open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Биоҳелминтҳо

**Биоҳелминтҳо** (аз био... ва гелминтҳо) — як гурӯҳи кирмҳои паразит, ки кирминаашон дар организми ҳомили мобайнӣ (ҳайвоноти гуногун) ва фарди болиғ дар ҷисми ҳомили ниҳоӣ (одам ва ҳайвонот) сукунат дорад. Биоҳелминтҳо аз геогелминтҳо, ки бе ҳомили мобайнӣ инкишоф меёбанд, фарқ доранд. Мас., тасмакиҷҷаи болиғи барзагов дар рӯдаи одам ва кирминаи он (финка) дар мушаки гов инкишоф меёбад. Одам аз Б. ҳангоми истеъмоли гӯшти нимхом сироят меёбад. Ба биоҳелминтҳо тасмакирми паҳн, кирми ҷигармак, трихина, эхинококк ва ғ. мансубанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Паразитҳо
Биогенез

**Биогенез** (аз био... ва юн. genesis – пайдоиш) — назарияе, ки аз материяи ғайризинда пайдо шудани мавҷудоти зиндаро дар рӯйи Замин инкор мекунад.

Асоси тасаввурот оид ба Б. муқобил гузоштани зинда ба ғайризинда ва абадӣ будани ҳаёт аст. Тарафдорони биогенез тахмин мекарданд, ки ҷанини мавҷудоти зинда ба Замин аз дигар ҷисмҳои осмонӣ оварда шудааст (назарияи панспермия). Муаллифони биогенез такя ба он доранд, ки интиқоли ҷанин аз нигоҳи назариявӣ имконпазир аст, зеро ҳангоми набудани оксиген ва сард будани ҳарор. фазои кайҳон ҷанин метавонад дар ҳолати анабиоз қарор дошта бошад. Вале минбаъд ошкор шуд, ки афканишоти кайҳонӣ ҳатто спораҳои бисёр устувори бактерияҳоро низ маҳв мекардааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти зистшиносӣ
Биоҷуғрофия

**Биоҷуғрофия** (аз био... ва география) — илм дар бораи паҳн ва тақсим шудани биосенозҳои гуногун, инчунин рустанӣ, ҳайвонот, микроорганизмҳо (намуд, авлод ва дигар гурӯҳҳои таксономӣ) дар рӯйи Замин.

Биоҷуғрофия аз бахшҳои зерин иборат аст: ҷуғрофиёи организмҳо (микроорганизмҳо, рустаниҳо, ҳайвонот) ва ҷуғрофиёи набототу ҳайвонот (микробиосенозҳо, фитосенозҳо, зоосенозҳо, биосенозҳо). Биоҷуғрофия чанд равия дорад: ареалӣ, флоравӣ, фаунавӣ, минтақавӣ, экологӣ, таърихӣ ва ғ. Дар таҳқиқотҳои биогеографӣ аз усулҳои муқоисавӣ-ҷуғрофиёӣ, экологӣ, миқдорӣ, таърихӣ ва картографӣ истифода мебаранд. Биоҷуғрофия дар радифи илмҳои биосферӣ мебошад. Биоҷуғрофия бо биосенология, экология, биогеосенология алоқаи зич дорад. Биоҷуғрофия асоси назариявии истифодаи оқилонаи захираи набототу ҳайвонот мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Биоҷуғрофия
Биогеокимиё

**Биогеокимиё** (аз био... ва геокимиё) — як фасли геокимиё, ки амалиёти геокимиёии дар биосфера бо ширкати организмҳо рухдодаро меомӯзад.

Биогеокимиё на фард ё як намуди алоҳидаи организм, балки ҷамеи организмҳоро чун моддаи зинда мавриди таҳқиқ қарор медиҳад. Моддаҳои зинда дар рӯйи Замин нобаробар тақсим шудаанд. Дар баъзе мавзеъҳо миқдори онҳо кам, дар мавзеъҳои дигар хеле бисёр аст, мас., планктон дар баҳру уқёнус, рустаниҳо дар бешазор, гумус ва торф дар хок ва ғ. Массаи асосии моддаи зиндаро рустаниҳо ташкил медиҳанд. Онҳо тақрибан 1 дарсади шуои офтобро фурӯ мебаранд, ки қимати он баробари 3•1014 кг карбон аст. Ба таркиби моддаи зинда ҳамаи унсурҳои кимиёӣ ва изотопҳои онҳо дохил мешаванд. Вале массаи асосии ҳар кадом организмро миқдори ками ин унсурҳо, яъне унсурҳое, ки дар биосфера пайвастҳои фаъол ва зудҳал ҳосил мекунанд, мас., CO2, NH3, H2O, ионҳои H+, OH–, NO3–, SO42–, PO43–, Na+, K+, Ca2+ ва Mg2+--ро ташкил медиҳанд. Миқдори унсурҳое, ки дар биосфера пайвастҳои фаъол ва ҳалшаванда ҳосил намекунанд (мас., Ti, Zr, Th ва ғ..) дар таркиби организм кам аст. Ширкати моддаи зинда дар амалиёти биогеокимиёӣ мустақим ва ғайримустақим мешавад. Мас., баъди нобуд шудани организмҳо моддаи зинда дар ҳосил гаштани диатомит, оҳаксанг, ангишт, нафт ва ғ. бевосита ширкат меварзад. Рустаниҳои сабз дар натиҷаи фотосинтез атмосфераро аз оксиген ғанӣ мегардонанд. Обсабзҳои баҳрӣ йод захира мекунанд. Таъсири ғайримустақими организмҳо ва маҳсули фаъолияти ҳаётии онҳо ба амалиёти биогеокимиёӣ хеле гуногун аст. Микроорганизмҳо дар раванди оксидшавии оҳан, манган ва унсурҳои дигар иштирок намуда, боиси аз маҳлулҳои табиӣ таҳшин шудани онҳо мегарданд. Зери таъсири моддаи зинда бо мурури вақт амалиёти геокимиёӣ тағйир меёбанд. Мас., вақте ки дар Замин биосфера вуҷуд надошт, уран, ванадий ва германий дар таҳшиниҳои маъдани оҳан ҷамъ мешуданд. Баъди пайдо шудани биосфера онҳо дар баъзе навъҳои ангишт ва битумҳо низ гирд меоянд.

Дар раванди биогеокимиёӣ одам низ мақоми хосса дорад. Ҳар сол аз қаъри Замин ба сари ҳар нафар одам даҳҳо тон ҷинси кӯҳӣ истеҳсол карда мешавад. Одам ба таркиби кимиёӣ ва изотопии атмосфера, биосфера ва қишри замин таъсир мерасонад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Геокимиё
Биоҳидроакустика

**Биоҳидроакустика** (аз био..., гидро... ва акустика) — садое, ки аз организмҳои обӣ бармеояд.

Биоҳидроакустика дар давраи Ҷанги дувуми ҷаҳон, дар натиҷаи истифодаи гидроакустикаи техникӣ ба вуҷуд омадааст. Садоҳое, ки организмҳои обӣ (моҳиҳо, ширхӯрҳо, харчангшаклҳо ва ғайра) мебароранд, хеле гуногун буда, ба кори муътадили олоти гидроакустикӣ халал мерасонанд. Биоҳидроакустика барои флоти ҳарбии баҳрӣ аҳаммияти бузург дорад. Бо ёрии биоҳидроакустика киштиҳои зериобиро аз селаи моҳиҳо ё кит фарқ кардан мумкин аст. Яке аз қисматҳои муҳимми биоҳидроакустика биоакустикаи моҳиҳо мебошад. Таҳқиқот нишон доданд, ки бисёр моҳиҳо садои ба худ хоссе мебароранд. Ҳангоми дар давоми сол иваз шудани сикли биологии моҳиҳо (афзоиш, фарбеҳӣ, зимистонгузаронӣ) ва равшанӣ (дар муддати шаборӯз) тарзи овозбарории моҳиҳо ҳам тағйир меёбад. Рафтори моҳиҳоро фақат ҳангоми донистани хусусияти шунавоӣ ва имконияти садоҳои гуногунро фарқ намудани онҳо муқаррар кардан мумкин аст. Биоҳидроакустика дар мавриди омӯзиши баъзе намудҳои моҳӣ (бо мақсади истифодаи онҳо) низ аҳаммияти бузург дорад. Бо ин мақсад, аз дастгоҳи гидроакустикии кофтукови моҳиҳо истифода мебаранд, ки бо ёрии он дар натиҷаи истифодаи усулҳои эхолокатсия умқи ҷойи зист, селаи моҳиҳо, суръати ҳаракат ва миқдори онҳо аниқ муайян карда мешавад. Биоҳидроакустика дар гирд овардани моҳиҳо ва диг. организмҳои обӣ, идора кардани рафтор ва ба низом андохтани ҳаракати онҳо дар иншооти моҳигузарон аҳаммияти бузург дорад. Маълумоти биоҳидроакустика дар бобати омӯзиши узвҳои акустикии наҳанг, ромуз ва ғ., ки қобилияти фавқулодаи фарқкунанда аз дигар ҷонварон доранд, саҳми даркорӣ мегузорад. Чунин ҳайвонот бо роҳи қабул ва фиристодани импулсҳои гидроакустикӣ мавҷудияти ғизо ва омилҳои хавфноки зери обро муайян мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Акустика
Биолаборатория

**Биолаборатория** — озмоишгоҳи биологӣ, муассисаест, ки бо мақсади ҳифзи зироати кишоварзӣ аз касалиҳо, алафҳои бегона ва ҳашароти зараррасон таъсис дода мешавад.

Биолабораторияҳои вилоятӣ, ноҳиявӣ ва корхонавӣ (дар муассисаҳои истеҳсолию хоҷагиҳо) вуҷуд доранд. Биолаборатория бо асбобу олоти техникӣ, маводди кимиёӣ ва диг. воситаҳои мубориза бо мавҷудоти зараррасони кишоварзӣ, касалии рустаниҳо, алафҳои бегона муҷаҳҳаз мебошанд. Дар биолаборатория тадбирҳои босамари мубориза бо зараррасонҳои кишоварзӣ дарёфт ва иҷрои онҳо назорат карда мешаванд. Бо мақсади муборизаи биологӣ бо ҳашароти зараррасони пахта ва диг. зироатҳо дар биолаборатория ҳашароти фоиданок (мас., барои маҳв кардани тухми пулакчаболҳо трихограмма, барои нест кардани кирми ғӯза габробракон ва ғайра)-ро мепарваранд. Дар биолабораторияи Институти зоология ва паразитологияи АИ КТ ҳашароти муфид, мас., трихограммаро дар тухми миттаи ғалладона зиёд мекунанд. Истифодаи ин гуна ҳашарот муҳитро аз ифлосӣ ҳифз менамояд. Дар биолабораторияҳои хоҷагиҳои сабзавоткор барои маҳв кардани сафедболаки гармхонаҳо занбӯруғҳои махсус парвариш карда мешаванд. Ғайр аз ин, дар биолабораторияҳо барои муҳофизати рустанӣ аз воситаҳои кимиёӣ (мас., дендробатсиллимен, энтеробактерин ва ғайра) истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Озмоишгоҳҳо
Биолитҳо

**Биолитҳо** (аз био... ва юн. lithos – санг) — ҷинсҳои кӯҳии биогенӣ ва органогенӣ, ки асосан аз боқимондаҳои ҳайвоноти ҳалокшуда (ҷинсҳои кӯҳии зоогенӣ), рустаниҳо (ҷинсҳои кӯҳии фитогенӣ) ё боқимондаҳои маҳсулоти зиндагии онҳо ташаккул ёфтаанд. Биолитҳо сӯзанда – каустобиолитҳо (варақсанг, ангишт, нафт) ва насӯзанда акаустобиолитҳо (оҳак, бӯр) мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷинсҳои кӯҳӣ
Баҳористон (деҳа, н. Темурмалик)

**Баҳористон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чилчаҳи ноҳияи Темурмалик. Аз Баҳористон то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 762 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Темурмалик
Гурӯҳ:Ҷамоати Чилчаҳ
Биогеосенология

**Биогеосеноло́гия** (аз  — *ҳаёт*,  — *замин*,  — *умумӣ* ва  — *омӯзиш*) — илм дар бораи биогеосенозҳо ва биогеосфера.

Асосгузори биогеосенология олими рус Сукачёв В. Н. мебошад. Дар инкишофи биогеосенология саҳми олимони шӯравӣ Докучаев В. А., Морозов Г. Ф., Вернадский В. И. ва дигар арзанда буда, ғояи ҳамбастагии ҳодисаҳои табиат ва моддаи зиндаро ба вуҷуд оварданд. Масъалаҳое, ки мавриди ҳаллу фасли биогеосенология қарор гирифтаанд, омӯзиши сохтор, хосият ва фаъолияти унсурҳои биогеотсеноз, инчунин муқаррар намудани тариқи робитаи онҳо; омӯзиши ҷараёни моддаҳо ва энергия дар онҳо, маҳсулнокии биологӣ; таҳқиқи вазъу ҳолати як унсурро тағйир додани унсури дигар; муайян намудани мақоми онҳо дар тағйирот ва инкишофи биогеотсеноз; муқаррар кардани аксуламали биогеотсеноз ва унсурҳои он нисбат ба фаъолияти хоҷагидории одам; омӯзиши дараҷаи устувории биогеотсенозҳо ва роҳҳои танзими он мебошанд, ки ҳаллу файсалашон фақат бо ширкати олимони соҳаҳои гуногун — ботаникҳо, зоологҳо, физиологҳо, микробиологҳо, хокшиносҳо, биохимикҳо ва ғ. имкон дорад. Ҳалли муваффақонаи масъалаҳои биогеосенология барои дақиқ муқаррар кардани натиҷаи дахолати инсон ба амалиёти табиат, афзун гардондани маҳсулнокии биологӣ, интихоби усулҳои оқилонаи истифодаи захираҳои табиат ва ғ. шароити мусоид фароҳам меоварад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Биоҷуғрофиё
Гурӯҳ:Экология
Жан-Батист Био

**Жан-Бати́ст Био́** (; 21 апрели 1774, Порис — 3 феврали 1862, *Порис*) — , заминсанҷ ва мунаҷҷими фаронсавӣ. Узви АИ Париж (1803). 

## Зиндагинома
Жан-Батист Био пас аз хатми Мактаби политехникии Париж дар вазифаи профессор мактаби Марказии шаҳри Бове кор мекунад. Сипас мудири кафедраи физикаи математикӣ дар Коллеҷ де Франс (1800), профессор Университет Париж (1809) буд.

## Ахтаршиносӣ, заминсанҷӣ, риёзиёт
thumb|''Essai de géométrie analytique'', 1826
Жан-Батист Био соли 1804 бо Гей-Люссак дар кураи ҳавоӣ то баландии 3400 м парвоз карда, хосиятҳои ҳаворо дар баландиҳои гуногун омӯхт. Дар соҳаи геодезия ченкунии камони меридианро, ки аз Фаронса ва ҷазираҳои Балеар мегузарад, анҷом дод.

Солҳои 1808—1809 дарозии раққосаки сониявиро дар Бордо ва Дюнкирхен чен кард. Ӯ муайян кард, ки таъсири қувваи ҷозибаи Замин дар як параллел гуногун буда, қад-қади як меридиан ғайримунтазам тағйир меёбад. Жан-Батист Био дар соҳаи математика ва механика низ таҳқиқот гузаронида, асарҳо эҷод кардааст.

Дар соҳаи физика яке аз таҳқиқоти муҳимми Жан-Батист Био ба омӯзиши қисман алоқаи байни сохтори ҷисм аз хосиятҳои рӯшноии аз он гузаранда (қутбнокшавии рӯшноӣ) бахшида шудааст. Ӯ ҳодисаи ба ду шуоъ тақсим шудани рӯшноӣ, фурӯбурд ва қутбнокшавии онро дар булӯри турмалин; қонуни чархзании ҳамвории қутбнокшавии кварс ва моеъҳоро кашф кард. Ин кашфиёт ба кашфи моддаҳои қанддор дар шарбати рустаниҳо ва тақсимоти қанд аз рӯйи хосиятҳои оптикӣ ба ду навъ оварда расонд. Ҳодисаи чархзании ҳамвории қутбнокшавӣ дар тиб барои ташхиси диабети қанд истифода мешавад. Жан-Батист Био ҳамроҳи Ф. Савар қонуни таъсири ноқили ҷараёндор ба ақрабаки магнитиро кашф кард (қонуни Био-Савар). Ӯ дар соҳаи магнетизм ва гармигузаронӣ таҳқиқоти бисёре анҷом додааст. Натиҷаи корҳо оид ба гарминақлкунии байни ҷисмҳои гарму сард ва муҳит ба муайянкунии қонуниятҳои онҳо ва кашфи адади тавсифкунандаи он (адади Био) оварда расонд. Жан-Батист Био тарғибгари илмҳои дақиқ буда, дар соҳаи таърихи илм тарҷумаи ҳоли олимони барҷаста — Галилей, Декарт, Лаплас, Нютон, Флемстед, Франклин ва дигаронро навиштааст. Ӯ инчунин оид ба илми нуҷуми ҳиндуҳо ва хитойиҳо асар эҷод кардааст (1861).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Радиофизика

[right|thumb|200px|Антеннаи [радиотелескоп]]
**Радиофи́зика** — як фасли физи­ка аст, ки асосҳои физикии радиотехника ва соҳаҳои ба он муштараки техникаро меомӯзад.

Радиофизика ба тадқиқоти равандҳое, ки бо лаппишҳои электромагнитӣ ва диапазони радиомавҷӣ алоқаманданд (масалан, ангезиш, паҳноиш, қабул кардан ва табдил додани басомади онҳо, ҳамчунии ҳодисоте, ки аз таъсири мутақобили пайдоиҳои электриву магнитӣ бо зарядҳои дар вакууму модда вуҷуддошта ба амал меоянд), машғуласт.

Усулҳои кори радиофизикаро дар соҳаҳои гуногуни илм ва техника — радиоастрономия, радиоспектроскопия, электроникаи квантӣ, геофизика ва ғайра васеъ истифода мебаранд

## Нигаред низ
* Электродинамика
* Радиотехника
*Электроникаи квантӣ,

## Сарчашма
*
Радиоспектроскопия

**Радиоспектроскопия** — усулҳои тадқиқи сохти модда, инчунин равандҳои физикӣ ва химиявии дар онҳо баамалояндаест, ки ба фурӯбурди резонансии радиомавҷҳо асос ёфтааст.

Радиоспектроскопия моддаро дар ҳолатҳои сахт, моеъ ва газшакл меомӯзад. Радиоспектроскопия аз спектроскопияи оптикӣ, спектро­скопияи инфрасурх ва успектроскопияи мёссбауэрӣ бо энергияи фурӯбурди ночиз фарқ мекунад.

Соҳаҳои радиоспектроскопия аз инҳо иборат аст:

* Резонанси магнитии ядро (РМЯ) фурӯбурди резонансии радиомавҷҳоест, ки дар асоси гузаришҳои байни савияҳои энергетикӣ ба амал меояд. 
* Резонанси парамагнитии электронӣ (РПЭ), фурӯбурди резонансии радиомавҷҳост ва боиси он гузариши байни савияҳоест, ки дар натиҷаи ба майдони магнитии беруна таъсир расондани моментҳои магнитии электронҳои ноҷуфти атом, ион ва радикалҳои озод, инчунин моментҳои магнитии ҳомилони ҷараён (ки онҳо дар ме­талл ва нимноқилҳо мавҷуданд) пайдо мешавад. 
* Басомади РПЭ ба майдони магнитии беруна мутаносиб аст. 
* Резонанси сиклотронӣ (РС) ҳангоми бо басомади сиклотронии ҳомилони ҷараён мувофиқ омадани басомади мавҷ дар металл ва  нимноқилҳои дар гузошташуда ба  майдони м агнитии Н гузошташуда ба амал меояд. Сабаби пайдоиши РС гузариши байни савияҳои мадории электронҳои ноқил мебошад, ки он дар натиҷаи таъсири байниҳамдигарии электроннию майдони магнитӣ Н ба вуқӯъ мепайвандад. Спектри РС дар металлҳо бо спектри энергетикии электронҳои ноқил, нимноқилҳо, структураи қитъавӣ, консентратсия ва дигар параметрҳои электрон ва сӯрохиҳо муайян карда мешавад.

Дар муҳитҳои магниттанзим фурӯбурди резонанси радиомавҷҳое мушоҳида мешавад, ки бо ҳаракати муттафиқонаи моментҳои магинтии электронҳо алоқаманд аст.

Методҳои  Радиоспектроскопия ҳамчунин барои бефосила назорат кардани просессҳои технологӣ, бунёд кардани эта­лонҳот басомаду вақт, стабилизаторҳот ҷараёни баландбасомад ва монанди инҳо истифода мешаванд.

## Нигаред низ
* Спектр
* Спектроскопия

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Спектроскопия
Гурӯҳ:Радиофизика
Радиоинтерферометр

[thumb|''Радиоинтерферометр'' [:de:Westerbork|ВСРТ дар расадхонаи Вестерборки (Ҳоланд)]]

**Радиоинтерферометр** (аз ра­дио… ва интерферометр) — афзорест ба­рои мушоҳидаи астрономӣ; аз ду антеннае иборат мебошад, ки дар масофаи Д (база) ҷойгир шуда, байни худ бо хати алоқаи кабели, мавҷбар ё хати алоқаи ретранслятсионӣ алоқаманд аст.

Сигналҳоеро, ки антеннаҳо қабул мекунанд, бо хати алоқа ба воридаи афзори қа­булкунаки умумӣ дода, таҳлил ва сабт менамоянд. Радиоинтерферометр барот дарёфти координатаҳои манбаъҳои радиоафканишот, омӯхтани табиат ва дар фазо тақсимшавии радиоафканишот, ҳамчунин барои муайян кардани паҳноиши радиомавҷҳо истифода ме­шавад. Аз Радиоинтерферометр барои назорати ҳаракати радифони маснӯи Замин, ракетаҳои байниқитъавию стансияҳои ав­томатик байнисайёравӣ низ истифода мебавднд.

## Нигаред низ
* Радиотелескоп
* Интерферометр

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Радиоинтерферометр // Астронет.
* 

Гурӯҳ:Абзорҳои ахтаршиносӣ
Гурӯҳ:Радиоастрономия
Гурӯҳ:Антеннаҳо
Гурӯҳ:Абзорҳои ченкунӣ
Пӯсиши мева

**Пӯсиши мева**, **тосаки мева**, **монилиоз** — касалии дарахтони мева, ки замбӯруғҳои паразити Monilia ба вуҷуд меоранд ва асосан бо пӯсиш, бурма ва хушкшавии ме­ва зуҳур мекунад.

Дар СССР бештар пӯсиши меваҷоти донакдор ва зироати донадор зараровар аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Агрономия
Гурӯҳ:Боғдорӣ
Призма (геометрия)

**При́зма** () — бисёррӯяест, ки ду рӯяи *n*-кунҷа (асосҳои рризма) дорад ва *n* то рӯяаш (рӯяҳои паҳлӯии II.) параллелограмҳоанд.

Асосҳои призма конгруэнтианд ва дар ҳамвориҳои параллелӣ воқеанд. Агар ҳамвории рӯяҳои паҳлӯӣ ба ҳамвории асос перпенди­куляр бошад, призмаро рост ва агар призмаи рост бисёркунҷаи мунтазам бо­шад, онро призмаи мунтазам меноманд. Вобаста ба миқдори кунҷҳои асос призмаҳо секунҷа, чоркунҷа ва ғайра мешаванд. Ҳаҷми призма ба ҳосили зарби масоҳати асос бар баландӣ (масофаи байни асосҳои призма) баро­бар аст.

## Нигаред низ
* Бисёррӯя

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бисёррӯяҳо
Хоҷагон

**Хоҷагон** — як силсилаи маъруфи тасаввуфро гӯянд, ки пайравони он Абдулхолиқи Ғиждувониро пешвои худ мешумориданд.

Xоҷагон бештар дар ҳудуди Осиёи Миёна, Эрон, Афғонистон интишор ёфта буд. Рукни асосии таълимоти хоҷагон порсоӣ ва диндорист. Бино ба таълимоти Абдулхолиқи Ғиждувонӣ сӯфии ҳақиқӣ бояд тамоми қоидаҳои шариат ва тариқатро риоя карда, баъд ба зинаи ҳақиқат гузарад. Пайравони силсилаи хоҷагон зӯҳду тақво ва парҳезгорию таваккулро инкор мекарданд. Онҳо зимни муҷоҳида ба касбу кори муайян машғул шудани сӯфиёнро раво медонистанд. Абдулхолиқи Ғиждувонӣ дар асарҳояш пайравонашро ба тасфияи нафс ва дурӣ ҷустан аз ҷоҳталабӣ тарғиб кардааст. Мас., ӯ дар «Васиятнома»-аш навиштааст: «Қавли саҳеҳ он аст, ки иштиғол ба касб монеаи тасаввуф нест».

Абдулхолиқи Ғиждувонӣ муршиди Баҳоуддини Нақшбанд мебошад. Аз ни рӯ, ташаккулу инкишофи силсилаи хоҷагон давраи тӯлониро дар бар мегирад ва нақшбандия як тариқати силсилаи хоҷагон ба шумор меравад. Таълимоти асосии силсилаи хоҷагон аз ёздаҳ принцип иборат мебошад: хуш дар дам, хилват дар анҷуман, назар ба қадам, сафар дар ватан, ёдкард, нигаҳдошт, ёддошт, бозгашт, вуқуфи ададӣ, вуқуфи қалбӣ, вуқуфи замонӣ. Ҳашт принципи аввалро ба Абдулхолиқи Ғиждувонӣ ва сетои дигарашро ба Баҳоуддини Нақшбанд нисбат медиҳанд. Пайравони силсилаи хоҷагон ба ин принципҳо шарҳу тавзеҳоти зиёде навиштаанд.

Пайравони силсилаи хоҷагон мардумро ба диндорӣ ва итоаткорӣ даъват  намуда, ба мисли дигар ҷараёнҳои динию ирфонӣ дар таърихи афкори ҷамъиятӣ роли иртиҷоӣ бозидаанд.

## Сарчашма
*
Истгоҳи радиоӣ

thumb|Радиостансияи кӯлворӣ Р-105Д, истеҳсоли Иттиҳоди Шӯравӣ, с. 1957

**Истгоҳи радиоӣ** — як ё якчанд таҷҳизоти интиқоли радиомавҷҳо (радиопередатчик) ё радиоприёмникҳо, ёхуд маҷмуи афзори паҳнкунанда ва қабулкунандаи радиомавҷҳо бо асбобҳои ёрирасон, ки дар маҳалли муайян барои ташкили алоқаи радиоӣ ба кор бурда мешаванд.

## Нигаред низ
* Истгоҳи телевизионӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Радиотехника
Истгоҳи телевизионӣ

**Истгоҳи телевизионӣ (симо)** – маҷмӯи таҷҳизоти техникӣ барои дар эфир пахш намудани аломатҳои электромагнитӣ, ки ахбори тасвириву овозиро ба вуҷуд меорад. Ба маҷмӯи истгоҳҳои ҳаракаткунанда таҷҳизоти ғайрисайёр - аз камераи телевизионӣ то антенаҳо дохил мешавад; хабарҳои истгоҳи ҳаракаткунандаро барои пахши минбаъда ба дастгоҳҳои сабти наворӣ ва ё бевосита ба мавҷ моҳвораҳои манораҳи телевизионӣ қабул менамоянд. Бо ёрии истгоҳҳои ҳаракаткунандаи дар автобусҳои махсус васл гардида, аз ҷойи воқеа репортажҳо намоиш дода мешавад. 
 
## Нигаред
* Телевизион ва радиои мустақил
* Истгоҳи радио (садо)

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Телевизион
Хушқадам Қамариддинов

**Хушқадам Қамариддинов** — пизишк, олим, профессор, Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Барандаи ҷоизаи ба номи Е.Н. Павловский.
## Зиндагинома
Хушқадам Қамардинов 26 майи соли 1933 дар ноҳияи Ишкошими ВАБК, дар оилаи колхозчӣ таваллуд шудааст. Соли 1958 факултети муолиҷавии Институти тиббии Тоҷикистонро (ҳоло Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон) хатм кард. Солҳои 1958-1960 ҷонишини сардухтури беморхонаи райони Ишкошим кор кардааст. Аълочии нигаҳдории тандурустии СССР 1968.
Солҳои 1964-1978 ассистент, 1978-1980 доцент ва аз соли 1980 мудири кафедраи бемориҳои сироятии Институти тиббии Тоҷикистон. Соли 1985 инфексионисти шӯравӣ, доктори илмҳои тиб, соли 1986 профессор.Раиси Ҷамъияти илмии инфексионистони ҶШС Тоҷикистон (аз соли 1981) ва Саринфексионисти Вазорати  нигаҳдории тандурустии республика (аз 1985).
## Фаъолияти илмӣ
Қамардинов  муаллифи бештар аз 70 асару мақолаҳои илмист, ки ба масъалаи паразитология, инчунин паҳншавӣ, ҷараён ва роҳҳои муолиҷаи бемориҳои сироятӣ оиданд.
Хушқадам Қамардинов  паҳншавӣ ва усулҳои муолиҷаи фастиолёз (яке аз намудҳои киҷҷаи ҷигар)- ро  муфассал тадқиқ кард.

Хизматҳои Қамардинов Х.Қ. бо нишони Аълочии нигаҳдории тандурустии ИҶШС, нишони Аълочии неруҳои сарҳадии ИҶШС (дараҷаи I ва II), Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон қадр шудааст. Барандаи ҷоизаи ба номи Е.Н. Павловский буд.
## Осор
* Клиника опасных инфекционных болезней. – Душанбе,2007. – 198 с.
* 
* Бемориҳои  сироятӣ / Х.К. Қамариддинов, Э. Р. Раҳмонов, А.Аҳмадов. – Душанбе,2000. – 184 с.
* 
* Озмоишҳо (санҷишҳо) барои назорати донишҷўён дар дарсҳои амали аз фани бемориҳои сирояткунанда / Қамариддинов, Х.К., Тошов, М.К. – Душанбе: Наҷот. – 1993. – 69 с.
* 
* Советская  медицина в борьбе с инфекционными заболеваниями. – Душанбе: Знание, 1980. – 20 с
* 
* Фасциолез человека в Таджикистане: Автореферат. – М.,1984. – 28 с.

## Эзоҳ

*
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Абдулҳафиз Қодирӣ

**Абдулҳафиз Қодирӣ** — актёр ва коргардони тоҷик, Арбоби шоистаи санъати Тоҷикистон (1990).
## Зиндагинома
Абдулҳафиз Қодирӣ  13 феврали соли 1948 дар деҳаи Сангмелаи ноҳияи Шаҳринав таваллуд шудааст. Шуъбаи актёрии Донишкадаи давлатии санъати театрии ш. Москва (ГИТИС)-ро соли 1971 ва шуъбаи режиссёрии ҳамин донишкадаро соли 1980 хатм кардааст. 
Ҳунарманди  Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов (солҳои 1971-1976), сарежиссёр ва роҳбари бадеи (солҳои 1981-1995), директори Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов  аз соли 1995.
## Эҷодиёт
Дар тӯли 30 соли фаъолияти эҷодӣ Қодирӣ зиёда аз 40 асари гуногунмазмуни драматургони хориҷӣ ва муаллифони тоҷикро рӯи саҳна овардааст, ки «Якпула савдо, садпула ғавғо»-и У. Шекспир, «Ҷонфидо»-и М.Каримов, «Ҳамин тавр ҳам мешавад”-и А. Папаян, «Торҳои муҳаббат”-и Қутбӣ Киром, «Саргузашти Ҳотами Той»-и Ҷумъа Қуддус, «Таронаҳои муҳаббат»-и Н. Мирошниченко, «Умед», «Ҳукм»,» Фиғон аз қарнҳо», «Сархӯрони ғарбелбадаст» (ҳама аз Ш. Солеҳ). «Умри ҷовид». «Хуршедсавор” (аз А. Сайфуллоев), «Марги ду тан»-и И. Насриддин. «Нахоҳам иллати миллат»-и М. Холов аз ҷумлаи онҳоянд. Абдулҳафиз Кодиров худ низ ба драмнависӣ машғул аст. Ба қалами ӯ асарҳои «Падари миллат», «Олами вуҳуш», «Изтироб» ва ғайра тааллуқ доранд, ки дар театрҳои  Тоҷикистон ба саҳна гузошта шудаанд.
## Ҷоиза
Бо ордени «Нишони фахрӣ» ва медалҳо мукофотонида шудааст. Арбоби шоистаи санъати Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов
Мушкил

**Мушкил** (), **пробле́ма** ( — масъала) — ба маънои васеъаш масъалаи мураккаби назариявӣ ё амалиеро гӯянд, ки омӯзишу ҳалро тақозо дорад; дар илм — ҳолати мухолифатомез, ки дар шакли мавқеъҳои тазод дар таъбири ягон ҳодиса, объект, раванд зоҳир гашта, барои ҳалли он назарияи айнӣ (адекватӣ) аарур аст. Гузориши дурусти проблема за­минаи муҳими ҳалли бомуваффақияти он аст. Проблемаи нодуруст гузошташуда ё Проблемаи бардурӯғ муҳаққиқро аз ҳалли проблемаҳои ҳақиқӣ дур месозад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Андеша
Электротехника

**Электроте́хника** — соҳаи илм доир ба татбиқи энергияи электрикӣ дар амалияи ҷамъияти инсон ва соҳаи техникие, ки бо татбиқи энергияи электрикӣ (дар хоҷагии халқ, рӯзгор ва ҳарб) сару кор дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Шӯразор

right|thumb|260px
**Шӯразор**, ё **шӯразамин**, **шурзамин** — заминест, ки дар натиҷаи шурзании хоки дашт, биёбон, нимбиёбон ва ғайра (ҳангоми аз сатҳи замин буғ шудани обҳои зеризаминӣ намакҳо ба қабатҳои болоии хок мебароянд) пайдо шудааст.

Шӯрзамин аз қабатҳои намак (норм, софолак ва ғайра), гумус (хеле нам), ҷинси намакдор ё қабати обнигаҳдор иборат аст. Шӯрзамин ба миқдори зиёд (аз 1—3 % то 10—15 %) намакҳои зудҳалшаванда дорад. Дар СССР шӯрзамин асосан дар ҳамвориҳои Наздикаспий, Қрими Шимолӣ, Қазоқистон, Осиёи Миёна мавҷуданд. Намаки шӯразаминро бо роҳи шуршуӣ ва паст нишондани обҳои зеризаминӣ (тавассути заҳбур) бартараф мекунанд. Дар он зироати гуногуни ба ҳамон маҳал мутобиқро мекоранд.

## Нигаред низ
* Шурхок

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Чиштия

**Чиштия** (, ) — як силсилаи тасаввуфро гӯянд, ки муассисаш Муинуддини Чиштӣ (а. 12) мебошад. Насабаш ба имоми ҳафтуми шиаҳои исноашарӣ Мусои Козим рафта мерасад. Дар ҷавонӣ ба тасаввуф гароида, ба Самарқанду Бухоро сафар кардааст. Баъд дар Бағдод тақрибан 20 сол хидмати яке аз суфиёни машҳур Хоҷа Усмони Ҳоруниро анҷом дода, аз ӯ хирқаи иродат пӯшидааст ва дар Ҳиндустон мактаби худро кушодааст.

## Таълимот
Мувофиқи таълимоти чиштия чун Худо тамоми одамонро як хел офаридааст, онҳо бояд баробар зиндагӣ кунанд. Аз ин рӯ, ба доди дардмандон расидан, ҳоҷати бечорагонро баровардан ва гуруснагонро сер кардан беҳтарин рафтори инсон ба шумор меравад. Ба ақидаи чиштиён, худо шахсеро дӯст медорад, ки саховаташ мисли саховати дарё, шафоқаташ мисли шафоқати офтоб ва тавозӯаш мисли тавозуи замин бошад. Пайравони ин силсила зикрро зинаи асосии аҳволи сӯфӣ меҳисобанд.

Чун таълимоти чиштия баробарӣ ва фақрро тарғиб мекард, бештари заҳматкашону бенавоён ба ин силсила гароида буданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
## Пайвандҳо
* Ambreesh Mishra. A matter of faith. Indiatoday.in. September 10, 2009.
* Muneera Haeri. The Chishtis: A Living Light. Oxford University Press, 2000. Pages: 221.
Қаландария

**Қаландария** () — як силсилаи тасаввуфро гуянд, ки пайравонаш Ҷамолуддини Соваҷиро (а. 13) пешвои худ мешумориданд.

## Таълимот
Асоси таълимоти қаландарияро тарки русуму одоби ҷорӣ ташкил медод. Дар бораи пайдоиши ин силсила ва номи он баҳсҳои зиёде мавҷуданд. Муаррихони тасаввуф муътақиданд, ки баъди ҷудо шудани оини ҷавонмардӣ аз маломатия анъанаи маломатиёнро қаландарон дар Осиёи Миёнаю Эрон идома додаанд. Қаландарон маъмулан макони муайяне надоштанд ва зиндагии кучиро аз cap мегузарониданд. Ба ҷои таълимоти ирфонӣ бештар ба ҳаёти риндонаи маломатиён таваҷҷуҳ доштан ва азбаски зиндагии қаландаронаро интихоб намуда буданд, онҳоро аҳли хонақоҳ ба унвони «суфиёни хориҷ» ном мебурданд. Абдурраҳмони Ҷомӣ дар «Нафасоту-л-унс» таълимоти қаландарияро бо афкори маломатиён шабеҳ медонад. Ин нукта дар «Мантиқу-т-тайр» ва "Маснавии маънавӣ низ мушоҳида мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Решашиносӣ

**Решашиносӣ** (), **этимоло́гия** ( аз  — ҳақиқат, маънои аслии вожа ва  — омӯзиш) — як соҳаи забоншиносӣ, ки таърихи пайдоиши калимаҳо, сохти мабдаъӣ, ваҷҳи тасмия ва робитаи маънавии онҳоро меомузад.

Ин истилоҳро файласуфони давраи атиқа тақрибан 2 ҳазор сол пеш ҷорӣ намудаанд. Решашиносӣ тавассути методи муқоисавӣ-таърихӣ алоқаҳои морфемаҳо ва калимаҳоро муайян менамояд. Решашиносии забонҳои дар асоси методи муқоисавӣ-таърихӣ омухташуда (ҳиндуаврупоӣ, финнуугорӣ ва ғайра) бештар инкишоф ёфтааст; решашиносӣ ба маънои дигараш натиҷаи тадқиқот оид ба таърихи пайдоиши калима мебошад. Мас., муайян кардани алоқаи калимаҳои бохтан ва бозидан, равзани тоҷикӣ ва rucok-и яғнобӣ, алоқаи калима ва морфемаҳои «пи», «пид», (шир, равған, ғизо, озуқа) ва калимаҳои «пистон», «пиёба», «фарбеҳ» ва ғ.

Дар тадқиқоти этимологӣ тағйироти фонетикӣ ва морфологии калимаҳо (мас., ҷойивазкунии овозҳо — «канор» — «карой», «пардез — «шаҳрез» (дар забони паҳлавӣ — pahrec), «таспидан» — «тапсидан»), аз калимаҳои забонҳои гуногун сохта шуданн як калимаи мураккаб («чойхоначӣ», аз калимаи хитоии «чой», тоҷикӣ — «хона» ва суффикси калимасозӣ туркӣ — «чӣ») ва ғ. ба назар гирифта мешаванд. Ба воситаи решашиносӣ решаи ягонаи калимаро дар ягон оилаи забонҳо пайдо кардан мумкин аст. Мас., калимаи «таппак», «тапидан», «тафта», «тафтон», «тафсон», «таб», «това» ва «топить»-и русӣ аз як решаанд. Тағйироти гуногуни фонетикӣ ва морфологиро ба назар гирифта решашиносии калимаҳои гуногун аз ҷумли «ангишт» (литвонӣ—anglis, санксрит — angarah, русӣ — «уголь»), «кярм» (дар забонҳои помирӣ—cirm, русӣ «червь», чехй —сегу), «корд», «курта», «калтак» (русӣ — «кроить», «кройка», «край», «окраина», «короткий», «черта», «чертить», калимаҳои юнонию лотинии «кризис», «критика», «декрет», «секрет» ва ғ., ки маънои ибтидоиашон «буридан», «реза кардан», «пора кардан» мебошад) па ғ. дарёфтан мумкин аст.

Ба ғайр аз решашиносии илмӣ боз решашиносии халқӣ вуҷуд дорад, ки дар он пайдоиши калимаҳо дар асоси ҳамоҳангии тасодуфии онҳо ба назар гирифта мешавад. Мас., дар решашиносии халқӣ калимаи «даҳмарда»-ро ба «даҳ» (шумора) ва «мард» ҷудо мекунанд, ҳол он ки ин калима аз dahm — «донишманд» ва martak — «мард», «одам»-и забонҳои қадимии эронӣ таркиб ёфтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фасмер М., Этимологический словарь русского языка, т, 1— 4, М., 1964—1973;
* Трубачев О. Н, Из славяно-иранских лексических отношений. - Этимология. 1965. М., 1967, с. 78 и сл.

## Сарчашма
*
Биометеорология

**Биометеорология** — як шохаи илми экология ва ҳавошиносӣ, таълимот дар бораи  таъсири омилҳои метеорологӣ (гармӣ, сардӣ, бориш, фишори атмосферии ҳаво,  бод, намӣ, хушкӣ, нурафкании (радиатсияи) офтоб ва ғайра) ба организмҳои зинда. Биометеорология равандҳои ҳаётӣ ва таъсири омилҳои метеорологиро ба фаъолияти аъзои бадани инсон, ҳайвонот ва наботот меомӯзад. 	

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 


Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Биолокатсия

**Биолокатсия** (аз  — ҳаёт ва  — мегузорам) — қобилияти мавқеи ягон объектро нисбати худ (самт, масофа) ё ҳолати худро дар фазо (биоориентатсия) муайян кардани ҳайвонот.

Биолокатсия дар натиҷаи дарк кардани таъсироти беруна (сигналҳо) бо сатҳи бадан ё аъзои ҳис (чашм, ломиса, шомма, сомеа, мувозина ва ғайра) амалӣ мегардад. Ду намуди биолокатсия — биолокатсияи мустақим (суст, ғайрифаъол) ва эхолокатсия (яке аз роҳҳои мавқеъмуайянкунии ҳайвонот дар фазо) мавҷуд аст. Биолокатсияи мустақим хосси бисёр ҳайвонот мебошад. Эхолокатсия дарки акси сигналҳои садоии баландбасомад бо мақсади ошкор намудани объектҳо дар фазо, инчунин ҳосил кардани маълумот дар бораи хусусият ва андозаи туъма аст. Эхолокатсия ба китҳо (мас., ба ромуз), кӯршабпарак ва баъзе ширхӯрҳои дигар хос мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* ''Беркинблит М. Б., Глаголева Е. Г.'' Как акулы используют закон Ома и теорию вероятностей // Electric.Info

Гурӯҳ:Локатсия
Гурӯҳ:Физиология
Биолюминессенсия

thumb|right|200px
**Биолюминессенсия** (аз , «ҳаёт» и  — «нур») — аз худ нур баровардани организмҳо.

Биолюминессенсияро дар бактерияҳо, рустаниҳои дараҷаи паст (мас., занбӯруғҳо), баъзе ҳайвоноти бемуҳра (содатаринҳо, ҳашарот) ва моҳиҳо мушоҳида кардан мумкин аст. Биолюминессенсия асосан дар байни ҷонварони баҳру уқёнусҳо дучор мешавад. Баъзан онҳо чунон бисёр афзоиш мекунанд, ки гирду атроф равшан мешавад. Агар дар муҳит оксиген кифоя бошад, организмҳо (мас., бактерияҳо, содатаринҳо, харчангшаклҳо, занбӯруғҳо ва ғайра) мунтазам нур мебароранд.

Биолюминессенсия ба хемолюминессенсия тааллуқ дорад: нурбарорӣ бинобар оксидшавии ферментативии лютсиферинҳо зери таъсири оксигени ҳаво ба амал меояд. Дар натиҷаи энергияи кимиёии ҳосилшуда молекулаи лютсиферин қисман ангезиш меёбад ва ҳангоми ба ҳолати аввала баргаштан, нур мебарорад. Лютсеферинҳо мисли ферментҳое, ки оксидшавии онҳоро метезонанд (лютсеферазаҳо), дар организмҳо гуногун мебошанд, мас., лютсеферини бактерияҳо фламинмононуклеотид (рибофлавин-5-фосфат) аст. Хосияти умумии ҳамаи лютсиферинҳо — флуорессенсия ҳосил кардани онҳо мебошад. Аз рӯйи дараҷаи мураккабӣ 3 силсилаи биолюминессенсияи организмҳо маълум аст. Биолюминессенсияи нисбатан сода фақат аз лютсеферин ва лютсефераза иборат мебошад. Ин тарзи биолюминессенсия дар Cypridina ба мушоҳида мерасад (ин харчанг нури сабзи кабудтоби дарозии мавҷаш 440—460 нм мебарорад). Тарзи нурбарории бактерияҳо мураккаб аст. Дар ин маврид ба ғайр аз лютсиферин ва лютсифераза ҳамчунин алдегиди силсилаи карбонаш дароз R — CHO (R — аз 7 то 14 атоми карбон иборат аст) вуҷуд дорад. Бактерияҳо аз худ нури сабз (дарозии мавҷаш 560 нм) мебароранд. Тарзи биолюминессенсияи ҳашарот ҳам хеле мураккаб аст. Онҳо нури сабзи зардтоб (қариб 560 нм) меафкананд. Барои реаксияи биолюминессенсияи ҳашарот ба ғайр аз лютсиферин ва лютсифераза АТФ (аденозинтрифосфат) ва магний лозим аст. Энергияе, ки ҳангоми гидролизи АТФ ҳосил мегардад, эҳтимол силсилаи лютсиферин-лютсиферазаро фаъол намуда, оксидшавии лютсеферин ва нурбарориро таъмин менамояд. Тахмин мекунанд, ки биолюминессенсия дар зинаи гузариш аз шакли анаэробии ҳаёт ба ҳаёти аэробӣ (вақте ки дар атмосфераи нахустини Замин оксиген ҷамъ гашт) ба вуҷуд омадааст. Биолюминессенсия аҳаммияти гуногуни биологӣ дорад. Мас., дар ҳашарот он барои ҳамдигарро ёфтани фардҳои наринаю модина чун сигнал истифода мешавад; моҳиҳо ба воситаи биолюминессенсия ғизо меёбанд, рӯдапоҳо худро аз душман ҳимоя мекунанд ва ғ.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Биофизика
Гурӯҳ:Физиология
Гурӯҳ:Люминессенсия
Гурӯҳ:Биолюминессенсия
Биометрия

**Биоме́три́я** — як фасли биология, ки ба мушоҳидот, ҳисобу китоб ва чен кардани аломатҳои организмҳои зинда машғул буда, онҳоро аз нигоҳи биологӣ таҳлил ва маълумоти бадастомадаро бо усулҳои математикӣ ҳал мекунад. Биометрия дар байни илмҳои биология ва математика ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

*
Бионавигатсия

**Бионавигатсия** — қобилияти самти ҳаракатро ҳангоми кӯчиши (мигратсия) мавсимӣ (ҷойҳои зимистонгузаронӣ ё афзоиш) муқаррар кардани ҳайвонот.

Бионавигатсия бо ёрии аъзои ҳис ва аксуламали ирсӣ (ғариза) ба амал меояд. Бионавигатсия хусусан дар вақти парвози парандаҳои ҷавон, ки бори аввал ба ҷойи зимистонгузаронӣ парвоз мекунанд, аҳаммияти бузург дорад. Баъзе ширхӯрҳо (мас., гавазни шимолӣ, гурбаи обӣ ва китҳо) ва хазандаҳо (мас., сангпушти баҳрӣ) низ қобили бионавигатсия мебошанд. Дар интихоби самт ва роҳ якҷоя амал кардани ҳайвоноти кӯчӣ хеле муҳим аст, масалан, парандаҳо села-села парвоз мекунанд. Тариқаи бионавигатсия гуногун буда, пурра омӯхта нашудааст (масалан, астронавигатсия, навигатсияи аз рӯйи нишонаҳои замин ва ғайра).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навигатсия
Гурӯҳ:Зоология
Гурӯҳ:Этология
Биопсия

**Биопси́я** (аз  — ҳаёт +  — дидан, таҳқиқ) — бо мақсади ташхиси беморӣ бурида гирифтани порчае аз бофтаи организми зинда.

биопсия имкон медиҳад, ки тағйироти нонамоёни организм муайян ва дар асоси он хусусиятҳои беморӣ (мас., илтиҳоб, омос ва ғайра) бармаҳал ошкор карда шаванд. Биопсия дар соҳаҳои гуногуни тиб, мас., ҷарроҳӣ, урология, онкология, гематология, гастроэнтерология, иммунология ва ғ. кор фармуда мешавад. Барои биопсия қариб аз ҳама узвҳо бофта гирифтан мумкин аст. Бофтаро бо роҳи ҷарроҳӣ, сӯзанхалӣ ва аспиратсия мегиранд. Биопсияи аспиратсиявӣ дар ташхиси трахея ва бронхҳо истифода мешавад (бо ёрии сӯзан ё ягон асбоби махсус муҳтавои организмро мегиранд). Биопсияро бо роҳи «тарошида» гирифтани сатҳи бофта низ мегузаронанд. Ин гуна усули биопсия дар мавриди муоинаи луобпарда ва гарданаи бачадон корбаст мешавад. Биопсияи оҷил (экспресс-биопсия) низ мавҷуд аст. Онро дар вақти амалиёти ҷарроҳӣ ба кор мебаранд. Имкониятҳои биопсия бинобар ривоҷи техникаи эндоскопӣ (ниг. Эндоскопия), ки барои бевосита гирифтани парчаҳои луобпардаи меъда, рӯда, бронхҳо, пешобдон ва ғ. шароити мусоид фароҳам меорад, зиёд гаштанд. Биопсия дар муассисаҳои тиббӣ ба ҷо оварда мешавад. Ҳангоми биопсия ба қоидаҳои тозагӣ қатъӣ риоя менамоянд. Бофтаи аз организм гирифтаро барои ташхис омода месозанд.

## Биоспия дар Тоҷикистон
Дар Тоҷикистон дар кори татбиқи биопсияи ҷигар саҳми олимони Институти гастроэнтерология назаррас мебошад. Кормандони институт зери роҳбарии акад. АИ ҶТ Ҳамид Мансуров дар ИҶШС яке аз аввалинҳо шуда ба ин амал даст заданд. Онҳо дар робита ба биопсия «Атласи таҳқиқи гистологии ҷигар»-ро ба табъ расондаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мансуров Х. Х. Биопсия печени. Д., 1964;
* Мансуров Х. Х. Атлас гистологических исследований печени. Д., 1964;
* Пушкарь Д. Ю. Диагностические возможности биопсии простаты // Урология, 2002, № 6;
* Русаков И. Г. (ва диг.). Биопсия предстательной железы. М., 2004;
* Пушкарь Д. Ю., Говоров А. В. Биопсия предстательной железы. М., 2010.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷарроҳӣ
Биооптика

**Биооптика** (аз био... ва оптика) — як фасли биология, ки маҷмӯи ҳодисоти аз тарафи организмҳои зинда барои ёфтани самт истифода бурдани рӯшноиро меомӯзад.

Биооптика масъалаҳоеро, ки одатан морфология, физиология, нейрофизиология, оптика, экология ва этология ҳаллу фасл менамоянд, дар бар мегирад. Самтгирӣ нисбат ба манбаи рушноӣ на фақат ба ҳайвонот, балки ба наботот ва содатаринҳо низ хос аст. Баъзе содатаринҳо узви махсуси қабули рӯшноиро доранд. Дар ҳайвоноти олиташаккул чашм на фақат рӯшноиро ҳис мекунад, балки ашёро низ мебинад. Чашм сохтори гуногун дорад. Чашми ҳашарот ва харчангшаклҳо мураккаб буда, аз омматидийҳо таркиб ёфтааст. Қарния ва зуҷоҷияи чашми ҷонварони муҳрадор, нармбаданҳои шикампо, тортанакҳо ва баъзе кирмҳо дар қаъри чашм акси ашёро тасвир менамоянд. Биооптика дар баробари сохтор, вазифаи оптикӣ, механизмҳои ретсепторию асабии чашм ва марказҳои босираи ҳайвонот ҳамчунин нишонаҳои рушноӣ, ранг, забони имою ишора ва қиёфасозӣ, рангҳои огоҳсозанда ва хӯсонанда, ранги гулу меваҳо ва ғ-ро меомӯзад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Бедак (деҳа, н. Панҷ)

**Бедак** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Меҳвари ноҳияи Панҷ. Аз Бедак то маркази ноҳия 4 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1387 нафар (2013), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Панҷ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Панҷ
Гурӯҳ:Ҷамоати Меҳвар
Иртибот (мазмунҳо)

Иртибот ()
* Иртиботшиносӣ  
* Иртиботгарӣ
* Иртибот (паём) 
* Иртиботи алтернативӣ 
* Иртиботи иттилоот 
* Иртиботи маркетингӣ 
* Иртиботи оммавӣ 
* Иртиботи сиёсӣ 
* Иртиботи фосилавӣ 
* Иртиботи ҷаҳонӣ 
* Робита
Вакил (мазмунҳо)

* Вакил () 
* Вакили консулӣ
* Вакили никоҳ
* Вакили озуқа
* Вакили сиёсӣ
* Вакили харҷ
* Вакилӣ
* Вакили халқ
Вилоят (мазмунҳо)

* Вилоят () 
* вилояти Суғд   
* вилояти Хатлон  
* Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
Ёддошт (мазмунҳо)

**Ёддошт** ():

* Ёддоштҳо — китоби Садриддин Айни
* Ёддошт — жанри бадеии шифоҳӣ
Шаҳринав (мазмунҳо)

* Шаҳринав  ()

* Шаҳринав (деҳа, н. Дӯстӣ)
* Шаҳринав (деҳа, н. Сангвор)
Тарҳ (амали риёзӣ)

right|thumb|180px|<math>\scriptstyle{5-2=3}</math>
**Тарҳ** — амали арифметикист (баръакси ҷамъ).

Агар ҳосили ҷамъ ва яке аз ҷамъшавандаҳо маълум бошад, бо амали тарҳ ҷамъшавандаи дуюмро муайян мекунанд. Ҳосили ҷамъи додашуда камшаванда, ҷамъшавандаи додашуда тарҳшаванда, натиҷаи амал фарқ номида мешавад. Дар соҳаи ададҳои мусбат тарҳ на ҳама вақт имконпазир аст (аз адади хурд адади калонро тарҳ кардан мумкин нест). Ин сабаби дар арифметика расман ҷорӣ намудани мафҳуми ададҳои манфӣ ва сифр гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Арифметика
Гурӯҳ:Амалҳои риёзӣ
Озодагон (вожа) (мазмунҳо)

* Озодагон (вожа)  ()

* Озодагон (деҳа, н. Панҷакент)
* Деҳоти Озодагон
* Рӯзномаи «Озодагон»
* w:tg Гурӯҳ:Ҷамоати Озодагон
Дилвола (филм, 2015)

**«Дилвола»** (, *Dilwale*) —  филми румонтики музиколи ҳиндӣ ба коргардонии Роҳит Шетӣ маҳсули соли 2015.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Ҳиндустон
Истиқлол (мазмунҳо)

*Истиқлол*

* Истиқлол (бошгоҳи футбол) — бошгоҳи Футбол Душанбе; яке аз дастаҳои маъруфи футболи Тоҷикистон
* Истиқлол (шаҳр) — шаҳр дар вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон 
* Нақби автомобилгарди «Истиқлол» — нақби (собиқ тоннели Анзоб) «Истиқлол»
* Истиқлол (деҳа, н. Кӯшониён) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навбаҳори ноҳияи Кӯшониён. 
* Истиқлол (деҳа, н. Турсунзода) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Турсунзода.  
* Истиқлол (деҳа, н. Вахш) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Вахш.  
* Истиқлол (деҳа, н. Ҳисор) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сомони ноҳияи Ҳисор.  
* Истиқлол (деҳа, н. Левакант) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Левакант. 
* Истиқлол (деҳа, н. Восеъ) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Абдӣ Авазови ноҳияи Восеъ.  
* Истиқлол (деҳа, н. Носири Хусрав) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Истиқлоли ноҳияи Носири Хусрав.  
* Истиқлол (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иттифоқи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ.
* Истиқлол— ҳокимияти сиёсӣ ё томи як давлат дар ҳудуди муайян
Фалак (мазмунҳо)

**Фалак** (арабӣ: فلك)

* Фалакхонӣ
* Фалак (мусиқии анъанавӣ)
* Фалаки Шервонӣ
Сӯми Ӯзбекистон

**Сӯм** (ӯзб. *So‘m / Cӯм*) — пули асъори расмии Ҷумҳурии Ӯзбекистон. Сӯм аз 1 июли соли 1994 пули расмии Ӯзбекистон эълом ва ҷойнишини купони сӯмӣ шуд. 1 сӯм баробар ба 100 тийин (ӯзб. *Tiyin / Тийин*) мебошад. Аз ҷониби Бонки марказии Ҷумҳурии Ӯзбекистон бароварда мешавад. Коди ISO 4217 ин пул — UZS.

## Банкнотаҳои сӯм

### Банкнотаҳои купони сӯмӣ (1992-1994)
Дар бораи ин купони сӯмӣ ин мақоларо бинед: Сум-купон.

## Тангаҳои сӯм ва тийин
Дар бораи тангаҳои сӯми қиматбаҳо ва камьёб дар ин мақола нигоҳ кунед: Памятные монеты Узбекистана.
### Барориши тангаҳои соли 2018

### Барориши тангаҳои солҳои 2000—2004

### Барориши тангаҳои солҳои 1994—2000

Дар бораи тангаҳои сӯми қиматбаҳо ва камьёб дар ин мақола нигоҳ кунед: Памятные монеты Узбекистана.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти расмии Бонки марказии Ҷумҳурии Ӯзбекистон — cbu.uz

Гурӯҳ:Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Воҳидҳои асъор аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Пулҳои дар муомилот истифодабаранда
Гурӯҳ:Асъори Осиё
Чорбоғ (мазмунҳо)

Чорбоғ
* Чорбоғ - ҷамоатест дар ноҳияи Истаравшан
* Чорбоғ - ҷамоатест дар ноҳияи Варзоб
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чорбоғи ноҳияи Варзоб.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Чӯянгарони ноҳияи Ваҳдат.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Косатароши ноҳияи Панҷакент. А 
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Заргари ноҳияи Кӯшониён.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Кӯлоби ноҳияи Кӯлоб.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Панҷоби ноҳияи Ҳамадонӣ.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Эшмурод Ниёзови ноҳияи Қубодиён.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти 20-солагии Истиқлоли Тоҷикистони ноҳияи Вахш.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сафар Амиршоеви ноҳияи Балҷувон.  
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзоалӣ Вайсови ноҳияи Восеъ.
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Меҳрободи ноҳияи Файзобод. 
* Чорбоғ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Иттифоқи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ.
Бҳава

**Бҳава** (санск. bhava – ҳастӣ, вуҷуд, аз бҳу–ҳастӣ), дар фалсафаи Ҳинди Бостон мақулаи ҳастӣ, ташаккул, ҳолати падидорӣ; аз ин ҷо минбаъд‒«воқеият», «ҳақиқат», «ҳаёт». Дар будоия – кӯшиши ташаккули майли мавҷудият; ҳамчун унсури аз зиндагии оянда маншаъгиранда дар доираи тарҳи «қонуни падидории вобастагии мутақобила» (пратитсамунтада) таъбир мешавад. Баъзе мутафаккирон (масалан, Чандра-кирти) Бҳаваро ҳамчун карма медонистанд, ки ба доираи таваллуду марг (сансара) меорад. Дар чунин фаҳмиш Бҳава мафҳумест, ки раванди зиндагиро мефаҳмонад. Мафҳуми муқобили Бҳава — *абҳава* (санскр.; (*аbhava – нестӣ, ловуҷуд*) мебошад, ки дар баъзе системаҳои фалсафӣ маънои «ғоиб», «хало», «маҳв», «инкор», «марг»-ро инкишоф медиҳад. Аксаран *абҳава* ҳамчун мақулаи манфӣ ва Бҳава ҳамчун мақулаи мусбат муоина мешавад. Мувофиқи ақидаи Кумариле (системаи пурва миманса), Бҳава ҷавҳар (шакти), сифат, феъл ва умумият, аммо *абҳава* – гузашта, оянда, мутлақ ва ҳамбастагиро дар бар мегирад. Дар системаи фалсафии Канада (вайшешика) низ *абҳава* ба шаш мудраки мусбати маърифат (ҷавҳар, сифат, феъл, умумият, махсус, мансубият), ки олам аз онҳо таркиб ёфтааст, муқобил гузошта мешавад.
## Нигаред
* «Бҳагавадгита» 
* Бҳакти 
## Адабиёт
* Чаттерджи С., Датта Д. Древняя индийская философия  /Перевод с английского. М., 1954; 
* Индийская философия. М., 2009.
## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Фалсафаи Ҳиндустон
Гурӯҳ:Калима ва ибораҳои Санскритӣ
Бҳагавадгита

[thumb|right|250px|Муҷассамаи [Шива]]
**«Бҳагавадгита»** (санскр. Bhagavadqita – суруди илоҳӣ, яъне Кришна), достони диниву фалсафии Ҳинди Бостон, қисми машҳуртарини Маҳабҳарата, бобҳои 23–40-уми китоби 6-ум. Нуфузаш дар Ҳинд хеле пойдор боқӣ монда, хонотарин китоби динию ахлоқии мардуми ориёитабори Ҳинд аст. Тибқи бовари Шанкара, касе «Бҳагадгита»-ро донад, бешубҳа, моҳияти упанишадҳоро низ фаҳмидааст. Таърихи офаридани «Бҳагавадгита»-ро нимаи дуввуми ҳазорсолаи 1 то м. медонанд. «Бҳагавадгита» расман ба қатори китобҳои муқаддаси Ведаҳо ва упанишадҳо дохил нест, аз ин рӯ, онро на ҳамчун «шрути», балки «смрити» мешуморанд. Мафҳуми «шрути» танҳо барои ифодаи Ведаҳо ва упанишадҳо истифода мешавад. Мақоми «Бҳагавадгита» ҳамчун қисми писандидаи Маҳабҳарата андешаҳои ведӣ ва упанишадҳоро ифода намуда, хусусияти асари таърихӣ, адабӣ, динӣ ва фалсафиро гирифтааст.
Яке аз ҷараёнҳои бонуфузи динии ведоӣ Вигшнуил «Бҳагавадгита»-ро навиштаи муқаддас ва суханони илоҳӣ мешуморад. Мазмуни «Бҳагавадгита»-ро баҳс миёни қаҳрамонони ҳамосӣ Арзуна ва Кришна ташкил медиҳад. Арзуна ҳамчун мурид ва фойтунчии Кришна ва Кришна ҳамчун таҷассуми Офаридгор дар симои инсонӣ омадааст. Дар муқоиса бо упанишадҳо «Бҳагавадгита» бештар масъалаҳои ахлоқиро баррасӣ карда, мавқеи бҳактиро дар роҳи наҷот аз ин олами фонӣ нисбат ба роҳҳои «ҷшана» ва «карма» волотар медонад. Мутобиқи «Бҳагавадгита» ба даст овардани озодии ботинӣ беҳтар аз амал аст, чунки амал ҳамеша бо гуноҳу зӯроварӣ ба анҷом мерасад. Аз ин рӯ, амал бояд бо гӯшанишинӣ ва раддияи амал баробарвазн бошад. Андешаҳои зиёди ба риёзати ҷисму равон бахшида дар «Бҳагавадгита» ба фалсафаи йога тааллуқ доранд. 
Таъсири «Бҳагавадгита» ба фарҳанги баъдии Ҳинд ва Аврупо хеле назаррас аст. Соли 1785 Чарлз Вилкинсон «Бҳагавадгита»-ро аз санскрит ба англисӣ тарҷума намуда, мардуми Аврупоро бо он ошно кард. Баъди ин «Бҳагавадгита» ба забонҳои олмонӣ, фаронсавӣ, итолиёӣ ва ғ. тарҷума гардид. «Бҳагавадгита» аз тарафи Ҳёте, Гегел ва дигар нобиғаҳои фарҳанги Аврупо баҳои сазовор гирифтааст. Тарҷумаи «Бҳагавадгита» аз англисӣ ба русӣ (1788) боиси авҷи омӯзиши забони санскрит гардид. 
Дар асоси тарҷумаҳои гуногун Вилкинс, Томсон, Хилл, Эдҷертон, Дойсен, Гарбе ва дигарон ба «Бҳагадгита» тафсиру шарҳи зиёде навиштаанд. Таъсири «Бҳагадгита» ба фарҳанги Ҳинд ва Аврупо имрӯз низ назаррас аст.
## Нигаред
* Бҳава 
* Бҳакти 
## Адабиёт
* Индийская философия. М., 2009.	
## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Фалсафаи Ҳиндустон
Гурӯҳ:Калима ва ибораҳои Санскритӣ
Бҳакти

**Бҳакти** (санскр. bhakti – муҳаббат ва ихлос; аз бҳаҷ – бахшидан, ато кардан), дар афкори динию фалсафии Ҳинди Қадим унсу дилбастагӣ, садоқату ихлос ба Худованд аст. Таълимоти Бҳакти аз қадимтарин давраи ведоӣ (Ведаҳо) ибтидо гирифта, дар «Бҳагавадгита» ва веданта комилан инкишоф ёфтааст; шакли мутааххири таълимот дар бораи Бҳакти сикхизм аст. Дар таълимоти Бҳакти мақсади олӣ – раҳоӣ (мокша) тавассути иттисоли рӯҳ (нафс) бо манбаи илоҳӣ муяссар мегардад. Се роҳи расидан ба ин мақсад мавҷуд аст: ҳикмат (ҷняна), ки ҳамчун дониши ҳадсии (ғайриақлонии) мавҷудот фаҳмида мешавад; хидмат ба Худованд ё аъмол (карма) ва Бҳакти, яъне як навъ ишқ, ки ваҳдати рӯҳ (ошиқ) бо Худованд ва айнияти онҳост. Баъзан Б. ҳамчун воситаи дарёфти покии ахлоқӣ дониста шуда, ҳулул бо Худованд роҳи хосси Бҳактиро (Б.-марга) ташаккул медиҳад.
Шанкара ва баъзе мутафаккирони дигар бар ин ақидаанд, ки Бҳакти чун карма ва йога танҳо ба ҷняна – ҳикмат меорад. Рамануҷа шарти бо роҳи Бҳакти (Б.-марга) ба мақсад расиданро дар беэътиноӣ ба таом, зикри Худованд, некӣ, шафқат, ғамхорӣ, бемуқовиматӣ (ахимса), умед ва ғ. мебинад. Афзоиши Б. озодии маънавии инсонро дар назар дошта, боиси тавсиаи эҳсосот мегардад. Бо Бҳакти баъзе ақидаҳои иҷтимоӣ (баробарии ҳама дар назди Худованд, инкори тақсимоти кастаҳо)-ро низ алоқаманд медонанд.
## Адабиёт
* Радхакришнан С. Индийская философия / Перевод с английского. Т. 1. М., 1956; 
* Индийская философия. М., 2009.
## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Фалсафаи Ҳиндустон
Гурӯҳ:Калима ва ибораҳои Санскритӣ
Файзи Истиқлол (мазмунҳо)

Файзи Истиқлол — деҳа тобеи шаҳраки Бохтариёни ноҳияи Кӯшониён
Бҳавабҳути

**Бҳавабҳути** — драманависи ҳиндӣ (асри 8). Ба забони санскрит менавишт. Аз ӯ се пйеса – «Зиндагии қаҳрамони бузург», «Зиндагии баъдии Рама» (дар асоси «Рамаяна») ва мазҳакаи моҷароии «Малатимадҳава» (воқеоти замони зиндагии муаллиф) боқӣ мондаанд. Дар асарҳои бар асоси ҳамосаи бостонӣ – «Рамаяна» навиштааш на танҳо ба ҳамоса, балки ба ривоятҳои шифоҳии халқии дар бораи Рама мавҷуда такя кардааст. Услубу тарзи баёни интихобнамудаи Б. мураккабу сунъӣ мебошад. Муҳаққиқон баъзе шеърҳои дар маҷмӯаҳо (антологияҳо)-и қадимӣ боқимондаро аз Бҳавабҳути медонанд. 
## Адабиёт
* Серебряков И. Сорок веков индийской литературы. М., 1969.
## Сарчашма
* 
Гурӯҳ:Драматургони санскритӣ
Гурӯҳ:Калима ва ибораҳои Санскритӣ