open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гилгит-Балтистон

**Гилгит-Балтистон** (, ), то соли 2009 **Ҳудудҳои Шимолӣ** (, ) — воҳиди маъмурие ки дар шимоли минтақаи идоракунии Покистон, дар қисмати собиқ кишвари Кашмир воқеъ аст. Масоҳати Гилгит-Балтистон 72 971 км² ва шумораи аҳолиаш, тақрибан 1 млн нафар аст. Ин минтақа — қисми бузурги ҳудуди Кашмир, ҳудудест, ки зиддияти ҳудудии байни Ҳиндустон, Покистон ва Чин гардидааст.
## Таърих
Таърихи таъсис - 1 июли 1970.

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисод
## Аҳолӣ
 
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иёлатҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Гилгит-Балтистон
Хайбер-Пухтунхво

**Хайбер-Пухтунхво** ( ,  , ), то апрели соли 2010 *Минтақаи Сарҳади Шимолу Ғарбӣ* (, ), номгузории дигар **Сарҳад** (, ) — яке аз чор  иёлатҳои Покистон аст. Аҳолии асосӣ — паштунҳо, инчунин хиндко, дар водиҳои Ҳиндукуш халқҳои дардҳо, бузаргтарин аз онҳо халқи *кхо* аст. 31 майи соли 2018 Маҷлиси миллии Покистон Минтақаҳои қабилавии идоракунии федеролиро ба Хайбер-Пухтунхво муттаҳид намудааст.   

## Номгузорӣ
Номгузории навини иёлат аз 2 ном бармеояд:
* Гузаргоҳи Хайбер — Гузаргоҳи Хайбер, роҳи қадимтарин дар Осиёи Ҷанубӣ аз сӯи Шмолу Ғарб.
* Пухтунхво —  пушт. шарқӣ [paxtunχwɑː] «замини паштунҳо».
## Таърих
Таърихи таъсис - 1 июли 1970. 31 майи соли 2018 Маҷлиси миллии Покистон Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳоро ба Хайбер-Пухтунхво муттаҳид намудааст.

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт
## Аҳолӣ
 
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иёлатҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Хайбер-Пухтунхво
Озод-Кашмир

**Озод Ҷамму ва Кашмир** (; мухтасар — **Озод-Кашмир**, яъне «Кашмири озод») — воҳиди маъмурие ки дар ҷануби минтақаи идоракунии Покистон, дар қисмати  собиқ кишвари Кашмир воқеъ аст. Де-факто дар ҳайати Покистон мебошад, аммо расман Покистон онро ҳамчун минтақаи худидоракунии мустаъқил бо ҳукумати хеш эътироф намудааст. Бо иёлати Ҷамму ва Кашмири Ҳиндустон дар қисми шарқ ҳамсарҳад аст., инчунин бо иёлатҳои покистонии Хайбер-Пухтунхво дар ғарб, Гилгит-Балтистон дар шимол ва Панҷоб дар ҷануб ҳамсарҳад мебошад. Маркази маъмурӣ — шаҳри Музаффаробод. Масоҳат —  Аҳолӣ — 
## Таърих
Озодии Кашмир октябри соли 1947 ҳамчун намуди эътироз бар зидди ҳукмронии махароҷа Хари Сингх эълон шуда буд. Пас аз Ҷанги якуми ҳинду-покистонӣ сарҳади муосири байнидавлатӣ, бо ҳудудҳои ғарбии минтақаи ҷуғрофии Ҷамму ва Кашмир (ва ду шаҳри асосӣ — Сринагар ва Ҷамму — дар ҳудуди Ҳиндустон) ба миён омадаанд. Озод-Кашмир дар амал (де-факто) минтақаи Покистон аст. Гарчанде он аз иёлати  Ҷамму ва Кашмири Ҳиндустон ҷудо нест, ва мавҷудияти  иёлати  Ҷамму ва Кашмир ҳамчун ҳолати муваққати муқаррар шудаааст, то замоне, ки пурра ба ҳайати Покистон нагузурад. Тақсимоти Ҷамму ва Кашмирро аз рӯи аломати мазҳабӣ, ки намояндаи СММ ҷаноби Оуэн Диксон дар сентябри соли 1950 пешниҳод намуда буд, аз ҷониби Ҳиндустон ва Покистон рад гардида шуд.
## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт
## Аҳолӣ
 
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иёлатҳои Покистон
Гурӯҳ:Минтақаи Озод-Кашмир
Куррам

**Куррам** (  ) — яке аз ҳафт маъмурияти Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Парачинар.  

Масоҳат — 3,380 км². Аҳолӣ — 448,310 (1998 )  . 

## Сатҳи саводнокӣ
Сатҳи саводнокӣ дар Куррам яке аз баландтарин дар Минтақаи қабилаҳо ба ҳисоб меравад, ки соли 2007  25%-ро ташкил додааст. Саводнокӣ: 35.1%  мардон ва 14.4% занҳо (сатҳи баландтарин дар байни қабилаҳо).  

## Нигаред

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*   (англисӣ) ) 
*   (англисӣ) ) 
Гурӯҳ:Минтақаҳои қабилавӣ дар Покистон
Моҳманд

**Моҳманд** (    (    Моҳманд ) — яке аз ҳафт маъмурияти Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Маркази маъмурӣ — шаҳри Галанай аст . Масоҳат —  2296 км². Аҳолӣ —  334,453 (1998).   

Дар Моҳманд асосан паштунҳои гурӯҳи Моманд сукунат доранд . 

## Сатҳи саводнокӣ
Сатҳи саводнокӣ дар Моҳманд 15,8% -ро ташкил медиҳад. Саводнокӣ: 27.1% мардон ва 4.2% занон.  

## Нигаред

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Минтақаҳои қабилавӣ дар Покистон
Вазиристони Шимолӣ

**Вазиристони Шимолӣ** (    (    Вазиристони Шимолӣ ) —  як музофот дар иёлати  Хайбер-Пухтунхвои Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Маркази маъмурӣ —   шаҳри Мираншаҳ аст. Масоҳат —  11 585 км². Аҳолӣ —  361,246 нафар (1998). То 31 майи соли 2018, маъмурияти Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда буд.

## Амалиёти низомӣ
Ҳазорон нафар ғайринизомиёни покистонӣ дар Вазиристони Шимолӣ дар  амалиёти низомӣ алайҳи ҷангиёни  Вазиристони Ҷанубӣ дар соли 2009 ҷалб шуда буданд.

29 октябри соли 2010 Вазири корҳои хориҷии Покистон Шоҳ Маҳмуд Қурешӣ изҳорот дод, ки 35,000 низомиёни  Покистон  омодаанд  ба муқобили Толибон дар Вазиристони Шимолӣ ҳамла кунанд .

Ин изҳорот пас аз чанд рӯз пас баррасӣ гардид, ки Котиби давлатии ИМА Ҳиллари Клинтон эълом кард, ки Вашингтон ба Покистон аз рӯи лоиҳаи кумаки молиявӣ ба кишвар дар мубориза бо терроризм 2 миллиард доллар медиҳад.

Иёлоти Муттаҳида ба амалиёти рӯи заминӣ водор мекард, зеро Вазиристони Шимолӣ барои Толибон як пойгоҳи мустаҳкам аст.

17 январи соли 2011 Покистон расман ба Вашингтон эълом намуд, ки аз амалиёти низомӣ дар Вазиристони Шимолӣ даст мекашад. Ба гуфтаи Ашфақ Каёнӣ, ҳамлаи низомиён танҳо он вақт оғоз мешавад, ки худи мақомоти Покистон онро зарур шуморад. Дар ин муддат дар Вазиристони Шимолӣ аллакай 38,000 сарбози артиши Покистон ва Қӯшунҳои сарҳадбонон ҷойгир шудаанд, аммо коршиносон мегӯянд, -  амалиёти пуррамиқёси низомӣ дар Вазиристони Шимолӣ як озмоиши ҷиддӣ барои онҳо мебошад  
## Нигаред

* Вазиристон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Минтақаҳои қабилавӣ дар Покистон
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Хайбер (маъмурият)

**Хайбер** (    Хайбер ) — яке аз ҳафт маъмурияти Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. 

. Масоҳат — 2,557 км². Аҳолӣ — 546,730 (1998) ) 

## Сатҳи саводнокӣ
Хайбер дорои сатҳи баландтарини саводнокӣ дар Минтақаи қабилаҳо мебошад, ки дар соли 2007 саводнокии аҳолӣ 32,7% буд. Саводнокӣ: 54,3% мардон ва 10,7% занонро ташкил медиҳад.  

## Нигаред

* Гузаргоҳи Хайбер 
* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*   (англисӣ) ) 
*   (англисӣ) ) 
Гурӯҳ:Минтақаҳои қабилавӣ дар Покистон
Вазиристони Ҷанубӣ

**Вазиристони Ҷанубӣ** (    (    Вазиристони Ҷанубӣ ) —  як музофот дар иёлати  Хайбер-Пухтунхвои Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Маркази маъмурӣ —   шаҳри  Ван аст. Масоҳат  6 619 км². Аҳолӣ 429 841 нафар (1998). То 31 майи соли 2018, маъмурияти Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда буд.

## Таърих
Вазиристони Ҷанубӣ минтақаи камаҳолӣ аст, ки дар он қабилаҳо зиндагӣ мекунанд. Ин пойгоҳи Толибон дар Покистон аст, ки ҷангиён он минтақаро ҳамчун пойгоҳ барои ҳамлаҳо дар саросари кишвар истифода мекунанд. Соли 2009, шумораи террористон дар ин ҷо тахминан 10,000  тан буданд.

17 октябри соли 2009 артиши Покистон бо мақсади барқарор кардани назорати конститутсионӣ ва берун кардани толибон аз қаламрави худ ба минтақа як ҳамлае оғоз кард. Дар ин амалиёти низомӣ 28 ҳазор сарбоз ширкат доштанд. Ҳукумати Покистон ба фаъолона ҷалб намудани қабилаҳои маҳаллӣ барои иштирок дар задухурдҳо бо Толибон кушиш намуд.

12 декабри соли 2009 сарвазир Юсуф Реза Гилонӣ пирӯзии Покистонро дар Вазиристони Ҷанубӣ эълон кард . Инчунин гузориш дода шуд, ки озод кардани ин минтақа аз силоҳбадастон идома хоҳад ёфт .

21 январи соли 2010, артиши Покистон изҳорот дод, ки барои пурра аз террористон озод кардани Вазиристони Ҷанубӣ аз шаш моҳ то як сол лозим мешавад .

## Нигаред

* Вазиристон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Минтақаҳои қабилавӣ дар Покистон
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо

[чап|мини|215x215пкс| Тақсимоти маъмурии Иёлати [Иёлати Хайбер-Пухтунхво|Хайбер-Пухтунхво (ранги сабз) ва ҳудудҳои минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо (ранги кабуд) ]]

**Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо** (     ) инчунин  **Минтақаи** **қабилавӣ** номида мешавад **—** як минтақаест, ки дар шимолу ғарби Покистон мавҷуд аст, дар байни иёлати Хайбер-Пухтунхво (собиқ *Минтақаи Сарҳади Шимолу Ғарбӣ*) ва сарҳад бо Афғонистон ҷойгир шудааст. Дар шимол бо Афғонистон, дар шарқ бо Хайбер-Пухтунхво ва дар ҷануб бо Балуҷистон ҳамсарҳад аст . Масоҳаташ - 27 219 км². 

## Таърих
24 майи соли 2018 Маҷлиси Миллии Покистон барои муттаҳид кардани МИФҚ ва МСШҒ розӣ шуд . 25 май сенат ин масъаларо баррасӣ кард. 31 май қаламрави Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо (МИФҚ) ба иёлати Хайбер-Пухтунхво (собиқ *Минтақаи Сарҳади Шимолу Ғарбӣ)* ҳамроҳ карда мешавад . 

## Сохтори ҳукумат
Ба таври васеъ, Минтақаи қабилаҳо аз ҷониби Толибон назорат карда мешуд. Тибқи конститутсияи Покистон, салоҳияти судҳои Покистон (алалхусус Суди Олӣ ) ба қаламрави Минтақаи қабилавӣ дароз карда нашудааст. 

Ин қаламрав ба ягон иёлати кишвар дохил набуд ва худи иёлат набуд. Маркази маъмурии МИФҚ шаҳри Пешовар буд, ки худ қисми он набуд, балки пойтахти иёлати Хайбер-Пухтунхво буд . 

## Тақсимоти маъмурӣ
Аз ҷиҳати маъмурӣ ба ҳафт Минтақаҳои қабилавӣ ва шаш Минтақаҳои наздисарҳадӣ тақсим карда шудааст. 
мини|403x403пкс| Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда (FATA)

### Минтақаҳои қабилавӣ

# Баҷаур 
# Куррам 
# Моҳманд 
# Оракзай 
# Вазиристони Шимолӣ 
# Хайбер 
# Вазиристони Ҷанубӣ

### [[Минтақаҳои наздисарҳадӣ]]

# Банну 
# Дера Исмоилхон 
# Коҳат  
# Лакии Марват  
# Пешовар 
# Танк

## Нигаред

* Минтақаҳои наздисарҳадӣ

## Адабиёт

* Минтақаи қабилавии Покистон - бозорест, ки дар он шумо метавонед ханҷар ва оташфишони зидди ҳавопаймо харед // РИА Хабарҳо 
Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии Покистон
Гурӯҳ:Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Минтақаҳои наздисарҳадӣ

мини|Минтақаҳои наздисарҳадӣ ва маъмуриятҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда.
**Минтақаҳои наздисарҳадӣ** (  ) як гурӯҳи воҳидҳои хурди маъмурӣ дар минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда, ки бевосита дар қисми шарқи ҳафт маъмуриятҳои қабилавӣ ва дар ғарби иёлати Хайбер-Пухтунхво ҷойгир шудаанд. Ҳар як минтақаҳои наздисарҳадӣ бо номи ҳавзаи ҳамшафати иёлати Хайбер-Пухтунхво номгузорӣ шудаанд ва ба афсари масъулини ҳамоҳангсозии ноҳия аз ин ҳавза тобеъанд . Идоракунии умумии минтақаҳои наздисарҳадӣ тавассути котиботи ҳудудҳои қабилавӣ, ки дар шаҳри Пешовар ҷойгиранд, амалӣ карда мешавад. 

## Инчунин нигаред

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда 
* Хайбер-Пухтунхво

## Эзоҳ

## Пайванд

* Ҳукумати ҳудудҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда   ) 
* Вазорати федералии давлатҳо ва минтақаҳои наздисарҳадии Покистон    )

Гурӯҳ:Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда
Банну

мини| Минтақаҳои наздисарҳадӣ ва маъмуриятҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда.
**Банну** (  ) —  минтақаи наздисарҳадӣ, як воҳиди хурди маъмурӣ дар Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст.  Ин минтақаро афсари ҳамоҳангсозии ҳавзаи Банну идора мекунад  . Идоракунии умумии минтақаҳои наздисарҳадӣ тавассути котиботи ҳудудҳои қабилавӣ, ки дар шаҳри Пешовар ҷойгиранд, амалӣ карда мешавад . 

## Аҳолӣ
Қабилаи асосӣ дар минтақа  —  Бҳиттанӣ (анг. Bhittani) аст  . 

## Инчунин нигаред

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда 
* Банну (ҳавза) 

## Эзоҳ

## Пайванд

* Ҳукумати ҳудудҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда   ) 
* Вазорати федералии давлатҳо ва минтақаҳои наздисарҳадии Покистон    ) 
Гурӯҳ:Минтақаҳои наздисарҳадӣ
Христиан фон Волф

**Хри́стиан фон Волф** (; 24 январи 1679, Бреслау, Силезия, Империяи Руми Муқаддас — 9 апрели 1754, Галле, Саксония, Империяи Руми Муқаддас) — , , файласуф, ҳуқуқшинос, қомуснигор ва рӯҳшиноси олмонӣ. Узви АИ Берлин, узви фахрии АИ Петербург (аз соли 1725). Шогирди Г. В. Лейбнис.

## Зиндагинома
Риёзиёт ва фалсафаро дар Университети Йен омӯхтааст. Солҳои 1703-05 дар Университети Лейпсиг кор кардааст. Солҳои 1706-23 ва 1741-54 профессор Университети Галла (аз соли 1743 канслери донишгоҳ). Соли 1723—1740 барои озодфикрӣ аз Пруссия ронда шуд. Дар ҳамон солҳо дар Университети Марбург дарс додааст ва дар он ҷо М. В. Ломоносов аз дарсҳои вай баҳра бардоштааст. Барои таъсиси АИ Петербург ва даъват намудани олимони маъруф, аз ҷумла Николай ва Даниил Бернулли, Я. Герман мусоидати бевосита кардааст. Муаллифи асарҳои илмӣ ва таълимӣ дар соҳаҳои физика ва риёзиёт. Асари чорҷилдии Христиан фон Волф «Асосҳои илмҳои риёзӣ» борҳо такроран чоп шудааст. Ӯ нуқтаро чун аломати зарб ва дунуқтаро чун аломати тақсим дар риёзиёт ҷорӣ карда, дар соҳаи назарияи қаторҳо низ таҳқиқот анҷом додааст. Христиан фон Волф оид ба риёзиёт якчанд асар навиштааст, ки ба ташкили таълими он дар Олмон ва Русия таъсири зиёд расонидаанд. Хусусан «Луғати риёзӣ», ки соли 1716 дар Лейпсиг ба табъ расид, яке аз аввалин луғатҳои риёзӣ буда, дар равияи донишномаҳо навишта шудааст. Христиан фон Волф намояндаи ҳуқуқи табиӣ ва бунёдгузори аксарияти мафҳумҳои ҳуқуқии садаи XIX буд. Ӯ асосҳои мафҳумҳои фалсафии забони олмониро гузошт, ки бисёри онҳо то ҳол мавриди истифода қарор доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Жучков В. А. Из истории немецкой философии XVIII в. Предклассический период. От вольфовской школы до раннего Канта. М., 1996.

## Сарчашма
*
Волфрамит

**Волфрами́т** — минерал, формулаи кимиёиаш (FeMn)WO4.

Волфрамит соли 1758 дар таркиби минерали шеелит кашф шуд. Кристаллбандиаш моноклинӣ. Асоси сохтори кисталлҳояшро занҷирчаҳои каҷукилеби (Mn, Fe) O6 ва октаэдрҳои WO6 ташкил медиҳанд. Кристаллҳояш призмашакли дарозу кӯтоҳ, сандуқчамонанд буда, дуқуллаанд. Рӯяҳои кристаллҳояш рахдор. Ранги волфрамит – сиёҳи дорчинӣ, ферберит – сиёҳ, гюбнерит – қаҳваӣ. Вазни хоссаш 7100–7600 кг/м3. Манбаи асосии унсури волфрам. Хӯлаҳои сахти аз волфрам (3–15%), хром (25–35%), кобалт (45–65%) ва карбон (0,5–2,7%) таркибёфтаро барои рӯйпӯши бели экскаваторҳо, плугҳо, паррачархи турбинаҳо, қайчиҳо ва ғ. истифода мекунанд. Филиззи волфрамро барои истеҳсоли лампаҳои барқӣ, асбобҳои гармкунанда (то 3000°С), дар филиззкорӣ (металлургия)-и сиёҳ барои истеҳсоли пӯлодҳои махсус, дар саноати асбобсозӣ ва дигар соҳаҳо ба кор мебаранд. Конҳои В. дар Тоҷикистон, Хитой, Қазоқистон, Русия, Боливия, Ҷопон, Алания мавҷуданд.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фербери Г. В. Структурная петрология, деформированных горных пород /Тарҷума аз англисӣ. М., 1949;
* Геологический словарь. Т. 1. М., 1983;
* Ҷанобилов М. Минералогия. Д., 2013.	

## Сарчашма
*
Аваран (ҳавза)

**Аваран** ( урду: ضلع اواران  англ. Awaran District Awaran ) - яке аз 30 ҳавзаҳои иёлати Балуҷистони Покистон аст. Маркази маъмурӣ шаҳри Аваран. Таърихи таъсис	-
11 ноябр 1992
## Пайванд
* AWARAN DISTRICT AT A GLANCE 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳавзаҳои Покистон
Q4133068
Бахшҳои Покистон

Сохтори маъмурии Покистон чаҳор иёлат ва ду минтақаи мухтори Покистон ({{lang-ur| )  дорад. Онҳо ба маъмуриятҳои маъмурии хурдтар тақсим мешаванд, ки аз бахшҳо ва таҳсилҳо иборат аст. Ин сохтори маъмурӣ соли 2000-ум барҳам дода шуд, вале соли 2008 бозпас барқарор гашт. Ба ин тақсимоти маъмурӣ Ноҳияи федеролии пойтахт ва минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федеролӣ назоратшаванда дохил намешавад . 
## Воҳидҳои маъмурии кишвар
}

{|class="wikitable"
## Бахшҳо

## Эзоҳ

## Нигаред
* Сохтори маъмурии Покистон 
* Иёлатҳои Бангладеш

## Манобеъ

* مشارکت‌».کنندگان ویکی‌پدیا.  «   Дар *[[Википедияи Англисӣ|энсиклопедияи англисии Википедия]]* 2 феврал баррасӣ карда шуд.».

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Бахши Калот (Покистон)

**Бахши Калот**  (  ) яке аз бахшҳои Балуҷистон дар Покистон аст, ки дар соли 2000-уми ислоҳоти маъмурӣ дар Покистон хориҷ карда шуд. Аммо он дар соли 2008 барқарор гардид. Ноҳияҳои бахш иборатанд аз:

* Ноҳияи Калот 
* Ноҳияи Хоран 
* Шаҳристони Хездор 
* Ноҳияи Лесбила  
* Ноҳияи Мастунг 
* Ноҳияи Шаҳид Сакандаробод 
* Ноҳияи Вошак  
* Аваран

## Ҷусторҳои вобаста
* Калот, Покистон

## Адабиёт
* مشارکت‌».کنندگان ویکی‌پدیا.  «Дар *[[Википедияи Англисӣ|энсиклопедияи англисии Википедия]]* 2 феврал баррасӣ карда шуд.».

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Балуҷистон
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Минтақаи наздисарҳадии Танк

мини|Минтақаҳои сарҳадӣ ва минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ назоратшаванда.
**Минтақаи наздисарҳадии Танк** (  )  —  минтақаи наздисарҳадӣ, як воҳиди хурди маъмурӣ дар Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашавандаи Ҷумҳурии Исломии Покистон аст. Ин минтақаро афсари ҳамоҳангсозии ҳавзаи Танк идора мекунад . Идоракунии умумии минтақаҳои наздисарҳадӣ тавассути котиботи ҳудудҳои қабилавӣ, ки дар шаҳри Пешовар ҷойгиранд, амалӣ карда мешавад.

## Ҷуғрофиё ва иқлим
Минтақа ноҳамвор аст, тадриҷан аз шимолу ғарб ба ҷанубу шарқ боло меравад. Нуқтаи баландтарин дар минтақа дар баландии 1943 м аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Ин минтақа бо тобистони гарм ва зимистонҳои хунук тавсиф карда мешавад. Мавсими тобистон аз апрел то октябр, мавсими зимистон - аз ноябр то март давом мекунад .

## Аҳолӣ
Дар қабилаи асосӣ дар минтақа - Бҳитанӣ (ки дар минтақаҳои наздисарҳадии Дера Исмоилхон ва Банну низ зиндагӣ мекунанд ) .

## Инчунин нигаред

* Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ идорашаванда 
* Танк (ҳавза)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Минтақаҳои наздисарҳадӣ
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Волюнтаризм

**Волюнтари́зм** ( — ирода) — равияи фалсафиест, ки иродаро принсипи олии ҳастӣ шумурда, онро дар ҳастии маънавӣ дар мади аввал мегузорад.

## Таърих
Волюнтаризм дар муқобили ратсионализм қарор дошта, ҳолатест вобаста ба баъзе лаҳзаҳои ҳалкунанда дар раванди қабул ва воқеӣ гардондани қарори сиёсӣ ва ирода. Мафҳуми волюнтаризмро бори нахуст Ф. Теннис соли 1883 истифода кардааст. волюнтаризм субъективияти мақсадҳо ва озодии интихоби воситаҳоро пеша намуда, на ҳама вақт қонунҳои воқеии инкишофро ба ҳисоб мегирад, аз ин рӯ, ба авторитаризм ё тоталитаризм, инқилобчигии барзиёд ё анархизм оварда мерасонад. Андешаҳои волюнтаризмро дар таълимоти Августин, И. Кант, И. Г. Фихте, Шеллинг, Г. Гегел, А. Шопенгауэр, Э. Гартман пайдо намудан мумкин аст. Августин иродаро асоси ҳамаи равандҳои маънавӣ медонист. Аммо И. Д. Скот иродаро аз ақл бартар мешумурд. Асоси волюнтаризми навин таълимоти И. Кант дар бораи афзалияти ақли амалӣ ба ҳисоб меравад. Ба андешаи И. Кант, ҳарчанд ҳастии иродаи озодро аз ҷиҳати назарӣ на рад кардан мумкин аст ва на исбот, ақли амалӣ эътибори озодии иродаро тақозо менамояд, вагарна қонунҳои ахлоқию маънавӣ моҳияти худро аз даст медиҳанд. Фихте иродаро асоси шахсият ва фаъолияти «Ман»-ро принсипи эҷодии мутлақи ҳастӣ дониста, онро ба сифати манбаи маънавии олам дарк мекард. Ба назари ӯ, ирода табиатан мазмуни ақлонӣ дошта, сарчашмаи амалишавии мабдаи ахлоқӣ мебошад. Андешаҳои Фихтеро Шопенгауэр танқид ва рад кардааст. Дар фалсафаи ӯ ирода ҳамчун равияи мустақил ташаккул ёфта, ба таври ирратсионалӣ ҳамчун нахустмабдаи нобино, ғайриоқил, бидуни мақсад амалкунандаи ҷаҳон таъбир гардид. Шопенгауэр «чизҳо дар худ»-и Кантро ба сифати иродае маънидод менамояд, ки дар сатҳи мухталифи инкишофи воқеии олам зоҳир мегардад. Ӯ шуур ва ақлро зуҳуроти баъдии ирода медонад. Дар таълимоти ӯ ирода бо пессимизм робитаи зич дорад. Ғояҳои волюнтаристии Шопенгауэр дар ташаккул ва рушди фалсафаи Нитсше таъсири амиқ расонидааст.

Решаҳои иҷтимоии волюнтаризмро муносибатҳои ҳукмронию тобеъ намудан ташкил намуда, он ба сиёсати зӯроварӣ ва фишороварӣ такя менамояд. волюнтаризми сиёсӣ дар сиёсати амалии низомҳои сиёсии зиддимардумӣ ва сиёсати авантюристии доираҳои ҳукмрони баъзе кишварҳои ғайридемократӣ, дар фаъолияти ташкилотҳои фашистӣ, милитаристӣ, ҳаракатҳои ифротгароӣ (ирҳобӣ) зоҳир мегардад. Дар шароити имрӯза заминаҳои ташаккул ва инкишофи волюнтаризм қариб дар тамоми кишварҳое, ки анъанаи қавии демократии идораи ҷомеа надоранд ва низоми сиёсию ҳуқуқии воқеиро ташаккул надодаанд, ба амал омада метавонад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Философский энциклопедический словарь. М., 1989;
* Политология: энциклопедический словарь / Общ. ред. и сост.: Ю. И. Аверьяноволюнтаризм М., 1993;
* Авербух М. Идеальный волюнтаризм //Арсеньевские вести. М., 2001;
* Волюнтаризм экономический//Райзберг Б. А., Лозовский Л. Ш., Стародубцева Е. Б. Современный экономический словарь. М., 2007;
* Млечин Л. Волюнтаризм с человеческим лицом // Новое время. 2009, № 14;
* Knauer R., Der Voluntarismus. Berlin, 1907;
* Marcus J., Intellektualismus und Voluntarismus in der modernen Philosophie, Düsseldorf, 1918.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои фалсафӣ
Гурӯҳ:Метафизика
Вомбарг

**Вомбарг** — коғази гаронбаҳо, ки дорандаи он барои аз эмитент (молик) дар муҳлати муайян гирифтани маблағи пешбинишуда ё дигар амволи ҳамсанги маблағ ҳуқуқ пайдо мекунад. 

Вомбарг ба шахс ҳуқуқи гирифтани фоизи муайянро низ медиҳад. Вомбарг купонӣ, ғайрикупонӣ ва мубодилавӣ мешавад. Вобаста ба шартҳои барориш ва фоизе, ки барои пардохт муқаррар карда шудааст, навъҳои гуногуни вомбарг мавҷуданд. Мас., аз рӯйи муҳлати пардохт онҳо муҳлатнок (дар муҳлати муайян аз ҷониби молик пардохт карда мешаванд) ва бемуҳлат (дар муҳлати дилхоҳ пардохт мекунанд) мебошанд. Вобаста ба соҳибият вомбаргҳои номдор (ному насаби дорандаи он дар феҳристи махсус ё сертификати вомбарг дарҷ меёбад) ва беном (ному насаби дорандаи вомбаргро ба қайд намегиранд) мавҷуданд. Вомбаргҳо вобаста ба муомилот низ навъҳои гуногун доранд, чунончи, вомбарг-ҳо бадалӣ (бо дигар коғази қиматнок иваз мекунанд) ва бадалнашаванда (бо дигар коғазҳои қиматнок иваз кардани онҳо мамнуъ аст). Аз нигоҳи муҳлати амал вомбарг-ҳо кӯтоҳмуддат (аз 6 моҳ то 1 сол), миёнамуддат (аз 1 то 10 сол) ва дарозмуддат (аз 10 то 25-30 сол) мешаванд. Вобаста ба молик вомбаргҳои давлатӣ, хусусӣ мунитсипалӣ ва муштарак (мас., бо хориҷиён) мавҷуданд. Мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҷамъиятҳои саҳомӣ» ба ҷамъияти саҳомӣ ҳуқуқи баровардани вомбарг дода шудааст. Вомбаргҳо бо қарори Шӯрои сардорон (Шӯрои нозирон)-и ҷамъияти саҳомӣ паҳн карда мешаванд (ба шарте, ки дар ойинномаи онҳо тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад). Дар қарор оид ба барориши вомбаргҳо бояд тарз, муҳлат ва дигар шартҳои пардохти арзиши онҳо муайян карда шаванд. Паҳн кардани вомбарг аз ҷониби ҷамъиятҳои саҳомӣ баъди комилан пардохт намудани сармояи ойинномавии онҳо иҷозат дода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Кодекси Мадании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Қ. 1. Д., 2009;
* Шеремет В. В., Павлюченко вомбарг М., Шапиро вомбарг Д. и др. Управление инвестициями. Т. 1. М., 1998;
* Басов А. И., Галанов В. А. Рынок ценных бумаг. М., 2000;
* Новиков А. В. Фондовый рынок как механизм привлечения инвестиций. Новосибирск, 2000;
* Слепова В. А. Инвестиции. М., 2006; Орлова Е. Р. Инвестиции. М., 2006.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вомбаргҳо
Вомиқи Калонурӣ

**Вомиқи Калонурӣ** ( (? — 1730), **Ихлосхони Вомиқ** — таърихнигор ва и форсизабони Ҳинд.

## Зиндагинома
Вомиқи Калонурӣ аз ҳиндувони қавми кҳатрӣ баромада, бо даъвати шайх Муҳаммади Дарвеш ба ислом гаравид. Дар замони ҳукмронии Аврангзеб (1658—1707) бо дастгирии Мавлавӣ Абдуллоҳи Сиёлкутӣ ба хидмати дарбор роҳ ёфт. Вомиқи Калонурӣ баъд аз фавти Аврангзеб муддате аз дарбор дур шуда, дар Аврангобод вазифаи парвонагиро иҷро мекард. Ӯ бори дигар дар аҳди ҳукмронии Баҳодуршоҳ (1707—1712) ба дарбор роҳ ёфта, ба лақаби Ихлосхон сарфароз гардид. Дар замони Фаррухсияр (1713—1719) Вомиқи Калонурӣ ба вазифаи мирмуншӣ расида, бо амри шоҳ ба навиштани воқеаҳои замонаш шурӯъ кард. Дар аҳди Муҳаммадшоҳ (1719—1748) мансаби худро ҳифз кард. Вомиқи Калонурӣ дар айёми ҷавонии худ бо тахаллуси «Вомиқ» шеър мегуфт. «Подшоҳнома» (дар бораи воқеаҳои замони Фаррухсияр ва Муҳаммадшоҳ) ва «Девони ашъор»-и Вомиқи Калонурӣ то ба имрӯз нарасидаанд. Аз осори Вомиқи Калонурӣ танҳо «Руқаоти Ихлосхон» бо шумораи 5694/2375/2 дар китобхонаи Донишгоҳи Панҷоби Лоҳур боқӣ мондааст, ки аз 84 номаи муаллиф бо ҳамзамононаш иборат аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلادش). جلد چهارم، بخش سوم، 1380 هـ.ش.؛
* سرهنگ خواجه عبدرالرشید. تذکرۀ شعرای پنجاب. قراچی، 1346 هـ.ش.؛
* اصلح. تذکرۀ شعرای کشمیر. قراچی، 1346 هـ.ش.ر

## Сарчашма
*
Вона

**Во́на** () — воҳиди пули Кореяи Шимолӣ (1947) ва Кореяи Ҷанубӣ (1950).

Вона ба 100 ҷон тақсим мешавад. Ишораи расмии ҷаҳонии вона — ₩; рамзи байналмилалии бонкиаш ISO 4217 — KRW. Солҳои 1902-10 вона воҳиди пули Корея маҳсуб ёфта, дар таносуби 1: 5 ба муомилот бароварда шуд. Аслан дар шакли танга (филиззӣ) бо арзишҳои 1/2; 1; 5; 10; 20 ҷон, 1/2; 10; 20 вона бароварда мешуданд, пули коғазии он вуҷуд надошт. Ҳоло баъди қабули қарори ивази тартиби интишор ва арзишҳои он дар муомилот пулҳои коғазии арзиши номиналиашон 1000, 5000, 10000 ва 50000 вона ва тангаҳои арзишашон 1, 5, 10, 50, 100, 500 вона бароварда шудаанд. Мувофиқи қурби расмии Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (октябри 2013) 100 вона ба 0,0045 сомонӣ баробар аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 


Гурӯҳ:Воҳидҳои асъор аз рӯи алифбо
Сергей Вонсовский

**Сергей Василевич Вонсовский** (, Тошканд — 11 августи 1998, Екатеринбург) — и назарии шӯравӣ, асосгузори мактаби назарияи магнетизм, академики АИ Русия (1966). Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1969).

## Зиндагинома
Солҳои 1922—1939 дар Институти физикаву техникаи Урал (Свердловск) кор кардааст. Аз соли 1929 мудири шуъбаи Институти физикаи филиззот. Раиси Раёсати Маркази илмии АИ ИҶШС дар Урал (1971-86). Аз соли 1993 ректори Донишгоҳи гуманитарии Екатеринбург. Сергей Вонсовский дар соҳаи назарияи ҷисми сахт, магнетизм ва хусусиятҳои магнитӣ ва электрии филиззот, хӯлаҳо ва нимноқилҳо, назарияи фавқунноқилият таҳқиқот анҷом додааст. 

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти давлатии ИҶШС (1975, 1982). Бо се ордени Ленин, ду ордени Байрақи Сурхи Меҳнат ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Квантовая физика твердого тела. М., 1983 (ҳаммуаллиф);
* Магнетизм. М., 1984.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Вопросы литературы

**Вопро́сы литерату́ры** — маҷалла‒фаслномаи илмӣ-таҳқиқӣ ва назарии собиқ ИҶШС ва ҳоло (2015) Русия.

## Таърих
Аз апрели 1957 соле 6 шумора ба табъ мерасад. Дар ибтидо нашрияи ИН ИҶШС ва Институти адабиёти ҷаҳон ба номи М. Горкий буд. Аз соли 1992 Институти адабиёти ҷаҳон ва фонди дастгирӣ ва мусоидат ба рушди нақди адабӣ ва адабиётшиносӣ — «Литературная мысль» нашр мекунад. Аз соли 2007 муассисаш фонди ҷамъиятӣ-минтақавии «Литературный критик»-и Русия мебошад. Муҳтавои «Вопросы литературы»-ро баҳсҳо дар бораи масъалаҳои умумии адабиётшиносӣ, таърихи адабиёт ва танқиди адабӣ ташкил менамоянд. Дар бахшҳои «Дар мавзӯъҳои ҳозиразамон», «Поэтикаи муқоисавӣ», «Адабиёти имрӯз», «Масъалаҳои назария», «Таърихи адабиёт», «Асри гузашта», «Метод ва усул», «Адабиёти хориҷӣ. Баҳсҳо», «Филология дар чеҳраҳо», «Бойгонии адабиёт», «Коргоҳи эҷодӣ», «Нашрҳои тоза, ахбор, ёддоштҳо», «Шарҳ ва тақриз» мақолаву пажӯҳиш, нақду баррасиҳо ва ғ.-ро ба чоп мерасонад. «Вопросы литературы» аз нашрияҳои муътабари илмист. Дар марҳалаи аввали интишор муҳтавои он оҳанги сиёсиву идеологӣ дошт. Дар саҳифаҳои он масоиле, аз қабили вазъи илми адабиётшиносии шӯравӣ, асарҳои ба методи реализми сотсиалистӣ таълиф шуда, масоиле чун ҳизбият ва халқияти адабиёт, алалхусус назария ва амалияи адабиёти реализми сотсиалистӣ, муборизаи ғоявӣ дар ҷабҳаи адабиёт ва илми адабиётшиносӣ, равобит ва таъсири мутақобили адабиёти манотиқи мухталиф, рӯйдод ва тамоюлҳои адабиёти миллатҳои гуногуни шӯравӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Дар марҳалаи дуввуми интишор (баъди соли 1992) барнома ва ҳадафҳои «Вопросы литературы» тағйир ёфта, ғаразҳои мафкуравиаш аз байн рафт ва ҷанбаи илмӣ ба ҷойи аввал гузашт. Маҷалла акнун ба масоили ҳунар, равобити адабӣ, усули эҷодӣ ва таълиму тадриси адабиёт, нақди адабии асрҳои 20-21, чеҳраҳои намоёни илми сухансанҷӣ, асрори коргоҳи эҷодии аҳли адаб ва намунаҳо аз бойгонии адибону олимон, назарияпардозон ва нақду баррасии осори илмӣ бештар мутаваҷҷеҳ мешавад.

«Вопросы литературы» доир ба масъалаҳои гуногуни адабиёти миллӣ, аз ҷумла адабиёти тоҷик, мақолаву тақризҳо ба табъ мерасонад. Дар саҳифаҳои он таълифоти адибони тоҷик М. Турсунзода, Ҷ. Икромӣ, М. Шукуров (М. Шакурӣ), А. Сайфуллоев, Р. Ҳодизода, К. Айнӣ, А. Турсунов ва дигарон нашр гардидаанд. Илова бар ин, дар мақолаву таҳқиқоти И. С. Брагинский, З. Г. Османова, Г. Ломидзе ва адабиётшиносони русу миллатҳои дигар вазъи адабиёти гузаштаву имрӯзаи тоҷик мавриди баррасӣ қарор гирифта, дар бораи устод С. Айнӣ, Ҷ. Икромӣ, С. Улуғзода, Р. Ҷалил мақолаҳои ҷудогона чоп гардидааст. Сармуҳаррирони «Вопросы литературы» А. Г. Дементев (1957-59), В. М. Озеров (1959-79), М. Б. Козмин (1979-88), Д. М. Урнов (1988-92), Л. И. Лазарев (1992—2009). Аз соли 2009 сарварии «Вопросы литературы»-ро И. О. Шайтанов ба уҳда дорад. Маҷалла бо теъдоди 2400 нусха чоп мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* «Вопросы литературы» за 20 лет (1957—1976). Указатель содержания, М., 1978.

## Сарчашма
*
Ҳавзаҳои Покистон (воҳиди маъмурӣ)

Покистон аз рӯи бахшбандии маъмурӣ дорои 132 ҳавза ( *Zila *) мебошад. То соли 1971 дар ҳайати Покистон инчунин 64 ҳавзаҳои Бангладеш дохил мешуданд. Ҳавзаҳо дар Покистон — воҳидҳои маъмурии сатҳи сеюм (сатҳи аввал — иёлатҳо, дуюм — бахшҳо (), баъд аз гузаронидани ислоҳот дар августи соли 2000 (вилоятҳо ҳамчун воҳидҳои маъмурии кишвар барҳам гардиданд), ба миён омадаанд. Ҳавзаҳо мақоми олиро дар ҳокимяти маҳаллии Покистон ишғол мекунанд, дар сатҳи поёнии воҳидҳои маъмурӣ — 596 техсилҳо ( *tehsil*) ва зиёда аз 6 000 Шӯроҳои иттифоқӣ ҷогир шудаанд.

## Воҳидҳои маъмурии кишвар
}

## Нигаред
* Сохтори маъмурии Покистон 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳавзаҳои Покистон
Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии Покистон
Муҳаммад Афсаҳуддин Абулбақои Бухороӣ

**Ворас** (; дар баъзе маъхазҳо **Ворис** гуфтаанд), **Муҳаммад Афсаҳуддин Абулбақои Бухороӣ** (тақр. охирҳои садаи XVII ва нимаи аввали садаи XVIII) —   ва адиби тоҷик.

## Зиндагинома
Дар «Музаккиру-л-асҳоб»-и Малеҳои Самарқандӣ Ворас зодаи шаҳри Бухоро муаррифӣ шудааст, ки дар Регистони Бухоро қиссахонӣ ва ҳикоягузорӣ мекард.

## Эҷодиёт
Дар таърихи адабиёти форс-тоҷик Ворас чун муаллифи асари «Баҳру-т-таворих» машҳур аст. Ба ғайр аз ин китоб ба қалами ӯ девони ашъор, асарҳои адабиётшиносии «Румузи «Ҳашт биҳишт», «Рисола дар ҳалли абёти мушкила», асаре дар бораи мазҳабҳои дин – «Мусаййибнома» ва навиштае бо номи «Руқъа» (нома) тааллуқ доранд.

Дар девони ашъори Ворас (иборат аз 5 ҳазор байт) ғазалҳо, рубоиёт, қитъаҳо, манзумаҳо (порчаҳои ашъор – маснавиҳои хурд) ва ғ. фароҳам омадаанд. Хусусияти асосии сабки Ворас дар шеър равшанбаёнӣ будааст. Ба ин ҷиҳати кораш ӯ худ ишора намудааст. Дилбастагию таваҷҷуҳи Ворас ба Фирдавсӣ ва «Шоҳнома»-аш аз навиштаҳои зерини ӯ пайдост: 

Мавзӯи ашъори Ворас ситоиши адлу инсоф, ишқ, тасвири манзараҳои табиат, дӯстӣ, ватанпарварӣ ва ғ. мебошанд. Дар «Рисола дар ҳалли абёти мушкила» Ворас 77 мисраъ шеърро аз эҷодиёти шоирони маъруф – Анварӣ, Рашиди Ватвот, Хоқонӣ, Ҳофиз, Сайфи Исфарангӣ, Камоли Хуҷандӣ, Бадри Чочӣ, Хоҷа Ҳасани Нисорӣ, Соиб оварда, дар бораи онҳо назари худро чун адабиётшинос иброз доштааст.

Асари дигари Ворас «Румузи «Ҳашт биҳишт» аст, ки дар он достони Амир Хусрави Деҳлавӣ дар қолаби насри содаву ба фаҳми омма наздик нақл шудааст. Дар ин асар Ворас ҳикоятҳои пандуахлоқӣ, қиссаву ривоятҳои халқӣ, вобаста ба мавзӯъ пораҳои шеърро аз эҷодиёти Саъдӣ, Ҳофиз ва дигарон ҷой додааст «Мусаййибнома»-и Ворас (таълифаш 1688 –89) асарест оид ба зиддиятҳои мазҳабӣ. 
Нусхаҳои қаламии осори Ворас дар китобхонаҳои Тоҷикистон, Русия, Ӯзбекистон маҳфузанд. Намунаҳо аз навиштаҳои Ворас: 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Акрамов А. Шоҳномаи мансури халқӣ ва шоҳномахонон,// Армуғони олимони ҷавон. Д., 1966;
* Шоирони Мовароуннаҳр (аз Рӯдакӣ то Айнӣ). Д., 2006;
* Раҳмонӣ Р. Ишорате оид ба рӯзгор ва осори Вораси Бухороӣ, // Масъалаҳои маориф. 2011, № 6;
* Раҳмонӣ Р., «Баҳру-т-таворих»-и Вораси Бухороӣ ва шоҳномахонӣ //Садои Шарқ. 2012, № 3. 	

## Сарчашма
*
Насриддинхоҷа Ворас

**Насриддинхоҷа Ворас** (асри 19) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Шибирғони Афғонистон зиндагӣ ва эҷод кардааст. Баъд аз касби камол чун донишманд ва шоири тавоно машҳур гашт. Ба тасаввуф майл намуд ва ба зинаи пир расида буд. Аз осораш намунаҳо дар тазкираҳо сабт гардидаанд. Яке аз пайравони Мирзо Абдулқодири Бедил буд. Ин ғазал аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* افغانستان آریانا. دائرةالمعارف. کابل، 1955

## Сарчашма
*
Ворастаи Кашмирӣ

**Бирбал Когру Ворастаи Кашмирӣ** ( (1805, Сринагар — 1875, ҳамон ҷо) — таърихнигор ва и форсигӯи Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар замони ҳукумати афғонҳо (1754—1819) ва сикхҳо (1819—1848) дар Кашмир зиндагӣ ва эҷод кардааст. Ба қалами ӯ асари таърихии «Маҷмау-т-таворих» (номи дигараш «Маҷмӯу-т-таворих»; маҳфуз дар Донишгоҳи Панҷоби Лоҳур; дар таърихи Кашмир аз оғоз то рӯзгори муаллиф) тааллуқ дорад. Аҳаммияти ин китоб дар он аст, ки муаллиф худ шоҳиди воқеаҳои нигоштааш будааст. Аз Ворастаи Кашмирӣдевоне шомили ғазалиёт, рубоиёт, маснавии «Ситинома» (номи дигараш «Сӯзу гудоз» иборат аз 144 байт дар бораи ситӣ (худсӯзии занони ҳинду пас аз вафоти шавҳарашон) ва манзумае дар таърифи Кашмир боқӣ мондааст. Дар «Ситинома» қиссаи зани ҳиндуеро овардааст, ки дар Кашмир пас аз марги шавҳар худро дар оташе, ки ҷасади ӯро месӯхт, андохтааст. Ворастаи Кашмирӣасари ҳиндии «Маҳашупрон»-ро ба форсӣ тарҷума кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* اصلح. تذکرۀ شعرای کشمیر. کراچی، 1346هـ. ش؛
* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلادش). جلد چهارم،بخش سوم. تهران، 1380هـ. ش.ر

## Сарчашма
*
Вунуни I

**Вунуни I** () — подшоҳи Ашконӣ (6/7–12 мелодӣ), писари Фарҳоди IV.

Вонон писари Фарҳоди (Фраати) IV (ҳукмронӣ 37-2) мебошад, ки ба ҳайси гаравгони ифтихорӣ бо иқдоми яке аз занҳои Фарҳоди IV — Музаи румиасл ба Рум фиристода шуда буд. Баъди он ки подшоҳи Порт Ороди III ба ҷурми золим будан аз тахту тоҷ маҳрум карда шуд, бархе аз пешвоёни кишвар ба қайсари Рум муроҷиат намуда, аз ӯ хостанд, ки Вононро ба ҳайси подшоҳи онҳо ба Порт фиристад. Вонон соли 8 м ба тахти Ашкониёни Порт нишаст, аммо бархе аз сарони кишвар ва омма ҳукмронии ӯро хуш напазируфтанд, чунки Вонон тарбияи румиҳоро гирифта буд. Онҳо ба ашхоси бонуфузи хонадони Ашкониён Артабони III муроҷиат намуда, хоҳиш карданд, ки ҳокимиятро ба даст гирад. Байни ду тараф ҷанг сар зад ва Вонон соли 12 м аз тарафи Артабони III шикаст хӯрд. Вонон ночор ба Арманистон фирор кард ва аз ҷониби пешвоёни ин кишвар ба ҳокимӣ пазируфта шуд. Артабони III аз сарони Арманистон талаб намуд, ки Вононро ба ӯ супоранд. Императори Рум Августиан, ки сар задани ҷанги навро бо Ашкониён намехост, Вононро аз ҳокимии Арманистон маҳрум карда, ба ҳайси гаравгони ифтихорӣ ба Сурия фиристод. Баъдан Вонон ба Киликия бадарға шуда, ҳангоми фирор аз ҷониби муҳофизи худ ба қатл расид. Баъди Вонон Артабони III дар Порт ҳокимиятро ба даст гирифта, солҳои 12-38 м. ҳукмронӣ кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ашкониён
Калисои Вонк

**Калисои Вонк** ё **Калисои наҷотдиҳандаи муқаддас** (ба , талаффуз: Омно Паркич) — ном калисоест дар маҳаллаи Ҷулфо (Исфаҳон), ки аз ном клисои «Сурп Омно Паркич Вонк» Ҷуғо дар Нахҷавон гирифта шудааст. 

Ин калисо аз калисоҳои таърихии арманиҳои Исфаҳон мебошад ва дар замони шоҳ Аббоси дувум сохта шудааст. Вонк дар забон армани ба маънӣ савмаа аст.

Аз нигоҳи зоҳирӣ калисо чандон ҷолиб нест, вале қисмати дохилии он бо наққошиҳои бисёр ҷолиб бо сабки омехтаи ороиши минётурии шарқӣ ва аврупоӣ (итолиёӣ) ороиш ёфтааст. Дар назди калисо осорхона ҳам вуҷуд дорад, ки дар он беш аз 700 дастхат, аз ҷумла аввалин китоби чопии Эрон, осори намоишии зиёде оид ба фарҳангу мардумшиносии халқи арман нигоҳ дошта мешавад. Дар он ҷо акси на чандон калони наққоши машҳур Рембранд низ мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Исфаҳон
Ворастаи Сиёлкутӣ

**Ворастаи Сиёлкутӣ** (; ?  — 1766, ш. Дерғозихони Ҳиндустон) — адиб ва луғатнависи форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Сокини Лоҳур буда, муосиронаш барои боэътимодии таълифоташ ӯро Ворастаи Муҳаққиқ низ ном мебурданд. Шоир Муҳаммадалии Сиёлкутиро (фавт 1731) устоди худ номидааст. Ворастаи Сиёлкутӣ як идда осори илмӣ-адабиеро аз қабили: «Матлаъу-с-саъдайн», «Сифоти коинот» ё «Аҷоибу ғароиб», «Ҷавоби шофӣ» ё «Раҷиму-ш-шаётин», «Ҷунги рангоранг» ё «Тазкираи Вораста», «Эҳқоқи ҳақ» ва ғ.-ро ба мерос гузоштааст. Аммо ба ҳайси муаллифи луғати тафсирии калимаву таъбирҳои шоирона ва вожаҳои дорои маънои маҷозии ֹ«Мусталаҳоту-ш-шуаро» машҳур аст. Луғати мазкур мутобиқи тартиби алифбои арабӣ (ҳарфҳои якум, дуввум ва ғайра) сохта шуда, тақр. ду ҳазор калимаву ибораро дар бар мегирад. Ворастаи Сиёлкутӣ барои таъйиди маъно ва нишон додани мавқеи дурусти истеъмоли калимаву ибораҳо аз осори адибону шоирони маъруфи форс-тоҷик Хусрави Деҳлавӣ, Камоли Хуҷандӣ, Соиби Табрезӣ, Зуҳурӣ, Муҳсини Таъсир ва дигарон далел овардааст. Ин луғат соли 1853 дар ҳошияи «Баҳори Аҷам», бори дуввум соли 1898, алоҳида дар Лакҳнав ба табъ расидааст.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Капранов В. А. Таджикско-персидская лексикография в Индии XVI–XIX вв. Д., 1987;
* شهریار نقوی. فرهنگ نویسئ فارسی در هندوپاکستان. تهران،1361 هـ. ش.ر	

## Сарчашма
*
Ворид

**Ворид** ( — дароянда, фурудоянда; огоҳ; пайк) — дар тасаввуф ҳар гуна маънои ғайбии фараҳангезе, ки бе тафаккуру тадбир ва саъю заҳмати солик бар дили ӯ фуруд омада, солик дар касбу ҳосил кардани он нақше надорад. 

Инчунин ҳар он чиро, ки аз дил мегузарад — хоҳ маънои писандида бошад, хоҳ нописанд, ворид меноманд. Ба эътиқоди орифон, воридот се гуна мешаванд: малакӣ, раҳмонӣ ва шайтонӣ. вориди малакӣ соликро ба тоату ибодат вомедорад, вориди раҳмонӣ аз дари лутфу раҳмати маҳз дар қалби солик падид омада, ӯро ба сӯйи маърифат роҳбарӣ менамояд. Чунин ворид дар сурате идома меёбад, ки қалб тавони пазириш ва таҳаммули онро дошта бошад, аммо на ҳар қалб пазирои воридоти паёпай аст. вориди шайтонӣ васвос ва нописанд буда (онро «ҳоҷис» ҳам мегӯянд), солик бояд аз он канораҷӯӣ намояд.

Ба андешаи Ибни Арабӣ («Фусусу-л-ҳикам»), ҳар гоҳ ворид нозил шавад, ҳар чизро ба асли муносиби он мепайвандад, зеро ногузир он фаръе аз асле аст. Асли ҳар чиз куллӣ буда, фаръи он ҷузъӣ ва муносиби он аст. Чунончи, маҳаббати Илоҳӣ фаръест аз навофил, ки банда ба он қиём менамояд. Қиём намудан ба навофил агарчи зоҳиран аз банда аст, аммо дар ҳақиқат камолоти содира аз ҳувияти илоҳия ва зоҳира дар сурати абдония мебошад. Пас, муассир дар нафси амр ҷуз Ҳақ нест. Аз нигоҳи мутафаккир, вориди матлуб он аст, ки сабаби инҳирофи мизоҷ шавад. Ӯ дар бораи сабаби таълифи мусаннафоташ мегӯяд: «Бар ман аз ҳазрати Ҳақ субҳонаҳу амре ворид мешуд, ки наздик буд маро бисӯзад; худро ба баёни баъзе аз он машғул месохтам. Ва сабаби баъзе дигар он ки дар хоб ё мукошафа аз ҷониби Ҳақ субҳонаҳу ба он маъмур мешудам».

Ҳусайн Воизи Кошифӣ ("Лубби лубоби «Маснавӣ») қабз ва бастро ҳамчун ворид арзёбӣ кардааст. Ба қавли ӯ, «баст воридест аз Ҳақ таоло, ки дар вай ишорате бувад ба қабулу раҳмату унс ва қабз ҳолатест, ки ҳосил гардад аз вориде, ки муаддӣ (расонанда) бошад ба итобу таъдиб (адаб омӯзондан) ва ҳайбат».
Аз нигоҳи орифон ворид аз хотир омтар аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҷомӣ Мавлоно Нуруддин Абдурраҳмон. Нафаҳоту-л-унс мин ҳазароти-л-қудс. Д., 2013;
* سجادی سیدجعفر. فرهنگ معارف اسلامی. جلد ۴. تهران، ۱۳۶۳ ش.؛
* كاشانى عبد الرزاق. ترجمۀ اصطلاحات الصوفية. تهران، ۱۴۱۹؛
* كاشفي حسين واعظ. لب لباب مثنوي. تهران،۱۳۸۳ ش.؛
* سعيدي گل بابا. فرهنگ جامع اصطلاحات عرفانى ابن عربى. تهران، ۱۳۸۷ ش.؛
* دائرة المعارف فارسي. جلد ۲. بخش ۲. تهران، ۱۳۸۷ ش.؛
* دانشنامۀ دانش گستر. جلد ۱۷. تهران، ۱۳۸۹ ش.ر 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Тасаввуф
Бахши Насиробод

**Бахши Насиробод** (  ) яке аз бахшҳои Балуҷистон дар Покистон аст, ки дар соли 2000-уми ислоҳоти маъмурӣ дар Покистон хориҷ карда шуд. Аммо он дар соли 2008 барқарор гардид. Ноҳияҳои бахш иборатанд аз: 

* Ноҳияи Качҳи  
* Ноҳияи Ҷафаробод  
* Ноҳияи Ҷаҳал Магси  
* Ноҳияи Носиробод  
* Ноҳияи Саҳнатпур 

## Манбаъ

* مشارکت‌».کنندگان ویکی‌پدیا.  «   Дар *[[Википедияи Англисӣ|энсиклопедияи англисии Википедия]]* 2 феврал баррасӣ карда шуд.».
Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Балуҷистон
Бахши Сабӣ

**Бахши Сабӣ** (  ) яке аз бахшҳои Балуҷистон дар Покистон  аст, ки дар давоми ислоҳоти соли 2000, сохтори бахш дар Покистон хориҷ карда шуд. Аммо он дар соли 2008 бармегардад. Воҳидҳои маъмурӣ инҳо буданд: 

* Ноҳияи Сабӣ  (ташаккул соли 1903) 
* Ноҳияи Каҳлу (1974) 
* Ноҳияи Дера Багти (1983) 
* Ноҳияи Зиёрат (1982) 
* Ноҳияи Ҳарноӣ (2007) 
* Ноҳияи Лаҳрӣ (2013) 

## Манбаъ

* مشارکت‌».کنندگان ویکی‌پدیا.  «   Дар *[[Википедияи Англисӣ|энсиклопедияи англисии Википедия]]* 2 феврал баррасӣ карда шуд.».
Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Балуҷистон
Бахши Пешовар

**Бахши Пешовар** — яке аз бахшҳои иёлати Хайбер-Пухтунхво дар Покистон аст, ки дар соли 2000-уми ислоҳоти маъмурӣ дар Покистон хориҷ карда шуд. Аммо он дар соли 2008 барқарор гардид. Ноҳияҳои бахш иборатанд аз:   

## Тақсимоти кишвар
**Бахши Пешовари** шаҳристони Феминин аз ду ноҳия иборат аст:   

* Шаҳристони Чаҳорсдаҳ 
* Шаҳристони Навшаҳраи
* Ноҳияи Пешовар
## Манбаъ

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Хайбер-Пухтунхво
Ноҳияи Дир

**Ноҳияи Дир** (ба англисӣ: Dir) — яке аз ноҳияи , ки  дар Покистон аст.  Масоҳати **Ноҳияи Дир** дорои 5,282 километри мураббаъ ва аҳолии 1 373 710 наф. мебошад.

## Ҷусторҳо вобаста
* Феҳристи шаҳрҳои Покистон

## Пайвандҳо

## Инчунин нигаред

File:Dir upper pakistan 3.JPG
File:Camping in Kumrat Valley 2014.jpg
File:Laram top lower dir KPK.jpg
File:Landscape6.JPG
File:Landscapes of Northern Pakistan.JPG
File:Lajbouk 8.jpg


Гурӯҳ:Иёлати Хайбер-Пухтунхво
Гурӯҳ:Ноҳияҳои Хайбер-Пухтунхво
Бахши Гуҷранвала

**Бахши Гуҷранвала** ()  яке аз бахшҳои иёлати Панҷоби Покистон  аст, ки дар соли 2000-уми ислоҳоти маъмурӣ дар Покистон хориҷ карда шуд. Аммо он дар соли 2008 барқарор гардид. Бахши Ғуҷранвала 16 123 984 аҳолӣ дорад.

## Ҷусторҳои вобаста

* Феҳристи шаҳрҳои Покистон

## Манбаъ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)
Бахши Лоҳур

**Бахши Лоҳур** () як бахши истиқоматӣ дар иёлати Панҷоби Покистон аст.  Бахши Лоҳур 19 398 081 аҳолӣ дорад.

## Ҷусторҳои вобаста

* Феҳристи шаҳрҳои Покистон

## Манобеъ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Мирзо Содиқи Ворид

**Ворид Мирзо Содиқ** (асри 19) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар тазкираҳои садаи XIX аз Ворид чун шахси таҳсилдида, донандаи илмҳои фароиз, сиёқ ва ғ. ёд шудааст. Ашъорашро хубу дилписанд гуфтаанд. Намунаҳои ашъораш дар тазкираву баёзҳо омадаанд. Абёти зерин аз ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ганҷи Зарафшон. Д., 1991;واضح. تحفة الاحباب فی تذکرةالاصحا ب. دوشنبه، 1988 

## Сарчашма
*
Воридия

**Воридия** () — гурӯҳи диние, ки дар мавриди подошу ҷазои охират, аз ҷумла, азоби дӯзах эътиқоди махсуси худро доштанд.

## Андеша
Тибқи андешаи онҳо муъмин ба оташи дӯзах ворид мегардад, вале дар он нахоҳад монд; ҳамаи оёти ваидия (азоб) дар ҳаққи кофирон аст; муъминро аз дӯзах биме нест ва ӯ аз афтодан дар он эмин аст, зеро касе, ки ба дӯзах афтад, дигар аз он ҷо раҳоӣ намеёбад.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* العراقي ابو محمد عثمان بن عبدالله بن الحسن الفرق المفترقة. بین اهل الزيغ و الزندقة  آنكارا1961 ؛
* محمد جواد مشكور. فرهنگ فرق اسلامی. چاپ سوم. مشهد، 1375 ش.ر

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мазоҳиби исломӣ
Ворис, Мулло Тӯрахоҷа

**Мулло Тӯрахоҷаи Ворис ** (асри 19) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар замони тадвини тазкираи Қорӣ Раҳматуллоҳи Возеҳ «Туҳфату-л-аҳбоб фӣ тазкирати-л-асҳоб» ҷавоне будааст машғул ба таҳсили улуми давр. Намунаҳои осораш — қасоид, ғазалҳо, рубоиёташ дар тазкираву баёзҳои садаи XIX сабт гардидаанд. Забони ашъораш содаву равон аст, ки мухаммаси В. ба қитъаи машҳури Носири Хусрав намунае аз онҳост:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ганҷи Зарафшон. Д., 1991.

## Сарчашма
*
Бахши Соҳивол

**Бахши Соҳивол** ({{lang-ur|) — як бахши истиқоматӣ дар иёлати Панҷоби Покистон аст. Бахши **Соҳивол** 7 380 386 аҳолӣ дорад

## Ҷусторҳои вобаста
* Феҳристи шаҳрҳои Покистон

## Сарчашма

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)
Бахши Соргудҳо

**Бахши Соргудҳо** (ба англисӣ: Sargodha Division)) — як бахши истиқоматӣ дар иёлати Панҷоби Покистон аст. Бахши **Соргудҳо** 8 181 499 аҳолӣ дорад.

## Ҷусторҳои вобаста

* Феҳристи шаҳрҳои Покистон

## Манбаъ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)
Бахши Шайхупура

**Бахши Шайхупура** (  ) — яке аз бахшҳои иёлати Панҷоби Покистон  аст, ки дар соли 2000-уми ислоҳоти маъмурӣ дар Покистон хориҷ карда шуд. Аммо он дар соли 2008 барқарор гардид. Ноҳияҳои бахш иборатанд аз: 

* Ноҳияи Нанкона Соҳиб 
* Ноҳияи Шайхупура 

## Ҷусторҳои вобаста

* Шайхупура, Покистон 

## Манбаъ

* مشارکت‌».کنندگان ویکی‌پدیا.  «Дар *[[Википедияи Англисӣ|энсиклопедияи англисии Википедия]]* 2 феврал баррасӣ карда шуд.».
Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Панҷоб (Покистон)
Ворис

**Ворис** ( — меросбар; соҳиб), **ал-Ворис** — яке аз номҳои Худованд, ба маънои пояндаи боқӣ пас аз фанои мавҷудот.

Исми Ворис дар Қуръон ду бор бо сиғаи ҷамъ: «ворисун» ва «ворисин» — меросгирон (15: 23, 21: 89) ва дар чандин маврид бо иштиқоқоти феълиаш омада ва дар ҳадиси асмоуллоҳ дар Сунани Тирмизӣ (3507) дар радифи 97-ум омадааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ابواسحاق ابراهيم بن السري الزجاج، تقسيم اسماء الله الحسني. — دمشق، 1986/1406 هـ.؛
* احمد مختار عمر، اسماء الله الحسني: ىراسة في البنية والدلالة. القاهرة، 1997/1417 هـ؛
* محمود سليمان سامي، النور الاسمي في شرح اسماء الله الحسني (ترجمه فارسي، مجتبي ىروزي). تهران، 1387 ش.ر

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Номҳои некӯи Худованд
Шаҳрҳои бузурги Покистон

**Шаҳрҳои бузурги Покистон** Дар феҳристи зер шаҳрҳои бузурги Покистон, аз рӯи маълумоти соли 2013 инъикос ёфтаанд.

Мутобиқи веб-сомонаи *World Gazeteer*, дар Покистон  200 шаҳрҳои аҳолиаш зиёда аз 35 000 нафар.маҷуд аст.

## Шаҳрҳои бузурги Покистон

## Нигоришот

Mazar Quaid-e-Azam.jpg|1. Карочӣ, Синд
The Minar-e-Pakistan.jpg|2. Лоҳур, Панҷоб
Clock Tower Faisalabad by Usman Nadeem.jpg|3. Фейсалобод, Панҷоб
Gulshan Dadn Khan Maseet, Rawalpindi.JPG|4. Равалпинди, Панҷоб
Nishan-E-Manzil Gujranwala 20140925.jpg|5. Гуҷранвала, Панҷоб
Bab-e-Khyber.jpg|6. Пешовар, Хайбер-Пухтунхво
Shah Rukn e Alam by M Ali Mir 03.jpg|7. Мултон, Панҷоб
Tomb of the Kalhoro ruler Mian Ghulam Shah Kalhoro - view 5.JPG|8. Хайбер-Пухтунхво, Синд
Faisal Mosque, Islamabad III.jpg|9. Исломобод, Ноҳияи федеролии пойтахт
Quetta_at_night_2.jpg|10. Куъта, Балучистон
Noor mahal.jpg|11. Баҳавалпур, Панҷоб
Central Library of University of Sargodha.jpg|12. Саргодҳа, Панҷоб
Clock Tower, Sialkot WLMP Twenty seven.jpg|13. Сиалкот, Панҷоб
Lansdowne Rohri, Sukkur.jpg|14. Суккур, Синд
Chenab Bridge on Jhang Road.jpg|15. Ҷанг, Панҷоб
Facade of the Tomb.jpg|16. Ларкана, Синд
Mosque in Gujrat Pakistan.JPG|17. Гуҷарат, Панҷоб
Guides Memmorial.JPG|18. Mардон, Хайбер-Пухтунхво


## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Покистон
Бахши Банбур

**Бахши Банбур**   —  яке аз бахшҳои иёлати Синд дар Покистон  аст.

## Ҷусторҳои вобаста

* Шаҳрҳои Покистон

## Манобеъ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Бахшҳои Покистон
Гурӯҳ:Иёлати Синд
Воркута

**Воркута́** (, ) — шаҳр дар Русия, дар Ҷумҳурии Коми, 904 км шимолу шарқи Сиктивкар.

Дар соҳили дарёи Воркута (ҳавзаи Печора), 160 км шимолтари доираи қутбӣ, дар минтақаи яхбандии бисёрсола воқеъ гаштааст. Аҳолиаш 61,6 ҳазор нафар (январи 2015). Истгоҳи охирини р. о. аз Котлас. Фурудгоҳ дорад. Соли 1931 ҳамчун шаҳрак дар робита ба оғози кор дар кони ангиштсанг (солҳои 1930–40 садаи XX дар он маҳбусон кор мекарданд) пайдо шудааст. Аз соли 1942 шаҳр. Воркута маркази бузурги истеҳсоли ангишт ва ташкилию хоҷагидории Ҳавзаи ангишти Печора мебошад. Корхонаи асосиаш – «Воркутаугол». Ангишт бо тарзи конӣ дар шароити иқлими шадиди Заполярия (он сӯйи қутб) истихроҷ карда мешавад. Қатъи истихроҷи ангишт дар баъзе конҳо боиси хеле кам шудани аҳолии Воркута ва шаҳракҳои коргарони атрофи он гардидааст. Дар Воркута заводҳои семент, комбинати чӯб, фабрикаи дӯзандагӣ, корхонаҳои саноати хӯрокворӣ мавҷуданд. Дар атрофи маркази ҷамъиятиву маъмурии шаҳр конҳои алоҳидаи ангишт бо шаҳракҳои ангиштканон ҷойгир шудаанд. Ҳамаи иморатҳо дар рӯйи сутунҳо сохта шудаанд. Дар Воркута Институти таҳқиқоти илмии Печора оид ба ангишт, экспедитсияи геофизикӣ ва ҷустуҷӯи нафту гази Воркута, Институти кӯҳкорӣ (филиали Донишгоҳи кӯҳкории Санкт-Петербург), осорхонаи кишваршиносии байниноҳиявӣ, театрҳои драмаву лӯхтак фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Русия
Андрей Воробёв

**Андре́й Ива́нович Воробёв** (1 ноябри 1928, Маскав – 15.06.2020) — донишманд-гематологи рус, академики АИТ ИҶШС (1986) ва АИР (2000), профессор, доктори илмҳои тиб.

## Эзоҳ