open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Субҳонҷон Давронов

**Субҳонҷон Давронов** (тав. 25.03.1931, деҳаи Арғуи ш. Истаравшан — ваф. 1.02.2001, ш. Истаравшан) — адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ, дотсент (1975).

## Зиндагинома
Солҳои 1948—1951 донишҷӯи Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Уротеппа буд. Солҳои 1951—1954 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1955—1959 донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С. М. Киров, 1959—1960 муаллими забон ва адабиёти мактаби ҳафтсолаи ш. Уротеппа, 1960—1961 лаборанти калон, 1961—1964 аспирант, 1964—1968 ходими илмии Институти забон ва адабиёти АИ Тоҷикистон, 1969—1974 муаллими калони кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1975—2001 дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Муаллифи зиёда аз 200 асарҳо ва мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, аз ҷумла китобҳои «Поэзияи Абдулқосим Лоҳутӣ» ва «Фарҳанги тафсири истилоҳоти адабиётшиносӣ» мебошад. Дар масъалаҳои назарияи адабиёт, вазну асосҳои шеъри тоҷикӣ ва истилоҳоти адабиётшиносӣ тадқиқоти илмӣ бурдааст. Дар давоми фаъолияти бисёрсолаи омӯзгориаш дар тайёр кардани мутахассисони маълумоти олидор ҳиссаи калон гузоштааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.

## Осор
* Назарияи адабиёт ва адабиёти муосир, Д., 1987;
* Вазни ашъори Абулқосим Лоҳутӣ, Д., 1974;
* Вазни шеъри тоҷикӣ, Д., 1985;
* Асосҳои шеъри тоҷикӣ, Д., 1995.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Раҳматшо Диловаров

**Раҳматшо Диловаров** (тав. 1.07.1939, ноҳияи Дарвоз), географи тоҷик, номзади илмҳои география (1984), дотсент (1991), узви вобастаи Академияи илмҳои педагогӣ ва иҷтимоии Россия. 
## Зиндагинома
Солҳои 1962–1966 дар факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1966–1972 котиби якуми Комитети комсомол ва ассистенти кафедраи географияи иқтисодӣ, 1972–1975 аспиранти кафедраи географияи иқтисодӣ-иҷтимоии донишкадаи номбурда буд. Зиёда аз 50 сол дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба ҳайси лаборант, ассистент, котиби кумитаи комсомолӣ, муаллими калон, дотсент, муовини декан, мудири кафедра ва декани факултети география кор кардааст. Соли 1975 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченкофакултети география таъсис дода шуд, ки аввалин декани он буд. Муддати қариб 20 сол факултети географияро сарварӣ намудааст. Бо ташабуси ӯ дар заминаи факултети география шуъбаҳои ҳифзи муҳити зист, геоэкология ва туризм таъсис дода шудааст. Аз соли 2006 то ба имрӯз мудири кафедраи  географияи иқтисодӣ ва технологияи соҳаҳои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. Муаллифи зиёда аз 100 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, 18 барномаи таълимӣ ва 5 монография мебошад. Шумораи зиёди мақолаҳои илмияш дар маҷаллаҳои хориҷӣ (шаҳрҳои Москва, Алма- Ато, Бишкек, Тбилисӣ, Чебоксария) нашр шудааст. Дар конференсияҳои байналхалқӣ   ва   ҷумҳуриявӣ   оид   ба   масъалаҳои   ҳифз   ва   истифодаи оқилонаи сарватҳои табиӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Барои хидматҳояш бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (2002), нишони  сарисинагии  «Аълочии  маорифи  Тоҷикистон»  (1991), медали
«Барои меҳнати шоён» (1970) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ИҶШС ва Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Истифодаи оқилонаи замин, Д., 1991; 
* География сельского хозяйства Вахшской зоны, Д., 1994;  
* Горы  как  обект  изучения  экономической  географии, Д., 1995; 
* Проблемы охраны и рационального использования природных ресурсов верхного течения реки Амудары, Д., 1999; 
* Тоҷикон аз нигоҳи геоэтнография, Д., 2002. 
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Манзурхон Додохонов

**Манзурхон Додохонов** (тав. 04. 01. 1949, деҳаи Чоркӯҳи ноҳияи Исфара), муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1998). «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1999)
## Зиндагинома
Солҳои 1974– 1979 донишҷӯи Донишгоҳи давлатии шаҳри Горкии Россия, 1979–1984 ассистент, муаллими калони кафедраи таърихи ИҶШС-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1984–1991 муовини сардори идораи манзилии комиҷроияи ноҳияи Сино шаҳри Душанбе, 1990–1996 муовини директори нашриёти «Шарқи озод»-и Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1996–2010 директори нашриёти номбурда буд. Муаллифи зиёда аз 25 асар ва 80 мақолаҳои илмӣ, илмию оммавӣ мебошад. Оид ба таърих ва таърихнигории асри XIX ва ибтидои асри XX-и аморати Бухоро корҳои илмӣ бурдааст. Бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1999) ва нишони сарисинагии «Аълочии матбуоти Тоҷикистон» (2001) сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Нахустдонишгоҳи олии Тоҷикистон (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2009.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Акрам Додоҷонов

**Акрам Ахмедҷонович Додоҷонов** (тав. 13.05.1960, Душанбе), муаллими фанни графика, номзади илмҳои педагогӣ (1998), дотсент (2002). 
## Зиндагинома
Солҳои 1977–1978   дар Институти лоиҳакашии «Душанбегипрогор» ҳамчун нақшакаш фаъолият намудааст. Солҳои 1978–1982 дар факултети индустриалию педагогии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1982–1983 устои таълимӣ-истеҳсолотии омӯзишгоҳи техникии №7 Душанбе, 1983–1985 муаллими кафедраи умумитехникии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе, 1985–1988 аспирант, 1988–1989 устои таълимӣ, ассистенти кафедраи фанҳои умумитехнткии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1989–1992 ба ҳайси ассистенти кафедраи роҳнамои касбии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев, 1992–1993 муаллими калони кафедраи номбурда фаъолият намудааст. Солҳои 1993–1997 вазифаи муовини декани факултети индустралию педагогӣ оид ба тарбия, 2002–2005 мудири кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашӣ, 2005–2009 декани факултети технология ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айниро ба уҳда дошт. Аз соли 2009 инҷониб дотсенти кафедраи механикаи техникӣ ва нақшакашии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ аст. Муаллифи 6 дастури методӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки  дар  онҳо  масъалаҳои  муҳими  таҳсилоти технологӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, миёнаи махсус ва миёна матраҳ шудааанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) мукофотонида шудааст.
## Осор
* Корҳои амалӣ аз геометрияи тасвирӣ ва нақшакашӣ (Воситаи таълимӣ), Д., 2003; 
* Роль педагогической науки Республики Таджикистан в трудовой подготовке и профориентации школьников // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 4, Д., 1998; 
* Эстетическое воспитание студентов педагогических вузов в процессе обучения технологии // Проблемаҳои актуалии таҳсилоти технологӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, миёнаи махсус ва миёна (Маводҳои конференсияи илмӣ), Д., 2009.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ахмедҷон Додоҷонов

**Ахмедҷон Додоҷонов** (15 июни 1919, Исфара — 29 сентябри 1990, Душанбе) — ходими давлатӣ ва муаррихи тоҷик, номзади илми таърих (1967), дотсент (1972), иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

## Зиндагинома
Соли 1948 мактаби дусолаи ҳизби коммунистии назди КМ ҲК Тоҷикистон ва соли 1949 Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1936—1939 муаллими мактаби ибтидоии ноҳияи Исфара буд. Солҳои 1941—1945 дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок намудааст. Солҳои 1950—1951 ба ҳайси мудири сектори мактабҳои ҳизбии КМ ҲК Тоҷикистон, 1951—1956 муовини вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1956—1980 муовини ректори Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко оид ба шуъбаи ғоибона, 1980—1990 дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и донишкадаи номбурда буд. Муаллифи зиёда аз 30 мақолаи илмӣ аст, ки дар онҳо масъалаҳои тайёр намудани мутахассисони соҳаи омӯзгориро дар солҳои 1945—1961 баррасӣ кардааст. Бо ордени «Байрақи Сурх», унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1961), якчанд ифтихорномаҳои фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Меҳриниссо Зарипова

**Меҳриниссо Зарипова** (тав. 17.12.1941, шаҳри Кӯлоб), кимиёшинос, номзади илмҳои химия (1974), дотсент (1981). 
## Зиндагинома
Солҳои 1961–1966 дар факултети химияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1968–1970 курси такмили ихтисосро дар Институти химияи физикавии Академияи илмҳои ИҶШС дар шаҳри Москва гузаштааст. Солҳои 1970–1974 аспиранти институти номбурда, 1974–1976 ходими хурд ва ходими  калони илмии   Институти химияи ба номи В.И. Никитини АИ ҶТ буд. Аз соли 1976 то ба имрӯз ҳамчун муаллими калон, дотсенти кафедраи химияи умумӣ ва ғайриорганикии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор мекунад. Муаллифи зиёда аз 40 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, инчунин  дастурҳои  таълимиву  методӣ  мебошад. Бо медали
«Барои меҳнати шоён», ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1989) сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Ҳалли масъалаҳои химия барои дохилшавандагони донишкадаҳои олии Тоҷикистон, Д., 1995; 
* Ассиметрические немостиковый азот в пирамидольный амидный азот в N- ацилдиазиридинах и N-оксоадиридинах //Доклады АН  СССР, 1974, №5; 
* Новые производные оксима гексафторацетона // Известия АН СССР, 1974, №7; Cинтез соединения со смешанными функциями на основе ацетилена и изучение их биологической активности // Известия АН СССР, № 5, 1988; Электронасышенные системы передачи магнитных эффектов в ацетиленовых амидогликолей // Известия АН СССР, № 4, 1998
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ҳасан Зайниддинов

**Ҳасан Зайниддинов** (тав. 15.06.1927, деҳаи Пӯлодони ноҳияи Конибодом – ваф. 1999, ш. Душанбе), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1962), дотсент, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.
## Зиндагинома
Соли 1956 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1956– 1999 ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи асосҳои назарияи иқтисодии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Муаллифи 25 асар, зиёда аз 280 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва илмию оммавӣ аст. Дар як қатор конференсияҳо ва симпозиумҳои   ҷумҳуриявӣ, умумиитифоқӣ   ва   байналмилалӣ   (София, Будапешт, Варшава, Москва, Ленинград, Душанбе) дар мавзӯъҳои мухталифи соҳаи иқтисодиёт бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо орденҳои «Ситораи Сурх», «Шараф» дараҷаи 3-юм, «Ҷанги Бузурги Ватанӣ», медали «Барои ҷасорат», нишонҳои «Барои муваффақиятҳо дар низоми маълумоти олӣ», «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», унвони «Корманди шоистаи Тоҷикистон», ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва Вазорати маълумоти олии ИҶШС сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Ташкилотҳои бинокории байниколхозӣ, Сталинобод, 1961; 
* Дӯсти ва ҳамкорӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1964; 
* Нархи яклухтӣ ва сифати маҳсулот, Д., 1966; 
* Баплангирӣ ва мустақилияти корхона, Д., 1966; 
* Ривоҷи экспорти Тоҷикистон, Д., 1969; 
* Интегратсияи иқтисодии сотсиалистӣ, Д., 1970; 
* Воситаҳои аёнӣ оид ба иқтисоди сиёсии сотсиализм, Д., 1975;  
* Тоҷикистон  дар  панҷсолаи  даҳум, Д., 1977;  
* Интегратсияи  иқтисодии  сотсиалистӣ  ва иштироки Тоҷикистон дар чорабиниҳои он, Д., 1978; 
* Зиёд кардани самараи истеҳсолот ва сарфаю сариштакорӣ, Д., 1986; 
* Стратегияи суръатафзоӣ, Д., 1987.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Даврон Зиёев

**Даврон Зиёев** (10 октябри 1917, Самарқанд — ?) — ҷуғрофиёдони тоҷик, номзади илмҳои география (1974), дотсент.

## Зиндагинома
Солҳои 1932—1935 муаллими мактаби ибтидоии ш. Ленинобод, 1935—1936 шунавандаи курси тайёрии Донишкадаи омӯзгории ш. Сталинобод, 1936—1940 донишҷӯи факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1940—1943 ба ҳайси муаллим, 1943—1948 муаллими калони кафедраи географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Солҳои 1948—1956 муовини директори мактаби ҷумҳуриявии ҳизби коммунистӣ оид ба таълим, 1956—1991 муаллими калон, дотсенти кафедраи заминшиносии умумӣ ва геологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Соли 1991 баъди ба нафақа баромадан якчанд муддат фаъолияти омӯзгорияшро ҳамчун ҳамкор дар донишгоҳи омӯзгорӣ давом додааст. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1968), ордени «Нишони фахрӣ», якчанд медалҳо, ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва Вазорати маорифи ҷумҳурӣ мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми география
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Ҳобилҷон Зикиров

**Ҳобилҷон Ҳайиталиевич Зикиров** (тав. 07.02.1981, деҳаи Шоҳони ноҳияи Ҳисор), файласуф, номзади илмҳои фалсафа (2009). 
## Зиндагинома
Солҳои 1998– 2002 дар бакалаврият, 2002–2004 дар магистратураи факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ таҳсил намудааст. Аз соли 2004 то ба имрӯз ассистенти кафедраи фалсафаи донишгоҳи  омӯзгорӣ мебошад.   Солҳои 2005–2008 дар аспирантураи донишгоҳ таҳсил кардааст. Инчунин солҳои 2001–2005 ҳамчун   мутахассиси   шуъбаи   кор   бо   ҷавонони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият намудааст. Аз соли 2005 то ба имрӯз раиси Кумитаи иттифоқҳои касабаи донишҷӯёни донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Муаллифи 7 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ аст, ки дар онҳо ақидаҳои иҷтимоӣ-сиёсии Ибни Халдун баррасӣ шудаанд.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Зиндакон

**Зиндакон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Айнӣи ноҳияи Айнӣ, дар баландии 2200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир мебошад. Аз Зиндакон то маркази ҷамоат 11 км, то маркази ноҳия 11 км. Аҳолиаш 717 нафар (2017), тоҷикон.
Дар даромадгоҳи деҳа дар доманаи кӯҳ мазори Хоҷаи Муродбахш ҷойгир буда, зиёратгоҳи мардум ба ҳисоб меравад. Дар гузашта мазор Хоҷа Усмони Сағир ном дошт ва мардуме, ки ин маконро зиёрат менамуданд, ба муроду мақсадҳои хеш мерасиданд ва аз ҳамин сабаб мазори мазкурро Хоҷаи Муродбахш ном ниҳоданд.
Дар болооби деҳаи Зиндакон (мавзеъи Сари об) об аз зери замин баромада, пасон ба сой мубаддал мегардад ва ин сой аҳолии деҳаҳои Зиндакон, Куҳрӯд, мавзеъи Дашти Ҳаштсар, деҳаи Айнӣ (Варзи Манор-ро бо об таъмин менамояд. Инчунин заминҳои деҳаҳои Зиндакон ва Куҳрӯд бо оби сойи мазкур обёрӣ карда мешаванд  

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Айнӣ
Анзоб (деҳа, н. Айнӣ)

**Анзоб** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Анзоби ноҳияи Айнӣ. Аз Анзоб то маркази ҷамоат 22 км, то маркази ноҳия 63 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1636 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, клуб ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ. Заминҳо аз дарёи Яғноб обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Анзоб
Бидев

**Бидев** (ҳамч. Бедеф) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Анзоби ноҳияи Айнӣ. Аз Бидев то маркази ҷамоат 85 км, то маркази ноҳия 120 км. Аҳолиаш 23 нафар (2017; 20 нафар дар соли 2007), тоҷикон (яғнобиҳо).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Анзоб
Искодар

thumb|The photo of the door in the Iskodar village, Ayni District
thumb|Zarafshon river view from Iskodar Bridge, 2023

**Искодар** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дардари ноҳияи Айнӣ. Аз Искодар то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 1322 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Дардар
Гузари Бод

**Гузари Бод** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Рарзи ноҳияи Айнӣ. Аз Гузари Бод то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 19 км; роҳ мошингард. Аҳолиаш 906 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, масҷиди панҷвақта, чойхона-фароғатгоҳи «Кони Зар», осиёби хусусӣ, нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, сабзавоткорӣ, чорводорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо аз наҳри Испағн обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 7 хоҷагии хурди деҳқонӣ мавҷуд аст. Наҳри Испағн соли 1989 бо ташаббуси сарвари хоҷагӣ Ҳикматулло Қудратов ба истифода дода шуд.

## Шаъсиятҳои маъруф
Доктори илмҳои ҳуқуқ Раҳмонқул Шарипов, Ҳунарпешаи халқии Ҷумҳурии Тоҷикистон Хосияти Зарафшонӣ, нависанда Султон Мерган, олими соҳаи кишоварзӣ Ниёзмаҳмад Норов зодагони Гузари Бод мебошанд. Дар маркази деҳа марқади Хоҷа Бибӣ Сомеа мавҷуд аст, ки зиёратгоҳи мардум мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Рарз
Рарз

**Рарз** — деҳа ва маркази ҷамоати деҳоти Рарзи ноҳияи Айнӣ. Аз Рарз то маркази ноҳия 24 км. Аҳолиаш 3021 нафар (2017), тоҷикон.

## Rarz
Яке аз деҳаҳои пешрафтаи ноҳияи Айнӣ мебошад.

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Рарз
Вашан

**Вашан** () — деҳа дар ҷамоати деҳоти Урметани ноҳияи Айнӣ. Аз Вашан то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 31 км; роҳ мошингард. Аҳолиаш 1517 нафар (2020), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, нуқтаи хидмати маишӣ, 7 нуқтаи савдои хусусӣ ва се масҷиди қадимӣ як осиёб дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва зироаткорӣ. Заминҳояш аз наҳри Вашан обёрӣ мешаванд.

## Мардум
Аз сабаби дар мавзеи хавфнок воқеъ будани Вашан соли 2000 як қисми аҳолиаш (200 оила) ба ноҳияҳои Истаравшан, Ноҳияи Деваштич ва Зафаробод кӯчонида шуданд . *Вашан калимаи суғдӣ буда, маънояш чарогоҳи хубу сероб, замини баланд* мебошад. Бинбар сабаби релеф печида ва борандагии шадид баъзе вақтҳо боиси лағжиши кӯҳҳо ба басташавии роҳи мошингарди деҳ оварда мерасонад.

## Таърих
Мувофиқи ривоятҳо дар музофоти Бухоро шаҳре бо номи Ваш мавҷуд буда, мардумаш аслан ба карбосбофӣ машғул будаанд. Дар асри 13 ин шаҳр дар натиҷаи зилзила хароб гашта, аҳолиаш ба болооби дарёи Зарафшон мекӯчанд ва ба хотири шаҳри нобудгаштаашон мавзеи маскунии худро Вашан номгузорӣ мекунанд. Дар шаҳри Панҷакент мавҷуд будани маҳаллаи Вашаниён аз қадимӣ будани Вашан ва робитаи он бо аҳолии шаҳр шаҳодат медиҳад.

## Ёдгориҳои таърихӣ
Аз ёдгориҳои таърихӣ дар мавзеъи Ҳадди Муллои Вашан мақбараи Мавлоно Фатҳуддин маҳфуз мебошад, ки зиёратгоҳи мардум аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Урметан
Вешканд

**Вешканд** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Урметани ноҳияи Айнӣ. Аз Вешканд то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 23 км. Аҳолиаш 2500 нафар (2013), тоҷикон. Дар сари роҳи мошинагарди Панҷакент-Айнӣ-Душанбе, дар мобайни қаторкӯҳҳои Зарафшону Туркистон, дар баландии 800 м аз с. б воқеъ аст. Дар қисмати ҷанубиаш дарёи Зарафшон ҷорӣ аст. 

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, дорухона, маркази саломатӣ, китобхона, сартарошхона, нуқтаи хидмати маишӣ, чойхона, 4 масҷиди панҷвақта, ки аз асрҳои 15-17 боқӣ мондаанд ва 7 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, боғдорӣ (бештар зардолу), сабзавоткорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо аз дарёчаҳои Мадм ва Вешканд обёрӣ мешаванд. Хоҷагии деҳқонии ҷамоавии «Вешканд» дорад. 

## Таърих
Вешканд аз деҳаҳои қадим буда, тибқи маъхазҳои таърихӣ тақрибан ба асри 5 тааллуқ дорад. Аз ёдгориҳои таърихӣ дар маркази деҳа Қалъаи Ниёз, ки дар аҳди қадим ҳокимнишон буд, инчунин дар ҳудуди Вешканд мақбараҳои Хоҷаи Ҳаким, Хоҷаи Ғоиб, Хоҷаи Доғ ва Хоҷаи Абубакри Бирён маҳфуз мебошанд, ки зиёратгоҳи мардум аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Урметан
Вота

**Вота** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Урметани ноҳияи Айнӣ. Аз Вота то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 45 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 520 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷвақта, нуқтаи хидмати маишӣ, 4 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ ва зироаткорӣ. Заминҳо аз дарёчаи Вота обёрӣ мешаванд. Вота то соли 1850 дар ҷойи ноҳамвор ҷойгир будааст. Мардумаш минбаъд ба ҳамворӣ кӯчида, ҳоло 300 га замини обиро кишт мекунанд. Дар ҳудуди Вота хоҷагии деҳқонии ҷамоавии «Вота – Ёвон» ва 7 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Урметан
Пете

**Пете** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Фондарёи ноҳияи Айнӣ. Аз Пете то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 20 км. Аҳолиаш 517 нафар (2024), тоҷикон.

## Маориф == * Дар деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 53 ба номи Самеъҷон Орипов фаъолият мебарад, ки зиёда аз 115 хонандагонро фаро мегирад
## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Фондарё
Исроил Исмоилов (омӯзгор)

**Исмоилов Исроил Исмоилович** (14 июни 1925, деҳаи Ғарибаки ноҳияи Панҷакент — 1 июни 2010, Душанбе) — омӯзгори маъруфи тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (1968), профессор, Корманди шоистаи Тоҷикистон, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

## Зиндагинома
Солҳои 1937—1943 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент таҳсил карда, онро бо баҳои аъло хатм кардааст. Солҳои 1943—1945 ҳамчун муаллими мактаби миёна, мудири қисми таълимии мактаб, табелчӣ ва котиби ташкилоти комсомолии колхози «1-май»-и ноҳияи Панҷакент кор кардааст. Соли 1945 вазифаи котиби якуми кумитаи комсомоли ноҳияи Панҷакентро ба уҳда дошт. Соли 1945 вакили анҷумани VI-уми комсомоли Тоҷикистон интихоб шуда, ин ваколатро дар анҷуманҳои VIII, IX, ва X-и комсомолии Тоҷикистон идома медиҳад. Солҳои 1947—1949 шунавандаи мактаби марказии комсомолии назди КМ ВЛКСМ буд. Солҳои 1949—1953 дар вазифаи муовини мудири шуъбаи мактабҳо ва пионерони КМ ИЛК-и Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1953—1954 вазифаи инспектори шуъбаи маорифи шаҳри Сталинобод, 1954—1956 раиси Иттифоқҳои касабаи коркунони маорифи шаҳри Сталинобод, мудири шуъбаи маорифи ноҳияи марказии шаҳри Сталинобод, муовини раиси комиҷроияи ноҳияи Душанбе (ҳоло И. Сомонӣ), мудири шуъбаи маорифи ноҳияи Душанберо ба уҳда дошт. Соли 1955 чун эстернат Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1957—1960 дар аспирантураи донишкадаи номбурда таҳсил намудааст. Солҳои 1960—1972 ҳамчун муаллими калон, 1972—1993 дотсент ва аз соли 1993 профессори кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Ӯ инчунин дар вазифаи мудири кафедраи назария ва услуби корҳои комсомолӣ ва пионерӣ, муовини ректори донишкадаи омӯзгори оид ба шуъбаи шабона кор кардааст. Муаллифи 53 номгӯи китобҳои гуногунҳаҷм ва зиёда аз 400 мақолаҳои илмиву оммавӣ мебошад. Барои хидматҳояш бо 66 ҷоизаҳо сарфароз шудааст, ки 10-тои он давлатӣ мебошанд. Соли 1985 ҳамчун иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ дар назди Байрақи Ғалаба дар шаҳри Москва расм гирифтааст.

## Ҷоиза
Бо ифтихорномаҳои фахрии ЮНЕСКО, нишонҳои «Аълочии маорифи Тоҷикистон», «Аълочии мактабҳои олии ИҶШС» қадрдонӣ карда шудааст.

## Осор
* Пионери Таджикистана 30-х годов, Д., 1967;
* Комсомол ва мактаб, Д., 1973;
* Пионерия Таджикистана, Д., 1985;
* Дастур барои Панҷикенти қадим, Д., 1994;
* Ғарибаки ман, Д., 2006;
* Саргузашти сағираи ғарибакӣ, Д., 2007;
* Саргузашти суғдидухтар, Д., 2006;
* Баъзе ақидаҳои фалсафӣ ва тарбиявии дини Ислом, Д., 2006.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Шарифҷон Исмоилов

**Шарифҷон Исмоилов** (тав. 5.03.1928, шаҳри Истаравшан – ваф. 3.05.1992, шаҳри Душанбе), муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1973), дотсент (1980). 
## Зиндагинома
Солҳои 1946–1948 курсанти мактаби милитсияи шаҳри Душанбе, 1948–1950 корманди милитсияи шаҳри Ленинобод, 1951–1952 донишҷӯи Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Ӯротеппа, 1952–1953 корманди адабии рӯзномаи «Роҳи социализм»-и шаҳри Ӯротеппа буд. Солҳои 1953– 1957 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1957–1959 ҳамчун методисти шуъбаи ғоибона, 1959–1971 муаллим, муаллими калони кафедраи таърихи ИҶШС, 1972–1992 муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко кор кардааст. Муаллифи як рисола ва якчанд мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Оид ба барқарор ва мустаҳкам намудани ҳокимияти шӯравӣ дар Қаротегин ва Дарвоз корҳои  илмӣ  будааст. Бо  нишонҳои  сарисинагии  «Аълочии   маорифи халқи Тоҷикистон» ва «Барои муваффақиятҳои аъло дар кор» сарфароз карда шудааст.
Ас.: Барқарор ва мустаҳкам шудани ҳокимияти советӣ дар Қаротегин ва Дарвоз, Д., 1977.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Мирзо Исматуллоев

**Мирзо Раҷабалиевич Исматуллоев** (тав. 14.03.1963, ноҳияи Ҳамадонӣ) — адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (2009). 
## Зиндагинома
Солҳои 1978–1982 дар техникуми сохтмонии ш. Душанбе таҳсил кардааст. Солҳои 1982–1984 афсари Артиши Шӯравӣ, 1986–1991 донишҷӯи факултети филологияи тоҷики Донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлоб буд. Соли 1991 ҳамчун муаллими мактаби миёна, солҳои 2003– 2005 ассистенти кафедраи забон ва адабиёти синфҳои ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Солҳои   2005–2008   дар   аспирантураи   донишгоҳи   омӯзгорӣ таҳсил намудааст. Аз соли 2008 муаллими калони кафедраи методикаи таълими   синфҳои   ибтидоии   донишгоҳи   омӯзгорӣ   мебошад. Оид   ба поэтикаи насри бачагонаи Пӯлод Толис кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаи илмӣ ва дастурҳои методӣ мебошад.
## Осор
Нигоҳе ба зиндагӣ ва осори Пӯлод Толис // Садои Шарқ, 2009, №8; 
Ибораҳои фразеологӣ дар насри бачагонаи Пӯлод Толис // Ахбороти АИ ҶТ (шуъбаи фанҳои ҷамъиятӣ), Д., 2008, №1.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Исмоилов Шамсулло

**Шамсулло Исмоилов** (тав. 17.06.1947, деҳаи Яхчи ноҳияи Нуробод), забоншиноси тоҷик, доктори илмҳои филологӣ (1999), профессор (2002). 
## Зиндагинома
Солҳои 1963–1966 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории ноҳияи Ғарм, 1966–1970 дар факултети филологияи тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои  1970–1971  ҳамчун  лаборанти  кафедраи  забон    ва адабиёти донишкадаи номбурда кор кардааст. Солҳои 1971–1972 афсари Артиши Шӯравӣ, 1973–1975 аспиранти кафедраи забони тоҷикӣ, 1975– 1979 ассистенти кафедаи методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷик, 1979–1989 муаллими калон ва дотсенти кафедраи забони тоҷикии донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1989–2006 ба ҳайси мудири кафедраи забони тоҷикӣ, 2007–2010 мудири кафедраи забони тоҷикии байнифакултетии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Аз соли 2010 мудири кафедраи забони тоҷикии донишгоҳи номбурда мебошад. Ҳамзамон ӯ узви Шӯрои дифои рисолаҳои докторӣ дар назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Донишгоҳи Россия-Тоҷикистон (Славянӣ), узви раёсати Комиссияи таҳрири қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, аъзои комиссияи тарҳрезии барномаҳо ва китобҳои дарсии мактабӣ дар назди Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон аст. Оид ба лексикаи лаҳҷаи Қаротегин, топонимияи водии Қаротегин ва дигар масъалаҳои забоншиносӣ тадқиқотӣ илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 150 асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2002) сарфароз шудааст.
## Осор
* Назаре  ба  вожаҳои  ҷуғрофӣ, Д., 1993;  
* Таҳлили  лингвистии  топонимҳо, Д., 1994; 
* Баъзе масъалаҳои таълими забон дар мактаб, Д., 1994; 
* Инъикоси архаизму диалектизмҳо дар номҳои ҷуғрофӣ, Д., 1996; 
* Назари Абдусалом Деҳотӣ ба масоили забони тоҷикӣ, Д., 1998; 
* Устоди зиндаёд, Д., 2002; Раҳномаи таҷрибаи шевашиносӣ, Д., 2005; 
* Муносибати лексикаи лаҳҷаи Қаротегин бо забони адабиёти классикӣ // Ахбори   АИ   Тоҷикистон,  №2   (84),  1976;   
* Қабатҳои   лексикӣ-семантикии   лаҳҷаи Қаротегин  //  Масъалаҳои  забони  тоҷикӣ  (Маҷмӯаи  илмӣ), Д., 1978;  
* Муносибати лексикаи лаҳҷаи Қаротегин бо баъзе аз забонҳои помирӣ // Масъалаҳои забони тоҷикӣ (Маҷмӯаи илмӣ), Д., 1991; 
* Асрори номҳои кишвар // Садои Шарқ, №7–12, Д., 2000; 
* Унсурҳои шарқиэронӣ дар топонимияи Қаротегин // Абкори маъонӣ (Маҷмӯаи илмӣ), Д., 2003.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Субҳон Исломов

**Субҳон Исломов** (тав. 5.01.1951, деҳаи Артучи ноҳияи Панҷакент – ваф. 23.02.2008, шаҳри Душанбе), педагоги тоҷик, номзади илмҳои педагогӣ (1987). 
## Зиндагинома
Солҳои 1969–1974 дар факултети физикаю математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г.Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1974–1978 лаборанти калони кафедраи физикаи умумии донишкадаи номбурда, 1978–1979 таҷрибаомӯз-муҳақиқи Институти тадқиқоти илмии «Пластмассы» шаҳри Москва, 1979–1980  мудири лабораторияи кафедраи физикаи умумӣ, 1980–1981 ассистенти кафедраи методикаи таълими фанҳои умумитехникӣ, 1981–1984 аспирант, 1985 муаллими кафедраи методикаи таълими фанҳои умумитехникӣ, 1986–1989 муаллими калон, дотсенти кафедраи методикаи таълим фанҳои умумитехникӣ, 1995–2007 мудири кафедраи методикаи таълими технология ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи зиёда аз 90 корҳои илмӣ, илмию  методӣ, 3  барномаи  таълимӣ  барои  донишҷӯёни донишгоҳҳои омӯзгорӣ, 9  дастури  методӣ, китобҳои  дарсии    «Касбу  ҳунар»  барои синфҳои 5–2 мактабҳои таҳсилоти умумӣ, 5 китоби дарсии «Касбу ҳунар» (барои писарон) синфҳои 5, 6 ва 7, «Касбу ҳунар» (барои духтарон) синфҳои 6-7 мебошад. Солҳои 2000–2004 вакили Маҷлиси вакилони халқии шаҳри Душанбе буд. Бо ифтихорномаҳои донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз карда шудааст.
## осор
* Профессионализм учителя общетехнических дисциплин и труда средней общеобразовательной школы, Д., 1983; 
* Первокурснику о самостоятельной работе, Д., 1984; 
* Слесарная обработка металлов, Д., 1989; 
* Ҳифзи меҳнат (тавсияҳои методӣ), Д., 1990; 
* Касбу ҳунар (барои синфҳои 5-9), Д., 2005; 
* Технология (барои писарон, синфҳои 5-9), Д., 2006.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Роза Искандарова

**Роза Исмаиловна Искандарова** (тав. 14.03.1934, ноҳияи Яккабоғи ҶШС Ӯзбекистон) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент.

## Зиндагинома
Соли 1957 факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёнаро хатм кардааст. Солҳои 1958—1959 мудири кабинети Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон, 1959 ходими хурди илмии пажӯҳишгоҳи мазкур буд. Солҳои 1959—1960 дар аспирантураи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод таҳсил кардааст. Солҳои 1960—1961 мудири боғчаи кӯдакони № 5 ш. Сталинобод, 1961—1962 коркуни хурди илмии Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон, 1962—1964 аспиранти кафедраи педагогикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1964—1969 муаллим, муаллими калони кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Соли 1972 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ба ҳайси дотсенти кафедраи педагогика, солҳои 1976—1980 мудири кафедраи педагогикаи Донишкадаи варзиши ш. Душанбе кор кардааст. Солҳои 1980—1994 мудири кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон буд. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ мебошад. Бо нишонҳои сарисинагии «Аълочии мактаби олии ИҶШС» ва «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» сарфароз шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Фатҳия Икромова

**Фатҳия Икромова** (тав. 16 марти 1933, Бухоро) — педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1971), профессор (1990).

## Зиндагинома
Солҳои 1950—1952 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории занонаи шаҳри Душанбе, 1953—1958 дар факултети забон ва адабиёти Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1958—1963 муаллими синфҳои ибтидоӣ, муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби миёнаи № 7 шаҳри Душанбе, 1963—1968 мудири кабинети мактабҳои ибтидоии Донишкадаи такмили ихтисоси муаллимони ҷумҳурӣ, 1968—1971 аспирант, 1971—1973 муаллими калон, 1973—1979 мудири кафедраи педагогика ва методикаи таълими ибтидоӣ, 1979—1990 дотсенти кафедраи номбурдаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Аз соли 1990 то ба имрӯз профессори кафедраи педагогика ва методикаи таълими ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Муаллифи 20 дастуру воситаҳои таълимӣ, барномаҳо ва китобҳои дарсӣ, инчунин 100 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва оммавӣ аст. Оид ба инкишофи нутқи хонандагони синфҳои ибтидоӣ дар дарси хониш, методикаи таълими забони тоҷикӣ дар синфҳои ибтидоӣ ва дигар масъалаҳои муҳими соҳа кори илмӣ бурдааст. Муддати зиёда аз 20 сол аъзои Шӯрои илмию методии Вазорати маорифи ИҶШС буд. Айни ҳол раиси Комиссияи ҷумҳуриявии ҳамоҳангсозии таълими ибтидоӣ, раиси Комиссияи озмун оид ба «Алифбо»-и Вазорати маорифи Тоҷикистон, аъзои анҷумани олимаҳои Тоҷикистон мебошад. Дар конференсияҳои мухталифи ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ (шаҳрҳои Москва, Ленинград, Киев, Минск, Тошкент, Душанбе) бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо унвони фахрии «Корманди шоистаи маорифи Тоҷикистон» (1998), медали «Барои меҳнати шоён» (1964), нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1970) ва чандин ифтихорномаҳо сарфароз гардидааст.
 
## Осор
* Супоришҳои таълимӣ оид ба хониш ва инкишофи нутқ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1982;
* Зебо ватани мо (Хрестоматия доир ба хониши беруназсинфӣ барои синфҳои ибтидоӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1983;
* Китоби хониш (Барои синфи 1-уми таҷрибавӣ), Д., 1984;
* Китоби хониш (Барои синфи 2), Д., 1987;
* Забони тоҷикӣ (Барои синфи 2, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1988—1993;
* Забони модарӣ. Маводи таълимии озмоишӣ дар синфи 2 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1997;
* Забони модарӣ (Барои синфи 2, бо ҳаммуаллифӣ), Самара, 2000;
* Дарсҳои хониш ва инкишофи нутқ дар синфҳои якум, Д., 1971;
* Материалҳои дидактикӣ оид ба таълими савод, Д., 1986;
* Инкишофи нутқи алоқаманд дар дарсҳои хониш дар синфи якум, Д., 1986;
* Дарсҳои хониш ва инкишофи нутқ дар синфҳои дуюм, Д., 1987.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Насрин Идибеков

**Насрин Идибекович Идибеков** (тав. 15.09.1928, деҳаи Гишхони ноҳияи Ванҷ – ваф. 1997, шаҳри Душанбе) — файласуфи тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (1984). 
## Зиндагинома
Соли 1956 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро  хатм кардааст. Солҳои 1956–1958 мудири қисми илмии мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳияи Ванҷ, 1959–1960 директори хонаи бачагони ноҳияи Ванҷ, 1960–1962 муаллими фанни таърихи мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳия Ванҷ, 1962–1963 мудири қисми илмии мактаб-интернати касалиҳои полимелитии ҷумҳуриявӣ   дар   деҳаи   Қипчоқи   ноҳияи   Ҳисор, 1963–1966  мудири кабинет ва муаллими кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Солҳои 1966–1986 дар кафедраи фалсафаи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ва Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Ҳамзамон солҳои 1972–1976 дар аспирантураи  назди шуъбаи   фалсафаи   АИ ҶШС Тоҷикистон таҳсил намудааст. Солҳои 1987–1997 муаллими кафедраи фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи якчанд асару мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад, ки дар онҳо атрофи масъалаҳои таърихи фалсафа ва фалсафаи иҷтимоӣ корҳои илмиву тадқиқотӣ бурдааст.
## Осор
* Шуури  ҷамъиятӣ  ва  сохти  он, Д., 1997;  
* Фалсафа  (китоби  дарсӣ), Д., 1997; 
* Насириддини Тусӣ дар бораи алоқаи ахлоқ ва ихтиёр // Мактаби Советӣ, №8, 1977; 
* Общественно-политическое учение Насириддина Туси // Известия АН РТ, №4, 1998.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
 Гурӯҳ:Номзадҳои улуми фалсафа
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Юсуф Исломов

**Юсуф Ахмедович Исломов** (тав. 02.03.1928, шаҳри Бухоро – ваф. шаҳри Душанбе), муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1964), дотсент (1974). 
## Зиндагинома
Солҳои 1948–1952 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1952–1953 лектори КМ ЛКСМ Тоҷикистон, 1953–1956 библиографи  Китобхонаи  миллии  Тоҷикистон  ба  номи  А. Фирдавсӣ, 1956–1959 лаборанти калони кафедраи марксизм-ленинизми Донишкадаи политехникии Тоҷикистон, 1959–1962 корманди хурди илмии Институти таърихи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1962–1964 муаллими калони кафедраи марксизм-ленинизми Донишкадаи политехникии Тоҷикистон, 1964–1970 муаллими калони кафедраи таърихи ИҶШС-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1970–1980 дотсент, муовини декани факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин оид ба таълим, 1980–1989 дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии тиббии шаҳри Душанбе ба номи Абӯали ибни Сино, 1989–1998 дотсенти кафедраи таърихи сиёсии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Муаллифи зиёда аз 100 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Оид ба таърихи ташкилёбии комсомоли Тоҷикистон ва  нақши он дар сохтмони сотсиализм кори илмӣ бурдааст. Бо ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
## Осор
* Материалҳо оид ба таърихи комсомоли Тоҷикистон, Д., 1957; 
* Комсомол Таджикистана и коллективизация сельского хозяйства, Д., 1959; 
* Таърихи ташкилёбии комсомоли Тоҷикистон, Д., 1960; 
* Комсомол Таджикистана в борьбе за коллективизацию сельского хозяйства, Д., 1961; 
* Организация и деятельность Коммунистического Союза, Д., 1962; 
* Воспоминания бывших комсомольцев, Д., 1962; 
* Комсомоли Тоҷикистон дар сохтмони коммунизм, Д., 1963.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Нурулло Ивазов

**Нурулло Ивазов** (тав. 12.02.1945, ноҳияи Ҳамадонӣ – ваф. 4.06.2002, шаҳри Душанбе) — биологи тоҷик, номзади илмҳои биология (1983), профессор (1993). 
## Зиндагинома
Солҳои 1963–1971 дар факултети биологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1971–1977 ассистенти кафедраи физиология ва гигиенаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1979–1981 аспиранти ИЭФИБ ба номи И.М. Сеченови АИ ИҶШС, 1983–1985 муаллими калони кафедраи табиатшиносӣ  ва  методикаи  таълими биология, 1985– 1993 дотсенти кафедраи физиология ва гигиена, 1993–2002 мудири кафедраи физиология ва гигиенаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи як асар ва зиёда аз 60 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст.
## Осор
Распространённость нарушений осанки и искривлений позвоночника у мальчиков, Д., 1977; Электрофизиологическое исследование нисходящих телэнцефалоталамических связей у черепах // Мактаби Советӣ, Д., 1981; Электрофизиологическое исследование афферентной организации таламусаящериц // Мактаби Советӣ, Д., 1982.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми биология
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Саидаҳмад Зубайдов

**Саидаҳмад Зубайдов** (тав. 20.11.1957, деҳаи Моинкаҷи ноҳияи  Рӯдакӣ, физик ва технолог, номзади илмҳои техникӣ (1989), дотсент (1993). 
## Зиндагинома
Солҳои 1975–1979 донишҷӯи факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко, 1979–1981 афсари Артиши Шӯравӣ, 1981–1982 лаборанти калон, 1983–1986 аспирант, 1986–1980 ассистент, 1990–1993 муаллими калон, 1993– 1997 дотсент ва мудири кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Айни ҳол ҳамчун мудири шуъбаи илми Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон кор мекунад. Оид ба хосиятҳои гармофизикии гранулҳои катализаторҳои дар асоси окиси алюминий ҳосил кардашуда кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 60 номгӯи корҳои илмӣ, илмию методӣ ва таълимию методӣ аст, ки дар нашрияҳои илмии Федератсияи Россия ва Тоҷикистон нашр гардидаанд. Бо раҳматномаҳои раёсати донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз шудааст.
## Осор
* Физика (синфи 7), Д., 2009.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Рофӣ Зокиров

**Рофӣ Зокиров** (тав. 25.12.1932, деҳаи Калъачаи Бакавули ноҳияи Истаравшан – ваф. маълум нест), физик, номзади илмҳои техникӣ (1973), дотсент (1976). 
## Зиндагинома
Солҳои 1954–1959 дар факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1959–1960 муаллими омӯзишгоҳи касбӣ- техникии №11 ноҳияи Ҳисор, 1960–1965 ассистенти кафедраи физикаи умумии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1965–1968 аспиранти Донишкадаи нафту химияи ҶШС Озарбойҷон, 1968–1981 муаллими калон ва дотсенти кафедраи физикаи умумӣ ва назариявии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Оид ба гармигузаронӣ ва часпакии моеъҳои молиданӣ дар ҳароратҳои паст корҳои илмию тадқиқотӣ бурдааст. Муаллифи 8 номгӯи корҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Солҳои 1974, 1980 шунавандаи факултети такмили ихтисоси назди Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон буд. Бо раҳматномаҳои раёсати Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон ва донишкадаи омӯзгории ш. Душанбе сарфароз шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Хосият Қосимова

**Хосият Қосимова** (тав. 22.07.1942, шаҳри Бухоро), биолог, номзади илмҳои биологӣ (1967), дотсент (1968). 
## Зиндагинома
Солҳои 1957–1962 дар Донишгоҳи давлатии шаҳри Тошкент таҳсил намудааст. Солҳои 1965–1968 ходими илмии Институти биологию эксперименталии шаҳри Тошкент, 1968–1978 дотсенти кафедраи зоологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Аз соли 1978 то ба имрӯз дотсенти кафедраи биологияи умумӣ ва методикаи таълими биологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Муаллифи 2 китоби дарсӣ, 10 дастури методӣ ва зиёда аз 50 мақолаҳои илмиву методӣ мебошад. Дар корҳои илмияш масъалаҳои ситологии зиёд кардани гулҳои баъзе рустаниҳоро мавриди баррасӣ қарор додааст. Барои хидматҳояш бо ифтихорномаи КМ ЛКСМ Тоҷикистон (1990) ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2005) сарфароз гардидааст.
## Осор
* Ҳуҷайрашиносӣ, Д., 1990;  
* Ҷаниншиносӣ, Д., 1994;  
* Бофташиносӣ, Д., 1999; 
* Дарсҳои амалӣ аз фанни гистология бо асосҳои ҷаниншиносӣ (Дастурамал), Д., 2003; 
* Ташкилу гузаронидани дарсҳои амалӣ аз фанни ситология, гистология ва эмбриология, Д., 2006; 
* Луғати тасвирӣ оид ба фанҳои ситология, гистология ва эмбриология, Д., 2006.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо