open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Банде дар мусиқӣ

«**Ба́нде дар  мусиқӣ**», номи дигараш «**Рисолаи мусиқӣ**» — асарест оид ба таърих ва назарияи мусиқии тоҷик (асрҳои 16–17). Муаллифаш номаълум.

Тахминан дар Бухоро бо хатти настаълиқ таълиф шудааст. Рисола аз муқаддима, ҳашт боб ва хотима иборат аст. Дар муқаддима тавсифи мусиқӣ чун илм ва ҳунар аз дидгоҳи назариявӣ ва зебоишиносӣ қаламдод шудааст. Боби аввал дар бораи таърихи ташаккули 12 мақом, 6 овоза, 24 шуъба; боби дуюм роҷеъ ба пайдоиши 24 шуъба (шарҳи шуъбаҳо ва тартиби онҳо дар мақомҳои 12-гона); боби сеюм оид ба 24 шуъба ва тарзу тариқи бардошта шудани онҳо аз 12 мақом (таносуби ҳар шуъба дар ҷараёни эҷоди онҳо дар созҳои мусиқӣ); боби чорум доир ба пайдоиши усули мусиқӣ (таърихи зарбҳои мусиқӣ ва мавқеи онҳо дар созу овоз); боби панҷум дар бораи 17 усули мухталифа ва навъи зарбҳову нақраҳо; боби шашум оид ба 6 баҳр, вазни мусиқӣ (роҳу равиши эҷоду иҷрои ин баҳру зарбҳо); бобҳои ҳафтум ва ҳаштум дар хусуси ихтирооти ҳунармандони маъруф аст. Дар хотимаи китоб паҳлуҳои бадеӣ ва эҳсосии созу овоз тавсиф ёфта, муаллиф барои тақвияти хулосаҳои назариаш аз мусиқидон ва шоир Наҷмуддин Гавҳарии Кавкабии Бухороӣ порчаҳои шеърӣ иқтибос овардааст. Як нусхаи ин рисола таҳти рақами 3497-11 дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон маҳфуз аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Банде дар  мусиқӣ. Р:2354 , ИВАН Узб.ССР; Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988;
* Донишномаи Шашмақом. Д., 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқӣ дар Тоҷикистон
Бурсия

**Бурсия** (грант) – маблағе, ки аз ҷониби давлат, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва ё шахсони алоҳида барои иҷрои кор дар соҳаҳои гуногун, аз ҷумла фарҳанг ва илм дода мешавад..
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Истилоҳот
Гурӯҳ:Интернет
Гурӯҳ:Иттилоот
Буклет

**Буклет** () – маводи чопӣ дар як ё якчанд варақ, ки шакли китобчаи бемуқоваро дорад. Буклетҳо хусусияти раҳнамоӣ, иттилоотӣ ва рекламавӣ дошта, чун қоида дар намоишномаҳо ва ё муассисаҳо барои меҳмонон ба тарзи ройгон тақсим карда мешаванд.
 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Истилоҳот 
Гурӯҳ:Китоб
Гурӯҳ:Иттилоот
Бӯрхок

**Бӯрхок** —  як навъи хок. Бӯрхок дар беша ва биёбону дашт (нимбиёбон) паҳн шудааст. Бӯрхоки бешаи паҳнбарг (баъзан коҷзор) дар шароити гармӣ ва нами муътадил аз ҷинсҳои таркибашон гуногун ҳосил мешавад. Маъмулан, бо ранги бӯр ва ғурӯшанокияш фарқ мекунад. Дар буриши амудӣ Бӯрхоки беша ба қабатҳои пӯсида А0 (2–5 см), порухок А1 (15–20 см, баъзан то 30 см) ва гил В (аз 15 то 40 см) ҷудо мешавад. Қабати порухок аз ҳама зиёд (6–60%) аст. Туршии Бӯрхоки беша ба мавқеи ҷуғрофиёии он вобастагӣ дорад. Туршии Бӯрхок дар ноҳияҳои ҷанубӣ, маъмулан, зиёдтар аст. Бӯрхоки беша асосан дар қисмҳои ғарбӣ ва марказии Аврупо, Хитой, Корея, Қрим, Қафқоз, Шарқи Дур мавҷуд аст. Дар Бӯрхоки беша тамоку, ток, чой ва ғ. мепарваранд. Барои хоҷагиҳои ҷангал низ аҳаммияти бузург дорад.

Бӯрхоки нимбиёбон хоки карбонатӣ буда, порухоки кам (1,5–2,5%) дорад. Аз набототи биёбон (асосан аз дармана) дар шароити хунукии муътадил ва иқлими хушк ҳосил мешавад. Дар буриши амудӣ ба қабатҳои болоӣ (хоки пӯсида), мобайнӣ (хоки ковоки серкулӯх) ва поёнӣ (хоки серкулӯхи шӯрча) ҷудо мешавад. Бо зиёд шудани умқи қабат миқдори карбонатҳо зиёд мегардад. Б.-и нимбиёбон минтақаи ҷудогона аст.

Тоҷикистон бӯрхоки хокистарранги биёбонию даштӣ доррад, ки он дар иқлими гарму хушк ҳосил шудааст. Бӯрхоки хокистарранги регзор бештар дар водии д-ҳои Сир, Ому, поёноби д-ҳои Вахш ва Кофарниҳон дучор меояд. Бӯрхоки хокистарранги санглохро дар баромадгоҳи сой  ва дараҳо (дар водиҳои Фарғона, Кофарниҳон, Вахш ва ғайра) дидан мумкин аст. Бӯрхоки нимбиёбон чун чарогоҳ истифода мешавад. 
## Адабиёт
* Кутеминский В. Я., Леонтьева Р. С. Почвы Таджикистана. Д., 1966; 
* Таджикистан (природа и природные ресурсы). Д., 1982.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Бӯрикалла

**Бӯрикалла** — харбузаи пешпазаки маҳаллӣ.

Давраи нашваш (аз неш зада баромадани тухмӣ то пухтан) 95 — 99 рӯз (бештар 75-80 рӯз). Палакаш калон, сершоху барг ва дароз, баргаш ба дарун хамида, ҳосилаш гирда, қутраш 18-25 см, вазнаш 2,5-5 кг, пӯсташ зарди сабзтоб, ғафси суфта, камтӯр, мағзаш сабзча, ғафс (5,0-5,5 см), нарму ширин, 9-10,6 % моддаҳои хушк, то 11 % қанд, аз ҷумла, 4,8-6,2 % сахароза дорад. Тухмаш калони дарозрӯя. Мувофиқи аломатҳои морфологӣ ба навъи гургаки хуҷандӣ хеле монанд аст. Мағзаш таъми нок дорад. Аз ҳар га-и полизаш 230—360 сентнер ҳосил меғундоранд. Барои хушкондан ва ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ нест. Бештар дар вилояти Суғд, водии Вахш, аз ҷумла ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ, инчунин вилояти Қашқадарёи Узбекистон кишт мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Кадуиҳо
Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Банди Шаҳриёр

«**Банди Шаҳриёр**» () — суруди бостонии мавсимию маросимии эрониён дар аҳди Сосониён, ки Борбад тасниф намудааст. 

Дар адабиёти форс-тоҷик (рисолаҳои мусиқӣ, фарҳангҳои тафсирӣ) низ асари мазкурро аз таснифоти маъмули тақвимии Борбад тавзеҳ додаанд. Бинобар тавзеҳи манобеи хаттӣ, «Банди Шаҳриёр» ифодагари нерӯ, шукӯҳу азамати шоҳони сосонӣ буда, мансуб ба силсилаи 360 таснифоти шеърию мусиқии Борбад аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раджабов А. Борбад: эпоха, традиция и новаторства. Д., 2010;
* Раджабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои 1V – V11, Д., 2011;
* مهدئ ستایشگر. فرهنکنامۀ موسقئ ایران زمین. تهران، ۱۳۷۸	

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқӣ дар Эрон
Бӯрон

**Бӯрон** — боди шадид, ки оби баҳрро ба туғён меорад ва дар хушкӣ боиси фалокату харобиҳо мегардад. Бӯрон ҳангоми гузаштани сиклони тропикӣ, ба вуҷуд омадани гирдбод (тромб, торнадо), раъду барқи маҳаллӣ мушоҳида мешавад. Дар вақти бӯрон суръати бод дар сатҳи Замин беш аз 20 м/с шуда, баъзан то 50 м/с (дар лаҳзаҳои алоҳида то 100 м/с) мерасад. Вобаста ба дараҷаи шиддати бод бӯронро баъзан тундбод (суръати бод беш аз 30 м/с) ё тӯфон (суръати бод 20-30 м/с) меноманд;

Бӯрони барфӣ, ки тавассути бод аз сатҳи замин (бӯрон) ё зарраҳои барфи муаллақ дар атмосфера. Ин намуди бӯрон, маъмулан, дар дашт ва мавзеъҳои наздидаштӣ (Русия, Қазоқистон, Украина) ба амал омада, роҳҳо аз барф пур мешаванд ва ҳаракати нақлиёту одамон қатъ мегардад.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Гурӯҳ:Обу ҳаво
Бӯсалик

**Бӯсалик**  1) мақоми сеюм дар силсилаи «Дувоздаҳмақом» (асрҳои 12–17 – ибтидои садаи XVIII). Таркиби овозиаш аз 4 бонг (октаваи комил) иборат аст. Аз нағма (парда)-и 5-ум оғоз меёбад. Таркиби пардавиаш аз нағмаи аввали «Наврӯзи Асл» оғоз ёфта, дар «Гавашт»-у «Дугоҳ» сайр мекунад ва дар «Мағлуб» сокит мешавад. Таркиби қаторовозҳои Бӯсаликро дар пардаҳои сози уд мусиқидонони тоҷику форс ба тариқи зайл истихроҷ намудаанд:

А + Б + Ҳ + Ҳ + йб + йҳ + Йҳ = Б– Т – Т – Б –Т – ТТ

0 + 90 + 294 + 498+ 588 + 792 + 996 + 1200

^   ^    ^     ^    ^     ^    ^
201  90  201   201  90   201   201

Гӯё Бӯсаликро аз садои шер бардошта, бо бурҷи Саратон мувофиқ сохтаанд. Бинобар тавсифи манобеи мусиқӣ Бӯсалик аз ҷиҳати хусусияти оҳангӣ муассир ва таскинбахш будааст. Онро инчунин барои оромӣ бахшидани бемориҳои рӯҳӣ ва ром кардани ҳайвоноти ваҳшию парандагон истифода мебурдаанд. Дар «Дувоздаҳмақом» Бӯслик ба овозаи «Наврӯз» мансуб буда, шуъбаҳои «Наврӯзи Сабо», «Аширон» ва гӯшаҳои «Дугоҳи Аҷам», «Муҳсинӣ», «Ҳиҷози Бузург» ва «Рубоби Панҷгоҳ»-ро дар бар мегирад. Зарбҳо (усулҳо)-и «Рамали Тавил» ва «Чанбар» хосси Бӯсаликанд; 2) бо номи Бӯсалик ҳоло оҳанге вуҷуд дорад, ки онро рубобии моҳир Ё. Бободӯстов ба қартаи граммофон ва навори магнитофон сабт кардааст. Дар силсилаи «Шашмақом» амал надорад ва шояд тағйири ном карда бошад.

## Адабиёт
* Маҳмуди Ҳусайнӣ. Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ /Таҳия ва таҳқиқи А. Раҷабов. Д., 1987; 
* Ражабов И. Мақомлар масаласига доир. Тошкент, 1963.
* عبدالقادر مراغۀ. مقاصد الالحان. تهران، ۱۳۵۶ هـ. ش.؛ واژه نامۀ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش.؛ فرهنگنامۀ موسیقئ ایران. تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش
*

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Мусиқӣ аз рӯи жанр
Гурӯҳ:Мусиқии халқӣ
Гурӯҳ:Мусиқии этникӣ
Гурӯҳ:Мероси фарҳангӣ
Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Бӯстон (озмун)

«**Бӯстон**» — озмуни телевизионии ҳаваскорони санъат, ки Вазорати маданият, Хонаи эҷодиёти халқ ва Кумитаи давлатии телевизион ва радиошунавонии ҶШС Тоҷикистон ба шарафи ҷашнҳои таърихӣ баргузор мекарданд. 

Дар он сарояндагон, раққосон, латифагӯён, мазҳакагӯёни мардумӣ ҳунар ва маҳорати худро нишон медоданд. Ин мусобиқа ба воситаи телевизиони тоҷик пахш мешуд. «Бӯстон» (озмун) ҳамчун мусобиқаи ҳунарҳои фолклории мардумӣ барои рушд ва пойдории мероси суннатии мардуми тоҷик, кашфи истеъдодҳои ҷавон ва равнақи бештари гурӯҳҳои ҳунарӣ дар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ мусоидат намуд. Дар маҷмӯъ се «Бӯстон» (озмун) баргузор гардид.

«Бӯстон»-и 1 соли 1974 ба муносибати 50-солагии ташкилёбии ИҶШС буд. Дар он ҳаваскорони санъати аксари шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ҳунари худро аз рӯйи барномаи ҳатмӣ манзури ҳакамон ва тамошогарон гардонданд. Ба воситаи ин озмун ҳунарпешагони халқии Тоҷикистон Д. Холов, Қ. Раҳмонов, Б. Азизов, Ш. Муҳиддинов ва дигарон бори аввал дар доираи васеи мухлисон худро муаррифӣ карданд.

«Бӯстон»-2 ба шарафи 60-солагии ИҶШС (соли 1981) баргузор шуд ва қариб як сол давом кард. Дар он 50 гурӯҳи ҳунарӣ аз рӯйи барномаи ҳатмӣ: хори бисёровоз, рақси якка, оркестри созҳои халқӣ, лапар, суруди якка, рақси халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, суруду рақси эстрадӣ, мушоира, сюитаи хореографӣ ҳунари худро нишон доданд.

«Бӯстон»-3 дар доираи Фестивали умумииттифоқии эҷодиёти халқ солҳои 1986-87 ба муносибати 70-солагии Инқилоби Октябр баргузор гардид. Дар он гурӯҳҳои ҳунарии 56 шаҳру ноҳияи Тоҷикистон иштирок намуданд.

Барномаи «Бӯстон»-3 нисбат ба «Бӯстон»-ҳои пешин рангинтару мукаммалтар буд; ба он бахшҳои бригадаи ташвиқотию бадеӣ ва намоиши комёбиҳои иқтисодию фарҳангии маҳал илова шуданд. «Бӯстон» ба ҳаёти фарҳангии мардум таъсири назаррас расонд, дар баъзе шаҳру ноҳияҳо мусобиқаҳои дастаҳои ҳунарӣ ба монанди «Ғунча», «Маҳорат» ва ғ. ба вуҷуд омаданд. Дар «Б.» ҳар як шаҳр ва ноҳия метавонист берун аз барномаи аслӣ 1 ё 2 барномаи ғайриконкурсӣ дошта бошад. Ба воситаи «Б.» ҳунари мардумӣ бо санъати касбӣ наздик гардид. Дар «Б.» на танҳо ҳунарҳои мардумӣ, балки санъати касбӣ (оркестри созҳои халқӣ, хор, сюитаи хореографӣ) ҳам намоиш дода мешуданд. Аксари гурӯҳҳои ҳунарӣ дар қатори созҳои мусиқии миллӣ аз аккордеон, роял, виолончел, кларнет истифода мебурданд.

Саҳнаи «Бӯстон» нишон дод, ки халқ ба ҳунарҳои суннатии хеш — «Шашмақом», «Фалак», осори нодири мардумӣ чун «бадеҳа», «лапар», «мушоира», «байтбарак» ва ғ. алоқаманд аст ва барои эҳёву таблиғи онҳо хоҳиш дорад.
«Бӯстон» ба ғанӣ гардидани барномаҳои гурӯҳҳои ҳунарӣ, такмили кори клубҳо, қасру хонаҳои маданият, маҷмааҳои фарҳангию варзишӣ дар маҳалҳои ҷумҳурӣ мусоидат кард ва ба рушди худшиносиву фарҳанги миллӣ таъсир расонд. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Санъати Тоҷикистон
Бӯстондеҳ (ноҳияи Ёвон)

**Бӯстондеҳ**  (то соли 2024 — *Бӯстон-1*) —  деҳа дар ҷамоати деҳоти Гулсара Юсуфоваи ноҳияи Ёвон. Аз деҳа то маркази ноҳия 8 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 1321 нафар (2012). Деҳа бунгоҳи тиббӣ, 2 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, сабзавоткорӣ ва боғдорӣ. Заминҳо аз дарёи Вахш обёрӣ мешаванд.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ёвон
Гурӯҳ:Ҷамоати Гулсара Юсуфова
Бӯстон (мазмунҳо)

* Бӯстон (шаҳр)
* Бӯстон (шаҳрак, ноҳияи Масчо)
* Бӯстон (деҳа, н. Ҳисор)
* Бӯстон (деҳа, н. Вахш)
* Бӯстон (деҳа, н. Панҷакент)
* Бӯстон (деҳа, н. Шаҳристон)
* Бӯстон (деҳа, н. Кӯшониён)
* Бӯстон (деҳа, н. Ваҳдат)
* Бӯстон (деҳа, н. Турсунзода)
* Бӯстон (деҳа, н. Шаҳринав)
* Бӯстон (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)
* Бӯстон Сулаймонова (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)
* Бӯстон-1 (деҳа, н. Ёвон)‎
* Бӯстон-2 (деҳа, н. Ёвон)‎
* Бӯстон (деҳа, н. Ҷ. Балхӣ)
* Бӯстон (деҳа, н. Фархор)
* Бӯстон (ҷ.Дарқад, н. Фархор)
* Бӯстон (деҳа, н. Мӯминобод)
* Бӯстон (деҳа, н. Дӯстӣ)
* Бӯстон (деҳа, н. Ҷайҳун)
* Бӯстон (деҳа, н. Тоҷикобод)
* Бӯстон (деҳа, н. Рӯдакӣ)
* Бӯстон (деҳа, н. Рашт)
* «Бӯстон» (озмун)‎
* Бӯстон Эшонқулова
Бӯстонафрӯз

**Бӯстонафрӯз**, **бӯстонфурӯз**, **чаманафрӯз**, **чаманфурӯз** () — гунаи гиёҳи алафии яксола аз ыинси ҷинси Celosia ва хонаводаи Amaranthaceae.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш рост (50-125 см қад мекашад), сершохча. Баргаш байзашакл, арғувонӣ ё сабзтоб. Тухмаш майда (вазни 1200—1300 донааш 1 г). Дар Тоҷикистон бӯстонафрӯз аз соли 1941 парвариш карда мешавад. Барои ороиши кӯчаю хиёбон ва гулгаштҳо мувофиқ аст. Дар шароити иқлими ҷумҳурӣ тухмашро охири март дар хоки ҳосилхез мекоранд. Бо мақсади зудтар гул кардан, тухми онро охири феврал дар гулхонаҳо низ коштан мумкин. Тухмӣ баъди 8-10 рӯз неш мезанад. Фосилаи байни ниҳолҳои Б. 15-20 см аст. Бӯстонафрӯз аз аввали тобистон то охири тирамоҳ мешукуфад. Бӯстонафрӯз навъҳои зиёд дорад, масалан, «Century» (баландиаш то 60 см), «Flamingo Feather» (баландиаш то 100 см), «Apricot Brandy» (баландиаш то 50 см), «Fairy Fountains» (баландиаш то 50 см), «Liliput», «Rondo», «Kimono» (баландиашон то 30 см) ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бӯстонқалъа

**Бӯстонқалъа** — шаҳрак дар ноҳияи Кӯшониён. Аз Бӯстонқалъа то маркази ноҳия 11 км, то маркази вилоят 4 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 2897 нафар (2012).

## Аҳолӣ

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, беморхона, маркази саломатӣ, китобхона, боғчаи бачагон, нуқтаҳои савдои хусусӣ ва хидмати маишӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғу токпарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёи Вахш обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Кӯшониён
Гурӯҳ:Ноҳияи Кӯшониён
Бӯта

**Бӯта** (), **мулда** — зарфи хурмашакл ё устувонашакли аз масолеҳи оташбардор ва дергудоз — гилбӯтаи сахтшуда, бӯтахишт сохташуда, ки дар он мис, нуқра, тило, пӯлод ва баъзе дигар филиззотро мегудохтанд.

Бӯтарезӣ дар асри биринҷӣ дар мамлакатҳои Шарқ пайдо шуд. Дар Бухорои асрҳои 18-19 пеш аз зарби танга тило ва нуқраро дар бӯта аз ғашҳо тоза мекарданд. Дар Аврупо ин усул ҳангоми пӯлодгудозӣ (миёнаҳои садаи XVIII) ба вуҷуд омад ва то ибтидои садаи XX истифода шуд. Бӯта баъд аз ихтирои усулҳои барқии филизгудозӣ қариб барҳам хӯрд.

Истилоҳи «бӯта» дар ашъори шоирони форс-тоҷик, мас., Ҳофизи Шерозӣ, ба маънои гудохта шудани зар дар бӯта омадааст:
: Ҳофиз чу зар ба бӯта дарафтоду тоб ёфт,
: Ошиқ набошад он, ки чу зар ӯ ба тоб нест.

Ҳоло дар филизкорӣ, коркарди филиззот (гудозиш, рехтагарӣ, бозпухт, саноати кимиё) ва озмоишгоҳҳои кимиёӣ ба сифати Бӯта косача ва дигар зарфҳоро истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷ. 1. Д., 1969;
* Справочник химика. Ленинград, 1971;
* Мезенин Н. А. Занимательно о железе. М., 1972;
* В. Н. Иванов. Словарь-справочник по литейному производству. М., 1990;
* Азимов А. Ближний Восток. История десяти тысячелетий. М., 2004. .

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Бӯшаҳрӣ

**Бӯшаҳрӣ** () — гули маҳин, як ҷинси бутта, баъзан дарахти қадпасти ҳамешасабз ё хазонрез.

## Гунаҳо
Дар олам қариб 100 намуди бӯшаҳрӣ парвариш карда мешавад, ки аксари онҳо заҳрноканд. Бӯшаҳриро барои ороиш алоҳида-алоҳида ё якҷо мешинонанд. Дар ғурӯшахоки туршиаш баланд нағз месабзад. Намудҳои гуногуни Б. дар кӯҳҳои Осиёи Шарқӣ, Аврупои Ғарбӣ, Амрикои Шимолӣ, Қафқоз, Сибир ва Шарқи Дур дучор меояд. Дар Тоҷикистон Бӯшаҳриро дар боғҳои ботаникӣ мепарваранд. Барги дурушти кӯтоҳдумча, гули дуҷинсаи қифшакли зард, гулобӣ ё бунафш, меваи панҷпалла, тухми майда (дарозиаш 0,5-2 мм) дорад. Аз тухму қаламча зиёд мешавад. Дар тибби халқӣ ҷӯшобаи барги баъзе намудҳои Бӯшаҳрӣ, мас., Бӯшаҳрии зарин (Rh. aureum), Бӯшаҳрии қафқозӣ (Rh. caucasicum), Бӯшаҳрии даури (Rh. dauricum)-ро барои рафъи табларза, дарди сар ва бехобӣ, ҳамчун маводди маҳви бактерияҳо ва давои пешоброн кор мефармоянд. Гули бӯшаҳрӣ сершаҳд буда, асали он хушбӯй аст. Дар таркиби баъзе анвои Бӯшаҳрии андромедотоксин (родотоксин) ёфт шудааст, ки фаъолияти ҳуҷайраҳои мағзи сарро фалаҷ месозад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бӯяки нор

**Бӯяки нор** — як навъ ангури маҳаллӣ, ки селексияи халқист. Токаш зудсабз, навдаҳояш дароз, навдаҳои яксолааш бӯри сурхтоб. Баргаш калони гирда (дарозиаш 19 см, бараш 18,5 см), 3–5-парраи қифмонанд, рангаш сабзи тира, бепашмак, думчааш кӯтоҳи бунафш. Гулаш дуҷинса. Хӯшааш калони махрутшакл (дарозиаш – 25 см, бараш – 9–12 см, вазнаш – 300 г). Ғужбаш миёна (16–17 мм), гирда, сабзи сафедтоб (2 тухм дорад). Ғужмаш чандир, мумпардаи маҳин дорад. Гӯшташ хамираки сероб. Вазни 100 дона ғужбаш 162–241 г. Охири август ‒ аввали сентябр мепазад. Дар таркиби он 25–26% қанд, 4,5–5 г/л туршӣ мавҷуд аст. Давраи нашваш 148–160 рӯз. Меваашро тар мехӯранд, дар истеҳсоли шароб истифода мебаранд. Ба сармо, хушкӣ ва шӯрии замин чандон тобовар нест. Дар заминҳои куҳнашудгор ва лалмӣ ҳосили баланд медиҳад. Аз касалии гарда ва кирми баргпечаки хӯшаи ток зарар мебинад.

## Нигаред
* Бӯяки холдор
* Ангур
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Гурӯҳ:Токпарварӣ
Гурӯҳ:Меваҳо
Бӯяки холдор

**Бӯяки холдор** — як навъ ангури маҳаллӣ; селексияи халқист. Токаш зудсабз, ҳангоми 8–12 буғум монда буридани навдаҳо ҳосилаш зиёд мешавад. Баргаш калони гирда (дарозиаш 22 см, бараш 20 см), 3–5-парраи камчок, рӯйи баргаш суфтаи ҷилодор, рангаш сабзи баланд, чинҳои калон дорад (бо ин аломат аз бӯяки нор фарқ мекунад). Гулаш дуҷинса. Хӯшааш махрутшакл (дарозиаш 16–26 см, бараш 14–16 см), шингилҳои болоиаш калон; вазни хӯшааш 200–280 г. Ғужбаш миёнаҳаҷми лунда (дарозиаш 16 мм, бараш 15 мм), сафеди хиратоб, холҳои қаҳваранг дорад. Ғужмаш тунуки чандир, гӯшташ хамираки сероб. Ҳангоми пухтан 24–26% қанд ва 4–6 г/л туршӣ дорад. Давраи нашваш 189–165 рӯз; миёнаҳои май гул карда, охири август мепазад. Асосан дар токзори куҳнабунёд якҷо бо навъи бӯяки нор мерӯяд. Аз ҳар га 65–80 сентнер ҳосил мерӯёнанд. Ҳосилашро тар мехӯранд, барои истеҳсоли афшура ва шароб истифода мебаранд. Аз сармо ва касалии гарда зарар мебинад.
## Нигаред
* Бӯяки нор
* Ангур

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Гурӯҳ:Токпарварӣ
Гурӯҳ:Меваҳо
Пипхат Апирактанакорн

**Пипхат Апирактанакорн** (, номи аслӣ — พิพัฒน์ อภิรักษ์ธนากร) — ҳунарпешаи машҳури Таиланд. Ҳамсараш Сирапхан Ваттаначинда () мебошад.

## Филмшиносӣ

* Шесть (2004)
* Телохранитель (2004)
* Лесные наблюдатели (2003)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Таиланд
Бандитизм

**роҳзанӣ**(порсӣ:راهزنی) ё **Бандитизм** (аз итол. banda – даста, гурӯҳ) — ҷинояти равонашуда ба муқобили бехатарӣ ва тартиботи ҷамъиятӣ тавассути дастаи иборат аз ду ва ё бештар нафар аст, ки мақсадаш ҳамла ба шаҳрвандон ва ё ташкилот барои аз худ намудани дороии онҳо мебошад. Аломатҳои даста (банда) дар КҶ ҶТ (қисми 1, моддаи 186) нишон дода шуда, мазмуни он дар Қарори Пленуми Суди Олии Тоҷикистон аз 26 июни 1987 «Дар бораи амалияи судӣ оид ба парвандаҳои бандитизм» баён гардидааст.

Бандитизм ба ҷинояти махсусан хавфнок дохил мешавад. Дастаи бандитизм маъмулан гурӯҳи муташаккили ба таври доимӣ амалкунандаи ҷинояткор мебошад, ки барои ба амал баровардани ниятҳои нопоки худ бо барномаи пешакӣ тарҳшуда ҳамла ба шаҳрвандон ё ташкилотро бо омодагии пешакӣ ба амал мебарорад. На фақат иштироки бевоситаи аъзои гурӯҳ, балки таъминкунандагони маблағ, силоҳ, воситаи нақлиёт, ҷустуҷӯи шахси (ташкилот)-и мавриди ҳуҷум ва ғ. низ ширкаткунандаи амали бандитизм  маҳсуб мешаванд. Барои ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашидани ширкаткунандагони даста баёноти як нафари он кофӣ аст. Ашхосе, ки аз вазифаи ишғолнамуда сӯистифода карда, ба бандитизм  машғул мешавад ва ретседивистони хавфнок ё махсусан хавфноке, ки амали бандитизмро анҷом медиҳанд, мувофиқи нишондоди моддаи 186 КҶ ҶТ (қисмҳои 1 ва 2) ва дар ҳолатҳои вазнинкунандаи бандитизм  мувофиқи қисми 3 моддаи мазкур ҷазо дода мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Маҳмудов М. А. Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ. Д., 2009
* 

## Сарчашма
*
Бӯстон (шаҳрак, н. Масчо)

**Бӯстон** (собиқ Янтоқ) — шаҳрак, маркази ноҳияи Мастчоҳ. Аз Бӯстон то шаҳри Хуҷанд 59 км, то истгоҳи роҳи оҳани Бекобод 43 км. Аз Бӯстон роҳи автомобилгарди Хуҷанд — Тошканд мегузарад. Аҳолиаш 12300 нафар (2012).

## Аҳолӣ

## Иқтисод
Дар Бӯстон коллеҷи кишоварзӣ, литсейи касбӣ-кишоварзӣ, омӯзишгоҳи омӯзгорӣ, мактаби санъат, 5 мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, 2 боғчаи бачагона, 4 мағоза, 2 ошхона, 2 чойхона, нуқтаи хидмати маишӣ, 2 муассисаи фарҳангӣ-фароғатӣ, 2 бунгоҳи тиббӣ, 2 дорухона, беморхона, дармонгоҳ, беморхонаи пешгирии касалиҳои сил, 2 китобхона мавҷуд аст. Дар Бӯстон идораи хоҷагии ҷангал, ҷамъияти матлубот, раёсати умури кишоварзӣ, пойгоҳи нақлиётӣ (автобаза), муассисаи нигоҳдории роҳҳои худрав, ситоди ҳолатҳои фавқулода, шуъбаи маориф, комиссариати ҳарбӣ, шуъбаи корҳои дохилӣ, идораи суди ноҳиявӣ, прокуратура, муассисаи серсоҳаи хоҷагии манзилӣ-коммуналӣ, идораи нозироти андоз, шуъбаи омор, сабти асноди ҳолатҳои шаҳрвандӣ, ассотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонии «Рӯдакӣ» ва «Сино», заводи пахта, заводи равғанкашӣ, корхонаи истеҳсоли обҳои ташнашикани «Чашмасор», ҶММ ба номи Ҳасан Абдулов, ҶММ «Музаффар» ва «Дорис» фаъолият мекунанд. Дар маркази шаҳрак барои хотираи шаҳидони ҶБВ лавҳаи ёдгорӣ гузошта шудааст. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, зироаткорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо ба воситаи наҳри «Тоҷикистони Советӣ» аз дарёи Сир обёрӣ мешаванд.

## Нигаред низ
* Бӯстон (шаҳр)

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ноҳияи Масчо
Гурӯҳ:Ҷамоати шаҳраки Бӯстон
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини вилояти Суғд
Бӯстон (деҳа, н. Шаҳристон)

**Бӯстон** (собиқ *Ишқилӣ*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Шаҳристони ноҳияи Шаҳристон. Аз Бӯстон то маркази ҷамоат 14 км, то маркази ноҳия 14 км; роҳ мошингард. Аҳолиаш 333 нафар (2017).

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, сартарошхона, 3 нуқтаи савдои хусусӣ ва нуқтаи хидмати маишӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз оби чашмаи Ғайматабобо обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳристон
Гурӯҳ:Ҷамоати Шаҳристон
Бӯстон (деҳа, ҷ. Дарқад, н. Фархор)

**Бӯстон** (то соли 1986 *Навободи Нав*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дарқади ноҳияи Фархор. Аз Бӯстон то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 13 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 810 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Бунгоҳи тиббӣ, 2 осиёб, масҷиди панҷвақтаи Бибитошгул ва 8 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Деҳа мактаб надорад. Талабагон дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Бунафша таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, чорводорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо аз дарёи Панҷ ба воситаи наҳр обёрӣ мешаванд.

Мувофиқи иттилои сокини Бӯстон Қувват Пиров аҳолии Бӯстон солҳои 1963—1965 аз деҳаи Навободи Куҳна (ҳозира Бунафша) кӯчида омада, деҳаи Навободи Нав (ҳозира Бӯстон)-ро дар ҳайати колхози ба номи Калинин (минбаъд ба номи Амиршо Ҳасанов) ташкил кардаанд. Айни замон дар ҳудуди Бӯстон 340 хоҷагии деҳқонии хурди инфиродӣ ва хоҷагии деҳқонии «Тоҳир» мавҷуд мебошанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Фархор
Гурӯҳ:Ҷамоати Дарқад
Бандина

**Бандина** дар токдорӣ — масолеҳест, ки барои ба хавоза бастани тана ва навдаву хадраи ток истифода мешавад. 

Лифи зирфун, навдаи бед, пӯстлохи хадраи туту фундуқ, ғеша, илғай, най, пояи ҷавдор, юнучқа, зағир, лифофаи сӯтаи ҷуворимакка ва ғ., инчунин канаб, латта ва плёнкаи полиэтилениро чун Б. истифода мебаранд. Б.-ро бо мақсади мулоиму устувор шуданаш қабл аз истифода тар мекунанд. Саноат барои бастани ток ашёи гуногун (ҳалқа, даста, сими коғазпеч) мебарорад. Дар баъзе мамлакатҳо танаву шохҳои токро ба тасмаи пластмассӣ мебанданд. Вобаста ба тарзи бастан (хушк ё тар), талабот ба Б. гуногун аст. Аснои хушкбандӣ тана, шохаҳои бисёрсола, дастакҳои ғафс ва навдаҳои борвар ба сим ё сутун баста мешаванд. Дар мавриди тарбандӣ навдаву хадраҳои сабзро мебанданд. Дар давраи нашв навдаҳоро, одатан, 2–3 бор мебанданд: бори аввал қабл аз гул, вақте ки навдаҳо аз симтаноби дувум гузаштаву қисми ба тана наздикашон сахт мешавад (дарозиашон 40–50 см); бори дувум – вақте ки навдаҳо аз симтаноби севум мегузаранд (дарозиашон 75–80 см); бори севум навдаҳоеро мебанданд, ки аз нашв ақиб мондаанд. Навдаҳоро 1–2-тоӣ озод бастан лозим аст. Дар асари нодуруст бастани онҳо имконияти ҷабидани моддаҳои ғизоӣ коҳиш ёфта, хӯшагулҳо гардолуд намешаванд ва ҳосил кам мегардад. Ба хавоза бастани шоху навда имкон медиҳад, ки ток аз таъсири шамол ва нигоҳубин осеб наёбад. Бастани ток боиси нашву серҳосилӣ мегардад, хадраҳои сабзро аз сармо муҳофизат мекунад, ба пайдоиши касалиҳои занбӯруғӣ монеъ мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Токпарварӣ
Бану Мӯсо

**Банӣ Мусо**, ё **Бану Мусо** () — писарони Мӯсо ибни Шокири Хуросонӣ: Муҳаммад, Аҳмад ва Ҳасан, донишмандони машҳури эронитабор (а. 9), ки дар инкишофи илмҳои риёзӣ, табиатшиносӣ ва назарияи мусиқӣ нақши бузурге гузоштаанд. Муаллифи «Таъриху-л-ҳукамо» — Қифтӣ менависад, ки Мусо ибни Шокир аз Хуросон буда, дар овони ҷавониаш роҳзаниву авбошӣ мекардааст. Бо ҳокими Хуросон Маъмун (786—833) шиносоӣ пайдо карда, ба ӯ наздик мешавад. Пас аз сар задани ҷанги шаҳрвандӣ Маъмун (с. 813) Бағдодро гирифта, халифа мешавад ва Мусо ибни Шокир бо Маъмун ба Бағдод мекӯчад. Ӯ дар Бағдод илми нуҷумро омӯхта мунаҷҷими машҳури замон мешавад. Пас аз фавти Мусо ибни Шокир Маъмун ба писарони ӯ мурооти бисёр мекунад.

Банӣ Мусо дар «Байтулҳикма»-и Бағдод фаъолият доштанд. Бародари калонӣ Абуҷаъфар Муҳаммад ба ҳандаса, нуҷум, мусиқӣ ва мантиқ, бародари миёна Аҳмад бештар ба «илми ҳийал» (механика) ва бародари хурдӣ Ҳасан ба ҳандаса машғул буданд.

Бино ба маълумоти «ал-Феҳрист»-и Ибни Надим, Банӣ Мусо дар роҳи андӯхтани дониш сарфи молро дареғ надоштанд. Ибни Юнус дар «Зиҷи кабири Ҳокимӣ» аз шаш расади Банӣ Мусо ёд мекунад. Абурайҳони Берунӣ дар «Осору-л-боқия» ба зиҷҳои Банӣ Мусо баҳои баланд дода, онҳоро аз нодирони асри худ мешуморад. Чунончи, бино ба қавли Берунӣ, Муҳаммад ва Аҳмад с. 857 дар Рай қимати баландтарин (79°22´) ва пасттарини (32°13´) Офтоб ва аз рӯйи ин ду қимат майли эклиптикаро (23° 34´ 30´´) ҳисоб карданд. Онҳо трисексияи кунҷ ва бо ёрии тор кашидани эллипс, қимати π (пи) ва ҳалли муодилаи -ро медонистанд. Рисолаҳои зерин намунаи осори Банӣ Мусо маҳсуб мешаванд: «Муқадамот китобу-л-махрутот» ("Шарти муқаддима бар китоби «Бурришҳои махрутӣ»), «Китоб маърифат масоҳа ал-ашколу-л-басита ва-л-курийа» («Китоб дар маърифати ченкунии шаклҳои мусаттаҳ ва куравӣ»), «Китобу-л-ҳийал» («Китоб дар илми ҳилаҳо», яъне механика), «Китоб фӣ карастун» («Китоб дар бораи тарозуҳои фишангӣ»), «Рӯъёу-л-ҳилол ало раъй Аби Ҷаъфар Муҳаммад ибни Мусо ибни Шокир» («Намудории моҳи нав аз назари Абуҷаъфар Муҳаммад ибни Мусо ибни Шокир»), «Китоб фӣ амалу-л-устурлоб» («Китоб андар сохти устурлоб») ва ғ., ки дар китобхонаҳои дунё маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бану Саббоҳ

**Банӣ Саббоҳ** (), **Бану Саббоҳ** — писарони Саббоҳ, бародарони мунаҷҷими эронитабор (асри 9): Муҳаммад, Иброҳим ва Ҳасан, ки дар рушди илми нуҷум хидмати арзанда кардаанд.

Бо номи Массоҳ (Али ибни Юсуфи Қифтӣ, «Таъриху-л-ҳукамо») ва Аҳкомӣ (Ибни Надим, «ал-Феҳрист») ёд мешаванд. Қифтӣ Банӣ Саббоҳро аз ҷумлаи мунаҷҷимони маъруф ва нависандагони осори нуҷумӣ донистааст.

## Таҳқиқот
Таҳқиқоти Банӣ Саббоҳ дар бораи чигунагии ҳаракати Офтоб тибқи назарияи заминмарказии Батлимус ба донишмандони баъдина таъсири зиёде дошта, онҳо дар баъзе асарҳои нуҷумиашон аз эшон ёдоварӣ кардаанд. Муҳимтарин таҳқиқоти нуҷумии аз Банӣ Саббоҳ боқимонда, ки мунаҷҷимони баъдина (Абурайҳони Берунӣ, Абунасри Ироқ) назарҳои мухталиф кардаанд, кӯшиши Муҳаммад дар бораи ҳисоби вусъати машриқ («саъату-л-машриқ») аст. Барои ин мақсад Муҳаммад аз ду равиш (метод) истифода карда, онҳоро «ватари мустахраҷ» ва «амуд» номидааст. Ба навиштаи Берунӣ «…Муҳаммад дар рисолааш „саъату-л-машриқ“-ро ба тариқи ҳисоб ва на ба тариқи бурҳон ба даст оварда, ки ин амали ӯ мубтанӣ бар тасоҳил ва ғайри таҳқиқ аст. Чаро ки масири Хуршедро дар замонҳое мусовии баробар дониста, дар ҳоле ки ин гуна нест». Ӯ равиши дигареро низ ба Муҳаммад нисбат медиҳад, ки Абунасри Ироқ истифода карда, дар асари «Рисолатун фӣ-л-бароҳин ало амал Муҳаммад ибн Саббоҳ фӣ имтиҳон-уш-шамс» ба баррасии равиши Муҳаммад пардохтааст. Равиши Муҳаммад дар ҳисоби «саъату-л-машриқ» иборат аст аз қавсе аз доираи уфуқ, ки бештарини дуршудагии маҳалли тулӯи Офтобро нисбат ба маҳалли тулӯи он дар яке аз эътидолайн нишон медиҳад. Ба ҳалли ин масъала донишмандони замону макони гуногун машғул буданд (мас., Витрувий, Батлимус, Абунасри Ироқ). Равиши Муҳаммад дар асоси расадҳои сегонае тарҳрезӣ шудааст, ки ду шарти асосии онҳо риояти анҷом шудани онҳо дар фосилаҳои замони мусовӣ ва дар як фасли сол аст. Дар ин равиш қавси тулӯи Офтоб дар се навбат ба фосилаҳои сирӯза нисбат ба маҳалли тулӯи он дар эътидоли баҳорӣ (ё тирамоҳӣ) чен карда мешавад.

## Осор
Аз осори Банӣ Саббоҳ аз Муҳаммад асаре ба номи «Рисолат фӣ амал-ис-соъоту-л-мабсутун би-л-ҳандаса фӣ айй иқлими ардат» боқӣ мондааст, ки нусхае аз он дар Китобхонаи ал-Юсуфияи Туркия нигоҳдорӣ мешавад. Дар ин асар Муҳаммад миқдори майли куллии Офтобро 23°35ʹ муайян кардааст, ки мутобиқи нишондодҳои имрӯза аст. Асарҳои дигари зеринро ба Банӣ Саббоҳ мансуб медонанд: «Рисолат фӣ имтиҳон-ил-мавзеъ-уш-шамс ва майлҳо ва саъатун машриқҳо ва каммаятун масирҳо», «Китоб амал нисф-ун-наҳор», «Бурҳону санъату-л-устурлоб», «Рисолатун фӣ санъат-ир-рухом», «Зиҷи мухтареъ», «Ал-амал би-з-зот-ил-ҳалақ», «Китобу-л-кура» ва «Китоб фӣ-л-ашкол ва-л-масоҳот».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*.دانشنامۀ جهان اسلام. ج۴.تهران، ۱۳۷۷

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мунаҷҷимони эронӣ
Ҳасан Банно

**Ҳасан Банно** (; 14 октябри 1906, Маҳмудия, Буҳайро, Миср — 12 феврали 1949, Қоҳира) — исломшинос, муассиси Ҷамъияти «Ихвону-л-муслимин».

## Зиндагинома
Дар мадрасаи «Дору-л-улум»-и Қоҳира таҳсил кардааст. Аввал ба таълиму тарбия машғул буда, баъдан, дар шаҳри Исмоилия, иқомат карда, ба таъсиси Ҷамъияти «Ихвону-л-муслимин» пардохт. Хонаи ӯ аввалин ҷойи ҷамъшавии аъзои ҷамъият (ихвон) буд. Ҳасан Банно лақаби «Муршиди Ом»-ро касб карда, бо пайравонаш дар шаҳру деҳоти гуногуни Миср ба тарғибу ташвиқи ақидаҳояш машғул гардид. Хидмати Ҳасан Банно дар он зоҳир мегашт, ки барои ҷамъияти ташкилкардааш дар ҳар шаҳре қароргоҳе таъсис медод, ки ҷойи ҷамъшавӣ ва фаъолияти аъзо мешуд. Ҳасан Банно муддате дар Донишкадаи духтаронаи шаҳри Исмоилия кор кард ва пас аз он ба Қоҳира барои мударрисӣ даъват шуд. Дар Қоҳира ҷамъияти мазкур газетаеро нашр намуданд. Ҳангоми сар задани низои фаластиниён бо яҳудиён «Ихвону-л-муслимин» як гурӯҳ ихтиёриёнро ба ҷанг сафарбар намуд. Ҷамъияти мазкур тадриҷан ба корҳои сиёсии мамлакат дахолат мекардагӣ шуд ва аз ин рӯ, ҳукумати Миср фаъолияти ҷамъиятро манъ кард. Баъди оғоз ёфтани амалиёти террористии аъзои «Ихвону-л-муслимин», таъқиби онҳо сар шуд. Аксари сарварони ин ҷамъият ба Сурия паноҳ бурданд. Ҳасан Банно бо дасти шахсони номаълум ба қатл расид. Ёддоштҳои ӯ баъди вафоташ бо унвони «Ёддоштҳои даъват ва диоят» нашр гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Бӯстон (деҳа, н. Муъминобод)

**Бӯстон** (собиқ *Шулдуқ*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Деҳи Баланди ноҳияи Муъминобод. Аз деҳа то маркази ноҳия 7 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1723 нафар (2013).

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, бунгоҳи тиббӣ ва 2 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ. Заминҳо аз обанбори Муъминобод тариқи дастгоҳи обкашӣ обёрӣ мешаванд. Профессор Ҷамил Пириев дар ҳамин деҳа ба дунё омадааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Муъминобод
Гурӯҳ:Ҷамоати Деҳибаланд
Банокат

**Банокат** () **Бинокас**, **Банокос**, **Фанокат** — шаҳри қадимии бузурге буд дар Мовароуннаҳр марбут ба давлати Чоч (Шош).

Ба суғдӣ ин шаҳр ба унвони Бинкат ва баъзан Бункат (яъне пойтахт) ёд шудааст. Харобаҳои Банокат охири садаи 19 дар канори соҳили рости Сайҳун (Сирдарё), андаке болотар аз резишгоҳи дарёи Оҳангарон (Ангрени ҳозира), ҳафр шудаанд. Азбаски шаҳр манзалати стратегӣ, маркази тиҷорат (роҳи асосии Суғд – Чоч – Ҳинд – Хитой аз он убур мекард) ва аҳолии бисёр дошт, монанди диг. шаҳрҳои қадим ҷиҳати ҳифозат аз ҳамлаҳо ва ғоратгариҳои хешу бегонагон гирдогирди онро хандақи чуқуре кандаанд. Шаҳристони Б. қад-қади соҳили дарё тахминан ба 800–900 м тӯл дорад. Работи калонмасоҳати Банокат аз Ш. бо девори мустаҳками паҳнбар иҳота шуда, 18 адад бурҷ доштааст. Дар ибт. интишори дини ислом Банокат ба авҷи олии равнақаш расида буд, ҳарчанд аз ин пештар ҳам аз марказҳои муҳимми савдои Суғд маҳсуб мегардид. Ибт. соли 1220 лашкари сершумори муғул Банокатро, пас аз муҳосираи тӯлонӣ, забту харобу валангор кард. Соли 1392 Темур онро аз нав барқарор, работи қадимиро бо девори мустаҳкам иҳота ва ба номи писараш Шоҳрух Шоҳрухия номгузорӣ кард. Қисме аз биноҳои боқимондаи Банокат асрҳои 16–17 қалъаҳои мулки Тошканд ба ҳисоб рафта, ворисони хонҳои Тошканд дар онҳо зиндагӣ мекарданд. Ҳоло деворҳои мудофиавии қисмати шарқӣ ва хандақҳояшон маҳфуз мондаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Бартольд В. В. Соч.. Т. 3. М., 1965;
* Буряков Ю. Ф. О втором караванном пути из Согда в Шаш // Общественные науки в Узбекистане. Ташкент, 1972;
* Неъматов Н. Давлати Сомониён. Д., 1989.
* ابن خردادبه. المسالک و الممالک. لیدن، ۱۹۲۷؛ 
* مقدسی. احسن التقاسیم. بیروت، ۱۴۰۸.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои қадимӣ
Абусулаймони Банокатӣ

**Абусулаймони Банокатӣ** (, *Абусулаймон Фахруддин Алӣ ибни Абулфазл Довуд ибни Муҳаммад*; ? – тақр. 1329) — муаррих ва и форс-тоҷик, мулаққаб ба «**Фахри Банокатӣ**». 

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Банокат – шаҳре дар Мовароуннаҳр аст, ки баъдҳо Шоҳрухия ном гирифт. Падараш Тоҷуддин аз уламои дин буда, писараш Фахруддинро ҳамчун марди шоиру донишманд тарбия кардааст. Банокатӣ соли 1301 дар дарбори хони муғул Ғазанхон ба мақоми фахрии Маликушшуаро расидааст. Бағдодӣ девони ашъореро ба ӯ нисбат додааст. Банокатӣ муаллифи асари арзишманди таърихии «Равзату-л-албоб фӣ таворихи-л-акобир ва л-ансоб» ё худ «Таърихи Банокатӣ»-ст, ки таълифашро с. 1317 ба охир расондааст. Ин китоб мазмунан талхиси «Ҷомеъу-т-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ бошад ҳам, ҳадафи тадвини матолиби он фарқ дорад. «Таърихи Банокатӣ» дорои 9 фасл буда,  таърихи умумии ҷаҳон, аз офариниши олам то авоили рӯзгори муғулро дар бар мегирад. 

Тақр. ниме аз китоб аз таърихи ақвоми ғайримусулмон – яҳудиён, аврупоиҳо, ҳиндуён, чиниҳо ва муғулҳо баҳс мекунад. Огоҳиҳое, ки дар бораи ин қавмҳо ироа медорад, дар заминаи маълумоти манбаъҳои муътамади гузашта нигориш ёфтаанд. Мас., дар «Ҷомеъу-т-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ танҳо ишорае ба таърихи подшоҳони чинӣ ироа шудааст, дар ҳоле ки дар таърихи Банокатӣ 36 табақаи подшоҳони Чин (то ба рӯйи кор омадани Чингиз) шарҳ дода шудааст. Давлатшоҳи Самарқандӣ навиштааст, ки «Таърихи Банокатӣ» дар таборшиносии мардуми Чин, Ҳинд ва яҳуду императории Рум суханони бисёре дар бар дорад ва ҳеч муаррихе монанди вай ин матолибро шарҳ надодааст. 

Соли 1677 Мюллер бахши ҳаштуми «Таърихи Банокатӣ»-ро дар Берлин ба унвони нодурусти «Таърихи чиниёни Абдуллоҳи Байзовӣ» чоп кард. Вестон онро ба англисӣ тарҷума карда, дар Лондон ба чоп расонд. Баъдтар Котемер фаҳмид, ки иштибоҳ дар таъкиди номи муаллиф рафтаасту «собит» намуд, ки бахше аз «Таърихи Банокатӣ»-ст. Эдвард Браун муътақид аст, ки дар ҳеч китоби таърихи пеш аз Банокатӣ таълифгардида ин ҳама огоҳию ишора ба сарзаминҳою ҷамъиятҳо ва рӯйдодҳои таърихӣ дида нашудааст. «Таърихи Банокатӣ» ба забонҳои русӣ, англисӣ, лотинӣ, фаронсавӣ, ӯйғурӣ тарҷума ва нашр шудааст. Соли 1969 дар Теҳрон аз чоп баромадааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Доиратулмаорифи бузурги исломӣ. Ҷ. 4. Т., 1381 ҳ. ш.;
* Донишномаи ҷаҳони ислом. Ҷ. 4. Т., 1998; Осорофаринон. Ҷ. 2. Т., 2005.

## Сарчашма
*
Бӯстон (деҳа, н. Дӯстӣ)

**Бӯстон** (деҳа, н. Дӯстӣ) (собиқ Донашикан) — деҳа дар деҳоти Нури Вахши ноҳияи Дӯстӣ. Аз Бӯстон то маркази ноҳия 25 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 2956 нафар (2013). Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, боғдорӣ, чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Вахш ба воситаи насосҳои обкаш обёрӣ мешаванд. Аҳолиаш солҳои 1963–65 аз ноҳияи Сарбанд (собиқ Калининобод) муҳоҷир шудаанд.

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Дӯстӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Нури Вахш
Банорас

**Банора́с** — навъи матоъест, ки тораш абрешиму пудаш аз риштаи пахтагӣ мебошад.

Ду навъи «Банорас». маълуманд: одӣ ва олӣ. Ба ҳар панҷ нахи тори навъи одии он як нахи кабуди баланд ҳамроҳ мешавад. Пудаш бояд аз ресмони кабуд бошад. Навъи олии «Банорас». «Нуқракӯб» ном дошта, ба ҳар 12 нахи тори он як нахи кабуди баланд ҳамроҳ мешавад ва пудаш аз ресмони сафед таҳия мегардад. Асли номи ин матоъ аз Банораси Ҳиндустон аст. «Банорас». дар бисёр шаҳрҳои Осиёи Миёна маъмул буда, аз он бештар ҷома медӯзанд. Ҳоло «Банорас».-ро дар коргоҳҳои махсуси истеҳсолӣ бофта аз он ҷома ва анвои дигар либосҳои миллӣ медӯзанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои матоъ
Банотуннаъш

**Банотуннаъш** ( – «банот» ҷамъи «бинт» – духтар ва дар маънои маҷозӣ аз калимаҳои «ҳамсохт», «ҳамто», «ҳамҳайат» ва «наъш» – тани беҷон, ҷасад; инчунин, «пешвои духтарони сӯгвор» низ вомехӯрад) —  номи ду бурҷи маъруф: **Банотуннаъши Кубро** (Дубби Акбар) ва **Банотуннаъши Суғро** (Дубби Асғар) дар илми нуҷум.  

Дар Дубби Акбар чор ситора «наъш» ва се ситораи дигар «банот» номида мешуд. Дар Авесто ба сурати «Haptā aranga» ва дар форсии миёна «Hafto rang» омадааст. Дар забони форсии тоҷикӣ чун «Ҳафтваранг» ё «Ҳафт авранг» («Ҳафт авранги меҳин» ва «Ҳафт авранги кеҳин»), «Ҳафт хоҳарон», «Ҳафт духтарон», «Ҳафт бародарон», «Ҳафт додарон», «Ҳафт тахт», «Сарири фалак» истифода мешавад; 

* яке аз суварот (образҳо) дар адабиёти классикии форс-тоҷик, ишора ба галаситораи Ҳафтдодарон. Чунонки Абдурраҳмони Ҷомӣ гуфтааст:

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Банотуннаъш
Банотуннаъш (ситора)

**Банотуннаъш** ( – «банот» ҷамъи «бинт» – духтар ва дар маънои маҷозӣ аз калимаҳои «ҳамсохт», «ҳамто», «ҳамҳайат» ва «наъш» – тани беҷон, ҷасад; инчунин, «пешвои духтарони сӯгвор» низ вомехӯрад) —  яке аз ҳафт ситораи бурҷи Дубби Акбар ( UMa /  Ursae Majoris), ки бо номҳои **Бенетнаш** ва **Алкаид** низ ёд мешавад. 

Банотуннаъш сеюмин ситораи мунири бурҷ ва 35-умин дар осмони ситоразор буда, аз Офтоб дар масофаи 101 с. р. (30,9 пк) ҷойгир шудааст. Радиуси Банотуннаъш 1,8, равшаноиаш 700, массааш 6 маротиба аз Офтоб бузург ва чархишаш 200 км/с аст. Ҳарор. сатҳи Банотуннаъш 22000 К буда, ба ситораҳои пурҳарорат мансуб аст ва бо чашм мушоҳида мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Банотуннаъш
Фредерик Бантинг

Сэр **Фре́дерик Грант Ба́нтинг** (; 14 ноябри 1891, Аллистон — 21 феврали 1941, Нюфаундленд) — корандомшинос ва пизишки конодоӣ.

Соли 1923 ҳамроҳи Ҷон Маклеод барои кашфи ҳормони инсулин бо Мукофоти нобелӣ дар соҳаи физиология ва тиб сарфароз гардидааст. 14 ноябр (рӯзи таваллуди Бантинг) Рӯзи байналмилалии мубориза алайҳи диабет эълон гаштааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Банҷармасин

**Банҷарма́син** () — шаҳри калонтарин ва маркази маъмурии музофоти индонезиии Калимантани Ҷанубӣ.

## Таърих
Хонии феодалӣ (салтанат) дар қисми ҷан. шарқии ҷаз. Калимантар (Борнео) дар садаҳои 12-19. Дар садаи XII аз тарафи Ампу Ҷатмӣ, ки аслан аз Ҳиндустон омада буд, таъсис ёфтааст. Аз садаи XIV тобеи империяи Маҷопаҳит (1293 — тақр. 1520) буд. Дар аввали садаи XVI ба тобеияти Демак — хонигарии мусулмонии Яваи Индонезӣ гузашт. Дар садаи XVII ширкати ҳолландии Ост-Индия (1602—1798) ба Банҷармасин чанд экспедитсия ташкил ва баъзе шартномаҳои берун аз ҳуқуқро пешниҳод карда, соли 1787 ба сарварии хонигарӣ одами худро пешниҳод намуд, ки тарафдори сарварии ширкати Ост-Индия буд. Дар нимаи дувуми садаи XIX шӯриши бузурги зидди ҳолландӣ («Ҷанги Банҷармасин») шурӯъ шуда, соли 1860 ҳокимияти султонӣ умури идораи хонигарӣ барҳам дода, ба дасти маъмурияти ҳолландиҳо гузашт ва Банҷармасин яке аз ноҳияҳои атрофии ҷанубу шарқии Борнео гардид. Ҳаракати зидди ҳолландӣ бо баъзе таваққуфу танаффусҳо, то аввали садаи XX давом кард. Банҷармасин аз соли 1945 яке аз қисмҳои кишвари Индонезия ҳисобида мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Банҷикас

**Банҷикас** () — шаҳр ё шаҳраки асримиёнагӣ.

## Таърих
Доир ба тобеияти Банҷикас дар байни муаррихони асрҳои миёна ва замони ҳозира ақидаи ягонае ба назар намерасад. Муаллифи «Ҳудуду-л-олам» таъкид кардааст, ки «Варғсар ва Банҷикас ду шаҳраканд аз Самарқанд, бар лаби рӯди Бухоро (бино) ниҳода». Истахрӣ дар рафти тавсифи тавобеи Самарқанд топоними Банҷикас-ро ёдовар гардида, вақти зикри шаҳрҳои ноҳияи Усрушана номи Нуҷикасро ба кор бурдааст, ки шояд ҳазфи хаттот бошад. Муаллифи «Ҳудуду-л-олам» низ вақти ёдкарди шаҳракҳои Самарқанд гунаи Банҷикас, вале вақти тазаккури тавобеи Самарқанд шакли «Навинҷкас»-ро ба кор бурда, таъкид менамояд, ки Навинҷкас қасабаи Сурушана асту мустақарри мири ин ноҳият …". В. В. Бартолд Банҷикасро яке аз 12 рустои Самарқанд зикр карда, онро аз шаҳрҳои Усрушана ба қалам медиҳад ва ин ақидаро Н. Неъматов ва Нодири Каримиён пайравӣ менамоянд. Ле Стренҷ Банҷикас-ро дар радифи рустоҳои умдаи Самарқанд ба шумор меорад. Саид Нафисӣ Банҷикас-ро дар бахши тавобеи Самарқанд ёдовар шуда, аз ҷумлаи «қуроъу» қасаботу шаҳрҳои кӯчак" меҳисобад. Таҳлилу муқоисаи маводди ҷуғрофӣ нишон медиҳад, ки дар даврони Сомониён баробари Банҷикас боз мавзее мавсум ба «Нунҷикас» низ вуҷуд доштааст, ки маркази вил. Усрушана будааст. Банҷикас ё Бунҷикас ё Нунҷикас, ба гунаи ду вожаи наздикталаффуз, пароними Фараб ё Фарабр аст, ки бо вуҷуди тобеи Бухоро будани ҳар ду, дар ифодаи мавзеъҳои мухталифи шаҳри мазкур омадаанд. Ле Стренҷ низ тафовути ин топоним-пароними номбурдаро ёдрас карда, афзудааст, ки хонандагон набояд Бунҷикас, маркази Усрушанаро бо Банҷикас, ки дар ховари Самарқанд аст, махлут кунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Бартолд В. В., Сочинения. Т. 1. М., 1963;
* Неъматов Н. Давлати Сомониён. Д., 1989;
* Абдуллоев С. Ҷуғрофиёи таърихи давлати Сомониён. Х., 2001;
* Абдуллоев С.. Фарҳанги Сомониён. М., 2001;
* نفیسی سعید. محیط زندگی و احوال و اشعار رودکی. تهران، ۱۳۳۶؛
* احمد رنجبر. خراسان بزرگ. تهران، ۱۳۶۳؛
* استخری. ممالک و مسالک. تهران، ۱۳۷۳؛ъ
* حدود العالم من المشرق و المغرب. تهران، ۱۴۰۳؛ 
* نادر کریمیان سردشتی. اوسروشنه. تهران، ۱۳۸۱

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои қадимӣ
Бара-бодо

**Бара-бодо** — гурӯҳи қавмҳои шимолу шарқи Ҳиндустон (асосан иёлати Ассам). Шумораашон дар ибтидои садаи XXI тақрибан ба 2 млн нафар расидааст. Бара-бодоиҳо ба забонҳои гуногун такаллум мекунанд, ки ба зергурӯҳи забонҳои бирмавии шохаи забонҳои тибату бирмавӣ ва оилаи забонҳои хитойу тибатӣ дохил мешаванд. Ин мардум маъмулан ба шикору кишоварзӣ машғуланд. Бара-бодоиҳо аз мардуми қадими тибату бирмавианд, ки ҳанӯз асрҳои 2 то м. ба Ҳиндустон омадаанд. Қисме аз ин мардум пайрави эътиқоди ибтидоӣ – анимизм ва бархе муътақиди буддоия мебошанд.	

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Баравн

**Баравн** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷовидони ноҳияи Ванҷи ВМКБ. Дар ҳудуди хоҷагии Т. Мамадшоев ҷойгир аст. Аз Баравн то маркази ноҳия 25 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 194 нафар (2012), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ, сабзавоткорӣ. Заминҳо аз оби чашмаи Баравн обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ванҷ
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҷовидон
Баравни Таг

**Баравни Таг** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Водхуди ноҳияи Ванҷи ВМКБ. Дар ҳудуди хоҷагии деҳқонии «Истиқлол» ҷойгир аст. Аз деҳа то маркази ноҳия 17 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 267 нафар (2012), тоҷикон. 

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ ва нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, боғдорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёчаи Баравн обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ванҷ
Гурӯҳ:Ҷамоати Водхуд
Барака

**Барака** — номи мардумии ду ё чанд меваи ба ҳам часпида. Барака асосан дар рустаниҳои лучтухм мушоҳида мешавад. Мувофиқи баъзе ақидаҳо барака дар натиҷаи ба рустанӣ ғизои фаровон додан, дурагакунӣ, зери таъсири омилҳои ирсӣ, гормонҳои сабзиш, усораи ҷанинхалта ва ғайра ба амал меояд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Меваҳо
Баракат (бозор)

thumb|Намое аз Бозори Баракат
«**Баракат**» (номи пештарааш *Путовский*) — бозори болопӯшидаи маҳсулоти кишоварзӣ ва яке аз бозорҳои машҳури Тоҷикистон, ки миёни мардум бо номи «**Бозори Путовский**» маъруф буд. 

Масоҳати умумиаш 3,5 га фаро гирифта, беш аз 1000 нуқтаи яквақтаи савдо, 5 амбори захираи маҳсулот, 5 ошхона, 3 коргоҳи  нонпазӣ, 10 дӯкони фурӯши гӯшт ва маҳсулоти гӯштӣ, 3 дорухона, 13 мағоза, 5 сартарошхона дошт. Баракат соли 1974 сохта шуда буд. Дар қабати дуюми он  нуқтаҳои чаканафурӯшӣ ва мағозаҳои либосворӣ ҷой доштанд. Баракат дар  масоҳати 90х90 м аз оҳану бетон бунёд гардида буд. Баракат аз рӯйи услуби меъмории бозорсозӣ яке аз зеботарин бозорҳои Тоҷикистон ва Осиёи Миёна ба шумор мерафт ва то соли 2011 фаъолият дошт. Дар ҷои бинои он эъмори театри миллӣ дар назар аст. 	

## Эзоҳ

## Сарчашма
*  

Гурӯҳ:Бозорҳои Душанбе
Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе
Роберт Барани

**Ро́берт Ба́рани** (; 22 апрели 1876, Рехнис, Утриш-Маҷористон — 8 апрели 1936, Уппсала, Шветсия) — оториноларингологи австриёгӣ, яке аз асосгузорони отиатрия.

## Зиндагинома
Дар давраи Ҷанги якуми ҷаҳон (1914–18) духтури ҳарбӣ буд. Аз соли 1917 то ох. умраш вазифаи мудирии кафедраи оториноларингологияи Донишгоҳи Упсаро бар уҳда дошт. Доир ба физиология ва бемориҳои дастгоҳи мувозинат ва усулҳои таҳқиқи он пажӯҳиш анҷом дода, роҳҳои ҷарроҳии устухони чакка, лабиринт ва ҷавфи пешониро пешниҳод карда, барои таҳқиқоти фаъолияти гӯш чандин асбоб сохтааст. Соли 1914 барои корҳояш доир ба физиология ва бемориҳои дастгоҳи мувозинат сазовори Мукофоти нобелӣ гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Виктор Баранов

**Баранов Виктор Кириллович** (11 июни 1901, деҳаи Шереметовкаи ноҳияи Сизрани вилояти Куйбишеви Русия — 26 июли 1970, Днепропетровск, Украина) — арбоби низомӣ, генерал-лейтенант (1945), Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ (1945).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Академияи ҳарбии ба номи М. Фрунзе (1937). Яке аз муборизони фаъоли зидди босмачигарӣ дар Тоҷикистон мебошад. Солҳои 1930—1935 сардори мактаби полки савораи тоҷик буд, забони тоҷикиро хуб медонист. Солҳои ҶБВ (1941-45) дар вазифаҳои баланди роҳбарии Артиши Шӯравӣ хидмат карда, то дараҷаи командири корпус расидааст. Корпуси мазкур таҳти роҳбарии Виктор Баранов соли 1945, дар ҳайати Ҷабҳаи якуми Украина ҳангоми гузаштан аз дарёи Элба, корномаи бемисле нишон дода, барои фароҳам овардани шароити мусоиди ҳамла ба Берлин нақши муҳим бозидааст. Баъди пирӯзии ҶБВ дар вазифаҳои гуногуни низомию давлатӣ дар Украина кор кардааст.

## Ордену ҷоизаҳо
Бо орденҳои Ленин, Суворов, медалҳои ҷангӣ сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Герой Советского Союза. Краткий биографический словарь. М., 1987.

## Сарчашма
*
Павел Баранов

**Баранов Павел Александрович** (27 июли 1892, Маскав – 17 майи 1962, Ленинград) — гиёҳшинос, доктори илмҳои биология (1935), узви вобастаи АИ ИҶШС (1943).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Университети давлатии Маскав (1917). Яке аз ташкилкунандагон ва профессор Университети давлатии Осиёи Марказӣ (Тошканд, 1928). Сардори Экспедитсияи Помир (1933–38), ташкилкунанда ва директори Стансияи биологии Помир (1938–41). Ҷонишини директори Боғи марказии ботаникии Маскав (1944–52). Раиси Президиуми Шуъбаи молдавиягии АИ ИҶШС (1949–51) ва директори Институти ботаникии АИ ИҶШС (1952–62) буд. Оид ба эмбриология, анатомия, биология ва селексияи рустаниҳо зиёда аз 200 асар навиштааст. Б. ангури худрӯи Осиёи Марказиро таҳқиқ намуда, навъҳои гуногуни онро шарҳ додааст. Ӯ исбот кард, ки аз ҷиҳати морфологӣ гуногун будани токзорҳо натиҷаи дубора худрӯй гаштани ангурҳои боғии пештараи Осиёи Марказӣ мебошад.

## Ордену ҷоизаҳо
Бо орденҳои Ленин, «Ситораи Сурх», Байрақи Сурхи Меҳнат ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Ампелография СССР. Ҷ. 1. М., 1946;
* История эмбриологии растений в связи с развитием представлений о зарождении организмов. М.–Л., 1955.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Юрий Баранов

**Баранов Юрий Иванович** (тав. 1942) — варзишгари тоҷикистонӣ (ҷаҳидан бо парашют).

## Зиндагинома
Хатмкардаи УДТ (1964). Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ, Устоди хизматнишондодаи варзиши ҶТ (2002), рекордсмени 49 – каратаи ҷаҳон, чемпиони чандинкаратаи ИҶШС. Дар дунё ҳеч кас бо парашют аз Юрий Баранов бисёртар наҷаҳидааст. Ӯ беш аз 16 ҳазор маротиба бо парашют ҷаҳидааст. Юрий Баранов варзишгари барҷастаи Тоҷикистон оид ба намудҳои ҳарбию техникии варзиш дар садаи XX дониста шудааст.

## Ордену мукофтҳо
Бо ордени «Нишони Фахрӣ» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Любов Козирева

**Любо́в Влади́мировна Бара́нова** (замони духтарӣ — *Ватина*, сипас— *Ко́зирева*; 27 августи 1929, шаҳраки Бугри, вилояти Ленинград — 22 июни 2015) — варзишгари рус (лижатозӣ).

## Ифтихорот
Нахустин зан дар таърихи ИҶШС, ки соҳиби медали тилои Бозиҳои олимпӣ гаштааст (соли 1956, дар масофаи 10 км). Чемпиони ҷаҳон (1954), ноиб-чемпиони Бозиҳои олимпии зимистона дар эстафета (1956, 1960) ва дар пойга ба масофаи 10 км (1960). Ғолиби Бозиҳои Ҳолменкол дар масофаи 10 км (1955). Чемпиони бисёркаратаи ИҶШС.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*