open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Санкт-Петербург

**Санкт-Петербург** (аз 18 [31] августи 1914 то 26 январи соли 1924 — **Петроград**, аз 26 январи соли 1924 то 6 сентябри соли 1991 — **Ленинград**) — дуюмин бузургтарин шаҳри Русия. Шаҳри дорои аҳамияти федералӣ. Маркази маъмурии ҳавзаи федералии Шимолу Ғарбӣ ва вилояти Ленинград. Асосгузораш Петри I 16 (27) майи 1703. Солҳои 1712-1918 — пойтахти пойтахти давлати Русия.

Воқеъ дар шимолу ғарби Федератсияи Русия, дар соҳили Халиҷи Фин ва дар даҳанаи дарёи Нева. Дар Санкт-Петербург Суди Конститутсионии Федератсияи Русия, Шӯрои ҳералдики назди Президенти Федератсияи Русия, мақомоти ҳокимияти вилояти Ленинград, Ассамблеяи байнипарлумонии кишварҳои ИДМ ҷойгир шудаанд. Дар шаҳр ҳамчунин Сарфармондеҳии Флоти ҳарбию баҳрӣ ва ситоди Ҳавзаи ғарбии ҳарбии Қувваҳои мусаллаҳи Русия ҷой гирифтаанд.

## Хусусиятҳои табиию ҷуғрофӣ

### Мавқеи ҷуғрофӣ
left|thumb|Намуди шаҳр аз кайҳон, ~ 84 км

### Иқлим

### Рустаниҳо

## Таърих

### Ҷоизаҳо

## Тақсимоти марзию маъмурӣ

## Иқтисодиёт

### Саноат

### Сайёҳӣ

## Нақлиёт

## Маориф ва илм
thumb|250x250px| Бинои Дувоздаҳ коллегий. <br>
Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург

## Тандурустӣ

## Ҷиноят

## Фарҳанг ва санъат

### Фарҳанг

### Меъморӣ

### Инъикоси шаҳр ба адабиёти ва санъат

### Дин

## Тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш

## ВАО

### Рӯзномаҳо
* «Петербургский дневник»
* «Metro»
* «Вечерний Петербург»
* «Деловой Петербург»
* «Невское время»
* «Комсомольская правда Петербург»
* «Бумага»
* «Фонтанка»
* «Смена»
* «Утро Петербурга»
* «Петербургский Телезритель»
* «Телевидение. Радио»
* «Панорама ТВ»
* «Телесемь»

### Телевизион
Пахши телевизионӣ дар Ленинград соли 1938 оғоз ефта буд. Имрӯз дар Санкт-Петербург зиёда аз 100 эфир шабакаҳои телевизиони ноқилӣ ва моҳвораӣ, ки аз онҳо 19 то дар пахши аналогӣ, 20 — пахши стандарти DVB-T2, 14 — стандарти HDTV ба эфир мебароянд.

### Радио

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 

## Пайвандҳо
* 
* 
* 
* Санкт-Петербург, пойтахти Русия/Таърих // Энциклопедический луғати Брокгауза ва Чин : дар 86 т. (82 т. ва 4 доп). — СПб., 1890-1907.
* 
* 
* 
* 
* 

* Стратегияи рушди Санкт‑Петербург то соли 2030

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Санкт-Петербург
Гурӯҳ:Шаҳрҳо, ба шарафи одамон
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Авиакатастрофаи рейси 612

thumb|200px|Рейс 162 дар парвоз
**Рейс 612** — ҳавопаймои ТУ-154 компанияи Пулковские авиалинии аз Анапа ба Санкт-Петербург 22 августи соли 2006 парвоз мекард.

Аз болои Украина парвоз карда истода, ҳавопаймо дар наздикии Донетск авария шуд. Дар ҳавопаймо 159 сарнишин - пассажирон ва 10 аъзоёни экипаж будаанд. http://www.newsru.com/world/22aug2006/tu.html#17 Ҳамаи шахсони дар ҳавопаймобуда вафот карданд.

Расонаҳо хабар медиҳанд ки ба ҳавопаймо раъдубарқ задааст. Версияҳо дар бораи теракт ё бархӯрдани рокетҳо асоснок нест (ба 23 август).

Аз гуфтҳои компания, пилот таҷрибаи беш аз 12 ҳазор соат дошт, аз инҳо қариб 6 ҳазор бо ҳавопаймои ТУ-154.

Президенти Русия В. В. Путин рӯзи 24 августи соли 2006 рӯзи азодори эълон кард. Президенти Украина Виктор Юшенко рӯзи 23 август рӯзи азодори эълон кард.

## Пайвандҳо
# Феҳристи пассажирон
# http://www.vesti.ru/news.html?id=98355&tid=38510
# http://www.strana.ru/news/290585.html
# http://www.newsru.com/world/22aug2006/tu.html

## Пайвандҳо
* Ту-154 RA-85185 22.08.2006  - Кумитаи Байнидавлатии Ҳавопаймоӣ (RU)

Гурӯҳ:Авиакатастрофаҳо
Гурӯҳ:Донетск
Гурӯҳ:Соли 2006
Гурӯҳ:Воқеаҳои рӯзи 22 август
Гавазн

**Гавазн**, **говазн** () — ҷонварест аз оилаи ширхӯрҳои ҷуфтсум.

## Навъҳо
Дар дунё 51 намуди гавазн вуҷуд дорад. Гавазнҳо дар Авруосиё, Амрикои Шимолӣ ва Ҷанубӣ, Африқои Шимолӣ ва Осиё дучор меоянд. Онро одамон ба Австралия ва Зеландияи Нав низ бурдаанд. Гавазн ҳайвони базебу чолок буда, шохи панҷашакли калон, пойҳои дарозу боқувват, думи кӯтоҳ ва гӯшҳои калон дорад. Бештар гавазнҳои нарина шохдор мешаванд. Гавазни обӣ шох надорад. Нарина ва модинаи гавазни шимолӣ шох дорад. Шохи гавазнҳо ҳар сол афтода, ба ҷойи он шохи нав месабзад. Ранги гавазнҳо бештар малла аст; ҷавонаҳои онҳо ғолибан холдор мешаванд. Гавазнҳо дар биёбон, дашт, бешазор, тундраи арктикӣ ва ҷангалҳои кӯҳӣ зиндагӣ мекунанд. Дар як — якунимсолагӣ болиғ мегарданд. Баъзе гавазнҳо тирамоҳ, гавазнҳои дигар зимистон ҷуфт шуда, баъди 6-9 моҳ 1-2, гоҳе 4 бача мезоянд. Ғизои гавазн алаф, бутта, барг, пӯстлох ва шоху навдаи дарахтон аст. Баъзе намуди гавазнҳо танҳо зиндагӣ мекунанд, вале бисёр намуди онҳо гурӯҳ-гурӯҳ умр ба сар мебаранд. Сарварии чунин гурӯҳҳо ба уҳдаи як гавазни нарина аст. Дар давраи гушн байни гавазнҳои нарина барои интихоби ҷуфти худ задухӯрди шадид ба вуқӯъ мепайвандад. Дар минтақаҳои гармсер гавазнҳо тамоми сол ҷуфт мешаванд, дар минтақаҳои иқлимашон муътадил давраи ҷуфтшавии онҳо тирамоҳ ё зимистон фаро мерасад.

## Гавазнҳо дар Тоҷикистон
Дар Тоҷикистон як намуди гавазн — холгул (хонгул) дучор меояд. Онро дар мамнуъгоҳҳо нигоҳубин ва парвариш мекунанд. Хоҷагиҳои ҷангали ҷумҳурӣ ба муҳофизат ва афзоиши саршумори гавазнҳо эътибори ҷиддӣ медиҳанд. Шикори гавазн қатъан мамнӯъ аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Нева

Дарозии дарёи Нева 74 км мебошад, аз он ҷумла дар Петербург 28 км.

## Нигаред низ
## Манбаъ
Маймун

thumb|300px|right|'''Горилла'''.Маймуни одамшакл
**[[Маймун]] (Simia ё Anthropoidea),** ҳайвонест ширмак. Дарозии танаш аз 15 см (игрункаи пакана) то 2 м (горилла), вазнаш аз 0,4 кг то 180 кг мешавад. Мағзи сари маймунҳо нағз инкишоф ёфтааст. Нохунҳои панҷаҳояшон ҳамвор (танҳо нохунҳои Callithricidae чанголшакл). Дасту пояшон 5–тои панҷа дошта, барои зиндагӣ дар болои дарахт мувофиканд. Рӯй ва суфраи гӯши маймун мӯй надорад. Дандонҳояш мисли дандонҳои одамон аст. Меъдааш сода (факат баъзе маймунҳои растанихур меъдаи мураккаб доранд) буда, узвҳои ҳис, сомеа ва босирааш бештар таракки кардааст. Ранги мӯи бадани маймунҳо (розалия, мандрил, пигатрикс, мартишка ва ғайра) кушод аст. Ба маймунҳои одамшакл гиббон (дар ҷангалзорҳои Африкои экваторӣ) ва орангутан (дар ҷазираҳои Суматра ва Калимантан) мансубанд. Бештари маймунҳо рӯзона гурӯҳ–гурӯҳ мегарданд, дар болои дарахтҳо зиндагӣ карда, меваю барг, навдаҳои дарахт, хашарот, тукумшуллук, тухми паррандаҳо ва паррандаҳои майдаро мехуранд. Мор, паррандаҳои сохибҷангол ва тимсоҳ душманони асосии маймунанд. Маймунҳо тамоми фасли сол меафзоянд (1–то бача мезоянд). Даври хамлашон аз 4–5 моҳ то 245–255 шаборӯз аст. Маймунҳои хурд 20–25 сол ва маймунҳои калон то 40 сол (баъзан бештар) умр мебинанд. Тахмин мекунанд, ки маймунҳо аз кафдарозҳои мурдарафтаи давраи палеотсен ва эотсени Амрикои Шимолӣ ва эоцени Аврупо пайдо шудаанд. Бисёр намудҳои маймун (розалия, греветсаи сабз, орангутан, шимпанзе, горилла) ҳифз карда мешавад.

Маймунҳо чанд хел мешаванд: гориллаҳо, шимпанзе.

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Ривоятҳои Миср

Дар Мисри Қадим як дин вуҷуд надошт. Дар онҷо бисёр динҳо мавҷуд буданд, ки худоҳои гуногун доштанд. Аз ҳама дини дар он давра машҳур буда - ин дини Пантеонӣ, ки худои он Пантеон буд, мебошад. 
## ҳамчунин нигоҳ кунед
* Аҳромаҳои Миср
* Дини Мисри Қадим
* Анубис
* Атум
* Гор
* Осирис
* Изида
* Уджат
* Усир

Гурӯҳ:Ривоятҳо
Ғурм

**Ғурм** (, ) ё **меши кӯҳӣ** () — як навъ ҳайвони ҷуфтсумро гӯянд. Ҷуссаи калон ва пойҳои дарози боқувват дорад. Дарозии баданаш 110—200 см (модинааш нисбатан хурдтар аст), кадаш 65-125 см, вазнаш 110—230 (модинааш 90-100) кг. Шохаш каҷак ва сахту мустаҳкам, зарди сафедтоб, дарозиаш 67-190 см, вазнаш то 30 кг: шохи модинааш нисбатан борик ва кӯтоҳ (то 160 см). Пашмаш дурушту кӯтоҳ ва вобаста ба фасли сол тағйир меёбад (зимистон зич ва тобистон нисбати тунук мешавад). Ғурмҳо ранги гуногун (масалан: бӯр, зарди сурхча, қаҳваранг) доранд. Рангаш қаҳваги зардтоб буда, таҳи шикамаш бо мӯйинаи сафедранг пӯшида шудааст. Андомҳои биноӣ, шунавоӣ ва бӯёии ғурмҳо нағз рушд кардааст. Ғурмҳо дар 2,5-солагӣ болиғ ва то 8-10-солагӣ калон мешаванд. Давраи ҳамлашон 5-6 моҳ аст. Дар Тоҷикистон гунае аз ғурм дар кӯҳсорҳои Помир (дар баландии 3500-5000 м) зиндагӣ мекунанд, ки ғурми помирӣ () ном дорад. Хӯроки ғурм алаф (рӯзе қариб 18-18,5 кг модинааш то 16 кг) аст.

Баъзе пажӯҳишгарон сарнасли гӯсфандони хонагии Осиёро гӯсфанди ваҳшӣ, ғурм мушуморанд, ки то ҳол дар қаторкӯҳҳои Осиёи Марказӣ дучор меояд. Ғурм яке аз калонтарин гӯсфандони ваҳшӣ мебошад. Солҳои охир саршумори архар хеле кам шудааст. Ғурм моҳҳои май ё июн як ва гоҳе ду барра мезояд. Ғурм ҳамчун намуди беҳамтои гӯсфанди ваҳшӣ ниёз ба муҳофизати ҷиддӣ дорад.

## Нигаред
* Ғурми помирӣ
* Гӯсфанд

Гурӯҳ:Жовандаҳо
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳайвоноти ширхӯр
Гурӯҳ:Гӯшт
Гурӯҳ:Ҳайвонот
Аҳроми Миср

**Аҳроми Миср** — аз муҳиммтарин ва бошукӯҳтарин сохтмонҳои барҷоймонда аз тамаддуни Мисри Бостон ҳастанд, ки намодҳои ин тамаддун низ ба шумор мераванд. Теъдоди 138 ҳирами шинохташуда то соли 2008 дар Миср мавҷуданд, ки бештари онҳо оромгоҳи фиръавнҳо ва шаҳбонуҳяшон дар давраҳои дудмонии куҳан ва миёна ҳастанд.

Дар Мисри бостон як дин вучуд надошт. Дар ончо бисёр динхо мавчуд буданд, ки худоҳои гуногун доштанд. Аз ҳама дини дар он давра машҳур буда — ин дини Пантеони, ки худои он Пантеон буд, мебошад. Аҳроми (пирамиды) Миср — ин бузургтарин хайкалҳои Миср мебошанд, ки дар байнашон яке аз муъчизаҳои ҷаҳон мавчуд аст. Ахромахо худ як кабрҳои ошёнбаланди аз сангҳои азим сохташуда ахромашакл — (аз инчо низ номаш) мебошанд, ки ҳамчун макбараи фиръавнҳои Мисри Кадим хидмат мекарданд. Аз ҳама калонтарин аз онҳо ин ахромаи Хеопс мебошад. Аввалан баландии он 147 метрро ташкил мекард, вале аз набудани ҳимояи табии аз барку борон, баландии он то хол 7,5 метр паст шудааст. Дарозии руи он — 230 метр аст. Ин ахрома дар асри XXVI то милоди сохта шудааст. Такрибан сохтмони он кариб 23 сол давом кардааст. То охири асри IV сохтани ахрамахо бас нашудааст. Ахромаҳои дар асрҳои IV—V вучуд ва то хол истодаи Миср, барои мо хеле хабарҳои нав доданд.
Дертар сохтани ахромахо аз тарафи хокимиёни Судани бас карда шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Аҳроми Миср
Гурӯҳ:Ривоятҳо
Маориф ва маданият

**Маориф ва маданият** — рӯзномаи шӯъбаи маориф ва Вазорати маданияти Тоҷикистон аз 20 июли 1936 бо унвони «Барои маорифи коммунистӣ» нашр мешуд.
 
* Аз 7 ноябри 1938 «Газетаи муаллимон» ном гирифт. Солҳои Ҷанги бузурги Ватанӣ чопи он муваққатан қатъ гардид. 
* 
* Аз 2 апрели 1959 нашрия унвони «Маориф ва маданият»-ро гирифт ва ҳафтае 3 бор чоп мешуд.
 
Рӯзномаи «Маориф ва маданият» барои муаллимону олимони соҳаҳои гуногуни илму фан, ходимони маорифу маданият ва санъаткорон пешбинӣ шуда буд. Рӯзнома дар саҳифаҳои худ масъалаҳои гуногуни таълиму тарбия, адабиёту санъат, ҳаёту фаъолияти муаллимону санъаткоронро инъикос намуда, оид ба таҷрибаи пешқадами муаллимон ва ходимони маорифу маданият мақолаҳо чоп мекард. 

1 январи 1981 дар асоси рӯзномаи «Маориф ва маданият» рӯзномаҳои «Маданияти Тоҷикистон», дертар «Адабиёт ва санъат» ва «Газетаи муаллимон» таъсис ёфтаанд.

Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзномаҳо
Масҷиди миёна

[thumb|[Сутуни кандакоришуда]]
**Масҷиди миёна** — ёдгории меъмори дар деҳаи Суҷинаи ноҳияи Панҷакент. Мувофиқи катибаи шифт масҷидро усто Абулқосим сохта будааст. Бино дар соҳили дарёи Моғиён қомат афрохта он аз тарафи шарқ шимолиаш айвон дорад.

Cутунҳои айвон 7 то кандакорӣ шудаанд. Дар деворҳои шарқию шимоли ду дари бо усули «Бағдодӣ» кандакоришуда дорад. Болои дархо панҷара гузоштаанд. Масҷид ороиши қазои надорад. Чизҳои назаррас асосан сутунҳои кандакории он аст. Деворҳои Масҷиди миёна бо коҳгил андова шудаанд.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон  
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Гурӯҳ:Маcҷидҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Ноҳияи Панҷакент
Афитис

**Афитис** (Aphytis) — як навъи ҳашарот. Дар зиреҳакҳои ҷисми модина зиндагӣ мекунад. Дарозии баданаш тақрибан 1 мм, рангаш зард, баъзан доғҳои сиёҳ дорад. Кирминааш лӯнда ё байзашакл, зарди чиндор. Афитис беш аз 40 навъ дошта, дар ҳама ҷо вомехӯрад. Афитиси тилоранг (Aphytis chrysom­phali) паразити махсуси зиреҳаки қаҳваранги соҳилҳои Баҳри Сиёҳи Қафқоз мебошад. Афитиси кӯтоҳшилшила (Aphytis proclia) баъзе солҳо 60–65%-и модинаи зиреҳаки калифорниягӣ ва Aphytis mytilaspidis қисми зиёди зиреҳакҳои дарахтони сӯзанбаргро маҳв менамояд. Аксар афитисро бо роҳи партеногенез зиёд мекунанд. Сернаслии афитис ба гулшаҳд вобаста аст. Модинаи афитис дар сурати аз гулшаҳд ғизо гирифтан 40–70 ва ҳангоми аз он маҳрум шудан 1–5 тухм мегузорад. Кирминаҳои болиғи афитис дар бадани зиреҳакҳои нобудшуда зимистонро мегузаронанд ва баҳорон ба зоча табдил меёбанд. Болиғони онҳо тобистон зиреҳро сӯрох карда, берун мебароянд. Модинаи афитис ба бадани зиреҳак якто (баъзан ду ва беш аз он) тухм мегузорад. Кирминаи аз тухм ташаккулёфта шираи бадани зиреҳакро макида мегирад. Вобаста ба миқдори насли зиреҳакҳо афитис соле то 4 маротиба афзоиш мекунад. Барои ба афзоиши афитис мусоидат намудан дар байни қатори дарахтони боғ рустаниҳои гулдор коштан лозим аст.
## Нигаред низ
* Ҳашарот
* Паразит
## Адабиёт
*  
* Исанчев В. В. Защита растений от вредителей. М., 2002.

Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Гурӯҳ:Зоология
Гурӯҳ:Кишоварзӣ
Масҷиди Навгилем

**Масҷиди Навгилем**, ёдгории меъмории асри 16 дар деҳаи Навгилеми шаҳри Исфара. Шабеҳи масчидҳои «Намозгоҳ». Аз толори гунбазпӯш в аду айвони равоқбанди иборат аст  (айвони паҳлӯи чап хароб гаштааст). Даромадгоҳи толор бо пештоқ оро ёфта, худи он аз ҳисоби чор ток васеъ шудааст. Токи тарафи даромадгоҳ то андозае чуқур аст, ки дар назари аввал чун долони равоқпӯш менамояд. Гунбаз ба шарафаҳои ғайриоддӣ такя мекунад. Се ҷуфт шаҳсутуни хиштии айвон токҳо дошта, боми онро, ки ба шаш сархонаи гунбазпӯш тақсим шудааст, нигоҳ медоранд. Ин тарзи масчидсози дар санъати меъмории халқҳои Осиёи Миёна бисёр дучор меояд, вале Масчиди Навгилем бо айвонҳои равоқбандии хеле чуқураш фарқ мекунад. Асри 19 дар шафати он мадраса ва соли 1909 дар рӯ ба рӯяш манора бино ёфт.

## Нигаред
*Навгилем

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон  
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Гурӯҳ:Маcҷидҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Маcҷидҳои Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Исфара
Витамини D

Витамин Д (калсийферол) дар организм ба моддаи гармонмонанд мубаддал шуда, дар ҷараёни намакҳои калсий ва фосфор иштирок мекунад. Ба витамини Д хусусан кӯдакони то 3-4 сола (аз норасоии витамини Д дар организми кӯдак рахит ташаккул меёбад), занони ҳомила бештар эҳтиёҷ доранд. Витамини Д одатан дар пӯсти одам аз таъсири нурҳои ултрабунафш ҳосил мешавад. Витамини Д-ро аз равғани ҷигари баъзе моҳиҳо мегиранд. Витамини Д дар равғани маска ва зардии тухм, равғани моҳӣ катар аст, дар маҳсулоти рустанигӣ тамоман нест.
Ба витамини Д талаботи одамони калонсол зиёд нест, аммо кофӣ набудани рӯшноии рӯз (кор дар зери замин, сокинони шимол ва ғайра) эҳтиёҷро ба ин витамин зиёд мекунад. Доруи витаминдорро фақат зери назорати духтур истеъмол бояд кард.

## Адабиёт
*Марри Р., Греннер Д., Мейес П., Родуэлл В. Биохимия человека. — Мир, 1993. — Т. 2. — 415 с.
*Хоббс К., Хаас Э. Витамины для «чайников». — М.:: Диалектика, 2005. — 352 с.

Гурӯҳ:Витаминҳо
Зафаробод

**Зафаробод** — шаҳрак ва маркази маъмурии ноҳияи Зафарободи вилояти Суғди Тоҷикистон.

## Таърих
Мақоми шаҳрак 26 августи соли 1960 дода шудааст.

## Аҳолӣ

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Шаҳракҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Зафаробод
Бӯстон (шаҳр)

**Бӯстон** (то 2016 — *Чкаловск*) — шаҳр дар вилояти Суғд. Аҳолӣ — 38 400 нафар (2022).

## Таърих
Сохтмони шаҳри Чкаловск соли 1949 дар назди шаҳри Хуҷанди вилояти Суғд оғоз гардида буд. Дар аввал он танҳо маркази саноатӣ ё инки маркази коркарди уран ҳисоб мешуд ва он номи корхонаи калонеро, ки дар ин ҷо кор мекард, дошт. 
Дар даврони шӯравӣ ин шаҳр — шаҳри махфӣ ба ҳисоб мерафт барои он, ки дар ин ҷо заводи коркарди маъдани уран, ки барои истифодаи яроқи қатли ом  ва неруи атомӣ аз ҷониби ИҶШС амал мекард.
Академики АИ ИҶШС Курчатов асосгузори ин корхонаи коркарди атом буд. Аввал ин шаҳр *Сотсгород* (шаҳри сотсиалистӣ) ном дошт ва баробари сохтмони корхонаи коркарди уран, сохтмони шаҳри нав низ оғоз гардид. Дертар номи шаҳрро бо номи олими бузурги рус *Курчатовск* номгузорӣ карданӣ буданд, вале азбаски, шаҳр махфӣ ба ҳисоб мерафт, ба он номи ҳавонаварди қаҳрамони СССР Чкаловро гузоштанд. Бо қарори Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 марти соли 2016 номи шаҳр ба Бӯстон иваз шудааст.

## Аҳолӣ

## Шиноснома
Шиносномаи мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ш. Бӯстон

* Санаи ташкилёбӣ – 10 августи соли 1956
* 
* Масоҳат – 29,7 км², аз он ш. Бӯстон – 10,7 км²,
* 
* ҷамоати шаҳраки Палос – 19,0 км.²
* 
* Аҳолӣ –29 800  
* Аз он ҷумла мардҳо – 9,9 ҳазор, занҳо – 10,8 ҳазор
* 
* Маркази минтақа – ш. Бӯстон

### Миллат

* тоҷикон – 27,9 ҳаз. нафар (91,4 %) 
*  
* русҳо – 1,9 ҳаз. нафар (6,1 %) 
*  
* тоторҳо - 0,5 ҳаз. нафар (1,6%) 
*  
* дигар миллатҳо 0,3 ҳаз. нафар (1,3 %) 
*  
* Аҳолии марказ  – 28,2 ҳаз. нафар 
*  
* Аҳолии Ҷамоати шаҳраки Палос – 2,4 ҳазор нафар 
*

### Ҷамоатҳои шаҳрак ва деҳот
* Ҷамоати шаҳраки Палос

### Саноат ва энергетика

* Шумораи корхонаи саноатӣ 20

Аз ҷумла :

* Саноати масолеҳи бинокорӣ – 2
* 
* Саноати сабуки маҳаллӣ – 1
* 
* Саноати хурокворӣ – 8
* 
* Ордкашӣ – 3
* 
* Мошинсозӣ, электронӣ – 1
* 
* Электротехникӣ, коркарди металл – 1
* 
* Истихроҷи маъдан – 1
* 
* Истихроҷи сангҳои қимматбаҳо -3
* 
* Шумораи коргарону хизматчиёни соҳа – 1426

### Сохтмон
* Шумораи ташкилотьои сохтмонӣ – 14
* 
* Шумораи хизматчиёни соҳа – 45
* 
* Шумораи мошинҳо ва механизмҳо – 9
* Bulleted list item

### Алоқа
* Бахшҳои алоқаи ҶС «Тоҷиктелеком» — 1
* 
* Стансияҳои телефонии шаҳр (марказӣ деҳот) – 1  
## Ҳамчунин нигаред
* Феҳристи номгузориҳои навини шаҳрҳои Тоҷикистон

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии ш. Чкалов  

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Бӯстон
Мурғоб

**Ҷамоати шаҳраки Мурғоб** — ҷамоатест дар ноҳияи Мурғоби Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон.
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

 
## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Мурғоб
Уқёнус

right|thumb|240px|Уқёнусҳои ҷаҳон
**Уқёнус** (аз , ки аз номи худои Юнон Океана гирифта шудааст) — калонтарин объекти обӣ аст.
71 % – и рӯи Замин об аст, ки онро уқёнусҳо, дарёҳо ташкил медиҳад.



## Адабиёт
* 
* 

## Ҳамчунин нигаред
* Материк
* Замин

## Пайвандҳо
* Океаны и моря.
* П. Ю. Плечов Происхождение океана.

Гурӯҳ:Уқёнусшиносӣ
Гурӯҳ:Уқёнусҳо
Ёвон

**Ёвон** яке аз шаҳрҳои вилояти Хатлон, ва маркази ноҳияи Ёвон аст. Дар соҳили дарёи Ёвонрӯд, шохоби рости Вахш, дар доманаи қаторкӯҳҳои Қаратоғ воқеъ аст, ки водиҳои дарёҳои Ёвонрӯд ва Вахшро аз ҳам ҷудо мекунад. 
Шаҳрак дорои истгоҳи роҳи оҳан бо ҳамин ном (дар хати Бохтар - Ёвон - Ваҳдат) мебошад.  Дар замони Шӯравӣ дар ин ҷо Маркази Барқии Гармидиҳии Ёвон ва корхонаи электрохимиявии Ёвон ва дар солҳои 2000-ум Корхонаи сементи Ёвон сохта шуда буданд.

## Таърих
Ёвон таърихи қадима дорад.

## Аҳолӣ

## Нақлиёт

## Саноат ва истеҳсолот

## Кишоварзӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Хатлон
Гурӯҳ:Ёвон
Бағдод

**Бағдóд** () — пойтахт ва калонтарин шаҳри Ироқ, маркази маъмурии муҳофазаи Бағдод. Бо аҳолии беш аз 9 млн нафар (2015), яке аз шаҳрҳои бузургтарини Шарқи Наздик ба ҳисоб меравад.

## Аҳолӣ
Аҳолиаш 9 млн нафар (2015) зиёда аз 75 дарсад арабҳо, инчунин курдҳо, туркҳо, арманиҳо, яҳудиҳо ва дигар миллатҳо зиндагӣ мекунанд.

## Таърих
Соли 762 дар замони халифа ал-Мансур (754–775) сохта шуд ва ба ҷойи шаҳри Куфа пойтахти хилофати Аббосиён гардид. Аввал Мадинат-ус-Салом (Шаҳри Сулҳ) ном дошт. Ҳанӯз дар садаи IX бо Ҳиндустон, мамолики Араб ва Аврупо ва садаи X бо давлати Рус робитаи тиҷоратӣ дошт. Замони шукуфоии Бағдод ба давраи ҳукмронии халифа Ҳорунаррашид (асри 9) рост меояд, қасрҳо, мадрасаҳо, биноҳои маъмурию истиқоматӣ сохта шуданд. Тӯли чандин садсола маркази бузурги илмию фарҳангии Шарқи Наздик ба шумор мерафт. Ишғоли Б. ба дасти оли Буя (945) ва Салҷуқиён (1055) сурат гирифта, яке аз шаҳрҳои ин хонадонҳо шуд. Соли 1258 аз ҷониби лашкари хони муғул Ҳулоку ишғол ва хароб карда шуд, солҳои 1393 ва 1401 лашкариёни Темур шаҳрро ғорат карданд. Асрҳои 16–17 зери итоати салҷуқиёну форсҳо қарор дошт, аз соли 1638 ба ҳайати Империяи Усмонӣ ворид гардид. Соли 1917 Б.-ро нерӯҳои низомии англис ишғол намуданд. Аз соли 1921 пойтахти шоҳигарии Ироқ ва аз 14 июли соли 1958 пойтахти Ҷумҳурии Ироқ мебошад. Солҳои 1997–98 аз ҷониби нерӯҳои ҳавоии Амрико ва Британияи Кабир бомбаборон карда шуд. Апрели 2003 шаҳр зери тасарруфи нерӯҳои амрикоӣ-британӣ қарор гирифт. Дар Бағдод бисёр корхонаҳои саноатӣ (бофандагӣ, дӯзандагӣ, хӯрокворӣ), инчунин муассисаҳои илмию фарҳангӣ ҷойгиранд, ки қисми зиёдашон ҳангоми бомбаборони соли 2003 хароб гардиданд.

## Иқтисод
Роҳи оҳан, роҳҳои автомобилгард ва ҳавоӣ дорад. Даҷла шаҳрро ба соҳили рост (Карх) ва чап (Русофа) ҷудо менамояд. Дар Бағдод АИ Ироқ, се донишгоҳ, маҷмааи осорхонаи «Кохи Аббосиён», осорхонаи мардумшиносӣ, дахмаҳои Мусо ал-қадим, Зубайда ва дигар иншоот ҷойгиранд. Масҷиди Имоми Аъзам он ҷост.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Новая российская энциклопедия*. Т. II. М., 2005.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ироқ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Бангкок

thumb|300px|Бангкок
[thumb|300px|Бангкок аз рудхонаи [Чаупхрая]]
**Бангко́к**, **Крунгте́п** (, *Крунгтхеп*, ё , *Крунг Тхеп Маха Накхон*) — пойтахти Шоҳигарии Таиланд (аз 1782), маркази саноатӣ ва бандари асосии мамлакат.

Дар резишгоҳи дарёи Меном-Чао-Прая, 30 км дуртар аз соҳили халиҷи Сиами Баҳри Ҷануби Хитой, ҷойгир аст. Аҳолиаш 9,1 млн нафар (бо сокинони атрофаш; 2010).

## Иқтисод
Бангкок яке аз шаҳрҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ пешрафтаи Осиёи Ҷанубу Шарқӣ буда, маркази савдою нақлиёти байналхалқист. Масоҳ. 1,5 ҳазор км. Яке аз шаҳрҳои серсайёҳи ҷаҳон буда, даромади асосиаш аз ҳисоби сайёҳӣ ба даст меояд. Маркази р. о. дорад. Аэропорти нави байналмилалии Бангкок-Суварнабхум (28 сент. 2006) яке аз бузургтарин аэропортҳои дунё ба ҳисоб меравад. Дар Бангкок ва гирду атрофи он корхонаҳои тахтабурӣ, таъмири киштӣ, з-ди шоликӯбӣ, коркарди нафт, з-ди семент, ф-каҳои истеҳсоли резин, коғаз, пойафзор, шиша, маснуоти кулолӣ фаъолият дошта, саноати кимиё тараққӣ кардааст. Ҳунармандӣ низ ривоҷ ёфтааст. Аз чӯб, филиззот ва сангҳои қиматбаҳо ҳар гуна маснуоти армуғонӣ тайёр мекунанд. Яке аз соҳаҳои тараққикардаи Бангкок васлкунӣ (ҷамъкунӣ) ва истеҳсоли қисмҳои компютер, телевизор, трансформатор ва радиоприёмник мебошад.

## Иқлим
Иқлими Бангкок субэкваторӣ, тамоми сол гарм аст. Зимистон камбориш, аммо моҳи сент. сербориштарин (350 мм) мавсим аст. Наҳрҳои сершумор шаҳрро бо дарёи Чао-Прая мепайванданд, аз ин рӯ, Бангкокро Венетсияи Шарқӣ ном мебаранд. Қасру маъбадҳои зиёд дорад (садаҳои 18-19). Дар Бангкок донишгоҳ (1917), институтҳои тиббӣ, политехникӣ, кишоварзӣ, китобхонаи миллӣ, музейи миллӣ ва театрҳо мавҷуданд. Ҳамчун шаҳр аз садаи 16 вуҷуд дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пойтахтҳои Осиё
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Таиланд
Гурӯҳ:Бангкок
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Байрут

**Байрут**, **Бейрут** ( Bayrūt, сурёнӣ ,  Beyrut,  Bērytós, ,  Beirut,  Birot, ) — пойтахт ва калонтари шаҳри Лубнон.

## Ҷуғрофиё
Байрут дар соҳили шарқии Баҳри Миёназамин, дар доманаи кӯҳҳои Лубнон ҷойгир аст. Аҳолиаш бо маҳалҳои атрофаш 2 млн нафар (2010). Маркази р. о., фурудгоҳи байналмилалӣ дорад. Байрут маркази калони нақлиётӣ буда, бандари баҳриаш минтақаи савдои озод аст ва тиҷорати транзитии мамлакатҳои Шарқи Наздику Миёна ва Аврупо аз он интиқол мегардад.

## Таърих
Байрут (номи қадимиаш Берит, Берута) аз ҳазорсолаи 2 то м. маълум аст. Аз садаи 4 маркази бузурги савдо ва ҳунармандии минтақа. Аз охири садаи I то м. Мустамликаи Юнон. Дар миёнаҳои садаи VI аз заминҷунбии сахт хароб гардид. Соли 635 дар ҳайати Хилофати Араб буда, соли 1110 аз тарафи салибдорон муҳосира гардид ва ба ҳайати Империяи Лотинӣ дохил шуд. Соли 1291 Байрутро мамлукҳо ва соли 1516 Империяи Усмонӣ ғасб карданд. Солҳои 1772 ва 1773 ҳангоми ҷанги русҳо бо туркҳо (1768-74) аз тарафи флоти рус муҳосира гардид. Соли 1918 онро қувваҳои ҳарбии Антанта ишғол карданд. Соли 1920 пойтахти давлати Лубнони Кабир (аз соли 1926 Ҷумҳурии Лубнон) зери мандати Фаронса ва аз соли 1941 — пойтахти давлати мустақили Лубнон. Солҳои 1952-75 ба маркази калони молиявию тиҷоратӣ, саноатӣ ва фарҳангии Баҳримиёназамини Шарқӣ табдил ёфт. Байрут, ки зеботарин шаҳри мамолики араб ҳисоб меёфт ва онро «Мадинату-л- қудс» (шаҳри муқаддас) меномиданд, дар рафти ҷанги гражданӣ дар Лубнон (1975-90) хароб гардид. Баъдан дар услуби «усмонию фаронсавӣ» чун шаҳри замонавӣ қомат афрохт. Низоъҳои мазҳабии аввали солҳои 70 садаи 20 боиси тақсимшавии Байрут ба бахшҳои шарқӣ — христианӣ ва ғарбӣ — мусулмонӣ гардид.

## Саноат
Дар Байрут саноати коркарди филиззот, нассоҷӣ, шоҳибофӣ, чармгарӣ тараққӣ кардааст. Ба хориҷа меваҳои ситрусӣ, себ, равғани зайтун, абрешим, пашм содир мекунад.

## Маориф ва фарҳанг
Дар Байрут Донишгоҳи давлатии Лубнон, донишгоҳҳои Амрико (1866) ва араб (1960) мавҷуданд. Дар Байрути куҳна Масҷиди ҷомеи Умар (1291 аз дайри Юҳаннои Таъмидӣ ба масҷид табдил дода шуд), "Масҷиди дарборӣ " (Боб-ус-сарой, аввали садаи 16), Қасри Калон (1853) маҳфуз мондааст. Осорхонаи бостоншиносӣ(археологӣ) ва Сурсок (санъати асримиёнагӣ ва муосири Лубнон) дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Байрут
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Лубнон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Ереван

[thumb|200px|right|Вид на Ереван. На заднем плане виден [Арарат (гора)|Арарат.]]
thumb|200px|Панорама Еревана в 1672 году, гравюра.

**Ереван** (IPA: , арманӣ: Երևան ё Երեւան) — шаҳри калонтарин ва пойтахт дар Арманистон. Ин шаҳр дар соҳили Дарёи Ҳроздон ҷойгир шудааст. Ереван маркази иқтисодӣ, сиёсӣ, маданӣ ва саноатии кишвар мебошад.

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ереван
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Арманистон
24 август

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
### Миллӣ
* 1991 Рӯзи истиқлоли Украина 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 24 август]]*
* 1949 — созишномаи НАТО ба кор даромад.
* 1968 — Фаронса якумин маротиба санҷиши яроқи ядроиро гузаронид
* 1995 — Системаи оператсионии Windows 95 баромад 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 24 август]]*

* 1899
** Хорхе Луис Борхес, нависанда ва шоири Аргентина
**Фарҳод Аббос (фавт. 23 декабри 1985, Алҷазоир) — инқилобгар ва мубориз барои соҳибистиқлоли Алҷазоир
* 1928 — 1989 — Болтухон Маъмуров, олими соҳаи иқтисод.
* 1929 — Ёсир Арафот, сиёсатмадор, президенти Фаластин.
* 1933 — 2001 — Абдуллоҷон Саидов, олими соҳаи биология.
* 1933 — Лев Рассовский, доктори илмҳои геологӣ ва минералогӣ.
* 1958 — Кӯйбек Шарифзода, шоир.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 24 август]]*
## Тақвими мардумӣ
**Сунбула** (23 Август — 22 Сентябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Сунбула

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0824.html 
* http://www.calend.ru/day/8-24/ 
* Наука, 24.08 
* BBC On this day, 24.08
Windows 95

**Windows 95** (номи рамз — **Chicago**) — системомил аз маҷмуаи Microsoft Windows, ки 24 августи 1995 мунташир шуд. Дар тӯл сохт онро бо исми рамзии Windows 4.0 ва Чикаго мешинохтанд. Windows 95 фурӯши муносибе дошт ва муваффақтарин системъомил дар замони худ буд. Се сол пас аз он Microsoft Windows 98 -ро мунташир намуд. Қабл аз Windows 95 Windows 3.1 ба бозор арза шуд.

## Эзоҳ
Пекин

260px|thumb|Маъбади Осмон — нишони Пекин
**Пекин** (北京市) (Běijīng|Бэйцзин|Пойтахти шимолӣ}}) — пойтахти Ҷумҳурии Халқии Чин. 
Пекин бузургтарин маркази сиёсӣ, маърифатӣ ва фарҳангии Ҷумҳурии Халқии Чин, ва роҳҳои нақлиёти худрав, роҳи оҳан ва ҳавоии кишвар мебошад. 
Аз ҷумлаи пойтахтҳои қадимаи Чин ба шумор меравад. Соли 2008 инҷо Бозиҳои тобистонаи олимпӣ баргузор гардидааст.
## Аҳолӣ

## Нигористон

Акс:National Grand Theatre.jpg|Национальный центр исполнительских искусств
Акс:Beijingskyscraperpic9.jpg|Штаб-квартира CCTV
Акс:Tsinghua University - Square building.JPG|Университет Цинхуа
Акс:Ancient Beijing Skyline.jpg|Императорский Пекин
Акс:70s_Architecture_Beijing.jpg|«Дома-коробки» 1970-х
Акс:三里屯太古里南区4.jpg|Здание развлекательного центра
Акс:Beijing planetarium entrance.JPG|Пекинский планетарий
Акс:Blend Architecture Beijing.jpg|Старое и новое в одном здании
Акс:TianGuard.jpg|Врата Тяньаньмэнь
Акс:China World Trade Center III.jpg|Башня Китайского Всемирного Торгового Центра
Акс:Wangfujing.jpg|Главная торговая улица Ванфуцзин
Акс:三里屯太古里北区.jpg|Торговый центр Тайко Ли

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Пекин
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Халқии Чин
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Ҳаной

**Ҳаной** ({{lang-vi| Hà Nội, 河内, айнан "шаҳр байни дарёҳо" ё "(ҷое) ки дар атрофи дарё ҷойгир аст") — пойтахти Вйетнам ва шаҳрест аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ дар ҷои дуюм дар кишвар. Маркази асосии сиёсӣ, маърифатӣ ва фарҳангии кишвар ва дуввумин маркази муҳимтарини саноатӣ (пас аз шаҳри Ҳошимин ). Аз соли 1902 то 1945 - пойтахти Ҳиндухитойи Фаронса, аз соли 1954 то 1976 - Ҷумҳурии Демократии Вйетнам (Вйетнами Шимолӣ). Таърихи таъсис — соли 1010. Аҳолӣ — 7,785,000 наф. (2016)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Вйетнам
Гурӯҳ:Ҳаной
Тифлис

[thumb|250 px|Тифлис дар соли 1910, акси [Прокудин-Горский, Сергей Михайлович|Сергей Михайлович Прокудин-Горский]]
thumb|250px|Хиёбони Ш. Руставели
**Тбилиси** () — пойтахти  Гурҷистон, шаҳри калонтарини ин кишвар. Номи дигараш, ки дар матбуоти тоҷикиву форсӣ бисёр во мехӯрад  **Тифлис** мебошад. Номи шаҳр аз чашмаҳои сулфурдори гарм(ба  забони гурҷӣ *«тбили»* маънои гармро дорад) гирифта шудаст.

## Эзоҳ




Гурӯҳ:Шаҳрҳои Гурҷистон
Гурӯҳ:Тифлис
Теҳрон

**Теҳрон**  () — пойтахт ва бузургтарин шаҳри Эрон аст. Аҳолии шаҳр 10.244.105 тан нафарро ташкил мекунад. Теҳрон маркази маъмурии устон ва маркази маъмурӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, молӣ, савдо ва фарҳанги Ҷумҳурии Исломии Эрон мебошад.

Теҳрон дар қисми шимолии кишвар, дар пояи қаторкӯҳи Элбурс, 90 км ҷанубтари Баҳри Каспий қарор гирифтааст. Шаҳр, 40—50 км аз ғарб ба шарқ қади қаторкӯҳ тӯл кашидааст. Ноҳияҳои шимолии Теҳрон (Шемиран) дар баландии 2000 м аз сатҳи баҳр воқеъ дорад ва маҳаллаҳои наздишаҳрӣ (Рей, Султонобод), бо дашти Ковир бе восита ҳаммарз ҳастанд.

## Иқлим

## Шаҳрҳои бародаршаҳр

*  Гавана, Куба (2001)
*  Душанбе, Тоҷикистон (12 марти 2001)
*  Ереван, Арманистон (1993)
*  Гюмри, Арманистон (2010)
*  Каракас, Венесуэла (2005)
*  Минск, Белоруссия (2006)
*  Маскав, Русия (2004)
*  Пекин, Чин (10 апрел 1999)
*  Претория, Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ (2002)
*  Сеул, Кореяи Ҷанубӣ (1963)
*  Лос-Анҷелес, ШМА (1972)

## Aсос

Аҳоли: беш аз 10 млн. нафар

## Пайвандҳо

; Давлатӣ
* Официальный сайт мэрии Тегерана
* Официальный сайт мэрии Тегерана
* Информационный портал
* Исламский совет Тегерана 
* Организация по контролю за движением
* Официальные «Жёлтые страницы» 

; Ғайридавлатӣ
* Погода в Тегеране
* Карта Тегерана
* Обзор достопримечательностей Тегерана
* Тегеран из космоса
* Tehran 24
* Коллекция фотографий современного Тегерана 
* Старый Тегеран 
* Беспорядки в Тегеране, июнь 2009. Видео 


 


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Марказҳои устонҳои Эрон
Ривоятҳои Олмону Скандинавия

## Ривоятҳои Олмону Скандинави
**Ривоятҳои Олмону Скандинавӣ** (Ривоятҳои Олмони кадим ва ривоятҳои Скандинави). Ин ривоятхо асососан дар бораи  кабилаҳои  олмони (англҳо, саксҳо, норманҳо, данҳо ва ғайраҳо) мебошанд. Мо ин ривотхоро аз руи китоби "Эддаи калон" -и  С. Стурлусон хонда тавонистем. Дар баъзе китобхонахо онро "Эддаи калон" намегуянду "Ривоятҳои Скандинави" мегуянд. Дар ҳамон солҳо дигар китоб низ вучуд дошт - "Машгулиятҳои Датчиён" - и Саксон Грамматик, ин китоб ривоятҳои бисёр дорад. Кариб хамаи ривоятҳои Олмони Кадим дар китоби "Германия"-и Тацита ҷойгир шудааст.

Гурӯҳ:Ривоятҳо
Бандар-Сери-Бегаван

thumb|right|300px|Масчид дар Бруней 
**Бандар-Сери-Бегаван** — шаҳр, пойтахти Бруней. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пойтахтҳои Осиё
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бруней
Димашқ

**Димашқ** (*Дамашқ* ё *аш-Шом*; ) — дуюм шаҳр (пас аз Ҳалаб) дар Сурия, пойтахти Сурия. Аҳолӣ — 1,754,000 наф. (2011). Қадимтарин пойтахт дар ҷаҳон. Он дар ҷанубу ғарби Сурия дар наздикии доманакӯҳҳои шарқии қаторкӯҳҳои Лубнони Шарқӣ дар платои Шарқӣ (бо баландии 680 метр аз сатҳи баҳр) дар поёноби дарёи Барада ҷойгир буда, дар он ҷо ба ҳафт шоха тақсим мешавад. Димишқ аз ҷиҳати ҷуғрофӣ дар минтақаи субтропикӣ ҷойгир аст; вале сарфи назар аз наздик будани баҳри Миёназамин иқлими шаҳр гарм ва хушк аст.

## Манбаъ

## Эзоҳ

## Пайвандҳои берунӣ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Сурия
Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Димишқ 
Гурӯҳ:Пойтахтҳои Осиё
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Ҳулбук (шаҳрак)

**Ҳулбук** (то соли 1961 *Пойтуғ* ва то соли 2018 *Восеъ*) — шаҳрак, маркази маъмурии ноҳия ва ҷамоати шаҳраки ноҳияи Восеъ.

## Ҷойгоҳ ва мардум
Аз Восеъ то маркази вилоят 130 км, то шаҳри Душанбе 186 км; роҳ асфалт­пӯш. Аҳолиаш 22 790 нафар (2014).

## Маориф, фарҳанг ва иҷтимоиёт
Ҳулбук 4 мактаби таҳси­лоти миё­наи умумӣ, 1 мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, гимназияи «Ориёно», омӯзишгоҳи касбӣ-тех­ни­кӣ, филиали колле­ҷи тиббии шаҳри Кӯлоб, шуъбаи маориф, мактаби вар­зи­шӣ, вар­зиш­гоҳ, 2 китобхона, мактаби санъат, шуъба ва қасри фар­ҳанг, кӯдакистон, 5 суратгирхона, нуқтаҳои хид­мати маишӣ, маркази савдо, 80 нуқтаи савдои хусусӣ, 60 муассисаи хӯ­роки умумӣ, чойхонаи мил­лӣ, шуъбаи ало­қа, беморхонаи марказӣ, 12 дорухона, 2 дармонгоҳ, мар­кази саломатӣ, автовокзал дорад. Дар Восеъ ҷамъияти матлубот, идораи роҳ­созӣ, идораи байторӣ, пойгоҳи нақ­лиё­тӣ, ситоди ҳолат­ҳои фавқу­ло­да, идораи кишоварзӣ, комиссариати ҳарбӣ, шуъ­баи кор­ҳои до­хи­лӣ, суди ноҳия­вӣ, прокуратура, муассисаи серсо­ҳаи хоҷагии манзилӣ-ком­му­на­лӣ, нозироти андоз, раёсати агентии омор, сабти асноди ҳолатҳои шаҳр­вандӣ (САҲШ), матбаа, ҶСК «Хо­ҷа­мӯъ­мин», ширкати хусусии «Самар», ҶС «Котон» ва ғайра фаъо­лият доранд.

## Хоҷагидорӣ
Со­ҳа­ҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва саб­за­вот­корӣ. За­минҳо тариқи наҳр аз дарёҳои Оқсу ва Сурхоб обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вилояти Хатлон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Хатлон
Гурӯҳ:Маҳалаҳои аҳолинишини ноҳияи Восеъ
Деҳлӣ

**Деҳлӣ** (, *Дилли*; ;  ё  ; ) — яке аз шаҳрҳои бузургтарин баъд аз шаҳри Мумбай дар Ҳиндустон мебошад. Деҳлӣ мақоми маъмурии  қаламрави иттифоқӣ (**Ноҳияи миллии пойтахт Деҳлӣ**)-ро дорад.

## Таърих
Дар Деҳли 60 ҳазор ёдгорӣ мавҷуд аст.

## Эзоҳ
  

 
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Пойтахтҳои иёлатҳо ва ва қаламравҳои иттифоқӣ
Гурӯҳ:Деҳли
.tj

**.tj** — домени миллии дараҷаи аввал барои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳар як шахси воқеӣ ё ҳуқуқӣ, резидент ё ғайрирезиденти Тоҷикистон метавонад доменҳоро дар минтақаи **.tj** сабти ном кунад.

## Таърих
**.tj** - домени миллии дараҷаи аввал 11 декабри соли 1997 ба қайд гирифта шудааст. Соли 2003 идоракуни ва бақайдгирии номҳои доменҳо ба маркази иттилоотӣ-техникии дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон вогузор карда шуд. 29 январи соли 2004 аввалин доменҳо дар  минтақаи **.tj** ба қайд гирифта шуданд. Соли 2007 сабти доменҳои **.tj** барои шаҳрвандони дигар кишварҳо кушода шуд.

## Тартиби ҳалли баҳсҳои доменӣ
Баҳсҳое, ки аз бақайдгирии номҳои доменҳо дар минтақаи **.tj** бармеоянд, мутобиқи сиёсати ҳалли баҳсҳои номи доменҳои ягона ҳал карда мешаванд.
## Бақайдгирандаҳои доменҳо
Ҳоло дар Тоҷикистон бақайдгирандаҳои доменҳо, ки сабти номшудаанд ва соҳиби аккредитатсияанд:

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*Тоҷнет
* .TJ Domain Registry
* Сведения whois для домена .tj дар сайти IANA 

tj
Гурӯҳ:Домени миллии дараҷаи аввал барои Ҷумҳурии Тоҷикистон
Феврал

**Феврал **— дувумин моҳи соли мелодӣ дар гоҳшумории гиригурӣ аст. Кӯтоҳтарин моҳи гоҳшумории мелодӣ ва танҳо моҳе, ки 28 ё 29 рӯз дорад. Ин моҳ дар соли кабиса, 29 рӯз дорад.

## Эзоҳ
Март

**Март** (аз  хоболуд, бефара будан) - моҳи сеюми сол дар тақвими григорӣ ва юлианӣ. Моҳи аввали фасли баҳор. 

## Идҳо
* Наврӯз - 21 Март — 24 Март

*
Апрел

мини|260x260пкс|thumb|Манзара дар моҳи апрел

**Апрел** ( — маъноҳо: «кушоянда», «бо офтоб гармкунанда», «моҳи Афродита») — моҳи чоруми сол лар тақвимҳои юлианӣ ва григорианӣ, моҳи дуюми соли тақвими қадими румӣ, ки сол то ислоҳоти Юлий Сезар аз моҳи март сар мешуд. Яке аз чаҳор моҳи сирӯза. Баъд аз моҳи март ва пеш аз моҳи май меояд.

Дар нимкураи шимолии Замин моҳи апрел моҳи дуюми фасли баҳор, дар нимкураи ҷанубӣ бошад, моҳи дуюми тирамоҳ ба ҳисоб меравад.

## Дар дигар забонҳо

## Пайвандҳо
Ҷакарта

**Ҷакарта** (Jakarta)  — пойтахт ва шаҳри калонтарини Индонезия аст. Масоҳаташ: 664км². Аҳолиаш: 8,8 млн нафар (дар соли 2004).


{| id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em;"
! style="background:#ccccff" align="center" | Пойтахтҳо Осиё
|-
| align="center" style="font-size: 90%" | Абу-Даби | Умон | Анкара | Астана | Ашхобад | Бағдад | Боку | Бандар-Сери-Бегаван | Бангкок | Байрут | Бишкек | Вентян | Дакка | Димишқ | Деҳли |Дили| Доҳа | Душанбе | Ҷакарта | Ереван | Иерусалим | Исламабад | Кабул | Катманду | Мале | Манама | Манила | Маскат | Никосия | Ню-Дели | Пекин | Пномпен | Путраҷайя | Пхенян | Пинмана | Сана | Сеул | Сингапур | Тайбэй* | Тошканд | Тбилиси | Тхимпху | Теҳрон | Токио | Улан-Батор | Ханой | Шри-Ҷаяварденепура-Котте | Ал-Кувайт | Ар-Риёз
Уршалим

thumb|Уршалим
**Байтулмуқаддас** ё **Уршалим** (), ё Қудс () — шаҳр дар Исроил ва Фаластин (Қудси Шарқӣ). Байтулмуқаддас дар байни ду баҳр, Баҳри Миёназамин ва Баҳри Мурда, ҷойгир шудааст.  Аз қадимитарин шаҳрҳои ҷаҳон дар доманаи ҷиболи ал-Халил ва низ пойтахти билфеъли Исроил аст, ки ба сурати қонунӣ, бахши ғарбии он мутааллиқ ба Исроил ва бахши шарқии онки дар ишғоли Исроил аст, ба давлати Фаластин тааллуқ дорад, аммо аз лиҳози байналмилалӣ, ин шаҳр, ба сурати густурда, ба унвони пойтахти Исроил ё Фаластин, ба расмият шинохта нашудааст. Бахш бостонии ин шаҳр, ба далели вуҷуди биноҳои таърихӣ-мазҳабии муҳим, аз назари адёни иброҳимӣ - яҳудият, масеҳият ва ислом муқаддас дониста мешавад. Ҷамъият Иерусалим дар соли 2022 беш аз 980٬000 нафар ва масоҳат он, 125٫1 километри мураббаъ аст.

## Таърих
Номи ин шаҳр дар забони ибрӣ Ирушалойим ва дар забони арабӣ Қудс аст. Аз дигар номҳои ин шаҳр метавон ба Ҷурусалам, Иерусалим ё Байтулмуқаддас ишора кард. Номи Иерусалим бар хилофи ончи мумкин аст, ба назар меояд, ки тавассути иброниён бар шаҳр ниҳода нашудааст, балки асли авгоритӣ дорад. Албатта забони авгоритӣ ҳам монанди забони ибрӣ аз забонҳои cамӣ аст. Ном аслии шаҳр қабл аз вуруди ибронён Аврошолимум ё Аврошолиму ба маънои бунёди Шалим буд. Шалим яке аз худоёни авгоритӣ аст. Баъдҳо иброниён ин номро тағйир надоданд, зеро Иерусалим дар забони ибрӣ ба маънои «шаҳри сулҳ» мешуд. Аз нигоҳи дастури забони ибрӣ, ин калима аз ду бахш «иур» ба маънии шаҳр ва «шалим» ба маънии сулҳ ва дӯстӣ аст.

Дар бисёре аз мутуни куҳани назму насри форсӣ аз ин шаҳр бо номи Байтулмуқаддас ёд шудааст ва бино ба гуфтаи Фирдавсӣ, номи ин шаҳр дар забони паҳлавӣ, Гангдиж Ҳухт будааст: 

Ба хушкӣ расиданд сари кинаҷӯё,

Ба Байтулмуқаддас ниҳоданд рӯй, 

Ки бар паҳлавонӣ забон ронданд,

Ҳаме «Гангдижи ҳухт»-аш хонданд. 

Ба тозӣ кунун «хонаи пок» хон

Бароварда айвони Заҳҳок дон

Сиёсати расмии давлати Исроил, илзом медорад, ки Урушалима, ки ҳамреша номҳои ибрӣ ва англисӣ аст, дар канори ал-Қудс ба сурати Урушалиима-ал-Қудс ба кор биравад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Исроил
Гурӯҳ:Уршалим
Гурӯҳ:Шаҳрҳои муқаддас
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Май

Май - моҳи панҷум

## Идҳо
* 1 май — Иди Меҳнат 
* 9 май — Иди Ғалаба 

*
Июн

**Июн** — шашумин моҳи соли мелодӣ дар гоҳшумории жулиянӣ ва гоҳшумории гиригурӣ аст ва яке аз чаҳор моҳи 30-рӯзаи сол аст.

## Эзоҳ
Июл

**Июл** — ҳафтумин моҳи соли мелодӣ дар гоҳшумории гиригурӣ ва гоҳшумории жулияни (миёни июн ва август) аст. Ин моҳ, чаҳорумин моҳест, ки 31 рӯз дорад.

## Эзоҳ

*
Сентябр

**Сентябр** - моҳи нуҳум.

## Идҳо

*9 сентябр - Рӯзи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон
*6 сентябр Рӯзи истиқлоли Свазиланд
*7 сентябр Рӯзи истиқлоли Бразилия
*30 сентябр Рӯзи истиқлоли Ботсвана
*22 сентябр Рӯзи истиқлоли Булғористон
*21 сентябр Рӯзи истиқлоли Арманистон
*1 сентябр  Рӯзи истиқлоли Ӯзбекистон
*15 сентябр Рӯзи истиқлоли Ҳондурас
Ноябр

**Ноя́бр** ( — нуҳум) — ёздаҳумин моҳи соли мелодӣ дар гоҳшумори жулиянӣ ва гоҳшумори гиригурӣ ва яке аз чаҳор моҳи 30-рӯзаи сол аст. Ҳамчунин ноябр моҳ нуҳум дар гоҳшумори румӣ низ буд, зеро ноябр ҳамзамон бо нуҳумин моҳ аз тақвими хуршедӣ (озармоҳ) аст ва румиҳо тақвими худро бар асоси тақвими хуршедӣ сохта буданд.

## Эзоҳ

*
Декабр

**Декабр** — дувоздаҳумин ва охирин моҳи соли мелодӣ дар гоҳшумории гиригурӣ ва ҳамчунин яке аз ҳафт моҳи гоҳшумори гиригури бо 31 рӯз аст.

## Эзоҳ
25 август

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
### Миллӣ
*  — Рӯзи сарбоз
*  — Рӯзи истиқлол

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 25 август]]*
 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 25 август]]*
* 1530 — Иван Грозний, шоҳи рус.
* 1918 — Абдулҳай Сулаймонов, олими соҳаи химия.
* 1923 — Иван Валухев, ҷанговар, Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ.
* 1930 — Шон Коннери, ҳунарпешаи синамо ва театри англисӣ ва амрикоӣ.
* 1933 — Қаҳҳор Мухтор, шоир.
* 1934 — Ҳошимии Рафсанҷонӣ, (2017), сиёсатмадори эронӣ, Раиси Ҷумҳурии Исломии Эрон (1989—1997).
* 1938 — Рустам Юлдошев, олими соҳаи техника.
* 1938 — Рафоатхон Самадова, доктори илми филологӣ, профессор.
* 1948 — Георгий Бобоев, олими соҳаи физика.
* 1950 — Музаффар Азизов, риёзидон, доктори илмҳои физика ва математика, профессор.
* 1953 — Марҳамат Ҳабибуллоева, адабиётшинос.
* 1955 — Ҳоҷибой Тоҷибоев, яке аз танзгарҳои маъруфтарини Осиёи Марказӣ.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 25 август]]*
* 1934 — Нестор Махно, коммунисти анархистӣ машҳури укройнӣ;
* 1900 —  Фридрих Нитсше, файласуф ва шоири олмонӣ
* 1900 —  Ҳамид Мансуров, терапевт-гастроэнтеролог, доктори илми тиб (1958), профессор (1961),
## Тақвими мардумӣ
**Сунбула** (23 Август — 22 Сентябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Сунбула

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0825.html 
* http://www.calend.ru/day/8-25/ 
* Наука, 25.08 
* BBC On this day, 25.08
Шри-Ҷаяварденепура-Котте

**Шри-Ҷайаварденепура-Котте** (Синҳала. ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ, дар онҷо. சிறீ ஜெயவர்தனபுர கோட்டே),  онро низ ҳамчун - Котте мешиносанд (Синҳала. කෝට්ටේ, дар онҷо கோட்டை)  —пойтахти Шри Ланка (аз соли 1982), ҷойгоҳи парлумони кишвар. Шаҳракест назди бузургтарин шаҳри кишвар Коломбо.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Шри-Ланка
Гурӯҳ:Шри-Ҷайаварденепура-Котте
Катманду

Шаҳри **Катманду** (काठमांडौ, Kāthmāndau) бо аҳолии 850 ҳаз. (2005) маркази таърихи, иқтисодӣ, сиёсӣ ва мадании Непал ва водии Катманду мебошад. Координатҳо: 27°43′ с. ш. 85°22′ в. д. (G).


Swayambhunath-Ausblick auf Kathmandu-20-2015-gje.jpg
Swayambhunath-Hauptstupa-38-Votivstupas-2014-gje.jpg
Kathmandu-Bhagwati-06-2015-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-82-Haendlerin-2007-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-04-Pancamukhi Hanuman Mandir-2007-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-92-Haendler fuer Festtagsbedarf-2015-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-70-Haendler-2014-gje.jpg
Kathmandu-Laden-38-Altstadt-Laden-2007-gje.jpg
Kathmandu Durbar Square, Maju Dega, Stairs, Nepal.jpg
Kathmandu, Nepal, Kaathe Swyambhu, Pigeon.jpg
Kathmandu Durbar Square, Platform, Nepal.jpg
Kathmandu, Nepal, Kaathe Swayambhu Stupa.jpg
Kathmandu, Nepal, Thamel buildings.jpg
Swayambhu 2, Kathmandu, Nepal.jpg


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Непал
Гурӯҳ:Катманду
Улан-Батор

thumbnail|Улан-Батор
**Улан-Батор** (Ўғлон-Ботир) —  пойтахти Муғулистон

## Эзоҳ




Гурӯҳ:Шаҳрҳои Муғулистон
Гурӯҳ:Улан-Батор
Прага

**Прага** () пойтахт ва бузургтарин шаҳри Ҷумҳурии Чехия аст ва дар шимолу ғарби Чехия дар канори рӯйи рӯдхонаи Влтава бино шудааст. Масоҳати шаҳр 500 километри мураббаъ аст ва дар он 1 241 664 нафар (омори соли 2012) зиндагӣ мекунанд. Нахустин сокинони дараи Влтава қабилаи Килтҳо буданд, ки ҳудуди 500 соли пеш аз милод дар ин маҳал сукунат мекарданд. 
## таърих
Прага дар қарни 9 милодӣ ба василаи шоҳзода Борживой I, ки наздики рӯдхонаи Влтава қалъа худро сохт, бунёд шудааст. Шоҳзода Борживой I аз хонадони Пржемисл буд ки аз шаҳри Levý Hradec ба маркази Боҳемия омад. Хонадони Пржемисл аз хонаводаи ашрофзодаҳо буданд, ки аз қарни 9 то соли 1306 дар кишвари подшоҳии Чехия ҳукумат карданд. Шоҳзода Владислав I писари шоҳзодаи Борживой I буд, ки соли 921 ба сохтани ибодатгоҳи ба номи Георгии муқаддас дар наздикии қалъа оғоз кард.


Prag-totale.jpg
Prag-2110-Wenzelsplatz-Denkmal-Nationalmuseum-2008-gje.jpg
Prag-2130-Wenzelsplatz-Nationalmuseum-Tycho Brahe-2008-gje.jpg
Prag-2610-Dittrichova-Arbeiterplastiken-2008-gje.jpg
Prag-5800-Karlsbruecke von Sued-2008-gje.jpg
Prag-5840-Karlsbruecke nach Sueden-Altstaedter Wasserwerk-2008-gje.jpg
Prag-2230-Jerusalem-Synagoge-2008-gje.jpg
Prag-3000-Vyšehrad-Sv. Peter+Paul-2008-gje.jpg
Prag-3760-Petřín-Aussichtsturm-2008-gje.jpg
Prag-3840-Hradschin-vom Petřín-Aussichtsturm-2008-gje.jpg


Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Дублин

**Ду́блин** ( — *Балэ-Аҳа-Клиэҳ* ;  ) – пойтахт ва пурҷамъияттарин шаҳри кишвари Ирланд аст. Ин шаҳр беш аз як миллион нафар ҷамъият дорад ва дар каронаи рӯди Лиффи воқеъ шудааст. Ин шаҳр аз соли 1922 расман ба унвони пойтахти Ҷумҳурии Ирланд муаррифӣ гардид. Дини бештари мардуми Дублин масеҳӣ-католикӣ аст.

## Ҷуғрофия ва иқлим

## Таърих

## Иқтисод

## Ҷамъият

## Нақлиёт

## Маориф

## Фарҳанг

## Нигаред

## Сарчашма

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Манома

**Манома** (араб. المنامة al-Manāmah)- пойтахти Баҳрайн.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Баҳрайн
Гурӯҳ:Манама
Берн

**Бе́рн** ( , , , ) — пойтахти Швейтсария, маркази маъмурии округи Берн. Дар ду соҳили дареи Ааре, дар баландии 572 м аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Масоҳ. 51,60 км2. Аҳолиаш 123 466 нафар (2009). Забони расмӣ — олмонӣ. Аэропорти байналмилалӣ дорад. Роҳи оҳан ва роҳи автомобилгард Бернро бо шаҳрҳои Аврупо пайваст мекунад.

## Таърих
Берн соли 1191 бунёд шудааст. Аз соли 1848 пойтахти Швейтсария. Дар охири садаи XIX ва аввали садаи XX маркази инқилобгарони муҳоҷири рус буд.

## Саноат
Маркази калони саноатии мамлакат (баъд аз Сюрих ва Базел). Соҳаҳои асосии саноаташ: радиоэлектроника, электротехника ва мошинаҳои дақиқ (телефон, таҷҳизот, асбобҳои барқӣ, мошинаҳои полиграфӣ ва ғайра), бофандагӣ, дорусозӣ, кимиёӣ, хӯрокворӣ (консерв, орд, шоколад, пиво), чӯбгарӣ, табъу нашр ва ғ.

## Иқтисод
Берн бонкҳои калонтарин (Фолксбонк, бонки миллӣ) ва ғ. ҳастанд. Дар он қароргоҳи созмонҳои байналмилалӣ мавҷуданд. Берн маркази сайёҳии байналмилалист. Дар Берн Академияи илмҳои дақиқ (1815), донишгоҳ (1834), Калисои ҷомеаи Винсенти Муқаддас (1421—1588) ва ратуша (1406—1417), бинои парламент (1852—1901), китобхонаи миллӣ, боғи ботаникӣ, театр (1903) ва Осорхонаи Алберт Энштейн ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо

* Официальный сайт города Берн
* Интерактивная карта Берна
* Берн Информация 

Берн
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Швейтсария
Мале

**Мале** (Malé) — пойтахти Ҷумҳурии Молдив.
## Эзоҳ




Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Молдив
Гурӯҳ:Мале
Манила

**Манила** (Manila) — пойтахти Филиппин.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин
Гурӯҳ:Манила
Афина

* Афина (пойтахт) – шаҳр ва пойтахти Юнон
* Афина (асотир) – дар асотири Юнони Қадим илоҳаи хирадмандӣ ва ҷанги боадолат.

be-x-old:Атэна
Масқат

**Масқат** (араб. مسقط) — пойтахти Умон.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Султонияи Умон
Гурӯҳ:Масқат
Никосия

thumb|right
**Никосия** (Лефкосия) (греч. Λευκωσία, тур. Lefkoşa, англ. Nicosia) — пойтахти Ҷумҳурии Кипр аст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Кипр
Забони банголӣ

**Забони банголӣ**( — 'бангла) — забони расмии мардуми Бангладеш.

## Эзоҳ

банголӣ
банголӣ
Гурӯҳ:Бангладеш
Люксембург (шаҳр)

Люксембург — пойтахти Люксембург

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Люксембург
Ню-Деҳлӣ

**Деҳлии Нав**, **Ню-Де́ли** (, *Наи-Дилли*; , , , ) — пойтахти расмии Ҳиндустон, ноҳияе аз шаҳри Деҳлӣ. Масоҳаташ 42,7 км².

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Деҳлии Нав
Пномпен

**Пномпен** (кхмерӣ. រាជធានីភ្នំពេញ) — пойтахти Камбоҷа. Аҳолӣ 1,501,725 наф 


Phnom Penh-Palast-08-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Nationalmuseum-08-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Wat Preah Keo Morokat-10-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Tuol Sleng Genozid-Museum-02-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Phsar Thom Thmei-06-Kuppel-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Phsar Thom Thmei-10-Fischstand-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Tanzschule-10-2007-gje.jpg
Phnom Penh-Strassenszenen-06-2007-gje.jpg


## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Камбоҷа
Гурӯҳ:Пномпен
Пинмана

**Пинмана** — шаҳр дар Мандалай дар Миёнмор, пойтахти нави Ҷумҳурии Миёнмор..Номи нави пойтахт Нейпйидо (2005) гузошта шудааст.  Аҳолӣ — 97400 (2005)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Миёнмор
Гурӯҳ:Пинмана
Пхенян

**Пхенян** (кор. 평양시, 平壤) — пойтахти Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея
Гурӯҳ:Пйунгӣонг
Мадрид

**Мадри́д** ( ) — пойтахт ва бузургтарин шаҳри Испониё, маркази маъмурии вилояти ҳамном ва ҷамоати мухтор аст. Мадрид маркази бузургтарини иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангии давлати Испониё мебошад. Аҳолии шаҳр — 3 266 126 нафарро ташкил медиҳад.

## Таърих

## Мардум

## Иқлим
## Иқтисод
## Фарҳанг
## [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
## Нигаред
* Шаҳрҳои Испания
## Адабиёт
* Мадрид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  , 1890—1907.
* Мадрид и Толедо. Золотая книга, изд. Bonechi.
* Музей Прадо. Путеводитель.

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Испониё
Гурӯҳ:Мадрид