open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Л-159

**Л-159** Як ҳавопаймои ҷангии аст, ки солҳои 1990-ум аз тарафи Чехия дар Аеро Водоходи сохта шудааст.

Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои Чехия
Ноҳияи Вилегодский

**Ноҳияи Вилегодский** () — ноҳияест дар Русия, ки дар таҳти итоати вилояти Архангелск мебошад.

Маркази маъмурии ноҳия деҳаи Илинско-Подомское мебошад.

## Таърих
Ноҳияи Вилегодский соли 1924 дар дохили губернияи Северо-Двински таъсис ёфт. 

## Ҷуғрофия
Бо ноҳияҳои Ленский ва Котласкии вилояти Архангелск ҳамсарҳади мекунад ва дар ҷануб бо вилояти Кировский ва Ҷумҳурии Коми.

Масоҳати ноҳия — қариб 4700 км².

Зиёда аз 70 % масоҳати ноҳия бешазор аст.

Дар ноҳия 177 маҳаллаи аҳолинишин вуҷуд дорад. Дарёи Вилед ноҳияро ба ду қисм тақсим мкунад.
Ноҳияи Вилегодский дар дохили Шимолгони Русия аст.
## Иқлим

## Аҳоли
## Сарчашма
*Системаи назорати давлатӣ
* Сайт о Вилегодском районе
* Официальный сайт муниципального образования «Вилегодский муниципальный район»

Гурӯҳ:Вилояти Архангелск
6 октябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
### Миллӣ
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 6 октябр]]* 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 6 октябр]]*
## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 6 октябр]]*
## Тақвими мардумӣ
**Мизон** (23 Сентябр - 22 Октябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Меҳр дар тақвими Эронӣ аст.

40px|none|Мизон

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1006.html 
* http://www.calend.ru/day/10-06/ 
* Наука, 6.10 
* BBC On this day, 6.10

## Эзоҳ

*
Карел IV.

**Карел IV.** *Карел Чаҳорум* (ба чикӣ *Karel IV.*) малики Буҳим ва императори Имраротурӣ Рӯм буд ки аз соли 1346 то соли 1378 дар Вӯҳим бодшоҳӣ кард.

## таърих
Карел чаҳорум ки пӣш аз рафтани ба Фаранса Васлав ном дошт писари Ян Луксанбург ва Елишка Премисловна буд. Ба далӣли норазаятӣ шоҳи  Ян Луксанбург ашрофи чикӣ мехостанд песари Ян Луксанбург шоҳи чек бешавад. Вақтӣ ки шоҳ  Ян Луксанбург  ӣн ҳақӣқ ро фаҳмӣд песари худро зандонӣ кард.  Карел дар соли 1323 ба Фаранси фиристодӣ шуд ва дар онҷо во ҳохарзоди шоҳи Фаранси изивоҷ шуд. Пас аз куштани шоҳ Ян Луксанбург дар ҷанги сад сол Карел чаҳорум шоҳи Ҷек шуд.

Гурӯҳ:Чехия
23 октябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 23 октябр]]*
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 23 октябр]]*
* 1909 — Василий Обухов (дарг. 1945), ҷанговар, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ.
* 1909 — Мухтор Самандаров (дарг. 1984), ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 23 октябр]]*

* 2000 — Людмила Успенская (зод. 1909), эроншинос ва тоҷикшинос, доктори илмҳои филология.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://www.calend.ru/day/10-23/
* Наука, 23.10
25 октябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 25 октябр]]*
* 1933 — ба истифода супорида шудани аввалин фабрикаи дӯзандагӣ дар Душанбе.
* 1961 — унвони «Шоири халқии Тоҷикистон» ҷорӣ гардидааст.
* 1963 — ҷилди якуми китоби «История таджикского народа» (ба заб русӣ), ки Институти таърихи Академияи илмҳои Тоҷикистон барои чоп омода намуда буд, нашр гардид.
* 2022 — Риши Сунак сарвазири Британияи Кабир шуд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 25 октябр]]*
* 1939 — Дилафрӯз Икромӣ, адабиётшинос.
* 1904 — Иван Кузнетсов, доктори илмҳои кишоварзӣ.
* 1909 — Бобомурод Турдимуродов, пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 25 октябр]]*
* 925 — Закариёи Розӣ, донишманд, файласуф, табиб, табиатшинос

## Тақвими мардумӣ
**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ақраб

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1025.html 
* http://www.calend.ru/day/10-25/ 
* Наука, 25.10
* BBC On this day, 25.10
26 октябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред:
*
* 1774 — конгресси ИМА Канада ва Зеландияи Навро ба ҳудуди ИМА даромадан таклиф мекунад.
* 1822 — Ханс Кристиан Андерсан барои таълим гирифтан ба мактаб медарояд.
* 1856 — роҳи оҳан Монреал — Торонто кушода шуд.
* 1861 — ихтироъчии немис Филипп Рейс дар Франкфурт ихтирои нави худро пешниҳод кард, ки номашро телефон монд.
* 1896 — шартномаи сулҳии Аддис-Абебӣ бо Италия ва Эфиопия имзо шуда буд.
* 1900 — дар Ню-йорк якумин хати метрополитен кушода шуд.
* 1929 85-солагии аввалин парвози (1929) тайёраи мусофирбар ба хатти Душанбе-Ғарм-Хоруғ.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 26 октябр]]*
* 1954 — Нурулло Ғиёсов, адабиётшинос-шарқшинос.
* 1924 — Иля Земтсов (дарг. 1997), доктори илми фалсафа.
* 1899 — Ҷамолуддин Ҳумоӣ (дарг. 1980), шоир ва адабиётшиноси эронӣ.
* 1945 — Ҳоҷимуҳаммад Умаров, доктори илми иқтисодӣ, профессор
* 1950 — Давлатманд Холов, фалаксарои овозадори тоҷик, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон
* 1952 — Мастона Эргашева, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон
* 1963 — Қурбон Ғуломзода, мутахассиси соҳаи китобдорӣ, номзади илмҳои педагогӣ

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 26 октябр]]*

## Тақвими мардумӣ
**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ақраб

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1026.html 
* http://www.calend.ru/day/10-26/ 
* Наука, 26.10
* BBC On this day, 26.10

Гурӯҳ:Воқеаҳо дар 26 октябр
5 aпрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: *

### Миллӣ
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 5 апрел]]*
 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Дар 5 апрел таваллуд шудаанд]]*
 
## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Дар 5 апрел вафот кардаанд]]*
## Тақвими мардумӣ
 
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Апрел
Виползово (деҳа)

**Виползово** () — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.

## Сарчашма
*Саҳифаи аслии ноҳияҳои Русия
Системаи хабарнигории давлатӣ
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вилегодский
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Виползово

**Виползово** ( номи якчанд маҳаллаҳои аҳолинишон дар Русия мебошад.

## Эзоҳ
Вохта

**Вохта** (Великая Охта) — дарё дар Русия аст. Ин дарё дар Ҷумҳурии Коми, вилояти Архангелск мешорад.

## Эзоҳ
Соли 94 п.м.

94}}

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 94 п.м.
Храмсово (вилояти Смоленск)

**Храмсово** () — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Сафонов, вилояти Смоленск медарояд.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Маҳалаҳои аҳолинишини ноҳияи Сафонови вилояти Смоленск
Ноҳияи Каменский

**Ноҳияи Каменский** () - номи якчанд маҳаллаҳои аҳолинишин:

## Қазоқистон
* Каменский район — ном ноҳияи Таскалин дар солҳои 1933—1993

## Молдавия / Ҷумҳурии Приднестровия Молдавия
* Ноҳияи Каменский (ҶШС Молдавия)
* Ноҳияи Каменский (Ҷумҳурии Приднестровия Молдавия)

## Русия
* Ноҳияи Каменский (Вилояти Олтой)
* Ноҳияи Каменский (Вилояти Воронеж)
* Ноҳияи Каменский (Вилояти Пенза)
* Ноҳияи Каменский (Вилояти Ростов)
* Ноҳияи Каменский (Вилояти Свердловск)
* Ноҳияи Каменский (Вилояти Тулск)

## Украина
* Ноҳияи Каменский (Вилояти Черкас)
Ноҳияи Белоярский (мазмунҳо)

* Ноҳияи Белоярский - ноҳия дар Вилояти Свердловск Русия
* Ноҳияи Белоярский - ноҳияи мунисипалӣ дар Округи худмухтори Ханти-Мансийск — Югра.
Ту

**Ту** — дар забони порсӣ-тоҷикӣ, ту ҷонишин ва ё замири шахси мунфасл барои дуюм шахс мухотаб аст. Ин ҷонишин маъмулан замоне ба кор меравад, ки байни гуфтугӯи тарафайн, як робитаи самимона ё наздик вуҷуд дошта бошад. Барои эҳтиром бештар, аз ҷонишини шумо истифода мешавад.

## Корбурдҳои ҷонишини Ту
Ту барои ишора дар ҳолаҳои феълӣ, маъфулӣ, изофӣ ва нидо ба кор меравад:

* Ту дар ҳолати феълӣ: Ту рафти.
* Ту дар ҳолати маъфулӣ: ту - туро
* Ту дар ҳолати изофӣ: Китоби ту.

## Нигаред низ
* Дастури забон

## Эзоҳ
Ҷонишин

*Ҷонишин - дар дастури забон як ҳиссаи нутқ аст.
* Ҷонишин - муовини ин ё он вазифаро гӯянд.
Ҷонишин (дастури забон)

**Ҷонишин** () ба гурӯҳи ҳиссаи номии нутқ мансуб бошад ҳам аз дигар калимаҳои ин гурӯҳ аз ҷиҳати маъно хусусиятҳои грамматикӣ фарқ мекунад. Ҷонишин ҳиссаи номии нутқ буда, ашё ва аломати онро нишон медиҳад, вале онҳоро бевосита ифода намекунад. Ҷонишин ба ҷойи исм, сифат, шумора меояд. Он ба ҷойи зарф ҳам кор фармуда мешавад. Ҷонишинҳои забони тоҷикӣ ба гурӯҳҳои зерин ҷудо мешаванд:
* Ҷонишинҳои шахсӣ;
* Ҷонишинҳои нафсӣ;
* Ҷонишинҳои саволӣ;
* Ҷонишинҳои ишоратӣ;
* Ҷонишинҳои таъйинӣ;
* Ҷонишинҳои номуайянӣ;
* Ҷонишинҳои манфӣ;
* Ҷонишинҳои муштарак.

## Адабиёт
* Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. — Душанбе: Дониш, 1985. — 156саҳ.

## Замоири порсӣ
Замоири шахсӣ барои аввал шахси **[[ман]]** ва **[[мо]]** ҳастанд. Замоири шахсӣ барои сеюм шахс ӯ ва эшон ҳастанд. Гоҳе ба ҷои замири сеюм шахси муфрад вай меояд. Дар забони паҳлавӣ (порсии миёна) вай барои ҳолати маъфулӣ ва ӯ барои ҳолати феълӣ ба кор мерафт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Пенкино (ноҳияи Вилегодский)

**Пенкино** () — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.

## Сарчашма
*Саҳифаи аслии ноҳияҳои Русия
Системаи хабарнигории давлатӣ
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вилегодский
Токпарварӣ

thumb|Нигоҳубини ангур
**Токпарварӣ** — бо максади истеҳсоли ҳосили фаровони ангури истеъмолӣ ва техникӣ (коркарди саноатӣ) барои таъмин намудани аҳолӣ бо меваи тару тоза ва хушк бунёд ёфтааст. Ток (токпарварӣ) зироати  агросаноатӣ буда, ба ғайр аз ғизоӣ будан (ҳам дар ҳолати тару тоза ва ҳам дар ҳолати хушк),  боз аз он зимни коркарди саноатӣ зиёда аз 100 номгӯй  маҳсулот омода кардан  мумкин аст. Токпарварӣ барои истеҳсоли шароб ва консервабарорӣ   - манбаъи ашёи хом мебошад. 
Токпарварӣ - соҳаи растанипарварӣ аст, ки бо парвариши ангур, воситахои идоракунии рушди рустании ангур ва бадаст овардани ҳосилнокии устувори он равона карда шудааст.
## Нигаред
Токпарварӣ дар Тоҷикистон

## Суратҳо

Акс:Close up grapes.jpg|Ангури навъи кишмиш
Акс:Токи Ангур 3.JPG|Токи ангур 
Акс:Виноград 1.jpg|Ангурҳои шоҳона
Акс:Мӯйсафеди боғбон.jpg|Боғбони токпарвар
Акс:Токи Ангур1.JPG|Токбури 
Акс:Leelanau vineyard.jpg 
Акс:| 
Акс:|
Акс:| 


## Манобеъ
* Сомонаи "Яндекс.Словари" 
* Сомонаи "Дачный клуб" 

Гурӯҳ:Токпарварӣ
Гурӯҳ:Токпарварӣ дар Тоҷикистон
Ноҳияи Виноградовский (вилояти Архангелск)

**Ноҳияи Виноградовский** () — ноҳияест дар Русия, ки дар таҳти итоати вилояти Архангелск мебошад.

Маркази маъмурии ноҳия Березник мебошад.

## Таърих
 

## Ҷуғрофия
Ноҳияи Виноградовский дар дохили Шимолгони Русия аст. Масоҳати ноҳия — 12 560  км².

Ҳамсарҳадӣ мекунад:

*дар ғарб бо ноҳияи Плесеский
*дар шимолу-ғарб бо ноҳияи Холмогорский
*дар шимолу-шарқ бо ноҳияи Пинежский
*дар ҷанубу-шарқ бо ноҳияи Верхнетоемский
*дар ҷанубу-ғарб бо ноҳияи Шенкурский

## Иқлим

## Аҳоли
## Сарчашма
*Системаи назорати давлатӣ
*  География и бюджет района
* Виноградовский районный исторический музей
* Виноградовский район. Литературная карта Архангельской области
* Описание границ территорий муниципального образования «Виноградовский муниципальный район» и вновь образованных в его составе муниципальных образований
* Административно-территориальное деление Архангельской губернии в XVIII—XX вв.
* Деревня моя (Двойные названия селений Шенкурского уезда Архангельской губернии)
* Историческая справка Виноградовского районного суда 
* Волна, 08-07-05 (27) Областной закон_О внесении изменения в статью 25 областного закона «О статусе и границах территорий муниципальных образований в Архангельской области»
* Почтовые индексы Архангельская область, Виноградовский район
* Узкоколейные железные дороги Архангельской области
* Посёлок Дальний

Гурӯҳ:Вилояти Архангелск
Ноҳияи Каргополский (вилояти Архангелск)

**Ноҳияи Каргополский** () — ноҳияест дар Русия, ки дар таҳти итоати вилояти Архангелск мебошад.

Маркази маъмурии ноҳия шаҳри Каргопол мебошад.

## Таърих
Ноҳияи Каргополский 15 июли соли 1929 таъсис ёфт. 

## Ҷуғрофия
Ноҳияи Каргополский дар дохили Шимолгони Русия аст. 

Ноҳия дар ҷанубу-ғарбии вилояти Архангелск ҷой гирифта масоҳати умумиаш — 10130 км²-ро ташкил мекунад.

Ҳамсарҳадӣ мекунад:

*дар ғарб бо Ҷумҳурии Карелия
*дар шимол бо ноҳияи Плесеский
*дар шарқ бо ноҳияи Няндомский
*дар ҷанубу-шарқ бо ноҳияи Коношский
*дар ҷанубу-ғарб бо вилояти  Вологодский

Дарозии ноҳия аз шимол ба ҷануб — 155 км, аз шарқ ба ғарб — 111 км.
## Иқлим

## Аҳоли
## Сарчашма
*Системаи назорати давлатӣ
* Сведения на сайте областной администрации
* Официальный сайт района
* Положение о гербе района 
* География и бюджет района
* Архитектурные памятники района 

Гурӯҳ:Ноҳияи Каргополский
Гурӯҳ:Вилояти Архангелск
29 сентябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
*  — Рӯзи оташнишонӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 29 сентябр]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 29 сентябр]]*

* 1943 — Сайид Муҳаммад Хотамӣ, давлатмард, сиёсатмадор, ҳуҷҷатулислом, панҷумин Раисиҷумҳури Эрон (1997—2005).
* 1958 — Абдулвоҳид Шамолов, файласуф ва мутафаккири тоҷик, доктори илмҳои фалсафа.
* 1982 — Расул Боқиев, куштигир, ҷудокори тоҷик, барандаи медали биринҷии Бозиҳои олимпии тобистона 2008 дар шаҳри Пекин.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 29 сентябр]]*

* 2020 — Мусо Диноршоев, файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа (1987), академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1994).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0929.html 
* http://www.calend.ru/day/9-29/
Л-39

**Л-39** (ба чекӣ: *L - 39 Albatros*) — як ҳавопаймои омӯзишӣ сохти ширкати Аеро Бодоходи аст, ки аввали парвози худро дар 4 ноябри 1969 анҷом дод. Л-39 дар соли 1971 ворид ба хидмат шуд.

Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои Чехия
Мадатбек Тоҷибеков

**Мадатбек Тоҷибеков** (28 сентябри 1949, ноҳияи Ванҷ) — заминшинос, доктори илмҳои геология ва минералогия (2007), профессор (2010), профессори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.

## Холнома
Баъд аз хатми ДДТ ба номи В. И. Ленин аз соли 1966 то 1972 дар вазифаҳои гуногун дар ҳамин Донишгоҳ фаъолият намудааст. Сипас ба кори Академияи илмҳои ҶТ гузашт ва солҳои 1972 −1992 ходим, ходими калони илмии пажуҳишгоҳи геологияи Академияи илмҳои ҶТ буд. Аз соли 1992 омӯзгор, профессори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аст.
Муаллифи зиёда аз 160 асару китоби илмӣ ва таълимӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Энсиклопедияи олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. — Душанбе, 2008, с.310 −311

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Геологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ванҷ
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Ноҳияи Котлаский (вилояти Архангелск)

**Ноҳияи Котлаский** () — ноҳияест дар Русия, ки дар таҳти итоати вилояти Архангелск мебошад.

Маркази маъмурии ноҳия шаҳри Котлас мебошад.

## Таърих
Ноҳияи Каргополский 25 июни соли 1924 таъсис ёфт. 

## Ҷуғрофия
Ноҳияи Котлаский дар дохили Шимолгони Русия аст. 

Ноҳия дар ҷанубу-шарқии вилояти Архангелск ҷой гирифта масоҳати умумиаш — 6300 км²-ро ташкил мекунад.

Ҳамсарҳадӣ мекунад:

*дар ғарб бо ноҳияи Устянский
*дар шимол бо ноҳияи Красноборкий
*дар шимолу-шарқ бо ноҳияи Ленский
*дар шарқ бо ноҳияи Вилегодский
*дар ҷануб бо вилояти Вологодский

## Иқлим

## Аҳоли
## Сарчашма
*Системаи назорати давлатӣ
* Официальный сайт Котласского муниципального района
* Сведения на сайте областной администрации
* География и бюджет района
* МО «Котласский район» // Официальный сайт комитета по культуре администрации Архангельской области.

Гурӯҳ:Ноҳияи Котлаский
Гурӯҳ:Вилояти Архангелск
Префектураи Мие

**Префектураи Мие** () — яке аз префектураҳои Ҷопон аст.

## Таърих
## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт
## Аҳолӣ
 
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин
## Пайвандҳо
 
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Префектураи Мие
Кирилово (ноҳияи Котлаский)

**Кирилово** () — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.

## Сарчашма
*Саҳифаи аслии ноҳияҳои Русия
Системаи хабарнигории давлатӣ
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Котлаский
Гурӯҳ:Ноҳияи Котлаский
Ғафур Усмонов

**Ғафур Ҳасанович Усмонов** – олим, дотсент, номзади илмҳои физика-математика, собиқ ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (2012-2014)
## Зиндагинома
Ғафур Усмонов 10 сентябри соли 1958 дар ноҳияи Ғафуров таваллуд шудааст. Баъди хатми мактаби миёна, солҳои 1975-1979 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М. Киров таҳсил намуда, пас аз итмоми он  дар вазифаи  сарлабаранти кафедраи физикаи назариявии донишкада фаъолияти кориашро оғоз намудааст. Сипас  солҳои 1979-1981 - муҳаққиқ-коромӯзи Донишкадаи физикаю техникии ш. Ленинград, солҳои 1982-1985  аспиранти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон буд.
Солҳои 1987-1992 – дар вазифаҳои муаллим, сармуаллим, дотсенти кафедраи физикаи назариявии Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М. Киров  фаъолияти меҳнатӣ дошт. Аз соли 1993 то соли 1998  аввал ба ҳайси мудири шуъбаи илм, сипас мудири шуъбаи таълими донишгоҳ кор кардааст. Солҳои 1998-1999  - муовини ректор оид ба робитаҳои байналхалқии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, солҳои 1999-2000 муовини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров  фаъолият бурдааст. Аз солҳои 2000 то 2005 — муовини ректор оид ба корҳои тиҷоратии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, солҳои 2005 - 2010 дар маснади муовини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров пурмаҳсул меҳнат намуд. Солҳои 2010-2011 дотсенти кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров буд. Солҳои 2011-2012  ба ҳайси муовини ректор оид ба корҳои тарбиявии Донишкадаи кӯҳӣ-металлургии шаҳри Чкаловск фаъолият дошт. Тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 11 майи соли 2012 ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров таъйин гардид ва то 31 октябри 2014 сарвари донишгоҳ буд. Ӯ бо сабаби маризи аз вазифааш озод гардид ва сарварии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуровро ба Анвар Мақсудов супоридааст. Минбаъд то охири умраш дар вазифаи мушовири ректори донишгоҳ ва директори Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони маорифи вилояти Суғд буд. Ӯ муаллифи беш аз 40 мақолаи илмӣ мебошад. Ғафур Ҳасанович Усмонов 3 январи соли 2016, бо сабаби беморӣ дар синни 58 солагӣ ин оламро падруд гуфт. Мавсуф  аз зумраи устодоне буд, ки дар пешбурду равнақи корҳо дар самти вусъат бахшидани кори таълиму тарбияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров нақши арзанда гузоштааст.

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Адабиёт

## Пайвандҳо

* Сомонаи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Ноф

thumb|200px|Ноф
**Ноф** (лотинӣFuniculus umbilicalis) — узвест, ки ҷанинро бо ҳамроҳак пайваст ва ҳаракати хунро байни онҳо таъмин мекунад. Ноф ба мисли таноби хокистарранги гулобӣ буда, шакли морпеч дорад. Дарозии ноф ҳангоми ҳомилагии пурра тақр. 50 – 60 см, диаметраш 1,5 – 2 см аст. Як нӯги ноф ба мавзеи нофи кӯдак, нӯги дигари он ба ҳамроҳак пайваст мебошад. Бисёр вақт ноф ба маркази ҳамроҳак, баъзан ба паҳлӯ ё канори он пайваст мешавад. Ноф ду артерия ва як вена дорад, ки ба дарозии онҳо торҳои асаб воқеъ гаштаанд. Рагу асабҳои Нофро моддаи полудамонанд фаро гирифтааст. Ноф аз берун бо парда (амнион) пӯшида шудааст. 
Ба воситаи артерияҳои ноф хуни кӯдак ба ҳамроҳак омада, дар он ҷо сероксиген ва серғизо, аз гази карбонат ва маҳсули мубодила озод мешавад. Сипас хун ба тавассути венаи ноф ба кӯдак бармегардад. Ноф ҳамчунин дар мубодилаи моддаҳо байни хуни тифл ва моеъе, ки онро иҳота кардааст, иштирок мекунад. Баъди таваллуди кӯдак нофро мебуранд ва мебанданд. Қисми боқимондаи ноф якҷоя бо ҳамроҳак берун меояд. 
Дар давраи ҳомилагӣ муқаррар кардани ҳолати ноф душвор аст. Бо роҳи таҳқиқи ултрасадоӣ дар атрофи гардан, бадан ва дасту по печидани нофро метавон ошкор сохт. 
Баъзан ноф аз андоза кӯтоҳ (камтар аз 40 см) мешавад. Чунин ноф ба ҳаракати кӯдак халал расонда, мавқеи онро дар бачадон нодуруст мекунад. Оқибати ҳангоми таваллуд канда шудани нофи кӯтоҳ ё рагҳои он хатарнок аст.

Гурӯҳ:Шикам
Шикампарда

**Шикампарда** (Peritoneum), пардае, ки ҷавфи шикам ва дохили онро мепӯшонад. Шикампарда халтаи сарбаста ба вуҷуд меорад. Дар фазои байни Шикампардаи ҷидорӣ (перисталӣ) ва Шикампардаи аҳшоӣ (виссериалӣ) миқдори ками зардоб мавҷуд аст. Ҳангоми ба узвҳо ва аз узв ба узви дигар гузаштани Шикампарда чинҳо пайдо мешаванд, ки пайҳо, масориқа, чарбу ҳосил мекунанд. Байни чинҳо ва пайҳои Шикампарда киссачаҳо, халтачаҳо ва чуқурчаҳо пайдо мешаванд. Сатҳи Шикампарда лағжонак буда, барои ҷо ба ҷо шудани узвҳои ҷойивазкарда шароити мусоид фароҳам меоварад. Шикампарда дар ҳифзи узвҳои ҷавфи шикам нақши муҳим мебозад. 
Ба иллатҳои Шикампарда нуқси инкишофи он мансуб аст, ки боиси пайдоиши чурраҳои гуногун мегарданд (аксар вақт ҷарроҳии фавриро талаб менамояд). Дар Шикампарда ҳамчунин осеб, бемориҳои илтиҳобӣ, омосҳои некфарҷом ва бадфарҷом ба мушоҳида мерасанд. 
 
Тарҳи шикампарда дар сатҳи қафои девораи пеши шикам; намуд аз қафо, аз ҷониби ҷавфи шикампарда. 1 – шикампарда; 2 – чуқуричаи болои масона; 3 – чуқурчаи миёнҷоии қадкашак; 4 – чуқурчаи канории қадкашак; 5 – чини канории ноф; 6 – чини мобайнии ноф; 7 – чини васатии ноф; 8 – бандаки мобайнии ноф; 9 – артерияи ноф; 10 – артерияи поёни фавқи шикам; 11 – бандаки қадкашак; 12 – пешобдон.

## Нигористон

 Image:Illu bladder.jpg|
 Image:Gray403.png|
 Image:Gray1038.png|
 Image:Gray1125.png|
 Image:Gray1224.png|
 Image:Gray1039.png|


## Сарчашма

* Донишгоҳи Давлатӣ Тиббии Тоҷикистон
Люмбаго

**Люмбаго** (лот. lumbus – камар, миён), дарди сахти ногаҳонии миён, ки дар натиҷаи он мушакҳои камар таранг шуда, бемор наметавонад қоматашро рост нигоҳ дорад. Сабаби Л. асосан остеохондрози қурси байни муҳраҳои миён аст. Ниг. низ Камардард.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Дард
Гурӯҳ:Дардҳо аз рӯи алифбо
Ломиса

**Ломиса** — яке аз қувваҳои ҳисси панҷгона.

## Тавсиф
Ломиса барои роҳ ёфтан дар торикӣ ёрӣ мерасонад, имкон медиҳад, ки нафақат мавҷудияти предмет, балки андоза, ҳарорат, намӣ, сатҳи он (ҳамвор, шахшӯл ва ғайра) муайян карда шавад. Ҳисси ломиса аз маҷмӯи хабарҳое, ки ба мағзи сар аз торҳои асаб (ретсепторҳо) меоянд, таркиб меёбад. Ретсепторҳо асосан дар пӯст ва луобпардаҳое ҷойгиранд, ки бевосита ба муҳити берун алоқа доранд (мас., ҷавфи даҳон, бинӣ, ҳалқ ва ғайра).

Ломисаи атрофи даҳон ва луобпардаи лаб (хусусан дар кӯдакон) ниҳоят ҳассосанд. Баробари беш аз пеш калонсолтар шудан ва вобаста ба фаъолияти меҳнатӣ ҳассосии Ломисаи ангуштон афзуда, дар натиҷа қобилияти палмосида дарк кардани сифати предметҳо пайдо мешавад. Ҳарор. муҳити атрофро нӯги торҳои асаб (терморетсепторҳо) дарк мекунанд. 
Расидани сигналҳо (дар бораи вазъи бадан дар фазо ва дараҷаи кашишхӯрии мушак) барои фаъолияти мӯътадили мушакҳо шарти зарурист. Одам ин қабил сигналҳоро ҳамчун «ҳисси мушак» дарк менамояд, ки онро ретсепторҳои мушакҳою бандҳо интиқол мекунанд. Одам ба чунин ҳиссиёт «такя» карда, дар муҳити муқаррарӣ аниқ ва дилпурона ҳаракат мекунад. Вале дар муайян кардани масофаи предметҳо нафақат «ҳисси мушак», балки босира ҳам иштирок менамояд.

Ломиса барои шахсони нобино дар дарки муҳит аҳамияти калон дорад. Нобиноён бо истифода аз ломиса метавонанд кори басо нозук ва мураккабро иҷро кунанд. Махсусан ломисаи шахсони ҳам нобино ва ҳам кар ба дараҷаи баланд инкишоф ёфтааст. Таълими махсуси чунин одамон (таълими нутқ, хат ва малакаҳои меҳнатӣ) бар такмили ломисаи онҳо вобаста мебошад.

Ихтилоли ҳисси ломиса дар қисман ё пурра гум кардани он ифода мегардад, ки ин ба иллатёбии силсилаи асабҳои марказӣ вобаста аст. Пӯсти ҷойҳои муайяни баъзе шахсон ниҳоят ҳассосанд. Аз ҳад зиёд ҳассос будани пӯст мумкин аст оқибати бемории баъзе узвҳои дарунӣ бошад. Чунин вобастагӣ дар ташхис ва табобати як қатор амрози узвҳои дарун (мас., ба ҷойҳои ҳассоси пӯст бо масҳ ва диг. усулҳои табобат таъсир расондан) ба духтурон ёрӣ мерасонад.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Ҳиссиёт
Иқтисоддон

**Иқтисоддон** () — ҳирфае дар дониши иҷтимоӣ дар заминаи иқтисод аст.

Иқтисоддонон таърифҳо, назарияҳо ва усулҳои иқтисодро медонанд ва тавоноии таҷзия ва таҳлили масоили иқтисодӣ дар ҳавзаи калон ва хурди иқтисодии дар сатҳи бунгоҳ ва санъатро доранд. Ва ба иборати дигар иқтисоддон ба касе гуфта мешавад, ки ба масоили иқтисодии асри ҳозири як кишвар огоҳ бошад ва таҳлилу назарияпардозӣ дар бораи иқтисоди як кишварро карда битавонад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пешаҳо
Комла Думор

**Комла Думор** (; (30 октябри 1972 — 18 январи 2014) - хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи буд.
Самира Аҳмад

**Самира Аҳмад** () (тав.  1968) - хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст.

Гурӯҳ:Наттоқон ва хабарнигорони БиБиСи
Катя Адлер

**Катя Адлер** (; ) — хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст. Аз соли 1998 ин тараф фаьолият мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Хабарнигорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Наттоқон ва хабарнигорони БиБиСи
Ташхис

**Ташхис** (Diagnosis) — дардшиносӣ, диагноз, хулосаи мухтасари тиббӣ оид ба табиат (асл)-и беморӣ ва аҳволи бемор. Бо ёрии усулҳое, ки соҳаи махсуси тиб пешниҳод кардааст ва дар асоси баёноти бемор (ниг. Анамнез), нишонаҳои дард, натиҷаҳои муоина, муқоисаи маълумоти бадастомада бо аломатҳои шабеҳи бемориҳои дигар духтур беморро Ташхис мекунад. Ташхиси аниқ нафақат барои интихоби усули муолиҷа ва муайян кардани дараҷаи коршоямӣ, балки барои пешгирии беморӣ низ зарур аст.

Ташхис клиникӣ (дар зиндагӣ) ва паталогоанатомӣ (баъди фавт) мешавад. Ташхиси тиббии судӣ низ мавҷуд аст. Ҷои махсусро ташхиси эпидемиологӣ ишғол мекунад (дар бораи сабабҳо ва шароити пайдоиши манбаи эпидемии муайян хулоса мебарорад).

Дар ташхиси клиникӣ ҳама гуна бемориҳои дар рафти муоина ошкоршударо қайд мекунанд. Ҳангоми ин аввал бемории асосӣ, баъд оризаҳо ва сонӣ бемориҳои ҳамроҳ нишон дода мешаванд. Дар сурати нопурра будани муоина ташхис қаблӣ (пешакӣ) маҳсуб меёбад ва аломати савол мегузоранд. Дар мавридҳои оҷил (таътилӣ) то ба беморхона овардани мариз ба сифати ташхиси қаблӣ метавон фақат ҳолатҳо ё синдромҳои барои ҳаёт хавфнокро навишт, мас., хуншории дохилӣ, варами шуш ва ғ. Ташхиси клиникиро дар ҳамаи ҳуҷҷатҳои тиббӣ қайд мекунанд. Ташхиси бемориеро, ки фарҷоми бад дорад, ба мариз гуфтан лозим нест.

Ташхиси патологоанатомӣ ба натиҷаҳои таҳқиқи морфологӣ баъди фавт ва бо маълумоти клиникӣ муқоиса кардани он асос ёфтааст. Ташхиси патологоанатомӣ бисёр вақт Ташхис-и клиникиро пурра ё тасдиқ мекунад, баъзан ба он мувофиқ намеояд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Фарҳанги омма

**Фарҳанги омма** ё **фарҳанги мардумӣ**, истилоҳе аст, ки дар соли 1846 аз сӯи Уилям Тамс атиқашиноси инглисӣ истифода шуд ва ба наҳваи зиндагии инсонҳо дар табиат, рафторҳо ва ҳамчунин маъноҳои муштараке гуфта мешавад, ки омма мардум ҷомеъа дар зиндагии рӯзмарра бо он сару кор доранд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фарҳанги оммавӣ
Георг Фридрих Ҳандел

**Георг Фридрих Ҳандел** (, ; , Ҳалле — 14 апрели 1759, Лондон) — оҳансози олмонӣ табори инглис буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оҳангсозони олмонӣ
Нишонаи беморӣ

**Нишонаи беморӣ**, ё **симпто́м** () — дар пизишкӣ, як падидаи айнӣ ва қобили андозагирӣ аст ва тавассути пизишк ё тими дармонӣ ва пас аз анҷоми муоина ва озмоишҳои пизишкӣ бар рӯи бемор мушаххас мешаванд, монанди афзоиши фишори хун ё тағйири навори қалб ё кудурати рия дар радиография.

Нишонаҳои беморӣ дар ташхиси беморӣ нақши бисёр муҳимме доранд. Нишонаҳои беморӣ мумкин аст аз тарафи бемор қобили дарк набошанд, аммо барои пизишки муолиҷ дорои маънӣ ва мафҳуми вижа аст. Нишонаҳоро набояд бо мушаххасаи беморӣ иштибоҳ гирифт, чаро ки мушаххасаи беморӣ нишони ҳатмӣ ва яқинӣ барои навъи хоссе аз беморӣ аст, вале нишонаҳо мумкин аст марбут ба як гурӯҳи бемориҳо бошанд.

Бештари бемориҳои ҷиддӣ, ки фардро мубтало месозанд, дар бештари вақтҳо илова бар алоими маҳаллӣ, теъдоде нишонаи умумӣ дар бемор тавлид мекунанд, ки ихтисос ба навъи беморӣ надорад ва тавассути дастгоҳи эмании бадан (системаи иммунӣ) тавлид мешавад. Ин нишонаҳо маъмулан иборатанд аз:

* Таб
* Коҳиши вазн
* Заъфи умумӣ
* Ақибмондагии рушд (дар кӯдакон)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нишонаҳои беморӣ
Шинохт

**Шинохт** () - маънои гуногунеро дар заминҳои гуногун ба худ ихтисос додааст. Дар илми равоншиносӣ манзур аз шинохти амалкардҳои (functions) равоншиносонаи фард мебошад.

Шинохт ба тавсиф, иктисоб, захирасозӣ, табдил ва мавриди масраф қарор додани дониш мепардозад. Авомили мухталифе ҳамчунин идрок, ҳофиза, забон, истидлол, ва тасмимгирии аз ҷумла фарояндаҳои зеҳнӣ ҳастанд, ки дар мароҳили гуногуни шинохт дахолат доранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Гурӯҳ:Фарояндаҳои зеҳнӣ
Гурӯҳ:Фалсафаи зеҳнӣ
Ҷомеаи иттилоотӣ

**Ҷомеаи иттилоотӣ** () - Ҳадафи ҷомеаи иттилоотӣ ин аст, ки ба василаи фановарии иттилоотӣ мизони рақобате дар сатҳи ҷаҳонӣ ба даст оварад. Як ҷомеаъи иттлоотӣ як ҷомеаъи аст, ки тавлид, тавзеҳ, масраф, таҷмеҳ ва мудирияти иттилооти як амр муҳим иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангӣ талақӣ мешавад. Мардуме ки лозим мавҷуд барои ифоӣ нақш дар ҷанин ҷомеаеро дорандро шаҳрвандони диҷитолӣ ё рақамӣ гӯянд. Ин ашхос яке аз меъёрҳои аст, ки вуруди моро ба фазои ҷадиди аз ҷомеаро нишон медиҳад. Ҷомеаи иттилооти марҳилаи аз ҷомеаи суннатӣ аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иттилоот
Гурӯҳ:Ҷомеаи иттилоотӣ
Дода

мини|Шуморе аз анвоъи мухталифи дода
**Дода** () — ба таври куллӣ, метавон ҳамаи донистаҳо, огаҳиҳо, доштаҳо, оморҳо, шиносаҳо, пешинаҳо ва пиндоштаҳоро дода ё дата () номид. Инсон барои сабту дарки муштарак ҳар воқеъият ва падида аз нишонаҳои вижаи он баҳра гирифтааст.

Инсон барои намоёндани додаҳо нахуст аз нигора ва дар идомаи сертакомули он аз ҳуруф, шумораҳо ва нишонаҳо кумак гирифт. Барои бознамуди додаҳо аз ин маворид кумаке ё таркибе аз онҳо истифдода мешавад.

## Дар роёна
Додаҳо маъмулан аз сӯи инсонҳо ба сурати ҳуруф, аъдод, аломатҳо ва дар роёна ба сурати намодҳои (ҳамон рамзҳои сифр ва як) қарордодӣ ироа мешаванд. Истилоҳи дода як ибораи нисбӣ аст, яъне агар мӯҷиби дарку фаҳми лозим ва комил дар ин марҳала шудааст ба унвони огоҳӣ ё иттилоъот аз он ном мебаранд ва чунончи мӯҷиби дарку фаҳм комил нагардад ба унвони ҳамон дода ба шумор меоянд ва чун ҳадафи ниҳоӣ огоҳӣ ва иттилоот аст, бояд аз сӯи дастандаркорон (инсон ё роёна) дасткорӣ ё пардозиш шаванд. Манзур аз дасткорӣ ё пардозиши додаҳо анҷоми амалиёте аз қабили ҷамъ, тарҳ, зарб, тақсим, муқояса ва ғайра аст.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Мудирияти додаҳо
Пайёмрасонии фаврӣ

**Пайёмрасонии фаврӣ** () ки ба шакли IM хонда мешавад, гунае аз иртиботи мустақими матнӣ байни ду ва ё чанд фард бо истифода аз роёнаи шахсӣ бо дастгоҳҳои дигар ва аз тариқи як корхоҳи нармафзории (Software Client) муштарак аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Интернет
Гурӯҳ:Иттилоот
Гурӯҳ:Ҷомеаи иттилоотӣ
Аксининская (ноҳияи Красноборский)

**Аксининская** () — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.

## Сарчашма
*Саҳифаи аслии ноҳияҳои Русия
Системаи хабарнигории давлатӣ
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноборский
Гурӯҳ:Ноҳияи Красноборский
Бойгонӣ

thumbnail|Бойгонӣ
**Бойгонӣ** ё **Архив** () ба кули собиқ ва аснод ва мадраки умумӣ ё таърихе, ки тавассути давлат ё як созмони давлатӣ ё идора ё муасисса ва ё тасисоте аз ин қабил нигоҳдорӣ мешавад. Ва ниёзи аснод ва мадораке ки хонавода ё фард дар иртибот бо кори худ таҳия ва ё дарёфт мекунад ва онҳоро таҳти назари худ муҳофизат ё нигоҳдоӣ менамояд, гуфта мешавад.

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Захирасозӣ
Гурӯҳ:Бойгониҳо
Ниъма Абӯварда

**Ниъма Абӯварда** () — хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Наттоқон ва хабарнигорони БиБиСи
Криста Акройд

**Криста Акройд** () (тав.  4 майи 1957) - хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст.

Гурӯҳ:Наттоқон ва хабарнигорони БиБиСи
Кейт Эди

**Кейт Эди** () (тав. 19 сентябри 1945 — хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Наттоқон ва хабарнигорони БиБиСи
Гурӯҳ:Хабарнигорон аз рӯи алифбо
Камол Аҳмад (хабарнигор)

**Камол Аҳмад** (; тав. 1967) — хабарнигор ва барандаи телевизиони БиБиСи аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* BBC News — Kamal Ahmed’s BBC 'Business Blog'
* BBC News — Kamal Ahmed articles
* Twitter — Kamal Ahmed, BBC Business Editor
* Column @ ''Daily Telegraph ''
* Journalisted — Kamal Ahmed

Гурӯҳ:Наттоқон ва хабарнигорони БиБиСи
Гурӯҳ:Хабарнигорон аз рӯи алифбо
Би-би-сӣ

[thumb|300px|Телевышка [Александра-паласа в Лондоне эксплуатируется Би-би-си с 1936 года]]
thumb|300px|Дафтари марказӣ дар Лондон
**Би-Би-Сӣ**, **BBC** (аз  — **Ширкати пахши Бритониё**, Би-би-сӣ) — созмони расонаи пахши ҳамагонии умумибритониёӣ.

## Таърих
Би-Би-Сӣ соли 1922 таъсис ёфтааст. Аз маҷмӯаи барномаҳои радиоиву Интернет ва телевизион иборат аст. **BBC** ширкати ғайридавлатист; он созмони ҷамъиятӣ буда, дорои шӯрои назорат (иборат аз 12 сарпараст) аст, ки аз ҷониби маликаи Британия таъйин мешаванд. **BBC** дар дохили Британия беш аз 20 шабакаи гуногуни телевизионӣ, аз ҷумла шабакаи шабонарӯзии BBC News ва 14 шабакаи радиоӣ дорад, ки охирин таҳаввулоти кишвару ҷаҳон, навгониҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ, варзишӣ ва ғ-ро баррасӣ мекунад. Офариниши филмҳои мустанад аз диг. самтҳои фаъолияти BBC аст. BBC пиромуни асрори Замин ва Кайҳон, олами наботот, ҳайвонот, парандагон ва ғ. силсилаи филмҳои мустанад таҳия кардааст, ки ба дигар забонҳо низ баргардон шудаанд. Хадамоти ҷаҳонии BBC аз соли 1932 ба кор шурӯъ кард ва имрӯз ба 27 забон, аз ҷумла ба забони форсӣ барномаҳо дорад. Бахши форсии BBC корашро аз 29 дек. 1940 бо пахши як соат барнома дар ҳафтае оғоз кард. Имрӯз ҳафтае 20 соат барнома пахш мекунад. Пас аз соҳибистиқлолии Тоҷикистон намояндагии он дар кишвар боз шуд. Шабакаи форсии телевизиони Би-Би-Сӣ аз янв. 2009 бо 8 соат барнома дар рӯз ба кор оғоз намуд. Шуои амвоҷи он аз Эрону Афғонистону Осиёи Марказӣ то Ховари Миёнаву Аврупо мерасад.
 
Ин маркази расонаӣ дар хонаи расона дар Лондон мустақар аст ва куҳантарин созмони расонаии миллии ҷаҳон мебошад, ки бар асоси омори соли 2014 бар пояи теъдоди коркунон бо 20 950 корманд ва 16 672 нафар дар бахши расонаи умумӣ, ки шомили қарордодҳои поравақти қобили тағйир ба собит дар маҷмӯъ бо 35 402 корманд бузургтарин расонаи пахши ҳамагонӣ дар ҷаҳон аст.

Шиори Би Би Си ин аст: «Ҳар миллат бояд бо сулҳ ва оромиш бо миллати дигар суҳбат кунад».

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Би Би Си
Гурӯҳ:Телевизион дар Бритониё
Гурӯҳ:Радио дар Бритониё
Гурӯҳ:Радиои Би Би Си
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Урупоӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои мустақар дар Лондон
Гурӯҳ:Бунгоҳи пахши хабар
Ҷалол Оли Аҳмад

**Ҷалол Оли Аҳмад** (; тав. 2 декабри 1923 – 9 сентябри 1969) — нависанда ва рӯшанфикри эронӣ буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони аҳли Эрон
Гурӯҳ:Шоирони муосири аҳли Эрон
Бузург Алавӣ

**Муҷтабо Бузург Алавӣ** (; 2 феврали 1904, Теҳрон — 17 феврали 1997, Берлин) — нависанда ва рӯшанфикри эронӣ эронӣ.

## Зиндагинома
Алавӣ маълумоти ибтидоӣ ва миёнаро дар Теҳрон гирифта, соли 1922 ба факултети филологияи Донишгоҳи Берлин дохил шуд ва забонҳои немисӣ, англисӣ ва франсавиро омӯхт. Соли 1928 баъди бозгашт ба Эрон дар Рашт зиндагӣ карда, баъдтар ба Теҳрон омад ва дар яке аз омӯзишгоҳҳо муаллими забони немисӣ таъйин шуд. Алавӣ маҷаллаи «Дунё»-ро таъсис кард (1933). Алавиро барои фаъолияти сиёсию иҷтимоӣ ва мақолаҳои тезутунди публитсистиаш ҳабс карданд (1937—1941). Баъди аз маҳбас озод шудан ба корҳои сиёсӣ, адабию илмӣ пардохт, бо маҷала ва рӯзномаҳои «Сухан», «Паёми нав», «Кабӯтари сулҳ», «Рамзи Одина» ҳамкорӣ кард ва осори бадеиашро дар саҳифаҳои ин нашрияҳо ба табъ расонд. Алавӣ дар натиҷаи табаддулоти ҳарбию иртиҷоӣ Эронро тарк карда ба Германия рафт ва дар Донишгоҳи Берлин аз забону адабиёти форсӣ дарс гуфтааст (1953).

## Мерос
Маҷмӯаи нахустини новеллаҳои Алавӣ «Ҷомадон» соли 1934 дар Теҳрон, маҷмӯаи дуюмаш соли 1941 бо номи «Варақпораҳои зиндон» нашр шудаанд. Ёддоштҳои маҳбусии нависанда бо унвони «Панҷоҳу се нафар» (1942) ба табъ расид, ки дар онҳо зиндагии 53 нафар муборизони Эронро ҳақиқатнигорона ба қалам додааст. Маҷмӯаи дигараш бо номи «Номаҳо» (1952) низ ба табъ расидааст. Ин маҷмӯа бо медали тилои Шӯрои умумиҷаҳонии сулҳ ноил гардидааст. Дар аввали солҳои 50 садаи XX Алавӣ ба жанрҳои эпикӣ рӯ оварда, романи «Чашмҳояш»-ро (1953) нашр мекунад, ки дар адабиёти муосири форсӣ яке аз беҳтарин асарҳои иҷтимоист. Як қатор асарҳои публитсистии Алавӣ дар Германия ба табъ расидаанд: «Эрони мубориз» (1955), «Нафти хунин» (1956), «Кишвари гулу булбул» (1957), новеллаи «Девори сафед» ва ғайра Алавӣ таълифоти адабиётшиносӣ ҳам дорад, ки маъруфтарини онҳо «Таърих ва инкишофи адабиёти муосири Эрон» (1961) аст. Алавӣ як силсила осори нависандагони рус (Чехов, Горкий, Маршак) ва Европа (Свейг, Шиллер, Шоу ва дигарон)-ро ба забони форсӣ тарҷума ва нашр кардааст. Маҷмӯаи новеллаҳои Алавӣ бо номи «Девори сафед» ба забони тоҷикӣ (1972) чоп шудааст. Осори Алавӣ ба забонҳои арманӣ, озарӣ, гурҷӣ ва ӯзбекӣ тарҷума ва нашр шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Комиссаров Д. С., Очерки современной персидской прозы, М., 1960.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирони аҳли Эрон
Гурӯҳ:Шоирони муосири аҳли Эрон
Верхная Уфтюга (ноҳияи Красноборский)

**Верхная Уфтюга** () — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.

## Сарчашма
*Саҳифаи аслии ноҳияҳои Русия
Системаи хабарнигории давлатӣ
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноборский
Гурӯҳ:Ноҳияи Красноборский
Ариел Шарон

**Ариэ́л Шаро́н** (, ҳангоми таваллуд **Шейнерман**; 26 феврали 1928, мушови Кфар-Малол наздикии Кфар-Саба — 11 январи 2014, Рамат-Ган) — сиёсатмадор, арбоби давлатӣ ва низомии исроилӣ, сарвазири Исроил (2001—2006). Вай аз 4 январи соли 2006 муддати 8 сол дар кома буд, 11 январи 2014 дар 85 солагӣ дар бемористони дар Телавив даргузашт.

## Зиндагинома
Соли 1942, замоне, ки 14-сола буд, ба гурӯҳи Ҳогоно пайваст. Гурӯҳи Ҳогоно дар он замон иқдомоти мутааддидеро барои хориҷ кардани фаластиниён аз хонаҳову заминҳояшон тарроҳӣ ва пиёдасозӣ карда буд ва дар сурати бурузи мухолифат, мухолифинро ба қатл мерасонданд. Ингуна гурӯҳҳо пас аз таъсиси давлат, аввалин ҳастаҳои артиши Исроилро ташкил доданд.

Шарон соли 1947 ба узвияти пулиси шаҳракҳои яҳудинишин даромад, сипас дар бистсолагӣ дар ҷанги соли 1948 ширкат кард ва симати фармондеҳии пиёданизомро дар бахши Искандария ба даст овард ва дар ин ҷанг аз шикам захмӣ шуд.

Дар оғози соли 1949 фармондеҳии як гурӯҳон ё ротаи пиёдаро ба уҳда гирифт ва дар соли 1951 афсари фармондеҳии гурдон ё баталиони иттилооти марказӣ шуд. Соли 1952 вай аз фармондеҳи ситоди артиш дархости ташкили як гурдони низомӣ аз зиндонёни маҳкум ба маргро кард. Ин масъала ба далел ноошноии ин афрод бо фунуни низомӣ то ҳудуде барои раиси ситод ғайриқобили қабул буд, аммо бо исрори Шарон ин масъаларо пазируфт. Шарон ин гурдонро 101 номид ва ба унвони аввалин амалиёти низомии худ ба рустои марзии Алқибия ҳамла кард, ки пайомади он кушта шудани 69 фаластинӣ ва вайронии 41 манзили маскунӣ буд.

Шарон дар ҳамон соли 1952 дар Донишгоҳи ибрии Иерусалим таҳсилоти худро дар риштаи торих ва масоили Ховари Миёна оғоз кард ва сипас барои такмили таҳсилоташ ба донишкадаи ҳуқуқ дар Донишгоҳи Телавив рафт.

Ӯ соли 1964 тасмим гирифт барои идомаи таҳсил ба Фаронса биравад то дар риштаи улум сиёсӣ таҳсил кунад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна

Гурӯҳ:Сарвазирони Исроил
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Мануэл I

**'Мануэл I** (; ) — подшоҳи Португалия аз соли 1495 то 1521 буд.

## Эзоҳ
Факултети геоэкология ва туризми Донишгоҳи давлатии Хуҷанд

**Факултети геоэкология ва туризм** — яке аз факултаҳои ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров мебошад. Таъсиёби - соли 2010. Соли 2010 факултети фанҳои табии ба факултетҳои «Биология ва химия» ва «География- экология» ҷудо шуданд.  
## Таърихи таъсис ва соҳаи фаъолият
Бо қарори Шӯрои олимони Донишгоҳ аз 26.11.2010 ва фармони ректори ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров, аз 17.12.2010 факултети география-экология таъсис дода шуд.

Сароғоз сарварии факултет ба зиммаи доктори илмҳои геология ва минералогия, профессор Абдураҳимов С.Я. вогузор шуда буд. Алҳол бошад, номзади илмҳои педагогика, Музаффар Абдухолиқзода сарварии факултетро ба ӯҳда дорад.

Мақсади таъсиси факултет омӯхтан ва тайёр кардани мутахассисони соҳаи омӯзиши сарватхои табиӣ, муҳити зист, ландшафти табиию техногенӣ, рушди хоҷагии халқ, вазъи демографӣ ташкили туризми дохилӣ ва байналмилалӣ мебошад. Дар факултет 4 кафедра амал мекунад: географияи табиӣ (мудири кафедра дотсент Ғуфронов М.С.), географияи иқтисодӣ ва демография (мудири кафедра дотсент Иброҳимов Э.), экология ва ҳифзи табиат (мудири кафедра дотсент Собиров М.С.), геоэкология ва методикаи таълими он (мудири кафедра дотсент Ғуфронов Д.Н.). Факултет аз рӯи ихтисосҳои зерин мутахассисонро тайёр мекунад: география, география-демография, география ва ҳифзи табиат, геоэкология, экология, агроэкология, географияи сайёҳӣ ва менеҷменти сайёҳат, метеорология ва климатология. Факултети геоэкология бо донишгоҳҳо ва марказҳои бонуфузи илмии ватаниву хориҷӣ ҳамкориҳои пурсамар дорад.
Дар заминаи истифодабарии технологияи муосир солҳои охир такмили таҳқиқотҳои саҳроӣ, экспедитсияҳо ва корҳои илмӣ - фармоишии инноватсионӣ - экологии устодон ва шогирдони факултет, ҳамгироии пажӯҳишгоҳҳои илмии ватаниву хориҷӣ бо кафедраҳо ба назар мерасад.

Барои тайёр кардани мутахассисон дар факултет устодони варзида Абдураҳимов С.Я., Раҳимов А.И., Камолиддинов С., Очилова Ф.Ҳ., Зайнутдинов А.А., Ҳайдаров М.Д., Турдиев Т.М., Аминов М.Ҳ., Саидова Д.Н., Иброҳимов Э.Ҳ., Муинова З.М., Амонова З.Ғ. ва дигарон заҳмат мекашанд. Дар баробари ин лабораторияи «Омӯзиши офатҳои табиӣ ва техногенӣ» амал мекунад, ки дар он донишҷӯёну аспирантон, унвонҷӯёну устодон корҳои илмӣ – тадқиқотӣ мебаранд. Устодони факултет ҳар сол экспедитсияҳои илмии худро дар қаторкӯҳҳои Қурама, Туркистон, Зарафшон, Ҳисор, Дарвоз, Помир, пиряхҳои Зарафшону Федченко, кӯлҳои Искандаркӯлу Сарез, Яшилкӯлу Музкӯл ва минтақаҳои муҳофизаткунандаи Бешаи Палангон, Ромит, Даштиҷум ва Боғи Миллӣ мегузаронанд.

## Дастпарварони  факулта

## Пайвандҳо
* Факултети геоэкология ва туризм  
Гурӯҳ:Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
Чорухдайрон

**Ҷамоати шаҳраки Чорухдайрон** — шаҳрак дар вилояти Суғд. Тобеи шаҳри Гулистон. 

5 марти соли 1945 ин ҷониб арзи вуҷуд намуда, дар қисмати шимолии шаҳри Хуҷанд ҷойгир гашта, қариб 3,2 ҳазор аҳолӣ дорад. Дар шаҳрак Комбинати фулузоти нодир ҷойгир шудааст. Иқтидори солонаи корхона коркарди 1,5 ҳазор тонна рехтаи фулузоти ранга мебошад.

## Ҷуғрофия

## Табиат

## Саноат

## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гулистон (шаҳр)
Ҷамоати шаҳраки Адрасмон

**Ҷамоати шаҳраки Адрасмон** 26 марти соли 1941 таъсис дода шуда, аз маркази шаҳр дар масофаи 60 километр ҷойгир шудааст. Ин шаҳраки калонтарини Қайроққум буда, беш аз 13,6 ҳазор нафар аҳолӣ дар он истиқомат мекунанд. Дар шаҳрак комбинати маъданбарории Адрасмон ва Идораи шахтасозӣ фаъолият доранд. Иқтидори яксолаи комбинат коркарди 500 ҳазор тонна маъдан ва истеҳсоли 10 ҳазор тонна консентрати қурғошиму нуқраро ташкил медиҳад. Дар мавзеи тобеи шаҳраки Адрасмон – деҳаи  Қаромазор бештар аз 90 элементи таблитсаи Менделеев ёфта шуда, қаторкӯҳи Қурамаро дар ин макон «Урали тоҷикон» низ номидаанд..

## Ҷуғрофия

## Табиат

## Саноат

## Мардум

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷамоати шаҳраки Адрасмон
Факултаи рассомию графикии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд

** Факултети рассомию графикӣ** — яке аз факултаҳои ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров  мебошад. Таъсиёби - соли 1980. 
## Таърихи таъсис ва соҳаи фаъолият
Соли 1967 дар ДДО Ленинобод ба номи С. Киров дар ҳайъати 3 нафар омӯзгорон Д.Умаров, У. Аҳмадхоҷаев, А.И.Мазунин ва 26 нафар донишҷӯ шуъбаи нақшакашӣ, расм ва меҳнат таъсис дода шуд. Таърихи таъсиси факултет аз ин сана саршудааст.
Бо мақсади такмили раванди таълим дар гурӯҳҳои русӣ муаллимони русзабон З.Н.Умеренкова, Б.П.Геза, А.И.Мазунин, В.А.Евсюков ва баъдтар хатмкунандагони Донишкадаи омӯзгории ба номи Низомии шаҳри Тошканд А.Ҷамолиддинов, М.Абдуллоев, Р.Ойматов, Р.Ким ба кор даъват карда шуданд, ки ин тадбир барои баланд бардоштани савияи дониш, маҳорати касбӣ ва малакаи донишҷӯён мусоидат кард.
Аз соли 1972 шуъбаи номбурда кадрҳои нахустини худро ба воя расонида, барои фаъолият бурдан ба мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ фиристод. Аз байни хатмкунандагон донишҷӯёни соҳибистеъдод, ба монанди дотсент Т. Шодиев. О. Ғозиев, С. Ҳасанов, Ш. Аҳмадов,  С. Олов, А. Бобоҷонов, Ю. Юсупов, М. Исмоилова, К. Абдуллоев, Л. Баранова, Г. Мухина ба ҳайати муаллимон шомил шуданд. Баъдтар Н.А.Руденка, С.Г.Вишняков, Л.Перошина, Х.Холматов, О.Исломов, Т.Раҷабов, Ф.Яҳёев, М.Қодирова, М.Мулоҷонов, М.Ашӯров, К.Шарипов, М.Акрамов, С.Шералиев ва дигарон ба фаъолият шурӯъ карданд.

Солҳои 80-ум солҳои пурбаракат барои шуъбаи нақша, расм ва меҳнат буд. Соли 1980 дар асоси шуъба факултети рассомию графикӣ таъсис ёфта, нахустин декани он З.Н. Умеренкова таъйин карда шуд. Таҳти роҳбарии ӯ факултет хеле вусъат ёфт. Нахустин омӯзгорон ба шаҳрҳои Москва, Ленинград, Киев, Минск, Витебск, Тошканд ва Душанбе рафта, дониш, маҳорат ва малакаи худро такмил медоданд. Соли 2004 ду нафар устодон-занони факултет М.Дадобоева ва М.Қодирова рисолаҳои номзадии хешро дар Шӯрои диссертатсионии МПГУ-и шаҳри Москва бомуваффақият ҳимоя намуданд.

Бо зиёд шудани шумораи омӯзгорону донишҷӯён кафедраи нақшакашӣ ва расм ба 2 кафедраи алоҳида: нақшакашӣ ва усули таълими фанҳо ва кафедраи расм ва мусаввирӣ тақсим шуд.
Роҳбарии кафедраи нақшакашӣ ва усули таълими фанҳо ба уҳдаи сармуаллим Д.Умаров, кафедраи расмкашӣ ва мусаввирӣ ба зиммаи номзади илм, дотсент А. Мазунин вогузошта шуд. С. Олов яке аз аввалин номзадҳои илм дар факултет буда, то соли 2007 вазифаи декании факултетро дар уҳда дошт. Соли 2007 доктори илмҳои педагогӣ, профессор О. Исломов декани факултет таъйин гардид. Ҳоло дар факултети рассомию графикӣ 3кафедра ("Расм ва мусаввирӣ", "Накшакашӣ,геометрияи тасвирӣ ва методикаи таълим" ва "Санъати ороиши амалӣӣ" фаъолият дорад, ки сарварии онҳоро дастпарварони факултет дотсентон С.Олов, А.Исоев ва М. Дадобоева ба зимма доранд.
Дар факултет як доктори илм, профессор, нуҳ номзади илм, дотсент, 25 сармуаллиму ассистент  фаъолият доранд.
 
## Дастпарварони факулта

## Пайвандҳо
* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Гурӯҳ:Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
Консой

**Ҷамоати шаҳраки Консой** — шаҳрак дар вилояти Суғд, тобеи шаҳри Гулистон. Ин шаҳрак 11 июни соли 1933 ташкил шудааст. Шаҳраки Консойро шаҳраки нақбканҳо низ меноманд. Дар ин шаҳрак зиёда аз 4,9 ҳазор аҳолӣ истиқомат мекунанд. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ ҳисоб карда баровардаанд, ки ҳар як тири ҳафтуми дар ҷанг истифода кардашуда аз сурби комбинати полиметаллии Консой истеҳсол карда шудааст. Ҳоло дар ин ҷо корхонаи муштараки Тоҷикистону Канада ҶДММ «Апрелевка» фаъолият дорад. Корхона маъданҳои тилою нуыраи мавзеи Қарамазорро кор карда, дар як сол то 3,0  тонна металҳои қимматбаҳо истеҳсол карда метавонад..

## Ҷуғрофия

## Табиат

## Саноат

## Мардум

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷамоати Консой
Гурӯҳ:Гулистон (шаҳр)