open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Polar Air Cargo

**Polar Air Cargo** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА PO аст ки дар 1993 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Polar Air Cargo дар Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Инчоен, Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ синсиноти Кентуккӣ шимолӣ ва Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ тд остюнз онкуриҷ ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Иркутск, Русия ҷойгир аст ва ба Мванза, Килиманджаро, Мтвара, Найроби, Йоханнесбург, Дубай ва Гатвик парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Зангиён

**Зангиён** — дудмони атобакҳои салҷуқӣ, ки дар Шарқи Наздик ҳукумат доштанд (1128—1283).

## Таърих
Асосгузори сулола Имодуддини Зангӣ (ҳукмронӣ 1128—1146) буд, ки дар аҳди султон Муҳаммади I (ҳукмронӣ 1105—1118) атобаки Мавасил ва Ҳалаб (1127—1146) таъйин гардид. Солҳои 1128—1138 Имодуддини Зангӣ ш-ҳои Насибин, Ҳарон, Ҳалаб ва Ҳаморо ишғол намуда, дар Сурия ва Димишқ аморати Зангиён-ро ташкил кард. Имодуддини Зангӣ баъди шикаст додани сипоҳи салибиён ва ишғоли шаҳри Эдесса аз ҷониби халифа ба унвонҳои «Зайну-л-ислом», «ал-малик ал-мансур» сарфароз гардид. Пас аз фавти Имодуддин Зангӣ (1146) аморати Зангиён пароканда шуда, писаронаш Нуруддин Маҳмуд (ҳукмронӣ 1146-74) дар шимоли Шом ва Сайфуддин Ғозии I (ҳукмронӣ 1146—1149) дар Мавасил худро мустақил эълон карданд. Дар аҳди Нуруддин Маҳмуд ш. Бағдод (1154) ва қисме аз Миср (1168) ба ҳайати мулкҳои Зангиён ҳамроҳ гардиданд. Соли 1180 Салоҳуддини Айюбӣ сипоҳи салибиёнро шикаст дода, мулкҳои Зангиёнро дар Сурия соҳиб шуд.

Зангиён дар Мавсил то соли 1222 ҳукмронӣ карда, аз соли 1185 расман тобеи Айюбиён буданд. Шохаи дигари сулолаи Зангиён дар Синҷор (дар шимолу ғарби Ироқ) ҳукумат доштанд. Зангиён дар таърих ҳамчун муборизони зидди салибиён, бунёдкунандагони биноҳои муҳташам ва ҳомиёни илму фарҳанг шуҳрат ёфта буданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Зангиён
Алӣ Майсам Назарӣ

**Алӣ Майсам Назарӣ** (; ) — сиёсатмадори аҳли Афғонистон. Масъули равобити хориҷии Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон.

## Таҳсилот
Алӣ Назарӣ фориғуттаҳсили Донишгоҳи Калифорния, Лос Анҷелес ва Мактаби иқтисодии Ландан мебошад. Ӯ дар соли 2012 дар риштаи равобити байнулмилалу сиёсатҳои татбиқӣ ​​аз UCLA фориғуттаҳсил шуд ва дар мақотеъи каршиносии аршад дар LSE, бар миллатгароӣ, ҳукуматдорӣ, миллатсозиву давлатсозӣ ва мутолиъоти таъоруз тамаркуз кард.

## Эзоҳ
Грейфер

**Грейфер** ( аз  — гирифтан, қапидан):
***Грейфер** — дастгоҳи борбардорие, ки кафлес (шиканҷа)-и тобхӯранда дорад. Ба мошинҳои борбардор, аз ҷумла кранҳо, мошинҳои боркунанда, электроталҳо, экскаваторҳо васл мекунанд. грейферҳо ду ва бисёркафлеса мешаванд. грейферҳои бисёркафлесаро барои бардоштани (гирифтани) оҳанпора ва харсангҳо истифода мебаранд. Тавассути танобҳо ва ҳаракатоварҳои барқӣ ё электромеханикӣ (грейферҳои муҳаррикдор) кафлесҳоро ба ҳам оварда, грейферро боло мебардоранд
* **Грейфер** — ҷузъи дастгоҳ ё мошин барои мустаҳкам кардани маводди коркардшаванда.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Митрофан Греков

**Греков Митрофон Борисович** (то 1911 Мартишенко Митрофан Павлович; 15.6.1882, хутори Шарпаевкаи ҳозира вилояти Ростов — 27.11.1934, Севастопол) — рассоми рус, асосгузори санъати тасвирии размнигории шӯравӣ, узви Академияи рассомии Русия (1925-29). Дар хонаводаи казакҳои рус ба дунё омадааст. Дар Омӯзишгоҳи рассомии Одесса (1899-19) ва Академияи рассомии Петербург (1903-11) таҳсил кардааст. Аз таърихи полкҳои Гренадерский, Кирасирский ва Павловский силсилаи асарҳо офарид (1913). Ҳамчун сарбози одӣ дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914-18) ширкат карда, чандин лавҳаи ҷангӣ эҷод кард. Г. аз аввалин рассомонест, ки солҳои 1918-22 ба воқеаҳои Ҷанги граждании Русия рӯ оварда, дар асарҳояш роҳи бузурги Артиши 1-уми савораи С. М. Будённий ва симои халқи муборизро ба таври муътамаду воқеӣ таҷассум кардааст. Муаллифи асарҳои «Ба отряди Будённий» (1923), «Ароба» (1925), «Шайпурнавозони Артиши якуми савора» (1934) ва ғ. Г. таъсискунандаи диорама ва панорамаҳои размӣ дар санъати шӯравӣ буд. Студияи рассомони ҳарбӣ (таъсисаш 1935) бо номи ӯ гузошта шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
AMC Airlines

**AMC Airlines** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА MZ* аст ки дар 1992 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби AMC Airlines дар Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Қоҳира ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Қоҳира, Миср ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гренланд (баҳр)

**Гренланд** — баҳри канории уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ дар байни ҷазираҳои Гренландия, Исландия, Ян-Майен, Медвежий ва Шписберген. Масоҳаташ 1195 ҳазор км2, умқи миёнааш 1641 м ва ҷойи амиқтаринаш 5527 м. Қаъри баҳри Гренланд ба пастхамии чуқуррафта шабоҳат дорад, ки бо баландиҳои зериобӣ иҳота шудааст. Иқлимаш арктикист. Қад-қади қисми ғарбиаш ҷараёни хунуки Гренландияи Шарқӣ ва аз қисмати шарқиаш ҷараёни гарми Шписберген мегузарад.

Тобистон ҳарорати об дар шимолу ғарб аз 0°С то 6°С дар ҷануб, зимистон дар самти ғарбӣ аз 1,8°С, дар самти шарқӣ то 2°С тағйир меёбад. Шӯрии об дар қисми болоии баҳр ва қисми соҳилии он ба 32-34 %0 буда, дар қисмати шимолу шарқии баҳр то 35 %0 мерасад. Дар Гренланд тамоми сол ях мавҷуд аст. Дар мавсими зимистон дар баҳр яхпораҳо пайдо мешаванд. Мадди баҳр мураттаби нимшабонарӯзӣ буда, дар соҳилҳои шарқии Гренланд то ба 3 м мерасад. Гренланд яке аз минтақаҳои бузурги моҳидорӣ дар ҷаҳон ба ҳисоб рафта, шӯрмоҳӣ, равғанмоҳӣ, палтус, лайка ва тюленҳои гренландӣ шикор мекунанд. Бандарҳои бузургаш: Акюрейри (Исландия), Лонгйир ва Бареснбург (ҷазираи Шписберген).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
King Air Charter

**King Air Charter** () — як ширкати ҳавопаймоӣ аст . Қутби King Air Charter дар Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Лансериа ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Луганск, Укроин ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Луганские

**Луганские** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА L7 аст ки дар 2003 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Луганские дар Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Луҳанск ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Нуакшот, Мавритания ҷойгир аст ва ба 3 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гренобл

**Гренобл**( ; , ) — шаҳр дар ҷанубу шарқи Фаронса, дар минтақаи Рена-Алп, маркази маъмурии департаменти Изер.

Дар доманаи кӯҳи Алп, дар андароби д-ҳои Изер ва Драк воқеъ аст. Аҳолиаш 160 ҳазор нафар (2014; бо аҳолии атрофаш 675,1 ҳазор нафар). Маркази бузурги р. о., фурудгоҳи байналмилалии ба номи А. де Сент-Экзюпери дорад. Аввалин маҳаллаи Кулароро қабилаҳои галли аллоброгҳо дар асри 1 бунёд кардаанд. Соли 377 шаҳр ба шарафи император Глатсиан Гратсианопол номгузорӣ шуд. Баъд ба ҳайати шоҳии Бургундия (асри 6 — миёнаи асри 9), шоҳии Арелат дохил шуд; аз асри 11 мулки граф Вйенск буд. Соли 1349 ба Фаронса ҳамроҳ карда шуд ва пойтахти музофоти Дофин гардид. Соли 1925 дар Гренобл намоишгоҳи умумиҷаҳонӣ баргузор шуд. Дар давраи Ҷанги дуюми ҷаҳон (1939-45) онро лашкари Итолиё ва Олмон истило намуданд. Соли 1968 дар ин ҷо Бозиҳои олимпиадаи зимистона баргузор гардид. То миёнаҳои асри 20 маркази бузурги саноати вазнин буд. Дар Гренобл саноати электротехкина ва электронӣ, иттилоотию технологӣ, кимиё, селлюлозаю коғаз, филизкорӣ, мошинасозӣ рушд кардааст. Маркази таҳқиқот оид ба физика, математикаи амалӣ, технологияи компютерӣ, микро- ва нанотехнология (нинатек). Дар Лауэ-Ланжевена бузургтарин Институти таҳқиқоти реактори ҳастаӣ фаъолият дорад. Дар Гренобл донишгоҳҳои Жозеф Фурйе (илмҳои табиӣ), Стендал (забоншиносӣ, адабиёт), Институти миллии политехникӣ мавҷуданд. Қисми зиёди Гренобл дар водии дарёи Изер, ноҳияи Бастий дар нишебии кӯҳҳо (дар баландии 600 м; роҳи симӣ дорад) ҷойгир шудааст. Дар қисмати кӯҳии Гренобл силсилаи истеҳкомии Форт-де-Бастий (асрҳои 16-19) воқеъ аст, ки аз он манзараи зебои Гренобл ва Алп намудор аст. Дар қисмати куҳнаи Гренобл майдони марказии Сент-Андре бо қасри адлия (собиқ қасри Дофин, асрҳои 15-16), масҷиди ҷомеи Нотр-Дам-де-л Эсперанс (асрҳои 11-13), ноқусхона (асри 12), қасри усқуф (асри14), калисоҳои Сен-Лоран (асри 12) ва Сент-Андре (асри 13) ҷойгир аст. Дар маркази шаҳр дар атрофи майдони Виктор Ҳуго Бурҷи Перре (1925; 80 м), шаҳрчаи олимпӣ (1968), маҳаллаи аврупоӣ (Европол, солҳои 1990) сохта шудаанд. Дар Гренобл осорхонаҳои шаҳрӣ, рассомӣ ва ҳайкалтарошӣ, таърихӣ, табиӣ, бостоншиносӣ мавҷуданд. Бо истеҳсоли маҳсулоти қаннодии чормағздор машҳур аст (Нуа-де-Гренобл). Дар минтақаҳои кӯҳии ҳамсоя 20 маркази лижаронии кӯҳӣ (аз ҷумла Сапей-ан-Шартрёз) мавҷуд аст. Нависандаи бузурги фаронсавӣ Стендал дар ҳамин шаҳр зода шудааст ва осорхонаи инфиродии ӯ дар Гренобл мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Фаронса
Mauritania Airlines

**Mauritania Airlines** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА L6 аст ки дар 2010 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Mauritania Airlines дар Фурудгоҳи байналмиллалии Нуакшот ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Пномпен, Камбоҷа ҷойгир аст ва ба 10 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Bassaka Air

**Bassaka Air** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА 5B аст ки дар 2013 таъсис ёфта ва дар ۲۰۱۴ фаъолияти худро оғоз карда‌‌аст. Қутби Bassaka Air дар Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Пном Пен ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Буэнос -Айрес, Аргентина ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Minoan Air

**Minoan Air** () — як ширкати ҳавопаймоӣ аст ки дар  таъсис ёфта ва дар  фаъолияти худро оғоз карда‌‌аст. Қутби Minoan Air дар Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Ҳосеа Кутако ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Карочӣ, Покистон ҷойгир аст ва ба 5 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Атлас Ҷет

**Атлас Ҷет** () — як ширкати ҳавопаймоӣ аст ки дар 1994 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Атлас Ҷет дар Фурудгоҳи байнулмилалии Шереметйево ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Фурудгоҳи байнулмилалии Шереметйево, Маскав ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Germania (ширкати ҳавопаймоӣ)

**Germania (ширкати ҳавопаймоӣ)** () — як ширкати ҳавопаймоӣ аст ки дар 1978 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Germania (ширкати ҳавопаймоӣ) дар Фурудгоҳи Берлин Шонефелд ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Швейтсария ҷойгир аст ва ба 42 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
VivaAerobus

**VivaAerobus** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА VB аст ки дар 2006 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби VivaAerobus дар Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ жинирол мориону оскбиду و Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ мкзику сетӣ е ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Парамарибо, Суринам ҷойгир аст ва ба 25 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Provincial Airlines

**Provincial Airlines** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА 5A аст ки дар 2015 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Provincial Airlines дар Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ кумудуру ортуру мрину бнитз ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Сантяго, Чили ҷойгир аст ва ба 6 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Primera Air

**Primera Air** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА PF аст ки дар 2003 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Primera Air дар Фурудгоҳи Биллунд ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Мехико, Мексика ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ruili Airlines

**Ruili Airlines** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА DR аст . Қутби дар Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ Кунминг Чонгшуи ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Куньмин, Йуннан, Ҷумҳурии Халқии Чин ҷойгир аст ва ба 9 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Airlink

**Airlink** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА 4Z аст ки дар 1995 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Airlink дар Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ овлюр томбу ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Йоҳаннесбург, Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ ҷойгир аст ва ба 31 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Urumqi Air

**Urumqi Air** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА UQ аст ки дар 2014 таъсис ёфта ва дар 2014 фаъолияти худро оғоз карда‌‌аст. Қутби Urumqi Air дар Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ оврумчи дювпу ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Горган, Шиндустон ҷойгир аст ва ба 3 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Клайв Грейнҷер

Сэр **Клайв Уилям Джон Гре́йнҷер** (; 4 сентябри 1934, Суонси — 27 майи 2009, Ла-Ҳойя) — иқтисоддони англис, мутахассиси соҳаи омори иқтисодӣ.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Нотингҳем, бакалаври математика (1955) ва дарёи и. иқтисод (1959), профессори иқтисодиёти Донишгоҳи Сан-Диего (Калифорния, ИМА) (1970), узви Анҷумани Эконометрии Амрико (Econometric Society). Муаллифи беш аз 150 асари илмӣ, аз ҷумла даҳҳо монография. Мавзӯи асосии таҳқиқоти илмии Клайв Грейнҷер омӯзиши масъалаи алоқамандии байни нишондодҳои асосии иқтисодӣ (мас., нарх ва қурби асъор, некуаҳволӣ, истеъмол ва ғ.) мебошад. Бо усули пешниҳодкардаи Клайв Грейнҷер ин нишондодҳо бо ёрии маълумот оид ба сатҳҳои гуногуни нишондодҳои иқтисодӣ дар фосилаҳои тӯлонии замонӣ — давраҳои замонӣ таҳлил карда мешаванд.
Усулҳои пешниҳодкардаи Клайв Грейнҷер дар соҳаи таҳлили иқтисодӣ-оморӣ ба иқтисодчиён ва мутахассисони соҳаи омор имконият медиҳанд, ки тамоюлҳои оянда ва дурнамои рушди иқтисодиётро беҳтар пешгӯӣ намуда, дар барномаҳои дарозмуддати иқтисодӣ тағйирот дохил намоянд.

Соли 2009 Клайв Грейнҷер якҷоя бо Роберт Энгл "барои таҳлили давраҳои замонии иқтисодӣ бо истифода аз усули тамоюлҳои умумӣ (коинтегратсия) сазовори ҷоизаи Нобел гардид.

## Осор
* Spectral Analysis of Economic Time Seties (ҳаммуаллиф M. Natanaka). Princeton University Press, 1964;
* Forecasting Economic Time Series (ҳаммуаллиф П. Нюболд). Academic Press, 1977;
* Modelling Nonlinear Dynamic Relationships (ҳаммуаллиф T. Terasvirta). Oxford University Press, 1993.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Уэйн Гретски

**Уэ́йн Ду́глас Гретски** (; ) — хоккейбози Конодогӣ, ҳуҷумкунандаи марказӣ.

## Зиндагинома
Аз 6-солагӣ хоккейбозӣ кардааст; аз соли 1978 ҳунарнамоӣ дар дастаи «Эдмонтон Ой-лерз» ва аз соли 1976 дар Лигаи миллии хоккей (NHL)-и Конодо. Дар ҳайати он солҳои 1984, 1985, 1987, 1988 барандаи Ҷоми Стенли шуд. Пас аз тарки «Эдмонтон Ойлерз» дар дастаҳои «Лос-Анҷелес Кингз» (1989-96) ва «Ню-Йорк Рейндҷерс» (1996-99) ҳунарнамоӣ кард. Дар чандин мусобиқа бо ширкати «Тамоми ситораҳо»-и Лигаи миллии хоккейи Конодо ҳунарнамоӣ кардааст. 61 маротиба дар ҳайати дастаи мунтахаби Конодо бозӣ карда, ба дарвозаи рақибон 34 гол задааст. Дорандаи медалҳои биринҷии чемпионатҳои ҷаҳон дар солҳои 1978, 1992. Солҳои 1984, 1987, 1991 ғолиби мусобиқаи Ҷоми Конодо. Барандаи ҷоизаи тилоии Бозиҳои олимпӣ (1998). Дар хоккейи Конодо маҷмӯан 61 рекорд нишон додааст. Дар 21 мавсими хоккейи ҳирфаӣ 1075 гол зада, 2299 партофта (пас)-и самарабахш додааст. Нуҳ бор ҷоизаи «Ҳорт Трофи» (барои арзишмандтарин бозигари мав-сим) ва даҳ бор ҷоизаи «Арт Росс Трофи» (барои беҳтарин голзан)-ро гирифтааст. Аз соли 2002 — мураббӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Андрей Гречко

**Андрей Антонович Гречко ** () — сипаҳсолори шӯравӣ, генерали артиш, Маршали Иттиҳоди Шӯравӣ (1955), ду бор Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1958, 1973). Аз соли 1919 дар сафи Артиши Шӯравӣ; дар ҷангҳои дохилӣ ширкат кард.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Академияи ҳарбии ба номи М. В. Фрунзе (1936) ва Академияи ҳарбии Ситоди кулл (1941). Дар мақомҳои фармондеҳию ситодӣ хидмат кардааст. Дар нахустин рӯзҳои ҶБВ (1941-45) дар Ситоди кулли Артиши Шӯравӣ кор кард, баъдан фармондеҳи дивизия ва корпусҳои савораи Ҷабҳаи Ҷанубӣ, баъд фармондеҳи армияҳои 12-ум, 47-ум, 18-ум, 56-ум ва Ҷабҳаи 1-уми Украина буд. Дар озод кардани Украина, Лаҳистон ва Чехославакия ширкат дошт. Солҳои 1945-53 фармондеҳи Округи ҳарбии Киев, 1953-57 сарфармондеҳи Гурӯҳи неруҳои ҳарбии шӯравӣ дар Олмон. Солҳои 1957-60 ҷонишини аввали вазири дифои ИҶШС — сарфармондеҳи ҳарбии қувваҳои хушкигард, 1960-67 сарфармондеҳи Қувваҳои мусаллаҳи муттаҳидаи мамлакатҳои Шартномаи Варшава ва аз апрели 1967 вазири дифои ИҶШС буд. Узви Бюрои Сиёсии КМ ҲКИШ (аз 1973), депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 2-9).

## Ҷоизаҳо
Бо 6 ордени Ленин, 3 ордени Байрақи Сурх, 2 ордени Суворов (дараҷаи 1), 2 ордени Кутузов (дараҷаи 1), ордени Суворов (дараҷаи 2), ордени Богдан Хмелнитский (дараҷаи 1), бисёр орденҳои хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Через Карпаты. 2 изд. М., 1972;
* Битва за Кавказ. 2 изд. М., 1973. Освобождение Киева. М., 1973;
* Годы войны, 1941—1943. М., 1976.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Георгий Гречко

**Георгий Михайлович Гречко** () — кайҳоннаварди ИҶШС (1975), ду бор Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1975, 1978), доктори илмҳои физика ва математика (1984).

## Зиндагинома
Баъди хатми Институти ҳарбию механикии Ленинград (1955) дар Бюрои тарроҳии С. П. Королёв, 1966-86 дар гурӯҳи кайҳоннавардон, дар Иттиҳодияи илмию истеҳсолии «Энергия» кор кардааст. Се бор ба кайҳон ба сифати муҳандиси ҳавопаймо: январ-феврали 1975 (дар маҷмааи мадории кайҳонии «Союз — 17» ‒ «Салют — 4»), декабри 1977 — марти 1978 («Салют-26» ‒ «Салют — 6» — «Союз ‒ 27»: якҷо бо Ю. В. Романенко ба фазои кайҳони кушод баромад) ва сентябри 1985 («Союз Т-14» — «Салют −7» — «Союз-Т-13») парвоз намудааст. Ҷамъан дар кайҳон 135 шабонарӯзро гузаронидааст. Солҳои 1986-97 дар Институти физикаи атмосфераи АИ Русия (то соли 1992 омӯзгор, кайҳоннавард-озмоишгари дараҷаи I, баъдан чун мудири озмоишгоҳ) фаъолият кардааст. Аз соли 1979 ҷонишини раиси Кумитаи муҳофизати сулҳи шӯравӣ, аз соли 1992 ҷонишини якуми Иттиҳодия (федератсия)-и сулҳ ва созиш, Президенти фахрии Иттиҳодияи кайҳоннавардони Русия, аз соли 1997 ҷонишини раиси Шӯрои назоратии «Бонки сармоягузорӣ ва амонатгузорӣ» буд. Аз январи 2007 узви Шӯрои директорони Иттиҳодияи ҷамъиятҳои саҳомии «Инвестсбербанк» аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баъс

**Баъс** () — яке аз унсурҳои имон, ки эътиқод ба эҳёи мурдагон аст. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Баъл

мини
**Баъл** () — номи чанд бут аз ақвоми сомӣ, ба вижа финиқиҳо.
Александр Гречанинов

**Гречанинов Александр Тихонович** () — оҳангсози рус.

## Зиндагинома
Дар Консерваторияи Маскав (1881-90) ва баъдан дар Консерваторияи Петербург (1890-93) дар назди Н. А. Римский-Корсаков таълим гирифтааст. Дар Петербург (1893-96), Маскав (1896—1925), Порис (1925-39) ва Ню-Йорк (аз соли 1939) зиндагӣ кардааст. Давомдиҳандаи мустақими суннатҳои гурӯҳи «Тӯдаҳои бузург». Нахустин операаш — «Добриния Никитич» (1903; Театри Калони Маскав) муваффақона буд. Операи «Ҳамшира Беатриса» (1910), 3 операи бачагона, 5 симфония, «Муноҷотномаи Иёҳани Златоуст» (1903), достони симфонии «Ба сӯйи ғалаба» (1943; бахшида ба Артиши Шӯравӣ) аз ҷумлаи осори машҳури Г. мебошанд. Ӯ инчунин беш аз 200 романс ва чандин сурудҳои бачагона таълиф кардааст.

## Осор
* Моя музыкальная жизнь, Париж, 1934.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Томпакова О. М. Певец русской темы А. Г. Гречанинов. М., 2002.
Баъс (мазмунҳо)

**Баъс** ():
*Баъс
*Ҳизби Баъс
*Ал-Баъс (рӯзнома)
*Донишгоҳи Баъс
*Сарбанди Баъс
Донишгоҳи Ҳалаб

**Донишгоҳи Ҳалаб** () яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии Сурия мебошад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Сурия
Феҳристи сарвазирони Вйетнам

**Сарвазири [[Вйетнам|Ҷумҳури Сотсиалистии Вйетнам]]** (  ), аз соли 1981 то соли 1992 ин вазифа **Раиси Шӯрои Вазирон** ( ) — сардори хукумати Вйетнам. Сарвазири Вйетнам  ҳам котиби ташкилоти ҳизбй оид ба корҳои давлатй ва ҳам чонишини раиси Шӯрои мудофиа ва амният буд. Азбаски Вйетнам давлати якҳизбй буд, хамаи сарвазирони **[[Вйетнам|Ҷумҳури Демократии Вйетнам]]** ва **[[Вйетнам|Ҷумҳури Сотсиалистии Вйетнам]]** аъзоёни Ҳизбии коммунистии Вйетнам буданд. Сарвазири кунунии Вйетнам Фам Мин Тин мебошад .

Аввалин сарвазири Ҷумҳурии Демократии Вйетнам Хо Ши Мин буд . Дар давоми тамоми таърихи ҶДВ ва ҶСВ вазифаи сарвазирро 8 кас (ба ғайр аз сарвазирони Вйетнами Чанубӣ) ишғол мекард.

Сарвазири Вйетнамро Маҷлиси миллӣ бо тавсияи президенти Вйетнам интихоб мекард ва ӯ дар назди Маҷлиси миллӣ, ки ҳамаи вазирони ҳукуматро интихоб мекунад, масъул мебошад. Ҳисоботҳо дар бораи фаъолияти Сарвазир бояд ба Маҷлиси миллӣ пешниҳод карда шаванд ва Кумитаи доимии Маҷлиси миллӣ фаъолияти ҳаррӯзаи Ҳукумат ва Сарвазирро назорат мекунад. Аъзоёни Мачлиси миллӣ ҳуқуқк доранд, ки ба сарвазир ва дигар аъзоёни Ҳукумати Вйетнам дархост фиристанд.

## Сарвазирони Ҷумҳурии Демократии Вйетнам (1945—1976)

## Раиси Хукумати муваққатии инқилобии Ҷумҳурии Вйетнами Чанубӣ (1969—1976)
См.  низ нигаред )

## Сарварони ҳукуматҳои Ҷумҳурии Сотсиалистии Вйетнам (1976 — то имрӯз)

### Сарвазирон (1976-1981)

### Раиси Шӯрои Вазирон (1981-1992)
}
|-
| align="center" | 4
| align="center" | 2
! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | Фам Хунг(1912-1988)
| align="center" |80px|alt=
| align="center" | 2
| align="center" | 18 июни соли 1987
| align="center" | 10 марти 1988 
| rowspan="4" | даъвати 8 
(1987-1992) 
|-
| align="center" |
| align="center" |
! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | Во Ван Киет(Шау Зан)(1922-2008)
| align="center" |80px|alt=
| align="center" | 5
| align="center" | 10 марти соли 1988
| align="center" | 22 июни соли 1988
|-
| align="center" | 5
| align="center" | 3
! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | До Миё(1917-2018)
| align="center" |80px|alt=An old graying man wearing traditional clothing
| align="center" | 3
| align="center" | 22 июни соли 1988
| align="center" | 8 августи соли 1991
|-
| align="center" | 6
| align="center" | 4
! align="center" scope="row" style="font-weight:normal;" | Во Ван Киет(Шау Зан) (1922-2008)
| align="center" |80px|alt=
| align="center" | 3
| align="center" | 8 августи соли 1991
| align="center" | 24 сентябри соли 1992
|}

### Сарвазирон (1992 — то имрӯз)

## Эзоҳ

## (эзоҳ)

## Пайвандҳо

* 
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи сарвазирон
Гурӯҳ:Ҳукумати Вйетнам
Ал-Баъс (рӯзнома)

**Ал-Баъс** () — яке аз рӯзномаҳои Сурия, ки соли 1947 таъсис шудааст.

## Эзоҳ
Сарбанди Баъс

**Сарбанди Баъс** () — яке аз сарбандҳои Сурия аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарбандҳо
Сарбанди Тишрин

**Сарбанди Тишрин** () яке аз сарбандҳои Сурияаст.

Гурӯҳ:Сарбандҳо
Фам Мин Тин

**Фам Мин Тин**  (; тав. 10 декабри 1958, Тхан Хоа, Вйетнам) — арбоби сиёсӣ ва давлатии вйетнамӣ, сарвазири Ҷумҳурии Сотсиалистии Ветнам аз 5 апрели соли 2021 . Номзадии Фам Мин Тинро барои мансаби Сарвазири ҶСВ гардидан 96,25 фоизи вакилон тарафдорй карданд.

## Зиндагинома
Фам Мин Тин 10 декабри соли 1958 дар оилаи серфарзанд таваллуд шудааст, ки дар вилояти Танхоа (Вйетнами Шимолӣ) зиндагӣ мекард. Соли 1984 Донишгоҳи муҳандисии сохтмонии Бухарест (Руминия)-ро бо ихтисоси муҳандиси сохтмон хатм кардааст. Баъдан, дар соли 2000 унвони доктори илми ҳуқуқшиносиро дарёфт кардааст.

### Фаъолияти ҳизбй ва давлатӣ
Пас аз хатми донишгоҳ дар соли 1984 ба Вйетнам баргашт ва дар он ҷо ба ҳайси ходими илмии шуъбаи илм, иқтисод ва технологияи Вазорати корҳои дохилӣ кор кард. Соли 1986 ба сафи Ҳизби Коммунистии Вйетнам дохил шуд. Соли 1989 ба вазифаи котиби якуми Сафорати Ҷумҳурии Сотсиалистии Вйетнам дар Руминия гузаронида шуд.

Пас аз бозгашт ба Вйетнам аз соли 1996 дар Вазорати амнияти ҷамъиятӣ кор карда, дар он ҷо як қатор вазифаҳо, аз ҷумла муовини директори Раёсати иктишофи иқтисодӣ, илмӣ ва техникӣ ва директори департаментро ба уҳда дошт.

Дар солҳои 2000-ум дар Академияи амнияти миллии назди Вазорати амнияти ҷамъиятӣ дарс мегуфт. Аз феврал то августи соли 2010 директори Сарраёсати таъминоти моддию техникӣ ва технологияи Вазорати амнияти ҷамъиятиро бар уҳда дошт. Аз моҳи августи соли 2010 то ноябри соли 2011 дар вазифаи муовини вазири амнияти ҷамъиятӣ кор кардааст.

Моҳи январи соли 2011 ӯ узви Кумитаи марказии Ҳизби коммунистии Вйетнам (КМ ҲКВ) шуд. Солҳои 2011-2015 котиби кумитаи ҳизбии ҲКВ дар вилояти шимолии Куангнин буд. Баъди ин ӯро ҷонишини мудири шуъбаи ташкилии КМ ҲКВ таъйин карданд. Аз соли 2016 узви Бюрои Сиёсии КМ ҲКВ (соли 2021 дубора интихоб шуд) буд. Аз худи хамон сол аъзои котиботи КМ ҲКВ мебошад.

Моҳи апрели соли 2021 Маҷлисии Миллӣ Фам Мин Тинро ба мақоми сарвазир интихоб кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Сарвазирони Вйетнам
Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1958
Гурӯҳ:Зодагони 10 декабр
Amazon Kindle

**Amazon Kindle** — силсилаи дастгоҳҳо барои хондани китобҳои электронии аз ҷониби ширкати Amazon истеҳсол карда мешавад. Дастгоҳҳои Amazon Kindle ба корбарон барои харидан, боргирӣ кардан, дидан ва хондани китобҳои электронӣ, ҳафтаномаҳо, блогҳо ва маълумотҳои дигари рақаӣ тавассути шабакаи беноқил имконият медиҳад. Платформаи аппаратии аз ҷониби ширкати фаръии Amazon.com Lab126 коркардгардида, ҳамчун як дастгоҳ оғоз гардида буд, вале акнун дар худ як қатор моделҳоро дарбар мегирад: «Kindle», «Kindle 2», «Kindle 3» (акнун «Kindle Keyboard»), «Kindle 4» и «Kindle DX», «Kindle 4 touch», «Kindle 5» ва «Kindle Paperwhite», ҳамчунин барномаҳои «Kindle for PC», «Kindle for iPhone», «Kindle for Mac», «Kindle for Android» ва «Kindle for BlackBerry».
 
Дастгоҳҳои Kindle дорои дисплейҳо дар асоси технологияҳои сиёҳиҳои электронӣ (E-Ink) мебошанд — насли охирон (насли шашум) 16 градатсияи ранги хокистариро барои имитатсияи хондан дар коғаз ҳангоми истеъмоли камтарини энегрия коркард мекунад. Kindle метавонад бо компютери фардӣ истифода шавад. Дастгоҳ дастрасӣ ба шабакаи интернеро пешкаш мекунад. 
 
Бо Kindle дастгоҳҳои дигар дар асоси коғази электронӣ рақобат мекунанд: Sony Reader, Barnes & Noble Nook, PocketBook Reader, iRex iLiad ва дигарон.
 
Нармафзорҳои дастгоҳҳои Kindle аз ядрои Linux барои платформаи ARM асос гирифтаанд.
 
## Танқид
Amazon имконияти бо салоҳияти худ нест кардани китобҳои бевосита аз Amazon харидорӣ карда шударо дорад. Ҳамин тариқа, масалан, романҳои Ҷорҷ Оруэлл «Ҳавлии ҳайвонот» ва «1984», ки ба паҳнкунии онҳо ширкат ҳуқуқ надошт, нест карда шуданд (маблағро ба харидорон баргардониданд).
 
## Дар маданият
Дар атрофи гаҷети Kindle (аз афташ, Kindle 2) мазмуни ҳикояи Стивен Кинг «Ур» («Ur») сохта шудааст.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Интернет
Ҷим Моррисон

**Ҷим Моррисон** (таваллуд James Douglas Morrison; 8 декабр соли 1943, вафот 3 Июл, 1971) як сароянда, сароянда ва шоир, Яке аз овозхонҳои машҳури ИМА. Вай дар The Doors овозхон буд. Дар баробари матнҳои ваҳшӣ ва шоиронааш ҳамчун шахсияти харизматик ва пешгӯинашавандаи саҳнавӣ шуҳрат пайдо кардааст.

## Эзоҳ
Николай Гумилёв

**Николай Степанович Гумилёв** () — нависанда, мунтақид ва тарҷумони рус. Иштирокдори Ҷанги ҷаҳонии якум буд. Ҳамсари якуми Анна Ахматова ва педари Лев Гумилёв буд.

## Зиндагинома
Николай Гумилёв 3 апрели соли 1886 таваллуд ёфт. 25 апрели соли 1910 Гумилёв бо Ахматова зану шавҳар шуда буд. 1 октябри соли 1912 аз Николай Гумилёв ва Анна Ахматова писар Лев таваллуд шудааст.

Солҳои 1909 ва 1913 Гумилёв ба Ҳабашистон мусофират кард. Онҷо ӯ бо ҳокими Ҳарари рас (бег) Тэфэри (баъдтар негуси (подишоҳи) Эфиопияи Ҳойла Селоссиеи I) ошно шудааст.

Дар сари Ҷанги ҷаҳонии якум шоир ба низами ҳарбӣ дохил шудааст. Ӯ ба хидмати полки улани Литови Лейб-гвардияи Улёҳазрат даромада буд. Соли 1916 Гумилёв ба хидмати полки 5-уми гусари Александрӣ даромада буд. Соли 1917 Гумилёв ба фронти Салоникӣ ба Сипоҳи экспедитсионии русӣ рафт. Дар Лондон ӯ бо нависандагон Вилям Йейтсу Гилберт Честертон ошно шудааст. Дар Париж Гумилёв дар вазифаи маъмурӣ хидмат кард. Дар замони дӯ гунди Сипоҳ балво карда буд Гумилёв дар фурӯнишонӣ иштирок кард.

Соли 1918 ӯ ба Русия гашта омадааст.

5 августи соли 1918 Гумилёв ба Ахматова талоқ дод ва 8 августи соли 1918 бо Анна Николаевна Энгелгардт зану шавҳар шуда буд.

14 апрели соли 1919 аз Николай Гумилёв ва Анна Энгелгардт духтар Елена таваллуд шудааст.

Августи соли 1921 Гумилёв дар иштирок ба суиқасди контрреволютсионӣ айбдору маҳкум кардашуд ва 26 августи соли 1921 қатл кардашуд.

## Эҷодиёт
Маҷмӯаҳо:
* Путь конквистадоров (*Роҳи фотеҳон*) (1905)
* Романтические цветы (*Гулҳои ошиқона*) (1908)
* Жемчуга (*Марворид*) (1910)
* Чужое небо (*Осмони бегона*) (1912)
* Колчан (*Тирдон*) (1916)
* Костёр (*Алав*) (1918)
* Фарфоровый павильон (*Чавкандии фахфурӣ*) (1918)
* Шатёр (*Хайма*) (1921)
* Огненный столп (*Пояи оташ*) (1921)
* Тень от пальмы (*Сояи нахл*) (1990)

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Нависандагони Русия
Гурӯҳ:Шоирони Русия
Гурӯҳ:Драманависони Русия
Гурӯҳ:Мусофирҳои Русия
Гурӯҳ:Шоирҳои қатл карда шуданд
Гурӯҳ:Иштирокчиёни Ҷанги ҷаҳони якум
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони асри XX
Гурӯҳ:Тарҷумонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои Русия
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои асри XX
Гурӯҳ:Адибон аз рӯи алифбо
Донишгоҳи Лозиқия

**Донишгоҳи Лозиқия** () яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии Сурия мебошад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Сурия
Litecoin

**Litecoin** (аломат: Ł) - ин қисми ҷудошудаи Bitcoin, низоми пирингии электронӣ аст, ки рамзарзи ҳамномро истифода мебарад. Барои таъмини амалкунӣ ва ҳимояи низом усулҳои криптографӣ истифода мешаванд.
 
Litecoin барои мубодила ба Bitcoin ё ки пулҳои оинӣ дар нуқтаҳои мубодилаи арзҳо, ҳамчунин барои пардохти электронии молҳо ё ки хизматрасониҳои фурӯшандаҳои омодаи қабули он истифода шуда метавонад. 
 
## Фарқият байни биткойнҳо ва лайткойнҳо
 
Litecoin ҷузъи ҷудошудаи дуюмини Bitcoin баъд аз Namecoin мебошад ва аз он танҳо фарқиятҳои ночиз дорад:
 
Дар блокчейни биткойн блоки нав дар ҳар 10 дақиқа пайдо мешавад, дар шабакаи лайткойн бошад, ин ҷараён ҳамагӣ 2,5 дақиқаро мегирад. Барои ҳамин, амалиётҳо дар шабакаи litecoin 4 маротиба зудтар ба амал меоянд, арзиши онҳо нисбати биткойн 3-5 пасттар аст.
 
Майнинги лайткойнҳо боз меистад, вақте ки миқдори умумии тангаҳои коркардшуда ба 84 млн расад. Миқдори ҳадди ақали биткойнҳо 4 маротиба камтар – 21 аст.

Агар биткойн дар SHA-256 кор кунад, он гоҳ Лайткойн аз scrypt, ки аз ҷониби афсари бехатарии FreeBSD Колин Персивал коркард шудаст, истифода мебарад. Функсияи scrypt майнингро сабук мекунад.
 
## Таърих
 
Litecoin тавассути муштарӣ бо коди кушод дар GitHub санаи 13 октябри соли 2011 нашр шудааст.

Дар ноябри соли 2013 Litecoin ба капитализатсияи бозорӣ дар ҳаҷми 1 миллиард доллар расид.
 
Дар оғози соли 2014 дастаи коркардкунандагони Litecoin алфа-версияи барномаи Android-ро интишор намуд.
 
Дар моҳи майи соли 2017 дар таъминоти барномавии Litecoin дастгирии SegWit фаъол карда шуд.
 
Дар моҳи сентябри соли 2017 амалиётҳои аввалини атомарӣ гузаронида шуданд. Дар 4 рӯз амалиётҳо байни Litecoin ва Decred, Litecoin ва Vertcoin, Litecoin ва Bitcoin гузаронида шуданд.
 
Дар августи соли 2021 капитализатсияи Litecoin 12,2 миллиард долларро ташкил дод.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рамзарзҳо
Алиҷон Солиев

**Алиҷон Солиев** (1 январи 1939, Сталинобод, ҶШС Тоҷикистон — 9 апрели 2007,  Душанбе, Тоҷикистон) — овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1978).

## Зиндагинома
Соли 1964 Консерваторияи Тошкандро хатм карда, дар ансамбли навтаъсиси эстрадии «Гулшан»-и Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ сурудхонӣ намудааст, аз соли 1971 сарояндаи ансамбли мақомхонони ҳамин кумита буд. Солҳои 1985—1998 ба сифати муаллим ва мудири кафедраи мусиқии анъанавии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода фаъолият доштааст, дар факултаи санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Б. Ғафуров ҳам дарс додааст.

## Эҷодиёт
Ӯ асарҳои мусиқии касбӣ ва халқиро бо маҳорати баланд иҷро менамуд. «Турнаҳо», «Чашми туро», «Меҳри рӯзгор», «Шайдо накун», «Эй ҷони ман асират», «Қиссаи ишқ», «Эй сабо шӯхӣ накун», «Дӯст», «Саодати ман», «Дилбари ҷонам», «Чашми туро», «Бо табассум», «Турнаҳо», «Субҳи кишвари рӯят», «Хуршеди ман», «Бурди қарорам», «Биё боз», «Духтари фархунда», «Мижгони булбул», «Гулшани васл», «Сарахбори ороми ҷон», «Ушшоқи Қуқанд», «Чоргоҳи як» аз зумраи онҳоанд. Садояш дар филмҳои тоҷикии «Хатти парвоз», «Сандуқ барои келин» ва ғайраҳо танин андохтааст. Иштирокдори Симпозиумҳои байналхалқии мусиқии халқҳои Шарқ дар шаҳри Самарқанд (1978, 1983, 1987) буд.

## Ҷоизаҳо
Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
Синҷ

**Синҷ** — чӯббасти иморат ё деворест, ки рӯи пойдевор сохта шуда, байни сутунҳояшро бо хишт, лой ва дигар масолеҳи сохтмон пур мекунанд.

Синҷ маъмулан барои мустаҳкамии девор, ба заминларза тобовар шудани он, инчунин ороиши тарҳи берунию дохилии иморат хидмат мекунад. Дар меъмории Осиёи Миёна иморати синҷӣ хеле маъмул буда, хелҳои гуногуни синҷбандӣ аз қабили тагсинҷу болосинҷ дар деворҳои чор тарафи иморат сохта мешавад, ки онҳоро бо сутунҳо ва ҳоваи мустаҳкам карда, байни сутунҳоро девор мекунанд. Иморатҳо боз яккасинҷ (яксинҷа) ва дусинҷа (синҷи дуюм барои тоқча, таҳмон ва ғайра) мешаванд. Дар осори меъмории гузашта иморатҳои қӯшсинҷ низ маъмул буд, ки тагсинҷи иборат аз 3 то 6 қабат гузошта шуда, қабати болоии онро тавассути сутунҳо ба болосинҷ мепайвастанд. Иморати қӯшсинҷ ба заминларза тобовар буда, ҳавои хонаро муътадил нигоҳ медорад. Ҳоло ҳам мардум ҳангоми сохтани хонаҳои иқоматӣ аз усулҳои синҷбандӣ истифода мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Сохтмон
Усмоналӣ Камолиён

**Усмоналӣ Камолиён** (*Камолов Усмоналӣ Нусратович,* тахаллуси шоирӣ **Беҳини Меҳрободӣ**; зод. 12 январи 1971, деҳаи Меҳробод, ноҳияи Ленин, ҶШС Тоҷикистон) — файласуф, донишноманигор ва и тоҷик.

## Зиндагинома
Камолов Усмоналӣ Нусратович 12 январи соли 1971 дар деҳаи Меҳрободи ноҳияи Ленин ба дунё омадааст. Соли 1988 мактаби миёнаи № 71-и ҳамин ноҳияро бо баҳои аъло хатм кардаст. Соли 1989 курси яксолаи муҳосиби (Учкомбинат)-ро хатм менамояд. Соли 1997 Донишгоҳи Давлатии Миллии Тоҷикистонро хатм кардааст. Аз соли 1997 то соли 1999 дар Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон (кафедраи фалсафа) ба ҳайси устоди фанни фалсафа кор кардааст. Соли 2003 аспирантураи шуъбаи «Таърихи фалсафа»-и Пажӯҳишгоҳи фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи академик А. М. Баҳоуддинови Академияи Илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистонро хатм карда, аввал ба ҳайси ходими хурди илмӣ (1999—2003), сипас ходими илмӣ (2003—2010) ва баъдтар ходими калони илмии шуъбаи «Таърихи фалсафа»-и Пажӯҳишгоҳи фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи АИ ҶТ кору фаъолият мекунад. Ҳамзамон муаллими калон (2008—2010), иҷрокунандаи вазифаи дотсент (2010—2012) ва дотсенти кафедраи Донишгоҳи Давлатии Тиҷорати Тоҷикистон (2012—2015) буд.

Соли 2010 рисолаи номзадиашро таҳти унвони «Таълимоти Наҷмуддини Розӣ дар бораи ҳастӣ ва маърифат» дифоъ менамояд. Соли 2016 ёвари Президенти Академияи Илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мегардад. Аз январи соли 2015 токунун дар Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик ба ҳайси муҳаррири редаксияи Фалсафа, дин ва ҳуқуқ кору фаъолият дорад.

## Шоирӣ
Усмоналӣ Камолиён шоир низ буда, бо тахаллуси Беҳини Меҳрободӣ шеър эҷод мекунад:

## Ҷоизаҳо

* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон

## Осор
* Камолов У. Н. Учение Наджмуддина Рази о бытии и познании. — Душанбе: «Ирфон», 2013. — 192 с. — ISBN 978-99947-61-69-2

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Суханварони водии Ҳисор. — Душанбе: «ЭР-граф», 2021. — С. 47. — 400 с. — ISBN 978-99985-59-15-8

Гурӯҳ:Шоирони Тоҷикистон
Ҷеймс Уэбб (телескоп)

**Телескопи фазоии Ҷеймс Уэбб** () — расадхонаи инфрасурхи мадорӣ, ки шояд ҷои телескопи фазоии Ҳабблро иваз мекунад.

Он дар ибтидо телескопи фазоии насли оянда () ном дошт. Дар соли 2002 он ба шарафи роҳбари дуюми NASA Ҷеймс Уэбб (1906—1992), ки дар солҳои 1961—1968 дар ҷараёни барномаи Аполлон ба ин оҷонсӣ роҳбарӣ мекард, номгузорӣ шуд.

Ҷеймс Уэбб дорои 6,5 метр диаметр оина, бо масоҳати сатҳи ҷамъоварӣ  дорад, ки аз радиатсияи инфрасурх аз Офтоб ва Замин бо сипари гармӣ пинҳон карда шудааст. Телескоп дар мадори гало дар нуктаи Лагранж L 2 системаи Офтоб-Замин гузошта мешавад.

Лоиҳа натиҷаи ҳамкории байналмилалии 17 кишвар аст, бо раҳбарии NASA, бо саҳми назарраси Агентии фазоии Аврупо ва Конодо мебошад.

Арзиши тахминии лоиҳа 9,815 миллиард долларро ташкил медиҳад (дар баробари истифода шудани телескоп он афзоиш хоҳад ёфт), ки саҳми NASA 8,8 миллиард доллар, саҳми Агентии кайҳонии Аврупо 850 миллион доллар бо шумули партоб, саҳми Агентии фазоии Конодо доллар 165 миллион доллар аст. NASA 80 % вақти телескопро мегирад, дар ҳоле ки EKA — 15 %, CSA — 5 % .

Телескоп бо мушаки Ariane 5 25 декабри соли 2021 партоб дода шуд. Дар ин ҳолат, аввалин тадқиқоти илмӣ дар аввали соли 2022 оғоз мешавад. Телескоп камаш панҷ сол кор мекунад;

## Вижагиҳо
Телескоп вазни баробар бо нисфи вазни Ҳабл дорад аммо масоҳат оина асли он беш аз 6 баробари оина Ҳабл аст. Ҷеймс Уэбб барои ахтаршиносӣ модунсурх тарроҳӣ шуда аммо ҳамчунин метавонад партавҳои норинҷӣ ва сурхро низ расад кунад. 250px|thumb|left|Муқоисаи оинаҳои Ҳаббл ва Уэбб

Телескопҳои заминӣ бояд аз миёни атмосфера расад кунанд, ки бисёре аз амвоҷ ғайриқобили мушоҳида мешаванд. Ҳатто дар ҷоҳое, ки атмосфера шаффоф аст бисёре аз таркиботи шимиёӣ монанди об, диокседи карбун ва метан, ки дар ҷавви Замин вуҷуд доранд кори таҷзия ва таҳлилро бисёр сахт мекунанд. Телескопҳои фазоии мавҷуд монанди Ҳабл наметавонанд ин даста аз амвоҷро мутолиа кунанд, зеро оинаҳо ба андоза кофӣ хунук нестанд (оинаи Ҳабл дар ҳудуди 15 °C нигаҳдорӣ мешавад). 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кайҳоншиносӣ
Николай Грибачёв

**Николай Матвеевич Грибачёв** () — нависанда ва ходими давлатии рус.

## Зиндагинома
Аз соли 1932 рӯзноманигори ҳирфаӣ. Дар ҶБВ (1941-45) ширкат дошт, аз соли 1943 хабарнигори ҳарбӣ (дар рӯзномаи «Боевой товариш» достони «Россия»-ро ба нашр расонд). Солҳои 1950-54 ва 1956-91 сардабири моҳномаи «Советский Союз». Осораш аз соли 1926 мунташир шудааст, нахустин маҷмӯаи ашъораш — «Шимолу Ғарб» (1935). Солҳои 1920-30 шеърҳои лирикии ҳамоҳанг бо эҷодиёти шифоҳии халқ ва забони шевои мардумӣ эҷод кардааст. Аз солҳои 1940 бо шӯру шавқи тоза ба эҷоди асарҳо бо усули расмии ҳукмрони реализми сотсиалистӣ даст зад (маҷмӯаи «Дар роҳҳои ҷанг» (1945), достонҳои «Колхози Болшевик» (1947; Мукофоти давлатии ИҶШС, 1948); "Баҳор дар «Победа», 1948, Мукофоти давлатии ИҶШС, 1949). Муаллифи маҷмӯаи ҳикояҳо, повестҳо, романҳо («Неруи зарбатӣ», (1971) «Муҳориба» (1976), китобҳои публитсистӣ «Рӯбарӯ бо Амрико» (1959), ҳамроҳ бо А. И. Аҷубей ва ғ; Мукофоти давлатии ИҶШС ба номи В. И. Ленин (1960), асарҳои адабию интиқодӣ, китобҳо барои кӯдакон. Дар корҳои ҳизбию ҷамъиятӣ ширкати фаъол дошт. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1974). Баъзе ҳикояҳояш ба забони тоҷикӣ тарҷума шудаанд («Ҳикояти ишқи аввал» //Садои Шарқ, 1960, № 9).

## Осор
* Собрание сочинений: В 6-ти томах. М., 1985-86.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Василий Григорев

**Григорев Василий Василевич** () — муаррих-шарқшиноси рус.

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи филология — шуъбаи забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург (1834). Узви вобастаи АИ Русия (1853). Нахустин асари илмии Василий Григорев («Таърихи муғулҳо») соли 1834 дар айёми донишҷӯиаш ба табъ расидааст. Ин рисола дар асоси асари Хондамир «Хулосату-л-ахбор» (Василий Григорев онро аз форсӣ ба русӣ тарҷума карда буд) навишта шудааст. Василий Григорев муддате дар литсейи Ришелйеи (1838-44) идораи марзбонӣ оид ба барқарорсозии муносибатҳо бо хонҳои Осиёи Марказӣ ва қирғизҳои кишвари Оренбург (1851-62) кор кардааст. Аз соли 1863 дар Донишгоҳи Санкт-Петербург мудири кафедраи таърихи Шарқ (1863-78), декани факултаи забонҳои Шарқ (1870-80) буд. Василий Григорев муаллифи беш аз 200 асари илмӣ-таҳқиқотӣ, аз ҷумла монографияҳои «Кобулистон ва Кофиристон» (1867), «Туркистони Шарқӣ» (Ҷ. 1, 1869; Ҷ. 2, 1873), «Оид ба мардуми сакоӣ» (1871) ва ғ. мебошад. Василий Григорев дар радифи масоили таърих, ҷуғрофия, бостоншиносӣ, мардумшиносии халқҳои Осиёи Марказӣ оид ба забонҳои туркӣ ва эронии роиҷ дар ин марзу бум мақолаҳову рисолаҳо нигоштааст («Дар бораи вожаҳои русии шарқиасл» (1854), «Дар хусуси ба алифбои русӣ ишора кардани овозҳои забони қирғизӣ» (1861) ва ғ.). Василий Григорев яке аз нахустин шарқшиносони аврупоист, ки ба таҳқиқи забони тоҷикӣ пардохтааст. Ӯ дар китоби «Оид ба баъзе воқеоти Бухоро, Қӯқанд ва Кошғар. Ёддоштҳои Мирзо Шамси Бухороӣ» (1861) намунаи матни забони тоҷикиро оварда, хонандагони русзабонро бо забони тоҷикӣ ва грамматикаи он шинос кардааст. Василий Григорев чун публитсист — рӯзноманигор оид ба мавзӯъҳои муҳимми Русия, махсусан, муносибати ин давлат бо кишварҳои Осиёи Марказӣ бо тахаллусҳои Мирзомалик, Изофати Мақлуба, Султон Мендалӣ Пиралиев мақолаҳо менавишт, ки чанде аз онҳо ба дархости давлати Англия ба забони англисӣ тарҷума шудаанд.

## Осор
* О Великорусских словах восточного происхождения. СПб., 1854;
* О некоторых событиях в Бухаре, Коканде и Кашгаре. «Записки Мирзы Шамса Бухары». Казань, 1861;
* Землеведение. География стран Азии, находящихся в непосредственных отношениях с Россией. СПб., 1867.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Веселовский Н. И. Василий Васильевич Григорьев, по его письмам и трудам. 1816—1886. СПб., 1887;
* Коссович К. Об ученых трудах профессора Григорьева. // журнал Министерства народного просвещения. Часть 140, СПб., 1868.
Юрий Григорев

**Григорев Юрий Сергеевич** () — гиёҳшинос, доктори илмҳои биология (1952), Ходими хидматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон (1945).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи биологияи Донишгоҳи давлатии Ленинград (1926). Ходими илмии Боғи ботаникии Ленинград (1926-31). Бо таъсиси пойгоҳи тоҷикистонии АИ ИҶШС соли 1931 ба Тоҷикистон омада, ба таҳқиқи олами рустаниҳо пардохт. Роҳбари чандин экспедитсияҳои ботаникӣ дар водиҳои Вахш, Ҳисор, Зарафшон, ҳавзаи дарёи Яғноб ва Помир буд. Дар муддати фаъолияти босамараш дар Тоҷикистон оид ба наботот, систематика, ҷуғрофиё ва экологияи рустаниҳо, хусусан рустаниҳои доруӣ, як силсила пажӯҳишҳои судманд анҷом додааст. Мураттиб ва муаллифи китоби «Флораи Тоҷикистон» (ба забони русӣ). Дар мактабҳои олии ҷумҳурӣ аз фанни ботаника дарс медод. Аз соли 1956 то охири умр дар Донишкадаи омӯзгории ш. Ленинград фаъолият дошт.

## Осор
* Определитель растений окрестностей Сталинабада. Сталинабад, 1953;
* Сравнительно-экологическое исследование ксерофилизации высших растений. М., 1955.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Екатерина Григоренкова

**Григоренкова Екатерина Николаевна** (зод. 1933, Душанбе) — агроном, доктори илмҳои кишоварзӣ, профессор, академики Академияи табиатшиносии Русия.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1960). Агрономи стансияи мошину тракторӣ (1953-55), к-зи ба номи Ворошилов (1956-60), аспирант (1960-63), х. х. (1963-67) ва х. к. илмӣ (1967-80), мудири шуъбаи Институти таҳқиқоти илмии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1980-90), ходими илмии Институти таҳқиқоти илмии сабзавоткорӣ ва обчакории Русия (1990—2000), профессори кафедраи гидробиология ва экологияи умумии Донишгоҳи давлатии техникии Астрахан (аз 2000). Екатерина Григоренкова оид ба экологияи рустаниҳо, парваришу тарзи коркарди чойҷуворӣ, истифодаи навъҳои гуногуни юнучқа барои тарбеда ва беҳгардонии сифати хӯроки чорво пажӯҳиш анҷом додааст. Зиёда аз 140 таълифот дорад.

## Ҷоизаҳо
Бо ду ордени «Нишони Фахрӣ» ва ордени Дӯстии Халқҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Оценка возделывания кормовых культур на конечную продукцию//Кормопроизводство. 2006, № 7;
* Оценка способов возделывания кормовых культур и реализация их энергоциклов//Вестник Российской академии сельскохозяйственных наук. 2006, № 5;
* Селекция новых сортов овса в условиях аридной зоны//Вестник Российской академии сельскохозяйственных наук. 2012, № 3.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абдуллоҳ Ҳамдук

**Абдуллоҳ Ҳамдук** (; ) — пешвои ҳукумат ва сиёсатмадори судонӣ, 15-умин нахуствазири Судон.

## Зиндагинома
Пеш аз таъин шуданаш ба вазифаи сарвазир, Ҳамдук дар вазифаҳои зиёди маъмурии миллӣ ва байналмилалӣ кор кардааст Аз ноябри соли 2011 то октябри соли 2018 муовини котиби иҷроияи Комиссияи иқтисодии Созмони Милали Муттаҳид оид ба Африқо (UNECA) буд. Кормандони UNECA Ҳамдукро ҳамчун «дипломат ва шахси хоксори ақли дурахшон ва интизомнок» тавсиф карданд .

### Сарвазир
Дар моҳи августи соли 2019 Ҳамдук ҳамчун номзади эҳтимолӣ ба мақоми сарвазири Судон дар соли 2019 барои гузариши Судон ба демократия эълон шуд .

Шурои сохибихтиёрии Судон мувофиқи талаби лооҳаи эъломияи конститутсионӣ Ҳамдукро 20 август сарвазир таъин кард. Ӯ баъдан рӯзи 21 август савганд ёд кард . Мутобиқи моддаи 19 лоиҳаи эъломияи конститутсионӣ аз моҳи августи соли 2019, ҳамчун сарвазир дар давраи гузариш ба Ҳамдук (дар қатори дигар раҳбарони воломақоми давраи гузариш) иштирок дар интихоботи умумӣ дар Судон дар соли 2022, ки пас аз анҷоми давраи интихобот ба нақша гирифта шудааст, манъ карда шудааст

Ҳамдук девони вазиронро ҳамчун сарвазир таъин кард. 4 октябри соли 2019 ӯ роҳбарияти донишгоҳҳои давлатии Судонро аз кор озод карда, 28 ректор ва 35 муовини ректорро барканор кард ва 34 муовини ректорро таъин кард. Ҳадаф иваз кардани одамон дар вазифаҳои роҳбарикунанда, ки аз ҳукумати ал-Башир намояндагӣ мекунанд, буд

7 феврали соли 2021 Ҳамдук ҳукумати муваққатро пароканда кард. Сарвазири Судон вазиронро дар бораи қатъ гардидани ваколатҳои онҳо бо мақсади гузаштан ба ташаккули Девони нави вазирон огаҳ кард .

#### Кӯшиши сӯиқасд
рост|мини| Ҳамдук бо Вазорати молияи ИМА бо Стивен Мнучин дар 2019
9 марти соли 2020 Ҳамдук аз як сӯиқасд дар пойтахти кишвар Хартум наҷот ёфт. Ҳадди ақал 3 мошин осеб дидааст, аммо аз талафоти одамон пешгирӣ карда шуд, ба истиснои як афсари амниятӣ, ки «сабук маҷрӯҳ шудааст» .

Дар моҳи октябри соли 2021 Абдулло Ҳамдук эълом дошт, ки ҳукуматро пароканда намекунад, то ҳукумати дигарро таъсис диҳад. Генерал Абдулфаттоҳ Абдулраҳмон ал-Бурҳон, раиси Шӯрои Интиқоли Ягона ин дархостро дар ҷараёни мулоқот расман баён кард.

## Сарнагуншавӣ
Шаби 25 октябри соли 2021 Ҳамдук аз ҷониби низомиён дастгир карда шуд . 26 октябри соли 2021 дар як нишасти хабарӣ генерал Абдулфаттоҳ ал-Бурҳон гуфт, ки сарвазир Ҳамдук дар хонаи ӯ «ҳамчун меҳмон аст, то ӯро аз маҳдудиятҳое, ки нерӯҳои сиёсӣ бар ӯ ҷорӣ кардаанд, муҳофизат кунад». Баъд аз он рӯз хабар расид, ки Ҳамдук ба хона баргаштааст

## Ҳаёти шахсӣ
Ҳамдук соли 1993 дар ҷануби Манчестер бо иқтисодшинос Муна Абдулло издивоҷ кард. Онҳо 2 писари калонсол доранд; як нафар дар Донишгоҳи Эксетер дар соли 2019 таҳсил мекунад ва дигаре дар охири солҳои 2010 донишгоҳро дар Иёлоти Муттаҳида хатм кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1956
Свисток

**Свисток** () — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА UK аст ки дар 2013 таъсис ёфта ва дар  фаъолияти худро оғоз карда‌‌аст. Қутби Свисток дар Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ оиндиро гондӣ ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Ню-Деҳлӣ, Ҳиндустон ҷойгир аст ва ба 11 самт парвоз мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Александр Грибоедов

**Александр Сергеевич Грибоедов** () —  ва дипломати рус.

## Зиндагинома
Корманди коллегияи корҳои хориҷии Русия, котиби сафорати Русия дар Эрон (1818-22). Соли 1828 сафири Русия дар Эрон таъйин гардид, вале бо иғвои доираҳои иртиҷоии Эрону Англия ба дасти мутаассибон кушта шуд. Нахустин асарҳои бадеии Г. мазҳакаҳои «Зану шавҳари ҷавон» (1815), «Оилаи худ», «Донишҷӯ» (ҳар ду 1817) мебошанд, ки дар ҳамкорӣ бо нависандагони рус А. А. Шаховский, Н. И. Хмелнитский ва П. А. Катенин навиштааст. Асаре, ки ба шарофати он Г. дар адабиёти рус шуҳратманд гардид, драмаи манзуми «Дод аз дасти ақл» (1822-24; нашраш 1833; тарҷумаи тоҷикиаш 1957) мебошад. Асари мазкур ҳаҷвияи тезу тунде буд ба муқобили помешикҳо (заминдорон)-и рус, ки ба деҳқонон назари ҳақирона дошта, нисбат ба онҳо зулму тааддиро раво медоштанд. Симоҳои дар ин драма тасвиршуда — Фамусов, Скалозуб, Мочалин, байту пораҳои ҳаҷвӣ ва масхараомези драма ба зарбулмасал табдил ёфта, вирди забони аҳли ҷомеа буданд. «Дод аз дасти ақл» ба адабиёти рус, намояндагони бузурги он — А. С. Пушкин (достони «Евгений Онегин»), эҷодиёти М. Ю. Лермонтов, Н. В. Гогол таъсир расондааст.

Пас аз мутолиаи асарҳои Г. Ю. Клапрот «Осиёи серзабон», Ҷ. Малколм «Таърихи Форс», И. Ҳаммер-Пургштал «Сарватҳои Шарқ», маҷмӯаи осори адибони Шарқ (хрестоматия)-и Силвестр де Саси шавқу рағбати Г. ба Шарқ, махсусан Эрон, афзуд. Вай забонҳои форсӣ ва арабиро медонист. Осори адибони гузаштаи форс-тоҷикро ба забони асл мехонд, ба забони форсӣ шеър ҳам гуфтааст. Ҳангоми зиндагӣ дар Эрон Г. ба шаҳрҳои гуногуни ин кишвар — Қазвин, Табрез сафар карда, таърихи ин шаҳрҳоро меомӯхт, ёдгориҳои таърихию меъморӣ, аз ҷумла харобаҳои Барда, Шамхор, вайронаҳои қасри Султонияро зиёрат карда, ба урфу одати мардум шавқу рағбат зоҳир мекард. Дар омӯзиши забону адабиёти Эрон ба Г. академик Х. Д. Френ, шоир ва маорифпарвари озарбойҷонӣ Аббосқулихон Боқихонов кумак мекарданд. Г. инчунин бо маликушуарои дарбори Фатҳалишоҳ — Сабо робитаи эҷодӣ дошт. Г. аз осори намояндагони бузурги адабиёти форс-тоҷик — Абулқосим Фирдавсӣ, Низомии Ганҷавӣ ва дигарон, шоҳасарҳо — Қуръон, Авесто ва ғ. огаҳ буд. Ба саъю кӯшиши Г. ва баъзе аз шоирони дӯстдори Шарқ, аз ҷумла А. А. Бестужев, В. К. Кюхелбеккер ва дигарон ба адабиёти рус мавзӯъ, суварот, воситаҳои тасвири бадеӣ, романтизми адабиёти форс-тоҷик дохил гардиданд. Синтези адабиёти Шарқу Ғарб дар адабиёти рус натиҷаи ҷустуҷӯҳо ва ибтикороти ҳамин қабил адибон буд.

## Осор
* Полное собрание сочинений. В 3-х томах. СПБ., 1995—2006.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ениколопов И. Грибоедов и Восток. Ереван, 1954;
* Писканов Н. К. Летопись жизни и творчества А. С. Грибоедова. М., 2000;
* Тынянов Ю. Н. Смерть Вазир-Мухтара (Роман). М., 2002;
* Новая российская энциклопедия. Т. V (1), М., 2008.