷоизаи давлатии аксбардории Колорадо-ро бурд, ки баҳси бузургеро дар бораи ҳуқуқи ҳунари AI ба вуҷуд овард.

## Даъво
Midjourney дар соли 2023 бо Stability AI ва DeviantArt аз ҷониби гурӯҳи рассомон ба додгоҳ кашида шуд — иттиҳом дар бораи омӯзиши модел бо тасвирҳои муаллифдор бидуни иҷозат.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Midjourney


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2021
Character.AI

**Character.AI** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Менло Парк, Калифорния ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2021 аз ҷониби Нём де Эспинасе ва Даниэл де Фрейтас — ду собиқ коромӯзи Google LaMDA — таъсис ёфтааст. Платформа ба корбарон имкон медиҳад бо шахсиятҳои AI-и хаёлӣ ё асосёфта ба машҳурон муколама кунанд.

## Таърих
Character.AI дар ноябри 2022 ба таври умумӣ дастрас шуд ва дар аввалин моҳҳо яке аз маъруфтарин барномаҳои AI гардид. Дар соли 2023 ширкат 150 миллион доллар ҷалб кард ва арзишаш ба 1 миллиард доллар расид.

Дар соли 2024 Google созишнома баст ва барои истифодаи технологияи Character.AI 2,7 миллиард доллар пардохт кард. Дар айни замон муассисон де Эспинасе ва де Фрейтас ба Google рафтанд. Доминик Ёкояма директори нави иҷроия шуд.

Character.AI зиёда аз 20 миллион корбари фаъоли ҳаррӯза дорад — яке аз баландтарин нишондиҳандаҳо дар байни барномаҳои AI.

## Хусусиятҳо
* Корбарон метавонанд шахсиятҳои AI-и худро созанд ва бо дигарон мубодила кунанд
* Шахсиятҳои мавҷуд: персонажҳои аниме, машҳурон, қаҳрамонони таърихӣ, роботҳо
* Чандин шахсиятро дар як суҳбат ворид кардан мумкин аст
* Нақшбозии матнӣ (roleplay) яке аз истифодаҳои маъмул аст

## Баҳсҳо

### Мушкилоти санзури мӯҳтаво
Character.AI бо нигарониҳо дар бораи мӯҳтавои номуносиб рӯбарӯ шудааст — пеш аз ҳама барои корбарони ноболиғ. Ширкат созмонҳои ҳифзи кӯдакон ва мақомоти қонунгузорӣ-ро танқид кардааст.

### Даъво
Дар соли 2024 падару модари як наврас ба Character.AI даъво карданд, гуфтанд ки шахсияти AI ба писарашон барои худкушӣ ташвиқ кардааст. Ин парванда баҳси ҷиддиро дар бораи масъулияти платформаҳои AI ба вуҷуд овард.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Character.AI


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2021
Runway

**Runway** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Ню-Йорк ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2018 аз ҷониби Кристобаль Валенсуэла, Анастасис Жерменис ва Алехандро Матаморос — донишҷӯёни собиқи NYU — таъсис ёфтааст ва пешбари ҷаҳон дар соҳаи тавлиди видео бо зеҳни сунъӣ мебошад.

## Замина ва технологияҳо

### Stable Diffusion
Runway яке аз иштирокчиёни асосии лоиҳаи Stable Diffusion буд — системаи кушодаи тавлиди тасвир аз матн. Ин ҳамкорӣ Runway-ро дар ҷомеаи AI маъруф кард.

### Gen-1 ва Gen-2
Gen-1 дар феврали 2023 муаррифӣ шуд — аввалин системаи тавлиди видео аз Runway. Gen-2 дар июни 2023 нашр шуд ва имкон дод аз матн ё тасвир видео созанд.

### Gen-3 Alpha
Gen-3 Alpha дар июни 2024 нашр шуд — видеоҳои 10-сонияи бо сифати синамоӣ, ки бо тамаркуз ва ҳаракати беҳтарин дар соҳа буданд.

### Gen-4
Gen-4 дар соли 2025 муаррифӣ шуд — видеоҳои тӯлонитар, шахсиятҳои устувортар ва мутобиқати беҳтари сабки тасвирӣ. **Gen-4 Turbo** версияи суратбахши Gen-4 мебошад.

### Act-One ва Act-Two
**Act-One** имкон медиҳад аниматсияи шахсиятро аз видеои оддии одам бисозанд. **Act-Two** ин системаро ба сатҳи пешрафтатар бурд.

### Game Worlds
Системаи таҳияи муҳитҳои бозии видеоӣ бо зеҳни сунъӣ — имкони сохтани ҷаҳони интерактивӣ аз тасвир.

## Шарикӣ

### Саноати фароғат
Runway бо ширкатҳои бузурги фароғат шарикӣ дорад:
* **IMAX** — барои таҳияи мӯҳтавои ба IMAX-мувофиқ
* **AMC Networks** — барои истеҳсоли мӯҳтавои оригиналӣ
* **Lionsgate** — барои таҳия ва таркибсозии филм
* **Фестивали Трибека** — барои дастгирии эҷодкорони мустақил

## Ташаббусҳои филмӣ бо AI
* **AI Film Festival** — фестивали солонаи филмҳои сохташуда бо абзорҳои AI
* **Gen:48** — мусобиқаи 48-соатаи сохтани филм бо зеҳни сунъӣ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Runway


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2018
ElevenLabs

**ElevenLabs** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Ню-Йорк ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2022 аз ҷониби Матеуш Станиславский — муҳандиси собиқи Google — ва Питер Флек таъсис ёфтааст ва пешбари ҷаҳон дар соҳаи синтез ва клонкунии овоз бо зеҳни сунъӣ мебошад.

## Таърих
ElevenLabs дар соли 2022 таъсис ёфт. Дар январи 2023 ширкат версияи бетаи ройгони маҳсули худро нашр кард, ки зуд дар ҷомеаи ростаи аудиои AI маъруф шуд. Дар июни 2023 ElevenLabs 19 миллион доллар ҷалб кард.

Дар соли 2024 ElevenLabs 80 миллион доллар дар раунди Series B ҷалб кард ва арзишаш ба 1,1 миллиард доллар расид. Дар соли 2025 ElevenLabs боз 250 миллион доллар ҷалб кард ва арзишаш ба 3,3 миллиард доллар расид.

## Маҳсулот
* **Speech Synthesis** — синтези нутқи табиӣ бо зиёда аз 30 забон ва садҳо овоз
* **Voice Cloning** — клонкунии овози шахси муайян аз намунаи кӯтоҳи аудио (15 сония)
* **ElevenReader** — барномаи хондани матн бо овози клоншуда барои iOS ва Android
* **ElevenDubbing** — дублиронии автоматии видео бо нигоҳ доштани овоз ва оҳанги аслӣ
* **Sound Effects** — тавлиди эффектҳои садоӣ аз матн

## Қабул
ElevenLabs аз ҷониби ширкатҳои мухталиф барои ровиёни китобҳои аудио, ҳамовозгузории бозиҳои видеоӣ, ба шахсисозии дастёрони AI ва сохтани мӯҳтавои видеоӣ истифода мешавад. Овозҳои ширкат аксар вақт аз овозҳои инсонӣ фарқ карда намешаванд.

## Танқид ва баҳс
ElevenLabs бо нигарониҳои ҷиддӣ дар бораи суиистифодаи технологияи клонкунии овоз рӯбарӯ шудааст:
* Дар январи 2023 овози дурӯғини Ҷо Байден дар занги телефонии интихоботӣ истифода шуд
* Технология барои сохтани deepfake-ҳои аудиоии машҳурон истифода мешавад
* ElevenLabs сиёсати истифодаро сахттар кард ва системаҳои ошкорсозии суиистифодаро муаррифӣ кард

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии ElevenLabs


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2022
Зирбак

мини|Палов ҳангоми тайёр кардани зирбак.
**Зирбак** — ҷузви муҳимми палов.

## Тарзҳои омода кардан
Зирбакро ба ду тарз тайёр мекунанд. 

Тарзи якум: гӯшти поракардаро дар равған ё чарбуи доғ то сурх шудан бирён карда, баъд бехпиёзи резаро илова намуда, то зардтоб шудани пиёз якҷо бо гӯшт мезирбонанд. Сипас ба рӯи он сабзии наргисӣ поракардаро андохта, 7-10 дақ. бирён мекунанд. Вақте ки сабзӣ об ҷудо карда, мулоим шуд, каме об андохта (об бояд рӯи гӯшт ва сабзиро пӯшонад), дар ҳарорати муътадил 25-30 дақ. меҷӯшонанд. 5-10 дақ. пеш аз андохтани биринҷ ба зирбак намак ва адвиёт илова мекунанд.

Тарзи дуввум: бехпиёзи резаро дар равған ё чарбуи доғ то зардтоб шудан зирбонда, баъд пораҳои гӯшти вазнашон 15-20-граммиро ба дег андохта, то сурхчатоб шудани гӯшт таф медиҳанд. Баъдан сабзии наргисӣ поракардаро андохта, хуб меомезанд ва 7-10 дақ. бирён мекунанд. Вақте ки сабзӣ об бароварда мулоим шуд, каме об андохта (об бояд рӯи сабзӣ ва гӯштро пӯшонад), дар ҳарорати муътадил 25-30 дақ. меҷӯшонанд. 5-10 дақ. пеш аз андохтани биринҷ ба зирбак намак ва адвиёт илова мекунанд. Интихоби ин ё он тарзи тайёр кардани зирбак ба навъи палов ва маҳорати пазанда вобаста мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таомҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Таомҳои Осиё аз рӯи кишвар
Inflection AI

**Inflection AI** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Пало Алто, Калифорния ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2022 аз ҷониби **Мустафа Сулейман** — ҳаммуассиси Google DeepMind — Рид Ҳофман — ҳаммуассиси LinkedIn — ва Карен Симонян таъсис ёфтааст.

## Таърих
Inflection AI дар майи 2022 225 миллион доллар аз Билл Гейтс, Рид Ҳофман ва Эрик Шмидт ҷалб кард. Дар июни 2023 ширкат 1,3 миллиард доллар ҷалб кард, ки арзишашро ба 4 миллиард доллар расонд. Дар ин давра Pi — дастёри эҳсосотии AI — яке аз маъруфтарин чатботҳои ҷаҳон шуд.

Дар марти 2024 рӯйдоди бузург рух дод: **Мустафа Сулейман** ва бисёре аз кормандони асосии Inflection AI ба Microsoft рафтанд, ки Microsoft 650 миллион доллар ба Inflection пардохт. Баъд аз рафтани Сулейман Inflection AI фаъолияти худро аз дастёри шахсӣ (Pi) ба хизматҳои корхонавӣ тағйир дод.

## Маҳсулот

### Pi
**Pi** — дастёри эҳсосотии AI буд, ки барои суҳбатҳои шахсӣ ва кӯмаки эмотсионалӣ тарҳрезӣ шуда буд. Бар хилофи ChatGPT, Pi бо лаҳни нармтар ва ҳамдардонатаре посух медод. Дар соли 2024 Pi ба фаъолияти маҳдуд гузашт.

### Хизматҳои корхонавӣ
Пас аз тағйири стратегия Inflection AI акнун моделҳои AI барои ширкатҳо пешниҳод мекунад — ба монанди рақибони Anthropic ва Cohere.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Inflection AI


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2022
Scale AI

**Scale AI** — ширкати амрикоии зеҳни сунъӣ буда, дар Сан-Франсиско, Калифорния ҷойгир аст. Ширкат дар соли 2016 аз ҷониби Александр Ванг ва Люси Гуо таъсис ёфтааст ва барои омодасозии маълумот барои омӯзиши моделҳои зеҳни сунъӣ тахассус дорад. Scale AI аксар вақт «заводи маълумот барои AI» номида мешавад.

## Таърих

### Солҳои аввал (2016–2019)
Александр Ванг Scale AI-ро дар синни 19-солагӣ таъсис дод — ӯ донишҷӯи MIT буд, ки онро тарк кард. Ширкат дар аввал маълумоти тасвирро барои нақлиёти худкор нишонгузорӣ мекард. Дар соли 2019 Scale AI 100 миллион доллар ҷалб кард.

### Рушд (2019–2025)
Scale AI ба зудӣ ба як шарики асосии ширкатҳои бузурги AI — OpenAI, Microsoft, Meta, Anthropic ва дигарон — табдил ёфт. Дар соли 2021 ширкат 325 миллион доллар ҷалб кард ва арзишаш ба 7,3 миллиард доллар расид. Дар соли 2024 Scale AI 1 миллиард доллар ҷалб кард ва арзишаш ба 14 миллиард доллар расид. Вазорати мудофиаи ИМА ба яке аз муштариёни асосии Scale AI табдил шуд.

### Сармоягузории Meta (2025–ҳол)
Дар соли 2025 Meta Platforms 14,3 миллиард доллар ба Scale AI сармоя гузошт ва Александр Ванг ба Meta ҳамчун мушовир ба кор гирифта шуд.

## Remotasks
**Remotasks** — платформаи Scale AI барои корҳои нишонгузории маълумот, ки дар он кормандони фрилансер аз саросари ҷаҳон тасвирҳо, матнҳо ва садоҳоро барои омӯзиши AI нишонгузорӣ мекунанд. Remotasks даҳҳо ҳазор нафарро дар Африқа, Осиё ва Амрикои Лотинӣ ба кор фаро гирифтааст.

## Outlier
**Outlier** — платформаи Scale AI барои ҷалб кардани мутахассисони соҳавӣ (муҳандисон, олимон, ҳуқуқшиносон) барои омӯзиш ва арзёбии моделҳои пешрафтаи AI. Outlier барои ширкатҳои AI имкон медиҳад маълумоти баландсифат аз мутахассисон ҷамъ кунанд.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Scale AI


Гурӯҳ:Ширкатҳои зеҳни сунъӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Таъсисёфта дар 2016
Саодат Боронова

**Боронова Саодат Боймаҳмадовна ** (тав. 8 августи 1988, деҳаи Пушинг, ноҳияи Данғара) — рассом, мусаввири тоҷик ва омӯзгори санъати тасвирӣ. Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон (аз соли 2022).

## Зиндагинома
Саодат Боронова 8 августи соли 1988 дар деҳаи Пушинги ноҳияи Данғара дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Соли 2006 мактаби таҳсилоти миёнаи умумии №5-и деҳаи Пушингро хатм кардааст.

## Таҳсил
* Солҳои 2006—2010 — дар Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов таҳсил карда, онро бо дипломи аъло хатм намудааст.
* Солҳои 2010—2013 — донишҷӯи шуъбаи «санъати тасвирӣ»-и Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода.
* Соли 2014 — Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон-ро бо ихтисоси «Рассоми станкавӣ» хатм кардааст.

## Фаъолияти касбӣ
* Солҳои 2014—2024 — омӯзгори фанҳои тахассусӣ ва мудири кафедраи «Мусаввирӣ ва ҳайкалтарошӣ» дар Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон.
* Аз соли 2024 то ҳол — омӯзгори фанҳои тахассусӣ дар Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов.

## Фаъолияти ҳунарӣ
Саодат Боронова яке аз рассомони муосири тоҷик мебошад, ки дар асарҳояш бештар манзараҳои деҳот, расму оинҳои миллӣ ва чеҳраҳои занонро инъикос мекунад. Асари машҳури ӯ «Қишлоқи тиллоӣ» (Golden Village) дар галереяҳои байналмилалӣ муаррифӣ шудааст. 

Асарҳои ӯ дар коллексияҳои шахсӣ дар ИМА, Чин, кишварҳои Аврупо ва ИДМ нигаҳдорӣ мешаванд.

### Намоишгоҳҳо
Саодат Боронова иштирокчии чандин намоишгоҳҳои дохилӣ ва хориҷӣ (Озарбойҷон, Туркманистон, Қазоқистон, Русия, Ӯзбекистон ва Чин) мебошад:
* 2007 — Намоиши рассомони ҷавон дар маркази фарҳангии «Бохтар».
* 2013, 2014, 2015 — Намоишгоҳи «Гулдухтарон».
* 2017 — «Устод ва шогирд» дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон.
* 2019 — Намоишгоҳи хусусии «Сарчашмаи илҳом» дар толори Иттифоқи рассомони Тоҷикистон.
* 2021 — Намоиши асарҳои рассомони Тоҷикистон дар шаҳри Тошканд.
* 2022 — Намоишгоҳи «Пайванди қалбҳо».
* 2025 — Намоишгоҳи инфиродии «Бо ҳам» дар меҳмонхонаи «Серена».

## Ҷоизаҳо
* 2016 — Ҷоизадори озмуни Кумитаи ҷавонон ва варзиши Тоҷикистон дар бахши адабиёт ва санъат.
* 2017 — Ғолиби озмуни «Карикатураи беҳтарин» бахшида ба 90-солагии маҷаллаи «Хорпуштак».

## Оила
Ҳамсараш — Воҳидзода Меҳриддин Абдусаид, рассом ва омӯзгори Коллеҷи рассомии ба номи М. Олимов. Соҳиби се фарзанд: Ёсамин, Симин ва Кабир мебошанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Зебоӣ – наҷотбахши ҳаёт. Намоиш дар Кӯлоб — АМИТ Ховар
* Выставка семьи художников в Душанбе — Asia-Plus

Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Данғара
Гурӯҳ:Хатмкардагони Коллеҷи рассомии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон
Signal (барнома)

**Signal** — барномаи паёмрасонӣ, занги овозӣ ва видеоии кушода ва рамзгузоришуда мебошад. Signal аз ҷониби ташкилоти ғайритиҷоратии Signal Foundation таҳия мешавад ва барои ҳама ройгон аст. То январи 2025 Signal зиёда аз **70 миллион корбари фаъоли моҳона** дорад ва аз нигоҳи амнияти иттилоотӣ боэтимодтарин мессенҷери ҷаҳон ҳисобида мешавад.

## Таърих

### Пайдоиш (2010–2013)
Signal насли барномаҳои RedPhone (занги рамзгузоришуда) ва TextSecure (СМС-и рамзгузоришуда) мебошад, ки дар майи 2010 аз ҷониби Моксие Марлинспайк ва Стюарт Андерсон дар доираи ширкати Whisper Systems барои Android нашр шуд.

Дар ноябри 2011 Twitter ширкати Whisper Systems-ро харид — асосан барои истифода аз таҷрибаи Марлинспайк дар соҳаи амнияти иттилоотӣ. Баъдтар Марлинспайк Twitter-ро тарк кард ва Open Whisper Systems-ро ҳамчун лоиҳаи кушодаи ҷамъиятӣ таъсис дод.

### Signal расман (2014–2018)
Дар феврали 2014 Open Whisper Systems насхаи дуюми протоколи Signal (Signal Protocol) — бо рамзгузории гурӯҳии end-to-end — муаррифӣ кард. Дар июли 2014 барномаҳои RedPhone ва TextSecure якҷоя шуда, Signal номида шуданд.

Signal аввалин барномаи iOS буд, ки занги овозии рамзгузоришударо ройгон пешниҳод кард. Дар ноябри 2015 Signal барои Android расман нашр шуд. Дар феврали 2018 Signal Foundation бо сармояи ибтидоии **50 миллион доллар** аз Брайан Эктон — ҳаммуассиси WhatsApp — таъсис ёфт.

### Афзоиши корбарон
Пас аз он ки WhatsApp дар январи 2021 сиёсати нави махфиятро эълон кард, миллионҳо корбар ба Signal кӯч карданд. Дар он рӯзҳо Signal рӯзона беш аз 7,5 миллион бор боргузорӣ шуд — рекорди ҳамавақта. То январи 2025 шумораи корбарон ба 70 миллион расид.

## Хусусиятҳо

### Рамзгузории end-to-end
Signal **ҳама** намудҳои муколамаро — паёмҳо, занги овозӣ ва тасвирӣ, чатҳои гурӯҳӣ — бо протоколи Signal (Signal Protocol) рамзгузорӣ мекунад. Протоколи Signal маъёри олтини соҳа ҳисобида мешавад ва ҳатто WhatsApp ва Telegram (чатҳои махфӣ) аз он истифода мебаранд.

### Кодҳои кушода
Signal пурра кушода (open-source) аст — ин маънои онро дорад, ки ҳар кас метавонад коди барнома тафтиш кунад ва мутмаин шавад, ки дарвозаи пинҳонӣ вуҷуд надорад.

### Паёмҳои нопадид
Signal имкони танзим кардани мӯҳлати нопадид шудани паёмҳоро дорад — аз 5 сония то 4 ҳафта. Пас аз гузашти мӯҳлат паём автоматӣ нест мешавад.

### Номи корбарӣ
Аз марти 2024 Signal имкон медиҳад корбарон номи корбарии алоҳида интихоб кунанд ва рақами телефонашонро аз дигарон пинҳон кунанд.

## Дастрасӣ
Signal барои системаҳои зерин дастрас аст:
* Android (Google Play ва Aptoide)
* iOS
* Windows, macOS, Linux (барномаи мустақил)

## Ҳамчунин нигаред
* WhatsApp
* Telegram
* Viber

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Signal
* Блоги Signal

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Паёмрасонҳои фаврӣ
Гурӯҳ:Нармафзорҳои Андроид
Гурӯҳ:Нармафзорҳои iOS
Гурӯҳ:Нармафзорҳои кушода
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони 2014
Гурӯҳ:Амнияти иттилоотӣ
Zoom (барнома)

**Zoom** — барномаи видеоконференсия ва иртиботи онлайн мебошад, ки ба корбарон имкон медиҳад тавассути видео, овоз ва чат вохӯриҳо ва дарсҳои онлайн барпо кунанд. Zoom дар соли 2020 ба яке аз маъмултарин барномаҳои ҷаҳон табдил ёфт, вақте ки пандемияи COVID-19 кор ва таҳсилро ба муҳити онлайн кӯчонд. То соли 2024 Zoom зиёда аз **300 миллион иштирокчии рӯзона** дорад.

## Таърих

### Таъсис (2011–2013)
Zoom аз ҷониби Эрик Юан — муҳандиси собиқи Cisco — таъсис ёфт. Юан дар соли 2011 Cisco-ро тарк кард ва ширкати Zoom Video Communications-ро бунёд нихода, ба таҳияи барномаи нави видеоконференсия шурӯъ кард. Нахустин версияи Zoom дар январи 2013 нашр шуд.

Ширкат аз соли 2013 ба суръат рушд кард: дар январи 2014 аввалин 10 миллион иштирокчии рӯзонаро ба даст овард; дар апрели 2019 шумораи корбарон ба 10 миллион иштирокчии рӯзона расид.

### Афзоиши чашмрас дар давраи COVID-19 (2020)
Дар феврали–апрели 2020 пандемияи COVID-19 сарозер шуд ва ҳукуматҳои ҷаҳон қарантин эълон карданд. Ширкатҳо, мактабҳо ва донишгоҳҳо маҷбур шуданд ба режими онлайн гузаранд. Zoom дар ин вазъ барномаи пешрав гашт.

Шумораи иштирокчиёни рӯзонаи Zoom аз 10 миллион (декабри 2019) ба **300 миллион** (апрели 2020) расид — рушди 30-баробара дар 4 моҳ. Номи «зумить» дар бисёр забонҳо ҳамчун феъл — яъне «вохӯрии онлайн доштан» — истифода шуд.

Бо вуҷуди муваффақият, Zoom дар соли 2020 интиқодоти зиёд ба хотири масъалаҳои амниятӣ ва «Zoombombing» — дахолати шахсони бегона ба вохӯриҳо — гирифт. Ширкат сармоягузории калон дар соҳаи амнияти иттилоотӣ анҷом дод.

## Хусусиятҳо

### Вохӯриҳои видеоӣ
Нусхаи ройгони Zoom имкон медиҳад вохӯриҳои то **40 дақиқа** бо то 100 иштирокчӣ барпо кунед. Нақшаи пулакии Zoom Pro вохӯриҳои то 30 соат ва то 1 000 иштирокчиро дар бар мегирад.

### Хусусиятҳои кории Zoom
Zoom дорои абзорҳои зерин барои кор аст:
* **Screen Sharing** — мубодилаи тасвири монитор
* **Breakout Rooms** — тақсим кардани иштирокчиён ба гурӯҳҳои хурд
* **Virtual Background** — пасзаминаи виртуалӣ
* **Transcription** — навиштани автоматии суҳбат
* **Whiteboard** — тахтаи сафеди муштарак

### Zoom Phone ва Zoom Rooms
Zoom инчунин **Zoom Phone** — системаи телефонии корпоративӣ — ва **Zoom Rooms** — барои конфронсзалҳои воқеӣ — пешниҳод мекунад.

## Истифода
Zoom дар соҳаҳои зерин васеъ истифода мешавад:
* **Таҳсил** — мактабҳо ва донишгоҳҳои ҷаҳон барои дарсҳои онлайн
* **Тиҷорат** — вохӯриҳо, конфронсҳо, тақдимотҳои онлайн
* **Тандурустӣ** — машваратҳои тиббии дур (telemedicine)
* **Давлат** — ҷаласаҳои онлайнии ниҳодҳои давлатӣ

Рақибони асосии Zoom: Microsoft Teams, Google Meet, Cisco Webex ва Skype.

## Дастрасӣ
Zoom барои системаҳои зерин дастрас аст:
* Android
* iOS
* Windows, macOS, Linux
* Браузерҳои веб

## Ҳамчунин нигаред
* Microsoft Teams
* Skype
* Discord
* Telegram

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Zoom
* Блоги Zoom

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нармафзорҳои Андроид
Гурӯҳ:Нармафзорҳои iOS
Гурӯҳ:Паёмрасонҳои фаврӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони 2011
Гурӯҳ:Ширкатҳои технологии Иёлоти Муттаҳида
Даду (шаҳр)

**Даду ** (  ) — шаҳрест дар вилояти Синди Покистон ва маркази ноҳияи ҳамном . Аҳолӣ: 146,179 нафар (то соли 2010)  .

## Аҳолӣ
Тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 1998, аҳолии шаҳр 98,575 нафарро ташкил медод.

**Дин:**

* Ислом : 97.49%
* Ҳиндуия : 2.05%
* Масеҳият : 0.37%
* Аҳмадия : 0.08%
* Дигарон: 0.02%

**Забонҳо:**

* Синдҳӣ : 50.0%
* Сирайки : 43.33%
* Урду : 2.56%
* Панҷобӣ : 1.88%
* Пашту : 1.17%
* Балучӣ : 0.42%
* Дигарон: 0.28%

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон