open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раҷабалӣ Қудратзода

**Раҷабалӣ Қудратзода **(тав.15.10.1936, деҳаи Некнот, ҷамоати Рӯдакӣ, ноҳияи Панҷакент) — адиб ва рӯзноманигори тоҷик, Корманди шоистаи Тоҷикистон, барандаи ҷоизаи Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ба номи Лоҳутӣ, Аълочии телевизион ва радиои Иттиҳоди Шуравӣ. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1979).
## Зиндагинома
Раҷабалӣ Қудратзода хатмкардаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (1959), аз соли 1961 дар идораи гуфторҳо барои мамолики хориҷии радиои Тоҷикистон ба фаъолият шуруъ намуда, беш аз 30 сол сармуҳаррири ин шабакаи бонуфуз будааст. Ҳанӯз дар айёми донишҷӯӣ як силсила мақолаҳои гуногунжанраш дар рӯзномаву маҷаллаҳо чоп шудаанд. Номбурда муаллифи беш аз 600 мақолаҳои адабию публитсистӣ, адабиётшиносӣ, очерку ҳикоя ва эссеву китобиёт ва ба ин васила мубаллиғи ганҷинаҳои адабиёти ҷаҳон аст. Таълифоти зиёдаш дар маҷмуаҳои дастаҷамъӣ интишор гардидаанд. Дар мавзӯи мақом ва шуҳрати Рӯдакӣ ва маҳбубияти ӯ дар олами шеъру шоирӣ зиёда аз 50 маҚола рӯйи чоп овардааст. Китоби «Гулбонги бӯи ҷӯи Мӯлиён» ба ҳамин мавзӯъ ихтисос дорад. 
## Эҷодиёт
Р. Қудратзода беш аз 10 драмаи хурду бузург, амсоли «Фарзанди Осиё», «Ишқи Ватан», «Ҳамсафар», «Пайғоми тӯтӣ» ва ғ. таълиф намудааст, ки дар театрҳои давлатӣ ва халқӣ ба намоиш даромадаанд. Асари бачагонаи ӯ «Шоҳдухтари дилдода» дар озмуни байналмилалии Маркази фарҳанги Осиё (Куриёи ҷанубӣ) ғолиб дониста шуда, ба забонҳои тоҷикӣ, русӣ, англисӣ ва куриёӣ мунташир гардид (2016). Соли 2016 нашриёти «Русская литература» маҷмуаи мақолоти адабӣ- публитсистии ӯро бо номи «Бар фарози Қуллаҳо» ба табъ расонид. Дар фасли «Ёдҳо ва хотираҳо» даҳҳо чеҳраҳои дурахшони адабу ҳунари тоҷик умри дубора ёфта, рӯзгору осорашон дар дили мардуми мо ошёни абадӣ гузоштаанд. Номбурда муаллифи беш аз 50 барнома ва гуфтори вижаи радиоӣ аст, ки бархе аз онҳо дар «Хазинаи тиллоӣ»- и радиои Тоҷикистон маҳфузанд.
## Осор
* Назми ҷаҳонтоб.Д, 2011;  
* Шоҳдухтари дилдорда, Д.,2016;  
* Бар фарози қуллаҳо.Д., 2019;  
* Гулбонги бӯи ҷӯи Мӯлиён.Д., 2020.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Адибон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Groovy

**Groovy** — яке аз забонҳои барноманависӣ мебошад.

Groovy раванди стандартизатсияро дар Java Community Process (JSR 241) ба анҷом расонидааст.

## Таърих
Соли 2020 версияи 3.0.0 бо такмилоти назаррас баромад.

мини|Скриншот Groovy Console

## Намуна
Намунаи навишти "Hello World" бо Groovy:

```groovy
// Comment
print("Hello world!")
```
Намунаи тартиби функсия бо дархост ва баргашти он:
```groovy
def helloFunction(name) {
    println("Hello, ${name}")
}
helloFunction("Groovy!")
// В следующей функции вычисления суммы двух объектов
// последнее выражение является возвращаемым значением
def sum(a, b) {
    a + b // вернет результат сложения
}
print(sum(1, 2))
// Эта функция принимает параметры только числового типа
def subtraction(double a, double b) {
    return a - b
}
print(subtraction(6, 4))
```
Эълон кардани синф, сохтани намунаи он ва даъват кардани усулҳои он дар нуқтаи асосии вуруди барнома (методи статикии main())
```groovy
class Foo {
  def doSomething() {
    def data = ["name": "James", "location": "London"]
    for (e in data) {
      println("entry ${e.key} is ${e.value}")
    }
  }
  
  def closureExample(collection) {
    collection.each { println("value ${it}") }
  }
  
  static void main(args) {
    def values = [1, 2, 3, "abc"]
    def foo = new Foo()
    foo.closureExample(values)
    foo.doSomething()
  }
}
```


«;» — ишораи нуқта ва вергул дар охири кодҳо ҳатмӣ нест.

## Эзоҳ

## Ҳамчунин нигаред
* Феҳристи забонҳои барноманависӣ

## Пайвандҳо

* 
* 
* https://ru.wikibooks.org/wiki/Groovy - Учебник по языку Groovy.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Плагин для языка Groovy для IDE IntelliJ IDEA
* Изменения в языке версии 3.0

Гурӯҳ:Забонҳои веб-барноманависӣ
Гурӯҳ:Забонҳои барноманависӣ
Ҷилолӣ Исҳоқ Бушҳоқӣ

**Ҷилолӣ Исҳоқ Бушҳоқӣ** (, , , Алҷазоир) як нависандаи алҷазоирӣ аст, ки дар масъалаҳои таълимӣ ва иҷтимоӣ тахассус дорад.

## Тарҷумаи ҳол
Ҷилолӣ соли 1957 дар деҳаи Мералдене дар ҷанубу ғарби шаҳри Тения (собиқ Менервил) дар Алҷазоир ба дунё омадааст ва дар соли 1963 бо волидонаш дар Бесансон ба Фаронса омадааст.

Пас аз он, вай то соли 1970 дар мактаби ибтидоии ҷамъиятии Бернард Тристан маълумоти ибтидоӣ гирифт ва то соли 1975 имтиҳони ибтидоии соли шашуми худро супорид, то ба мактаби миёнаи шаҳр дохил шавад.

Пас аз таҳсили бомуваффақияти миёна дар мактаби миёна дар Бесансон, ӯ таҳсили донишгоҳии худро дар Донишгоҳи Бордо идома дод ва дар он ҷо пас аз 4 соли таҳсил соҳиби унвони омӯзгорӣ шуд. Пас аз он, ӯро дар мактаби миёнаи Бесансон ҳангоми курси такмили ихтисос дар Донишгоҳи Бордо барои рушди таҳсилаш ба ҳайси муаллим ба кор гирифтанд.

Пас аз он ӯ самти худро дигар кард ва тасмим гирифт, ки фаъолияти адабӣ кунад, ки дар навиштани як қатор корҳои таълимӣ ва оммавӣ ва шаҳрвандӣ дар Фаронса иштирок кард.

Бо вуҷуди ин, Исҳоқ Бушҳоқӣ дар заминаи касбии худ ба мониторинги дарсҳо дар Бахши мутобиқшудаи таҳсилоти умумӣ ва касбӣ (SEGPA) тахассус дорад, то ба онҳое, ки дар дастгирии донишҷӯёни донишҷӯёни гирифтори мушкилоти хониш машғуланд ва ба донишҷӯёни осебпазир имкон медиҳанд, ки худро барқарор кунанд таълимӣ ва сохтани нақшаи роҳнамоии устувор.

Китобҳое, ки ӯ бо Éditions Magnard нашр кардааст, ҳадафи рушди малакаҳо ва малакаҳои зарурӣ ва зарурӣ барои кӯдакони хурдсол барои азхуд кардани забони гуфторӣ ва хаттӣ буданд.

Сарлавҳаҳое, ки бо мусоидати муаллиф Ҷилолӣ ба табъ расидаанд, мавзӯҳои марбут ба арзишҳои иҷтимоӣ, инсонӣ, дастаҷамъӣ, ахлоқӣ ва ҳамоҳангиро таҳия намудаанд ва ин асарҳо дар самти марбут ба марказҳои таълимӣ, таваҷҷуҳи наврасону ҷавонон дар байни хонандагон комёбиҳои назаррас пайдо кардаанд.

Ҳарчанд нависанда Исҳоқ Бушҳоқӣ дар ҳоли ҳозир масъулияти мудири як муассисаи ҷамъиятии Бордоро ба ӯҳда дорад, аммо бо иштироки худ дар навъҳои гуногуни истеҳсолоти фарҳангию маърифатӣ рӯбарӯи мутахассисони соҳаи маориф ва хонандагонро идома медиҳад.

Ин саҳми таълимӣ ва адабӣ ӯро ҳамчун муаллими касбӣ эътироф кард, ки вай инчунин дар фаъъолияти иттифоқҳои касаба дар бахши муаллимони иттифоқи миллии иттифоқҳои автономӣ (SE-UNSA) барои муттаҳид кардани мафҳуми мактаби фарогир, ки бояд дар бар гирад ҳама ниёзҳои махсуси таълимӣ, ва на танҳо ба донишҷӯёни маъюб.

Ҳамин тариқ, манзараи китобшиносӣ ва адабии фаронсавӣ як сухангӯи коршиносеро пайдо кард, ки бо ҳамкорони худ фонди китобхонаро бо матнҳои адабии ибратбахше, ки барои оммаи васеъ бахшида шудаанд, ғанӣ гардонида, ташаббускоронро ба мутолиа барои завқ ва таваҷҷӯҳи амалӣ раҳнамоӣ намуда, дар баробари андешаи онҳост дар асоси матнхое, ки Исхок Бушакй ба онхо марок зохир кардааст.

## Китобҳо
Ҷилолӣ Исҳоқ Бушҳоқӣ чанд китоб навиштааст, аз ҷумла:
* Бартараф кардани нокомӣ ().
* Зиндагии синну соли худ ().
* Бадани худро зинда кунед ().
* Зиндагӣ дар ҷои кор ().
* Дар чамъият зиндагй кардан ().
* Одами хуб ().
* Шаҳрванд шавед ().
* Математика дар кор ().
* Китоби фаъолияти ман: Математика ().

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Нависандаҳо
ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

**ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (ТВ Туризм и народные ремёсла/TV Tourism and folk crafts)** — шабакаи телевизионии давлатӣ, умумимиллию сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумии Тоҷикистон, ки аз 1 апрели соли 2022 дар ҳудуди Тоҷикистон давоми шабонарӯз 16 соат, намоиш дода мешавад. Муассисаи давлатии ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумиро дар хориҷи Тоҷикистон бо ёрии телевизионҳои моҳворавӣ ва ё интернет тамошо кардан мумкин аст. Дар сомонаи расмии шабака  низ тамошобинон метавонанд, барномаҳоро дар пахши зинда бо сифати HD тамошо намоянд. 

Тестҳои техникиаш аз 1 сентябри соли 2022 бо моҳвораи Yahsat 1A (мавқеи корӣ 52,5°E) дар сифати HD, бе коддарорӣ, бо параметри: 11785 МГц, поляр. H, SR 27500, FEC.

## Таъсис
1 апрели соли 2022 бо мақсади инкишоф додани иқтидори воқеии шаҳру деҳот, муаррифии манзараҳои зебои кишвар, мавзеъҳои сайёҳӣ, маконҳои таърихӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар ҷумҳурӣ Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба фаъолият шурӯъ намуд. Пас аз 1 сентябри соли 2022 бо пайваст шудан ба моҳвораи ЯҲСАТ мавҷи Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”  ба давлатҳои хориҷи кишвар низ дастрас гардид.

Муассисаи давлатии телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” дар асоси дастуру супоришҳо ва дастгириҳои пайвастаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мақсади тарғибу ташвиқи имконияти сайёҳӣ, ҷалби сайёҳони дохилию хориҷӣ ба ҷумҳурӣ, мусоидат ба рушди бемайлони ҳунарҳои мардумӣ дар мамлакат ва муарифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун кишвари барои сайёҳӣ мувофиқу  дорои фарҳангу ҳунари волои таърихӣ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 июни соли 2021 таъсис дода шудааст.

Аз 25 ноябри соли 2021 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Амирзода Дилафрӯз Субҳон директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» таъин карда шудааст. 

## Сохтор
Телевизиони Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ 143 воҳиди корӣ дошта, сохтори он аз дастгоҳи марказӣ, ҳайати эҷодӣ иборат аз 5 раёсат, 4 шуъба, 3 бахш, инчунин, маҷмааи таҷҳизоти студиявӣ ва шуъбаҳои техникию хизматрасонӣ иборат аст.

Забони аслии шабакаи телевизионӣ — тоҷикӣ, як қисми барномаҳо бо забони русӣ ва забони англисӣ барномарезӣ мешаванд.
 
Тамошобинони ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ зиёда аз 10 миллион нафарро ташкил медиҳанд, аз онҳо, бештар аз 5 миллионаш аз Тоҷикистон ва бақияаш аз Афғонистон, Ӯзбекистон, Эрон, Русия ва  давлатҳои Аврупою ИМА мебошанд.

## ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ
* [Пахши мустақими шабака дар [Одноклассники]]
* [Саҳифаи расмӣ дар [Facebook]]
* [Саҳифаи расмӣ дар [YouTube]]
* [Саҳифаи расмӣ дар [Instagram]]

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии шабака
* Боргирии замимаи мобилии шабака
*  АМИТ "Ховар" — *2022.04.01*
*  Низомномаи муассиса — *30.06.2022*
*  Мир24ТВ — *01.04.2022*
*  Вести — *01.04.2022*
*  tajsohtmon.tj  — *01.04.2022*

Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон
Гурӯҳ:Шабакаҳои сайёҳӣ
Гурӯҳ:Шабакаҳои ҳунарҳои мардумӣ
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии русизабон
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии англисзабон
Go

**Go** (одатан: **golang** меноманд) яке аз забони барноманависии бисёрриштагиест, ки дар дохили ширкати Google таҳия шудааст.

Таҳияи забони барноманависӣ Go дар моҳи сентябри соли 2007 оғоз ёфта, тарҳи мустақими он аз ҷониби Роберт Гризмер, Роб Пайк ва Кен Томпсон  коркард карда шудааст, ки қаблан дар таҳияи лоиҳаи системаи оператсионии Inferno иштирок карда буданд. Ин забони барноманависӣ моҳи ноябри соли 2009 расман муаррифӣ шуд.

## Намунаи забони барноманависии Go
Дар поён намунаи забони барноманависии Go дар барномаи «Hello, World!» намоиш дода шудаст.


```go
package main

import "fmt"

func main() {
	fmt.Println("Hello, World!")
}
```


Намунаи иҷрои дархости Unix echo:


```go
package main

import (
	"os"
	"flag" // парсер параметров командной строки
)

var omitNewLine = flag.Bool("n", false, "не печатать знак новой строки")

const (
	Space = " "
	NewLine = "\n"
)

func main() {
	flag.Parse() // Сканирование списка аргументов и установка флагов
	var s string
	for i := 0; i < flag.NArg(); i++ {
		if i > 0 {
			s += Space
		}
		s += flag.Arg(i)
	}
	if !*omitNewLine {
		s += NewLine
	}
	os.Stdout.WriteString(s)
}
```


## Нигаред
* Феҳристи забонҳои барноманависӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
* 

## Пайвандҳо

* Официальный сайт Go
* A Tour of Go
* Официальный сайт-компаньон golang.org и хаб
* Сравнение Go с C++ (из официальной документации)
* Вопросы и ответы по языку Go
* Go By Example — практическое введение в язык с помощью аннотированных примеров программ
* Awesome Go — отборный список фреймворков, библиотек и программного обеспечения на языке Go с открытым исходным кодом

Гурӯҳ:Google
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Забонҳои барноманависӣ
Шақро (Арабистони Саудӣ)

**Шақро** () — шаҳр дар Арабистони Саудӣ.
## Ҷуғрофиё

## Иқлим
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Арабистони Саудӣ
Шақро

**Шақро**:
*Шақро (Арабистони Саудӣ)
*Шақро (Лубнон)
*Шақро (Сурия)
Шақро (Лубнон)

**Шақро** () — шаҳр дар Лубнон.
## Ҷуғрофиё

## Иқлим
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Лубнон
Йигал Адика

**Йигал Адика** () — ҳунарпешаи телевизион ва театри исроилӣ.

## биография
Адика дар Байтулмуқаддас таваллуд шуда, дар шӯъбаи театрии Донишгоҳи Тел-Авив таҳсил кардааст.

Солҳои навадум Адика дар филмҳои «Шоро» (1990), «Падари дуздида 3» (1991), «Чаҳор тараф шавҳар меҷӯям» (1993), «Бародари Деррикҳо» (1994), «Гироси Падарон» (1994), «Шутури парвозкунанда» (1994), «Нимаи дуюм» (1996), «Хушбахтии бепоён» (1996), «Анҷоми бозӣ» (1997), «Масъалаи Довуд» (1998) ва «Гентила» (1998). Вай дар тӯли солҳо дар филмҳои хориҷии «Сипари инсонӣ» (1992) ва «Ватандӯстон» (1994) бозӣ кардааст. Адика бо нақши Дэвид Зелайт, ки соли 1995 дар Йосси Мадамонӣ ва сериали телевизионии Дэвид Офек «Бат Ям Ню Йорк» бозӣ кардааст, ёдовар шудааст. Ҳамзамон ӯ дар сериали телевизионии «Аксҳои Йипайот»-и Эрик Любетски ва Мати Ҳарарӣ низ ширкат кардааст. Дар соли 1999, Адика дар мюзикли «Дар саросари ҷаҳон дар ҳаштод рӯз», ки онро Ярон Кафкафӣ навишта ва коргардон кардааст, дар баробари Одед Менаше, Галит Гиат ва Исраил Кетореза бозӣ кардааст.

## Эзоҳ
Таърихи Банокатӣ

«**Таърихи Банокатӣ**» — асари Банокатӣ, ин соли 1317 ба забони форсӣ-тоҷикӣ таълиф кардааст. Мазмуни асарро воқеа ва ҳодисаҳои таърихию асотирии аз давраи ҳазрати Одам то давраи муаллиф ташкил медиҳад. «Таърихи Банокатӣ» аз муқаддима ва нӯҳ боб (қисм) иборат аст. Боби аввал ба таърихи анбиёю авлиё, боби дуюм ба таърихи подшоҳони қадими эронӣ, боби сеюм ба таърихи пайғамбари ислом ва халифаҳои он, боби чорум ба салотини Эрон ва муосирони хулафои Аббосиён, боби панҷум ба таърихи подшоҳони яҳудӣ, боби шашум ба таърихи масеҳиёну фарангиён, тасвири шаҳрҳою мавзеъоти Арманистон ва мамлакатҳон фаранг (Европа), боби ҳафтум ба таърихи Ҳиндустон, дину оийн мардуми он, шарҳу тафсири иқлими ҳинд, боби ҳаштум ба таърихи мулки Чин, тафсири иқлим, дину оини онҳо, боби нӯҳум ба таърихи муғулҳо ва ҳуҷуми онҳо ба Осиёи Миёна бахшида шудааст. «Таърихи Банокатӣ» дар байни асарҳои таърихи яке аз аввалин китобҳоест, кн дар он ҳодиса ва воқеаҳои таърихин берун аз доираи мамлакатҳои исломи баён шудааст. Банокатӣ ҳангоми шарҳи мазҳаб ва оинҳои мухталиф дар хусуси онҳо бетаассуб гап мезанад. Муаллифи асар дар навиштани он аз «Ҷомеъ-ут-таворих»-и Рашидудини Фазлуллоҳи Ҳамадонӣ бештар истифода бурдааст. Забон ва услуби ишнои «Таърихи Банокатӣ» нисбатан содда буда, аз таъбиру ибораҳои душворфахми арабӣ орӣ мебошад. «Таърихи Банокатӣ» барои омӯхтани воқеа ва ҳодисаҳои таърихию асотирӣ аз сарчашмаҳои боэътимод ба шумор меравад. Ин асар соли 1677 дар Берлин нашр ва ба забонҳои уйғурӣ, англисӣ, лотинӣ, франсавӣ тарҷума шудааст.

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Пурбаҳои Ҷомӣ

**Пурбаҳои Ҷомӣ** (; тахаллусҳояш «**Баҳо**», «**Пури Баҳо**»; ) — , , ориф ва донишманди форс-тоҷики хуросонӣ.

## Зиндагинома
Дар асрҳои 13—14 умр ба cap бурдааст. Аҷдодаш аз вилояти Ҷом буда, мансаби қозигӣ доштаанд, вале Пури Баҳои Ҷомӣ ба ин касб дил надода, бештари умрашро дар Ҳирот ба таълифи осори адабӣ сарф кардааст. Пури Баҳои Ҷомӣ бо хонадони вазири муғулон Ҷувайнӣ қаробат дошт ва дар васфи Шамсуддини Соҳибдевон қасидае гуфтааст, ки он бо номи «Қасидаи муғулия» машҳур аст. Пури Баҳои Ҷомӣ бо шо­ири ҳамзамонаш—Ҳумоми Табрезӣ мушоира кардааст. Дар тазкираҳо ва асарҳои таърихӣ («Тазкирату-ш-шуаро»-и Давлатшод, «Таърихи гузида»-и Ҳамдуллоҳи Муставфӣ. «Таърихи Вассоф»-и Вассоф) Пури Баҳои Ҷомӣ шоири номӣ ва пурмаҳсули соҳибдевон зикр гардидааст, вале аз осори ӯ то замони мо якчанд порчаи қасидаҳояш, ғазалу қитъаҳо ва байтҳои пароканда боқӣ мондаанд. Аксари шеърҳои боқимондаи Пури Баҳои Ҷомӣ аз шоири ҳаҷвнавис будани ӯ гувоҳӣ медиҳанд. Дар чанде аз шеърҳояш ишқу муҳаббат, майгусорӣ, хушиҳои зиндагӣ ва ғайраро тараннум намудааст. Порчаи зерин намунае аз осори Пури Баҳои Ҷомӣ аст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Муҳаммад ибни Алии Шабонкораӣ

**Муҳаммад ибни Алии Шабонкораӣ** (; 1298, Шабонкора— ?) — ,  ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Хидмати Хоҷа Риёсуддини пи­сари Рашидуддини Фазлуллоҳро адо мекард. Қасоиди мадҳие ба ӯ бахшидааст. Соли 1333 ба таълифи китоби таърихи башар сар кард. Онро соли 1335 анҷом дода ба Риёсуддин пешкаш кард, то ӯ онро ба Абӯсаид — подшоҳи муғул бирасонад, вале Абӯсаид вафот кард ва китоби Муҳаммад ибни Алӣ дар натираи задухурде аз байн рафт. Муҳаммад ибни Алӣ китобро аз нав таълиф кард ва онро «Маҷмаъ-ул-ансоб» номид. Ин асар таърихи умумист, ки воқеоти то охири подшоҳии Абусаид рӯйдодаро дар бар мегирад. Маълумоти дар бораи баъзе силсилаҳои подшоҳӣ овардан Муҳаммад ибни Алӣ дар таърихҳои дигар ба назар намерасанд. Аз ин ки­тоб ду таҳрир — яке нусхаи ҳаҷман хурд ва дигар нухсаи комилтар то замони мо расидааст, ки дар Ленин­град ва инчунин китобхонаҳои Бодлеану Кембриҷ (Алглия) маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абусаҳли Кӯҳӣ

**Абусаҳли Кӯҳӣ**, **Абусаҳл Бежан ибни Рустами Кӯҳӣ** (; 940, Омул — 1000, Бағдод) —  ва и эронӣ, узви Дорулҳикма ва созандаи «Расадхонаи Маъмун», муаллифи «Рисола фӣ истихроҷи зулу-л-мусаббаъ фӣ-л-доира», «ал-Масоилу-л-ҳандасия» ва «Тақсиму-л-курра би-с-сутуҳи мастуя».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абусаҳли Кӯҳӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
* رمضانی پاچی، علی؛ درگاهی، زین العابدین؛ نامداری جویباری، خدیجه؛ امامی، هاجر (۱۳۹۱)
Ибни Саҳл

**Ибни Саҳл** (; ) — , физикдон,  ва нуршиноси форс-тоҷик, муаллифи «Китобу-л-ҳаракот» ва «Фӣ-л-муҳриқа».

## Зиндагинома
Ӯ бо дарбори Хилофати Аббосӣ дар Бағдод робита дошт. Ибни Саҳл дар сол 363 ҳиҷрии шамсӣ рисолаи бисёр муҳимме ба номи "Дар боби оинаҳо ва адасиҳои сӯзон" навишт ва дар он ташреҳ кард, ки чигуна оинаҳои хамида ва адасиҳо метавонанд нурро конунӣ кунанд. Бинобар манобеъи мутааддиде, ӯ пеш аз Виллеброрд Снелл, донишманди нидерландӣ, қонуни шикасти нурро кашф карда буд.

Ӯ бо истифода аз қонуни шикасти нур ба шакле аз адасиҳо даст ёфт, ки метавонистанд нурро ба хубӣ конунӣ кунанд. Соири бахшҳои рисолаи ӯ ба оинаҳои саҳмавӣ, оинаҳои байзавӣ, адасиҳои ҳамгиро ва равишҳое барои расми камони ҳазлулӣ мепардозад.

## Эзоҳ
Абулфаворис

**Абулфаворис**, **Синонуддавла** (; тав. ? — 1000) — сипаҳсолори Хуросон дар охири аморати Сомониён.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулфаворис // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008
Султон Қувват

**Султон Қувват** (27 марти 1950, Кӯлоб — 14 ноябри 2011, Тоҷикистон) — давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик.

## Зиндагинома
Султон Қувват 27 марти соли 1950 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст. Мактаби миёнаи № 4- и шаҳри Кӯлоб ва соли 1974 Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро бо дипломи сурх хатм намудааст.

## Корнома
Аз соли 1974 то соли 1984 ба ҳайси корманди қаторӣ то ба расидан ба вазифаи сардори шӯъбаи мубориза бо дуздии моликияти ҷамъиятӣ (ОБХСС)-и вилояти Кӯлоб адои вазифа намудааст. Аз соли 1984 дар Шӯъбаи корҳои махсусан муҳими Раёсати мубориза бо дуздии моликияти ҷамъиятии Вазорати корҳои дохилӣ, ки соли 1991 ба Раёсати мубориза бар зидди ҷиноятҳои иқтисодии ВКД ҶТ тағйири ном кардааст, кору фаъолият намуда, соли 1992 сардории ин Раёсатро бар уҳда дошт. Аз моҳи майи соли 1995 то августи соли 1998 ба ҳайси Раиси Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.

## Даргузашт
Султон Кувват 14 ноябри соли 2011 бар асари бемории қад ва дил дар синни 61-солагӣ даргузашт.

## Эзоҳ
Наҷиби Ҷурфодиқонӣ

**Наҷибуддини Ҷурфодиқонӣ** (; ? — 1266, Ҷурфодқон, Эрон) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар аксари тазкираҳо («Рӯаи равшан»-и Сабо, «Оташкада»-и Озар, «Маҷмаъ-ул-фусаҳо»-и Ризоқулихони Ҳидоят) оид ба Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ ҳамчун шоири баркамол ва писандида маълумот дода мешавад, вале тарчумаи ҳолаш баён нагардидааст. Давраи ҷавониаш дар Бағдод гузаштааст. Дар ҳамин ҷо ба ҳамлаи урдуҳои Чингиз дучор гардид ва дар қалъае паноҳ бурд. Ҳангоми зиндагиаш дар Ирок ба мадҳи ҳукмронони он кишвар қасидаҳо гуфта­аст. Баъдтар Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ ба Исфаҳон омад ва ба хидмати ҳокимони салҷуқӣ даромад. Наҷибуддини Ҷурфоқдонӣ ҳамасри Муҷируддини Байлақонй буда, пас аз Камолуддини Исфаҳонӣ дуюмнн шоири барҷастаи қасидаcapo, яке аз беҳтарин шуарои сабки ироқӣ мебошад. Девони Наҷибуддини Ҷурфодқонӣ, ки дорои 40000 байт аст, то замони мо маҳфуз мондааст. Инчунин бо номи «Башар ва Ҳинд» маснавие дорад, ки дар Бағдод сурудааст. Бадеиёти касидаҳои Наҷибуддини Ҷурфоқонӣ баланд, забонашон фасеҳу равон аст.

Дар яке аз қасидаҳояш чунин гуф­тааст:

Зи рӯи ин чамани обгун ва даст омад

Ҳазор лолаи серобу наргиси махмур.

Ба расми шӯъбадабозӣ фалак бурун овард,

Зи зери ҳуққаҳои хуршед мӯҳраҳои булӯр…

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мантиқии Сиҷзӣ

**Мантиқии Сиҷзӣ** (: ? — пас аз 1000) — файласуф, мантиқшинос ва муаллифи «Савону-л-ҳикма».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мантиқии Сиҷзӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 2. —  : Нури маърифат, 2009.
Шаҳриёри III

**Шаҳриёри III** (? — 1000) — шонздаҳумин ҳоким аз хонадони Бовандиён (986—987 ва пас аз вақфае соли 998), ҷонишини Шарвини III.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Абулҳасани Дайламӣ

**Абулҳасани Дайламӣ**, **Абулҳасан Алӣ ибни Муҳаммад** (; ? — 1001/02, Шероз) — сӯфӣ ва и номдори форс-тоҷик, муаллифи «Атфу-л-алиф ал-маълуф ъала-л-лому-л-маътуф».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абулҳасани Дайламӣ // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. — : Нури маърифат, 2008.
* ابن‌ندیم، الفهرست؛ انصاری، قاسم، ترجمه و مقدمه بر الف الفت و لام معطوف (عطف الالف ... ) دیلمی، به کوشش ج. ک. واده، قزوین، 1389 ش
Ибни Мандуяи Исфаҳонӣ

**Ибни Мандуяи Исфаҳонӣ** (; ? — қарни ХI) — пизишк, файласуф,  ва донишманди форс-тоҷик, шогирди Абумоҳири Шерозӣ, муаллифи «Китоба-л-ҷомеъи кабир», «Китобу-т-тағзия», «Китобу-л-мағис фӣ-т-тиб» ва «Китоб фӣ-ш-шароб ва китоби ниҳояту-л-ихтисор».

## Эзоҳ

## Адабиёт
 * لغت نامهٔ دهخدا، ابن‌مندویه
Аҳмад ибни Форис

**Аҳмад ибни Форис**, **Абулҳусайн Аҳмад ибни Форис ибни Закариё ибни Ҳабиби Қазвинӣ** (; ) — забоншинос, луғавӣ, муҳаққиқ, котиб, адиб ва и арабизабони эронитабор.

## Зиндагинома
Аҳмад ибни Форис аслан аз Қазвин буда, дар ш-ҳои Макка, Ҳамадон, Занҷон, Бағдод таҳсили илм кардааст. Бадеуззамони Ҳамадонӣ, Мавҷуддавла ибни Фахруддавлаи Дайламӣ, Соҳиб ибни Аббод ва Ҳарирӣ (муаллифи «Мақомот») аз шогирдони ӯ мебошанд. Аҳмад ибни Форис эронӣ буд, аммо бо шуубия мухолифат дошт.

## Таълифот
Аҳмад ибни Форис доир ба масъалаҳои гуногуни адабиётшиносӣ ва забоншиносӣ таълифоти зиёд дорад, вале дар забоншиносии араб туфайли китобҳои «Муҷмалу-л-луғат» ва «Мақоису-л-луға» машҳур аст. Муҳимтарин асарҳои Аҳмад ибни Форис: «Ғарибу эъроби-л-Қуръон», «ал-Муқаддима», «Муқаддимату-л-фароиз», «Ҷомеъу-т-таъвил», «Сирату-н-набӣ», «Ахлоқу-н-набӣ», «Замму-л-Хатай фӣ-ш-шеър», «Қисасу-н-наҳор», «Самару-л-лайл», «Халқу-л-инсон», «ал-Интиҳо ва л-музоваҷот», «ас-Соҳибӣ фӣ фиқҳи-л-луға ва сунани-л-араб ва каломиҳо», «Китобу-с-салоса», «Китоб авҷазу-с-сияр лихайри-л-башар», «Китоб замму-л-хато фӣ-ш-шеър», «Китоб ал-атбоъ ва-л-музовиҷа», «Китобу-н-Найрӯз», «Китобу-л-ломот», «Китоб абёту-л-истишҳод» ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Қозии Ҷурҷонӣ

**Қозии Ҷурҷонӣ** (; ) — адиб, хушнавис, мутакаллим, қозӣ ва фақеҳи шофеъии форс-тоҷик

## Эзоҳ
Абулъалои Шерозӣ

**Абулъалои Шерозӣ**, **Абулъалои Форсӣ** () — пизишк ва дорусози форс-тоҷик, шогирди Абумоҳири Шерозӣ, муаллифи «Байён ва табйин».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Меҳрӣ Содиқова

**Меҳрӣ Содиқова** (*Содиқова Меҳрӣ Олимовна*; 7 ноябри 1947, Кӯлоб — 17 ноябри 2023, Душанбе) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисод (1982), дотсент (1987).

## Зиндагинома
Меҳрӣ Содиқова 7 ноябри соли 1947 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст. Солҳои 1952—1963 дар мактаби миёна таҳсил карда, факултети механикаю математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро дар соли 1968 хатм кардаст.

## Корнома
Ассистенти кафедраи риёзиёти амалии факултети механика ва математикаи ДДТ (1968—1973), аспиранти кафедраи кибернетикаи иқтисодӣ факултети иқтисодии ДДТ (1974—1977), ассистенти кафедраи кибернетикаи иқтисодӣ факултети иқтисодии ДДТ (1978—1983), муаллими калон, дотсенти кафедраи кибернетикаи иқтисодии факултети баҳисобгирии иқтисодии ДДТ (1984—1996), мудири кафедраи усулҳои риёзӣ дар иқтисодиёти ДДМТ (1996—2002), дотсенти кафедраи риёзиёт дар иқтисодиёт (2003—2004), мудири кафедраи фаннҳои табиии Донишкадаи муосири тоҷикӣ-русӣ (2004), мудири кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёти факултети иқтисод ва идораи ДМТ (2004—2012) буд.

## Ҷоизаҳо
* 1995 — «Аълочии маорифи Тоҷикистон».

## Осор
* Усулҳои истифодабарӣ аз Интернет. Китоби дарсӣ.  — 2010. — 134 с.

## Эзоҳ
Алӣ ибни Ҳомиди Кӯфӣ

**Алӣ ибни Ҳомид ибни Абубакри Куфӣ** (; ) — , ,  ва донишманди форсизабони Ҳиндустон, мутарҷими «Минҳоҷу-л-масолик»-и Муҳаммад ибни Қосим аз арабӣ ба форсӣ бо номи «Чачнома» ё «Фатҳномаи Синд».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* سدارنگانی، هرومل (۱۳۴۵). پارسی‌گویان هند و سند. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
Сафаралӣ Сияҳақов

** Сафаралӣ Мирзоевич Сияҳақов** (тав. 05.07.1965, д. Сағирдашти н. Дарвоз) — физикдон, номзади илмҳои техникӣ (2016).   
## Зиндагинома
Сафаралӣ Сияҳақов соли 1989 шуъбаи рӯзонаи факултети физикаи Донишкадаи давлати омӯзгории Тоҷикистонро бо ихтисоси омӯзгори физика ва математика хатм кардааст. Солҳои 1989-1990 муаллими физикаи мактаби №6 ш. Роғун, 1990-2004 лаборант, аспирант, мудири лаборатория ва ассистенти кафедраи физикаи умумии ДДОТ ба номи Қ. Ҷӯраев фаъолият намудааст. Солҳои 2004-2017 муаллими калони кафедраи физикаи умумии донишгоҳи омӯзгорӣ ва ҳамзамон муовини декан оид ба корҳои тарбия, таълим дар факултети физика кору фаъолият карда аст. Соли 2018 вазифаи сардори шуъбаи мониторинг ва ва баҳодиҳии сифати таҳсилотро ба уҳда дошт. Солҳои 2018- 2021 дар вазифаи декани факултети технология ва соҳибкорӣ кор карда аст. Аз соли 2021 инҷониб мудири кафедраи физикаи умумии факултети физикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. 

Муаллифи зиёда 100 мақолаи илмӣ, стандарт барнома ва роҳнамои физика 673 барои омӯзгорони фанни физикаи синфи 10-уми муассисаҳои таълимии миёнаи умумӣ, як китоб ва якчанд дастурҳои методӣ ва барномаҳои таълимӣ мебошад, ки ба ҷанбаҳои мухталифи таълими физика бахшида шудаанд. 

## Осор
* Устройство для определения влияния магнитного поля на изменение температуропроводности магнитних жидкостей. Малий патент № ТJ 229 Республики Таджикистан (соавтор) // Заявка № 0900294 от 31. 03. 2009, №, зарегистрирован в Гос. реестре изобретений Республики Таджикистан 17. 06. 2009г., № 27/00 27/74. 1 с. 
* Лаппиш ва мавҷҳо. Д., 2011 қисми 2;  
* Оптика. Д., 2013;  
* Электрик ва магнетизм. Д., 2013;  
* Сохти атом. Зараҳои элементарӣ. Д., 2014;  
* Физикаи молекулавӣ ва асосҳои термодинамика (барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ). Д., 2015;  
* Асосҳои механика, ДДОТ ба номи С. Айнӣ. Д., 2015;  
* Стандарт, барнома ва роҳнамои физикаи синфи 10-и муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ. Д., 2018; 
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Физикдонони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми техникӣ
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Ай
Ибни Манда

**Ибни Манда**, **Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Исҳоқи Исфаҳонӣ** (; 922, Исфаҳон — 1004) — муҳаддис, қории Қуръон ва фақеҳи ҳанафизмаҳаби форс-тоҷик, муаллифи «ал-Имон», «ат-Тавҳид» ва «Маърифату-с-саҳоба».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Frye, ed. by R.N. (1975). The Cambridge history of Iran (Repr. ed.). London: Cambridge U.P. p. 471. ISBN 978-0-521-20093-6. : |first1= has
Шоҳзода ва гадо

«**Шоҳзода ва гадо**» () — румони таърихии Марк Твен, ки аввалин бор дар соли 1881 дар Конодо ба чоп расиду борҳои мавриди иқтибоси тасвирӣ дар қолаби филми синемоӣ, серёли телевизиюнӣ ва анимейшнӣ қарор гирифтааст.

## Эзоҳ
Шамсиддин Солеҳов

'''Шамсиддин Аслиддинович Солеҳов (тав. 7.11.1959, д. Ғазза, н. Панҷакент) — адабиётшинос, доктори илми филология (2012), профессор (2016). Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020)
## Зиндагинома
Шамсиддин Солеҳов солҳои 1979 – 1984 дар донишкадаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Солҳои 1984 – 1990 дар рӯзномаи «Ҳақиқат» (н. Ленин) кор кардааст. Солҳои 1992 – 1995 дар аспирантураи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Баъдан, солҳои 1995 - 2012 дар Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ ҶТ корманди илмӣ, мудири шуъбаи адабиёти муосир, муовини директор будааст. Солҳои 2012 - 2016 Сардори Конуни забони тоҷикӣ ва омӯзиши забонҳои хориҷии Китобхонаи миллии Тоҷикистон буд. Аз соли 2016 профессори кафедраи назария ва таърихи адабиёти Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буда, аз соли 2017 вазифаи мудири кафедраи назария ва таърихи адабиёти ҳамин донишгоҳро ба уҳда дорад. Ӯ узви Итиҳодияи нависандагони Тоҷикистон (2017) ва Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020) аст.

## Фаъолияти илмӣ
Шамсиддин Солеҳов муаллифи беш аз 70 мақола ва маърузаҳои илмист, ки дар ҳамоишҳои илмии ватанию байналмилалӣ ироа ва нашр гардидаанд. Соли 1997 рисолаи номзадиро дар мавзуъи «Поэтикаи ҳикояи тоҷикии солҳои 70-80 садаи ХХ» ва соли 2012 дар мавзуи «Романи тоҷикии садаи ХХ (масъалаи ташакули жанр) рисолаи докторӣ дифоъ кардааст. Самтҳои фаъолияти илмии ӯ таҳқиқу баррасии адабиёти муосири тоҷик ва нақди адабӣ аст. 
## Осор
* Поэтикаи ҳикояи тоҷикии солҳои 70-80 (масъалаи замон ва макони бадеӣ). Д., 2009; 
* Адабиёт ва шинохти он. Д., 2010; 
* Романи тоҷикии садаи ХХ. Д., 2012; 
* Қуллапаймои сухан. Д., 2011; 
* Сад соли насри форсӣ. Д., (ҳаммуаллиф). Д., 2014
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Докторони улуми филология
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Шавкат Шарифов

**Шавкат Шарифов** (* Шарифов Шавкат*; 18 декабри соли 1953, ноҳияи Истаравшан —  муаррих, номзади илмҳои таърих, дотсент . Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2016).
## Зиндагинома

Шавкат Шарифов 18 декабри соли 1953 дар ноҳияи Истаравшан ба дунё омадааст.
* Солҳои 1971-1976 — Донишҷўи факултаи таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон 
* 
* Солҳои 1976-1977 — Лаборанти кафедраи Таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон 
* 
* Солҳои 1977-1984 — Сарлаборант, ходими хурди илмии шўъбаи таърихи асрҳои миёнаи Пажўҳишгоҳи таърихии ба номи А. Дониш
* 
* Солҳои 1986- 1992 — Сарлаборант, ходими хурди илмии шўъбаи таърихи асрҳои миёнаи Пажўҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ вамардумшиносии ба номи А. Дониш
* 
* Солҳои 1992-1995 — Муаллим, сармуаллим, мудири кафедраи таърихиумумии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 
* 
* Солҳои 1995-2008 — Муаллим, сармуаллим, мудири кафедраи илмҳои ҷомеашиносии Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон
* 
* Солҳои 2008-2010 — Муовини директори Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.Осимӣ оид ба корҳои илмӣ
* 
* Солҳои 2010-2011 — Сармуаллими кафедраи забони давлатӣ ва илмҳои ҷомеашиносии Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии ТоҷикистонТ ба номи академик М. Осимӣ
* 
* Солҳои 2010-2011 — Сарходими илмии Маркази тадқиқотӣ-гуманитарии ЮНЕСКО-и Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 
* 
* Солҳои 2011-2013 — Дотсенти кафедраи Таърихи Ватани факултети Таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 
* 
* Солҳои 2013-2014 — И.в. декани факултети Таърих ва ҳуқуқи ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров
* 
* Солҳои 2014-2018 — Дотсенти кафедраи Таърихи Ватани факултети Таърих ва ҳуқуқи ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров
* 
* Аз 08.2018 — дотсенти кафедраи Таърихи Ватан ва археологияи факултети Таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров
* 
* Аз сентябри соли 2019 то ҳол — дар ҳайси иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи Таърихи умумӣ факултети Таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров 

## Осор
*  Шарифов Ш., Ҷабборзода И. Зиндагии ибратбахш./ Тоҷикон - оинаи таърихи миллат. Дастури методӣ барои довталабони озмунӣ ҷумҳуриявӣ. Мураттибон: Шарифов Ш., Ҷабборзода И. - Душанбе, 2023. - С. 199-2017.
* Тоҷикон - оинаи таърихи миллат. Дастури методӣ барои довталабони озмунӣ ҷумҳуриявӣ. Мураттибон: Шарифов Ш., Ҷабборзода И. - Душанбе, 2023. - 255 с. ISBN 978-99985-860-4-8

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Нигора Тоҳирҷоновна Сатторова

**Нигора Тоҳирҷоновна Сатторова** (тав. 20.01.1982, шаҳри Душанбе) — омӯзгори забони англисӣ, номзади илмҳои педагогӣ (2020).    
## Зиндагинома
Нигора Сатторова хатмкардаи факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2003), солҳои 2003-2004 дар ташкилоти байналмиллалии Mercy Corps кор карда, аз соли 2004 инҷониб дар факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ба ҳайси ассистент, саромӯзгори кафедраи услубшносӣ ва 660 назарияи тарҷума фаъолият дорад. Такмили ихтисосро дар давлатҳои Юнон, Ҳиндустон ва Эрон гузарондааст. Инчунин, дар барномаҳои байнанлмилалӣ ва дар конфоронсҳо иштирок карда аст. Дар мавзуи “Исторический опит профессионального развития учителей в Англии и его применение в повишении квалификации педагогических кадров в вузах РТ» рисолаи номзадӣ дифоъ намудааст.
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Людмила Тоҷибоева

**Людмила Маҷидовна Тоҷибоева ** (тав. 08.06.1945, ш. Душанбе) — педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1982).     
## Зиндагинома
Солҳои 1964–1968 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории ба номи В. И. Ленини ш. Москва таҳсил намудааст. Пас аз хатми донишгоҳ ҳамчун муаллим дар кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ба фаъолият шуруъ кардааст. Солҳои 1977– 1980 аспиранти Институти илмӣ-тадқиқотии тарбияи томактабии Академияи илмҳои педагогии ИҶШС, 1980–1989 муовини декани факултети педагогика оид ба корҳои илмӣ, 1989–1996 мудири 718 кафедраи тарбияи томактабии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 1996 дотсенти кафедраи тарбияи томактабии донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Оид ба ташкили фаъолияти муштараки самараноки кӯдакон дар машғулиятҳои боғчаи бачагон ва дигар масъалаҳои муҳими соҳаи педагогика кори илмӣ бурдааст. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмию методӣ ва воситаҳои таълимӣ аст. 
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Фирӯза Ташпулатова

**Фирӯза Аҳтамбоевна Ташпулатова ** (тав. 14.11.1975, ш. Душанбе) —  омӯзгори фанни математика, номзади илмҳои педагогика (2014).  «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999)  
## Зиндагинома
Фирӯза Аҳтамбоевна Ташпулатова соли 1991 мактаби миёнаи умумии № 12 ш. Душанберо бо медали нуқра, соли 1996 факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ хатм кардааст. Аз соли 1996 ҳамчун барномасози дараҷаи 1 ва ассистенти кафедраи информатика ва математикаи амалии донишгоҳи омӯзгорӣ ба фаъолият шуруъ намудааст. Солҳои 2000–2004 дар аспирантураи донишгоҳи омӯзгорӣ таҳсил намудааст. Солҳои 2003-2004 ассистенти кафедраи математикаи ҳисоббарор, 2004-2012 муалими калони кафедраи информатикаи амалӣ, 2014-2015 дотсент ва иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи асосҳои технологияи информатсионӣ ва аз соли 2016 мудири кафедра дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Дар мавзуи «Методикаи истифодаи малакаҳои ҳаётии хонандагон дар дарсҳои математика» рисолаи номзадӣ омода кардааст. Муаллифи зиёда аз 10 мақолаи илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999) сарфароз шудааст.

## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Абдураҳмон Умаров

'''Абдураҳмон Саидаҳмадович Умаров (тав. 18.10.1989, ноҳияи Панҷ) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (2017), дотсент (2019). 
## Зиндагинома
Абдураҳмон Саидаҳмадович Умаров хатмкардаи факултети забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  (2011), ассистенти кафедраи забоншиносӣ ва типологияи муқоисавӣ (2011-2014), саромӯзгор (2014-2017), мудири кафедраи умумидонишгоҳии забонҳои хориҷӣ Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ аст. Дар мудати фаъолият 10 барномаи таълимӣ таҳия намудааст. 
## Осор
* Фонетика барои навомӯзон. Д., 2016. 
* Учебно – познавательная самостоятельность при изучении иностранного языка. Д., 2019.
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Ноҳияи Шоҳмансур

**Ноҳияи Шоҳмансур** — яке аз ноҳияҳои маъмурии шаҳри Душанбе. Ноҳия дар шимолу шарқи шаҳр ҷойгир буда, қаблан ноҳияи «Железнодорожный» ном дошт. Масоҳати ноҳия 27,9 км² буда, шумораи аҳолӣ тибқи маълумоти соли 2019 ба 162,6 ҳазор нафар мерасад. Раиси ноҳияи Шоҳмансур Билол Иброҳим аст.

## Таърих
Ин ноҳия номи кунунии худро ба шарафи амири Сомониён Мансури I, ки дар асри 9 ҳукмронӣ мекард ва намояндаи барҷастаи сулолаи Сомониён буд, гирифтааст, ки дар як замон дар рушди фарҳангу ислом дар қаламрави Тоҷикистони муосир нақши муҳим бозидааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ноҳияҳои Душанбе
Гурӯҳ:Душанбе
Шипад

**Шипад** (дар забони мардум **Шпад**) — деҳа дар Муъминшоҳ Абдулвосиеви  (собиқ Шидз) ноҳияи Рӯшон. Дар соҳили дарёи Панҷ, дар сари роҳи автомобилгарди Душанбе — Хоруғ воқеъ аст.  

## Иқтисод

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рӯшон
Гурӯҳ:Ҷамоати_Муъминшоҳ_Абдулвосиев
Замини Франс Иосиф

**Замини Франс Иосиф** — галаҷазира дар қисми шимолии баҳри Баренс, дар уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ.

Ба н. Примореи вил. Архангелски Федератсияи Руссия дохил мешавад. Масоҳати умумиаш 16134 км². Галаҷазира одам надорад. 192 ҷазираро дар бар мегирад, ки онҳо ба 3 гурӯҳ тақсим мешаванд: қисми шарқӣ аз дигар ҷазираҳо бо гул. Австрия ҷудо шуда, Замини Вилчек (2 ҳазор км²) ва ГреэмБелл (1,7 ҳазор км²) ҷазираҳои бузургаш мебошанд; қисми марказӣ дар байни гул. Австрия ва наҳри Британия воқеъ гардида, ҷазираҳои бисёрро дар бар мегирад; қисми ғарбӣ дар ғарби наҳри Британия воқеъ гаштааст, ҷаз. Замини Георг (2,9 ҳазор км²), ки ҷазираи калонтарини галаҷазира аст, ба ҳамин гурӯҳ дохил мешавад. Баландии аксарияти ҷазираҳои галаҷаз. Замини Франс Иосиф пуштакӯҳанд. Баландии миёнааш 400—490 м, нуқтаи баландтарини галаҷазира (пиряхи Форбс) 620 м. Қисми зиёди ҷазираҳо аз регсанг, алевролит ва оҳаксанг таркиб ёфта, рӯи онҳоро қабати рухом (базалт) пӯшондааст, ғафсии қабати он 20-30 м мебошад. Аксарияти ҷазираҳо (87 %) яхпӯшанд ва ғафсии қабати ях аз 100 то 500 м аст. Иқлимаш арктикӣ. Ҳарорати миёнаи июл то −120 С (ҷаз. Рудолф), дар ҷаз. Гукера то −1,60 С, январ −240 С (ҳарорати пасттарин то −520 С). Бодҳои шадид мевазанд. Миқдори боришоти солона аз 200—300 мм то 500—550 мм. Дар галаҷазира қариб 1000 кӯл (масоҳаташон то 2 км² , умқашон то 10 м) ва якчанд дарё (дарозиашон 10-15 км) мавҷуданд. Ландшафт (манзара)-и галаҷазира ба минтақаи биёбонҳои арктикӣ хос мебошад. Наботот ва ҳайвоноташ кам аст. Аз рустаниҳо асосан ушнаю гулсанг, лолахасак, беди даштӣ, аз зироатҳо гандум мерӯянд, аз ҳайвонот хирси сафед, рӯбоҳи шимолӣ ва ҳар гуна парандаҳо дучор меоянд. Дар баҳр нерпа, заргӯши баҳрӣ, тюлен, морж, норвал ва делфини қутбӣ (белуха) зиндагӣ мекунанд. Дар ҷаз. Хейс расадхонаи геофизикии ба номи Э. Т. Кренкел ҷойгир аст. Замини Франс Иосифро соли 1873 экспедитсияи Австрияву Маҷористон (Венгрия) кашф ва ба ифтихори императори Австрия Франс Иосифи I номгузорӣ намуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Гурӯҳи галаҷазираҳо аз рӯи алифбо
Замч

**Замч**, **зок** — номи умумии як гурӯҳ кристаллоҳидратҳои намакҳои дучандаи сулфат (мис, оҳан, руҳ, кобалт, никел ва ғ.). Формулаи умумиашон MI MIII (SO4)2 ∙ 12H2O; дар ин ҷо MI – катиони якзаряда (Na+, K+, Rb+, Cs+, NH4+, TI+ ва ғ.), MIII – катиони сезаряда (Al3+,Cr3+, Fe3+, Ga3+, Jn3+ ва ғ.). 

Бештар замчҳои алюминию калийдор KАl(SO4)2∙12H2O, хрому калийдор KCr(SO4)2∙12H2O ва оҳану аммонийдор NH4Fe(SO4)2 ∙12H2O маъмуланд. Замчҳои табиӣ гурӯҳи ҷудогонаи минералҳои синфи сулфатҳоро ташкил медиҳанд. Замч моддаи шӯшамонанди беранг ё рангдор (замчи мис кабуд, оҳан сабзи рӯшан, никел сабз) буда, дар об хуб ҳал мешавад. Бино бар ҳидролиз реаксияи маҳлулҳои обии замч турш аст. Замч ҳангоми гарм кардан аввал гудохта ва баъд беоб мешавад ва ба замчи пухта табдил меёбад. Дар натиҷаи гудозиши минбаъдаи замч омехтаи оксиди филиззот ҳосил мешавад. Замчро бо роҳи омехтани маҳлулҳои сулфатҳои мувофиқ ва минбаъд бухор кардану ба шӯша табдил додани онҳо ба даст меоранд. Барои ҳосил кардани замчҳои хрому калийдор дихромати калий K2Cr2O7 бо кислотаҳои оксалат ё этанол дар кислотаи сулфати сероб H2SO4 барқарор карда мешавад.

Дар саноат замчро ҳангоми коркарди ашёи хоми минералӣ ҳосил мекунанд (мас., замчи алюминию калийдорро аз алунит ва нефелин, замчи алюминию натрийдорро аз нефелин). Замчҳо дар чармгарӣ, олкорӣ (чун воситаи тезобдиҳанда ҳангоми ранг кардани матоъ), инчунин барои таҳшин ва тоза кардани об истифода мешаванд. Ба ақидаи табибони халқӣ агар замчи сӯхтаро чун сурма ба чашм кашанд, гӯшаҳои чашмро аз хилдак пок мекунад ва агар онро ос карда, бо оби кашниз сиришта бимоланд, сурхбод, қӯтур ва хоришакро даво мебахшад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Химия
Маъмурҷон Утаев

**Маъмурҷон Маҳмадалиевич Утаев** (тав. 20.08.1967, шаҳраки Октябри н. Ҳисор) — муаллими забони англисӣ, номзади илмҳои педагогӣ.

## Зиндагинома
Маъмурҷон Утаев Солҳои 1986–1991 дар факултети забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев таҳсил намудааст. Солҳои 1986–1988 дар сафҳои артиши шуравӣ дар Ҷумҳурии Афғонистон хизмат кардааст. Солҳои 1989–1992 мудири кабинети забонҳои хориҷии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1992–1995 муаллими забони англисӣ ва ҷонишини директор дар мактабҳои миёнаи №21 ва №67-и н. Шаҳринав, 1995–1997 ассистенти кафедраи забони англисии Донишкадаи тиҷоратии Тоҷикистон буд. Солҳои 1997-2000 ассистенти кафедраи методикаи таълими забони англисӣ Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ , солҳои 2000-2004 ба ҳайси саромӯзгори кафедраи методикаи таълими забони англисӣ, солҳои 2004- 2005 муовини декан оид ба таълим дар факултети забони англисӣ, солҳои 2008-2009 ба сифати мудири кафедраи забони англисӣ (умумидонишгоҳӣ), солҳои 2013-2014 муовини декан оид ба илм дар факултети забони англисӣ, солҳои 2014-2016 мудири кафедраи методикаи таълими забони англисӣ, соли 2016 то ҳол мудири кафедраи филологияи забони англисии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмию методӣ мебошад ки дар онҳо масъалаҳои баланд бардоштани шароити таълими забони англисӣ дар мактаби олӣ мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор гирифтаанд. 
## Мукофотҳо
* «За боевие заслуги» (1987), 
* «Аз мардуми сипосгузори афғон» (1987), 
* «Ҷанговари интернатсионалист» (1989), 
* «70 лет Вооруженних Сил СССР» (1986), 
* «5-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» (1995), 
* Ифтихорномаҳои ИҶШС ва Сарфармондеҳи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС мукофотонида шудааст.
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Барасмиятшиносӣ (эътироф)

**Барасмиятшиносӣ** дар самти ҷомеашиносӣ маънои **эътирофи** мақом ё  шахс дар ҷамъиятро ифода мекунад (масалан, эътироф аз рӯи дастовардҳо, фазилатҳо, хидматҳои шоиста ва ғ.).

Дар соҳаи равоншиносӣ бошад, ҷустуҷӯи аз ҳад зиёди *эътироф* ҳамчун яке аз хислатҳои муайянкунандаи ихтилоли шахсияти худшефта шуморида мешавад. 

Маънои дигари *эътироф* ин ба касе мақоми махсус доданро дорад (ба монанди унвон ё таснифот). 

Ба гуфтаи Чарлз Тейлор, *эътирофи* ҳуввияти кас ҳам ниёзи асосӣ ва ҳам ҳаққи ӯ буда, эътироф накардан ё ношинохтан ҳамчун як навъ зулм нисбати (шахсияти) ӯ дониста мешавад. 

Дар ҷои кор, *эътироф* барои баланд бардоштани фаъолнокии кормандон, интизоми беҳтари мунтазамона, эътимоди хуб ба созмон/корхона, нияти мондан ва қаноатмандӣ аз роҳбарият мусоидат карда метавонад.    Бархе мутаффакирон ба монанди Алфи Кон дар китобаш *«Panished by Rewards (Ҷазо тавассути таъриф)»* хатари ситоиш намудан (мисол, таъриф кардани коргарон) барои изҳори эътирофро ишора кардааст. Зеро, ба кавли ӯ, ситоиш метавонад дар кӯтоҳмуддат амали мутобиқ бошад, аммо дар дарозмуддат метавонад ба сифати кор ва фаъолнокии кормандон таъсири манфӣ расонад. 

## Барасмиятшиносии адолат
Барасмиятшиносӣ ё эътирофи адолат як назарияи адолати иҷтимоӣ аст, ки *эътирофи* шаъну шарафи инсонӣ ва фарқияти байни гурӯҳҳои субалтернӣ (пасоистеъморгароӣ) ва ҷомеаи бартаридоштаро таъкид мекунад. Файласуфони иҷтимоӣ Аксел Ҳоннет ва Нэнси Фрейзер ба тағйири назарияҳои адолат дар асри 21 аз ''адолати тавзеъӣ'' (ки барҳам додани нобаробарии иқтисодиро таъкид мекунад) ба сӯи *эътирофи адолат* ва аз байн бурдани таҳқиру беэҳтиромӣ ишора мекунанд. Гузариш ба сӯи барасмиятшиносии адолат бо афзоиши сиёсатҳои ҳувиятӣ алоқаманд аст.

Оқибатҳои сиёсии эътирофи адолат нисбат ба адолати тавзеъӣ норавшантар аст, зеро эътироф захирае нест, ки аз нав тақсим карданаш имконпазир бошад, балки таҷрибаи феноменологии одамон ва гурӯҳҳост.

## Ҳамчунин нигаред

* Эҳтиром
* Эътироф пас аз марг
* Ташхиси ном(зад)
* Девори эътирофи донорҳо
* Шӯҳрат (шараф)
* Аксел Ҳоннет
* Мишел Сеймур

## Иқтибосҳо