Шашка

**Шашка** — бозии рӯимизии мантиқӣ барои ду бозигар аст, ки аз ҳаракати шашкаҳо ба таври муайян дар байни катакҳои тахтаи шашка иборат аст. Дар давоми бозӣ ҳар як бозигар шашкаҳои як ранг дорад: сиёҳ ё сафед (баъзан рангҳои дигар, ки яке торик ва дигаре равшан ҳисобида мешавад). Мақсади бозӣ гирифтани ҳама шашкаҳои рақиби худ ё пешгирӣ кардани ҳаракати онҳо (қуфл кардани онҳо) мебошад.

Қоидаҳои асосии бозӣ, ки ба ҳама навъҳои шашка дахл доранд:

* Ҳамаи шашкаҳои ҳардуи бозигарони иштироккунанда пеш аз оғози бозӣ дар тахта гузошта мешаванд. Сипас, онҳо дар гирду атрофи майдонҳои тахта ҳаракат мекунанд ва дар сурати задухӯрд бо шашкаи ҳариф аз он хориҷ карда мешаванд.
* Гирифтани шашкае, ки зери ҳамла қарор дорад, ҳатмист.
* Фақат ду намуди шашка вуҷуд дорад: оддӣ ва малика. Дар аввали бозӣ хамаи шашкаҳо оддӣ мебошанд. Шакли оддӣ метавонад малика шавад, агар он ба қатори охирини уфуқии муқобили тахта (майдони малика) расад.
* Шашкаҳои оддӣ танҳо ба пеш ба майдони дигар ҳаракат мекунанд. Маликаҳо метавонанд ҳам ба пеш ва ҳам ба ақиб ҳаракат кунанд.

мини|280x280пкс| Шакли оддӣ (дур) ва малика (дар канори тахта)
мини|280x280пкс| Соати мусобиқа

## Таърих
рост|мини| Бозии шашка дар Русия<br /> ''БА.'' ''Гейслер, 1805''
рост|мини|250x250пкс| Дар вақти бозии шашка<br />''Луис-Леополд Боиллӣ, 1803''
Таърих дар бораи ихтирои шашка маълумоти муътамад нигоҳ дошта нашудааст. Эҳтимол аст, ки бозиҳои гуногуни шашка дар тӯли таърихи инсоният мустақилона ва борҳо ихтироъ карда шудаанд, ки бо соддагии таҷҳизот ва қоидаҳо кӯмак мекунанд.
рост|мини| Маҷмӯи шашка, ИҶШС, тахминан солҳои 1950

## Тасниф
;Андозаҳои тахта
* 8x8 (аксари навъҳои шашка).
* 10×8 (80 катакӣ).
* 10×10 (байналмилалӣ).
* 12х12 (Конодоӣ).

* Якум метавонад ҳам сафед ва ҳам сиёҳ ҳаракат кунад.
* Малика як мураббаъ ё шумораи дилхоҳи мураббаъҳоро ҳаракат мекунад.
* Қоидаҳои қабул: агар дар баъзе намудҳои шашка якчанд навъҳои мубориза вуҷуд дошта бошанд, бозигар метавонад ҳама гуна навъро интихоб кунад, дар ҳоле ки дар дигарҳо шумораи бештарро гирифтан лозим аст. Дар шашкаи чехӣ, вақте ки оддӣ ё малика метавонад барои ҳамла истифода шавад, танҳо малика бояд истифода шавад.
* Қоидаҳои пешбарӣ кардани як шашкаи оддӣ ба малика: Дар қоидаи пешбарӣ кардани малика ҳангоми гузаштан аз майдони малика ҳангоми гирифтани якчанд шашкаҳои рақиб фарқиятҳо мавҷуданд. Дар баъзе қоидаҳо, чеккаш, ки дар миёнаи ҳаракат ба майдони табдилёбӣ меафтад, фавран малика мешавад ва метавонад ба сифати малика идома диҳад, дар ҳоле ки дар баъзе қоидаҳо, шашкаки оддӣ танҳо дар ҳаракати навбатӣ малика мешавад, агар ҳаракати қаблӣ дар майдони табдилдиҳӣ анҷом ёбад.

## Навъҳои шашкаҳо
рост|мини|250x250пкс| Мавқеи ибтидоӣ дар шашкаи русӣ
Навъҳои 64-катакӣ, 100-катакӣ,
рост|250x250пкс

* Шашкабозони байналхалқӣ
* Шашкаҳои фризӣ

### 144-катакӣ

* Шашкаи Канада

### Дигар навъҳо
* 80-ҳуҷайра (Spantsireti)

* 
мини| Бозии шашкабозии сутун

### Нишондиҳандаҳои саҳроӣ
Қоидаҳои асосии бозӣ, ки ба ҳама навъҳои шашка дахл доранд:: Қоидаҳои асосии бозӣ, ки ба ҳама навъҳои шашка дахл доранд::
Акс:International_draughts.jpg|пайванд=Файл:International_draughts.jpg|алт=Начальная позиция в международных шашках| Мавқеи ибтидоӣ дар лоиҳаҳои байналмилалӣ
Акс:Nummeringdambord.jpg|пайванд=Файл:Nummeringdambord.jpg|алт=Пронумерованные чёрные клетки| Ҳуҷайраҳои сиёҳ рақамгузорӣ шудаанд


## Дар адабиёт ва санъат
* Шеъри А.С. Пушкин « [Зимистон. Дар деҳа мо бояд чӣ кор кунем? Ман вохӯрам...](https://ru.wikisource.org/wiki/2%20ноября%20(Пушкин)) » (1829), ки дар он калимаҳои « *Вақте ки ман дар кунҷ нишаста шашкабозӣ мекунам* ».
* Адам Мицкевич . Шеъри « [Шашка](https://ru.wikisource.org/wiki/Шашки%20(Мицкевич;%20Минаев)) »-ро Дмитрий Дмитриевич Минаев тарчима кардааст.
* Дар шеъри Н.В.Гогол « Ҷонҳои мурда » як эпизоди бозии Чичиков ва Ноздрёв мавҷуд аст.
* Фильми бисьёрсериягии « Есенин » бозии шашкабозиро нишон медихад.
* Расмхои Луи-Леопольд Бойли «Бозии шашка» ва «Дар бозии шашка».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

; Мақолаҳо

* 
* 
* 

## Пайвандҳо

* Федератсияи ҷаҳонии шашка ( FMJD )
* Федератсияи байналмилалии шашка ( IDF )
* Федератсияи шашкаи Русия
* Архиви маҷаллаҳои « Шашки » 1959-1991
* Китобхонаи электронии Checkers // Checkers USA /webarchive/

Гурӯҳ:Шашкаҳо
Гурӯҳ:Бозиҳои анъанавии рӯимизӣ
Гурӯҳ:Навъҳои варзиши инфиродӣ