open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раҳим Бурҳонов

**Раҳим Бурҳонов** (тав. 29. 06. 1909, ш. Бухоро – ваф. 1973, ш. Душанбе), муаллими забони олмонӣ, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, разведкачии  машҳури  шӯравӣ  дар  Олмон. 
## Зиндагинома
Солҳои  1922–1926 барои таҳсил дар Олмон аз тарафи Ҷумҳурии Халқии Бухоро фиристода шуда буд. Солҳои 1927–1929 дар факултети коргарии ш. Москва ба номи Сталин, 1930–1936 дар Академияи ҳарбӣ-муҳандисии  ш. Москва ба номи Куйбышев таҳсил намудааст. Солҳои 1945–1946 ҳамчун муаллими фанни забони олмонӣ дар факултети забонҳои хориҷӣ, 1945–1946 мудири кафедраи забонҳои хориҷӣ ва муовини директори Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко оид ба  шуъбаи шабона кор кардааст. Солҳои 1949–1956 бо туҳматҳои беасос дар ҳабсхона қарор дошт, ки баъдан бегуноҳии ӯ исбот шудааст. Солҳои 1956–1977 фаъолияти омӯзгориашро дар факултети забонҳои хориҷии донишкадаи омӯзгории пойтахт давом дода, дар тарбияи ҳазорҳо нафар омӯзгорони забони олмонӣ саҳм гузоштааст. Дар  солҳои  омӯзгорияш дар    донишкадаи    омӯзгори        пойтахт    ӯ    «Луғати  олмонӣ-тоҷикӣ», «Фонетикаи забони олмонӣ» ва «Грамматикаи мухтасари забони олмонӣ»-ро мураттаб сохта буд, ки бо сабабҳои мухталиф (набудани мутахассисони донандаи забони олмонӣ дар нашриётҳои Тоҷикистон) ин асарҳо  нашр  нашудаанд. Соли  2010  «Луғати  олмонӣ-тоҷикӣ»  аз  нашр баромад, ки зиёда аз 10 ҳазор калима ва ибораҳои он ба Р. Бурҳонов тааллуқ дорад ва ӯ яке аз ҳаммуаллифони луғати номбурда аст. 
## Ҷоизаҳо
Барои хидматҳояш бо ордени «Байрақи Сурх» ва якчанд медалҳо мукофотонида шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Зокир Вазиров

**Зокир Вазиров** (05 майи 1948, ноҳияи Тавилдара — 2 сентябри 2012, Боку) — файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа (1989), профессор (1990).

## Зиндагинома
Солҳои 1968—1973 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1974—1976 муаллими мактаби таҳсилоти ҳамагонии ноҳияи Вахш, 1977—1980 аспиранти кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Соли 1992 дар вазифаи Вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1993—1997 мудири кафедраи фалсафаи Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон, 1997—1999 ҷонишини Сарвазири Тоҷикистон, 2001—2004 ректори Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, аз 3 феврали 2005 то 30 ноябри 2006 — вазири меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2006—2008 ректори Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 2008—2012 сафири Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Озарбойҷон буд. Муаллифи зиёда аз 10 асару 100 мақолаҳои илмӣ мебошад. Дар таълифотҳояш масъалаҳои иҷтимоӣ-сиёсии фалсафаи калом, таълимоти иҷтимоӣ-сиёсӣ ва ахлоқии Муҳаммад Ғаззолиро мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор додааст.

## Осор
* Культ Бурхи Вали в Таджикистане, Д., 1976;
* Таълимоти ахлоқии Калом, Д., 1990;
* Очеркҳои фалсафаи иҷтимоии Калом ва футувват, Д., 1991;
* Таълимоти иҷтимоӣ-сиёсии Калом, Д., 1993;
* Законодательство о культурах и общественных объединениях, Д., 1994;
* Фалсафаи иҷтимоӣ (китоби дарсӣ), Д., 2000;
* Таълимоти Шайхурраис оид ба шогирд ва устод // Мактаби Советӣ, № 4, 1981.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Ҷонон Бобокалонова

**Бобокалонова Ҷонон Каримовна** (*Ҷонон Карим*; 13 сентябри 1929, Конибодом — 17 июни 2005, Душанбе) — адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филология (1983), профессор (1985). Ходими хизматнишондодаи илми Тоҷикистон (1992), академики Академияи илмҳои байналмилалии мактабҳои олӣ (1991).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти давлатии педагогии Душанбе (ИДПД, 1949). Фаъолияти кориаш чун омӯзгори мактаби миёна ва ходими маҷаллаи «Пионер» оғоз ёфтааст. Пас аз хатми таҳсил дар аспирантураи ИДПД (1954) то охири умр дар кафедраи адабиёти тоҷики ИДПД ба тадрис ва таҳқиқ машғул шуд.

## Фаъолияти илмӣ
Беш аз 400 асар — аз барномаи таълим, дастурҳои таълим, китобҳои дарсӣ сар карда то ба мақолаҳову рисолаҳо ва монографияҳои илмӣ ба қалами Ҷонон Бобокалонова тааллуқ доранд. Ҷонон Бобокалонова чун муҳаққиқи адабиёти тоҷик ба се масъалаи муҳим — адабиёти бачагон, зан ва инъикоси образи ӯ дар адабиёт, танқиди адабӣ ва адабиётшиносӣ таваҷҷуҳ дошт. Дар маҷмӯаҳои илмӣ ва маҷаллаҳо аз соли 1956 сар карда мақолаҳояш дар бораи адабиёти бачагон ва адибони барои бачагон эҷодкунанда (Мирсаид Миршакар) ба табъ расидаанд, ки дар маҷмӯаҳои «Мақолаҳо оид ба адабиёти бачагона» (1967), «Мирсаид Миршакар — шоири бачагон» (1976; ин китоб соли 1982 дар Маскав ба забони русӣ ба табъ расид) ва ғ. фароҳам омадаанд. Дар таҳия, тадвин ба нашр расидани «Тазкираи адабиёти бачагонаи тоҷик» (1975—1981, ҷилдҳои 1-5.) саҳм гузоштааст.
Ба таҳқиқи масъалаи образи зан ва мавқеи ӯ дар адабиёт Ҷонон Бобокалонова солҳои 70 садаи XX рӯй овард (мақолаҳои «Мулоҳизаҳо оид ба мавзӯи озодии занон дар назми солҳои бистуми тоҷик», «Образи занон дар „Духтари оташ“-и Ҷалол Икромӣ», «Мулоҳизаҳои Аҳмади Дониш дар бораи занон», «Замони нав ва занон», «Симои занон дар адабиёти форсу тоҷик» ва ғайра).

Солҳои 1980 Ҷонон Бобокалонова дар қатори таҳқиқи масъалаҳои адабиёти тоҷик ба таҳқиқи масъалаҳои танқиду адабиётшиносӣ даст зад ва дар ин боб мақолаҳову рисолаҳо ба табъ расонд («Ташаккули характер», «Назаре ба таърихи танқиди адабии тоҷику форс» ва ғайра). Бо роҳбарии Ҷонон Бобокалонова 15 нафар рисолаҳои номзадӣ ҳимоя кардаанд. Ҷонон Бобокалонова узви Кумитаи Ҷоизаи давлатии Тоқикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, Шӯрои ҳимояи рисолаҳои доктории ДМТ ва АИ ҶТ буд.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Барои меҳнати шоён» (1970), нишони «Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон» (1971) ва ифтихорномаҳо сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон (1991) ва ИЖ Тоҷикистон (1995).

## Осор
* Аз баландиҳои кӯҳи сарбаланд. Д., 1992,
* Офтоби сари кӯҳ. Д., 1998;
* Нақши занон дар номаи шоҳон. Д., 1998;
* Боли ҳунар. Д., 1998;
* Назаре ба таърихи танқиди адабии тоҷику форс. Д., 1999;
* Зан ва сухан. Д., 1999;
* Некӣ бимонад ёдгор (маҷм. мақолаҳо). Д., 2000.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Бобохон Бобораҷабов

**Бобохон Бобораҷабов** (тав. 9. 09. 1939, ноҳияи Ховалинги вилояти  Хатлон),  биологи  тоҷик, номзади илмҳои биология (1979), дотсент (1989). 
## Зиндагинома
Солҳои 1957–1962 дар факултети биологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1962–1965 лаборант ва ассистенти кафедраи ботаникаи донишгоҳи номбурда, 1972–1975 аспиранти Институти ботаникаи АИ ҶТ, 1976–1978 лаборант ва баъдтар ходими хурди илмии институти мазкур буд. Солҳои 1983–1986 дар Институти ботаникаи АИ ҶТ ҳамчун ходими калони илмӣ кор кардааст. Аз соли 1987 инҷониб дар кафедраи ботаникаи факултети биологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ба сифати муаллим, муаллими калон ва дотсент фаъолият дорад. Солҳои 2005–2008 вазифаи мудири кафедраи ботаникаи факултети биологияи донишгоҳро ба уҳда дошт. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, 2 барномаи таълимӣ мебошад. Оид ба ушнашаклҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон корҳои илмиву тадқиқотӣ бурдааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Instagram

**Instagram** — яке аз шабакаҳои иҷтимоии амрикоӣ, барои мубодилаи акс ва видеоҳои кӯтоҳ мебошад, ки истифодабаранда метавонад барои акси худ филтрҳои гуногун насб кунад. Дар моҳи апрели соли 2012 Instagram аз тарафи Facebook бо миқдори 300 миллион доллари амрикоӣ харидорӣ шуд.

Ин барнома барои истифодабарандагони iPhone, iPad ва iPod Touch дар системаи IOS 4.3, инчунин дар системаи оператсионии Android, дар версияи 2.2 дастрас мебошад. Ин барномаро истифодабарандагон аз App Store ва Google Play боргирӣ ва истифода карда метавонанд.

## Таърих
Instagram аввалин бор 6 октябри соли 2010 дар мағозаи App Store ба фурӯш бароварда шуд.

## Сарчашма
* Instagram.com 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Вебгоҳҳо
Гурӯҳ:Вебгоҳҳои ИМА
Гурӯҳ:Шабакаҳои иҷтимоии бархат
Гурӯҳ:Хадамоти шабакаҳои иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Вебгоҳҳои соли 2010 бозшуда
Юрий Лобанов

**Юрий Лобанов** (*Юрий Терентьевич Лобанов*; 29 сентябри 1952, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС — 1 майи 2017, Маскав, Русия) — қаиқрони шӯравӣ, аввалин қаҳрамони Бозиҳои олимпӣ аз Тоҷикистон  (1972), қаҳрамони 8-каратаи ҷаҳон. Устоди шоистаи варзиши ИҶШС (1972). Бародари қаҳрамони дукаратаи ҷаҳон Михаил Лобанов.

## Зиндагинома
Юрий Лобанов 29 сентябри соли 1952 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Ӯ ҳамроҳи бародараш Михаил Лобанов, қаҳрамони дукаратаи ҷаҳон, дар ҳайати дастаи мунтахаби ИҶШС таҳти раҳбарии Мураббии шоистаи ИҶШС Иброҳим Ҳасанов тамрин мекард.

Юрий Лобанов, варзишгари барҷастаи Тоҷикистон дар асри ХХ эътироф шудааст. Юрий Лобанов ва Михаил Лобанов пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамроҳ бо хонаводаҳояшон дар шаҳри Маскави Русия кору зиндагӣ мекарданд.

## Марг
Юрий Лобанов 1 майи соли 2017 дар Маскави Русия дар синни 64-солагӣ аз олам даргузашт.

## Маснади варзишӣ
* Қаҳрамони олимпии соли 1972 дар каноэи дукаса бо Владас Чесюнас дар масофаи 1 000 м
* Медаловари биринҷии бозиҳои олимпии соли 1980 дар каноэи дукаса бо Василий Юрченко дар масофаи 1 000 м
* Қаҳрамони 8-каратаи ҷаҳон дар каноэи дукаса: 1973 (10 000 м), 1974 (1 000 м ва 10 000 м), 1975 (10 000 м), 1977 (1 000 м ва 10 000 м), 1979 (1 000 м ва 10 000 м)
* Медаловари нуқраи мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳон дар каноэи дукаса: 1971 (500 м), 1973 (1 000 м)
* Медаловари биринҷии мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳон дар каноэи дукаса: 1977 (500 м), 1978 (1 000 м)
* Қаҳрамони бисёркаратаи ИҶШС солҳои 1972 — 1977 дар масофаҳои гуногун.

## Ҷоизаҳо
* Нишони фахрии «Барои хидматҳои шоиста дар рушди тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» (2001).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*
Фридрих Арнолд Брокҳауз

**Фридрих Арнолд Брокҳауз** (; 4 майи 1772, Дортмунд — 20 август 1823, Лейпзиг) — ношири олмонӣ, муассиси ширкати бузурги табъу нашри «Брокҳауз» ва ношири «Донишномаи Брокҳауз». Донишномаи ӯ дар Русия барои нашри русии Луғати донишномавии Брокҳауз ва Ефрон (82 ҷилд) аз соли 1890 то 1907 хидмати бузург кардааст.

## Зиндагинома
Фридрих Арнолд БрокҲауз 4 майи соли 1772 дар Дортмунд ба дунё омадааст.

## Фаъолият
Соли 1805 яке аз бузургтарин ширкатҳои табъу нашрро дар ҷаҳон ташкил намуд. Соли 1814 он «Ф. А. Брокҳауз» ном гирифт; аввал дар Амстердам, аз соли 1811 дар Алтенбург ва аз соли 1817 дар Лейпзиг фаъолият мекард.

Брокҳауз роҳи нави энсиклопедиясозиро пеш гирифта буд: усули таҳияи луғатнома ва пешниҳоди маводди иттилоотӣ аз дигар энсиклопедияҳо фарқ мекарданд; мақолаҳои донишномаи Брокҳауз мухтассар, илман асоснок фа ба фаҳми омма мувофиқ буданд.

Ворисони Брокҳауз — писараш ва наберааш ширкати Брокҳаузро ба дараҷаи бузургтарин консернҳои нашриявии Аврупо ва ҷаҳон табдил доданд.

Абераи Брокҳауз — Эдуард ҳамроҳи китобфурӯш И. А. Ефрон дар Санкт-Петербург ширкати нашриявии «Ф. А. Брокҳауз ва И. А. Ефрон»-ро таъсис дод ва дар Русия нашри русии «Луғати энсиклопедии Брокҳауз ва Ефрон» оғоз ёфта, солҳои  1890—1907 дар 86 ҷилд ба табъ расид. Нашри ин луғат дар даврони шӯравӣ қатъ нагардид. Аз соли 2005 дар Русия нашри 21-уми дар 30 ҷилд оғоз ёфтааст.

## Ҳамчунин нигаред
* Ефрон, Иля Абрамович

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Мақолаи «Friedrich Arnold Brockhaus» дар донишномаи Британника, 11-ум нашр..
* Leipziger Kunstblatt für gebildete Kunstfreunde, insbesondere für Theater und Musik, Leipzig, Bd. 1, 1817/18.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ноширони Олмон
Гурӯҳ:Донишноманависони Олмон
Марлен Дитрих

**Марлен Дитрих** (, (27 декабри 1901, Берлин — 6 майи 1992, Порис, Фаронса) — ҳунарпеша, овозхони синамои Олмон ва ИМА буд. Ӯ ҳамчун офарандаи нақши беҳтарини зан дар синамо ва овозхони маҳбуб машҳур шудааст.
  
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Официальный сайт 
* 
* Аксҳои шахсиятҳои шинохта. Аксҳои Георгий Гойнинген-Гюне

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Илёсҷон Шамсов

**Илёсҷон Шамсов** (*Шамсов Илёсҷон Сафарович*; зод. 15 июли 1976, ноҳияи Совет, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод (2020), дотсент

## Зиндагинома
Илёсҷон Шамсов 15 июли соли 1976 дар деҳаи Ҷайралии ноҳияи Совет дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Таҳсилоти ибтидои ва миёнаро дар мактаби № 12-и ҳамин деҳа гирифтааст. Соли 1996 Коллеҷи Индустриалии шаҳри Душанберо бо ихтисоси алоқаи почтавӣ ва соли 2006 факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистонроо бо ихтисоси «муҳандис-иқтисодчӣ» хатм кардааст.

## Корнома
Илёсҷон Шамсов дар вазифаҳои ассистенти кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2006), аспиранти рӯзонаи кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2009—2011), муаллими калони кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2011—2013), мудири кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2013—2017), декани факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2017—2021) фаъолият кардааст.

Айни замон декани факултети молиявию иқтисодии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Илёсҷон Шамсов муаллифи беш аз 80 маводди илмӣ буда, дар мавзӯъҳои вобаста ба ҳукумати электронӣ дар раванди рушди ҷомеаи иттилоотӣ, ташаккули сифат ва рақобатпазирии қувваи корӣ дар шароити иқтисоди бозорӣ, заминаҳои рақамисозии иқтисод ва таъсири онҳо дар бозори кори ватанӣ, моделисозии талаботҳо марбут кадрҳои маълумоти олӣ дар бозори миллии кор, механизми ҳимояи бозори дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити узвият дар СУТ, бозори кор ва низоми омодасозии муттахассисон ҳангоми гузариш ба иқтисоди рақамӣ ва ғайра тадқиқоти илмӣ анҷом додааст.

## Ҷоизаҳо
Илёсҷон Шамсов бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2017) ва медали «Хидмати шоиста» қадрдонӣ шудааст.

## Осор
* Шамсов И. С. Усулҳои истифодабарӣ аз Интернет. Китоби дарсӣ. Душанбе: 2010. — 160 с. (ҳаммуаллиф: Содиқова М. О., Раҷабов Ҳ.Ҳ.)
* Шамсов И. С. Менеҷменти иттилоотӣ. Васоити таълимӣ.- Душанбе: 2014. — 300с. (ҳаммуаллиф: Норов Х.Ғ., Қиличева М. М.)
* Шамсов И. С. Системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёт. Васоити таълимӣ. — Душанбе: 2016. — 227 с. (ҳаммуаллиф: Шерматов Р. Б., Мирзоев Н.Ҳ., Муҳсинов Д. С.)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Вяйнё Аалтонен

**Вя́йнё Валдемар А́алтонен** (, 8 марти 1894, Санкт-Мортенс — 30 майи 1966, Ҳелсинки, Финляндия) — ҳайкалтароши финландӣ.
thumb|Осорхонаи Аалтонен

## Осор
Асарҳои машҳураш: портретҳои психологӣ (Я. Сибелус, мармар, 1935, дар хона-музеяш), пайкараҳо («Духтарон», хоро, 1917 – 41), муҷассамаҳо (А. Киви, биринҷӣ, 1932 – 34, Хелсинки), монументҳо («Дӯстӣ», биринҷӣ, 1952, «Осоиш», хоро, 1950 – 52, Лахтида). Ҳамчун рассом ва устои медалсоз низ машҳур аст.

## Ҷоизаву ҷоизаҳо
* Дорандаи Медали Тиллоии Сулҳ (1953).

## Адабиёт
* Цагарелли И. В. Аалтонен. М., 1961;
* Безрукова М. И. В. Аалтонен. М., 1981.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ААЛТОНЕН ВЯЙНЁ Биография 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Рассомон аз рӯи алифбо
Антти Аарне

**А́нтти Ама́тус А́арне** (; 5 декабри 1867, Бёрнеборг (Пори) — 5 феврали 1925, Ҳелсинки) — фолклоршиноси финландӣ.

## Зиндагинома
Дар Донишгоҳи Санкт-Петербург таҳсил намудааст (1893 – 1898). Пас аз хатми таҳсил ба Ҳелсинки омад ва дар Донишгоҳи Хелсинкӣ ба кор шурӯъ кард. Яке аз намояндагони мактаби таърихӣ-ҷуғрофӣ дар фолклоршиносӣ. Усулҳои техникии методи муқоисавиро таҳия ва асоснок карда, намунаҳои истифодаи онро нисбат ба афсонаҳо, чистонҳо, сурудҳо пешниҳод намуд.

Дар асоси системаи кори Аарне олими рус Н. П. Андреев ва афсонашиноси америкоӣ С. Томпсон феҳристи афсонаҳоро тартиб додаанд. Фолклоршиносони тоҷик Б. Тилавов, Ҷ. Рабиев, Р. Раҳмонӣ ва дигарон дар асарҳои худ ба методи Аарне такя намудаанд.

## Осор
* Диссертация «Сравнительное изучение сказок» (, 1907)
* «Феҳристи анвои афсонаҳо» (, 1910)
* «Волшебные дары» (, 1910)
* «Асосҳои омӯзиши муқоисавии афсонаҳо» (, 1913)
* «Саёҳати ҳайвонот» (, 1913)
* «Шарҳи адабиёт оид ба афсонаҳо» (1914)
* «Богач и его зять» (, 1916)
* «Омӯзиши муқоисавии чистонҳо» дар 3 ҷилд (, 1918−1919)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Омӯзгорони Донишгоҳи Ҳелсинкӣ 

## Сарчашма
*
Василий Абаев

**Васи́лий Ива́нович Аба́ев** (; 2 (15) декабри 1900, деҳаи Коби, губернияи Тифлис, ҳозира Гурҷистон — 12 марти 2001, Маскав) — филолог, мутахассиси гурӯҳи забонҳои эронӣ. Миллаташ осетин. Доктори илмҳои филология (1962), професор (1969).

## Зиндагинома
Донишгоҳи давлатии Ленинградро хатм кардааст (1925). Аз соли 1945 то охири умраш ходими илмии Институти забоншиносии АИ Россия буд. Бештар аз 270 асари ӯ доир ба назарияи этимология ва таърихи пажӯҳишҳои забоншиносӣ, забоншиносии эронӣ ва ҳиндуаврупоӣ, оид ба масъалаҳои забоншиносии умумӣ ба табъ расидаанд. Абаев забонро дар робита ба таърих, ҳаёти иҷтимоӣ, маданият, ақоиди фалсафию динӣ ва урфу одати халқ тадқиқ кардааст.

Ӯ Осиёи Марказиро нахустсарзамини мардуми ориёӣ шумурда, ҳампайвандии бевоситаи аланҳо ва дигар қавмҳои мардуми эронинажод ва скифҳоро нишон додааст Абаев мақолаҳои бунёдие дар бораи Зардушт («Ҳаёти маишии скифҳо ва ислоҳоти Зардушт») ва «Готҳо» («Устура ва таърих дар «Готҳо»-и Зардушт») нигоштааст. Дар таҳқиқоти дигари Абаев матнҳои Катибаи Бесутун тарҷума шуданд. Дар «Фарҳанги таърихию этимологии забони осетинӣ» (ҷилди 1 – 5, 1958 – 95) ном асараш ӯ таъриху этимологияи вожаҳои осетиниро дар заминаи маводи 190 забони дунё тадқиқ карда, робитаи забони осетиниро бо дигар забонҳо нишон додааст. Абаев муҳаққиқи фолклори осетинҳо (китоби «Забон ва фолклори осетинӣ», ҷилди 1, 1949), луғатшинос («Луғати русӣ-осетинӣ», нашри сеюм, 2000), адабиётшинос (мақолаҳо оид ба асосгузори адабиёти осетинӣ Коста Хетагуров) ва ғайра мебошад.

Дар Конгресси XVI шарқшиносони Германия (Ҳалле, 1958), Конгресси XXV байналхалқии шарқшиносон (Москва, 1960) иштирок кардааст.

## Ҷоизаву ҷоизаҳо
Ходими хизматнишондодаи илми Осетияи Шимолӣ (1957) ва Гурҷистон (1980), нахустин барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Коста Хетагуров (1966), барандаи Мукофоти давлатии СССР (1981) буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*  (в пер.)

## Пайвандҳо
* Абаев В. С. Общегуманитарные аспекты теоретического языкознания 
* Статья в электронной энциклопедии «Кругосвет» 
* В. И. Абаев. Грамматический очерк осетинского языка
* Абаев Василий Иванович 
* 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Эроншиносони СССР
Гурӯҳ:Забоншиносони СССР
Ҳалаб

**Ҳалаб** ( *Ḥalab*; ,  () — шаҳр дар Сурия

## Ҷуғрофиё

## Иқлим

## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳалаб
Аврат

**Аврат** ( — заъф, шармгоҳ) — андоми ниҳонӣ, андоми шарм; узвҳои сатршавандаи инсон  (сатри аврат), ки ҳар як мусулмон вазифадор аст, онҳоро пӯшонад.

## Истилоҳ
Авратдар луғат ба маънои вуҷуди халал, заъф ва беҳимоятӣ дар марзҳо ва манотиқи ҷангӣ ва низ ҳар ҷое аз бадан аст, ки одамӣ аз рӯи шарму номӯс онро сатр мекунад вадар истилоҳи шаръ ба он ҷое аз бадани одамӣ гуфта мешавад, ки пӯшонидан – сатри он ҳам дар намоз ва ҳам берун аз он фарз ва ҳатмӣ  ва кушода гузоштани он ҳаром аст ва дар форсӣ ба он ҷойҳо ниҳонгоҳ ва шармгоҳ гуфта мешавад.

## Ҳадди шаръии аврат
Бар асоси омӯзаҳои шаръ ҳад ва ё миқдори аврат дар байни қишри мардону занон бо назардошти латофати ҷисмӣ, ҳусни табиӣ ва вуҷуди ангезанда (ҷозиба)-ҳои неруманди ҷинсӣ дар занон аз ҳам фарқ мекунад. 

### Аврати мард
Миқдори аврати мардон аз зери ноф то зери зону  мебошад. Бо вуҷуди он ки пушту шикам ва китфу бозувони мард аврат ба шумор намераванд, вале пӯшидани онҳо дар ҳолатҳои одӣ ва ғайриизтирорӣ маснун ва шаръан матлуб аст.

### Аврати зан
Миқдори аврати занони озод ҳамаи баданашон, ба ғайр аз рӯ, дастҳоо ва назди имом Абуҳанифа қадамҳояш мебошад.Паёмбари акрам (с) мефармояд:

***«(Бадани) зан (батамом) аврат аст. Вақте (аз хонааш) хориҷ шавад, шайтон ӯро зери назар гирад»*** – *яъне дар пайи аз роҳ задани ӯ бошад**.*

Миқдори аврати зан ва ҳатмияти сатри он дар авзоъи гуногуни иҷтимоӣ ва нисбат ба дараҷаи маҳрамият ва бегонаии афрод бо ӯ низ фарқ мекунад. Назди ҷумҳури факеҳон бадани зан барои мардони бегона – номаҳрам ва ҳамин тавр занони номусулмон ба тамом аврат аст, вале барои занони мусулмон, ки бо ӯ фарҳанги динии яксоне доранд ва ҳамин тавр барои маҳрамҳояш, ба монанди падар, бародар ва амакаш дар он тахфифе сурат гирифтааст ва метавонад сару гардан ва ё бозувонашро назди онҳо бараҳна ва макшуф бидорад. Ҳеч ҷое аз бадани зану шавҳар барои якдигар аврат ба шумор намеравад. Тафсили ҷузъиёти мавзӯъ дар китобҳои фиқҳ баён гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Али-заде, А. А.* Аурат : https://web.archive.org/web/20111001002806/http://slovar-islam.ru/books/a.html 1 октября 2011 // Исламский энциклопедический словарь. М.: Ансар, 2007.
* ʿAwra // Encyclopaedia of Islam, First Edition (1913—1936). Brill Online

## Пайвандҳо
* *М. Магомедов* Аврат зан.  / Al-Azhar.Ru
* *Муҳаммад ал-Коккози* Укрытие Запретного (Сетру-л-Аврат)  / Даруль-Фикр. Зохир
* *Муҳаммад ибни Одам ал-Кавсари* Аурат зан. Муфассали разбор масъалаи / IslamDag.Ru
* 'Аурат  // Предмолитвенное ҳолати  // Намаз / Umma.Ru

Гурӯҳ:Вожаҳои ислом
Испаҳбад Хуршед

**Испаҳбуд Хуршед** (порсии миёна: 60px, *Khōrshēd*; , *Spāhbed Khōrshīd*; ) — охирин испаҳбади дудмони Добуягони Табаристон (740/41-760/61), писари Дозмеҳр.

Падараш, Додмеҳр, вақте Хуршед 6 сол дошт, мурд. Хуршед дар 14 солагӣ бa ҳукумат расид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Говбориён
Ҳанзалаи Бодғисӣ

**Ҳанзалаи Бодғисӣ** (; ) — и порсисаро, яке аз нахустин шоирон ва гӯяндагони шеъри порсӣ дар дар аҳди Тоҳириён.

## Зиндагинома ва мероси адабӣ
Соҳибони китоби адаб ва тароҷим ӯро аз муосирони давлати Оли Тоҳир шумурдаанд.Ҳанзалаи Бодғисиро Муҳаммад Авфӣ дар «Лубобулалбоб», Низомии Арӯзӣ дар «Чаҳор мақола» аз ҷумлаи шоирони замони Тоҳириён (820—873) донистаанд. Ризоқулихони Ҳидоят соли вафоти Ҳанзаларо 219 ҳиҷрӣ (834 милодӣ) зикр кардааст. Муҳаммад Авфӣ ин ду байтро аз ҷумлаи ашъори ин шоир медонад:
:: Ёрам сипанд агарчи бар оташ ҳамефиганд
:: Аз баҳри чашм, то нарасад мар варо газанд,
:: Ӯро сипанду оташ н-ояд ҳаме ба кор
:: Бо рӯи ҳамчу оташу бо холи чун сипанд.

Низомии Арӯзӣ дар «Чаҳор мақола» ду байти зеринро чун намунаи шеъри Ҳанзалаи Бодғисӣ овардааст:

:: Меҳтарӣ гар ба коми шер — дар аст,
:: Шав, хатар кун, зи коми шер биҷӯй!
:: Ё бузургию иззу неъмату ҷоҳ,
:: Ё чу мардон-т марг рӯёрӯй.

## Намунаи ашъор
:: Ёрам сипанд агарчи бар оташ ҳамефиганд
:: Аз баҳри чашм, то нарасад мар варо газанд,
:: Ӯро сипанду оташ н-ояд ҳаме ба кор
:: Бо рӯи ҳамчу оташу бо холи чун сипанд.

:: Меҳтарӣ гар ба коми шер — дар аст,
:: Шав, хатар кун, зи коми шер биҷӯй!
:: Ё бузургию иззу неъмату ҷоҳ,
:: Ё чу мардон-т марг рӯёрӯй.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Забебуллоҳ Сафо. Таърихи адабиёт дар Эрон.-ҷ.1, с.179-180
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ.Душанбе-2007

Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Гурӯҳ:Шоирони садаи X
Дрезден

**Дре́зден** (, , ) — шаҳр дар Олмон, маркази маъмурии Саксония. Дар соҳили дарёи Элба тақрибан дар масофаи 40 километр аз сарҳади Чехия ҷойгир шудааст. Дрезден яке аз калонтарин марказҳои саноатӣ, нақлиёт ва маъдании Олмон мебошад. Аҳолии шаҳр 530 754 нафар (маълумоти 31 декабри соли 2013).

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Олмон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Саксония

## Эзоҳ
Абусалики Гургонӣ

**Абусалики Гургонӣ** (; ) — аз қадимтарин они порсигӯйи давраи исломӣ, муосири Амри Лайс ва Фирӯзи Машриқӣ.

## Зиндагинома
Муҳаммад Авфии Бухороӣ ин шоирро бо Амру ибни Лайси Саффорӣ ҳамзамон медонад, ки дар солҳои 911—913 милодӣ бар Хуросону Систон ҳукумат кардааст. Манучеҳрӣ низ Абусаликро дар шумори шуъарои қадими Хуросон ёд кардааст. Абёти зайл дар маъхазҳо ба номи Абусалики Гургонӣ сабт гардидаанд:

## Намунаи абёт
::Дар ҷанби улувви ҳимматат чарх
:: Монандаи вушм пеши чарғ аст.

::Ба мижа дил зи ман бидуздидӣ,
:: Эй ба лаб қозию ба мижгон дузд.
:: Музд хоҳӣ, ки дил зи ман бурдӣ,
:: Ин шигифтӣ кӣ дид, дузд ба музд?

::Чунон мустағрақам дар ғам, ки мутриб
:: Агар дар ғам сарояд, ғам физояд.

::Хуни худро гар бирезӣ бар замин,
:: Беҳ, ки оби рӯй резӣ дар канор.
:: Бутпарастанда беҳ аз мардумпараст,
:: Панд гиру кор банду гӯш дор.

::Бар муродат чун нагардад то қиёмат даври чарх,
:: К-аз ту дар сайранд доим меҳру моҳу даздама.


## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Сталинобод, 1958:
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Душанбе: Адиб, 2007;
* صفا، ذبیح‌الله. تاریخ ادبیات ایران (جلد اول). چاپ بیستم. تهران: ققنوس، ۱۳۸۱. ۵۷

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи сада
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Гурӯҳ:Шоирони садаи IX
Майкл Грин

**Майкл Грин** () — муаллифи комиксҳои амрикоӣ, сенаристи синамо ва телевизион.

## Зиндагии пешина
Грин дар оилаи масеҳӣ таваллуд шуд ва дар Мамаронекаи Ню-Йорк калон шуд.

## Синамо/телевизион
Грин эҷодгар ва сенаристи телесериали драмавии NBC пайдоишаш 2009 сол «Шоҳон» ба ҳисоб меравад, ки дар асоси китоби Библия таърихи шоҳ Довуда нақл мекунад, аммо воқеоти филм дар замонҳо мо мегузарад. Дигар осори Грин дар рӯи телевизион «Муҳаббати ночиз», «Сирҳо Смолвил», «Ҷекк ва Бобби», «Секс дар шаҳри калон» ва «Қаҳрамонон» мебошанд. Дар 2012 сенария навишт ва продюсер-эҷодгари пилот барои шабакаи ABC бо ном «Готэм» гашт, боз продюсер-эҷодгари телесериали «Дарё» дар ҳамон шабака гашт.

Грин муаллифи сенарияи филми «Равшании Сабз» ба ҳисоб меравад. Дар 2007 Майкл, ҳамроҳ бо дигар сенариянависон, барои ҷоизаи «Эмми» барои сериали драмавии беҳтарин интихоб шуда буд ва ба ҷоизаи Гилидияи сенаристони ИМА барои сериали нав. дар 33-ум маросими ҷоизаи «People’s Choice Awards» «Қаҳрамонон» ҷоизаро чун ТВ-драмаи дустдоштании нав.
Озари Бегдилӣ

**Озари Бегдилӣ** (; ) — шоир ва тазкиранависи форс-тоҷик, муаллифи тазкираи «Оташкадаи Озар».
   
## Зиндагинома
Озари Бегдилӣ (писари Оқохони Бегдилии Шомлуӣ) дар Исфаҳон соли 1134 қамарӣ ба дунё омадааст. Дар айёми кӯдакии ӯ ба сабаби бурузи фитнаи Маҳмуд Афғонӣ хонаводааш ба ночорӣ аз Исфаҳон ба Қум муҳоҷират кард. Ва пас аз 14 соли зиндагӣ дар Қум бо падари худ, ки ба ҳукумати Лор мансуб шуда буд, ба форс рафт. Вале ду сол баъд пас аз марги падар бо модараш озими сафари Ҳаҷ шуд ва пас аз муроҷиат ба Хуросон рафт. Дар Хуросон ба урдуи Нодиршоҳ пайваст ва ҳамроҳи урдуи нодирӣ аз роҳи Мозандарон ба Озарбойҷон рафт. Пас аз ин сафар, озими Ироқи Аҷам шуд ва дар Исфаҳон сукунат гузид ва чанде дар хидмати девони машғул шуд, лекин саранҷом аз умури девонӣ канора гирифт ва ба тасаввуф рӯй овард ва ба сулук пардохт ва дар поёни умр дар шаҳри Қум иқомат кард ва дар ҳамонҷо соли 1195 қамарӣ даргузашт ва ба хок супурда шуд.
Ӯ дар оғози шоирӣ «Волеҳ» ва «Накҳат» тахаллус мекард, вале баъдҳо тахаллуси «Озар»-ро гирифт. Вай бо касоне чун Шӯъла, Муштоқ ва Ҳотиф ва шоирони дигар, ки наҳзати бозгашти адабиро бунёд ниҳода буданд, мусоҳиб ва ҳамкорї дошт ва дар шеваи шоирӣ «аз тарзи фусаҳои мутақаддимин» пайрави мекард. Озар дар бештари анвоъи шеър аз ғазалу қасидаву маснавӣ ва рубоӣ табъозмоӣ кардааст. Вай қасоиде дар мадҳи ҷонишинони Нодир ва Каримхони Занд ва бархе аз муосирони худ дорад. Мазмуни ғазалиёташ ғолибан ирфонӣ ва ахлоқӣ ва ошиқона аст.

## Мероси адабӣ
Вай илова бар девони ашъор, муштамил бар 10000 байт, як маснавӣ бо номи «Юсуф ва Зулайхо» дорад, ки ба шеваи «Юсуф ва Зулайхо»-и Ҷомӣ суруда шудааст. Маснавии дигаре низ ба номи «Ганҷина ба тақлиди «Бӯстон»-и Саъдӣ» ба ӯ мансуб аст. Муҳимтарин асари Озари Бегдилӣ тазкираи умуми маъруф ва муфассали ӯ «Оташкада» машҳур ба «Оташкадаи Озар» аст, ки онро дар таи 30 сол ба номи Каримхон гирдоварӣ ва таълиф кардааст. Озари Бегдилӣ дар бораи Ҳаким Низомӣ шоири номдори Эронӣ таҳқиқҳои зиёде карда аст.
 
## Намунаи ашъор
::Ба шайхи шаҳр, фақире зи ҷуъ бурд паноҳ,
::Бад-ин умед, ки аз ҷуд хоҳадаш нон дод.
::Ҳазор масъала пурсидаш аз масоилу гуфт:
::Агар ҷавоб надорӣ набоядат нон дод! 
::Надошт ҳоли ҷидол он фақиру шайхи ғаюр,
::Бибур обашу нонаш надод то ҷон дод.
::Аҷаб, ки бо ҳама доноӣ ин намедонист,
::Ки «ҳақ» ба «банда» ба рӯзӣ  ба шарти имон дод.
::Ману мулозимати осмон пири муғон,
::Ки ҷоми май ба кафи кофару мусалмон дод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Доиратулмаорифи бузурги исломӣ

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Ҳушанги Ибтиҳоҷ

**Амир Ҳушанги Ибтиҳоҷ** (, мутахаллис ба **Соя**, ; ) — шоир ва пажӯҳишгари эронӣ, аз беҳтарин ғазалсароёни муосири Эрон.

## Зиндагинома
Ҳушанг Ибтиҳоҷ дар соли 1928 дар шаҳристони Рашт чашм ба ҷаҳон кушод ва пас аз он, ки таҳсилоти худро дар он шаҳр ба поён расонид, ҳамроҳи хонаводааш роҳии Теҳрон шуд. Даҳуми августи соли 2022 дар кишвари Олмон даргузашт.

## Сабк
Ғазали ӯ, ки аз ранги иҷтимои бисёр зарифе моя мегирад, ёдовари сурудаҳои дилкаши ғазалсароёни номии шеъри клоссикии Эрон аст. Дар нахустин дафтари шеъри худ — «Нахустин нағмаҳо» Соя бештар аз Ҳофиз таъсир пазируфтааст, аммо дар дафтари баъдии худ — «Сароб» тақрибан ба навъе ба истиқлол расидааст ва ин китоб аз ҳайси қолабҳои шеърӣ ва аз ҳам аз диди навоварию баёни дарёфтҳо ва таҷоруби шахсӣ ва завқӣ чашмгир аст ва дар осори баъдии Соя зулоли шеъраш гуворотар мегардад ва «ман» — и фардии ӯ табдил ба «Ман»-и ҷамъӣ мешавад ва ашъораш бозтоби орзуҳо ва таманниёти ҷомеа мегардад ва шеъру забону дардҳову ормонҳояш ба мардум наздику наздиктар мешавад. Ӯ худ дар ин бора мегӯяд:

Соя ҳам дар қолабҳои куҳан ва ҳам дар сабки нимоӣ устод аст. Ғазалиёташ модерн ва дорои сохту муҳтавои мутафовит аст. Вай дар паноҳи баҳрагириҳои баҷо ва баҳинҷори ғазали сабки ироқӣ, ва ҷое, ки бар боварҳои хештан басе устувор ва пойдор монда ва ба худ муттакист, сурудаҳояшро бархурдор аз волоӣ ва шоистагиҳои вижа сохта, ки дар ин паҳно шеъри ӯро мумтозу барҷаста намуда ва ӯро дар канори ғазалсароёни бузурги муосир ҳамчун Шаҳриёр, Имоди Хуросонӣ ва Симини Беҳбаҳонӣ менишонад. Дар заминаи шеъри нимоӣ низ ашъораш саршор аз халлоқият ва навоварист.

Ғазалҳои Сояро метавон ҳадди восит байни ғазали суннатӣ ва ғазали нави муосир ба шумор овард; ҳам аз ҳайси бофти калом ва ҳам аз ҷиҳати гароиш ба муҳтавои иҷтимоию сиёсӣ. Гароиши Соя ба шеъри нимоӣ гоҳ ба ғазалҳои ӯ бо вуҷуди шӯру шевоии хос ҳувияте клоссик доранд. Ба таври куллӣ метавон гуфт: Соя шоире маъногаро ва мутаҳҳид аст ва шеъраш зимни бархурдорӣ аз зебоиҳои каломӣ ва балоғӣ, ки бисёр маҳсус ва малмусанд ва аз ибҳому иҳом ба дуранд, иртиботе содаву самимӣ бо хонанда барқарор мекунад ва аз ҳаёҳу ва ҷанҷолу шиорҳои рӯзмарра ва такрорӣ дур аст ва ба қавли худаш:

Эътиқодаш ин аст, ки маонии зеҳнии шоир бояд шакле ҳунарӣ дошта бошад, то тавони раҳёбӣ ба ҳофизаи адабии мардумро пайдо кунад. Албатта, бад-ин тартиб шеър наметавонад яксӯя ва яксара дар банди фикри шахсӣ бимонад. Қаламрави он тарафтар барои шоири имрӯз матраҳ аст ва он қаламрави инсон ва васоили инсонист. Соя аз маъдуд шоиронест, ки ба чанд шаҳри шӯравӣ, аз ҷумла Ереван, Маскав, Ленинград, Тошканд, Самарқанд ва Бухорову Киев сафар кардааст (1965) ва шеъри **«Ман ба боғи гули сурх»** ҳосили ин сафар аст.



## Осор
* «Нахустин нағмаҳо»
* «Сароб»
* «Сиёҳмашқ»
* «Шабгир»
* «Замин»
* «Чанд барг аз ялдо»
* «Сиёҳмашқи 1, 2, 3»
* «Ойина дар ойина»
* «Ёдгори сарви хун»
* «Девони ашъор»

## Намунаи ашъор

## Адабиёт
* Алиасғари Шеърдӯст. Шеъри муосири Эрон. Пажӯҳишгоҳи фарҳанги форсӣ-тоҷикии Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Тоҷикистон. — Душанбе 2012. — С.248

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
WannaCry

**WannaCrypt** (ҳамчунин маъруф ба **WCry** ва **WanaCrypt0r 2.0**) — вируси компютерӣ, ки дар моҳи майи соли 2017 шумораи зиёди компютерҳои таҳти идораи системаи амалиётии Microsoft Windows-ро ба ҳам задааст. Яке аз аввалин ҳадафи ҳамла компютерҳои Испания буданд, сипас вирус ба дигар кишварҳо паҳн гардид.

Ба ҳолати 14:00 13 майи соли 2017 вируси WannaCry 131000 компютерро аз 99 кишвар сироят кард. Вирус аз соҳиби компютер ба 28 забони ҷаҳон интиқоли пул талаб мекунад. Русия бештар аз кишварҳои дигар аз ин ҳамла вирусӣ зарар дидааст.

Мутахассисон дар Тоҷикистон ҳушдор медиҳанд, ки мумкин аст, вируси хатарноки WannaCry, ки дар саросари ҷаҳон кори муассисаҳои зиёдеро ба ҳам зад, дар Тоҷикистон ҳам паҳн шавад.

## Усули ҳамла
Вирус ба компютерҳо таҳти идораи OS Microsoft Windows ҳамла карда, дар сурати сирояти вирус ба компютер дигар корбар аз имкони дастрасӣ ба тамоми маълумоти худ маҳрум мешавад. Сипас вирус аз соҳиби компютер талаб мекунад, аз дар ҳаҷми $300 то $500 “биткойн” ё пули маҷозӣ бипардозад ва дигарбора ба компютер ва маълумоташ дастрасӣ пайдо кунад.

## Ҷараёни ҳодиса
12 майи соли 2017 вирус дар ҷаҳон паҳн шуд. Бисёре аз кишварҳо мариди ҳамла қарор гирифтаанд, вале бештар аз ҳама дар як чанд кишвар — Русия, Украина, Ҳиндустон, Тайван компютерҳо сироят шудааанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вирус-вымогатель заразил компьютеры МВД России и компании «Мегафон»
* Описание и противодействие вирусу WannaCry (WCry)

Гурӯҳ:Бадафзорҳо
Гурӯҳ:Microsoft Windows
Шаҳракҳои Тоҷикистон

Дар Тоҷикистон ба ҳолати 1 январи соли 2017 доранд, 62 маҳалҳои аҳолинишин мақоми шаҳракро доранд.

## [[Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ]]

## [[Вилояти Суғд]]

## [[Вилояти Хатлон]]

## [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]

## Собиқ шаҳракҳо
* ГЭС-и Варзоб — шаҳрак аз солҳои 1940-ум. Ибтидои солҳои 1960 ба шаҳри Душанбе дохил карда шуд.
* Исфара — шаҳрак аз солҳои 1930-юм. Соли 1952 ба шаҳр табдил дода шуд.
* Кӯлоб — шаҳрак аз аввали солҳои 1930-юм. Соли 1934 ба шаҳр табдил дода шуд.
* Қурғонтеппа — шаҳрак аз аввали солҳои 1930-ум. Преобразован в город в 1934 году.
* Пяндҷи Поён — шаҳрак аз солҳои 1932-ум. Соли 1970 ба маҳали аҳолинишини деҳа табдил дода шуд.
* Орджоникидзеобод — шаҳрак аз соли 1937. Соли 1965 ба шаҳр табдил дода шуд.
* Пастакон — шаҳрак аз соли 1967. Охири солҳои 1980-ум таъсис дода шуд.
* Панҷакент — шаҳрак аз соли 1938. Соли 1953 ба шаҳр табдил дода шуд.
* Ранг-Кул — шаҳрак аз аввали солҳои 1940-ум. Соли 19500 ба маҳали аҳолинишини деҳа табдил дода шуд.
* Регар — шаҳрак аз солҳои 1930-ум. Соли 1954 ба шаҳр табдил дода шуд.
* Табошар — шаҳрак аз соли 1937. Соли 1993 ба шаҳр табдил дода шуд.
* Ходжент — шаҳрак аз солҳои 1950-ум. Соли 1963 ба шаҳри Қайроқум табдил дода шуд.
* Чкаловск — шаҳрак аз солҳои 1940-ум. Соли 1956 ба шаҳри Чкаловск табдил дода шуд
* Шугнов — шаҳрак аз охири солҳои 1940-ум. Соли 1960 ба маҳали аҳолинишини деҳа табдил дода шуд.
* Яка-Чинор — шаҳрак аз охири солҳои 1940-ум. Охири солҳои 1950 ба шаҳри Душанбе дохил карда шуд.

## Ҳамчунин нигаред
* Шаҳрҳои Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: СИ ЭМТ, 2013. — 332 с.
* Численность населения Таджикистана на 1 января 2013 года 
* 

Гурӯҳ:Шаҳракҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шаҳракҳо аз рӯи кишварҳо
Абак

**Аба́к**, абақ (, ,  — тахта) — истилоҳи бисёрмаъно.

## Абак (тахтаи ҳисоб)
Абак, асбоби арифметикиест аз чӯб ва муҳраҳои махсус, ба истилоҳ, нахустин «калкулятори чубин» дар ҷаҳон. Абак чун асбоби муҳосибӣ дар тамоми кишварҳои қадим истифода мешуд ва то ҳанӯз дар кишварҳои Осиё, аз ҷумла дар Тоҷикистон бо номи «чӯт» баъзан истифода мешавад. Риёзидони асримиёнагии Италия Леонардо Пизанский, ки бо номи Фибоначчи маъруф аст (1170—1250), асаре бо номи «Китоби абак» низ таълиф намудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Депман И. Я.* История арифметики. М.: Просвещение, 1965, с. 79-88. 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мошинаҳои механикии ҳисоб
Гурӯҳ:Таърихи риёзиёт
Қоонии Шерозӣ

**Қоонии Шерозӣ** (; ) —  ва и форсигӯи давраи Қоҷор.

## Зиндагинома
Мирзо Ҳабиб мутахаллис ба «Қоонӣ» фарзанди Муҳаммад Алии Гулшан аз шоирони бузурги дарбори Фатҳалишоҳи Коҷор ва Муҳаммадшоҳи Коҷор ва аввали салтанати Насриддиншоҳ буд. Ӯ ба ҳикмат низ алоқаи саршоредошт.
Қоонӣ асолатан аз Кирмоншоҳаст, вале дар Шероз мутавлид шуд ва чун аз 7 солагӣ ятим гашт таҳсилоти муқадимотиро дар ҳамон Шероз фарогирифт ва дар овони ҷавонӣ озими Машҳад шуд то дар он ҷо ба идомаи таҳсил пардозад ва зимнан майдони тозае барои касби маош пайдо кунад. Падари Қоонӣ Гулшани Кирмоншоҳӣ аст ва бародарзодаи Қоонӣ ҳам Мирзо Муҳаммадтақии Шерозӣ машҳур ба Мирзои дуввуми Шерозӣ аст. Писари Қоонӣ ҳам шоире буда ба номи Сомонӣ, ки дар 1285 қ. вафот мекунад. Қоонӣ дар адабиёти араб ва форс маҳорати кофӣ ёфт ва ба ҳикмат низ алоыаи саршоре дошт ва метавон гуфт шуҳрати шоирии ӯ латма ба шуҳрати ӯ ба унвони як ҳакими донишманд задааст. Дар ҳикмат ӯро ҳам миёнаи Мулосадро ва Ҳоҷӣ Мулоҳодии Сабзаворӣ номидаанд. Аз ин рӯ Фатҳалишоҳ ӯро «Муҳтаҳидушшуаро» лақаб додва Муҳаммадшоҳ низ Қоониро «Ҳассонулаҷам» мехонд, зеро дар шеър махсусан қасидасароӣ чунон бар калом тасаллут дошт, ки мояи эъҷобиҳар хонандаи осори ӯст. Вафоти Қоонӣ дар соли 1280 иттифоқ афтод ва дар Теҳрон ба хок супурда шуд.

## Мероси адабӣ
Қоонӣ аз лиҳози лиффозӣ ва ба кор бурдани саноеъи шеърӣ ва ибтикор дар қавофӣ беназир аст.Қоонӣ илова бар девони ашъораш, ки дар ҳудуди 17000 байт аст китобе ба номи «Парешон» ба сабки «Гулистон» дар наср нигошта, ки мазомини он ҳам мамлу аз достонҳои мустаҳҷан ва тавъам бо алфози ракик аст.

## Намунаи ашъор
:: Сад шукр гӯям ҳар замон, ҳам чангро ҳам ҷомро,
:: К-ин ҳарду бурданд аз миён ҳам нангро ҳам номро.
:: Дилтанғам аз фарзонагӣ, дорам сари девонагӣ,
:: К-аз худ диҳам бегонагӣ, ҳам хосро ҳам омро.
:: Хоҳам ҷунуне сафшикан ошӯби ҷони марду зан,
:: Орад ба шӯриштан ба тан ҳам пухтаро ҳам хомро.
:: Чун мурғ парад аз қафас дигар наяндешад зи кас,
:: Бинад мудом аз пешу пас ҳам донаро ҳам домро.
:: Қоони ар ҳиммат кунӣ дил аз ду олам бар канӣ,
:: Якбора дарҳам бишканӣ ҳам шишаро ҳам ҷомро.

Аз рубоиёт:
:: Омад маҳи шавволу маҳи рӯза гузашт,
:: В-аёми сиёму ранҷи сиру загузашт.
:: Сад шукри Худо, ки рӯзи рӯзаи мо,
:: Гоҳе ба ғанову гоҳе ба дарюза гузашт.

:: Ошуфта сухан чу зулфи ҷонон хуштар,
:: Чун кори ҷаҳон бесару сомон хуштар.
:: Маҷмӯаи ошиқон бувад дафтари ман,
:: Маҷмӯаи ошиқон парешон хуштар

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Гурӯҳ:Шоирони садаи XII
Мунҷики Тирмизӣ

**Мунҷики Тирмизӣ** () — шоири эронӣ.

## Зиндагинома ва мероси адабӣ
Абулҳасан Алӣ ибни Муҳаммад Мунҷики Тирмизӣ аз ҷумлаи шоирони машҳури охири ҳукмронии Сомониён аст. Мунҷики Тирмизӣ шоири дарбори амирони чағонӣ мебошад. Эҳтимол ӯ дар охири умраш бо подшоҳони ғазнавӣ робита пайдо кардааст. Мунҷик ба ҳазлу базлагӯӣ рағбат дошта, ба замми ин чангро низ хуб менавохта ва аз ин сабаб ӯро Мунҷики Чангзан ҳам мегуфтаанд. Шоири ҳиҷогӯи асри XII Сӯзании Самарқандӣ худро дар ҳаҷвгӯӣ бо Мунҷик чунин қиёс мекунад:

Аз меросии адабии Мунҷик то имрӯз дар ҳудуди 326 байт ҷамъ оварда шудааст.

## Намунаи осор

::Дил бипардоз замонею манеҳ пушт бар ӯ,
::Ки падидор шуда девча андар намадо.
::Гаштам аз юмни мидҳати шаҳи дин
::Дар сухан бас табастағу шево.
::Гандум биёр аз Калак, аз Домғон бибар
::З-анвои меваҳову зи ақсоми ғаллаҳо.
::То ба дари подшоҳи одил рафтанд,
::Баста ба таркун - дарун фусулу хаторо.
::Ман фаромӯш накардастаму нахоҳам кард
::Он табуки чуву он товаи ашнони туро.
::Эй рухи ту офтобу ғамзаи ту яб,
::Кард фироқат маро чу заррин абяб.
::Хаставу ғамӣ шудам зи дарди ҷудоӣ,
::Ҳомию вомӣ шудам зи хастани манзаб,
::Ранги рухи ман чу ғамравот шуд аз ғам,
::Мӯи сари ман сапед гашт чу маҳраб.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Забебуллоҳ Сафо. Таърихи адабиёт дар Эрон. ҷилди 1. Теҳрон, 1989. — 424-428 саҳ.
* Ашъори ҳамасрони Рудакӣ. Душанбе, «Адиб», 2007.

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Абаргар

**Абаргар** (бо номи Қалъаи Муғ ҳам маъруф аст) — ёдгории археологӣ, боқимондаи истеҳкоми деҳқонони работ, ки бинои дуошёна буда, аз 5 хонаи дарозрӯяи гунбазӣ иборат будааст. Абаргар ҳанӯз дар садаи VIII мелодӣ обод будааст ва харобааш ҳоло 3 км дуртар аз деҳаи Хайрободи ноҳияи Айнӣ боқист.

## Кашфи Қалъаи Муғ
Қалъаи Муғ дар масофаи 3 километр дуртар аз деҳаи имрӯзаи Хайрободи ноҳияи Айнии вилояти Суғд ҷойгир аст. Онро соли 1933 бостоншинос А. Фрейман кашф намуд. Бостоншоносон ин ёдгории таърихиро мансуб ба асри VIII медонанд. Ба гуфтаи онҳо Қалъаи Муғ маконест, ки дар он Деваштич ба хотири озодии Ватан ҷангидааст.

Дар натиҷаи корҳои ҳафриётӣ муайян гардид, ки Қалъаи Муғ истеҳкоми деҳқонии работ ба шумор рафта, аз ду ошёна иборат будааст. Ҳоло танҳо иморатҳои ошёнаи якуми он боқӣ мондааст. Аз ин макон 74 ҳуҷҷати суғдӣ, як ҳуҷҷати арабӣ ёфт шудааст ва ба гуфтаи бостоншиносон онҳо аҳамияти илмиву фарҳангӣ доранд. Пораҳои матоҳои абрешимӣ, пашмӣ, пахтагӣ, олотҳои гуногуни меҳнат ва яроқу аслиҳаи ҷангии он замон аз бозёфтҳои дигари ин маконанд. Яке аз бозёфтҳои ҷангии он замон сипари чӯбин аст, ки бо пӯст рӯйкаш шуда, бо тасвири як савораи мусаллаҳ зеб ёфтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Бентович И. Б., Находки на горе Муг, «Тр. Таджикской археологической экспедиции», т. 2., М. — Л., 1958;
* Якубов Ю., Археологические раскопки Гардани Хисор. «Изв. Отделения общественных наук АН Таджикской ССР», № 4, Д. 1966.
* 

## Пайвандҳо
* MUGH, MOUNT — мавод аз Encyclopædia Iranica
* Л.Кафанова Пять минут на часах истории

Гурӯҳ:Суғдиён
Гурӯҳ:Таърихи Суғд
Гурӯҳ:Осори бостонӣ
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Ғазолии Машҳадӣ

**Аҳмад Ғаззолии Тӯсии Машҳадӣ** () — аз шоирони қарни даҳуми ҳиҷрӣ ва муосиру ҳамдавраи Урфии Шерозӣ, Муҳташами Кошонӣ ва Ваҳшии Бофқӣ.

## Зиндагинома
Ғаззолии Машҳадӣ дар соли 995 ҳ.қ. аз дунё рафт. Вай дар ҷавонӣ ба дарбори ҳукумати Сафавӣ роҳ ёфт. Сипас ба Ҳиндустон гурехт ва мавриди тавҷуҳи Ҷалолиддин Акбар қарор гирифт.

## Мероси адабӣ
Девони шеър ва ғазалиёти вай борҳо дар Ҳинд ва Эрон чоп шудааст. Аз муҳимтарин таълифоти ин шоири бузург бояд ба маснавиҳои «Нақши бадеъ» ва «Мирот-ул-коинот» ишора кард.
:: Султон гӯяд, ки нақди ганҷинаи ман,
:: Сӯфӣ гӯяд, ки далқи пашминаи ман.
:: Ошиқ гӯяд, ки доғи деринаи ман,
:: Ман донаму ман, ки чист дар синаи ман.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Забебуллоҳи Сафо. Таърих адабиёт дар Эрон.-ҷ.5/2.-Теҳрон, 1371.-с.700

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи сада
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Шаҳиди Балхӣ

**Абулҳасан Шаҳид ибни Ҳусайни Балхӣ**, маъруф ба **Шаҳиди Балхӣ** (; ?, Балх — 935) — , мутакаллим, ҳаким ва файласуфи бузурги форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Абулҳасан Шаҳид ибни Ҳусайн суханвари номӣ ва олими забардасти қарни даҳи милодӣ буда, дар шаҳри Балх чашм ба олам кушодааст. Муаллифи китоби «Маҷмаъу-л-булдон» Ёқути Ҳамавӣ падари Шаҳидро аз рустои Ҷаҳудонаки Балх донистааст. Сипас падараш ба Балх кӯчидааст ва Шаҳид дар ин шаҳри бостонӣ таваллуд ёфтааст, аммо соли таваллуди ӯ маълум нест.
Шаҳиди Балхӣ маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш ҳосил намуда. Барои такмили дониш ба Бухоро меояд ва дар ин маркази бузурги тамаддуни исломӣ касби илмумаърифат намуда, дар аҳди ҳукмронии Сомониён чун суханварони машҳур шуҳрат пайдо мекунад. Тибқи маълумоти маъхазҳои таърихӣ ва адабӣ Шаҳиди Балхӣ аз ҳамасрони Абдуабдуллоҳи Рӯдакӣ буда, бояд ҳаёташ дар нимаи якуми қарни даҳуми милодӣ гузашта бошад. Аз марсияи устод Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ дар вафоти Шаҳиди Балхӣ маълум мешавад, ки ӯ пеш аз Одаммушшуъаро Рӯдакӣ, дар соли 937 милодӣ вафот кардааст. Марсияи устод Рӯдакӣ дар сӯги Шаҳиди Балхӣ ин аст, ки ба ҳасрат сурудааст:

Аз рӯйи тасдиқи Ибни Надим дар «Ал-Феҳрист» Шаҳиди Балхӣ бо файласуфи маъруф Муҳаммад Закариёи Розӣ дар боби ҳикмат ва фалсафа мунозираҳо доштаанд ва барои исботи даъвои худ рисолаҳо навиштаанд. Аз ин маълумот маълум мегардад, ки Шаҳиди Балхӣ ҳаким ва файласуфи варзидаву номӣ ҳам будааст.
Ў на фақат олим ва файласуфи маъруф, балки шоири боистеъдод ҳам буд. Аз мероси адабии ӯ намунаҳо хеле кам, ҳамагӣ 168 байт боқӣ мондааст. Шакли шеърҳои боқимондаи Шаҳиди Балхӣ қасида, қитъа, дубайтӣ буда, дар онҳо мавзӯъҳои мадҳу сано, наът, панд, ишқ, тарбия, тасвири табиъат, марсия, шикоят аз замона ва ғайра баён гардидаанд. Дар пораи боқимондаи яке аз қасидаҳои мадҳияи ӯ ҳокими ҷавоне тавсиф ёфтааст ва он сифатҳо бештар зебоӣ ва раъноии вай тасвир шудааст. Шоир барои аз вай дур нашудан ва меҳрашро дар дилаш нигоҳ доштан, ба ҷони ӯ қасам ёд мекунад:

Бояд гуфт, ки Шаҳиди Балхӣ дар сурудани анвоъи мухталифи шеъри форсӣ, ба вижа эҷоди қасида маҳорати тамом доштааст. Дар қасидаҳои мадҳияи шоир истилоҳоти нуҷум бисёр истифода шудаанд, ки шавқу рағбати вайро ба илми ситорашиносӣ нишон медиҳад. Масалан:

Ҳамин тавр, мадҳу сано як равияи эҷодии ӯ буда, мағзи ғоявии онро адолати шоҳ ташкил медиҳад. Равиши дигари ғоявии вай гуфтани панду андарзи орифона аст. Дар суханони пурҳикмати Шаҳиди Балхӣ даъват ба ҳиммати баланд ба назар мерасад:

Тибқи иттилоъи сарчашмаҳои таърихӣ ва адабӣ Шаҳиди Балхӣ соли 937 милодӣ вафот намудааст.

## Намунаи осор

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муҳаммадиқболи Садриддин. «Суханварони Балх», , 2010. — С. 188—191
* Забеҳуллоҳи Сафо. Таърихи адабиёт дар Эрон. ҷ. 1, С. 299

## Пайвандҳо
* http://www.termcom.tj/?menu=bases&page=hamasr_23&lang=toj

Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Гурӯҳ:Шоирони садаи X
Абат

**Аба́т**, **биотион**, **дифос** — як навъ моддаи химиявӣ. Аз кристаллҳои сафед иборат аст. Барои нобуд кардани кирминаи пашшаю магасҳо ва ҳашароти молхонаҳо, ҳамчунин аз кана, трипс ва дигар ҳашароти зараррасон ҳифз намудани зироат — лаблабуи қанд, сабзавот, рустаниҳои ситрусӣ ва пахта истифода мегардад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳашаракушҳо
Молик ибни Анас

**Молик ибни Анас ибни Молик ибни Абӯомири Асбаҳӣ**, бо номи **имом Молик** бештар машҳур аст (; 712, Мадина — 795, ҳамонҷо) — фақеҳ, муҳаддис, яке аз аиммаи чаҳоргонаи аҳли суннат, бунёдгузор ва пешвои мазҳаби моликӣ.

Вай дар амри дин устувор ва аз муровада бо хулафо, умаро ва дунёдорон сахт парҳез дошт. Боре халифаи аббосӣ Ҳорунаррашид ӯро ба ҳузур талабид, дар ҷавоб фармуд: Дигарон бояд ба маҳзари уламо бираванд. Ҳорун ба ночор ба хонаи ӯ рафт ва ба по воистод, сипас пеши рӯи вай ба замин нишаст ва аҳодисе аз ӯ шунид.

## Зиндагинома
Абӯомир ҷадди бузурги Молик ибни Анас (рҳ) саҳобаи бузурги расули Худо (с) ва бобиаш Молик аз бузургони тобеин ба шумор мераванд. Абӯомир аз қабилаи Зуасбаҳ дар Яман ва модараш аз қабилаи Азд — аз қабоили араби Яман аст ва Молик ибни Анас (рҳ) аз ҳарду ҷиҳат аз арабҳои холис ва яманитабори сокини Мадина ба шумор меравад.

Молик ибни Анас (рҳ) аз бузургони сокини Мадина, ки дар он айём муҳимтарин маркази фиқҳу ҳадис дар ҷаҳони ислом ба шумор мерафт ва аҳли фазлу илм аз ҳар сӯе ба он ҷо раҳли сафар мебастанд, илми дин омӯхт ва аз маҳофили илмии шахсиятҳое, ба монанди имом Зӯҳрӣ, Рабеа ибни Абдурраҳмон маъруф ба Рабеаи Раъй ва дигарон истифода кард. Вай пас аз чанде дар он ду илм ба яке аз марҷаъҳои муҳимми дин ва асотин (пояҳо, сутунҳо)-и ислом табдил ёфт ва дар масҷиди набавӣ барои тадрис ва фатво нишаст.

## Осор
Вай нахустин шахсияте дар ҷаҳони Ислом буда, ки дар илми ҳадис китобе бо номи Муваттаъ таълиф намудааст. Ӯ ин китоби арзишмандро дар муддати чиҳил сол таълиф ва тадвин кард ва он яке аз муътамадтарин мароҷеи суннати набавӣ дар ҷаҳони ислом ба шумор меравад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абдушарифи Боқизода. Фиқҳи исломӣ бар асоси мазҳаби ҳанафӣ. Қисмати ибодот ва аҳволи шахсӣ. — Душанбе: «Сифат-Офсет», 2017. — 992 с. — ISBN 978-99975-806-6-5.
* Абу Захра, Мухаммад. Тарих аль-Мазахиб. Каир: Дар аль-фикр аль-арабий, б.г.

## Пайвандҳо
* 
* 
* 
*