open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раҳмат Бобокалонов

**Раҳмат Бобокалонов** - собиқВазири мелиоратсия ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон(2010 -2013)

13 майи соли 1951 дар   ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба дунё омадааст. Миллат: тоҷик                                                                                                                                              
    
Соли 1973 Донишкадаи политехникии Тоҷикистонро хатм кардааст  Ихтисос: муҳандиси сохтмон 
                                     
Солҳои 1975-1976 Техник, муҳандис, муҳандиси калони Иттиҳодимяи «Облколхозстрой»

Солҳои 1976-1986 Инструктори Комитети ҳизбии шаҳри Бобоҷон Ғафуров ва шуъбаи сохтмони Комитети ҳизбии вилояти Ленинобод

Солҳои 1986-1987 Муовини раиси Комитети агросаноатии вилояти Ленинобод оид ба сохтмон

Солҳои 1987-1990 Мудири шуъбаи сохтмон, нозири Комитети ҳизбии вилояти Ленинобод

Солҳои 1990-1994 Муовини аввали раиси Комитети иҷроияи вилояти Суғд

03-12 соли 1994 Муовини директори Дирексияи сохтмони Комитети иҷроияи шаҳри Хуҷанд

Солҳои 1994-1997 Раиси шаҳри Хуҷанд

Солҳои 1997-1998 Муовини директори Дирексияи сохтмони ҳукумати шаҳри Хуҷанд

Солҳои 1998-2004 Директори генералии ҶСШК «Хуҷандторгмаш»

Солҳои 2004-2006 Директор оид ба корҳои умумии ҶСШК «Хуҷандторгмаш»

09-12 соли 2006 Директори Заводи газоаппаратураи ҶММ «Дусти Амирхон»

Солҳои 2006-2010 Директори генералии Корхонаи воҳиди давлатии «Хоҷагии  манзилию  коммуналӣ»

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 ноябри соли 2013 аз вазифаи Вазири мелиоратсия ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон озод карда шудааст.

## Пайвандҳо
 
*Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
HTTP

**HTTP**  (Hypetext Markup Transfer Protocol) - яке аз протоколҳои Интернет мебошад, ки корбарон аз ин истифодабарандаро бурда сомонаҳои интернетро боз менамоянд. Протоколи интиқоли абарматнҳо HTTP талаботҳои махсуси дастрасӣ ба иттилоот ва интиқоли абарматнҳоро дар шабака ҷорӣ месозад. Технологияи HTTP махсусан барои системаи www пешбинӣ шудааст. Ҳангоми истифодаи ин протокол дар суроға нишон додани номи сервер ва иттилооти иловагӣ зарур аст. Асоси HTTP ин технологияи мизоҷ-сервер мебошад.

## Нигаред
* Тим Бернерс-Ли
* User-Agent
* Cookie
* Referer

## Эзоҳ
Нусратулло Салимзода

**Нусратулло Файзулло Салимзода** (Нусратулло Файзуллоевич Салимов) — собиқ Вазири тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2008—2017)

## Зиндагинома
Нусратулло Файзулло Салимзода 4 феврали соли 1965 дар ноҳияи Данғара ба дунё омадааст.

Соли 1988 Донишкадаи давлатии тиббии Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисос: духтури муолиҷавӣ, номзади илмҳои тиб.

Бо мукофотҳои давлатӣ ордени «Шараф» дараҷаи I сарфароз гардонида шудааст.
 
Солҳои 1985—2004 кор ба ҳайси бародари шавқат, духтур ва сардухтур.

Солҳои 2004—2006 Директори Маркази идораи Лоиҳаи ислоҳоти системаи тандурустии Тоҷикистон.

Солҳои 2006—2008 Муовини аввали Вазири тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
 
Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 январи соли 2008 ва бори дуюм аз 21 ноябри соли 2013 Вазири тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

Аз моҳи январи соли 2008 то 12 январи соли 2017 Вазири тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 12 январи соли 2017 иҷрокунандаи вазифаи Раиси ноҳияи Синои шаҳри Душанбе таъйин гардид. То 11 январи 2023 дар ин вазифа буд.

Аз 11 январи 2023 — раиси ноҳияи Бобоҷон Ғафуров.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Cоли 1965
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Данғара
21 апрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи ҷаҳонии офаринандагӣ ва навоварӣ

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 21 апрел]]*
 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 21 апрел]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 апрел]]*
* 2015 — Бахтиёр Худойназаров, коргардони филми тоҷик (дар Берлин)

## Тақвими мардумӣ
Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Савр

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/2104.html 
* http://www.calend.ru/day/04-21/ 
*  Наука, 21.04
* cyclowiki 21.04

## Эзоҳ

*
Маҳмадамин Маҳмадаминов

**Маҳмадамин Бозичаевич Маҳмадаминов** - Вазири меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон

22 апрели соли 1961 дар ноҳияи Шуғнон ба дунё омадааст. Миллат:   тоҷик

Солҳои 1978-1983 Коргари совхози Шуғнони ноҳияи Шуғнон

Соли 1988  Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст. Ихтисос:     филолог, номзади илмҳои иқтисодӣ. Забонҳои хориҷӣ - англисӣ, русӣ, форсӣ, арабӣ ва олмонӣ (бо луғат) медонад
 
Солҳои 1988-1990 ҷонишини котиб, котиби ташкилоти комсомолии ҶДТ

Солҳои 1990-1991 Котиби КМ ЛКСМ Тоҷикистон

Солҳои 1991-1993 Котиби ҶС СМ Тоҷикистон

Солҳои 1993-2003 Менеҷери генералии Барномаи тараққиёти дастгирии аҳолии баландкуҳи Оғохон, Ҷумҳурии Исломии Покистон, Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон

Солҳои 2003-2005 Муовин, муовини аввали раиси ҶСК «Ориёнбонк»

Солҳои 2005-2010 Раиси Раёсати Бонки давлатии амонатгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон «Амонатбонк»

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 2010 Вазири меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Пайвандҳо
*Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Шуғнон
22 апрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи Замин.

### Миллӣ
*  — Рӯзи кушоиш.
*  — Рӯзи шоҳзода Изабелла.
*  — Рӯзи ҳифз аз хатари экулужӣ ва яке аз гузинаҳои Рӯзи барноманавис.
* , Оклаҳома — Рӯзи Оклаҳома.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 22 апрел]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 22 апрел]]*
* 1870 — Владимир Ленин (Улянов) (1874—1924), муассиси ҳизби болшевикон (РСДРП(б)), инқилобчӣ, сиёсатмадор, асосгузори нахустин давлати сотсиалистӣ дар ҷаҳон ИҶШС;
* 1902 — Василий Никитин (1902—1973), доктори илми химия, академики АИ Тоҷикистон, Ходими шоистаи илми ҷумҳурӣ;
* 1910 — Аҳмадулло Абдуллоев (1910—1966), Ҳофизи халқии Тоҷикистон;
* 1925 — Андрей Макашов, доктори илми таърих;
* 1935 — Хӯҷаназар Давлатназаров, мутриб, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон;
* 1940 — Мусамир Иброҳимов, доктори илми таърих, профессор;
* 1947 — Абдураҳмон Тошматов, мутриб, сароянда;
* 1948 — Тутиниссо Юсуфбекова, шоираи узбекзабони Тоҷикистон;
* 1949 — Абдусамад Самиев — доктори илми фалсафа, профессор;
* 1957 — Сурайё Қосимова, овозхони тоҷик.
* 1958 — Муҳаммадӣ Тошпӯлодов, доктори илми кишоварзӣ, профессор.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 22 апрел]]*

## Тақвими мардумӣ
Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Савр

Солшумории дувоздаҳгонаи Мучал

## Нигаред низ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0422.html 
* http://www.calend.ru/day/04-22/ 
*  Наука, 22.04
* cyclowiki 22.04

## Эзоҳ

*
Давлатҳои бостонии мардуми тоҷик

**Феҳристи Давлатҳои бостонии мардуми тоҷик**

## Боз нигаред
* Давлатҳои сулолаҳои форисзабон (тоҷикон)
* Халқи тоҷик дар ҳайати давлатҳои сулолаҳои турку муғулнажод 
* Таърихи Тоҷикистон
## Адабиёт
* Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон: Ҳотамов Н.Б.,Саъдиев Ш.С. Нашри дуюм. - Душанбе,2010
* Тоҷикистон:саҳифаҳои таърихи кишвари куҳан. Мураттиб: Саъдиев Ш.С.- Душанбе,2012, с. 27-28 
* Ҳотамов Н.Б., Довуди Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011.

Гурӯҳ:Кишварҳои таърихии Дунёи Қадим
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сулолаҳои ҳукуматдорони Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Хронология
Абердин (шаршара)

**Абердин** () — шаршарае аст, ки дар Шри-Ланка қарор дорад,  ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 98 метр аст.
## Ҷусторҳои вобаста
* Феҳристи шаршараҳо
* Феҳристи шаршараҳо бар пояи суръати ҷараён
* Феҳристи шаршараҳо бар пояи иртифоъ
* Феҳристи шаршараҳо бар пояи гуна

## Манобеъ



Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаршараҳои Шри-Ланка
Обшор

thumb|Обшор ё Шаршараи Анҷел
**Обшор** ё **Шаршара** — яке аз падидаҳои заминшиносӣ аст, дар он як рудхона аз як пуштакӯҳ ё фулот ё иртифоъ бо суръати зиёд ба поёни як дура ё домана мерезад.

Маъруфтарин обшори ҷаҳон ба номи Анҷел, дар Венесуэла аст, руди Карану аз итрифоъи 959 метр, аз рӯи фулоти муртафъи, ки сангҳои сахт сохта шуда, ба поин мерезад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Краткая Российская энциклопедия. Том 2. М., 2003. ISBN 5-329-00651-1. Стр. 23.
* Чавес переименовал самый большой в мире водопад — Новости Санкт-Петербурга — Фонтанка. Ру
* Кравчук П. А. Рекорды природы. — Любешов: Эрудит, 1993. — 216 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-7707-2044-1
* В. А. Маркин. Я познаю мир: Дет. энцикл.: География. М.: ООО «Фирма „Издательство АСТ“», 1999. — С. 323

*
Шаршараи Ҳундру

{{subst:Корбар:DarafshBot/abshar|Шаршараи Ҳундру|آبشار هوندرو|Hundru Falls|Hundru.jpg|Ҷарханд,  Ҳиндустон|
24 апрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
* Рӯзи байналмилалии ҳамраъии ҷавонон.
### Миллӣ
 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 24 апрел]]*
* 2009 — 24 апрел Донишгоҳи давлатии Кӯлоб тибқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ номгузорӣ шудааст.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 24 апрел]]*
* 1950 — Юсуфҷон Аҳмадов, арбоби  ҷамъиятӣ.
* 1945 — Сулаймон Алиев, доктори илми педагогӣ, профессор.
* 1945 – Қурбон Одинамадов, олими соҳаи педагогика.
* 1955 – Шарифбек Азизӣ, нависанда

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 24 апрел]]*

## Тақвими мардумӣ
Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Савр

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/2404.html 
* http://www.calend.ru/day/04-24/ 
*  Наука, 24.04
* cyclowiki 24.04

## Эзоҳ
25 апрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
 

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 25 апрел]]*
 

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 25 апрел]]*
* 1917 — Тӯҳфа Фозилова, овозхони опера, ҳунарпешаи театру синамоии тоҷик.
* 1960 — Рамазон Раҳимзода, ходими давалтии тоҷик, генерал-полковники милитсия.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 25 апрел]]*

## Тақвими мардумӣ
Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Савр

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/2504.html 
* http://www.calend.ru/day/04-25/
Jeep

thumb
**Ҷип** () — яке аз маркаҳои худрав марбут ба Крайслер аст. Худрави Ҷип навъи худрави саҳроии маҳкам ва ду дифронсил аст, ки аз уҳдаи ҳаракат дар ҷодаҳои ноҳамвор бармеояд.

Ҷип дар асл дар замони ҷанги ҷаҳонии дуюм барои артиши Амрико тарроҳӣ ва сохта буд ва баъдан барои масрафи ҳамгонӣ ба бозор омад. Бо ин ки бисёр худравҳои имрӯза марки аслии Ҷипро надоранд вали ин ном дар миёни мардум ба сурати номи модел даромада ва ба худравҳои монанди Ландровер Дефендер ҳам гоҳе Ҷип гуфта мешаванд.

Гуфта шуда, ки худи номи Ҷип ҳам аз "**GP**" яъне мухафафи ибораи инглисии "**General Purpose**" (ба маънии *чандманзура*) гирифта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Худравҳои биёбонгард
Гурӯҳ:Худравҳои амрикоӣ
Ғуломҳусайн Иброҳимии Динонӣ

**Ғуломҳусайн Иброҳимии Динонӣ** () — файласуф ва пажӯҳишгари эронӣ, доктори илмҳои фалсафа (1973).

## Зиндагинома
Устоди фанни фалсафаи Донишгоҳи Фирдавсии Машҳад (1974−1983), устоди фанни фалсафаи Донишгоҳи Теҳрон (аз 1983). Иброҳимии Динонӣ дар робита бо фалсафаи Шиҳобуддини Суҳравардӣ ва ҳикмати ишроқ таълифоти зиёде дорад. Баъзе китобҳояш ҷоизаи «Китоби сол»-и ҶИЭ-ро дарёфт кардаанд. Иброҳимии Динонӣ муаллифи беш аз 20 китоб ва мақолаҳои зиёд мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Кайф

**Кайф** (аз  — «хуши, завқ кардан») лаззат бурдан   — иқтибос аз забони арабӣ буда, дар забони тоҷикӣ, русӣ ва дигар забонҳои собиқ ҷамоҳири Шӯравӣ барои ном гирифтани эҳсосоти хуб ва умуман барои ҳиссиёти хуб хусусан аз таъсири маводи мухаддир истифода мешавад).

## Пайдоиши вожа
Дар забони русӣ вожаи «кайф» аз калимаи арабии «кэйф»  — «вақти бекорӣ») гирифта шудааст. Бино ба Қуръон, намозгузорон ва одамони боимон, ба биҳишт мераванд ва ҳамеша дар ҳолати кэйфа қарор хоҳанд гирифт.

## Эзоҳ


## Адабиёт
* В. В. Колесов, *Язык города*, М., 1991.
* В. С. Елистратова, *Словарь русского арго: Материалы 1980—1990 гг.*, М., 2000, стр.182.

## Пайвандҳо
* Итоги конкурса «Язык русского арго»: от профессора В. С. Елистратова, Справочно-информационный портал Грамота.ru 

Гурӯҳ:Ҳиссиёт
Гурӯҳ:Мақолаҳо дар бораи вожаҳо
Давлатҳои сулолаҳои форисзабон (тоҷикон)

## Боз нигаред
* Давлатҳои ниёгони халқи тоҷик 
* Халқи тоҷик дар ҳайати давлатҳои сулолаҳои турку муғулнажод 
* Таърихи Тоҷикистон
## Адабиёт
* Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон: Ҳотамов Н.Б.,Саъдиев Ш.С. Нашри дуюм. - Душанбе,2010
* Тоҷикистон:саҳифаҳои таърихи кишвари куҳан. Мураттиб: Саъдиев Ш.С.- Душанбе,2012, соли 25-26 
*  Ҳотамов Н.Б., Довуди Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011.

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сулолаҳои ҳукуматдорони Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Хронология
Чаковак

thumb|right|300px|Чаковак

**Чаковак** — парандаест хушовоз аз тираи чаковакиён () ва ростаи гунҷишксонон () ки пару боле рага—рагаи қаҳваӣ, нӯле рост ё каж ва нохуни ангушти шасти дароз дорад ва ҳангоми парвоз овоз мехонад.

Чаковакҳо рӯи замин бештар роҳ мераванд ё медаванд. Нохуни ангушти ақибии пои онҳо дароз, рост ва нӯктез аст. Бештар гурӯҳ—гурӯҳ зиндагӣ мекунанд. Ҷуз дар бархе маворид, нару модаашон ҳамшакл аст. Чаковакҳо рӯи замин ошиёна месозанд. Хӯрокашон донаҳо, ҳашарот ва нармтанон аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Парандаҳо
Лила Даунс

**Анна Лила Даунс Санчез** (; Оахака, 19 сентябр 1968) — ҳунарпеша ва овозхони  мексикои.

## Пайнавиштҳо


## Пайвандҳо

* Расмии сайт
Туҳфа Фозилова

**Туҳфа Фозилова** (25 апрели 1917 — 3 феврали 1985) — сарояндаи опера (сопрано), актёри театр ва синамои тоҷик. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон(1941). Ҳунарпешаи халқии СССР(1957), дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (1972).

## Зиндагинома
Туҳфа Фозилова 25 апрели соли 1917 дар Конибодом ба дунё омадааст. Модари ҳунарпеша ва режиссёри кино Марат Орифов мебошад. Фаъолияти эҷодиаш аз Театри мусиқӣ-драмавии Конибодом соли 1930 сар шудааст. Солҳои 1934—1940 дар Театри мусиқии тоҷик, сипас 1940—1948 дар Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ ва минбаъд то соли 1985 дар Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ фаъолият намудааст. Дар филмҳои киностудияи «Тоҷикфилм» «Дохунда» (1956), «Зумрад» (1961), «Имрӯз ва доимо» (1981,) ва «Узбекфилм» низ нақшҳои ҷолиберо офаридааст. Сурудҳои иҷронамудаи ӯ мафтуни мухлисон гашта буданд. Дар бораи ӯ ду филм — «Наша Туфа» (филми телевизионӣ, коргардон Шамсӣ Қиёмов, 1971), «Секрет актрисы» (коргардон В.Эрвайс, 1977) ба навор гирифта шудааст. Бо орденҳои Ленин, «Парчами сурхи меҳнат», «Нишони Фахри» ва «Инқилоби Октябр» мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

 
## Пайвандҳо
* Фазылова Туфа
* Устодони санъати тоҷик — Туҳфа Фозилова

Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр 
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Муҳтавои боз

**Муҳтавои боз** () — истилоҳи ҷадид баргирифта аз мафҳуми матни боз () аст ва барои тавсифи он даста аз корҳо ё муҳтавои халқшуда ба кор меравад, ки зери иҷозатномае мунташир шуда бошанд, ки сареҳан нусхабардорӣ ё тағийр дар онро ба ҳар касе медиҳанд на ин ки маҳдуд ба як созмон ё як ҷамъ  баста бошад. Мафҳуми "Муҳтавои боз" () метавонад ба унвони пардоими ҷойгузин, ҷалви истифода аз қонуни копирайт ҳуқуқи муаллиф барои "ихтикори дониш"-ро бигирад. Муҳтавои боз ба ҷойи мунҷар ба ихтикор, фароянд "демократисозии дониш"-ро осон мекунад. Бузургтарин лоиҳа бо Муҳтавои боз () — Википедия аст..

## Нигаред низ
* Муҳтавои озод
* Матни боз
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иҷозатномаҳои матни боз
Гурӯҳ:Нармафзорҳои озод
Додаковӣ

**Додаковӣ**, пойгоҳҳо ва маҷмуаъҳои хаҷми додаҳоро дар пайи кашф ва истихроҷи дониш, мавриди таҳлил ва кандуковҳои мошинӣ (ва нимамошинӣ) қарор медиҳанд. Ин гуна мутолиот ва ковишҳоро ба воқеъ метавон ҳамон имтидлд ва истимрори дониши куҳан ва ҳама ҷогири омор донист. Тафовути умда дар муқоис, вусъат ва гуногунии заминаҳо ва корбурдҳо, ва низ абъад ва андозаҳои додаҳои имрузин аст, ки шеваҳои мошинӣ марбут ба ёдгирӣ, моделсозӣ, ва таълимро талаб менамояд.

Истилоҳи *data mining* ҳамон тавр, ки аз тарҷумаи он ба маънии додаковӣ мушаххас мешавад ба мафҳуми истихроҷи иттилооти ниҳон ва ё алгуҳо (шаблонҳо) ва равобити мушаххас дар ҳаҷми зиёде аз додаҳо дар як ё чанд бонки иттилоотӣ бузург аст.

## Муқаддима
Бисёре аз ширкатҳо ва муассисот дорои ҳаҷми анбуҳи аз иттилоот ҳастанд. Текникҳои додаковӣ ба таври таърихӣ ба гунаи густариш ёфтаанд, ки ба соддагӣ метавон онҳоро бар абзорҳои нармафзори имрузи татбиқ дода ва аз иттилоот ҷамъоварӣ шуда беҳтарин баҳраро бурд. Дар сурате, ки системҳои Data Mining бар руи сакуҳои Clint/Server қавӣ насб шуда бошанд ва дастрасӣ ба бонкҳои иттилоотӣ бузург фароҳам бошанд, метавон ба саволоти аз қабили: Кадоме аз муштариён мумкин аст харидори кадоме аз маҳсулоти ояндаи ширкат бошанд, чаро, дар кадом мақатъ замоне ва бисёре аҳ маворид мушобеҳ посух дод.

## Вижагиҳо
Яке аз вижагиҳои калидӣ дар бисёре аз ибтикороти марбут ба таъмини амнияти миллӣ, додаковӣ аст. Додаковӣ, ки ба унвони абзоре барои кашф ҷароим, арзёбии мизони риск ва фуруши маҳсулот ба кор меравад, дар бар гирандаи абзорҳои таҷзия ва таҳлили иттилоот ба манзури кашф алгуҳои маътабар ва ношинохта дар байни анбуҳи аз дода ҳаст. Додаковӣ ғолибан дар заминиаи таъмини амнияти миллӣ ба манзула абзори барои шиносоӣ фаъолиятҳои афрод харобкорӣ шомили ҷаба ҷойи пул ва иртибототи байни онҳо ва ҳамчунин шиносоӣ ва радгирӣ худи онҳо бо баррасии савобиқ марбут ба муҳоҷират ва мусофират ҳаст. Додаковии пешрафта қобили мулоҳизаҳоро дар навъи абзорҳои таҳлилӣ мавҷуд нишон медиҳад аммо маҳдудиятҳое низ дорад. Яке аз ин маҳдудиятҳо ин аст, ки бо вуҷуди инки ба ошкорсозии алгуҳо ва равобити кумак мекунад, аммо иттилоотеро дар бораи арзиш ё мизони аҳмияти онҳо ба даст намедиҳад. Дуввумин маҳдудияти он ин аст, ки бо вуҷуди тавоноии шиносоӣ равобити байни рафторҳо ва ё мутаъғирҳои лозима қодир ба кашфи равобити иллат ва маълулӣ нест.

## Нигаред низ
* Омор

## Адабиёт
* Аз Википедиаи Форсӣ
Раъно Ғолибова

**Раъно Абрамовна Ғолибова** () — сарояндаи опера (меццо-сопрано). Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1941).

## Зиндагинома
Раъно Ғолибова 24 майи 1915 дар шаҳри Қӯқанд ба дунё омадааст. Дар вақти хурдсолиаш дар шаҳри Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон зиндагӣ мекард, куҷо ки падараш продюсери театр буд. Дар синни 13 солагӣ ба фаъолияти мусиқиашро шурӯъ кард. Дар 18 солагӣ ӯро ба Радиокомитети Тошканд ба кори таклиф карданд. Якумин бор дар соли 1935 дар саҳнаи операи Тошканд ҳунарнамоӣ кардааст ва якчанд муддат бо ҳунарпешаҳои машҳури ӯзбеку яҳудиёни бухороӣ дар ҶШС Ӯзбекистон кор кардааст.

Дар соли 1934 Раъно Ғолибова ба Гавриэл Рубинович Самандаров шавҳар кард ва дар соли 1938 онҳо бо оилаи худ ба шаҳри Сталинобод (Душанбе), ҶШС Тоҷикистон омаданд. Дар ҳамон ҷо Раъно аз солҳои 1940 то 1966 сарояндаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ буд.

Дар соли 1939 дар сини 24 солагӣ ӯ унвони Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон дарёфт кард. Дар соли 1941 дар Даҳаи санъати Тоҷикистон дар шаҳри Москва ӯ баройи И. Сталину роҳбарони давлати ИҶШС сурудҳо сароидааст. Раъно Ғолибова соли 1941 яке аз саррояндагони операи ҶШС Тоҷикистон аст, ки унвони Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистонро дарёфт кардааст. Ғолибова то соли 1991 дар саҳнаҳои шаҳрҳои гуногуни СССР ҳунарнамоӣ кардааст.

Дар соли 1991 Раъно Ғолибова аз СССР тамоман рафт ва бо оилаи худаш ба ИМА, шаҳри Бостон фирор кард.
Раъно Ғолибова дар соли 1995 дар сини 80 солагӣ дар Бостон, ИМА вафот кардааст.
Ба хок супурда шуд дар як гӯристони яҳудии шаҳри Ню Йорк, ИМА, Маунт Кармел, дар райони Квинс.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Устодони санъати тоҷик — Рена Галибова

Гурӯҳ:Ҳунармандони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Яҳудиёни Тоҷикистон
Маҷмаъаи меъмории Ҳазрати Шоҳ (Исфара)

**Маҷмааи меъмории Ҳазрати Шоҳ** — ёдгории таърихӣ-меъмориест, ки дар деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара ҷойгир аст. Маҷмааи таърихӣ аз се бино — мақбараи Ҳазрати Шоҳ, мақбараи Худоёри Валъамӣ ва масҷиди Ҳазрати Шоҳ (масҷиди Намозгоҳ низ мегӯянд) иборат аст.

Ҳазрати Шоҳ номи валиест, ки инҷо дафн шудааст. Мувофиқи ривоятҳо, ӯ бародарзодаи Қусам ибн Аббос аст, ки дар асри XI дар мақбараи Шоҳи Зиндаи шаҳри Самарқанд дафн шудааст ва писари амаки пайғамбар Муҳаммад ба ҳисоб меравад.

Дар назди мақбара чашмае ҳаст, ки оби он муқаддас ва шифобахш дониста мешавад. Ба қидаи олимон, таърихи мақбараи Ҳазрати Шоҳ чунин аст. Ҳанӯз то барқарории дини ислом чашма дар байни аҳолии таҳҷойи ҳамчун манбаи зиндагӣ муқаддас ҳисобида мешуд. Баъдан, дар назди чашма қабри ходими соҳиб кироми дини ислом пайдо шуд. Баъдтар, дар ин қабр мақбара сохта шуд. Дар асри XVII—XVIII ба мақбара боз айвону сутунҳои чӯбин ҳамроҳ карда шуд. Вақти бунёди мақбара ва биноҳои он асрҳои X—XIX — ро дарбар мегирад.

Ҳоло мақбараи Ҳазрати Шоҳ дар натиҷаи тармиму таҷдид тарҳи имрӯзаашро пайдо кардааст. Масҷиди ҷомеаи Намозгоҳ бинои серсутунест, ки бо навиштаҷоти хушхат, бо рангҳои сабз, кабуд ва сурх оро ёфтааст. Мақбараи Ҳазрати Шоҳ зиёратҷойи аҳолии таҳҷойи ба ҳисоб меравад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Таърихи Тоҷикистон 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Маҷмаъаи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин

thumb|Маҷмааи таърихӣ — меъмории Шайх Муслиҳиддин
thumb|Маҷмааи таърихӣ — меъмории Шайх Муслиҳиддин
**Маҷмаъаи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин** — ёдгории таърихӣ-меъмориест, ки дар маркази шаҳри Хуҷанд ҷойгир аст.
Маҷма-аи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин аз мақбара-хонақо, масҷид аз зиёратхона, гӯрхона ва ҳуҷраҳои зиёде иборат аст.
Мақбараи Шайх Муслиҳиддин ба шарафи Муслиҳиддини Хуҷандӣ — шоир, ҳокими шаҳр номгузорӣ шудааст. Мақбараи асри XII аз гӯрхонае, ки бо хишти пухта сохта шудааст иборат аст. Дар асри XIV дар ҷойи мақбара бинои наве сохта шуд, ки аз тарҳи пешина фарқ мекунад. Ин бино ба мақбара-хонақо, яъне ҷойи намозу маросим табдил ёфта буд.
Баъдтар ин ёдгорӣ боз чандин маротиба таъмир шуда аз нав сохта шудааст. Дар асри XIX дар шафати ин мақбара масҷиди бошукӯҳе бино ёфт. Ҷойи марказиро дар маҷмааи таърихӣ мақбараи Шайх Муслиҳиддин ишғол менамояд. Мақбара аз зиёратхона, гӯрхона ва ҳуҷраҳои зиёде иборат аст.

Даромад ба маҷмаъаи таърихӣ-меъмории Шайх Муслиҳиддин озод аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Таърихи Тоҷикистон 

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маcҷидҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Хуҷанд
Рӯзи матбуоти тоҷик

**Рӯзи матбуот** — ҷашни касбии рӯзноманигорони Тоҷикистон, ки ҳамасола дар рӯзи 11 март таҷлил мешавад.

Ин ҷашн ба муносибати нашр гардидани аввалин рӯзномаи форсии тоҷикӣ «Бухорои Шариф» дар таърихи 11 марти соли 1912 дар аморати Бухоро падид омадааст.

Марти соли 2012—100-солагии рӯзномаи «Бухорои Шариф» дар Тоҷикистон ботантана ҷашн гирифта шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Идҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Идҳои касбӣ
Ҳелветас

**Ҳелветас Свисс Интеркооперейшэн** — яке аз ташкилотҳои бузургтарин оид ба рушд дар Швейтсария мебошад. Он 1 июли соли 2011 дар натиҷаи ба ҳам омадани ду ташкилот ба дунё омадааст: Ҳелветас (соли 1955 таъсис шуда) ва Интеркооперейшн (соли 1982 таъсис шуда). ҲЕЛВЕТАС Свисс Интеркооперейшэн, ҳамчун ассотсиатсияи аз ҷиҳати сиёсӣ ва динӣ озод, зиёда аз 100 аъзо ва маблағгузорон, ҳамчунин 12 гурӯҳҳои ихтиёрони минтақавӣ дастгирӣ менамояд. Бештар аз 1200 кормандони маҳаллӣ ва 60 кормандони байналмилалӣ (асосан швейтсарӣ) дар 30 мамлакат-шарикҳо дар Африқо, Амрикои лотинӣ ва Аврупои шарқӣ кор ва фаъолият мебаранд. Ба таври умумӣ 130 нафар дар дафтарҳои Берн ва Сюрих, ҳамчунин филиалҳои Лазанна ва Балерна кор мекунанд. Онҳо барои ҳамоҳангсозии рушди лиоҳаҳо, пешкаши хидматҳои машваратӣ ба ташкилоҳои давлатӣ ва ғайридавлатӣ, ҳамчунин баланд бардоштани воқифият оид ба масоиле, ки мардуми мамлакалҳои рӯ ба тараққӣ рӯ ба рӯ мешаванд, кор ва фаъолият мебаранд.

ҲЕЛВЕТАС дар Тоҷикистон иҷрои лоиҳаҳои зеринро ба ӯхда дорад:

1) Лоиҳаи Дастрасӣ ба адолат ва ислоҳоти судӣ
 
2) Лоиҳаи Шабакаи марказҳои ёрии ҳуқуқӣ дар деҳот

3) Лоиҳаи Рушди бозори маҳаллӣ

4) Лоиҳаи Рушди силсилаи арзиши органикӣ

5) Лоиҳаи Истифодаи Босамари об (SEP) - лоиҳаи пилотӣ

## Нигаред

## Пайвандҳо
* ҲЕЛВЕТАС Свисс Интеркооперейшэн
Тоширо Мифуне

**Тоширо Мифуне** (三船 敏郎) (1920 — 1997) - ҳунарпеша ва коргардони синамои Жопун аст.

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Жопун
Гурӯҳ:Коргардони синамои Жопун
Омӯзиши мобилӣ

thumb|400px|Омӯзиши мобилӣ
**Омӯзиши мобилӣ** - Mobile Learning як шохаи eLearning (*Electronic Learning* - таълим ва омузиши электронӣ) мебошад. Омӯзиши мобилӣ - (*Mobile Learning, M-Learning*) истилоҳест дорои маънои мухталиф барои ҷомеаъи мухталиф аст. Агарчи марбут ба омӯзиш ва таълими электронӣ ва таълими фосилавӣ аст, онро мутамаиз дар тамаркази он бар ёдгирӣ дар саросари замина ва омӯзиш бо дастгоҳҳои телефони ҳамроҳ аст. Як таърифи омӯзиши ҳамроҳ ин аст: ҳар навъи омӯзиш иттифоқ меафтад замоне, ки ёдгиранда дар макони собит, аз пеш таъйиншуда, ва ё омӯзише аст, ки иттифоқ меафтад замоне, ки тул мекашад ёдгиранда истифода аз фурсатҳои ёдгирии ироашуда тавасути фанновариҳои телефони истифода мебарад. Ба ибораи дигар телефони ҳамроҳ дар таълим маҳдудиятҳои масофаро коҳиш медиҳад.

## Нигаред
* Таълими чандрасонаӣ
* Телефони ҳушманд

Гурӯҳ:Фанновариҳои таълимӣ
Гурӯҳ:Таълими фосилавӣ
Гурӯҳ:Фанновариҳои мобилӣ
Давлати Митан

Митан. Дар асри XVI п.м. дар саргаҳи дарёҳои Даҷла ва Фурот давлати Митан ташкил мешавад, ки сулолаи ҳукмрони он ва қисми зиёди аҳолиаш ориёиҳо буданд. Дар ин давлат асппарварӣ хеле тараққӣ карда буд, доир ба ин соња рисолаҳои махсус мавҷуд буданд. Худоҳои ориёӣ - Индра ва ғайраро парастиш мекарданд.

## Адабиёт


## Адабиёт

## Нигаред
*Ориёи

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Элом

**Элом** — як минтақаи таърихӣ ва давлати қадимӣ (ҳазораи 3 — нимаи асри 6 то милод) дар ҷанубу ғарби Эрони муосир (вилоятҳои Хӯзистон ва Луристон).

Дар ин минтақа дар аввали ҳазорсолаи IV п.м. шаҳраку шаҳрҳо пайдо шуда, иқтисодиёт тараққӣ мекунанд. Дар пойтахти он ш. Шуш биноҳои боҳашамат, истеҳсоли фулузот, чархи кулолгарӣ ва хат пайдо мешаванд.

Дар асри XXVII—XXVI п.м. дар Элом аввалин иттиҳодияи сиёсӣ, яъне давлат ташкил мешавад. Минбаъд ва то охири ҳазорсолаи II п.м. Элом дар нашъунамо буд, бо Шумеру Аккад ва Бобул рақобат ва ҷанг мекард, баъзан минтақаҳои ҳамсарҳадро ишғол менамуд. Дар Элам савдо, заминдорӣ, чорводорӣ, ҳуҷҷатгузорӣ, маъмурият инкишоф ёфта буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Давлати Мана

Манна яке аз вилоятҳои қадими ориёи дар шимолу-шарқи Эрон буд. Шоҳони Ассирия дар асри IX п.м. чандин маротиба ба ин вилоят ҳуҷум карда, онро ғорат мекунанд, аммо ишғол карда наметавонанд. Мана дар асри VIII п.м. як қатор вилоятҳои ҳамсояро ишғол карда, ба подшоҳии нисбатан калон табдил меёбад. Дар назди шоҳ шӯро амал мекард, ки аз хешовандони ӯ ва ашрофон иборат буд. Дар идораи давлат авлодони шоҳ, ашрофон, сарлашкарон, сардорони қалъаҳо мавқеи асосиро ишғол мекарданд. Соҳаи асосии иқтисодиёт зироаткорӣ ва чорводорӣ, аз ҷумла асппарварӣ буд. Ғуломон буданд, аммо дар иқтисодиёт мавқеи асосиро истеҳсолкунандагони озод ишғол мекарданд. Маданият ва санъат тараққӣ карда буданд, хат ва дабирони касбӣ вуҷуд доштанд.

## Адабиёт


## Нигаред
*Ориёи

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Давлати Хоразми Бузург

Давлати Хоразми Бузург. Хоразм ҳамчун яке аз кишварҳои ориёӣ дар Авесто ёд шудааст. Баъзе муҳаққиқон Давлати Каёниён-ро дар Хоразм ҷой медиҳанд. Мутобиқи ахбори Ҳеродот водии дарёи Акес (Ҳерируд ва Теҷен) ба хоразмиён тааллуқ дошт. Дар ин асос муҳаққиқони муосир фарзияе пешниҳод карданд, ки пеш аз давлати Мод иттиҳоди Давлати Хоразми Бузург вуҷуд дошт, ки қисми зиёди Осиёи Миёна, аз ҷумла Суғдро низ дар бар мегирифт ва маркази он дар минтақаи Марв ва Ҳирот љойгир буд. Аммо ин фарзияро бе чунучаро қабул кардан мумкин нест, он санад ва тадқиқоти иловагиро талаб мекунад. 

## Адабиёт


## Нигаред
*Ориёи

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кишварҳои таърихии Дунёи Қадим
Гурӯҳ:Сулолаҳои ҳукуматдорони Осиёи Марказӣ
Давлати Суғди қадим

**Давлати Суғди қадим** — ҳамчун дуюмин кишвари Ориёно дар Авесто ёд шудааст. Мувофиқи ахбори «Таърихи Табарӣ» ва «Форснома» пойтахти шоҳи Турон ш. Афросиёб (шаҳри Самарқанд) буд. Бунёди шаҳри Бухоро ба домоди Афросиёб, ки писари шоҳи Эрон Кайхусрав буд, нисбат дода мешавад. Дар сарчашмаҳои хаттӣ, то давраи Ҳахоманишиён Суғд ёд нашудааст. Муҳаққиқон фарз мекунанд, ки он ба ҳайати Подшоҳии Бохтари қадим ё иттиҳоди Давлати Хоразми Бузург дохил мешуд.

## Адабиёт


## Нигаред
*Ориёно
*Хати суғдӣ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кишварҳои таърихии Дунёи Қадим
Гурӯҳ:Сулолаҳои ҳукуматдорони Осиёи Марказӣ
Флеш диск

thumb|Флеш диск
**Флеш диск** — як расонаи ҷадиди захирасозӣ аст, ки бо вуҷуди кучак буданаш дорои зарфияти болоӣ аст. Дар флеш диск, аз ҳофизае истифода шудааст, ки аз қитъати ҳолат ҷомади электрикӣ сохта шудааст. Барои истифода аз флеш диск васл кардан ба порти USB кофӣ аст. Флеш диск, дар зарфиятҳои мутафовит сохта мешавад ва шояд рузе ҷойгузини диски сахт шавад. Флеш дискро Cooldisk низ меноманд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Википедиаҳои Инглисӣ ва Форсӣ http://en.wikipedia.org/wiki/USB_flash_drive

Гурӯҳ:Муарифишудаҳои 2000 (мелодӣ)
Гурӯҳ:ЮСБ
Хуросон

500px|thumbnail|right| муқеъияти хуросон дар нақшаи Эрон дар асри хулафоя  аббосии баргирифта аз китоби ҷӯқрофйё торихии сарзамини ҳоии хилофати шарқӣ
**Хуросон** – кишварест, ки аз асри III-IV дар давлати Сосониён мавриди истифода қарор гирифта дар маънои васеи калима сарзамини Эрону Афғонистони имрўза ва Вароруд — Мовароуннаҳрро, ки сокинонаш форсизабон буданд  дар назар дошт. Минбаъд  ин истилоҳи ҷуғрофӣ ба сарзамини соҳили чапи дарёи Аму - Вахш, яъне ба ҳудуди имрўзаи Туркманистони ҷанубӣ, Эрони шарқӣ ва Афғонистон низ нисбат дода мешавад.

Хуросон, пеш аз Ислом, ва дар асрҳои нахустини Исломӣ дорои масоҳати азиме буд ва бахшҳое аз сарзаминҳоеро, ки акнун Осиёи Марказӣ ва Афғонистонаш меноманд, шомил мешуд. Эроншаҳр, Ҷуғрофидони Арманӣ мансуб ба Мӯсо Хуринӣ маҳдудаи ин вилоятро аз Гургон ва Қумас дар ҷануби шарқии дарёи Хазар то Бадахшон ва Тахористон дар улёи  Ҷайҳун, ва Бомиён дар Ҳиндукуш густариш додааст.
## Нигораҳо

khayam.jpg|Нишопур
Attar mausoleum0.jpg|Нишопур
Friday Mosque in Herat, Afghanistan.jpg|Ҳарот
Pokrovkaya Church, Mary.jpg|Марв
PresidentialPalaceAshgabat.jpg|Ашқобод
|شیروان
Mazar-e sharif - Steve Evans.jpg|Мазори Шариф
15c_green_mosque.jpg|Балх
Mosque in Kandahar-2011.jpg|Қандаҳор
Yahya_Monument_01.jpg|Сабзивор
Bukhara03.jpg|Бухоро
Registan square2014.JPG|Самарқанд
Ayyenehkhaneh bojnoord.jpg|Буҷнӯрд
Akbarieh_garden.jpg|Бӣрҷанд
Ferdos Religious School2.jpg|Фирдавс

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Фарорӯд

[мини| Мовароуннаҳр, [Хоразм ва Хуросони Бузург.]]
[мини| <small>«Сан-сай»-и чинӣ: ҳайкалчаи сафолии тасвири [Суғд|роҳиби суғдӣ, ки ба давраи сулолаи Тан (618-907 милодӣ) тааллуқ дорад]]
**Мовароуннаҳр** () **Трансоксиана/Трансоксания** () ва **Варазрӯд**/**Фарорӯд** () — истилоҳе, ки аз асри VIII то минтақаи таърихӣ-ҷуғрофӣ дар Осиёи Марказӣ (Миёна) истифода мешавад.

## Ном ва ҳудуд
Таърих чунин шудааст, ки Осиёи Миёна дар давраҳои гуногуни таърих ба таври гуногун номида мешуд. Баъд аз забт шудани Осиёи Миёна аз тарафи Искандари Мақдунӣ дар минтақа низ чун *«Трансоксиана»* ё *«Трансоксания»* () бо номи дарёи Окс(ус) (ҳоло Омударё) маълум шуд. Дар баъзе маъхазҳои юнонӣ ва лотинии (румании) қадим ин ду варианти дар боло зикргардидаи номи минтақаи байни дарёҳои Окс ва Яксарт (Сирдарё) дида мешавад. Аз юнонию лотинии қадим ин вариант ба дигар забонҳои аврупоӣ ворид шуд ва минтақа бо ин номҳо дар Аврупо маъруф шуд.

Номи *Мовароуннаҳр,* ки ҳангоми таҳоҷуми араб дар Осиёи Марказӣ, дар 7 — асри 8 пайдо шуд ва аслан маънои ҳудуди васеъ дар соҳили рости Ҷайҳун (ҳоло Омударё) дорад. Баъдан « *Мовароуннаҳр* » манотиқи қатъӣ байни дарёҳои Ҷайҳун ва Сайҳун (ҳоло Сирдарё), яъне минтақаеро дар назар дошт, ки қисми зиёди қаламрави онро заминҳои обёришаванда, кӯҳу даштҳо ишғол мекунанд. Маҳз дар Мовароуннаҳр муҳимтарин шаҳрҳои ҷаҳони исломи он давра, инчунин шаҳрҳои дорои фарҳангу тамаддуни баланд, аз қабили Самарқанд, Бухоро, Шаш, Нахшаб, Кармана, Фарғона, Хуҷанд, Кеш ва ғайра ҷойгир буданд. Ҳарчанд шари Туркистон дар соҳили рости Сайҳун, яъне берун аз Мовароуннаҳр ҷойгир бошад ҳам, аксаран ба ин минтақа дохил мешуд.

Ҳоло Ӯзбекистон як қисми калон ва марказии минтақаи таърихию географии Мовароуннаҳрро ишғол мекунад. Мовароуннаҳр инчунин қисматҳои ҷанубии вилоятҳои Қизилӯрда ва Туркистони Қазоқистон ва қисматҳои ғарбӣ (вилояти Хатлон ва НТҶ) ва шимоли (вилояти Суғд) Тоҷикистонро дар бар мегирад.

## Адабиёт

* *Мовароуннахр* — Национальная энциклопедия Узбекистана (узб.) . – Тошкент, 2000-2005.
* 
* 
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Осиёи Марказӣ
Кишвари Аҷам

**Кишвари Аҷам** – кишвари аҳолиаш форсизабон, яъне Хуросон ва Мовароуннаҳр.

## Эзоҳ

## Нигаред низ
* Хуросон
* Мовароуннаҳр
* Таърихи Тоҷикистон

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Орёвиҷ

**Айирянам Ваеҷаҳ**, **Орёвиҷ** (Эронии қадим: **aryānām waiǰah*, Авестоӣ: *airyanəm vaēǰō*, Порсии миёна: *ērānwēz*, Порсии нав: *irānwēj,* Паҳлавӣ: *aryānwēžan,* аз забони Авестоӣ — «фазо, ё доманаҳои Ориё») — маҳалли қадимаи сукунати тоифаҳои (кишвари) ориёиҳо..

Дар «Видевдод» (қисмати Авесто) 16 кишвар номбар гардидааст, аз ҷумла «Airyanəm vaējah» — «Айиряна Ваеҷаҳ-Орёвиҷ» (кишвар)и ориёиҳо. «Авесто ҳамчунин хотиротро аз кишвари нимафсонавии *Айирянам Ваеҷаҳ* („Фарохнои Ориёно“), маҳалли қадимаи сукунати тоифаҳои эронӣ (ё умуман ориёӣ дар худ маҳфуз доштааст» — менависад дар китоби «Тоҷикон» академик Бобоҷон Ғафуров. Ба ин минтақа «на Хоразмро, ки дар Авесто бо номи худ зикр шудааст, балки сарзамини паҳновари Осиёи Миёна ва вилоятҳои шимолии онро дар назар доштан дурусттар ва ба ҳақиқат наздиктар мебуд», — қайд мекунад ӯ.

## Сарчашма

## Нигаред
* Ориёно
* Авесто
* Эрони Бузург
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кишварҳои таърихии Дунёи Қадим
Дарёи Окс

Окс (аз заб. лотинӣ - Ox), Ҷайҳун (аз заб. арабӣ) – Амударё.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Дарёи Яксарт

Яксарт (аз заб. лотинӣ - Yaksart), Сайҳун(аз заб. арабӣ) – Сирдарё.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Тахористон

**Тахористон** – мамлакатест, ки дар ду соҳили дарёи Панҷ ҷойгир буд, сарзамини имрўзаи Афғонистони шимолӣ, Тоҷикистону Ўзбекистони ҷанубӣ.

Тахориҳо ба Бохтар(давлати Юнону Бохтар) якҷоя бо қабилаҳои массагетҳову сакоиҳо омада дар озодкунии мамлакат аз юнониён ва ҳаёти минбаъдаи сиёсӣ кишвар нақши калон бозиданд. Аз асри IV сар карда Бохтар Тахористон номида мешуд. Тахориҳо чун чузъи асосӣ ба халқи нав ташаккул ёфтаистодаи тоҷикон дохил мегарданд. Сипас Тахористон якчоя бо қисми зиёди Осиёи Миёна, қаламрави Афғонистони ҳозира ва Ҳиндустони шимолӣ дар ҳайати давлати бузург бо сарварии сулолаи Кӯшониён буд. Ин замони нашъунамои иқтисодиёту маданият, ривоҷёбии алоқаҳо бо Аврупои шарқӣ, Рум, Чин ба ҳисоб меравад. Ёдгориҳои бостоншиносии замони Кӯшониён пайвастани санъати осиёмиёнагӣ, юнонӣ ва ҳиндиро инъикос менамоянд.

Дар бораи мулкҳои ҷудогонаи Тахористон – Хуттал, Вахон, Шуғнон, Чағониён, Шумон сайёҳ ва зоири дигари буддоӣ Хой-Чао, ки соли 726 ба Вароруд (Варазруд) омада буд, маълумот медихад. Тахористон навохии имрўзаи ҷанубии Тоҷикистону вилояти Сурхандарёи Ўзбекистон ва қисматҳои шимолии Афғонистонро дар бар мегирифт. Ин давлат аз ҷиҳати масоҳат ба Бохтари қадим шабоҳат дошт. Тахористон ҳарчанд кишвари калону фарох ба ҳисоб равад ҳам, вале аз нигоҳи сиёсӣ мамлакати номутамарказу пароканда буд. Дар сари ҳар як мулк як волӣ ё малики мустақил меистад. Ба таври дигар Тахористонро конфедератсияи номуназзам ё иттиҳоди мулк-давлатҳои соҳибихтиёр гуфтан мумкин аст..

## Пайнавишт


## Адабиёт
* Memoirs of a Malayan Family p.&nbsp;87 http://books.google.com.tj/books?id=FT2EAAAAIAAJ

## Нигаред
*Таърихи Тоҷикистон

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Чағониён

**Чағониён** – мулкест дар поёноби дарёи Чағонруд  (Сурхондарё).

Дар сарчашмаҳо аз таърихи сиёсии мулки дигар Чағониён чунин маълумот дарёфт кардан мумкин аст. Чағониён сараввал тобеи давлати Ҳайтолиён буд. Дар ибтидои асри VII, соли 719 малики Чағониён Тиши Якчашма ном шахс будааст, ки дар як вақт ябғуи Тахористон ҳам мањсуб мешуд. Унвони волии Чағониён-Чағонхудот буд.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Мулки Вахш

**Мулки Вахш** – мулкест дар водии дарёи Вахшаб (Вахш). Мулки Вахш, ки дар гузашта як бахши Бохтари Иронзамин маҳсуб меёфт

Дар асрҳои V-VIII **Мулки Вахш** ба мулкдорони Хуттал тобеъ буд.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Салвадор

thumb|Парчами Салвадор
**Салвадор** ё **Эл Салвадор** (El Salvador) — кишварест дар Амрикои Марказӣ. Пойтахти он Сан-Салвадор аст. Тавассути кишварҳои Ҳондурас, Гватемала ва ҳамчунин Халиҷи Фунсика ва Уқёнуси Ором дар баргирифа шудааст. Аҳолии ин кишвар 5.100.000 нафар аст. Забони аслии онҳо забони испанӣ ва воҳиди пули он доллари амрикоӣ, кулуни Салвадор ва криптоасъори биткоин аст. Баландтарин кӯҳи оташфишон Санта Ана бо иртифои 2381 метр ва баландтарин нуқтаи кишвар, кӯҳи Сарв Ал Питал ба иртифои 2830 метр аст. Тӯлонитарин руд ҳам 320 километр аст.

## Таърих
Таърихи таъсис — соли 1842

## Сиёсат ва ҳукумат
 
## Бахшбандии кишварӣ
 

## Ҷуғрофия
 
## Иқтисод

## Аҳолӣ
   
## Фарҳанг ва маориф

## Пайвандҳо

 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кишварҳои Амрикои Марказӣ
Гурӯҳ:Салвадор
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Ҷумъа Ниёзов

[thumb|[27 июн, 1997 Созишномаи Сулҳ]]
**Ҷумъа Ниёзов** (*Ниёзов Ҷумъа Ҳайдарович*; 23 январи 1947, Хуҷанд, вилояти Ленинобод) — сиёсатмадор, донишманд, номзади илмҳои техникӣ.

## Зиндагинома
ҶумъаНиёзов 23 январи соли 1947 шаҳри Хуҷанди вилояти Ленинобод дар оилаи коргар таваллуд шуда, соли 1964 мактаби миёнаи коргарҷавононро дар ҳамон ҷо хатм кардааст. Маълумоташ олӣ, номзади илми техникӣ, дотсент.

Пас аз хатми мактаби миёна, тайи солҳои 1961—1964 дар корхонаи барқтақсимкунии шаҳри Хуҷанд аввал ба ҳайси шогирд ва баъдан устои барқ ифои вазифа намудааст. Ҷумъабой Ниёзов соли 1964 ба факултаи энергетикии Донишгоҳи Политехникии шаҳри Душанбе дохил шуда, онро соли 1969 бо ихтисоси муҳандиси бахши электоромеханик хатм кардааст.

## Фаъолияти илмӣ
Аз соли 1969 то соли 1972 дар Донишгоҳи номбурда ба ҳайси ассистенти кафедраи мошинҳо ва ҳаракатдиҳандаи электрикӣ кор кардааст. Аз соли 1972 то соли 1975 бошад аспиранти Донишгоҳи Давлатии Миллии Тоҷикистон буда, соли 1982 дар мавзӯи «Тадқиқи кори таҷхизоти электротехники дар шароити баландкӯҳи Тоҷикистон» рисолаи номзадӣ дифоъ намуда, соҳиби унвони номзади илмҳои техникӣ гардидааст. Дар солҳои 1975—1993 бошад ба ҳайси муаллими калон, дотсент ва муовини декани филиали дар Хуҷанд будаи Донишгоҳи Политехникии Тоҷикистон ифои вазифа намудааст.

## Фаъолияти сиёсӣ
Фаъолияти сиёсии Ҷумъабой Ниёзов аз соли 1989 оғоз мегардад. Худи ҳамон сол мавсуф ҳамраиси ҳаракати мардумии «Эҳёи Хуҷанд» интихоб шуда, дар ин созмон то охири соли 1990 фаъолият доштааст. Баъди ба мақсади сиёсии худ расидан (барқарор намудани номи таърихии шаҳри Хуҷанд таввасути раъйпурсии умумӣ, ки 23 декабри соли 1993 баргузор гардида буд) созмони мазкур фаъолияти худро қатъ намуд ва аксарияти аъзои фаъоли он ба узвияти Ҳизби Демократи Тоҷикистон шомил шуданд.

Ҷумъабой Ниёзов аз соли 1990 аъзои ҳайати муассисон, аъзои раёсати марказии Ҳизби Демократи Тоҷикистон буда, моҳи ноябри соли 1990 дар конференсияи вилоятӣ раиси бахши вилоятии ҲДТ дар вилоятӣ Ленинобод интихоб шуд. Дар анҷумани ҲДТ, ки 5 июни соли 1995 дар шаҳри Алма - Ато баргузор шуда буд, раиси ҲДТ интихоб гардид.

Аз январи соли 1993 то ноябри соли 1994 махбуси сиёсӣ. Моҳи ноябри соли 1994 дар натиҷаи табодули усаро бо маҳбусони сиёсӣ, ки таҳти миёнҷигарии созмонҳои байналмилалӣ сурат гирифт, ба озодӣ мебарояд.

Ҷумъабой Ниёзов аз соли 1995 то соли 1997 аъзои ҳайати музокироти сулҳи байни тоҷикон буда, моҳи июни соли 1997 аз ҷониби роҳбарияти ИНОТ ба узвияти Комиссияи Оштии Миллӣ пешниҳод шуда, то 1 — уми апрели соли 2000 — ум дар зеркомиссияи сиёсии КОМ фаъолият кардааст.

То соли 2009 муовини аввали Раиси ҲДТ буд.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи ордени «Дӯстӣ». Ҷумъабой Ниёзов барои хидматҳои арзандааш дар татбиқи нуқтаҳои Созишномаи умумии Сулҳ бо ордени «Шараф» сарфароз гардонда шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайид Абдуллоҳи Нурӣ: Оштинома 

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистонӣ
Мулки Рашт

Рашт – мулкест дар водии Рашт(Қаротегин), сарзамини имрӯзаи гурӯҳи ноҳияҳои Водии Рашт(Ноҳияҳои Рашт, Тоҷикобод, Лахш, Нуробод, Тавилдара ва Файзобод бо шаҳри Роғун).

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Кумед

**Кумед** — мулкест дар болооби дарёи Вахш, сарзамини имрўзаи ноҳияҳои Дарвоз ва Ванҷ. Ин кишварро дар сарчашмањои қадими Ҳинд «Кумит» (Кумот, Гемидо, Кумид, Кумед) номидаанд. Кишвари Кумед қисмати ҷануби сарзамини водии имрӯзаи Қаротегин, мавзеъҳои Норак, ҳавзаи дарёҳои Кофарниҳон ва Қаратоғро дар бар мегирифтааст. Кӯҳи қисмати шимолии Кумедро «Суман» ё «Сумана» мегуфтаанд. Маънои номи кӯҳи Суман ё Суманаро дар асарҳои санскритӣ — зебо, нозанин, дилрабо, ёсуман (номи гул), ҳусн, доно, болидарӯҳ, хурсанд, некӯ, шодмон, зебочеҳра,
хушбахт, некӣ, шинохташаванда, пиндори нек ва ғайра маънидод кардаанд.

## Эзоҳ

Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи ТоҷикистонВаны
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Вахон

**Вахон** — мулкест дар водии Вахондарё, сарзамини имрӯзаи ноҳияи Ишкошими Тоҷикистон ва ноҳияи Вахони Афғонистон.

## Эзоҳ

Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Шикинан

**Шикинан** - мулкест  дар, сарзамини имрўзаи ноҳияи Шуғнон.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Мулки Бадахшон

Бадахшон - мулкест  дар соҳили ғарби ва шарқии дарёи Панҷ , музофоти имрўзаи Бадахшони Афғонистон.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Тарона

[thumb|Се [овозхон]]
**Тарона,** ё **Суруд** — ба шеър ва оҳанге, ки барои ҳам сохта шуда бошанд ва хонандаи шеърро таҳти қавоиди мусиқӣ иҷро карда бошад. Ба гуфтаи дигар ҳар шеъре, ки қобилияти мусиқиёна дошта бошад метавон тарона донист. Дар даврони муосир, қофиядор будан ва созгор будани шеър бо арузи дигар аз пешшартҳои будани як шеър нест..

## Нигаред низ
* Мусиқӣ
* Шашмақом

## Адабиёт
* Тарона дар Википедияи форсӣ

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Жанрҳои адабиёт
Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Чоч ва Илок

**Чоч ва Илок** - мулкест дар  байни дарёи Чирчиқ ва Илок, дар имрўза вилояти Тошканди Ўзбекистон.

Дар асрҳои V-VIII мулкҳои Чоч ва Илок низ муҳим буданд. Пойтахти Чоч – шаҳри Бинокат буда, подшоҳи онро «тудун» мегуфтанд. Пойтахти Илок - Тункат буда, ҳокими онро «деҳқон» мегуфтанд. Дар асрҳои V-VI вилояти Чоч ба давлати Ҳайтолиён, дар нимаи дуюми асри VI-VII бошад, ба Ҳоқонии Туркони Ғарбӣ тобеъ буд.

Дар ибтидои асри VIII Чочу Илок аз лиҳози сиёсӣ муттаҳид шуда, ба давлати ягона табдил ёфта, истиқлоли худро барқарор намуданд.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Усрӯшана

Истаравшан - мулкест, ки дар  байни Сирдарё дар шимол ва қаторкўҳи Ҳиссор дар ҷануб ҷойгир шудааст. Сарзамини имрўзаи ноҳияҳои Истаравшан ва Шаҳристон..

## Муборизаи Уструшана зидди Искандар

Лашкари юнону – мақдунӣ ба сӯи Уструшана(Истаравшан) ҳамла карда ба ғорат кардани ин диёр шурӯъ карданд. Мардуми Уструшан ба бедодигариҳо тан надода бар зидди истилогарони аҷнабӣ сар бардоштанд ва бо онҳо ҷангиданд. Чунон, ки дар кӯҳсори Уструшан ҷанги шадиде дар миёни суғдиён ва мақдуниён ба вуҷуд омада будааст, ки муттаъарихони қадим қайди махсус кардаанд.
Искандар боз ба шимолтар ҳаракат карда ба соҳили дарёи Сир расида заминҳо ва шаҳрҳои соҳили чаппи дарёро ишғол кард. Дар соҳили рости Сирдарё Скифҳо зиндагӣ мекарданд. Искандар аз скифҳо ҳаросида ба он тарафи дарё гузаштанро нахост.
Дар вақти забт намудани Уструшан ва соҳили Сирдарё, дар Суғд ва Подшоҳии Бохтари қадим шӯришҳо бар зидди истилогарон сар мезаданд. Вале Искандар Устришан ва соҳили Сирдарёро ишғол намуда ба шӯришҳо бепарвоёна назар мекард.

## Уструшана| [[Истаравшан]] дар асрҳои V - VIII

Ҳавзаҳои дигари таърихию фарҳангии Варазруд – Уструшана| Истаравшан, Ҳафтрўд ва водии Талас ғолибан таҳти нуфузи Суғд ва тамаддуни суғдӣ қарор доштанд. Тахтгоҳу афшинҳои Уструшана шаҳри Бунҷикат маҳсуб мешуд. Дар Уструшана шаҳру деҳоти калон, ба монанди Дизак (Ҷиззахи имрӯза), Харкана, Катвондиз, Хуҷкат, Зомин, Ваҷкат, Куркат ва ғайра мавҷуд буданд, ки онҳо дар тарвиҷи ҳаёти шаҳрӣ, тараққиёти ҳунармандӣ ва тиҷорат нақши муҳим мебозиданд.
## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Мулки Фарғона

**Мулки Фарғона** - мулкест дар водии Фарғона, ки дар сарзамини имрўзаи Тоҷикистон, Ўзбекистон ва Қирғизистон ҷойгир аст.

Дар водии Фарғона низ иттиҳоди сиёсӣ ё давлати феодалии Фарғона **Мулки Фарғона** вуҷуд дошт. Дар қадим ин мамлакатро Даван, Бохан, Паханна ва Фрагана, подшоҳонашро бошад, «ихшид» меномиданд. Пойтахти он дар шаҳри Ахсикат ҷой гирифта буд. Даван дар шимол бо Ҳафтрӯд дар ғарб бо Чочу Илок, дар ҷанубу ғарб бо Суғд, дар ҷануб бо Тахористон ва дар шарқ бо воҳаҳои Туркистони Шарқӣ ҳамсарҳад буд.
 
Дар асрҳои VI-VIII дар Фарғона деҳқонӣ, чорводорӣ ва ҳунармандӣ, инчунин тиҷорати дохилию хориҷӣ ривоҷ ёфта, пояҳои мустаҳками иқтисодӣ дошт. Дар ин айём Фарғона **Мулки Фарғона** мулк давлати нисбатан пуриқтидор маҳсуб шуда, дар ҳаёти сиёсии Варазруд нақши калон мебозид. Дар он аксаран халқияти эронинажоди суғдӣ, ки пасон асоси халқи тоҷикро ташкил намуданд, сукунат доштанд.

## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Кеш

**Кеш** - мулкест дар водии Қашқадарё, дар имрўза вилояти Шаҳрисабзи Ўзбекистон.
## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих
Хоразм

**Хоразм** (туркманӣ. *Horezm*; ) — кишварест, ки дар асрҳои миёна дар резишгоҳи Амударё ҷойгир буд. Сарзамини имрӯзаи вилояти Хоразми Ӯзбекистон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Хоразм
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Ҳирот

**Ҳирот** (, ) — шаҳр дар болоби дарёи Ҳарируди Афғонистони шимолу ғарбӣ. Маркази маъмурии Вилояти Ҳирот.
Дар гузаштаи таърих — маркази муҳими тиҷорати корвонӣ дар Роҳи бузурги абрешим. Дар замони давлатдории Искандари Мақдунӣ, шаҳр Искандарияи Ориёно () ном гирифта буд.
Дар инҷо Ҷомӣ, Мирхонд, Ҳофизи Абру, Алишер Навоӣ, Камолиддин Беҳзод зиндагиву эҷод мекарданд.

## Таърих

## Аҳолӣ

## Иқтисод

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Афғонистон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ
Вилояти Ғур

thumb|Манораи Ҷам, қасри Заравшон, дарёи Ҳарирӯд
Ғур ( *Ġōr*, ) — вилоятест дар болоби дарёҳои Ҳарирӯд ва Ҳилманд, дар имрӯза Афғонистони шимолӣ.
## Таърих
### Давлати [[Ғуриён]] (1147-1215)
Қаламрави Ғуриён кишвари кӯҳистонии саргаҳи Ҳарирудро меномиданд, ки аз Ҳирот то Бомиён ва ҳудуди Кобулу Ғазна тўл мекашид. Дар ин сарзамин ва ҳатто ноҳияҳои ҳамҳудуди он аз қадимулайём тоҷикон мезистанд. Ғуриён сулолаи тоҷиктабори Шинасбониён ё Оли Шинасбро мегўянд, ки дар таъриху тамаддуни мо ҷойгоҳи муносиб доранд.

Давлати Ғур (Ғуршоҳон) — давлати дуюми тоҷиконе буд, дар кишвари Хуросон (асри XII-XIII) давлатдорӣ намудааст. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилояти Ғур
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Вилоятҳои таърихии Тоҷикистон
Дашти Қипчоқ

**Дашти Қипчоқ** - сарзамини имрўзаи даштҳои Қазоқистон, Сибири ҷанубӣ ва дашту доманакўҳҳои Олтой.
## Адабиёт


Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Таърих