open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фердинанд де Соссюр

**Фердинанд де Соссюр** (; ; ) — забоншиноси суэсӣ, асосгузори семиология ва сохтори забоншиносӣ, яке аз аввалин олимони Мактаби забоншиносии Женева буд. Ақоиди Фердинанд де Соссюра, ки ӯро падари забоншиносӣ асри XX низ меноманд, ба тафаккури гуманитарии асри XX таъсири асосӣ расонид ва барои тавлиди структурализм илҳом бахшид.

Осори асосии Ф. де Соссюра — «Самти умумии забоншиносӣ» ().

## Эзоҳ

## Сарчашма
* *Кедрова Г. Е., Омельянова Е. Б., Егоров А. М.* де Соссюр Фердинанд 
* Фердинанд де Соссюр 
* 

Гурӯҳ:Забоншиносон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Забоншиносони Швейтсария
Вилҳелм Ҳумболдт

**Вилҳелм Ҳумболдт** (; ) — файласуф ва забоншиноси олмонӣ.

## Эзоҳ
Франтс Бопп

**Франтс Бопп** (; ) — забоншиноси олмонӣ, профессори Донишгоҳи Берлин (1821—1964), узви АИ ПРусия (аз соли 1822). Асосгузори пажӯҳиши муқоисавӣ-таърихии забонҳои ҳиндуаврупоӣ ва забоншиносии муқоисавӣ.

## Зиндагинома
Дар оғоз ба омӯзиши санскрит даст зада, сохтори калимаро дар ин забон таҳқиқ кард. Хулосаҳояшро дар китоби «Доир ба тасриф дар забони санскрит дар муқоиса бо забонҳои юнонӣ, лотинӣ, форсӣ ва олмонӣ» (1816) ҷамъбаст намуд. Франтс Бопп дар асари худ масъалаи умумияту хешигарии забонҳои итолиёӣ, юнонӣ, лотинӣ, готӣ, келтӣ, форсии қадим ва ғ-ро ба низом даровард ва соли нашри китоби ӯ соли пайдоиши забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ дониста шудааст. Ӯ дар китоби дигари худ — «Грамматикаи муқоисавии забонҳои санскрит, занд, юнонӣ, лотинӣ, литвагӣ, готӣ ва олмонӣ» (дар се ҷилд, солҳои 1833, 1849 чоп шудааст, нашри дуюмаш — 1856-61) ба гурӯҳи забонҳои муқоисашаванда забонҳои славянии қадим, келтӣ, индонезӣ ва қафқозиро дохил кард. Баъдан маълум гардид, ки ба гурӯҳи забонҳои ҳиндуаврупоӣ дохил намудани забонҳои индонезӣ ва қафқозӣ ғалат аст. Франтс Бопп муаллифи китоби «Грамматикаи интиқодии санскрит» (1834), ношир ва тарҷумони матнҳои қадимии ҳиндӣ мебошад. Мақсади Франтс Бопп барқарор кардани забони мабдаъ (нахустзабон)-и ҳиндуаврупоӣ буд. Ба ин оилаи забонҳо номи ҳиндуаврупоро низ Франтс Бопп додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Манчестер Юнайтед

**«Манче́стер Юна́йтед»** (номи пурра — **Бошгоҳи футболи «Манчестер Юнайтед»**, ; ) — яке аз бошгоҳҳои ҳирфаии Лигбартари футболи Инглистон. Ин бошгоҳ дар соли 1878 бо номи «Newton Heath LYR Football Club» таъсис шуд. Дар соли 1902 номи бошгоҳ ба «Манчестер Юнайтед» тағйир кард. Яке аз машҳуртарин бошгоҳи футболии ҷаҳон мебошад. Яке аз бошгоҳ-поягузорони Лигбартари Инглистон дар соли 1992. Соли 1910 варзишгоҳи «Олд Траффорд» ба унвони варзишгоҳи хонагии даста интихоб шуд.

## Таърих

## Ҷоизаҳо

## Ҳайати ҳозира

## Гузаришҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вебгоҳи расмии бошгоҳи «Манчестер Юнайтед»

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол, таъсисёфта дар соли 1878
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Инглистон
Якоб Гримм

**Якоб Гримм** () (4 январ, 1785 &mdash; 20 сентябр, 1863) забоншиноси Олмон аст.

## Эзоҳ
Мумбай

**Мумбай** (Маратҳӣ: मुंबई; ), ки бештар бо номи *[[Бомбай]]* машҳур аст шаҳри бузурге дар Ҳиндустон мебошад. 

Он маркази иёлати Маҳараштра низ мебошад. Мумбай шаҳри сераҳолитарини Ҳиндустон ва аз рӯи баъзе ҳисобот шаҳри сераҳолитарини олам аст. Аҳолии он тақрибан 13 миллион нафарро ташкил медиҳад. (соли 2006). Мумбай дар ҷазираи Салсетт дар соҳили ғарбии Маҳараштра ҷойгир шудааст. Метрополияи он  дар ҷаҳон яке аз калонтарин метрополияҳо буда, тақрибан 25 миллион нафар одамон дар ин минтақа зиндагӣ мекунанд. 

Мумбай маркази иқтисодӣ ва мадании Ҳиндустон буда, дар он бисёр биноҳои маъмуриву молиявӣ ҷойгиранд. Мумбай диққати муҳочирони ҳиндуро аз он ҷиҳатҳо ҷалб мекунад, ки дар ин ҷой имконоти пайдо намудани кори муносиб зиёд буда, сатҳи зиндагӣ нисбатан баланд мебошад. Дар шаҳр маркази саноати синамо Болливуд ва телевизиони Ҳинд  ҷойгир шудааст.
## Таърих
Таърихи таъсис - соли 1507. 

 
## Ҷуғрофия

## Аҳолӣ

## Иқтисодиёт

## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]

### Дин

## Нигораҳо

Mumbai 03-2016 62 Jama Mosque.jpg|thumb|450px|Масҷиди Ҷумъа (Мумбай)  — куҳантарин ва калонтарин масҷиди шаҳр
Mumbai 03-2016 31 Gateway of India.jpg|thumb|450px|Дарвозаи Ҳиндустон
Worli skyline with BSWL2.jpg|thumb|450px|Пули Бандра — Ворли
Nariman-Point Bombay 2005.JPG|thumb|450px|Мазараи назди соҳили баҳр, Мумбай 


## Пайвандҳо
* Официальный сайт 
* Бомбейский камерный оркестр
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пойтахтҳои иёлатҳо ва ва қаламравҳои иттифоқӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Ҳиндустон
8 март

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
* Рӯзи байналхалқии занон.
### Миллӣ
* Тоҷикистон, Рӯзи модар
* Замбия, Рӯзи ҷавонон. 
* Либерия, Рӯзи ёдбуди қурбониён. 
* Малайзия, Рӯзи султон. 
* Сурия, Рӯзи инқилоб.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 8 март ]]*
* 1618 — Астрономи олмонӣ Иоганн Кеплер қонуни сеюми ҳаракати сайёраҳоро баён кард. 
* 1759 — Парлумони Париж «Энсиклопедия»-и Денӣ Дидроро маҳкум кард.
* 1802 — Астрономи олмонӣ Генрих Олберс якумин сайёраи хурд Серераро кашф кард.
* 1910 — Бо қарори Интернатсионали Сотсиалистӣ дар Копенгаген 8 март Рӯзи байналхалқии занон эълон шуд.
* 1965 — Ҷанги Ветнам.
* 2021 — суруди Russian Woman дар даври миллии озмуни Евровижн, тариқи шабакаи якуми телевизиони Русия пахш карда шуд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 8 март]]*
* 1939 - Абдувайси Азиз   – нависанда.
* 1962 - Абдураҳмонов Фаррух (1962) – доктори илми тиб, профессор.
* 1959 - Азимов Аъзамҷон (1959)- доктори илми филологӣ.
* 1924 - Аҳмадова Барно  (1924) – раққоса, Ҳунарпешаи Шоистаи Тоҷикистон.
* Буриченко Виталий (1939) – доктори илми химия.
* 1950 - Вализода Хосият (1950) – шоира.
* Гатина Роза (1951) – доктори илми химия.
* 1956 - Давлатова Латофат (1956) – сароянда.
* 1971 - Давлат Сафар (1971)- шоир.
* 1956 - Диловари Мирзо (1956) – нависанда.
* 1928 - Дорғабеков Нусратулло (1928 – 2009) – журналист, Корманди Шоистаи Маданияти Тоҷикистон.
* 1931 - Каримова Шараф (1931 – 1986) – раққоса, Ҳунарпешаи Шоистаи Тоҷикистон.
* 1948 - Қосимов Сироҷиддин (1948) – нависанда.
* 1971 - Қурбонова Дилором (1971)- сароянда, Ҳунарпешаи Шоистаи Тоҷикис- тон.
* 1944 - Қурбониён Раҳмондӯст (1944) – актёр, ширинкор, Ҳунарпешаи Мардумии Тоҷикистон, Ходими Шоистаи Ҳунари ҷумҳурӣ.
* 1960 - Мирзозода Ҳусния (1960)- шоира. 
* 1931 - Рашидов Ҳабиб (1931)- олими соҳаи кишоварзӣ, профессор.
* 1922 - Ризоев Ҳамза (1922) – журналист, Корманда Шоистаи Маданияти Тоҷи- кистон.
* 1925 - Санг Назир (1925)- шоир.
* 1938 - Сатторов Малик (1938) – доктори илми техникӣ, Ходими Шоистаи Илми Тоҷикистон.
* 1939 - Умарова Иноят (1913 – 1978) – актрисаи театр, Ҳунарпешаи Шоистаи Тоҷикистон.
* 1957 - Усмонов Солӣ (Солеҳов)  (1957)- нависанда.
* 1930 - Ҳақназаров Хушназар (1930 – 2005) – Журналисти Шоистаи Тоҷикистон.
* 1945 - Юсуфӣ Ислом (1945) – шоир.
*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 8 март]]*

## Тақвими мардумӣ
**(20 Феврал - [[20 Март]])** - Ҳут яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Исфанд дар Гоҳшумори Эронӣ аст.
40px|none|Ҳут

## Ҳамчунин нигаред

* Китобхонаи миллии Тоҷикистон. Тақвими моҳ. 
## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0308.html 
* http://www.calend.ru/day/03-08/ 
* Наука, 8.03
* news.bbc 8.03
## Эзоҳ

*
Вилояти Ҷануби Финланд

**Вилояти Ҷануби Финланд** (, ) — яке аз вилоятҳои Финланд аст.
Вилоятҳои Финланд

frame|right
**Финланд** — 6 вилоят (, ) дорад.

# Ҷануби Финланд
# Ғарби Финланд
# Шарқи Финланд
# Оулу
# Лапландия
# Аланд
Алифбои англисӣ

**Алифбои англисӣ** аз 26 ҳарфи алифбои лотинӣ иборат аст.

англисӣ
Алифбои даниягӣ

**Алифбои данӣ** () аз 29 ҳарфи алифбои лотинӣ иборат аст. Алифбои данӣ барои забони даниягӣ аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

даниягӣ
Алифбои норвегӣ

**Алифбои норвегӣ** () аз 29 ҳарфи алифбои лотинӣ иборат аст. Алифбои hорвегӣ барои забони норвегӣ аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

hорвегӣ
Алифбои финӣ

**Дабираи финӣ** () аз 29 ҳарфи алифбои лотинӣ иборат аст. 

## Инҷоро ҳам бингаред

финӣ
Алифбои албанӣ

**Алифбои албанӣ** () аз 36 ҳуруфи алифбои лотинӣ иборат аст. Алифбои албанӣ забони албанӣ аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

албанӣ
Алифбои озарбойҷонӣ

**Алифбои озарбойҷонӣ** () аз 32 ҳарфи алифбои лотинӣ иборат аст. Алифбои озарбойҷонӣ барои забони озарбойҷонӣ аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

озарбойҷонӣ
Гурӯҳ:Забони озарбойҷонӣ
Алифбои тоторӣ

**Алифбои тоторӣ** () аз 39 ҳарфи алифбои кирилликӣ иборат аст. Алифбои тоторӣ барои забони тоторӣ аст.

## Инҷоро ҳам бингаред

тоторӣ
Ҷазираҳои Фаро

**Ҷазираҳои Фаро** (, ) гурӯҳи ҷазираҳое дар Аврупои Шимолӣ, байни баҳри Норвегия ва Шимоли Уқёнуси Атлантик. Онҳо дар қариб байни Исландия ва Норвегия ҷойгиранд.
Баҳри Норвегия

thumb|right
**Баҳри Норвегия** () ин як қисми шимоли уқёнуси Атлантик аст. Oнҳо қариб дар шимоли ғарби Норвегия ҷойгиранд.

Норвегия
Баҳри Балтика

**Балтика** (славянҳои қадим Баҳри Варяг меномиданд, , , , , , , , , ) — баҳри дохилиматерикии (дохилиқоравии) Уқёнуси Атлантик. Байни нимҷазираи Скандинавия ва соҳилҳои қитъавии шимолу ғарби Аврупо ҷойгир аст.

## Ҷуғрофиё
Балтика ба воситаи гулугоҳҳои Эресунн, Белтаи Калон ва Белтаи Хурд, Каттегату Скагеррак бо Баҳри Шимолӣ, ба воситаи роҳи обии Волгаву Балтика бо дарёи Волга ва ба воситаи наҳри Баҳри Сафеду Балтика бо Баҳри Сафед пайваст мебошад. Дар соҳилҳои Балтика давлатҳои Русия, Эстония, Латвия, Литва, Полша, Олмон, Дания, Шветсия ва Финляндия ҷой гирифтаанд. Масоҳ. 419 ҳазор км2, ҳаҷми об – 21 ҳазор км3, умқи миёнааш 50 м (ҷойи амиқтаринаш – 470 м). Соҳилҳои ҷан. ва ҷан. шарқиаш асосан пасту регзор, болотараш – ҷангалзор. Соҳилҳои шимолиаш шахдор. Халиҷҳои зиёде дорад, ки бузургтарини онҳо Ботник, Фин, Рига, Курша, Гданск мебошанд. Ҷаз-ҳои калонаш: Рюген, Борнхолм, Готланд, Готска-Сандён, Сааремаа, Хийумаа ва гурӯҳи ҷаз-ҳои Аланд. Иқлими Балтика муътадили баҳрист. Ба Балтика қариб 250 дарё, аз ҷумла, Нева, Висла, Неман, Даугава, Одра мерезанд.

## Иқлим
Ҳарор. миёнаи февр. аз –30° С дар қисми марказии Балтика то –8° С, дар Шим. ва Ш. ҳарор. миёнаи июл 15–17° С. Ҳарор. об дар давоми сол аз 0°С то 20°С тағйир меёбад. Шӯрии сатҳи об аз 3‰ (дар халиҷи Ботник ва Фин) то 16‰ (дар резишгоҳи Дания). Ҳарор. қаъри об ба андозаи 1–15°С тағйир ёфта, шӯриаш аз 10 то 18,5‰ дигаргун мешавад. Қисми шимолии халиҷи Ботник дар як сол 210 рӯз, қисми миёнааш 185 рӯз, халиҷи Рига 80–90 рӯз, гул-и назди Дания 16–45 рӯз ях мебанданд. Ғафсии қабати яхи соҳил 1 м буда, яхҳои шинокунанда аз 0,4 то 0,6 м мешаванд. Обшавии яхи Балтика аз ох. марту авв. апр. сар шуда, моҳи июн пурра аз ях озод мегардад. Аҳаммияти хоҷагӣ ва нақлиётии Балтика барои давлатҳои атроф хеле бузург аст. Дар Балтика бештар равғанмоҳӣ, милит, окун, шӯртан, симмоҳӣ, мормоҳӣ шикор мекунанд.

## Бандарҳо
Бандарҳои бузургтарини Балтика: Стокголм, Лулео (Шветсия), Хелсинки Котка, Турку (Финляндия), Санкт-Петербург ва Калининград (Русия), Таллин (Эстония), Рига (Латвия), Гданск, Шетсин (Полша), Любек, Кил, Росток (Олмон). Дар соҳили Балтика осоишгоҳҳои иқлимии машҳури Юрмала, Лиепая (Латвия), Нерига (Литва), Колобжег, Устка (Полша), ҷаз. Узедом (Олмон) ва ғ. мавҷуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо

* Балтийское море — рельеф дна, климат, гидрология, течения, солёность и другие сведения.
* Балтийское море в книге: *А. Д. Добровольский, Балтика С. Залогин.* Моря СССР. Изд-во Моск. донишгоҳа, 1982.
* 
* Балтийское море в Большой советской энциклопедии
* Высота волн Балтики онлайн
* Конвенция по защите природной морской среды района Балтийского моря
* Химическое оружие затоплено во впадинах Балтийского моря
* Балтийское море — море смерти
Феҳристи ҳунарпешаҳои марди аҳли Ҳиндустон

**Феҳристи ҳунарпешаҳои Ҳиндустон**

**А**
* Абҳай Деол
* Абҳишек Баччан
* Адитя Панчолӣ
* Адитя Рой Капур
* Акшай Кумар
* Акшае Кҳанна
* Алӣ Зафар
* Алӣ Фазал
* Аллу Арҷун
* Алок Натҳ
* Амирхон	
* Амитабҳ Баччан
* Амон Верма 
* Амриш Пурӣ
* Амҷад Хон
* Анил Капур
* Анупам Кҳер
* Арбоз Хон
* Арҷун Капур
* Арҷун Рампал
* Аршад Варсӣ
* Асронӣ
* Атул Агниҳотрӣ
* Аҷай Девган
* Ашиш Чаудҳарӣ
* Ашмит Пател
* Ашок Кумар
* Ашок Сараф
* Аюшман Хурроно
**Б**
* Барун Собтӣ
* Боббӣ Деол
* Боман Иранӣ
**В**
* Варун Дҳаван
* Вивек Оберой
* Винай Патҳак
* Винод Кҳанна
**Г**
* Говинда
* Гулшан Гровер
* Гурмит Чаудҳарӣ
**Д**
* Долип Тоҳил
* Даршил Сафарӣ
* Дев Ананд
* Дилип Кумар
* Дино Мореа
* Дҳармендра
* Дэннӣ Дензонгпа
**З**
* Зайед Хон
**И**
* Имрон Хон
* Ирфон Хон
**К**
* Кабир Бедӣ
* Камол Ҳасан
* Каран Сингҳ Гровер
* Каран Ҷоҳар
* Кей Кей Менон
* Кишор Кумар
**Қ**
* Қодир Хон
**М**
* Мадан Пурӣ
* Маҳеш Бабу
* Митҳун Чакрабортӣ
**Н**
* Навазуддин Сиддиқӣ
* Нана Патекар
* Носируддин Шоҳ
**О**
* Ом Пурӣ
* Ом Шивпурӣ
* Офтоб Шивдасонӣ
**П**
* Панкаҷ Капур
* Пареш Равал
* Прабҳас
* Прем Чопра
* Притҳвираҷ Капур
* Пунит Раҷкумар
**Р**
* Раҷникант 
* Ракеш Рошан
* Рам Чаран Теҷа
* Ранбир Капур
* Ранвир Сингҳ
* Раҳул Дев
* Раҷ Баббар
* Раҷ Капур
* Раҷеш Кҳанна
* Раҷив Капур
* Раҷкумар
* Раҷпал Ядав
* Ритик Рошан
* Ритеш Дешмукҳ
* Ришӣ Капур
* Ронит Рой
**С**
* Саид Ҷаффрӣ
* Сайф Алихон
* Салмонхон
* Саннӣ Деол
* Санҷай Датт
* Санҷай Капур
* Санҷив Кумар
* Сатиш Шоҳ
* Сачин Хедекар
* Сидҳартҳ Малҳотра
* Сону Нигам
* Сону Суд
* Соҳайл Хон
* Сунил Датт
* Сунил Шеттӣ	
* Суреш Оберой
* Сушант Сингҳ Раҷпут 
**Т**
* Тайгер Шрофф
* Тику Талсания
* Тинну Ананд
* Тусшар Капур
**У**
* Удай Чопра
**Ф**
* Файсал Хон
* Фардин Хон
* Фарҳан Ахтар
* Фероз Хон
**Ҳ**
* Ҳариванш Рай Баччан 
**Ч**
* Чандрачур Сингҳ
**Ҷ**
* Ҷиммӣ Шергил
* Ҷитендра
* Ҷекӣ Шрофф
* Ҷон Абраҳам
* Ҷоннӣ Левер
**Ш**
* Шактӣ Капур
* Шаммӣ Капур
* Шарат Саксена 
* Шарман Ҷошӣ
* Шаҳид Капур
* Шашӣ Капур
* Шоҳруххон
**Э**
* Эмрон Ҳашмӣ

## Нигаред низ
* Феҳристи ҳунарпешазанҳои Ҳиндустон

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешаҳои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Рӯихатҳои ҳунарпешаҳо аз рӯи кишвар
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони Ҳиндустон
Тувалу

**Тувалу** () — (**Ҷазираҳои Тувалу**, **Ҷазираҳои Эллис**)  кишварест дар ҳавзаи уқёнуси Ором дар Полинезия. Ҷазираҳои Тувалу дар масофаи зиёда аз 350 километр паҳн шудаанд, масофаи байни ҷазираҳои ҳамсоя аз 50 то 100 километрро ташкил медиҳад. Масоҳати умумии кишвар 26 км² аст. Аҳолии кишвар 11206 нафарро ташкил медиҳад. (2011). Пойтахташ Фунафути аст.

мини|Фунафути Атоли
мини|Банк Тувалу
## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

## Ҷуғрофия

## Иқтисод

## Аҳолӣ

## Фарҳанг ва маориф
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кишварҳои Уқёнусия
Гурӯҳ:Уқёнусия 
Гурӯҳ:Давлатҳои ҷазиравӣ
Гурӯҳ:Тувалу
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Фиҷӣ

**Фиҷӣ** — кишварест дар қорраи Уқёнусия, пойтахташ шаҳри Суво ва забонҳои расмиаш фиҷӣ ва ингилисист.
## Таърих

## Сиёсат ва ҳукумат

## Бахшбандии кишварӣ

## Ҷуғрофия

## Иқтисод

## Аҳолӣ

## Фарҳанг ва маориф
 
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кишварҳои Уқёнусия
Гурӯҳ:Давлатҳои ҷазиравӣ
Гурӯҳ:Фиҷӣ
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Ҷазираҳои Маршал

**Ҷазираҳои Маршал** (), номи расмӣ — **Ҷумҳурии ҷазираҳои Маршал** (, ) — кишварест дар қорраи Уқёнусия. Кишварҳои алоқаманд бо Иёлоти Муттаҳидаи Амрико. Масоҳат — 181,3 км². Аҳолӣ — 57 045 чел. (ноябрь 2018, Департамент оид ба масъалаҳои иқтисодӣ ва иҷтимоии СММ: Шуъбаи аҳолӣ). Пойтахт — шаҳри Маҷуро.
## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

## Ҷуғрофия

## Иқтисод

## Аҳолӣ
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

  
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кишварҳои Уқёнусия
Гурӯҳ:Давлатҳои ҷазиравӣ
Гурӯҳ:Ҷазираҳои Маршал
Микронезия

thumb|right|300px|Харитаи Микронезия


 
**Микронезия** ( ( «микро-» и  «ҷазираҳо») номи расмӣ — **Иёлотҳои Федеративии Микронезия** —  кишварест дар ҷанубу шарқи Осиё, қитъаи Уқёнусия. 
## Таърих

## Бахшбандии кишварӣ

Микронезия аз чунин давлату қаламравҳои тобеъ иборат аст:
* Науру
* Кирибати
* Ҷазираҳои Маршал
* Микронезия
* Палау
* Гуам ()
* border|22px Ҷазираҳои Мариани Шимолӣ ()

## Ҷуғрофия
Микронезия дар ҳайати хеш 1500 ҷазираҳо бо сатҳи умумии 2,6 ҳаз. км² дарбар мегирад.
 
Микронезия чунин қисматҳои ҷуғрофиро дарбар мегирад:
* Ҷазираҳои Маршалл 
* Ҷазираҳои Каролин 
* Ҷазираҳои Мариан 
* Ҷазираҳои Кирибати
* Ҷазираи Науру
## Иқтисод

## Аҳолӣ

## Фарҳанг ва маориф
## Пайвандҳо

## Сарчашма
* Статья о малых государствах Тихого Океана востоковеда А. Н. Ланькова 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Уқёнусия
Гурӯҳ:Кишварҳои Уқёнусия
Гурӯҳ:Давлатҳои ҷазиравӣ
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Вануату

**Вануа́ту**, шакли пурраи расмӣ — **Ҷумҳу́рии Вануа́ту** , ) — кишвари уқёнусия дар  Меланезия. Дар шимол бо обҳои Ҷазираҳои Соломон, дар ғарб — бо минтақаи иқтисодии — Австралия, дар ҷанубу ғарб — бо обҳои Каледонияи Нав, дар шарқ — бо обҳои Фиҷӣ ҳаммарз аст. Дарозии хати соҳилӣ — 2528 км. Ҷумҳурии Вануату дар 83 ҷазариҳои галаҷазираи Гебридҳои Нав ҷойгир аст.  Масоҳати умумии хушкӣ — 12 190 км². Аҳолии Вануату — 292 680 нафар (2018). Пойтахт — шаҳри Порт-Вила. 
## Таърих
Якумин ҷазираи аз тарафи аврупоиҳо ба чашм расида Эспириту-Санто гардид, ки онро баҳрнаварди испанӣ Педро Фернандес Кирос дар соли 1606 чун қисми «Замини Ҷанубии ноаён» кушодааст. Дар соли 1906 ҷазираҳо кондоминиуми Бритониё ва Фаронса бо номи Гебридҳои Нав гардиданд. 30 июли 1980 зери унвони Ҷумҳурии Вануату кишвар соҳибистиқлол гардид. Вануату — аъзои СММ, Иттиҳоди Миллатҳо, Франкофония, Комиссияи Ҷануби Уқёнуси Ором ва Форуми ҷазираҳои Уқёнуси Ором мебошад. 24 августи 2012 Ҷумҳурии Вануату аъзои ВТО гардид.
## Бахшбандии кишварӣ

## Ҷуғрофия
 

## Аҳолӣ
 
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Кишварҳои Уқёнусия
Гурӯҳ:Давлатҳои ҷазиравӣ
Гурӯҳ:Вануату
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Сайф Алихон

**Сайф Алихон** (, ) - ҳунарпешаи синамои Ҳинд. Сайф Алихон низ монанди аксари ҳунарпешагони ҳинду дар оилаи ҳунармандон ба дунё омадааст.

## Оила
Падари ӯ наввоби Патодӣ Мансур Алихон Патодӣ аст. Модараш Шармила Тагор, яке аз зеботарин ҳунармандони айёми худ буд. 
Сайф оиладор мебошад. Завҷаи ӯ ҳунарпешаи шинохта Карина Капур буда, онҳо соҳиби фарзанде ҳастанд.

## Карйера
Иштирок дар филми «Ошиқ овора» ба Сайф Алихон ва Мамта Кулкарнӣ шуҳрати беандоза овард. Ин филм ба чандин забонҳо тарҷума гардид. Вале филмҳои ояндаи ӯ «Dil Теrа Diwana»,  «Ҷаноби  Ошиқ», «Имтиҳон», «Parampara» ва ғайра он қадар бомуваффақият набаромаданд. Сайф Алихон қариб буд тарки
синамо кунад. Ғайр аз ин, тамошобинон чунин меҳисобиданд, ки ӯ ҷиддӣ нест ва нақшҳои марказиро нағз офарида наметавонад. Вале иштирок дар филми «Yen Dillagi» ба Сайф имконияти тозаеро барои боз ба қатори ситорагони муваффақи Болливуд дохил шудан, фароҳам сохт. Дар ин филм бо ӯ ҳамроҳ Акшай Кумар ва Каҷол нақшофаринӣ карданд. Се филми дигари баъд аз он баромада - «Ole Ole», «Hothon Pe Bus Tera
Naam» ва «Main Khiladi Tu Anari» (бо ҳамроҳии Акшай Кумар) нисбатан комёб буданд. Аммо ин давра низ дер давом накард. Боз филмҳои минбаъдаи ӯ, аз қабили «Tu Chor Main Sipahi» ба нокомӣ дучор
гардиданд.

## Ин ҷоро ҳам бингаред
* Рӯйхати ҳунарпешагони Ҳиндустон

## Пайвандҳо
Сайф Алихон дар базаи маълумоти Интернет
:

Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ҳиндӣ
Гурӯҳ:Мусулмонони Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ҳиндустон
Ғанӣ Абдулло

**Ғанӣ Абдулло** (11 марти 1912, гузари Cӯфӣ Розиқи шаҳри Самарқанд — 28 январи 1984, Душанбе) — драматург, шоир, Ходими хизматнишондодаи санъати Тоҷикистон (1962), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (1972), узви Иттифоки нависандагони Тоҷикистон (1934).

## Зиндагинома
Соли 1932 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Самарқандро хатм карда, ба Душанбе омадааст. Корманди илмии Пажӯҳишгоҳи омӯзгории Комиссариати маориф, котиби ИН Тоҷикистон, роҳбари бадеии Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ будааст. Ширкатвари Анҷумани якуми нависандагони шӯравӣ (1934),

## Эҷодиёт
Оғози фаъолияти эҷодияш ба ибтидои солҳои сиюми асри гузашта рост меояд. Маҷмӯаҳои ашъораш «Ситораҳои сохтмон» (Д., 1932) ва «Бо номи Веддинг» (1933) дар Тошканд ба табъ расидааст. Соли 1935 дар Душанбе маҷмӯаи шеърҳои тоҷикияш «Садо» ва достони «Ду соҳил»-аш ба табъ расидаанд. Ҳамзамон, чанд мақолаи илмияш интишор ёфтаанд, ки «Ҷалол Икромӣ ва эҷодиёти ӯ» (1933) аз он шумул аст. Дар ин муддат чанд мақолаи илмиаш ба табъ расидаанд. Яке аз онҳо «Ҷалол Икромӣ ва эҷодиёти ӯ» (1933). Аз ин баъд ба навиштани асарҳои саҳнавӣ миён бастааст. Муаллифи драмаҳои «Вахш» (1933); варианти дуюмаш «Водии бахт» (1934), «Рустам ва Суҳроб» (бо ҳамқаламии А.Пирмуҳаммадзода, 1935), «Шӯриши Восеъ» (1936), «Пеш аз субҳ» (1949), «Шарафи инсон» (1956), «Суруди кӯҳсор», «Тӯфон» (бо ҳамқаламии Шамсӣ Қиёмов, 1957), «Ҳуррият» (1964), «Мо аз Боми Ҷаҳон» (1965), «Ҷомӣ ва Навоӣ» (1969), «Сарбозони инқилоб» (1971), «Фарёди ишқ» (1975), «Ситораҳои умед» (1975, дар бораи Шириншо Шотемуров), «Шамъи маърифат» (1978, дар бораи С.Айнӣ), «Мурғи саҳар» (1980, дар бораи А.Лоҳутӣ), «Рухшона» (1982). Соли 1972 барои драмаҳои «Ҳуррият» ва «Сарбозони инқилоб» сазовори Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Рӯдакӣ гардидааст. Беҳтарин асарҳояш дар маҷмӯаи «Ҳуррият» (1972) гирд оварда шудаанд. Бисёр асарҳои нависандагони рус ва ҷаҳон, аз ҷумла, пиесаи «Духтари бебисот»-и А.Островский, «Ҷавоне аз шаҳри мо»-и К.Симонов, «Платон Кречет»-и А.Корнейчук, «Арӯси оташ»-и Ҷ.Ҷабборлӣ, «Қурбонӣ»-и Р.Такҳур, «Доми фиреб»-и Т.Драйзер ва диг. ба тоҷики гардонидааст. Бисёр асарҳояш ба забонҳои русию ӯзбекӣ ва дигар забонҳо тарҷума ва саҳнагузорӣ шудаанд. Асарҳои ҷудогонаи Р.Такур, М.Горкий, Т.Драйзер, А.Островский, К.Симонов, А.Корнейчук ва дигаронро ба тоҷикӣ гардондааст.

## Ҷоизаҳо
* ордени «Дӯстии халқҳо»,
* «Нишони Фахрӣ»,
* Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (1972),
* Ходими шоистаи санъати Тоҷикистон,
* Ифтихорномаи Фахрии През. Сов. Олии Тоҷикистон ва Туркистон мукофотонида шудааст.

Яке аз кӯчаҳои шаҳри Душанбе ба номаш гузошта шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* «Краткая литературная энциклопедия», т.9, М., 1978
* Рашид Г. Абдулло. Слово об отце
* Театр дар назди микрофон: Ғани Абдулло — Ситораи умед

Гурӯҳ:Намоишноманависон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Ҷумъа Одина

**Ҷумъа Одина** (13 марти соли 1930—1982) — нависандаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1966).

## Зиндагинома
Ҷумъа Одина 13 марти соли 1930 дар деҳаи Нигноти ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд ба ҷаҳон омадааст. Мактаби ҳафтсоларо дар кишвари Ставропол (ИҶШС), ки аҳли оилаашон дар табъид буд, анҷом додааст. Муддате муаллимӣ кардааст. Соли 1950 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии Самарқандро бо баҳои аъло хатм кардааст. Соли I956 факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро ба поён расондааст. Солҳои гуногун муҳаррири нашриёти «Ирфон», мудири шуъбаи маҷаллаи «Тоҷикистон», муҳаррири Радиои тоҷик, мудири шуъбаи моҳномаи «Садои Шарқ», муовини сармуҳаррири Кумитаи табъу нашри Ҳукумати ҷумҳурӣ, мудири шуъбаи нашриёти «Ирфон» ва ходими адабии рӯзномаи «Маориф ва маданият» будааст. Ӯ 14 сентябри соли 1982 вафот кард.

## Эҷодиёт
Аввалин навиштаҳои Ҷумъа Одина солҳои шастуми асри бистум ба табъ расидаанд.
Асарҳояш аз солҳои 60-ум ба чопшавӣ cap кардаанд. Соли 1964 дар моҳномаи «Садои Шарқ» қиссаи аввалинаш «Авроқи рангин», соли 1968 қиссаи дигараш «Иншо дар мавзӯи озод» ба табъ расидаанд. Соли 1970 ҳар ду
қисса бо номи «Авроқи рангин» дар як муҷаллад аз чоп баромадаанд. Соли 1973 маҷмӯаи ҳикояҳояш «Чанбари оташ» чоп шудааст. Соли 1978 романи «Гузашти айём»-ро навишт, ки рӯҳия ва мундариҷаи он ба сиёсати ҳукумати давр чандон созгор набуд. Романро нашриёти «Ирфон» чоп карда бошад ҳам, ба дасти хонандагон нарасид. Соли 1989 роман бори дигар аз тариқи нашриёти «Адиб» ба табъ расид ва муаллиф, пас аз маргаш, соли 1990, сазовори Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ гардонда шуд. Повести «Иншо дар мавзӯи озод» (соли 1974) ва як силсила ҳикояву очерк ва қиссаҳои ба қалами ӯ тааллуқ доранд.
Пас аз вафоти нависанда бобҳое аз романи нотамоми «Искандари Мақдунӣ» дар матбуот чоп шуданд.

Дар тарҷумаи бадеӣ ҳам пешдаст буд. Зиёда аз 20 асари нависандагони шӯравиро ба тоҷикӣ гардондааст, ки романҳои В.Сабко «Кафолати сулҳ», И.Шамякин «Дил дар кафи даст», В.Латсис «Писари моҳигир», Г.Марков
«Сибир» аз он шумуланд. Асарҳои Н. Тихонов, Я. Гашек, С. Алӣ, Г. Кирх, И. Шамякин, Г. Марков ва дигаронро хонандагони тоҷик дар тарҷумаи ин нависандаи хушсалиқа хондаанд..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик
Гурӯҳ:Нависандагони асри XX
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гардан

thumbnail|right
thumbnail|right
**Гардан** () — он қисми бадан, ки сарро бо тан мепайвандад.

Асоси гардан сутунмуҳра— муҳраи гардан аст. Дар гардан ибтидои узвҳои нафас (ҳанҷара, хирной), ҳозима (гулӯ, ғадудҳои оби даҳон, як қисми сурхрӯда), рагҳои хун ва лимфа, ғадуди сипаршакл ва ғадудҳои наздисипаршакл, инчунин, асабҳо ҷой гирифтаанд. Ҳароммағз низ аз муҳраҳои гардан сар мешавад. Аз нуқси инкишофи гардан бештар *каҷгарданӣ* дучор меояд. Осебҳои пӯшидаи гардан дар натиҷаи садамаҳо, афтодан аз баландӣ, овехтан ба дор ва ғ. рух менамоянд. Дар ин гуна мавридҳо бофтаҳои нарм лат хӯрда, тағоякҳои ҳанҷара ва трахея, устухонҳои зери забон, муҳраҳои гардан мешикананд. Осебҳои кушодаи гардан бо нишонаҳои иллати рагҳои калон, ҳанҷара, сурхрӯда, ғадуди сипаршакл, асабҳои ҷумҷумаю мағзи сар ва ғ. падид меоянд. Ба бемориҳои илтиҳобии гардан лимфаденит, флегмона, пучак, ҳафтпӯст, саромос, ки бисёр вақт ба сарсом (менингит) ва уфунат (сепсис) мепечад, мансуб мебошанд. Лимфаденит ва флегмона бинобар мавҷудияти манбаи сироят дар дандонҳои пӯсида, ҳангоми ангина, фарингит, ларингит, амрози илтиҳобии ғадуди оби даҳон, пӯсти рӯву сар, бемориҳои сироятии кӯдакон, захми сурхрӯда, ҳанҷара, гулӯ ва ғ. низ ба вуҷуд меоянд. Иллатҳои гардан бо доруҳои гуногун ва амалиёти ҷарроҳӣ табобат карда мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абдураҳмонов Ф. А. Анатомияи одам. Ҷ. 1-2. Д., 1995-98;
* Абдураҳмонов Ф. А. Краткий атлас анатомии человека. Д., 2000.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон‎
Гӯш

thumb|Гӯши инсон

**Гӯш** (форсӣ: گوش) — узви мураккаби ҳайвонот ва инсон барои ҳис кардани лаппишҳои садоӣ. Дар аксари хордадорон гӯш ҳамчунин барои доштани мувозинат ва ҳолати ҷисм дар муҳит хидмат мекунад.

Гӯши инсон мавҷҳои садоии басомадашон тақрибан аз 8 то  Ҳсро қабул мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон‎
Нохун

**Нохун** - қисми бадан буда дар ангуштон месабзад.

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон‎
Фарҳанги луғат

[thumbnail|250px|Луғтаи бисёрҷилдаи Лотинӣ дар [Китобхонаи Донишгоҳи Граз.]]
**Фарҳанги вожагон**, **фарҳанги луғат**, **вожанома**, **луғатнома**, **фарҳанг** ё **фарҳангнома** — китобе аст, ки дар он маънии вожаҳои як забон маъни бо тавзеҳоти марбута ба решаашон, талаффузашон, ё иттилооти дигари марбут ба онҳо ба тартиби ҳуруфи алифбоӣ ҳамон забон гирдоварӣ мешаванд.

Фарҳанги вожагон бо донишнома тафовут дорад. Дар як вожаномаи маъмулӣ, фақат ба маънии вожаҳо иктифо мешавад ва иттилооти дигари (назири таърихча) дода намешавад. Ба илова, дар вожаномаҳо фақат ба вожаҳои умумии як забон ишора мешавад, ва асоми хос (монанди исми маконҳо ва ашхос) камтар навишта мешавад. Бо ин ҳол, марзи дақиқӣ байни вожанома ва донишнома наметавон таъйин кард, ва бархе китоб ба навъи дар ҳар ду табақа ҷо мегиранд, монанди Луғатномаи Деҳхудо.

Луғатҳо якчанд хел мешаванд:
# Луғатҳои тафсирӣ
# Луғати дузабона
Бештар луғати дузабонаро барои омӯзиши забонҳо истифода мебаранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Лавозимоти хониш
Китобхонаи Донишгоҳи Гратс

**Китобхонаи Донишгоҳи Гратс** - яке аз калонтарин китобхонаҳои илмӣ ва оммавӣ дар Штирия ва сеюмин калонтарин китобхона дар Австрия мебошад.

Гурӯҳ:Китобхона
Граз
Граз
Райи Махфи

**Райи Махфи** филми Эронӣ аст. Коргардон Бобак Паёмӣ аст. Филмро дар соли 2001 сохт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Visual J++

**Visual J++** – яке аз забонҳои барномасозӣ мебошад.

## Нигаред
*Феҳристи забонҳои барномасозӣ

Гурӯҳ:Забонҳои барномасозӣ
Java

**Java** — яке аз забонҳои барноманависии шайъгаро аст, ки нахустин бор тавассути Ҷеймс Гослинг дар ширкати Sun Microsystems эҷод гардид ва дар соли 1991 ба унвони бахше аз сакӯи Java мунташир шуд.

## Нигаред низ
* Феҳристи забонҳои барномасозӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои барномасозӣ
BASIC

**Бейсик** (**BASIC** — кӯтоҳ кардашудаи  —забони барномасозӣ барои навёдгирон мебошад ; — асосӣ.

Ин зобон соли 1963 аз тарафи проффесорҳои Dartmouth College (Хэновер, ИМА) Томас Крут (Thomas E. Kurtz, 1928-) ва Ҷон Кеменӣ (John G. Kemeny, 1926—1993) сохта шудааст.
Забон барои омӯзонидани барномасозӣ ва паҳн гардидани он аз онҷумла забон барои микро копутарҳои хонагӣ сохта шудааст.

## Таърих

### Пешгуфтор

То солҳои 60-ми асри ХХ компутарҳо бисёр гарон буданд, фақат барои масъалаҳои лозима истифода мебурданд ва ин мошинҳо як масъаларо як бор ҳал мекарданд(*коркарди пакетӣ*). Баъд аз солҳои 60-ум нархи компӯтарҳо   фаромаданд, ки бисёр ширкатҳо истеҳсоли онро раво медиданд.
Забонҳои барномасозии ин аср, ба монанди компутарҳое, ки дар онҳо истифода мешаванд, ба ҳисоб ва коркарди масъалаҳои илмӣ ва ғайраҳо истифода мешаванд.

### Пайдоиш

Бейсики асосӣ дар соли  1963 аз тарафи Ҷон Кеменӣ ва Томас Курт дар Колеҷи Дартмут сохта шуда буд, ва бо роҳбарии онҳо як гурӯҳ донишҷӯён ташкил карда буданд. Бо мурури замон дигар диалектҳо пайдо шуданд ва ин диалекти «авваларо» *Dartmouth BASIC*' ном гузоштанд.

Бейсик ҳамин хел тарҳрези шуда буд, ки донишҷӯён бо истифодаи терминали ҷудокунии вақт барнома сохта тавонад.Ин барои ҳалли мушкилоти дар забонҳои кӯҳнабуда сохта шудааст.

## Стандартҳо
* ANSI X3.60-1978 "FOR MINIMAL BASIC"
* ISO/IEC 6373:1984 "DATA PROCESSING — PROGRAMMING LANGUAGES — MINIMAL BASIC"
* ANSI X3.113-1987 "PROGRAMMING LANGUAGES FULL BASIC"
* ISO/IEC 10279:1991 "INFORMATION TECHNOLOGY — PROGRAMMING LANGUAGES — FULL BASIC"
* ANSI X3.113 INTERPRETATIONS-1992 "BASIC TECHNICAL INFORMATION BULLETIN # 1 INTERPRETATIONS OF ANSI 03.113-1987"
* ISO/IEC 10279:1991/ Amd 1:1994 "MODULES AND SINGLE CHARACTER INPUT ENHANCEMENT"

## Боз нигаред
* goto
* DarkBASIC
* PowerBASIC
* Visual Basic Scripting Edition
* Visual Basic.NET
* REALBASIC

## Нигаред
* Феҳристи забонҳои барномасозӣ


Гурӯҳ:Забонҳои барномасозӣ
Паскал (забони барноманависӣ)

**Паскал** () — яке аз забонҳои машҳури барноманависии сатҳи боло.

## Таърих
Паскал ба унвони забони содашудаи Алгол-60 тавассути Никлаус Вирт дар солҳои 1968—1969 тарроҳӣ шуд ва корбурдҳои омӯзишӣ дошт. Номи забони Паскал аз номи Блез Паскал, риёзидони фаронсавӣ баргирифта шудааст. Паскал як забони барноманависии амрӣ ва сохтёфтаи таъсиргузор аст, ки аз вежагиҳояш метавон ба содагӣ фарогирии он ишора кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои барномасозӣ
Шабнами Сурайё

**Шабнами Сурайё** (14 октябри 1981, Кӯлоб,  ҶШС Тоҷикистон) — яке аз маҳбубтарин ҳунарпешаҳо дар заминаи овозхонӣ ва рақсу мусиқии попи тоҷикӣ мебошад.

## Зиндагинома
Шабнами Сурайё — 14 октябри соли 1981 дар шаҳри Кӯлоб таваллуд шудааст. Шабнам ҳамчун «тахаллуси саҳнавӣ» ба худ, ба шарафи модараш Сурайё Қосимова, «Шабнами Сурайё»—ро қабул кардааст. Падараш корманди ҳифзи ҳуқуқ, шодравон Хуршед Рабиев, модари Шабнам — Сурайё Қосимова ва хоҳараш Фарзонаи Хуршед — низ аз ҳунарпешаҳои шинохта дар Тоҷикистон ҳастанд. Шавҳари Шабнами Сурайё, Холид Зоҳир мебошад ва онҳо духтаре доранд бо номи Шарифа.

## Ҳунарнамоӣ
Шабнамро машҳуртарин овозхони тоҷик медонанд, ки шуҳраташ аз марзҳои Тоҷикистон гузашта ва ҳунараш дар Осиёи Миёна, Эрону Афғонистон дӯстдорони бисёре дорад. Шабнам сурудҳои тоҷикӣ, русӣ, афғонӣ ва форсиро бо мусиқиҳои замонавӣ тобиш дода месарояд, ки ҳаводоронаш аз ин ру меафзоянд. Вай сурудҳои Сурайё Қосимова, Фарҳоди Дарё, Лайло Фуруҳар ва Аҳмад Зоҳирро низ бозхонӣ кардааст. Шабнам соли 2004 бо суруди "Ман садқаи ту"дар саҳнаи мусиқии Тоҷикистон зуҳур кард, аммо замоне номдор шуд, ки яке аз сурудҳояш «Аз қудуми сафар» дар соли 2006 *беҳтарин суруди Тоҷикистон* шинохта шуд.

Шабнам дар солҳои 2008—2009 бо ибтикори ширкатҳои хориҷӣ панҷ консерт дар Аврупо (Мюнхен, Лондон, Берлин, Дюселдорф), се консерт дар Канада (Монреал, Ванкувер, Торонто) ва 10 консерт дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико (Ню-Йорк, Лос Анҷелес, Сан Франсиско) баргузор кардааст. Дар соли 2014 сазовори ҷоизаи беҳтарин ҳунарпешаи кишварҳои форсизабон, дар озмуни мусиқии «Big Apple Award», дар шаҳри Ню Йорк гардид. Соли 2017 дар озмуни мусиқии «Daf BAMA Music Awards 2017» ки дар шаҳри Ҳамбурги Олмон баргузор шуд, Шабнам иштирок кард ва соҳиби ҷоиза шуд. То ба кунун албомҳои зиёдаш рӯи нашрро дидааст. Шабнам бо бархе аз овозхонони тоҷик, аз ҷумла Ҷонибек Муродов, Садриддин Наҷмиддин, Баҳром Ғафурӣ, шодравон Суҳроб Сафарзод, Парвина Шукруллоева ва дигарон ҳамкорӣ мекунад. Шабнам дар Эрон, Афғонистон ва Ӯзбакистон низ дӯстдорони бисёре дорад, аз он хотир, ки бархе аз сурудҳои маъруфи эрониву афғониро, аз ҷумла «Ёри сабзина», «То туро дидам», «Аз қудуми сафар» (аз Амирҷон Сабурӣ) ва «Шишта бошам» (аз Фарҳоди Дарё) бозхонӣ карда бо овозхонони тоҷики афғонистонӣ Ҷовид Шариф ва Наҷиб Навобӣ ва эронии амрикоӣ Лайло Фуруҳар, бо сарояндаи ӯзбек Юлдуз Усмонова сурудҳои дуовоза иҷро кардааст. Соли 2007 Созмони Миллали Муттаҳид Шабнами Сурайёро Сафири ихтиёрии СММ аз ҷониби Тоҷикистон таъйин намуд, то ки барои рушди барномаи СММ доир ба мубориза зидди бемории норасоии масъунияти бадан БНМБ мусоидат намояд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сурудхо ва ҳаёти Шабнами Сурайё
* Вебгоҳи расмии Шабнам Сурайё 
* '''Аксҳои Шабнам Сурайё'''
* Гуфтугӯ бо Шабнами Сурайё — Бахши нахуст
* Гуфтугӯ бо Шабнами Сурайё — Бахши дуюм
* Шабнами СУРАЙЁ: «Если обо мне говорят, значит, я чего-то стою» 

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI
Тригонометрия

**Тригонометрия** (аз юнонӣ. τρίγωνον «секунҷа» ва μετρέω «чен мекунам», яъне чен кардани секунҷаҳо) — қисми математика, ки функсияҳои тригонометрӣ ва истифода бурдани онҳоро дар ҳандаса меомӯзад.

## Таърих

## Формулаҳо

:\tan\alpha = \frac{\sin\alpha}{\cos\alpha}

:\cot\alpha = \frac{1}{\tan\alpha} = \frac{\cos\alpha}{\sin\alpha}

:\sec\alpha = \frac{1}{\cos\alpha}

:\csc\alpha = \frac{1}{\sin\alpha}


   Sine.svg|Синус
   Cosine.svg|Косинус
   Tangent-plot.svg|Тангенс
   Cotangent.svg|Котангенс
   Secant.svg|Секанс
   Cosecant.svg|Косеканс


### Функсияҳои тригонометрӣ

Дар риёзиёт, Функсияҳои тригонометрӣ гуфта функсияҳои кунҷро меноманд; Онҳо барои омӯзиши секунҷаҳо, тарҳрезии ҳодисаҳои даврӣ ва бисёр татбиқоти дигар заруранд. Онҳо одатан ҳамчун нисбати ду тарафи секунҷаи росткунҷа, ки дорои кунҷест баён карда мешаванд. Инчунин, онҳоро чун дарозии порчаҳои гуногун аз давраи воҳидӣ таъриф додан мумкин аст. Таърифҳои нави функсияҳои тригонометрӣ онҳоро чун қаторҳои беохир ё ҳалҳои муодилаҳои дифференсиалии маълуме тавсиф дода, соҳаи қиматҳои онҳоро то ададҳои манфиву мусбат ва ҳатто комплексӣ муайян менамоянд. 
                           
Дар айни замон шаш функсияи асосии тригонометриро истифода мебаранд, ки ном ва муодилаҳои вобастагии онҳо аз ҳамдигар дар ҷадвали дар поёнбуда оварда шудаанд. Хусусан, барои чаҳор функсияи охирин, ин вобастагиҳо чун *таърифи* ин функсияҳо дода шудаанд, вале шумо метавонед онҳоро ба тарзи геометрӣ ё дигар намуд тасвир кунед ва ин вобастагиҳоро бароред. Чанд функсияи дигар ҳастанд, ба монанди версинус (1 − cos θ) ва экссекант (sec θ − 1), ки пештар дар ҷадвалҳои кӯҳан буданд, вале дар айни замон истифода намешаванд. 

*
Гурӯҳ:Математика
Гурӯҳ:Пи
Леонард Эйлер

**Леонард Эйлер** () (15 апрел, 1707 Базел, Швейтсария — 7 сентябр, 1783 Санкт-Петербург, Империяи Русия) — яке аз олимони илми математика ва механикаи швейтсариягӣ, олмонӣ ва русиягӣ, ки саҳми бузурге дар инкишофи илмҳои дақиқ (инчунин физика, астрономия ва диг. илмҳои дақиқ) гузоштааст. Эйлер — муаллифи зиёда аз 850 асарҳои илмӣ аст.
## Эзоҳ

* 
* 
*  в архиве Мактьютор
* 

Гурӯҳ:Олимони Русия
Гурӯҳ:Олимони Швейтсария
Гурӯҳ:Олимони Олмон
Гурӯҳ:Олимони асри XVIII
Топология

right|thumb|
**Топология** (аз ) — яке аз қисмҳои ҳандаса аст.

## Нигаред
* Ҳандаса

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Математика
Омор

thumb|350px|right|Normal bell curve showing statistics used in educational assessment and comparing various grading methods. The scales include ''standard deviations, cumulative percentages, percentile equivalents, Z-scores, T-scores, standard nines,'' and ''percentages in standard nines.''
**Омор** ё **Статистика** (аз забони-лотинӣ|status - ҳолат) — яке аз илмҳои ҷамъиятиест, ки равандҳои гуногуни соҳаҳоро омӯхта, онҳоро аз ҷиҳати миқдор тавсиф медиҳад.

## Таърих

Дар асрҳои миёна омор маънои ҳолати сиёсии давлатро дошт. Ба илм ин мафҳум дар садаи XVIII аз тарафи олими немис Гортфрид Ахенвал дароварда шуд.
Баробари тараққиёбии илми омор бо васеъшавии соҳаи амалии корҳои амалӣ мазмуни мафҳуми «омор» ҳам тағйир меёфт. Дар замони ҳозира мафҳуми «омор» бо 3 маънӣ кор фармуда мешавад:
1)  оморро ҳамчун соҳаи фаъолияти амалӣ, ки ба бадасторӣ, коркард ва таҳлили маълумотҳои оммавӣ оид ба ҳодисаҳои гуногуни ҳаёти ҷамъиятӣ равона карда шудааст, мефаҳманд.
2)  оморро маводи рақамӣ меноманд, ки он барои тавсифи ягон соҳаи ҳодисаҳои ҷамъиятӣ ё тақсимоти ҳудудии ягон нишондиҳанда  хидмат менамояд.
3)  омор ин соҳаи илм, фанни махсус ва мувофиқан фанни таълимӣ дар мактабҳои олӣ ва миёнаи махсус мебошад.

## Илми омор

Илми омор, худ мубтано аст бар назарияи омор, ки шохаи аз риёзиёти корбур ба ҳисоб меояд. Дар назарияи омор, иттифоқоти тасодуфӣ ва илми қатъият тавассути назарияи эҳтимолот моделсозӣ мешаванд. Дар ин илм, мутолиа ва қазоват маъқул дар бораи мавзӯъҳои гуногун , бар мубтанои як ҷамъ анҷом мешавад ва қазоват дар мавриди як фарди хос аслан матраҳ нест.
Дар замони муосир ин илм барои ҷамъоварии маълумотҳои саҳеҳи рақамӣ барои раванди фаъолият ва натиҷаҳои ниҳоии корхонаву ташкилотҳо ба таври васеъ истифода бурда мешавад.

## Нигаред
* Нармафзори SPSS


Гурӯҳ:Математика
Гурӯҳ:Додаҳо
Қуллаи Исмоили Сомонӣ

**Қуллаи Исмоили Сомонӣ** (пештар: Қуллаи Сталин; Қуллаи Коммунизм) — яке аз қуллаҳои баландтарин дар Кӯҳҳои  Тоҷикистон аст. Нуқтаи аз ҳама баландаш 7495 м мебошад. Дар замони Иттиҳоди Шӯравӣ номаш қуллаи Коммунизм буд. Қуллаи Исмоили Сомонӣ дар ҳудуди Тоҷикистон ҷойгир шудааст. Дар садаи XX ин қуллаи кӯҳӣ ба мавзеи сайёҳии кӯҳнавардӣ мубаддал гаштааст ва яке аз минтақаҳои сайёҳии Бадахшон мебошад.
## Таърих
Дар соли 1913 қисми марказии Памирро экспедитсияи таҳти роҳбарии муҳаққиқи маъруфи кӯҳии олмон ва кӯҳнавард Вилли Рикмер-Рикмерс. Экспедисия ба болои дареи Обихингоу ворид шуд ва иштирокчиёни он дар он ҷо қуллаи баландро диданд, ки баландии онро 6650 метр муайян карданд 
ба он номи Қуллаи Гармо дода шуд, мувофиқи он, ки сокинони маҳаллӣ ин кӯҳро тоҷикони Деҳаи Пашимгар меномиданд. Баъдтар (соли 1928) дар маҷмӯаи клуби кӯҳӣ аксҳои иштирокчии ин экспедитсия В. Даймлер, ки дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ кушта шуд, қуллаи асосии Помирро тасвир кард, ки баландии он тахминан 7500 метр муайян карда шуда буд.
Экспедитсияҳои минбаъда минтақаҳои назди сил­силакӯҳи Академияи Илмҳо дар солҳои 20 - ибтидои 30-уми садаи XX омӯхтаанд ва дар харитаҳо ба қайд гирифтанд. 

Ин муамморо танҳо дар давоми экспедитсияҳои солҳои 1931 ва 1932 ҳал кардан муяссар шуд, вақте ки ду отряди кӯҳнавардон ва топографҳо (бо роҳбарии Н. П. Горбунов ва Н.В. Криленко) аз шарқ ва ғарб ба минтақаи "қуллаи  Гармо" ворид шуданд.. Муқоисаи натиҷаҳои кори гурӯҳҳои ғарбӣ ва шарқӣ нишон дод, ки онҳо ба қуллаҳои гуногун  ҳаракат карда буданд. Қуллаи 7495 м дар қаторкӯҳҳои Академияи Илмҳо, тақрибан бист километр шимолтар аз қуллаи "воқеии" Гармо ҷойгир буд. Ҳамин тавр, қуллаи бе ном бо баландии 7495 м нуқтаи баландтарини ИҶШС ба таври ниҳоӣ кушода ва дар харитаҳо гузошта шуд. Ба ӯ номи аввалини  дода шуд - қуллаи Сталин (ба ифтихори ҷашни 55-солагии Сталин).).

Соли оянда, дар давоми экспедитсияи Тоҷикӣ-Памирӣ дар соли 1933, вазифа гузошта шуд, ки ба қуллаи Сталин барояд. Ин вазифа дар назди як отряди махсус, ки қариб пурра аз беҳтарин кӯҳнавардони шӯравӣ иборат буд, гузошта шуд. Дар ҷараени болоравии тӯлонӣ ва хеле душвор 3 сентябр танҳо Е.М. Абалаков ба қулла расид. Дар болои он як радиостансияи автоматии обу ҳаво санҷӣ насб карда шуд.. Ҳамин тавр, кушодани қуллаи Сталин баландтарин қуллаи ИҶШС  ба анҷом расид.

Қуллаи балантарин то соли 1962 номи Сталинро дошт, вақте ки дар робита бо сиёсати зиддисталинӣ, ба номгузории навин, ба қуллаи Коммунизм иваз ёфт.

Баъди барҳам ёфтани Иттиҳоди Шӯравӣ роҳбарияти Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1998 зарур донист, қуллаи баландтарини Помир ба номи Исмоили Сомонӣ гузошта шавад.
## Нигаред низ
* Феҳристи баландтарин қуллаҳои Замин

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қуллаҳои ҳафтҳазорметрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Қуллаҳои ҳафтазорметрии Помир
Гурӯҳ:Қуллаҳои баландтарини кишварҳои ҷаҳон
Радиан

[thumb|200px|right|An angle measuring 1 radian subtends an arc equal in length to the [radius of the circle.]]
**Радиа́н** (рад, rad) — Воҳиди асосии ченкунии кунҷҳои ҳамворӣ дар риёзиёти имрӯза. 
Радиан бузургии кунҷии камони дарозияш воҳидӣ ба давраи воҳидӣ мебошад. 
Ҳамин тавр, бузургии кунҷи пурра 2π радиан мебошад.

Аён аст, ки 180° = π. Аз ин ҷо формулаи ҳисоби радианҳо ба градус, дақиқа, сония ва баръакс мебарояд. 

: α[рад] = (π / 180°) × α[°]

: α[°] = (180° / π ) × α[рад]

ки дар ин ҷо α[рад] — бузургии кунҷ бо радианҳо ва α[°] — бузургии кунҷ бо градусҳо мебошад.

## Инчунин, нигаред
* Градус, дақиқа, сония
* Град, дақиқа, сония

Гурӯҳ:Тригонометрия
Гурӯҳ:Воҳидҳои ченкунӣ
Гурӯҳ:Пи
Секунҷа

**Секунҷа**, **сегуша**, ё **мусаллас**, шакли ҳандасӣ аст ки се кунҷ дорад.


Equilateral Triangle
Isosceles triangle
Scalene triangle


EquilateralIsoscelesScalene





Right triangle
Obtuse triangle
Acute triangle


RightObtuseAcute



## Нигаред
* Гипотенуза

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳандаса
Вилояти Шимоли Ғарбӣ

*Вилояти Шимоли Ғарбӣ, Камерун
*Вилояти Шимоли Ғарбӣ, Замбия
Вилоятҳои Замбия

thumb|300px|right

Замбия 9 вилоят дорад.

#Вилояти Марказӣ (Кабуе)
#Вилояти Коппербелт (Ндола)
#Вилояти Ғарбӣ (Чипата)
#Вилояти Луапула (Манса)
#Вилояти Лусака (Лусака)
#Вилояти Шимолӣ (Касама)
#Вилояти Шимоли Ғарбӣ (Солуези)
#Вилояти Ҷанубӣ (Ливингстоне)
#Вилояти Шарқӣ (Монгу)
Ҷанги шаҳрвандии Испания

**Ҷанги шаҳрвандии Испания**, ки аз 17 июни 1936 то 1 апрели 1939 давом ёфта буд, ки дар муҳориба Франкоистон ёки Миллатхоҳон бо роҳбарии генерал Франсиско Франко бар Ҷумҳурихоҳон ёки Фидоиҳои Ҷумҳурии дуюми Испания ғолиб омаданд.

## Инҷоро ҳам бингаред

Испания
Қатори Тейлор

**Қатори Тейлор** — таҷзияи функсияҳоро ба суммаи беохири функсияҳои дараҷагӣ меноманд. Қатор ба шарофати риёзидони англис Брук Тейлор номгузорӣ  шудааст.

Бигзор функсияи f(x) дар атрофи ягон нуқтаи {a}\,\! беохир дифференсиронидашаванда бошад, он гоҳ қатори 
:\sum_{k=0}^\infty {f^{(k)} (a) \over k!} (x - a)^k
қатори Тейлори функсияи f дар нуқтаи a номида мешавад. 
Ҳангоми a=0 ин қаторро баъзан **қатори Маклорен** низ меноманд.

Агар f функсияи аналитикӣ бошад, он гоҳ қатори Тейлори он дар ҳар як нуқтаи a соҳаи муайянии f ба f дар ягон атрофи a наздик мешавад.

## Формулаи Тейлор
Формулаи Тейлор барои исботи теоремаҳои зиёде ҳисоби дифференсиалӣ истифода мешавад. Гуфтан мумкин аст, ки формулаи Тейлор хислати функсияро дар атрофи ягон нуқта муайян месозад.

## Таҷзияи Тейлор барои баъзе функсияҳо

Дар поён таҷзияҳои аз рӯи формулаи Тейлор барои баъзе функсияҳои асосӣ, ки барои ҳама гуна ададҳои комплексӣ ва ҳақиқии *x* дурустанд, оварда шудааст. 

Экспонента ва логарифми натуралӣ:

:\mathrm{e}^{x} = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{x^n}{n!} барои ҳама гуна  x

:\ln(1+x) = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{(-1)^n}{n+1} x^{n+1} барои  \left| x \right| 

Қатори геометрӣ:

:\frac{1}{1-x} = \sum^{\infin}_{n=0} x^n барои  \left| x \right| 

Таҷзияи биномиалӣ:

:(1+x)^\alpha = \sum^{\infin}_{n=0} {\alpha \choose n} x^n барои ҳама гуна  \left| x \right| 

Функсияҳои тригонометрӣ:

:\sin x = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{(-1)^n}{(2n+1)!} x^{2n+1} барои ҳама гуна  x

:\cos x = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{(-1)^n}{(2n)!} x^{2n} барои ҳама гуна  x

:\operatorname{tg} x = \sum^{\infin}_{n=1} \frac{B_{2n} (-4)^n (1-4^n)}{(2n)!} x^{2n-1} для  \left| x \right| 

:\sec x = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{(-1)^n E_{2n}}{(2n)!} x^{2n} барои ҳама гуна  \left| x \right| 

:\arcsin x = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{(2n)!}{4^n (n!)^2 (2n+1)} x^{2n+1} барои ҳама гуна  \left| x \right| 

:\operatorname{arctg} x = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{(-1)^n}{2n+1} x^{2n+1} барои ҳама гуна  \left| x \right| 

Функсияҳои гиперболӣ:

:\operatorname{sh} \left(x\right) = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{1}{(2n+1)!} x^{2n+1} барои ҳама гуна  x

:\operatorname{ch} \left(x\right) = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{1}{(2n)!} x^{2n} барои ҳама гуна  x

:\operatorname{th}\left(x\right) = \sum^{\infin}_{n=1} \frac{B_{2n} 4^n (4^n-1)}{(2n)!} x^{2n-1} барои  \left|x\right| 

:\operatorname{areash} \left(x\right) = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{(-1)^n (2n)!}{4^n (n!)^2 (2n+1)} x^{2n+1} барои  \left| x \right| 

:\operatorname{areath} \left(x\right) = \sum^{\infin}_{n=0} \frac{1}{2n+1} x^{2n+1} барои  \left| x \right| 

## Адабиёт
*В.А. Ильин, В.А. Садовничий, Бл.Х. Сендов "Математический анализ" ч. 1, изд. 3, ред. А.Н. Тихонов, изд.: Проспект 2004
*В. Ю. Киселёв, А. С. Пяртли, Т. Ф. Калугина, ''Высшая математика. Первый семестр,'' 

Гурӯҳ:Қатор ва пайдарпайиҳо
Гурӯҳ:Таҳлили риёзӣ
Франсиско Франко

**Франсиско Франко** () (4 декабр, 1892 — 20 ноябр, 1975) раиси Испания миёни 1939 ва 1975 буд.

## Сарчашма
* ''Дамс Хельмут Гюнтер''. «Франсиско Франко. Солдат и глава государства»
* Франсиско Франко: непобеждённый генералиссимус
* *[[Пожарская, Светлана Петровна|С. П. Пожарская]]*. Испанская «Голубая дивизия» на советско-германском фронте (1941—1943 гг.) 
* *[[Михаэль Дорфман]]* «Испанский Холокост» Пола Престона 
* «Каудильо Франко — последний маран, спаситель евреев»

Франко, Франсиско
Фашизм

**Фашизм** *(итал. Fascismo, аз fascio- қабза, бандча; иттиҳодия)*- ҷараёни сиёсии реаксионие, аст ки дар мамлакатҳои капиталистӣ дар замони бӯҳони умумии сиёсиву иқтисодӣ ба вуҷуд омада, манфиатҳои доираҳои ҷангҷўёнаи буржуазияи империалистиро ифода мекунад; диктатураи ошкоро террористии капитали монополистӣ низ фашизм номида мешавад; Фашизм ҳуқуқ ва озодиҳои демократиро дар дохили мамлакат нест мекунад, аппарати давлатӣ ва ҳаёти ҷамъиятиро ба тарзу усулҳои  ҳарбӣ мегузаронад, сиёсати ҷангҷӯёнаро пеш мебарад. Идеологияи Фашизм - ин нисбат ба одам нафрат доштан, нажодпарастӣ ва шовинизм аст. 

=Таърих=
**Фашизм** соли 1919 дар Италия ба вуҷуд омадааст. Фашистон соли  1922 дар Италия ба сари ҳокимият омаданд. Соли 1919 дар Олмон ҳизби фашистӣ ташкил ёфт, ки вай соли 1933 ҳокимиятро ба даст гирифт ва диктатураи террористии Гитлерро ҷорӣ кард; Фашизм аз ибтидои пайдо шуданаш ҳамчун қувваи зарбдори реаксияи байналхалқӣ ба майдон баромад. Олмони фашистӣ ба якҷоягии Италияи фашистӣ ва Японияи империалистӣ дар ҳолати мусоҳилакории доираҳои ҳукмронии Англия, Франсия, ИМА Ҷанги дуюми ҷаҳониро (солҳои 1939-1945) сар кард. Дар натиҷаи торумор гаштани фашизм дар Олмон  баъди Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ халқҳои бисёр мамлакатҳо аз асорати фашизм наҷот ёфтанд. Дар солҳои баъди ҷанг тамоми қувваҳои  сулҳҷӯйи ҷаҳон бар зидди фашизм мубориза мебаранд. 

Аз соли 1962, ҳар як рӯзи дуюми моҳи сентябр ҳамчун **[[Рӯзи байналмилалии ёдбуди қурбониёни фашизм]]** ҷашн гирифта мешавад. 

**Фашизм** як назарияи сиёсии истибдодӣ ва ҷунбиши мардумӣ аст, ки мехоҳад меҳанро болотар аз ҳамма арзишҳо қарор диҳад (ки аз назари нажодӣ ва чи аз назари фарҳангӣ ва таърихӣ). Коршиносони гуногун вижагиҳои мухталифро ба Фашизм нисбат додаанд, вале ончи будани аслӣ фашизмро ташкил медиҳад, дар зер ҳастанд:

* Миллатгароӣ (насионализм)
* Қудратгароӣ (ауторитарианизм)
* Артишгароӣ (милитаризм)
* Куллигароӣ (тоталитарианизм) 
* доштани синф ва ҳизби муштарак (корпоратизм) 
* вуҷуди ҷомеа ва системаи иқтисоди баста (коллективизм) 
* Мухолифат ва зиддият бо озодихоҳӣ (либерализм), мардумсолорӣ (демокрасӣ) ва коммунизм

Фашистҳо бо сиёсати сармоягузорӣ боз ва сармоядорӣ мухолифанд, вале ба моликияти шахсӣ ва сармояҳо мухолиф нестанд. Аксар аз фашистҳо ба вижа сусиёлҳойи миллатгаро сармоядориро  қаламдод мекунанд ва онро ба яҳудиён нисбат медаҳанд.

## Инҷоро ҳам бингаред
* Ҷанги Бузурги Ватанӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фашизм
Гурӯҳ:Идеологияҳо
Артиш (Мазмунҳо)

# маҷмуъи созмони низомии ҳар кишваре;
# маҷмуъаи бузурге аз афроди мусаллаҳу омӯзишдида барои ҷанг, бавижа дар хушкӣ;
# ягони низомие, ки аз як ситод, қароргоҳи фармондеҳӣ, ду — се сипоҳ ва ягонҳои ёрирасон ташкил шуда ва қобилияти амалиётии мустақил дорад.

## Эзоҳ
Артиши Эрон

**Артиши Эрон** () — нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, ки пеш аз Инқилоби исломии Эрон ба муҳофизат аз марзҳои Эрон мепардохтаанд. Бисёри аз кормандони ин нерӯ пас аз инқилоби исломӣ иваз шуданд. Ин нерӯ пас аз тағйири ҳукумат ба Ҷумҳурии исломӣ ҳифз шуд, вале нерӯи Сипоҳи посдорони Ҷумҳурии Исломии Эрон низ ба нирӯҳои мусаллаҳи Эрон зам шуд.

## Эзоҳ

Артиши Эрон
Гурӯҳ:Артиш
Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ

**Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ** () — пас аз Инқилоби исломии Эрон барои посдорӣ аз Ҷумҳурии Исломии Эрон ба кор оғоз кард. Ин нерӯ акнун қудратмандтарин нерӯи мусаллаҳи Эрон ба шумор меравад. 

Дар моҳи апрели соли 2019 ҳукуматҳои ИМА, Арабистони Саудӣ ва Баҳрайн Сипоҳи посдорони Инқилоби исломии Ҷумҳурии Исломии Эронро ташкилоти террористӣ эълон кард.

## Дараҷаҳо ва сардӯшиҳои Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ



Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Артиши Эрон