Президенти Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ

**Президенти Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ** — сарвари давлат ва хукумат дар Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ мебошад.

## Таърих
Дар доираи низоми апартеид, дар моҳи январи соли 1991 гуфтушунидҳои машваратӣ байни ҳизбҳои сиёсии мухолиф, аз ҷумла Ҳизби Миллӣ ва Конгресси Миллии Африқо барои ҷорӣ кардани низоми сиёсии бисёрнажодпарастии демократӣ оғоз ёфтанд. Дар рафти музокираҳое, ки моҳҳои июн-июли соли 1993 барпо гардиданд, санаи баргузории аввалин интихоботи гуногуннажод дар таърихи кишвар - 27 апрели соли 1994 ба мувофиқа расид. Дар ин рӯз шаҳрвандхои Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ ба парлумони муваққатӣ вакил интихоб карданд, ки мақсад аз он тартиб додани конститутсияи нави доимӣ буд. Конгресси миллии Африқо аз 400 курсии парлумон 252 курсиро гирифт  . Конститутсияи муваққатӣ моҳи декабри соли 1993 ба тасвиб расид ва 27 апрели соли 1994 эътибор пайдо кард. Рӯзи 10 май, пас аз якдилона интихоб шуданаш аз ҷониби порлумон Нелсон Мандела дар бинои Иттиҳодия дар Претория  ба ҳайси президенти нави Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ савганд ёд кард. 4 декабри соли 1996 Суди конститутсионӣ Конститутсияи нави Африқои Ҷанубиро, ки аз ҷониби Ролф Мейер  ва Сирил Рамафоса  таҳия шуда буд, тасдиқ кард ва 4 феврали соли 1997  эътибор пайдо кард.

7 июли соли 1999 Нелсон Мандела нияти истеъфои худро бидуни дархости дубора интихоб шудан эълон кард , ки аз пешбарии Табо Мбеки ба унвони номзади президент  пуштибонӣ кард.

Пас аз пирӯзии куллӣ дар интихоботи парлумонии соли 1999 Табо Мбекиро вакилони порлумон рӯзи 14 июн ба ҳайси президент тасдиқ карданд ва 16 июн савганд ёд кард  .

Дар соли 2005, Мбеки Ҷейкоб Зумаро ба далели даст доштан дар моҷарои коррупсионӣ аз вазифаи муовини раиси Конгресси Миллии Африқо (КМА) озод кард, ки ин боиси он шуд, ки КМА  ба ду гурӯҳ тақсим шавад. 16 декабри соли 2007, дар Конфронси 52-юми Миллии Конгресси Миллии Африқо дар Полокване дар музофоти Лимпопо, Мбеки дар овоздиҳии номзадии президентӣ ба Ҷейкоб Зума мағлуб шуд  . Дар моҳи сентябри соли 2008, Ҷейкоб Зума аз ҷониби додгоҳ аз тамоми иттиҳомоти коррупсионӣ пок карда шуд, ки ба қарори Кумитаи Иҷроияи Миллии КМА дар бораи аз байн бурдани Мбеки бо сабаби дахолати сиёсӣ ба мурофиаи судӣ  . Рӯзи 24 сентябр Табо Мбекӣ дар як номаи расмӣ ба ҳукумат  истеъфои худро эълон кард.

Рӯзи 25 сентябр бо 269 раъйи вакилон Кгалема Мотлантеро қабл аз баргузории интихоботи парлумонӣ нав, президент интихоб карданд ,  .

6 майи соли 2009 дар парлумон овоздиҳӣ оид ба масъалаи интихоби президенти нав баргузор шуд  . Рӯзи 9 май Ҷейкоб Зума савганд ёд кард  .

Пас аз интихоботи парлумонии соли 2014, ки дар он КМА 249 курсиро ба даст овард , рӯзи 21 май Ҷейкоб Зума ба далели набудани номзадҳои дигар  бидуни овоздиҳӣ дубора ба давраи дуввуми президентӣ  интихоб шуд . Маросими савгандёдкунӣ рӯзи 24 май   баргузор шуд .

## Қонунгузорӣ
Тибқи Конститутсия, президент сарвари давлат, ҳокимияти иҷроия ва фармондеҳи олии қувваҳои мусаллаҳ мебошад. Ӯ дар ҷаласаи якуми Маҷлиси миллӣ пас аз интихобот аз ҳисоби вакилони он ба мӯҳлати 5 сол бо ҳуқуқи як бори дигар интихоб мешаванд  .

Ба салоҳиятҳои Президент, ки Конститутсия ва қонунгузорӣ ба ӯ додаанд, инҳоянд:

* тасдиқ  ва имзо намудани лоиҳаи қонунҳо;
* фиристодани лоиҳаи қонун ба Маҷлиси миллӣ барои аз нав дида баромадани конститутсионии лоиҳа;
* фиристодани лоиҳаи қонун ба Суди конститутсионӣ барои ҳаллу фасли конститутсионии лоиҳа;
* даъват намудани мачлисҳои ғайринавбатии Маҷлиси миллӣ, Шӯрои миллии музофотҳо ё парлумон;
* қабули таъиноти расмӣ;
* таъин намудани комиссияи тафтишот;
* тасдиқи раъйпурсии умумихалқӣ оид ба санади парлумон;
* қабул ва эътирофи намояндагони дипломатӣ ва консулии хориҷӣ;
* таъини сафирон, вакилони мухтор, намояндагони дипломатӣ ва консулӣ;
* ҳуқуқи бахшидан ва сабук кардани ҳама гуна ҷазо;
* додани мукофотҳо  .

## Феҳристи президентҳои Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ (аз соли 1994)

; Ҳизби

## Ҳамчунин нигаред

* Феҳристи сарварони Африқои Ҷанубӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* Главы ЮАР Архивная копия от 9 января 2017 на Wayback Machine  на сайте Rulers.org
Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои ҶАҶ