Қурбоналӣ Партоев

**Қурбоналӣ Партоев** (10 декабри 1952, ноҳияи Ғарм, ҶШС Тоҷикистон) — номзади илмҳои кишоварзӣ (1982), доктори илмҳои кишоварзӣ (2013), профессор (2016), узви вобастаи Академияи илмҳои табиатшиносии Русия (2016).

## Зиндагинома
Қурбоналӣ Партоев 10 декабри соли 1952 дар деҳаи Машконаки ноҳияи Рашт, дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Соли 1973 факултети агрономии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистонро бо баҳои аъло хатм намудааст. Солҳои 1974—1976 аспиранти рӯзонаи шуъбаи селексия ва генетикаи пахтаи Институти «Зироаткорӣ»-и Академияи илмҳои кишоваризӣ буд. Пас аз хатми аспирантура дар ҳамон шуъба ба ҳайси ходими хурди илмӣ (дар муддати солҳои 1977—1980), ходими калони илмӣ (дар муддати солҳои 1981—1983) корҳои илмиро давом додаст. Дар муддати солҳои 1984—2007 дар Институти боғдорӣ, ангурпарварӣ ва сабзавоткории Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон, ба ҳайси ходими пешбари илмӣ, мудири шуъбаи картошкаправарӣ, ҷонишини директор оид ба илм кор ва фаъолият намудааст.

Аз соли 2008 то кунун дар Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании Академияи илмҳои Тоҷикистон дар вазифаҳои ходими калони илмӣ, ходими пешбари илмӣ ва сарходими илмӣ дар бахши селексия ва тухмипарварии картошка ва инчунин дар як вақт аз соли 2014 то кунун дар вазифаи ходими пешбари илмии Маркази рушди инноватсионии илм ва технологияҳои нави Академияи илмҳои Тоҷикистон дар бахши омӯзиши биопотенсиали рустании топинамбур корҳои илмиро давом медиҳад. Аз соли 2003 то кунун директори Ташкилоти ҷамъиятии «Ҳамкорӣ баҳри тараққиёт» мебошад.

## Фаъолиятҳои илмӣ
Соли 1982 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯи «Тағйирёбии нишонаҳои пахта ва ирсияти онҳо дар натиҷаи дурагакунӣ бо гарди аз таъсири нури офтоби шиддаташ баланд коркард шуда» ҷамъбаст намуда, дар шаҳри Тошкант рисолаи номзадиро дифоъ намудааст. Соли 2013 бошад, рисолаи докториро бо мушовирии яке аз олимони намоёни ИҶШС, профессор Алиев Қ.А. дар мавзӯи «Хусусиятҳои селексия ва тухмипарварии картошка дар кӯҳистони Тоҷикистон» дар шаҳри Қазони Федератсияи Россия ҳимоя намудааст.

Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили селексия ва тухмипарварии зироатҳои пахта, картошка ва топинамбур (ноки заминӣ) равона шудааст. Ӯ аввалин маротиба дар шароити Тоҷикистон дурагакунии (гулпайванди) навъҳои картошка ва топинамбурро ба роҳ мондааст. Дар натиҷаи гузаронидани корҳои селексионӣ ӯ шаклҳои нави пахта, картошка ва топинамбурро ба даст овардааст. Ӯ аввалин маротиба омезиши усулҳои селексияи анъанавӣ ва биотехнологияи муосирро дар ҷараёни ба даст овардани навъҳои нави картошка дар Тоҷикистон ба роҳ мондааст. Вай муаллифи 8 навъи нави картошка: «Зарина», «Дӯстӣ», «Файзобод», «Тоҷикистон», «Рашт», «Академияи илмҳо-1», «Сурхоб», «Нилуфар», як навъи топинамбур — «Сарват» ва як патент мебошад.

Маҳз дар заминаи ин тадқиқоту пажӯҳишот зери роҳбарии ӯ беш аз 8 нафар (Сайдалиев Н. Х., Наимов А. С., Каримов И. И. Нихмонов И. С., Қурбонов М.Қ. Сафаралиев Н. М., Ясинов Ш. М., Сафармади Мирзо) рисолаҳои номзадӣ ва 2 нафар (Садридинов С.,Гулов М.) рисолаҳои докториро омода сохтанд.

## Осори илмӣ
Профессор Партоев Қурбоналӣ муаллифи бештар аз 300 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 20 монография мебошад.
* «Феҳрасти (каталоги) зироатҳои кишоварзӣ», 2008;
* «Гуногунии агробиологии Тоҷикистон», 2010;
* «Селекция и семеноводство картофеля в условиях Таджикистана», 2013;
* «Картошка ва парвариши он дар Тоҷикистон», 2014;
* «Агробиология, селексия ва тухмипарварии картошка-Solanum tuberosum L.», 2015;
* «Аҳамияти топинамбур дар таъмини озӯқаворӣ ва сӯзишворӣ дар Тоҷикистон», 2016;
* «Тавсиф ва дастрасӣ ба таҷрибаҳои мардумӣ ва навъҳои нодири зироатҳои кишоварзӣ», 2017 ва ғайраҳо аз осори қиматбаҳои илмии муаллиф дарак медиҳад.

### Тарҷумаи осор
Китобҳои зерини Қурбонали Партоев ба се забон — тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ ба нашр расидаанд, ки ин аз дастовардҳои муҳими илмиро соҳиб будани ин олими тоҷик дарак медиҳад.
* «Гибридизация картофеля в Таджикистане», 2010;
* «Агробиоразнообразия и традиционные знания в сельском хозяйстве необходимо сберечь», 2011;
* "Фотоатлас сельскохозяйственных растений — «Агробиоразнообразие-пища, ресурс и богатство», 2011;
* «Словарь по картофелеводству», 2012

### Китобҳо (Монографияҳо)
# Дастури картошкапарвар /Партоев К., Каримов Б., Назаров М. — Душанбе: Ирфон, 1988. — 120 с.
# Роҳнамои фермер / ШариповА. Ф., Рахимов Ш. Р., Партоев К., Джалилов Х. Н. — Душанбе: Дониш, 2004. — 174 с.
# Дастур барои дехконон / Партоев К., Мамадалиева М., Садиров Р. А., Сулангов М. С. — Душанбе: Дониш, 2005. — 113 с.
# Реформа в аграрном секторе Республики Таджикистан/ Партоев К., Мамадалиева М. — Душанбе: 2006. −74 с.
# Дастурхо барои кишоварзон/ Партоев К., Сулангов М., Бозоров М., Мусоев А. Душанбе: 2007. — 77 с.
# Фехрасти (каталоги) зироатҳои кишоварзи/ Партоев К., Сулангов М., Намозов Х., Абдурахимов А. — Кулоб, 2008. — 120 с.
# Машконак — деҳае дар Раштонзамин/Партоев К. — Душанбе, 2008. −161 с.
# Путеводитель для сельскохозяйственных работников / К. Партоев, М. Сулангов, Х. Намозов, А. Абдурахмонов // — Душанбе, 2010. — 66 с.
# The hybridization of potato (Solanum tuberosum L.) in Tajikistan / K. Partoev, S. Naimov, K. Melikov, А. Jumahmadov, S. Abdurahimov //- Dushanbe, 2010. −38p.
# Гуногунии агробиологии Тоҷикистон/ Сафаров Н., Новикова Т., Партоев К., М., Дустов Д. Душанбе: Мир, 2010. — 123 с.
# Местное агробиоразнообразие и традиционные знания в сельском хозяйстве необходимо сберечь/ Партоев К., Сулангов М., Меликов К., Джмухмадов А. Душанбе: Мир, 2011. — 238 с.
# Local agro biodiversity and traditional knowledge in agriculture need to be preserved/ Partoev K., Sulangov M., Melikov K., Jumakhmadov A. Dushanbe: 2011. — 123p.
# Агробиоразнообразие- пища, ресурс и богатство (на таджикском, русском и английском языках/ Партоев К., Меликов К., Сулангов М., Джумахмадов А. Душанбе: 2011. — 85 с.
# Словарь по картофелеводству / К. Партоев, Ли Чунг Сик, К. Алиев, А. Ф. Салимов. — Душанбе, 2011. — 43 с.
# Выращивание семенного картофеля / К. Партоев, С. Наимов, Б. Каримов, М. Сулангов, К. Меликов, К. Алиев // — Душанбе, 2011. — 60 с.
# Особенности селекции и семеноводства картофеля в горной зоне Таджикистана. Докторская диссертация/Партоев К. — Казань, 2013. — 330 с.
# Дастурамал барои парвариши картошка/Партоев К., Сулангов М., Каримов Н. Душанбе: Мир, 2016. — 65 с.
# Ахамияти топинамбур дар таъмини озукавори ва сузишвори дар Тоҷикистон/ Партоев К., Ясинов Ш. М. Сайдалиев Н. Х. Душанбе: Катрина-С., 2016. — 167 с.
# Топинамбур (ноки замини)- зироати ояндадор дар кишоварзи/Партоев К., Ясинов Ш. М., Сайдалиев Н. Х., Халимов А. Душанбе: Катрина-С., 2016. — 136 с.
# Тавсиф ва дастрасӣ ба таҷрибаҳои мардумӣ ва навъҳои нодири зироатҳои кишоварзӣ/ Партоев К., Каримов И. И., Зеваршоев А. Душанбе: ДДОТ, 2017. — 93 с.

### Китобҳои дарсӣ
# Картошка ва парвариши он дар Тоҷикистон/ Партоев К., Салимов А. Ф.. Каримов Б. Душанбе: Дониш, 2014. — 180 с.
# Селекция и семеноводство картофеля в условиях Таджикистана/Партоев К. Душанбе: Дониш, 2013. − 190 с.
# Агробиология, селексия ва тухмипарварии картошка-Solanum tuberosum L. Партоев К., Алиев К. А. Душанбе, 2015. — 128 с.

## Ҷоизаҳо ва ҷоизаҳо
* Ходими хизматнишондодаи илму техникаи Академияи илмҳои табиатшиносии Русия (2016)

## Эзоҳ

## Адабиёт
# «Современные проблемы науки и образования» список ВАК, ИФ РИНЦ = 1.028
# «Фундаментальные исследования» список ВАК, ИФ РИНЦ = 1.162
# «Современные наукоемкие технологии» список ВАК, ИФ РИНЦ = 0.738
# «Успехи современного естествознания» список ВАК, ИФ РИНЦ = 0.906
# «Международный журнал прикладных и фундаментальных исследований», ИФ РИНЦ = 0.847
# «Международный журнал экспериментального образования», ИФ РИНЦ = 0.485
# «European journal of natural history», ИФ РИНЦ = 0.864
# «Международный студенческий научный вестник», ИФ РИНЦ = 0.622
# «Рациональное питание, пищевые добавки и биостимуляторы»
# Издание научной и учебно-методической литературы, ISBN, РИНЦ, DOI

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Агрономҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон