open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алоуддини Косонӣ

**Абӯбакр ибни Масъуд ибни Аҳмади Косонӣ** (; ) — донишманд ва фақеҳи ҳанафии форс-тоҷик.

## Зиндашгинома
Соли таваллуди ӯ дар сарчашмаҳои таърихӣ зикр нашудааст. Зодгоҳи ӯ шаҳри Косон аст, ки дар назди Шош воқеъ мебошад. Ӯ бо лақаби «Малику-л-уламо Алоуддини Ҳанафӣ» машҳур аст. Косонӣ дар назди Муҳаммад ибни Аҳмад ибни Абӯаҳмади Самарқандӣ илмҳои динии замонашро омӯхта, аксари таснифоти ӯ, аз ҷумла китоби «Туҳфатул-фуқаҳо» ва дигар китобҳои усулро фаро мегирад. Аллома Косонӣ Муҳаммад ибни Аҳмадро ҳамчун олими комил шинохт ва аз ӯ ҳамаи илмҳоро омӯхт. Муҳаммад ибни Аҳмад духтаре дошт, ки бо номи Фотимаи фақеҳа ва олимаи машҳур буд. Фотима китоби «Туҳфатул-фуқаҳо»-и падарашро ҳифз намуда буд ва аз нигоҳи ҳусну ҷамол яке аз зеботарин занҳои замонаш буд. Ҳатто ки бисёре аз шоҳзодагон ӯро аз падараш хостгорӣ карда буданд, лекин падараш хостаи онҳоро напазируфт. Дар ин овон Аллома Косонӣ ба китоби «Туҳфатул-фуқаҳо»-и устодаш шарҳе бо номи «Бадоеъу-с-саноеъ фӣ тартиби-ш-шароеъ» навишта, онро ба устоди худ тақдим намуд. Устодаш баъд аз дидани ин китоб бисёр хушҳол шуда, духтарашро ба шогирдаш Аллома Косонӣ ба занӣ дод ва китобашро маҳри духтараш қарор дод. Пас аз ин рӯйдод дар байни уламо ин сухан машҳур гардид, ки мегуфтанд: «Шараҳа „Туҳфа“-таҳу ва тазавваҷа ибнатаҳу», яъне китобашро шарҳ дод ва бо духтараш издивоҷ кард.

Ба ғайр аз ин Аллома Косонӣ китобҳои дигаре низ таълиф намудааст, ки аз миёни онҳо метавон китоби «Ас-султонул-мубин фӣ усулид-дин»-ро ном бурд. Ибни Адим мегӯяд: "Аз Зиёуддин ибни Хумайси Ҳанафӣ шунидам, ки мегуфт: "Дар лаҳзаҳои вопасини ҳаёти Аллома Косонӣ назди ӯ будам. Дар ин асно ӯ ба хондани сураи «Иброҳим» шуруъ намуд, то ин ки ба ин оят расид: «Юсаббитуллоҳуллазина оманӯ бил-қавлис-собити фил-ҳаётид-дунё вал-охира» ва пас аз хондани ин оят аз олам чашм пӯшид. Вафоти Аллома Косонӣ дар рӯзи якшанбе, 10-уми моҳи раҷаби соли 587 ҳиҷрӣ, пас аз намози пешин воқеъ шудааст. Ҷасади ӯро дар паҳлӯи ҳамсараш Фотимаи фақеҳа дар дохили мақоми Иброҳими Халил дар шаҳри Ҳалаб ба хок супурданд.

## Эзоҳ
Абуссоҷи Девдод

**Абуссоҷи Девдод** () — фармондеҳи низомии суғдитабори хилофати Аббосиён ва бунёнгузори дудмони Соҷиён.

## Зиндагинома
Абуссоҷи Девдод соли 812 дар мулки Уструшана таваллуд шудааст. Баъди ба балоғат расидан Абуссоҷ як муддат фармондори яке аз мулкҳои тобеи Усрӯшанаро буд. Баъдан вай ба дарбор даъват мешавад ва фармондеҳи лашкари халифа дар дар пойтахт шаҳри Бағдод таъин мегардад. Абуссоҷ шӯриши Хуррамиҳо дар Эрони Шимолӣ ва шӯриш дар шаҳри Мадинаро пахш мекунад ва барои ин хизматҳояш халифа Мӯътамид ӯро ҳокими Аҳвоз ва Куфа таъин мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соҷиён
Китобороӣ

мини
**Китобороӣ** (), **тазҳиб** (), **зарандуд**, **зарҳалкорӣ**, **тилокорӣ** — маҷмӯъае аз нақшҳои бадеъу зебо, ки наққошону музаҳҳибон барои ҳарчи зеботар кардани китобҳои мазҳабӣ, фарҳангӣ, таърихӣ, девони ашъор, ҷангҳои ҳунарӣ ва қитъаҳои зебои хат ба кор мебаранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунари исломӣ
Тилокорӣ

**Тилокорӣ**, **ҳалкорӣ**, **зарҳал** — як навъи ҳунари ороиши амалии тоҷикон.

Тилокорӣ аз замонҳои қадим дар соҳаҳои махсуси ҳунармандӣ, махсусан заргарӣ ва ороиши биноҳо истифода мешуд. Тилокорӣ инчунин дар тазйини китобҳои дастнавису чопӣ (дар ороиши саҳифаҳо ва қошон ва хушнависони бостонӣ услуби махсуси тайёр кардани зарҳал ва истифодаи зарҳалкори (тилокорӣ)-ро эҷод кардаанд. Барои ҳосил намудани зарҳал аслан об ва самғи арабиро бо ҳам омехта, пеш аз истифода ба маҳлул об мечакониданд.

Мадрасаи Тилокорӣ дар Самарқанд, арақаи масҷидҳои Бухорову Самарқанд ва ноҳияҳои шимоли Тоҷикистон намунаҳои намоёни санъати тилокорӣ мебошанд. Дар ҳунари муосири Тоҷикистон тилокорӣ дар тармими ёдгориҳои меъморӣ (гунбад, нақшунигор), баъзе ҷузъҳои иншооти муосир, корҳои нашрӣ ва ҷавоҳирсозӣ фаровон истифода мешавад.

## Нигаред низ
* Тазҳиби китоб

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳунари исломӣ
Гурӯҳ:Тило
Фаррух Ҳасанов

**Фаррух Ҳасанов** (*Фаррух Ҳасанзода*; ) — овозхони тоҷик, барандаи озмуни «Ну-ка, все вместе!»-и шабакаи «Россия-1» (2023). Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2023).

## Зиндагинома
Фаррух Ҳасанов 20 июли соли 1998 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Ӯ ҳамчун овозхон нахустин маротиба дар пайи роҳ ёфтанаш ба финали озмуни «Central Asia’s Got Talent» муаррифӣ шуда, маъруф гардид.

Фаррух Ҳасанов дар мавсими 5-уми ҷашнии озмуни «Ну-ка, все вместе!» («Биё, ҳама бо ҳам!»)-и шабакаи телевизионии «Россия-1»-и Федератсияи Русия ғолиб омада, соҳиби Шоҳҷоиза ва 5 000 000 рубли русӣ гардид.

Ба ҳунари волои сарояндагии Фаррух овозхонҳои машҳури Русия, аз ҷумла Филипп Киркоров, Николай Басков, Сергей Лазарев ва дигарон баҳои баланд доданд.

## Эзоҳ
Objective-C

**Objective-C** — яке аз забони барноманависии ба объект нигаронидашуда мебошад, ки аз ҷониби Apple Corporation истифода мешавад. Дар асоси забони Cи ва парадигмаҳои Smalltalk сохта шудааст. Аз ҷумла, модели объектӣ бо услуби Smalltalk сохта шудааст — яъне *паёмҳо ба объектҳо фиристода мешаванд*.

## Таърих

## Ҳамчунин нигаред

* Си
* C++
* Свифт

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 
* 

## Пайвандҳо

; Захираҳо

* Форуми Стивен Кохан Objective-C 2.0 
* Пул барои кор бо Objective-C аз вақти корӣ. NET (Macintosh, Mono)

; Мақолаҳо

* Муқаддима ба забони барномасозии Objective-C (Apple Developer Connection) (PDF)
* Ҳадафи омӯзиш-C: Primer 
* Забони барномасозии Objective-C
* Назорати пешрафтаи ҷараён барои Objective-C
* Debugging C-Family Languages
* Шавқовар бо Runtime Objective-C
* Objective-C барои барномасозони C++ ва тарҷума
* Стив Кочан дар бораи эволютсияи ҳадаф-C
* Эҳёи забонҳои динамикӣ
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Забонҳои барноманависӣ
Гурӯҳ:NeXT
Shazam

**Shazam** (бо имлои тоҷикӣ **Шазам**) — як лоиҳаи ройгони нармафзории бисёр платформавӣ, ки барои шинохтани метамаълумоти мусиқӣ, филмҳо, реклама ва намоишҳои телевизионӣ дар асоси порчаи аудио мебошад. Пештар, танҳо лоиҳаи тиҷоратӣ ва танҳо барои дастгоҳҳои мобилӣ дастрас буд, дар айни замон замима барои iOS, Android, macOS, WatchOS мавҷуд аст. Ширкат соли 1999 таъсис ёфта, ситоди он дар Лондон ҷойгир шудааст.

## Таърих
Ширкат соли 1999 аз ҷониби Крис Бартон таъсис дода шудааст .

11 декабри соли 2017 эълон кардандки Apple Inc. Shazam-ро харидорӣ кард. Баъзе манбаъҳо мегӯянд, ки ин муомила ба Apple 400 миллион доллар арзиш дошт .

## Ҳамчунин нигаред

* TrackID
* Tunatic

## Пайвандҳо

* Сомонаи расмӣ
* Рейтинги Shazam

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Харидориҳои Apple
Гурӯҳ:Нармафзорҳои Андроид
Гурӯҳ:Ширкатҳои таъсисёфта дар соли 1999
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Давлат (мазмунҳо)

* Кишвар
* Давлати ягона
* Давлати дунявӣ
* Давлати ҳуқуқбунёд
* Давлати демократӣ
* Давлати унитарӣ
* Иморат
Юсуф ибни Абиссоҷ

**Юсуф ибни Абиссоҷ** (; ) — амири Аббосии Озарбойҷони Эрон (901—919 ва 922—926) аз хонадони Соҷиён.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Соҷиён
Муҳаммад ибни Абиссоҷ

**Муҳаммад ибни Абиссоҷ** (, маъруф ба **Муҳаммад ал-Афшин**; ) — амири Аббосии Озарбойҷони Эрон (889—901) аз хонадони Соҷиён, писари Абуссоҷи Девдод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Соҷиён
Иттилоот (мазмунҳо)

Иттилоот  — ( — хабар, ахбор), **информа́тсия** (аз  — «тавзеҳот, андеша, фаҳмиш дар бораи чизе», аз  — «додани афкор, шакл, омӯхтан; фикр кардан, тасаввур кардан») — маълумот оид ба муҳити атроф, ки сатҳи номуайянии дониши инсонро кам менамояд.
* Иттилоот
* Иттилои боэътимод
* Иттилооти байналхалқӣ
* Иттилооти дастрас
* Иттилооти дастрасиаш маҳдуд
* Иттилооти журналистӣ
* Иттилооти ибтидоӣ
* Иттилооти иловагӣ
* Иттилооти иҷтимоӣ
* Иттилооти манфӣ
* Иттилооти махфӣ
Шамси Фахрӣ

**Шамси Фахрӣ** (),  **Шамсуддин Муҳаммад ибни Фахруддини Исфаҳонӣ** (; қарни XIV) — , адабиётшинос ва луғатнависи форс-тоҷик

## Зиндагинома
Зиндагӣ ва фаъолияти адабиаш дар Шероз, Исфаҳон, Луристон ва Қум гузаштааст. Мероси манзуми Шамси Фахрӣ асосан аз қасида ва ашъори лирикӣ иборат мебошад, ки аксаран дар мадди ҳокимоня замонаш сурудааст. Фарҳанги тафсирии «Меъёри Ҷамолӣ»-и низ аз таълифоти уст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Меъёри Ҷамолӣ

«**Меъёри Ҷамолӣ**» () — асари адиби Шамси Фахрӣ, ки ба ҳокими Шероз Ҷамолуддини Абӯисҳоқ пешкаш карда, ба ин муносибат «Меъёри Ҷамолӣ» номидааст.

## Дарунмоя
«Меъёри Ҷамолӣ» 4 қисм аст. 3 қисми аввал улуми сегонаи адабӣ — арӯз, қофия, бадеъро дар бар гирифтааст. Шамси Фахрӣ дар таснифи ин се қисм аз «Ҳадоиқу-с-сеҳр»-и Рашиди Ватвот ва «Ал-муъҷам»-и Шамси Ҳайси Розӣ истифода бурдааст. Лекин мусанниф ба ҷои порчаҳои шеърие, ки Рашиди Ватвот ва Шамси Қйс аз эҷодиёти саромадони сухан далел овардаанд, ба сифати мисол ашъори маснӯи ба мадҳи мансабдорони давр бахшидаи худро нақл кардааст. Бинобар он, асараш аз ҷиҳати қимати эстетикӣ дар пояи пасттаре қарор гирифтааст. Қисми 4у-ми «Меъёри Ҷамолӣ» фарҳанги тафсирии мухтасарест. Мусанниф тақрибан 1600 калимаи камистеъмол ва ғайримаъмули форсӣ (тоҷикӣ)-ро ба тартиби алифбо аз рӯи ҳарфи охир шарҳ додааст. Сарчашмаи ин қисми «Меъёри Ҷамолӣ» «Луғати фурс»-и Асадии Тӯсист, лекин дар ин ҷо ҳам Шамси Фахрӣ шоҳидҳои луғавиеро, ки Асадӣ аз осори шоирони асрҳои 9—11-и Мовароуннаҳру Хуросон оварда буд, бо абёти худ иваз кардааст. Шамси Фахрӣ феълҳоро дар ду шакл — тасрифӣ ва масдарӣ зикр кардааст: «шахш, шахшидан — лағжидан», «пайхуд, пайхудан — сӯхта доғдор шудани либос аз наздикии оташ». Баъзе калимаҳо бо чандин муродифи шевагиашон омадаанд: карабш, муродифҳояш — карабша, карабса, карабшу, каробсу, карбоса ва ғ. Қисми 4у-ми «Меъёри Ҷамолӣ» ки бештар шӯҳрат ёфта, минбаъд бо унвони «Фарҳанги Шамси Фахрӣ», «Луғати фурс», «Луғати фурси қадим» зикр шудааст. Инчунин мусаннифони фарҳангҳои «Тӯҳфату-л-аҳбоб», «Маҷмаъу-л-фурс», «Фарҳанги Ҳусайни Вафоӣ», «Дурри дарӣ», «Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ» аз ин асар истифода бурдаанд. Қисми 4у-ми «Меъёри Ҷамолӣ»-ро соли 1885 К. Г. Залеман дар хазон бо номи «Луғати фурс»-и Шамси Фахрӣ чоп кардааст; қисмҳои дигари китоб то имрӯз ба табъ нарасидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Валии Даштибаёзӣ

**Мирзо Муҳаммадвалии Даштибаёзӣ** (? — 1591, Дашти Баёз, Қоин) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳашро аз он сабаб «Дашти Баёз» меномидаанд, ки хоки сафед доштааст. Мувофиқи маълумоти маъхазҳо Валии Даштибаёзӣ аз шоирони маъруфи замонаш ба шумор рафта, бо шоирони машҳури он давр Майлӣ Муҳаммадқулӣ, Ваҳшии Бофқӣ, Муҳташами Кошонӣ мушоира мекардааст. Дар Сиистон, сипас Қаз­вин муддате зиндагӣ карда, дар маҳфилҳои адабии ин шаҳр­ҳо низ шеърҳои ӯ мақбули аҳли адаб будаанд. Бо фармони Тимхон — яке аз хонҳои ӯзбакия ба гуноҳи ро­физӣ будан ба қатл расидаст. Тазкиранигорон ӯро шоири «камгӯи нағзгӯ» ва «дар ғазалсароӣ табъаш матину шеъраш намакин» гуфтаанд, ки инро намунаҳои дастраси ашъораш собит мекунад. Девонаш дар ҳудуди ду ҳазор байт будааст.

## Намунаҳо аз ашъор

Валии Даштибаёзӣ дар рубоисароӣ ҳам мумтоз будааст. Рубоии зер намунае аз сурудаҳои Валии Даштибаёзӣ мебошад:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Афсаҳзод А. *Валии Даштибаёзӣ* // Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1, Д., 1988.

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Валии Қаландар

**Валии Қаландар** (; ? — 1474, Шероз) — и форс-тоҷики доираи адабии Ҳирот.

## Зинддагинома
Дар шаҳри Ҳирот зиндагӣ ва эҷод кардааст. Дар дарбори Султон Муҳам­мади Бойсунғур (қатлаш 1451) ва Абулқосими Бобур (ҳукмронӣ 1449—1457) хидмат мекардааст. Соли 1458 Пир­бурдоғ Мирзои писари Ҷаҳоншоҳи Қароқуюнлу Абул­қосими Бобурро шикаст дода, Валии Қаландарро бо худ ба Шероз бурдааст.

Ба қавли Давлатшоҳи Самарқандӣ, Валии Қаландар «ғазалро некӯ» мегуфтааст. Девонаш дастрас нашудааст. Ғазали зерин аз навиштаҳои ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Афсаҳзод А. Валии Қаландар // Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988.
* Давлатшоҳи Самарқандӣ. Тазкирату-ш-шуаро. Д., 1999;

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Суламии Нишопурӣ

**Суламии Нишопурӣ** (; ) — мутафаккир ва суфии форс-тоҷик, муаллифи «Одоб-ус-суфия», «Таърих-ус-суфия», «Ҳақоиқ-ут-тафсир», «Рисолату-л-маломатия» ва «Сунан-ус-суфия».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Абулфазли Сарахсӣ

**Абулфазли Сарахсӣ**, **Муҳаммад ибни Ҳасани Сарахсӣ** (; ? — 1009/22) — сӯфӣ ва орифи номдори аҳди Сомониён, муриди шайх Абунасри Сарроҷ ва ва устоди Абусаъиди Абулхайр.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* حقیقت، عبدالرفیع، تاریخ نهضت‌های فکری ایرانیان: از آغاز قرن چهارم تا پایان قرن ششم هجری (از ظهور رودکی تا شهادت سهروردی)، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، بخش دوم، چاپ اول، آذر ۱۳۵۷ خورشیدی
Ибни Баввоб

**Ибни Баввоб**, **Абулҳасан Алоуддин Алӣ ибни Ҳилол** (; ) — хушнавис ва музаҳҳиби маъруфи форс-тоҷик

## Зиндагинома
Соли таваллуд ва зодгоҳаш маълум нест, аммо бештари зиндагиашро дар Бағдод гузаронидааст. Падараш Ҳилол дарбон ва пардадори Бувайҳиён буд, бинобар ин ӯро «Ибни Сатрӣ» ва «Ибни Баввоб» гуфтаанд. Хушнависиро аз Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Асади Бағдодӣ, Муҳаммад ибни Самсонӣ ва Абубакр Аҳмад ибни Сулаймон Наҷод омӯхтааст. Ибни Баввоб пеш аз он ки хушнавис шавад, ба наққошӣ ва нигоргарии хонаҳо машғул буд. Сипас ба тазҳиби кутуб пардохта, саранҷом ба китобат рӯй овард. Дар хушнависӣ ба пояе расид, ки ягонаи рӯзгори хеш гардид. Ба гуфтаи Ибни Халикон ва Заҳабӣ аз мутақаддимин ва мутааххирин касеро наметавон ёфт, ки чун ӯ ё наздик ба хатти ӯ нависад. Навиштани 16 навъи хатро ба ӯ мансуб медонанд. Бахусус хатҳои сулс, муҳаққақ, райҳон, тавқеъ, насх, риқоъро хеле хуб менавишт ва дар такмили онҳо саҳми босазо гузоштааст. Ӯ дар хатти насх ислоҳоте ба вуҷуд оварда, шаклҳое аз хатти сулсро ба он дохил кард, зеро ин хат то давраи Ибни Муқла мутаассир аз қоидаҳои хатти муҳаққақ буд. Ибни Баввоб қурсӣ (мутаносибии қисмҳои ҳарф дар сатр), ташмир (усули кашидани думи ҳарфҳо), сууду нузул (усули болову поин кашидани унсурҳои ҳарф) барин қоидаҳои хушнависиро муайян намуд, ки бо номи «Равияи Ибни Баввоб» машҳур аст. Ибни Баввоб ба ислоҳи хатти мансуб (хатте, ки ҳар як ҳарфи он аз лиҳози вазъу андоза ба ҳарфи алиф мутаносиб аст) пардохта, бо биниши ҳунармандона ба таносуби ҳандасии ҳуруфи он зебоӣ ва ҷилва бахшид. Аз ӯ осори андаке, аз ҷумла «Девони ашъору-л-ҳовара», рисолае аз Ҷоҳиз бо хатҳои сулс ва насх (дар Осорхонаи исломии Истанбул маҳфуз аст), ду нусхаи девони шоири ҷоҳилӣ Саломат ибни Ҷандал (яке дар Турқописаройи Истанбул, дигарӣ дар Осорхонаи турк ва ислом нигоҳдорӣ мешавад) боқӣ мондааст. Ибни Баввоб асосан ба китобати Қуръон машғул шудааст. Ӯ 64 нусхаи Қуръонро китобат кардааст, вале ягона нусхаи комили Қуръони маҷид бо хатти ӯ дар китобхонаи Честер Битти (Сhester Beatty)-и Дублин нигоҳдорӣ мешавад, ки соли 391 қамарӣ/1001 м бо хатти насхи омехта бо райҳон китобат шудааст. Ашъоре низ дар фанни хат ва лавозими он сурудааст. Ибни Баввоб шогирдони бисёре тарбият кардааст. Ёқути Мустаъсимӣ аз ҷумлаи шогирдони муваффақи ӯст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Blair, Sheila. (2006). Islamic calligraphy. Edinburgh: Edinburgh University Press. pp. 162—168. ISBN 978-0-7486-1212-3. OCLC 56651142.
* Tabbaa, Yasser (1991). «The Transformation of Arabic Writing: Part I, Qur’anic Calligraphy». Ars Orientalis. 21: 127.
Қозӣ Бадр ибни Зиёди Хуҷандӣ

**Қозӣ Бадр ибни Зиёди Хуҷандӣ** (; ? — 1023) — муҳаддис, ровӣ ва донишманди форс-тоҷик.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Қозӣ Бадр ибни Зиёди Хуҷандӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
Ҳамидуддини Кирмонӣ

**Ҳамидуддини Кирмонӣ**, **Ҳамидуддин Абулҳасан Аҳмад ибни Абдуллоҳи Кирмонӣ** (; ) — файласуф, мутакаллими исмоилимазҳаб, доъӣ ва мубаллиғи Фотимиён, муаллифи «Роҳату-л-ъақл», «ал-Ақволу-з-заҳабия», «Китобу-р-риёз» ва «Каитобу-л-масобиҳ».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Шамсуддавла

**Шамсуддавла**, **Шоҳхусрави Дайламӣ**, **Абутоҳир ибни Фахруддавла** (; ) — фармонравои Ҳамадон (997‒1021) аз хонадони Оли Бӯя, писари Фахруддавла ва Сайидахотун.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*
Султонуддавла

**Султонуддавла Абушуҷоъ ибни Баҳоуддавла** (; ) — фармонравои Форс (1012‒1024) аз хонадони Оли Бӯя.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Абусаъиди Ямомӣ

**Абусаъиди Ямомӣ**, **Фазл ибни Исо** (; ? — 1030, Басра) — пизишк ва и форс-тоҷик, шогирди Абулфараҷ ибни Тайиб, муаллифи «Шарҳи фусули Буқрот» ва «Шарҳи масоили Ҳанин».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ابن ابی اصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، به كوشش آوگوست مولر، بولاق، ۱۲۹۹ ق / ۱۸۸۲ م؛ امین الورد، باقر، معجم العلماء العرب، به كوشش كوركیس عواد، بیروت، ۱۴۰۶ ق / ۱۹۸۶ م
Абуалӣ Марзуқӣ

**Абуалии Марзуқӣ**, **Абуалӣ Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Ҳасани Марзуқӣ** (қарни Х, Исфаҳон — декабри 1030, Бағдод) — забоншинос, луғатшинос, адиб ва и арабинависи эронитабор, муаллифи «ал-Азмина ва-л-амкина», «ал-Амолӣ» ва «Алфозу-л-ъумум ва-л-шумул».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абулфазл Аҳмад ибни Яъқуби Хуҷандӣ

**Абулфазл Аҳмад ибни Яъқуби Хуҷандӣ** (; қарни ХI) — донишманди номвари илми ҳадис дар даврони Сомониён.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулфазл Аҳмад ибни Яъқуби Хуҷандӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
Манучеҳри Зиёрӣ

**Манучеҳри Зиёрӣ**, **Фалакулмаъолӣ Манучеҳр ибни Қобус** (; ) — панҷумин фармонравои Зиёриён (1012—1031), писари Қобус ибни Вушмагир.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* E. Merçil (1989). *Gazneliler Devleti Tarihi* (History of Ghaznavids), Türk Tarih Kurumu, Ankara. 
* 
* 
* 
*
Аҳмади Маймандӣ

**Аҳмади Маймандӣ**, **Абулҳасан Қосим ибни Аҳмад ибни Ҳасани Маймандӣ** (; ) — давлатмарди хуросонӣ, вазири дарбори Ғазнавиён дар аҳди Маҳмуди Ғазнавӣ (1013—1024) ва Масъуди Ғазнавӣ (1031—1032), писари Ҳасани Маймандӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Абусаҳл Нилии Нишопурӣ

**Абусаҳл Нилии Нишопурӣ** (964, Нишопур — 1029, ҳамон ҷо) — пизишк, адиб, наҳвӣ ва фақеҳи форс-тоҷик, муаллифи «Талхиси „Китобу-л-масоил“-и Ҳанин» ва «Талхиси шарҳи фусули Буқрот аз Ҷолинус».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* تاریخ پزشکی ایران، محمود نجم‌آبادی
Абуисҳоқи Саълабӣ

**Абуисҳоқи Саълабӣ**, **Абуисҳоқ Аҳмад ибни Муҳаммад Саълабии Нишопурӣ** (; ) — муфассир ва қории Қуръон, муҳаддис, , донишманди шофеъимазҳаб ва забоншиноси эронӣ, муаллифи «Ъароису-л-маҷолис фӣ қасасу-л-анбиё» ва «ал-Кашфу-л-баён фӣ тафсири-л-Қуръон».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* A. Rippin, «al-T̲h̲aʿlabī», in Encyclopaedia of Islam, Second Edition, edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Consulted online on 30 September 2018.
* Frye, R.N., ed. (1975). The Cambridge history of Iran (Repr. ed.). London: Cambridge U.P. p. 469.
Саолибии Нишопурӣ

**Абумансур Абдулмалик ибни Муҳаммад ибни Исмоил Нишопурии Саъолибӣ** (; ) — донишманди маъруфи арабизабони эронитабори охири аҳди Сомониён, муаллифи «Ятимату-д-даҳр».

## Зиндагинома
Дар Нишопур таҳсил кардааст. Азбаски ба савдои пӯсти рӯбоҳ машғул шуда буд, ӯро Саолибӣ (саолиб ҷамъи саълаб, ки ба арабӣ рӯбоҳ аст) гуфтаанд.

Саолибӣ бо роҳи тиҷорат ба нимҷазираи Арабистон, Испания, Ироқ, Хуросону Мовароуннаҳр ва Хоразм сафар карда, дар ин ҷойҳо дониши худро тақмил додааст. Аз ашъори Саолибӣ, ки ба забони арабист, 23 байт боқист. Саолибӣ бештар чун муаррих ва адабиётшинос машҳур аст. Ӯ зиёда аз 50 асар навиштааст, ки машҳуртаринашон «Ятимату-д-даҳр», «Ғурар ахбор мулук ал-фурс ва сияруҳум» («Беҳтарин ахбор одар мавриди шоҳони форс ва саргузашти онҳо»; номи дигар «Шоҳнома»-и Саолибӣ мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Юсуфи Каҷҷӣ

**Юсуфи Каҷҷӣ**, **Юсуф ибни Аҳмад ибни Юсуф ибни Каҷҷии Динаварӣ** (; ? — 1041, Динавар) — Қозӣ, муҳаддис ва фақеҳи шофеъимазҳаби форс-тоҷик, ки ба дасти баъзе айёрону дуздон кушта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مصطفى، محمود (۱۹۸۳). إعجام الأعلام. بیروت: دارالكتب العلمية. ص. ۲۰۰. دریافت‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۶
Кофираки Ғазнавӣ

**Кофираки Ғазнавӣ**, **Носир** (; қарни ХI) — и қасидасарои форс-тоҷик дар аҳди султон Маҳмуди Ғазнавӣ, ки аз ӯ ашъори пароканда боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кофираки Ғазнавӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
Мустағфирӣ

**Мустағфирӣ**, **Абубакр Насафии Самарқандӣ** (; 961—1040, Насаф) — муҳаддис, фақеҳ, муаррих, пизишк ва донишманди форс-тоҷик, муаллифи «Таърихи Самарқанд», «Таърихи Насафу Кеш», «аш-Шеър ва-ш-шуаро», «Китобу-л-вифо», «Далоилу-н-нубуват» ва «Тиббу-н-набӣ».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мустағфирӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 2. —  : Нури маърифат, 2009.
Ҷалолуддавла

**Ҷалолуддавла** **Абутоҳир Пирӯзхусрав ибни Баҳоуддавлаи Дайламӣ** (; ) — фармонравои Ироқ (1025‒1048) аз хонадони Оли Бӯя, писари Баҳоуддавлаи Дайламӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*
Бобоҷон Ҷамолзода

**Бобоҷон Ҷамолзода** (22 майи соли 1976, ноҳияи Данғара) — арбоби низомии тоҷик, Фармондеҳи гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 20 ноябри соли 2013).

## Зиндагинома
Бобоҷон Ҷамолзода 22 майи соли 1976 дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлон ба дунё омадаст.

Оиладор соҳиби чор фарзанд.

## Фаъолияти хизматӣ
Бобоҷон Ҷамолзода то моҳи ноябри соли 2013 — командири қисми ҳарбии 051057-и қувваҳои махсуси (спецназ) Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон адоӣ вазифа карда ва аз 20 ноябри соли 2013 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон фармондеҳи Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардид

## Эзоҳ

## Ҳамчунин нигаред
* Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Пайвандҳо
* сомонаи ГМҶТ
* Биография_Бободжон_Джамолзода
* Национальную_гвардию_Таджикистана возглавил_полковник_Бободжон_Джамолзода 

Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон
Тимори Португалия

**Тимори Португалия** () мустамликаи Португалия буд, ки аз соли 1702 то 1975 вуҷуд дошт. Ҳудуди мустамлика ба Тимори Шарқии ҳозира мувофиқ аст.

## Эзоҳ
IntelliJ IDEA

**IntelliJ IDEA** як муҳити ҳамгирошудаи таҳияи нармафзор барои бисёре аз забонҳои барномасозӣ, бахусус Java, JavaScript, Python мебошад, ки аз ҷониби JetBrains таҳия шудааст.

Версияи аввал дар моҳи январи соли 2001 пайдо шуд ва ба зудӣ ҳамчун чаҳорчӯбаи аввалини Java бо доираи васеи абзорҳои ҳамгирошудаи рефакторинг  маъруфият пайдо кард, ки ба барномасозон имкон дод, ки коди сарчашмаи барномаро зуд аз нав ташкил кунанд. Тарҳрезии муҳити атроф ба маҳсулнокии барномасоз нигаронида шудааст, ки ба шумо имкон медиҳад, ки ба вазифаҳои функсионалӣ тамаркуз кунед, дар ҳоле ки IntelliJ IDEA ба амалиёти муқаррарӣ ғамхорӣ мекунад.

Аз версияи шашуми маҳсулот сар карда, IntelliJ IDEA воситаҳои ҳамгирошуда барои таҳияи интерфейси графикии корбарро пешниҳод мекунад. Дар байни дигар хусусиятҳо, муҳит бо бисёр абзорҳои маъмули ройгони таҳиякунанда ба монанди CVS, Subversion, Apache Ant, Maven ва JUnit хеле мувофиқ аст. Моҳи феврали соли 2007 таҳиягарони IntelliJ версияи аввали плагинро барои дастгирии барномасозӣ бо забони руби эълон карданд  .

Аз версияи 9.0 сар карда, муҳит дар ду нашр дастрас аст: ***Edition Community*** ва ***Ultimate Edition*** . Community Edition як версияи комилан ройгон аст, ки таҳти иҷозатномаи Apache 2.0 дастрас аст ва барои Java SE, Kotlin, Groovy, Scala, инчунин ҳамгироӣ бо маъмултарин системаҳои идоракунии версияҳо дастгирии пурра дорад. Нашри ниҳоӣ, ки таҳти литсензияи тиҷоратӣ дастрас аст, дастгирии Jakarta EE, диаграммаҳои UML, ҳисобҳои фарогирии рамзҳо ва инчунин дастгирии дигар системаҳои идоракунии версия, забонҳо ва чаҳорчӯбҳоро дар бар мегирад  .

* Java
* JavaScript
* CoffeeScript
* HTML/XHTML/HAML
* CSS/SASS/LESS
* XML/XSL/XPath
* YAML
* ActionScript/MXML
* Python
* Ruby
* Haxe
* Groovy
* Scala
* SQL
* PHP
* Kotlin
* Clojure
* Си
* C++
* Go
* Rust (с помощью официального плагина)
* DartЯк қатор забонҳо тавассути плагинҳои тарафи сеюм дастгирӣ карда мешаванд, аз ҷумла дастгирии OCaml, GLSL, Erlang, Fantom, Haskell, Lua, Mathematica, Perl5, Object Pascal амалӣ карда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

* 
Гурӯҳ:JetBrains
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Java
Ибни Хаммор

**Ибни Хаммор**, **Абулхайр Ҳасан ибни Савор ибни Бобо ибни Баҳром** (; 942, Бағдод — 1017) — пизишк, мутакаллим, [[файласуф ]]ва и форс-тоҷик, муаллифи «Мақола фӣ ҳаюло», «Мақола фӣ-с-сирати-л-фалсафа», «Мақола фӣ-с-сидқ ва-с-садоқат» ва «Мақола фӣ-с-саодат».
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
*
*
Ибни Зайла

**Ибни Зайла**, **Абумансур Ҳусайн ибни Тоҳир** (; 990, Исфаҳон — 1048, Ҳамадон) — мусиқишинос, файласуфва и маъруфи форс-тоҷик, яке аз шогирдони Ибни Сино, муаллифи «ал-Ихтисор минат-т-табиати-ш-шифо», «Шарҳи „Ҳай ибни Яқзон“» ва «Китобу-л-кофӣ фӣ-л-мусиқӣ».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ستایشگر، مهدی (۱۳۷۶)، نام نامهٔ موسیقی ایران زمین جلد سوّم، تهران: اطلاعات، شابک ۹۶۴-۴۲۳-۳۷۷-۸
Абуколиҷор Марзбон

**Имодуддавла**, **Абуколиҷор Марзбон ибни Султонуддавла** (; ) — фармонравои Форс (1024‒1048) аз хонадони Оли Бӯя.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*
Абуалӣ Зарири Нишопурӣ

**Абуалӣ Зарири Нишопурӣ** (; қарни Х — 1050) — фақеҳ, адиб ва  ва луғавии форс-тоҷик, муаллифи «Таҳзиби девону-л-адаб», «Таҳзиби ислоҳу-л-мантиқ», «Зиёдоти ахбори Хоразм» ва «Девони расоил».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абуалӣ Зарири Нишопурӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
* امین، محسن، اعیان الشیعة، بیروت، ۱۴۰۳ ق / ۱۹۸۳ م؛ امینی، عبدالحسین، الغدیر، بیروت، ۱۴۰۳ ق / ۱۹۸۳ م؛
Абдурразоқи Маймандӣ

**Абдурразоқи Маймандӣ** (; қарни ХI) — давлатмарди эронӣ, вазири Ғазнавиён дар аҳди Мавдуди Ғазнавӣ (1041—1050) ва Абдуррашиди Ғазнавӣ (1050), писари Аҳмади Маймандӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
*
Абулҳасани Аҳвозӣ

**Абулҳасани Аҳвозӣ**, **Аҳмад ибни Ҳусайн** (; қарни ХI) — ,  ва донишманди форс-тоҷики ҳамъасри Берунӣ, муаллифи «Шарҳи-л-мақолату-л-ъошира мин китоби Уқлидус».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абулҳасани Қурайш

**Абулҳасани Қурайш** (; қарни ХI) — котиб ва дабири хизонаи дарбори Сомониён ва Ғазнавиён.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулҳасани Қурайш // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
Малики Раҳим

**Абунаср Хусрав Фирӯз ибни Абуколиҷор** (*Хусрав Пирӯзи Дайламӣ*; ; ) — амири Оли Бӯя дар Ироқ  (1048‒1055), фарзанди Абуколиҷори Марзбон.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*
Абусаҳли Зӯзанӣ

**Абусаҳл Муҳаммад ибни Ҳусайн Зӯзанӣ** (, мулаққаб ба **Шайху-л-амид**; ) — адиб, , луғатдони форс-тоҷик, аз дабирони Султон Маҳмуд ва Султон Масъуди Ғазнавӣ.

## Зиндагинома
Дар оилаи рӯҳонӣ таваллуд шуда, нисбат ба забону адабиёти араб таваҷҷуҳ дошт. Зӯзанӣ тавассути таълиму тарбияи фарзандони Аҳмади Маймандӣ (вазири Маҳмуди Ғазнавӣ) ба дарбор роҳ ёфт. Соли 1017 аз ҷониби Маҳмуди Ғазнавӣ дар Ҳирот сарпарасти амир Масъуд таъйин шуд. Дар Ҳирот хидматгорони амир аз болоравии нуфузи Зӯзанӣ дар назди Масъуд ҳасад бурда, ӯро бо гуноҳи қарматигарӣ дар Ғазнин зиндонӣ карданд. Баъди фавти Маҳмуди Ғазнавӣ (1030) ва ба сари қудрат омадани султон Муҳаммад Зӯзанӣ аз Ғазнин фирор карда, дар Домғон ба Масъуд пайваст. Соли 1031 дубора Аҳмади Маймандӣ ба тарғиби Зӯзанӣ мансаби вазорати дарбори султон Масъудро қабул кард. Зӯзанӣ дар аҳди вазорати Аҳмади Маймандӣ ба раёсати девони арз таъйин шуда, интиқомҷӯиро нисбат ба душманонаш оғоз кард. Нахустин қурбонии дасисаҳои ӯ Ҳасанаки вазир гардид, ки бо гуноҳи қарматӣ ба дор овехта шуд (1031). Пас аз ин Зӯзанӣ султон Масъудро водор кард ҳадяҳои бародараш Муҳаммадро, ки барои ҷалби вафодории соҳибмансабони дарбор ба онҳо бахшида буд, бозпас гирад. Зӯзанӣ соли 1032 кӯшиш кард, ки рақиби дигараш ҳокими Хоразм – Олтунтошро бо фармони Масъуд ба қатл расонад, вале сӯиқасдаш ноком шуд ва худи ӯ дар яке аз қалъаҳои Ғазнин зиндонӣ гардид. Зӯзанӣ баъди як сол аз зиндон озод шуда, муддати тӯлонӣ бо сабаби хиёнатҳояш аз дарбор дур гардид ва танҳо гоҳ-гоҳе барои машварат ба назди султон даъват мешуд. Баъд аз фавти Абунасри Мушкон (1039) Зӯзанӣ сардори раёсати девони расоил таъйин шуд, вале ба сабаби ноошно будан ба ин мансаб тамоми корҳои ин ниҳодро Абулфазли Байҳақӣ анҷом медод. Зӯзанӣ дар тасмимгириҳои муҳимми охири аҳди ҳукумати Масъуди Ғазнавӣ изҳори назар карда, ҳангоми омодагии сафари султон барои набарди зидди туркманҳои салҷуқӣ дар Марв мухолифат нишон дод. Зӯзанӣ баъди набарди *Дандонақон* (23 майи 1040) аз ҷониби султон Масъуд масъули пахши шӯриши Абулфазли Куринакӣ дар Хуросон таъйин шуд. Ӯ дар ҳукумати Мавдуд ибни Масъуд (ҳукумронӣ 1041–50) ва султон Абдуррашид (ҳукмронӣ 1051–53) низ раиси девони расоил буд. Пас аз қатли Абдуррашид тавассути Туғрали турк (1054) Зӯзанӣ ба мақоми вазирӣ расид. Ба қавли Байҳақӣ, ҳангоми навишта шудани ҳодисаи ба дор овехтани Ҳасанаки вазир (1058) аз фавти Зӯзанӣ чанд сол гузашта буд. Зӯзанӣ дар бадеҳагӯӣ чирадаст буд, вале аз ашъори ӯ ба ҷуз он чи, ки Байҳақӣ, Саолибӣ ва Бохарзӣ ба таври пароканда ёд кардаанд, чизе боқӣ намондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
*
Маркази исмоилияи Душанбе

**Маркази исмоилияи Душанбе** —  маркази масоили мазҳабӣ ва фарҳангии исмоилиёни Тоҷикистон. 

## Таърих
Сохтмони Маркази исмоилияи шаҳри Душанбе соли 2003 оғоз ва 12 октябри соли 2009 бо иштироки Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Шоҳзода Карим Оғохони IV расман ифтитоҳ шуд.

Ин панҷумин маркази исмоилия дар саросари ҷаҳон ва нахустин марказ дар Осиёи Марказӣ аст. Қаблан чунин марказҳо дар Британияи Кабир, Конодо, Португалия ва Имороти Муттаҳидаи Арабӣ сохта шудаанд.

## Ҳадафи марказ
Маркази исмоилияи шаҳри Душанбе натанҳо ҷойи ибодат, балки маркази фарҳангие низ мебошад, ки ба наздикшавӣ ва муколама байни фарҳангҳои гуногун ва дину мазҳабҳо мусоидат менамояд.

Танҳо ҷамоатхона бинои хос динист, ки дар он пайравони мазҳаби исмоилия барои ибодат меоянд. Рӯзҳои шанбе ва якшанбе дарҳои марказ барои ҳамаи хоҳишмандон боз аст: аз соати 9 то соати 12 барои шахсони хоҳишманд экскурсия гузаронида мешавад.

Ҳадафи марказ андеша ва намояндагӣ аз дарки ақлонӣ ва рӯҳонии ислом аз тарафи ҷамоати исмоилӣ, уҳдадориҳои иҷтимоии он, низому тартиби он, муносибатҳои мусбии он бо ҷамоатҳое, ки дӯшодуш бо исмоилиён зиндагӣ доранд. 

Дар маросими гузошта шудани хишти аввали марказ (30 августи 2003) Шоҳзода Карим Оғохон иброз дошта буд: *«Умеди ман ин аст, ки ин Марказ ба ҷаҳониён ёдрас мекунад: суннатҳои маънавӣ ва омӯзишии Осиёи Марказӣ ба тамаддунҳои атрофи худ таъсири мудом ва мусбат доштанд, ҳарчанд, мутаассифона, он маъмулан сарфи назар ё нодуруст фаҳмида мешавад»*. Ҳузури ҳамешагии ҷамоати исмоилӣ рамзи ҳамбастагии ҷанбаи рӯҳоният ва дунявият, ҷойгоҳ барои доир намудани тадбирҳои иҷтимоӣ, фарҳангӣ, мазҳабӣ-маросимӣ, вохӯриҳои зеҳнӣ ва ҷустуҷӯҳои маърифати рӯҳонӣ мебошад. 

## Сохтмон
Тарҳи бинои Маркази исмоилия бар асоси ёдгориҳои бузурги таърихии минтақа, омезиши ҳунари меъморӣ бо бисёр ҷанбаҳои ҳунармандии исломӣ, истифодаи баъзе суннатҳои мазҳабӣ дар сохтору банду басти бино бунёд гардида, он яке аз биноҳои зеботарини Душанбе ба шумор меравад.

Майдони Маркази исмоилияи шаҳри Душанбе 16 гектар ва бинои марказ 3 гектарро фаро мегирад. Барои бунёди деворҳои марказ аз Самарқанд 3 миллион дона хишт оварда шуд. Дохили бино ба аз 4 бахш – маъмурӣ, иҷтимоӣ, барои ҷавонон ва маърифатӣ бо китобхона иборат аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Маркази исмоилияи Душанбе // Донишномаи Душанбе. — : СИЭМТ, 2016. — С. 397—398. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Ниёишгоҳҳо дар Душанбе
Гурӯҳ:Ислом дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Исмоилия
Ҳилоли Собӣ

**Ҳилоли Собӣ**, **Абулҳусайн Ҳилол ибни Муҳсин ибни Иброҳими Собӣ** (; 969, Ҳаррон — 4 декабри 1056, Бағдод) — девонсолор, , муҳаққиқ ва муаррихи эронитабори арабинавис аз хонадони Собиён, муаллифи «Ахбори Бағдод», «ал-Таърих», «Туҳфату-л-умаро фӣ таърихи-л-вузаро», «Русуми дорулхилофа» ва «ал-Сиёсат».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Hilāl al-Sābi’. *Rusūm Dār al-Khilāfa: The Rules and Regulations of the Abbasid Court*. Trans. Elie A. Salem. American University of Beirut, 1977.
Абдуллоҳи Маъсумӣ

**Абдуллоҳи Маъсумӣ**, **Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Аҳмад Маъсумии Исфаҳонӣ** (; ? — 1059, Исфаҳон) — файласуф, пизишк ва фақеҳи форс-тоҷик, шогирди Ибни Сино, муаллифи «Муфрадоти ақлия», «Шарҳи калимоту-л-мутақаддимин аз ҳукамо».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абдуллоҳи Маъсумӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
Кундурӣ

**Амидулмулк Абунасри** **Кундурӣ** (; ) — девонсолори эронӣ, вазири дарбори Салҷуқиён (1055—1063) дар аҳди Туғрали Салҷуқӣ ва Алпарсалон.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
*
Абунаср Мансур ибни Муҳаммади Ироқӣ

**Абунаср Мансур ибни Муҳаммади Ироқӣ** (; ? — 1068, Самарқанд) — қории Қуръон, фақеҳ ва муҳаддиси ҳанафимазҳаби форс-тоҷик, муаллифи «Китобу-л-ишорат фӣ-л-қироат».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* عبد الكريم بن محمد بن منصور التميمي. الأنساب (ط. الأولى). مجلس دائرة المعارف العثمانية. ج. 8. ص. 424.
Абулқосими Қушайрӣ

**Абдулкарим ибни Ҳавозин** **Абулқосим Қушайрии Нишобурӣ** (; ) — сӯфӣ, ориф, файласуф , , , мутакаллим, фақеҳ ва муфассири форс-тоҷик, муаллифи «Рисолаи Қушайрия», «ар-Рисола фӣ илм-ит-тасаввуф», «ал-Таҳбир фӣ илму-л-такбир» ва «Шарҳи асмоу-л-ҳусно».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Chopra, R. M., "SUFISM", 2016, Anuradha Prakashan, New Delhi. .
* *Encyclopedia Islam*
* عبد الکریم بن هوازن قشیری. رساله قشیریه تصحیح بدیع الزمان فروزانفر. انتشارات علمی فرهنگی تهران ۱۳۶۱
Ниёишгоҳ

**Ниёишгоҳ** () — ҷойгоҳе барои ниёиш, гирдиҳамоию парастиш дар ойини худобоварон.

## Эзоҳ
Ҳуҷвирӣ

**Алӣ ибни Усмон Ҷуллобии Ҳуҷвирии Ғазнавӣ** (; ) — сӯфӣ, ориф, ,  ва аз нахустин назариядонони номдори тасаввуфи форс-тоҷик, муаллифи «Кашфу-л-маҳҷуб», «ал-Баён ила-л-аҳли айён», «Минҳоҷу-д-дин», «Наҳву-л-қулуб».

## Эзоҳ
PyCharm

**PyCharm** як муҳити ҳамгирошудаи коркарди байниплатформавӣ барои забони барномасозии Python мебошад, ки аз ҷониби JetBrains  дар асоси IntelliJ IDEA таҳия шудааст. Ба корбар маҷмӯи асбобҳо барои навиштани код ва ислоҳкунандаи визуалӣ медиҳад.

Маҳсулот дар ду версия дастрас аст: PyCharm Community Edition - версияи ройгон, ки тибқи иҷозатномаи Apache иҷозатнома дорад ва PyCharm Edition Professional - версияи васеъи маҳсулот бо функсияҳои иловагӣ ва нармафзори хусусӣ мебошад  .

## Имкониятҳо

* Рамзи хатогиҳо бо истифода аз PyDev;
* Рефакторинги код;
* Дастгирии Git, SVN, Mercurial ва дигар системаҳои идоракунии версия;
* Ба итмом расонидани код.

## Плагинҳо
Истифодабарандагон метавонанд плагинҳои худро нависанд ва ба ин васила имкониятҳои PyCharm-ро васеъ кунанд. Баъзе плагинҳо аз дигар IDE JetBrains метавонанд бо PyCharm кор кунанд. Зиёда аз ҳазор плагинҳо мавҷуданд, ки бо PyCharm мувофиқанд.

## Ҳикоя
PyCharm ба бозори IDE барои рақобат бо PyDev бароварда шуд (аммо, PyCharm ҳоло PyDev-ро барои ислоҳи код истифода мебарад) ва маъмултарини Komodo IDE . Версияи бета дар моҳи июли соли 2010 бароварда шуд ва версияи 1.0 пас аз се моҳ нашр шуд.

Версияи 2.0 13 декабри соли 2011 бароварда шуд.

Версияи 3.0 24 сентябри соли 2013 бароварда шуд.

Нашри Community PyCharm, версияи озод ва кушодаасос, 22 октябри соли 2013 нашр шуд.

Дар моҳи марти соли 2016, JetBrains ба модели иҷозатномадиҳии обуна гузашт ва ҳамзамон рақамгузории версия тағйир ёфт. Ҳоло рақами версияи *YYYY ба назар мерасад.* *R*, ки дар он *YYYY* соли баровардан ва *R* ин нашр дар давоми он сол аст  .

## Иҷозатномадиҳӣ
Нашри касбии PyCharm дорои якчанд имконоти литсензия мебошад, ки аз рӯи вазифаҳо, арзиш ва шартҳои истифода фарқ мекунанд ва инчунин барои муассисаҳои таълимӣ ва лоиҳаҳои кушодаасос ройгон аст.

Ҳамчунин як версияи ройгони Community Edition мавҷуд аст, ки дорои маҷмӯи ихтисоршудаи хусусиятҳо мебошад  . Дар доираи иҷозатномаи Apache 2 паҳн карда шудааст. Ҳамзамон, PyCharm Community Edition метавонад барои эҷоди нармафзори хусусӣ, аз ҷумла нармафзори тиҷоратӣ истифода шавад  .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Саҳифаи PyCharm
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:JetBrains
Гурӯҳ:Python
Ифро Ҳурмуз

**Ифро Ҳурмуз**, **Фароя Ҳурмуз** (порси миёна: *Farāya Ōhrmazd*; ) — шаҳбонуи соcонӣ (бонбишн) ва ҳамсари шоҳаншоҳ Ҳурмузи II ва модари Шопури II.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Сосониён
Эмомалӣ Собирзода

**Эмомалӣ Абдурраҳим Собирзода** (20 июли 1972, ноҳияи Ваҳдат) — арбоби низомии тоҷик, генерал-лейтенант. Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2025)

## Зиндагинома
мини| Собирзода дар мулоқоти дуҷониба бо Анатолий Антонов.
Собирзода 20 июли соли 1972 дар шаҳри Ваҳдат дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Фаъолияти низомии худро соли 1992 оғоз карда, фавран дар қисмҳои низомӣ солҳои ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон хидмат кардааст. Моҳи феврали соли 2010 ба вазифаи фармондеҳи нерӯҳои хушкигарди Тоҷикистон таъин шуд. Вай то 24 ноябри соли 2015 дар ин мақом 5 сол кор кард, ки бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Собирзода ба ҷои генерал-майор Зариф Бобокалонов Сардори Ситоди генералии Қувваҳои Мусаллаҳ — муовини якуми вазири мудофиа таъин гардид.

## Нигаред низ
* Сардори ситоди генералӣ
* Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Артиши Тоҷикистон
* Шералӣ Мирзо
* Шералӣ Хайруллоев

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон
Раҷабалӣ Раҳмоналӣ

**Раҷабалӣ Раҳмоналӣ** (7 октябри соли 1967, ноҳияи Данғара) — генерал-полковник, фармондеҳи низомии нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон. Аз соли 2013 сардори Сарраёсати Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон.  

## Зиндагинома
Раҷабалӣ Файзалиевич Раҳмоналиев 7 октябри соли 1967 дар ш. Данғара, Вилояти Хатлони ҶШС Тоҷикистон маркази ноҳияи Данғара таваллуд шудааст.  Соли 1989 Мактаби олии сохтмони ҳарбӣ-сиёсии Таллинро бо ихтисоси ҳарбӣ-сиёсӣ хатм кардааст. Дар давоми хизмат дар Челябинск ва РСС Қазоқистон буд. 
Оиладор, соҳиби панҷ фарзанд аст.

## Фаъолият
Моҳи марти соли 1992 ба сафи Артиши миллии Тоҷикистон омада, дар Вазорати дифоъ дар вазифаҳои муовини комиссари ҳарбӣ хизмат кардааст.  Дар солҳои ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон дар отряди Фронти Халқии Тоҷикистон хизмат кардааст.  Моҳи январи соли 2004 ба ҷои Ғаффор Мирзоев фармондеҳи Гвардияи миллӣ шуд.  20 ноябри соли 2013 муовини аввали раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон таъин шуд, ки ҳамзамон бо вазифаҳои сардори Сарраёсати Қӯшунҳои сарҳадӣ ва Фармондеҳи Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ кор мекунад. 

thumb|250px|Фармондеҳи қӯшунҳои сарҳадии КДАМ, генерал-полковник Раҷабалӣ Раҳмоналӣ дар Тошкент соли 2019.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи мукофотҳои давлатӣ: ордени «Спитамен» (1997), ордени «Шараф» (1999) ва ордени «Зарринтоҷ дараҷаи II» (2013). 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Раджабали Рахмонали

Гурӯҳ:Зодагони соли 1967
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон
Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон

«**Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон**» (ҳоло «Арбоби ҳунари Тоҷикистон») — унвони фахриест, ки 28 марти соли 1939 Президиуми Совети олии ҶШС Тоҷикистон таъсис намудааст.

Унвон ба режисёрон, дирижёрон, оҳангсозон, меъморон, рассомон, ҳайкалтарошон ва диг. Ходимони санъат барои офаридани асарҳои барҷастаи соҳаи санъат, тарбия ва тайёр кардани кадрҳо барои ҷумҳурӣ ва барои офаридани корҳои илмӣ дар соҳаи санъат дода мешавад. Ашхосе, ки сазовори унвони «Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» гаштаанд, нишони сарисинагӣ ва шаҳодатнома мегирифтанд.

Солҳои 1939—1989 «Ходими хидматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон», Мувофики Укази Президиуми Совети олии ҶШС Тоҷикистон аз 6 январи соли 1989 унвони «Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» ба «Арбоби шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» иваз карда шуд. Минбаъд, солҳои 1991—1996 — «Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон» ном дошт.

## Нигаред низ
* Арбоби ҳунари Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
Назирхон Икромов

** Назирхон Ашӯрбоевич Икромов **(тав. 22.02.1975, ноҳияи Ғафуров), омӯзгор - номзади илмҳои таърих, дотсент
## Зиндагинома
Соли 1998 ДДХ ба номи академик Б.Ғафуровро хатм кардааст. Ихтисос, муаррих, муаллими таърих ва ҷамъиятшиносӣ.
* Солҳои 1998-2001 — аспиранти Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2000-2004 — муаллими кафедраи таърих ва афкори сиёсии халқи тоҷик. 
* Солҳои 2005-2015 — сармуаллими кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2015-2017 — дотсенти кафедраи таърихи Ватани Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Аз 08.2018 то ҳол — дотсенти кафедраи таърихи халқи тоҷики факултети таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

## Пайвандҳо
* ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Кафедраи умумидонишгоҳии таърихи халқи тоҷик. Икромов Назирхон Ашӯрбоевич
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих 
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Мирзотоҳир Набизода

** Мирзотоҳир Сайфидин Набизода **(зод. 27 декабри 1973, ноҳияи Ғафуров) — омӯзгор, номзади илмҳои таърих, дотсент

## Зиндагинома
Соли 1996 факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро бо бо ихтисоси муаррих, омӯзгори фанни таърих ва ҷамъиятшиносӣхатм кардааст.

## Корнома
* 1990—1991 — коргари комбинати таълимии истеҳсолии № 4 ноҳияи Ғафуров
* 1991—1996 — донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
* 1995—1997 — омӯзгори фанни таърихи мактаби миёнаи № 26 ноҳияи Ғафуров
* 1997—2000 — аспиранти Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
* 1999—2003 — мутахассиси шуъбаи кор бо ҷавонони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
* 2003—2010 — мутахассиси пешбари шуъбаи илм, мактабҳои олӣ ва миёнаи махсусивилояти Суғд
* 2010 (04 — 10) — мутахассиси пешбари шуъбаи илм ва маорифи вилояти Суғд
* 2010—2011 — иҷрокунандаи вазифаи мудири шуъбаи илм ва маорифи вилояти Суғд
* 2011—2019 — мутахассиси пешбари шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи Раиси вилояти Суғд
* 2019—2022 — сармутахассиси шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи Раиси вилояти Суғд
* 2022—2023 — муовини ректор оид ба тарбияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
* 2023—2025 — муовини ректор оид ба таълими Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
* аз 28 майи 2025 — ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Кафедраи умумидонишгоҳии таърихи халқи тоҷик. Набизода Мирзотоҳир Сайфидин

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Пода

[мини|299x299пкс|Навбати пода, [Элок|деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод]]
**Пода** — галаи чорпои хонагӣ (гов), ки бо мақсади парваришу чаронидан ташкил карда мешавад.

Пода чорпои аз ҷиҳати зот, синну сол ва аҳаммияти истеҳсолӣ гуногунро дар бар мегирад. Таркиби пода, таносуби гурӯҳҳои алоҳидаи ҳайвонот дар он, таъйинот, саршумори чорпо ва муҳлати истифодаи онҳо ба шартҳои ташкилию хоҷагии таҷдиди пода вобаста аст. Масалан, дар подаи ҷамъиятӣ подаи говҳои дӯшоӣ, подаи гӯсолаҳо, подаи ҷавонаҳо, подаи чорпои парворӣ ва ғайраро ҷудо мекунанд. подаи говҳои дӯшоӣ 100—200 сар, подаи ҷавонаҳо 150—200 сар, гӯсолаҳо 30-50 сар мешавад. Вале дар подаи аҳолӣ зот, синну сол (ба ғайр аз гӯсолаҳо) ва миқдори чорпо чандон ба эътибор гирифта намешавад. Миқдори чорпои пода вобаста ба саршумори чорпои аҳолӣ кам ё зиёд шуда метавонад. Подаро подабонон ба чаро мебаранд.

## Нигаред низ
* Рама
* Гала

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Чорводорӣ
Похсадевор

**Похсадевор** — як навъ девор, ки аз қадимулайём дар байни тоҷикон ва мардуми Осиёи Миёна маълум аст.

Дар сохтани похсадевор, маъмулан, чор нафар — ду нафар лойгар, лойбур ва устои деворгар ширкат менамоянд. Лойбурҳо лойи похсадеворро тайёр мекунанд, Баъди тайёр ва барои похса мувофиқ шудани лой, лойбур бо бели махсуси оҳанӣ лойро пора-пора бурида ба усто медиҳад ва устои деворгар ин пораҳои лойро ба девор гузошта, канорҳои онро ҳамвор мекунад, то ки сатҳи девор ҳамвор гардад. Баъд аз бардоштани ҳар қабати похса мегузоранд, ки он каме бихушкад. Баъд қабати дигарро мезананд. Ин амал пайдоиши сӯроху тарқишҳои дутарафа (умқи)-ро дар девор пешгирӣ мекунад. Маъмулан лойи похсадеворро аз пойдевор мегиранд. Ҳангоми бунёди иморати одӣ баландии як похса 60-100 см, ғафсиаш 40-60 см мешавад. Дар ибтидо ба пойдевори похсадевор най ё чӯб мегузоштанд. Ҳоло пойдеворҳои бетонӣ, хишти пухта ё сангӣ бардошта мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Зафар Ҷаводов

**Зафар Ҷаводов** (*Ҷаводов Зафар Ризоевич*; ) — ҳунарпешаи театр ва синамо, коргардон ва таҳиягари тоҷик, Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1991). Узви Иттиҳодияи синамогарони ИҶШС (1979).

## Зиндагинома
Зафар Ҷаводов 26 октябри соли 1945 ба дунё омадааст. Соли 1985 Театри лухтаки Душанберо таъсис додаст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Амиди Лӯякӣ

**Фазлуллоҳ Амиди Лӯякӣ**, **Амиди Суном** () —  ва қасидасарои порсигӯи шибҳиқораи Ҳинд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* لویکی، فضل‌الله عمید، دیوان عمید، مرتبه نذیر احمد، لاهور: مجلس ترقی ادب، ۱۹۸۵ میلادی.
* Dictionary of Indo-Persian Literature, by Nabi Hadi. on: Amid-iSunam. بازدید: دسامبر ۲۰۰۸.
Ҳаҷвнигор

мини|Обри Бердсли. Иллюстратсия барои "Лисистрата" аз ҷониби Аристофан
**Ҳаҷвнигор** — шахс, муаллиф ё иҷрокунандаи асарҳои ҳаҷвӣ, шахси ба ҳаҷвӣ майл дошта; шӯхӣ, ҳаҷвнигор, ҳаҷвнавис, хандон, ширинкор.

## Этимология
Калимаи русии *юморист* (ҳаҷвнигор) аз   — табъ, табъи боло. Дар навбати худ *humour-и* англисӣ аз  — рутубат, моеъ: аз рӯи таълимоти қадим дар бораи муносибати чор «моеъ»-и бадани инсон, ки чор хислат ё характерро муайян мекунад.

## Нависандагон, классикони мазхакаи бадеӣ

### Замони антиқа
* Апулей

### Асри миёна
* Франсуа Рабле

### Садаи XIX
* Александр Грибоедов
* Марк Твен
* Бернард Шоу

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Юмор / Попов Ю. H., Пинский  Л. Е. // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорон
Гурӯҳ:Ҳаҷв
Киромиддин Мухторов

**Киромиддин Тоҷиевич Мухторов** (тав. 20.10.1977,  ноҳияи Мастчоҳ) — омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент.  
## Зиндагинома
Соли 2001 Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон, шуъбаи рӯзонаро хатм намудааст. Ихтисос, ҳуқуқшинос
* Солҳои 2001-2002 — ассистенти кафедраи ҳуқуқи конститутсионии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Солҳои 2002-2004 — Раиси созмони ҷавонони факултети ҳуқуқшиносии ДДБҲСТ
* Солҳои 2004-2005 — Раиси Кумитаи иттифоқи касабаи факултети ҳуқуқшиносии ДДҲБСТ
* Солҳои 2005-2006 — Муовини декани факултети ҳуқуқшиносӣ оид ба тарбияи ДДҲБСТ
* Солҳои 2006-2008 — Муовини декани факултети ҳуқуқшиносӣ оид ба таълими ДДҲБСТ
* Солҳои 2012-2013 — иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи назария, таърихи давлат ва ҳуқуқи ДДХБСТ
* Солҳои 2013-2015 — дотсент, мудири кафедраи ҳуқуқи конститутсионии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати ТоҷикистонТ
* Солҳои 2015-2017 — Муовини раиси шаҳри Бустони вилояти Суғд
* Аз марти соли 2017 - 27 августи соли 2018 — Сардори маркази иттилоот ва таҳлили Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Аз августи 2018 то ҳол — и.в. мудири кафедраи ҳуқуқшиносии факултети таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Абдуазиз Бобоев

** Абдуазиз Абдусамиевич Бобоев **(тав. 5.05.1982,  ноҳияи Бобоҷон Ғафуров) - омӯзгор, номзади илмҳои таърих.  
## Зиндагинома
Абдуазиз Бобоев соли 2004 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров-ро хатм кардааст. Ихтисос, ҳуқуқшинос. 
* Солҳои 2004-2008 - омӯзгори кафедраи фанҳои давлатӣ ва ҳуқуқии факултети Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
* Аз сентябри соли 2010- то ҳоло - сармуаллими кафедраи ҳуқуқшиносии факултети таърих ва ҳуқуқ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Ас-Сувайдӣ

**Иззуддин Абуисҳоқ Иброҳим ибни Муҳаммад ибни Тархони Сувайдӣ** () — пизишки маъруфи Димишқ, раиси бемористони Бобилбарид ва Нурӣ , муаллифи «ал-Боҳир фӣ хавоси-л-ҷавоҳир» ва «ат-Тазкирату-л-ҳодия ва-з-захирату-л-кофия».

## Эзоҳ
Тоҷулмулк

**Тоҷулмулк**, **Абулғаноим Марзбон ибни Хусрави Фирӯз** (; 1046, Форс — 1093) — давлатмарди эронӣ, вазири дарбори Салҷуқиён (1092—1093).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абулмузаффари Самъонӣ

**Абулмузаффари Самъонӣ**, **Мансур ибни Муҳаммади Самъонӣ** (; 1034, Марв — 1096, ҳамон ҷо) — муҳаддис, муфассир ва фаҳеҳи аҳли суннат, муаллифи «Тафсиру-с-Самъонӣ», «ал-Интисору-л-асҳобу-л-ҳадис», «ал-Қавотеъ фӣ усулу-л-фиқҳ», ва «ал-Табақот».

## Эзоҳ
Абдурраҳмон ибни Муҳммад Довуди Бушанҷӣ

**Абдурраҳмон ибни Муҳммад Довуди Бушанҷӣ** (984, Бушанҷ — 1075, ҳамон ҷо) — адиб, фақеҳ, муҳаддис ва аз бузургони машоихи Хуросон, устоди Абулқосими Зӯзанӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абдурраҳмон ибни Муҳммад Довуди Бушанҷӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
Абдулмалик Бурҳонӣ

**Абдулмалики Бурҳонӣ**, **Амирушшуаро** (; 1010, Нишопур — 1076, Қазвин) — ҳаким ва и қасидасарои форс-тоҷики аҳди Салҷуқиён, падари Амир Муиззии Нишопурӣ.

## Эзоҳ
Нострадамус

**Мишéл де Нóтрдам** (), маъруф ба **Нострадамус**; ) - пизишк,  ва пешгӯи фаронсавӣ. Бисёре аз ҳаводису ҷангҳои оянда, пас аз иттифоқ уфтодан, пешгӯияшон ба вай мансуб шудааст.

## Эзоҳ