open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тарма

thumbnail|Тарма

**Тарма** ё **барфкӯч** (), **барфшор ** () — тӯдаи сахтшудаи барф, ки аз кӯҳ канда шуда меафтад.

Бисёрии тармаҳои паси ҳам дар минтақаҳои шимол ба вуҷуд меоянд. Онҳо асосан дар моҳҳои феврал-март бисёр меоянд. Дар солҳои 2001—2003 даҳҳо одамон аз тарма зарари калон дида ҳалок гардиданд ва ҳатто одамон бе хонаю дар монданд.

## Нигаред низ
* Резиши баҳман дар Хоруғ (2023)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Барф
Гурӯҳ:Резиши баҳман
Қуръон

[thumb|right|200px|Дастнависи Қуръон аз [Испанияи мусулмонӣ (ал-Андалус). асри XII]]
**Қуръон** (  ал—Қуръон) —  китоби бузург ва муқаддаси мусулмонони ҷаҳон мебошад. Ба пайғамбари ислом ҳазрати Муҳаммад (с) нозил шудааст. Иборат аз 114 сура ва 6236 оят аст. Сураи калонтарини Қуръон сураи Бақара.  Бузургтарин ояти Қуръон Оятал-курсӣ мебошад. Бузургтарин калимаи Қуръон Лаястахлифаннах, ум (сураи Нур ояти 55) мебошад. Қуръони Карим дар 23 сол ба Ҳазрати Муҳаммад (с.а.в) аз тарафи Аллоҳи Мутаъол ба воситаи малоик Ҷабраил нозил шудааст. Сураи Ихлос ягона сураи тавхид дар Куръон мебошад. Қуръон ягона китобест, ки аз замони Паёмбар (с.а.в) то замони мо ҳеҷ гуна таъғирот дохил нашудааст.

## Таълифоти Қуръони Карим ба забони тоҷикӣ
* :
** Табъи 1, 2007;
** Табъи 2, 2011.

## Нигаред
* Al-Quran (Қуръон)  text format
* QuranAcademy.org
* Саҷ

## Адабиёт
;Бо забони русӣ
* 
* *[[Густерин, Павел Вячеславович|Густерин П. В.]]* Первый переводчик и первое издание Корана на русском языке // Исламоведение. — 2011. — № 1.
* *Густерин П. В.* К вопросу о первенстве в переводе Корана на русский язык // Вопросы истории. — 2013. — № 12.
* *Густерин П. В.* Коран как объект изучения. — Саарбрюккен, 2014. — ISBN 978-3-659-51259-9.
* *Густерин П. В.* Русскоязычная коранистика досоветского периода // Вопросы истории. 2015. № 5.
* 
* 
* Ушаков В. Д. Фразеология Корана (Опыт сопоставления фразеоречений Корана и араб. клас. яз.). — СПб, издательство «Восточная литература РАН», 1996, ISBN 5-02-017773-3.
* Щедровицкий Д. В. Сияющий Коран. Взгляд библеиста / Изд. 2-е.— М.: Оклик, 2010.— 311 с.— ISBN 978-5-91349-013-1.

;Дар дигар забонҳо

* 

## Пайвандҳо
* Арабский Коран.pdf
* Ал-Куран // Энциклопедия «Исламология»

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳои асри VII
Гурӯҳ:Ислом
16 август

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
* Рӯзи истиқлоли Кипр.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 16 август]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 16 август]]*
* 1928 — Додихудо Раҳматов, арбоби ҷамъиятӣ, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон.
* 1938 — Зайниддин Ҷамолов, олими соҳаи тиб.
* 1954 — Ҷеймс Кэмерон, коргардони амрикоӣ.
* 1964 — Раҳим Азимов, мухандиси кӯҳкан.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 16 август]]*
* 1977 — Элвис Пресли, сарояндаи амрикоӣ

## Тақвими мардумӣ
**Асад** (23 Июл — 22 Август) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Мурдод дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Асад

## Нигаред низ

## Пайвандҳо
* * http://days.peoples.ru/0816.html 
* http://www.calend.ru/day/8-16/ 
* Наука, 16.08
* BBC On this day, 16.08
Элвис Пресли

**Э́лвис Ааро́н Пре́сли** (; 8 январ 1935 — 16 август 1977) — ҳунарпеша ва овозхони амрикоӣ. 30 сол пеш Элвис аз дунё чашм пӯшид, ба ин солҳо нигоҳ накарда, Элвис Пресли то ҳол беҳтарин овозхони мусиқии машҳури асри ХХ ба шумор меравад. Вай то он дараҷае машҳур аст, ки одамон ӯро ҳамчун  — «Элвис» меноманд. Инчунин Элвис Преслиро*"Шоҳи рок-н-рол"* низ меноманд.

= Солҳои аввал (1935—1953) =
### Овони бачагӣ
Элвис Пресли  8 январ 1935 дар Тюпело , иёлати  Миссиссипи дар оилаи Вернона ва Глэдис Пресли таваллуд шудааст (ёри дугонаи Элвис — Ҷесс Гарон — дар вақти таваллуд шудан  вафот кард). Оилаи Элвис хеле камбағал буд; ҳолати оила баъди падари Элвисро аз сабаби сохтани чекҳои қалбакӣ ҳабс мекунанд 1938 (падарашро фақат баъди 2 сол озод мекунанд).

### Дар Мемфис

= Сабт барои Sun Records (1954—1955) =

### «That’s All Right»

### Аввалин синглҳо ва баромадҳо

= Шоҳи рок-н-ролл (1956) =
### Баромади телевизионӣ ва сабтҳои нав

### Полковник Том Паркер

= Кинодебют ва армия (1956—1959) =
### Якумин фильмҳо

### Армия ва «Мафияи Мемфис»

= Киноиндустрия қапида (1960—1968) =
### Баъд аз армия

### Присилла

### Вохӯри бо «Битлз»

### Охири кинокарера

= Бозгашт (1968—1969) =
### Телешоу дар NBC

### Боз дар Мемфис

= Оғози зиндагии консертӣ (1969—1973) =
### Лас-Вегас

### Лоиҳаҳои нав

= Солҳои охирин (1973—1977) =
### Проблемҳои саломатӣ

### Зиндагии хусусӣ

### Контсертҳо

### Албомҳои нав

### Охирин гастролҳо

### Марг

= Машҳуршавии пешмаргӣ =

= Дискография ва филмография =

= Расидаҳои мусиқӣ =

= Чизҳои аҷоиб =

= Нигаред =
Sun Records

Грейсленд

## Эзоҳ


= Пайвандҳои беруна =

* Elvis.com — Сайти расмӣ
* http://fan.elvis-presley.ru/  ELVIS FANS FROM RUSSIA

Гурӯҳ:Элвис Пресли
Чойхонаи Ориён

**Чойхонаи Ориён** - яке аз калонтарин чойхонаҳо на танҳо дар Исфара, балки дар Тоҷикистон мебошад. Ин чойхона дар соҳили дарёчаи Исфара сохта шудааст ва хеле чойхонаи зебост. Меъмори ин чойхона Юсупов мебошад. Соли 2006 озмуни шашмақомхонони Осиё дар ин чойхона шуда гузашт. Ин чо барои муштариён WIFI низ дастрас мебошад.

Гурӯҳ:Чойхонаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Исфара
Арақӣ

**Арақӣ** — ҳунари классикии меъморӣ дурдонаи бебаҳои таърихӣ мебошад.

Арақии чойхона шашошёна аст. Васеъгии ошьёнаи якуми аракй аз 16 то 24 см буда, дар болои он х, ошияҳои боди-рингшакл, танаи моршакл, дандонаи аррашакл, муаллакхошия ва ғайрахо, ки васеъгии тахтаи онҳо 5Х 10 см мебошанд, болои дам ҷойгир шудаанд. Ошьёнаи сеюм аракии новашакл аст, ки дар болои он шарафаи бодирингшакл бо хошияи морпеч ва дан¬донаи аррашакл оро дода шудааст. Толори марказии чойхона аз аракии шашошьёнагии хеле зебо, пурраю мукаммал иборат аст. Кисмҳои алохидаи аракй сурати гулҳои хашткунҷаю шашкунҷа, гунчашакл ва ғайрахоро ба худ гирифтаанд. Аракй аЗ тах¬таи дарахти санавбар сохта шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Меъморӣ
Васса

**Васса** — яке аз унсурҳои асосии боми чойхона буд, дарозиаш 55 см  ғафсиаш 3 см. ва бараш 6 см  аст.
Васса қисми асосии майдони бомро ташкил намуда, диққати бинандаро ба худ ҷалб менамояд. Дар бинокории меъмории классикии Шарқ васса аз замонҳои бостон мавчуд буда, вай нафақат бомро мебардорад, балки чи тавре мегуянд, ба муътадил нафасгирии хона (бино), ивазшавии ҳавои вазнини даруну берун хеле мувофиқ аст. Манзараи боми чойхона гулзори аҷоиби зебоеро хотиррасон менамояд, ки гули асосии ин гулзор васса аст. Толори марказии чойхонаро кавзии фонусбанд ва салибу фурамонзои басо зебо оро додаанд.

Гурӯҳ:Сохтумон
Ҳавзак

**Ҳавзак** — дар маркази боми чойхонаи бино ҷойгир шуда, ҳақиқатан ҳам ҳусну заковати ба худ аҷибе дорад ва диққати бинандаро беихтиёр ба худ ҷалб менамояд.
Ҳавзак шакли аҳромро дошта, дар поён васеъгиаш 2,6 метр мебошад, торафт ба шифти хона танг шуда меравад. Вай шакли хашткунча дорад. Ҳавзак ҳам аз араки, новааракй, хошияҳои аррадандона,   муҳраҳои шохмот ва ғайра иборат аст.
Қисми таркибии мураккаб ва дар айни ҳол нозуку зебои хавзак 87-то буда, дар дохили ҳар яке найши меҳроб тасвир ёфтааст. Охирин кулоҳи ҳавзак ҳамчун маркази ситораи панчкунчаи сурх акс ёфтааст. Ороиши беҳамтои ҳавзак нозукиҳои санъати меъморӣ ва кандакории дохили он, шаклҳои такрорнашавандаи геометрй, чо ба чо гузории элементҳо, рангу бор ва дигар дурдонаҳои бебаҳои кубба бори дигар аз махорати баланди устогӣ, гулдастй, кобилияти фавкулоддаи меъморӣ ва меҳнатдустии усто Раҳимбой Довудов ва ҳамкасбонаш Абдуғафур Юнусов, Абдулатиф Сатторов шаҳодат медиҳанд.
## Инчунин нигаред
* чойхона
## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Сохтумон
Гурӯҳ:Санъати меъморӣ
Санъат

**Санъат** ё **ҳунар** — равиш ва натиҷаи маънои ифодаи ҳиссиёт дар образ. Ҳамон тавр маҳорати баланди тавоноӣ, дар ҳамаи муҳити фаъолият аст. 
Санъат — ин истеъдоди баён кардани хабари муайян ба тамошобин ва шунаванда танҳо ба тарзи яке аз се нақша (ҳунари тасвирӣ), Суруд, рақс, мавод ва маҷмуи ин мавод (бисёр меди)- театр, балет, опера, синематограф. Адабиёт як намуди ҳунар, маҳорати баён кардани хабар бо ёрии мактуб ба ибтидои давраи ихтиро кардани мактуб мерасонад. Санъат ҳамчун намуди санъати кори инсон давраи ибтидои то давраи ташкилкунии маводи то забонии алоқа ва равиши санъати эстетикӣ ва давраи сарф шудаи функсияи забони тозаи худ мегардад.

## Ҳамчунин нигаред
* Мусиқӣ
* Осорхона
* Синамо

## Эзоҳ
Полифония

**Полифония** - (юн. рoly – бисёр, phone – садо, яъне айнан-бисёровоза) — намуди мусиқии бисёровозае, ки садодиҳии якчанд овозҳои мустақили хушоҳанг, дар як вақт ба ҳам ҷӯр асос ёфтааст. 
## Таърих
Услуби полифонӣ махсусан дар а.-ҳои миёна васеъ паҳн гардид (хусусан дар мусиқии хорӣ). Бо кӯшиши бисёр наслҳои композиторон техникаи бойи гуногуни навиштани полифониро кор карда баромаданд, ки ба пайдоиши чунин шаклҳои полифонӣ-инвенсия, канон, фуга оварда расонд. Порчаи бо услуби полифонӣ эҷодшуда бештар дар асарҳои мусиқии бисёровоза кор фармуда мешавад. Аз асрҳои XII- XIII дар полифония услубҳои қатъи (Я. Перголези, О.Лассо ва ғайра) ва озод (И.С.Бах, Г. Ҳендел, В. Мотсарт, Л. Бетховен ва ғайра) пайдо шудаанд. Дар а.-ҳои XIX-XX композиторони Аврупо, рус ва диг. Ҷумҳуриҳои собиқӣ Шӯравӣ ба ҳар дуи анъанаҳои полифония такя карда, дар жанрҳои гуногун асарҳо офариданд.

Дар мусиқии анъанавии тоҷик шаклҳои полифониявӣ чандон маъмул набуд. Баробари интишори мусиқии касбӣ ва ба камол расидани як зумра композиторони тоҷик З.Шаҳидӣ, Ш.Сайфиддинов, Х.Абдуллоев, Я.Сабзанов, А.Одинаев, Д. Дӯстмуҳаммадов, Ф.Баҳор ва диг. 
Полифония дар мусиқии касбии тоҷик мақоми босазое пайдо кард, ки «Фуга ва вариатсияҳо барои фортепиано»-и З.Шаҳидӣ (1952), Д.Дӯстмуҳаммадов-Триои полифонӣ дар ду қисм (1969), Қ.Яҳёев – Дуэти полифонӣ барои алт ва кларнет (1974), Ш.Сайфиддинов – 9 фуга барои фортепиано (1982), А.Солиев-Триои полифонӣ барои гобой, кларнет ва фагот (1990), инчунин «Сарахбор ва фуга» барои арғунун (1998), 24 прелюдия ва фуга (1997)-и Ф. Баҳор аз ҷумлаи онҳоянд. Полифония ба сифати фанни таълим ба системаи таълими мусиқӣ дохил шудааст.
 
## Нигаред
* оркестри симфонӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳи мусиқӣ
Гурӯҳ:Назарияи мусиқӣ
Мелизмҳо

**Мелизмҳо** (аз  &mdash; савт, оханг) аломатҳои шартиеро гӯянд, ки дар мусиқӣ чун воситаи ороиши оҳангҳои асосӣ истифода мешаванд.

Гурӯҳ:Намудҳои мусиқӣ
Ифтитоҳи намоишнома

**Ифтитоҳи намоишнома ё премера** ( — нахустин) — нахустин намоиши пулакии спектакли нав, ё аз нав таҳияшуда; барномаи эстрадӣ, сирк, кинофилм, телефилм ва ғайраҳо. Ҳоло баъзан зимни мафҳуми премера навигарии барномавӣ дар назар дошта мешавад.

## Ҳамчунин нигаред
* Филм
* Синамо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти синамо ва видео
Гурӯҳ:Истилоҳи театрӣ
Мусиқӣ

thumb|150px|Аломати мусикӣ

**Мусиқӣ** (юн. musike, аз musa – муза, олиҳа) — як навъ санъат, инъикоси воқеият бо тасвири бадеии садоҳо; яке аз шаклҳои ғояҳои ҷамъиятӣ мебошад. Мусиқӣ дорои қувваи бевоситаи тавонои таъсирбахши маънавӣ мебошад. Мусиқӣ дар тӯли таърихи башарият нақши ҷамъиятӣ – ғоявӣ, маданӣ – тарбиявӣ ва ташкилкунандагиро бозидааст ва мебозад. Мусиқии ҳар як халқ дорои хусусиятҳои миллӣ мебошад. Мусиқии халқӣ бо такмилдиҳии эҷодиёти бисёр наслҳо ба зинаи баланди бадеии баркамол ноил гардидааст; дар алоқаи зич бо мусиқии халқӣ, мусиқии касбӣ эҷодиёти композиторон рушд меёбад. Воситаҳои таҷҷасумёбии образ дар мусиқӣ садоҳои мусиқӣ мебошанд. Асоси мусиқӣ -ин хушнавоӣ (мелодия) аст. Бо шумораи муҳимтарин воситаҳои ифодаи мусиқӣ тааллуқ доранд: лад, ритм, метр, гармония, инструментовка. Мусиқӣ бо нота қайд ва навишта мешавад ва мавриди иҷро намудани мусиқӣ қабул карда мешавад. Бо тарзу усули иҷрошавӣ мусиқӣ ба 2 соҳаи асосӣ тақсим мешавад: созӣ (ниг. Созҳои мусиқӣ) ва вокалӣ (ниг. Сурудхонӣ). Мусиқӣ метавонад яковоза (монодия) ва бисёровоза (полифонӣ, гомофонӣ) бошад. Мусиқӣ бо назм (Мусиқии вокалӣ), рақс, театр (опера, балет, Мусиқӣ дар намоишномаҳои драмавӣ) ва санъати кино пайваст карда мешавад. 

## Нигаред

* Мусиқии бачагона
* Мусиқии вокалӣ
* Мусиқии камеравӣ
* Мусиқии нафасӣ
* Мусиқии муфарраҳ
* Мусиқии рақсӣ
* Мусиқии созӣ
* Мусиқии симфонӣ
* Мусиқии театрӣ
* Мусиқии ҳарбӣ
* Мусиқии электронӣ
* Мусиқишиносӣ
* Акустикаи мусиқӣ
## Эзоҳ
 

*
18 август

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 18 август]]*
* 1682 — Пётр I ба тахти Рус нишааст
* 1786 — Рейкявик асос гузошта шудааст

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 18 август]]*
* 1898 — Борис Заходер, доктори илми таърих, профессор.
* 1923 — Виктор Фомичев, генерал-лейтенант.
* 1943 — Искандар Икромов, доктори илми филологӣ, профессор.
* 1958 — Лафиз Бобоев, олими соҳаи техника.
* 1940 — Файзулло Шарифзода, олим, омӯзгор, доктори илмҳои педагогӣ, профессор
* 1949 — Назри Яздонӣ, шоир, тарҷумон, Шоири халқии Тоҷикистон
* 1960 — Салими Аюбзод, нависанда, хабарнигор ва блогнависи тоҷик.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 август]]*
* 1850 — Оноре де Балзак (1799—1850) — нависандаи фаронсавӣ

## Тақвими мардумӣ
**Асад** (23 Июл — 22 Август) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Мурдод дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Асад

## Нигаред низ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0818.html 
* http://www.calend.ru/day/8-18/ 
* Наука, 18.08
* BBC On this day, 18.08
Чингизхон

**Чингизхон** ( ; исми асосӣ — Тэмуҷи́н, Темучи́н и () (тақрибан 1155 — 25 август 1227) — хони муғул, асосгузори Давлати Муғулҳо (аз соли 1206), ташкилотчии лашкарҳои забткунандаи Осиё ва Аврупои Шарқӣ.

### Солҳои аввал
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърих 
Гурӯҳ:Ҳукмфармоён
Марокаш

**Мағриб** ё **Марокаш** (, *ал-Мáғриб* — «ғарб», инчунин , *Ал-Мағрибу-л-Ақсо* — «ғарби дур», ), номи пурраи расмӣ — **Подшоҳии Мағриб** ( *ал-Мамлакату-л-Мағриби́я*, ) — кишварест дар шимолу ғарби қитъаи Африқо.

## Таърих

## Сиёсат ва ҳукумат

## Бахшбандии кишварӣ

## Ҷуғрофия
Мағриб дар шимол бо баҳри Миёназамин ва дар ғарб — бо уқёнуси Атлантик ҳамсарҳад аст. Халиҷи Гибралтар Мағрибро аз Аврупо ҷудо мекунад. Дар шарқ ва ҷануби шарқ бо Алҷазоир, дар ҷануб бо Саҳрои Ғарбӣ ҳамшафат аст. Марзи ҷанубу шарқӣ дар биёбони Саҳро аниқ муайян карда нашудааст. Дар шимоли Мағриб эксклавҳои Испания — Сеута ва Мелиля ҷойгир шудаанд. Кишвар аз чор минтақаи табиӣ — ҷуғрофӣ: Эр-Риф, ва ё ноҳияи кӯҳӣ, ки мусовӣ ба баҳри Миёназамин ҷойгир аст; кӯҳҳои Атлас, ки аз ҷанубу ғарб ба шимолу шарқ аз уқёнуси Атлантик то Эр-Риф тӯл кашидаанд; минтақаи ҳамвору паҳновари соҳили Атлантик; водиҳои нисбат ба кӯҳҳои Атлас дар ҷануб ҷойгиршуда, ки оҳиста — оҳиста ба биёбон мубаддал гардидаанд. Нуқтаи баландтарини кишвар — қуллаи Ҷебел-Тубкал (4165 м) — дар қаторкӯҳи Атласи Калон ҷойгир шудааст. Баландии Эр-Риф то 2440 м аз сатҳи баҳр аст, Себха-Таҳ нуқтаи пасттарини Марокаш — 55 метр поён аз сатҳи баҳр аст. Дарёҳои асосии кишвар: Мулуя, ки ба баҳри Миёназамин мерезад ва Себу, ки ба баҳри Атлантик мерезад, мебошанд.

## Сарҳадҳои хушкӣ
* 1 559 км бо Алҷазоир (аз сабаби кӯчиши мавсимии реги биёбон, хати сарҳад расман эътироф нашудааст)
* 443 км бо Саҳрои Ғарбӣ
* 16 км бо Испания (анклав Сеута: 6 км ва анклав Мелиля: 10 км)

## Иқтисод

## Аҳолӣ
Мағриб яке аз кишварҳои сераҳолии Африқост. Дар ин ҷо зиёда аз 35 710 000 нафар аҳолӣ зиндагӣ мекунад.

## Фарҳанг ва маориф
## Идҳо
 
## Дин
Ислом. Мусулмонон-суннӣ − 98,7 %.

## Забонҳо
Забони расмӣ — Арабӣ.
## Пайвандҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо
Гурӯҳ:Мағриб
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Фил

**Фил** () оилаи пӯстғафсҳо (ба таври илмӣ --*pachyderm*) мебошанд, ягона оилаи аз гурӯҳи ҳайвоноти хартумдор дар синфи ширхӯроҳо мебошад. Се намудҳои филҳо мавҷудананд: the African Bush Elephant and the African Forest Elephant (кадоме ки якҷоя ҳамчун Филҳои Африқоӣ ном доранд) ва Филҳои Осиёӣ (боз Филҳои Хиндӣ ном доранд). Дигар намудҳои ин гурӯҳ аз асри Яхин нобуд шудаанд, асре ки 10,000 сол пеш ба охир расидааст. Филҳо ширхӯр буда, аз ҳама калонтарин дар байни ҳайвонот дар ин замон мебошанд.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳайвоноти ширхӯр
Мақбараи Саъдӣ

алт= Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз|марказ|мини|614x614пкс|<center> Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз</center>
**Мақбараи Саъдӣ** Мақбараи Саъдии Шерзӣ машҳур ба سعدیه (Sadia)  — ёдгории меъмори болои турбати Саъди Шерозӣ. Оромгоҳ дар шимолу шарқи шаҳри Шероз, ки замини хонаи шоир буд, аз қадим боғе ва чашмае дорад. Он бидуни санги турбат бо мурури замон хароб гардида, танҳо дар аҳди Каримхони Занд (1707/5 — 1779) — пешвои сулолаи зандиёни Эрон таҷдид шуд. Вале он низ пас аз чанде рӯ ба харобй овард ва солҳои охир Анҷумани осори миллӣ оромгоҳи зебое бино кард. Оромгоҳ болои асоси зинагии на он қадар баланде аз мармар ҷой гиифтааст, ки гунбазӣ буда, ба пешайвони баланде шабоҳат дорад. Дар тарафи рости мақбара даҳлези токдори сояафкан ва истироҳатӣ бино кардаанд, ки ниҳоят муҷаллалу хушҳавост. Намои кошикории оромгоҳ бо намоишҳои гул, бутта ва акси паррандаҳои зебои сабки зандия музайян аст. Ба дари даромадгоҳи оромгоҳ байти зер ба хати зебои настаълиқ сабт шудааст: 



## Нигористон

Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 02.jpg
Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 03.jpg
Sa'die 04.jpg
Alcôve (3100218820).jpg
Sa'die 09.jpg
Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 04.jpg
Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 05.jpg


## Нигаред
* Саъди Шерозӣ
* Шероз
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мақбараҳо
Гурӯҳ:Оромгоҳҳо
Идҳои Тоҷикистон

Тоҷикон истиқболу ҷашн гирифтани идҳои миллиро дӯст медоранд. Тоҷикон аз қадим бо меҳмондории худ машҳур ҳастанд, бинобар ҳамин ҷашн гирифтани ҷашнвора ва идҳои миллӣ яке аз расмҳои таърихиву фарҳангии ин халқи форсинажод мебошад. Дар даврони истиқлоли Тоҷикистон чандин иду мароисмҳои фарҳангии ниёгони тоҷикон аз нав эҳё гардида бо шукуҳу шаҳомат ҷашн гирифта мешаванд.

## Идҳои расмӣ дар Тоҷикистон
* 1 январ — Соли нави мелодӣ
* 8 март — Рӯзи модар
* 21-24 март — Иди байналмилалии Наврӯз
* 1 май — Рӯзи байналмилалии якдилии меҳнаткашон
* 9 май — Рӯзи Ғалаба
* 27 июн — Рӯзи ваҳдати миллӣ
* 9 сентябр — Рӯзи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 6 ноябр — Рӯзи Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Иди Рамазон — 1 рӯз- ҳар сол (мутобиқи тақвим)
* Иди Қурбон — 1 рӯз — ҳар сол (мутобиқи тақвим)

Дар рӯзҳои ид мувофиқи Низомнома «Дар бораи Байрақи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» Байрақи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон афрохта мешавад.

Ба муносибати рӯзҳои ид бо ташаббуси мақомоти давлатӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва коллективҳои меҳнатӣ чораҳои ҷамъиятию сиёсӣ андешида мешаванд.

Парадҳои ҳарбӣ, салюти артиллерӣ ва оташбозӣ дар рӯзҳои ид мувофиқи rонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо тартиби муайянкардаи Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷо оварда мешаванд.

## Пайвандҳо
* Рӯзҳои Ид
* http://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B4%D2%B3%D0%BE%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%81%D0%B1

## Пайвандҳо
* http://www.parlament.tj/ 
* http://www.president.tj/
* http://www.tаjikistan.gov.tm/_ru/holiday/

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Идҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тоҷикистон
Гурӯҳ:Феҳрист:Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фарҳанги Тоҷикистон
Мақбараи Айнӣ

thumb| Мақбараи С. Айнӣ

**Мақбараи Садриддин Айнӣ** — ёдгории меъморӣ дар Боғи фароғат ва истироҳати ба номи Садриддин Айнӣи шаҳри Душанбе воқеъ аст.

Мақбара тибқи лоиҳаи меъмор Ю. Г. Снеговский  соли 1954 дар сари қабри адиб сохта шуда буд. Он дар майдони доирашакли гулгашти асосӣ ру ба руи даромадгохи шарқии Боғи фароғат ва истироҳати ба номи Садриддин Айнӣи шаҳри Душанбе воқеъ буд. Гулгашт бо тахтабетонҳо пӯшонида шудааст. Аз ду тарафи роҳ ва майдони мақбара сарву арчаҳо қад афрохтаанд. Мақбара бар бунёди маснуъ бино шуда, аз се тараф зина дорад. Атрофи он сабзазору гулпӯш аст. Аз мақбара 6а чор тараф гулгашт кушодаанд. Иншоот гунбазшакл, вале дар он хусусияти макбараҳои асримиёнагӣ дида намешавад. Гунбаз ба шаш сутун устувор шуда, дар миёнаи мақбара муҷассамаи нимтанаи Садриддин Айнӣро гузоштаанд. Байни сутунҳо ток сохтаанд. Ба фарши иншоот тахтабетонҳо чидаанд, ки гафсиаш 20 см аст. Павильон аз маводи оҳану бетонӣ ва тахтасангҳои мармарӣ сохта шудааст. Сатхи намо ва сутунҳо бо мармари сафед, даруни токҳо бо мармари сурхи тираю гулобӣ ва токҳо кандакорӣ шудаанд. Бурҷи сутунҳоро бо «занҷира»-и мармарии зардча оро додаанд. Муҷассамаи Айнӣ  аз мармари сафед сохта шуда, дар зерсанги он бо зарҳал ном ва таърихи таваллуду вафоти Садриддин Айнӣ сабт шудааст. Беруни гунбази мақбара кошкори шуда, бо ранги обӣ рангмолӣ гардидааст.
## Нигаред
* Садриддин Айнӣ
* Боғи фароғат ва истироҳати ба номи Садриддин Айнӣ
## Нигористон
* Мақбараи С. Айнӣ (1970) РИА Новости
* Мақбараи С. Айнӣ (1971) РИА Новости
 
## Манобеъ
Салия Мамаджанова, Рустам Мукимов.  Архитектура и градостроительство Душанбе (история, теория и практика). – Душанбе,2008. – С.277 - 278

Гурӯҳ:Боғҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе
Доира (соз)

**Доира** ё **Дойра** ё **Даф** (номгузориҳои дигар: *dāira, daire, dāireh, dairea, dārīa, dahira, dāyere, dayre, dajre, dara, doira, doyra*) — асбоби мусиқии доирашакл буда ҳалқаҷаҳо дорад, ки барои навохтани мусиқии классикӣ ва муосир дар Эрон, Туркия, Озорбойҷон, Тоҷикистон, Ӯзбекистон ва дигар кишварҳои Осиёи Миёна истифода бурда мешавад.

## Шиносоӣ
Доира дорои сохтори одӣ ва таъсири маънавӣ ва фароғатӣ дорад. Андозаи чаҳорчӯбаи доира одатан даврашакл, аз чӯб, бо пӯсти чорво ва гирдогирд бо ҳалқаҷаҳои филизӣ сохта мешаванд . Доираҳо андозаҳои гуногун доранд; Дар доираҳое андозааш калонтар аст, асосан аз ҷониби мардон дар расму ойин ва базм навохта ва доираҳои андозааш миёна асосан аз тарафи занон навохта мешаванд.
Номгузории доира ва ба ҳамин монанд созҳои зарбӣ дар кишварҳои қадиму асримиёнагии Осиёи Марказӣ ва Форс аз он шабоҳат медиҳад, ки чунин созҳои мусиқии зарбӣ аз қадим байни халқҳои минтақаи Ховари Миёна маъмул будаанд. Минбаъд, сози мусикӣ дар натиҷаи ҳамгироии фарҳанги исломӣ бо давлати Рум ба Аврупо маълум гардидааст.
Ба забони Паҳлавӣ (форсӣ забони қадима номи доира *дареҳ* аст.
Доира дар Озорбойҷон, ҳамчун *ғавал* ва баъзан *даф* номида мешавад дар рӯзҳои ид навохта мешавад.

Вақте ки доира менавозанд, доирадаст доираро бо дасти чапаш нигоҳ дошта бо дасту ангуштҳои росташ мезанад. Доира дар базму чашнҳои хонаводагӣ, махаллӣ, идҳои миллӣ ва давлатӣ доимо истифода бурда мешавад. Доиранавозиро хурду калон ва зану мардҳои кишварҳои Осиёи Марказӣ, Эрону Озорбойҷон тез ёд гирифта менвозанд.

## Доира дар Шашмақом
**Доира** — дора, кӯбидан, зарба задан; Аз созҳои зарбии бостонӣ дар анъанаи иҷрои мардумони Осиёи Марказӣ, ки ҳудуди садояш номаълум аст. Доира иборат аз ду садо: яке паст ва онро «бум» (назди мардуми Хоразм «гӯп») ва дигарӣ баланд «бак» (тақ) гӯянд. Ду садои кӯтоҳи паиҳам омадаро «бакко» (так-так) ва «бака» номанд. Доира сози зарбии хеле маъмулу серистифода дар анъанаи иҷроӣ буда ва дар санъати мақомсароӣ нақши муассир дошта ва низоми зарбию авзонии мақомҳо бештар бар пояи усули доира сурат мегиранд. Сароянда ва донандагони мақом худ донанда ва иҷрогари хуби Доира ҳам ҳастанд. Дар санъати мақомҳо ҳар оҳанг ва тарона дорои зарбу авзони хосанд, аз ин маънӣ усули онҳо бо номи ҳамон оҳанг, тарона дар амалияи мусиқӣ мавриди истифода мешаванд: Усули Мухамас, Усули Талқин, Усули Тасниф, Усули Муғулча ва ғайра.

## Сохти доира
Доира чаҳор қисм дорад: 1.Чаҳорчӯба (рамка) 2.пӯст 3. ангуштовезанда 4. ҳалқаҳо

# Чаҳорчӯба(аз чӯб). Даиметри чаҳорчӯба(рамкаи) доирашакл қариб 30 сантиметр. Ғафсиаш 3-5 сантиметр аст.
# Пӯст ба чаҳорчӯба часпонида шудааст. Бештар пӯсти буз истифода бурда мешавад.
# Ангуштовезанда(чангакҳо)барои бо ангушт доштани доира аст.
# Ҳалқаҳои доира дар гирдогирди чаҳорчӯба(рамкаи) доира часпонида шудаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Ghaval, the Azerbaijani frame drum 
* Frame drums 
* Frame Drums Central 

 
Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии зарбӣ
Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Мақбараи Баёнқулихон

**Мақбараи [[Баёнқулихон]]** — ёдгории меъморӣ дар Бухоро (нимаи дуюми садаи XIV).

Намунаи нодири услуби нави санъати меъмории миллӣ. Бинои росткунҷаест, ки аз зиёратхона ва гурҳоиа иборат буда, дар болои пойдевори хеле [баланд (холо зери хок мондааст) сохта шудааст. Мақбараи Баёнқулихон муҷаз ва боҳашам аст. Намой шаркӣ ва асосии иморатро пештоқи мунақкаш хеле зебо оро додааст, ки дар ду гушааш гулдастаҳои хурд дорад. Биной чорсуи зиёратхона гунбазпуш буда, гунбазаш ба шарафаҳои мукарнаси такя мекунад. Дарунтар гурхона вокеъ аст. Девори ду паҳлӯи бино ниҳоят рафс буда, дар мобайнаш долони такт дорад (максади сохтани ин долон то ҳол маълум нест). Мақбараи Баёнқулихон бо ороишоти беҳамтояш дар байни ёдгориҳои меъморӣ чои намоёлро ишгол мекунад. Сар то сари дсворхо аз косаи гунбази зиёратхона бо сафолакҳои рангоранг кошикорн шудааст. Кошикориҳои ин чо аз намуиаҳои пешина бо он фарқ. мекунанд, ки инхо аз порчаҳои яклухти калони хамвор ё барчаста чида шудаанд. Кандакориаш хеле мураккаб буда {гирех, ислими), рангҳои фируза, кабуд, сафед вз бунафш моҳирона истифода шудаанд. Деворҳои гурхона низ кошикорист. Бисьёр чои ороишот ва гунбаз хароб шудааст. Дар давраи советӣ Мақбараи Баёнқулихон таъмир гардид.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мақбараҳо
Гурӯҳ:Мақбараҳои Бухоро
Гурӯҳ:Бухоро
Мақбараи Бобо-Тағо

**Мақбараи Бобо-Тағо** — ёдгории мсъмооии садаи XV дар шаҳри Истаравшан.

Мақбараи Бобо-Тағо бинои мураббаъшакли начандон калони гунбазист, ки пештоки васеаш тамоми иморатро фаро гирифтааст. Зиёратхонаи Мақбараи Бобо-Тағо гунбаз дошта аз хишти пухта сохта шудааст. Бинои мураббаи зиёратхона аз ҳисоби чор равокток, васеъ гардидааст. Дар қисми шарки зиёратхона утоки начандон калон rypxoнa вокеъ аст. Деворҳои гурхона бо токҳои пайконӣ, ки аз фарш як метр боло ҷойгиранд, оро ёфтааст. Дар миёначо сагонаи пасти гачкорӣ вокеъ аст. Токи гарбиро мехроби панчтаркаи равокдор оро додааст. Дар токи мукобили он даромадгох гузоштаанд. Унсури асосии ороишй қисмати дохили М. аз изораҳои гачй иборат аст, ки бо аркахо хотима меебанд. Намой чанубй пештоки васеъ дорад. Дар ду гулдастаи пешток хоначаҳои росткунчаи танге сохта шудаанд, ки онҳо, эхтимол вазифаи чиллахонаро адо мекардаанд ва аз тарафи толор даромадгох доранд. Баъдтар дар пеши Мақбараи Бобо-Тағо айвони васеъ сохта шуд (а. 19). Ин айвон чор шохсутун дошта сакфаш кандакорӣ шудааст ва намунаи санъати амалии халку нақшунигории чубйст.

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Истаравшан
Гурӯҳ:Мақбараҳо
Мақбараи Домуло Икром

**МАҚБАРАИ ДОМУЛЛО ИКРОМ** - ёдгории меъмории охири асри XIX дар деҳаи Лангари Калони ноҳияи Муъминобод. Дар теппаи барҳаво аз хишти пухта бино ёфтааст. Намош сода, бидуни ороиш. Аз ҷиҳати сохт ва банду баст ёдгориҳои меъмории  Бухороро ба ёд меорад. Эҳтимол меравад, ки дар сохтмони он устоҳои бухороӣ иштирок карда бошанд. Панҷараҳои тоқшакли гачеорӣ якҷоя бо девори асосӣ ҳашттаркро ташкил додаанд, гунбазчаҳои болои онҳо низ ба иморатҳои сабки  бухороӣ қаробат доранд. Дар тарафи чапи даромадгоҳ, дар дохили мақбара меҳроб воқеъ гаштааст, ки чунин тарзи сохтани мақбара дар амалияи меъмории пешин дида нашудааст. Тоқи меҳробро муқарнаси мураккаб оро додаст.  Аз қабатҳои зиёди андова маълум мешавад, ки мақбара борҳо таъмир гаштааст. Домулло Икром баъди хатми мадрасаи Бухоро дар ҳамон ҷо монда, ба мударрисӣ машғул будааст. Дар овони пирӣ ба зодгоҳаш бармегардад ва дар ҳамин ҷо вафот мекунад. Азбаски Мақбара дар теппаи нисбатан баланд сохта шудааст, ба назар аз будаш калонтар ва бохашаматтар менамояд. Намоҳояш хеле оддй буда, бе ороишанд. Сохт ва  бандубасти Мақбара услуби ёдгориҳои меъмории Бухороиро (а-ҳои 18—19) ба хотир меоварад (эхтимол дар сохтани он устоҳои бухорой иштирок карда бошанд). Шарафакои токшакли гачкорӣ якчоя бо девори асосӣ хашттаркро ташкил лодланд ва гунбазчаҳои болои онҳо низ ба шморатҳои услуби бухорой наздикамд.

* 

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мақбараҳо
Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Муъминобод
Мақбараи Ёрмуҳаммади Валӣ

**Мақбараи Ёрмуҳаммади Валӣ** — яке аз ёдгориҳои нодири меъморӣ дар деҳаи Баҳораки Саричашмаи ноҳияи Шӯрообод.

Мақбараи Ёрмуҳаммади Валӣ аз ҳафи утоқи дар давраҳои гуногун сохташуда иборат аст. Бахши куҳантарини он гӯрхона, зиёратхона ва пешайвон мебошанд, дар асрҳои XIV—XV сохта шудаанд. Мувофиқи ривояти сарчашмаи хаттӣ шайх Ёрмуҳаммади Валӣ с. 1378 фавтидааст. Аз ин лиҳоз метавон гуфт, ки бинои гӯрхонаи ӯ дар асри XIV сохта шуда, утоқҳои сеюм ва чаҳорум, инчунин зиёратхона ва намозгоҳ баъдтар бунёд ёфтаанд. Деворҳои ғарбӣ ва шарқии гӯрхонаҳои якум ва дуюм тоқ доранд, ки таъйиноташон номаълум аст. Дар асрҳо XVI—XVII дар қисмати ҷанубӣ боз се утоқи дигар сохта шуданд, ки нақши масҷидро иҷро мекарданд. Ҳамаи намоҳои мақбара, зимнан намои асосӣ, ки бартар аз дигао мебошад, бо ҳарфи П-монанд оро ёфтаанд. Ғайр аз ин намо фурӯрафтагиҳои чоркунҷаи дарозрӯя дорад, ки барои катибаҳо сохта шудаанд. Дари даромад ва паҳлӯҳои он бо аркҳои ороишӣ зиннат ёфтаанд.
Мақбара аз хишти пухта (андозааш 24Х24Х4 см ва 24Х25Х5 см) бунёд ёфтааст. Ҳамаи утоқҳо гунбазпӯшанд; гунбазҳои гӯрхонаҳои шайх ва писараш бузургтар буда, дар маҷмаъ мавқеи марказиро ишғол мекунанд. Ҳамаи утоқҳо бо дарҳо ба якдигар робита доранд. Утоқҳои дар қисмати ҷанубӣ сохташуда бе пештоқ мебошанд. Пештоқи утоқи марказӣ сардари баланд ва даромадгоҳи калонтару жарфтар дорад.

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мақбараҳо
Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин
Олег Фезов

**Олег Фезов** (тав. 23 майи 1963, Хоруғ, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон) — мусиқидон, овозхон ва оҳангсози тоҷик.

## Зиндагинома
Олег Фезов 23 майи соли 1963 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Аҷдоди Олег Фезов аз минтақаи Кӯҳистони Бадахшон буда, дар санъати мусиқии тоҷику афғон хидмат намудааст. Соли 1990 Омӯзишгоҳи бадеии шаҳри Душанберо бо ихтисоси рассоми ороишгар хатм кардааст.

Дар солҳои Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон Олег Фезов ба Маскав муҳоҷират кард. Баъдтар ӯ аз он ҷо ба Олмон рафта, он ҷо қарор гирифт. Олег Фезов пас аз 22 сол зиндагӣ дар Олмон ба Тоҷикиситон баргашт ва 24 декабри соли 2019 шиносномаи тоҷикиро ба даст овард.

Ҳамсараш Лола Туйғуншоева, офарандаи нақши Нисо дар филми «Субҳи нахустини ҷавонӣ» мебошад.

## Фаъолияти ҳирфаӣ
Олег Фезов аз охири солҳои 1980 қадамҳои нахустини худро ба саҳна гузошта, дар баробари ин, касби бастакорӣ ва танзимкориро пеша намуда, баъдтар сурудхонӣ мепардозад.

Хусусияти мафтункунандаи Шарқ ва асари соддалавҳонаи санъат ҳамҷоя бо кордонии инструменталӣ, истифодабарии ҳам асбобҳои мусиқии ба ҳама маълум ва ҳам асбобҳои мусиқии халқӣ (соз, ӯд ва ғайра) ин албомҳои Олег Фезовро намунаи «мусиқии ҷаҳонӣ» мекунанд.

## Албомҳо
Соли 1993 дар Олмон албоми ӯ бо номи «Лалайки Помир» (Oleg Fesov, Lalaiki Pamir, Blue Flame Records) мебарояд. Сурудҳои беҳтарини ин албом ба бисёр маҷмӯаҳои шинохати мусиқиҳои этникӣ дохил шуданд: Voice of Europe (ҳамчун намояндаи мусиқии ИДМ), Crossing Cultures ва дигарон. Соли 1995 Лалайки Помир аз тарафи ширкати Miramar/BMG дар ИМА аз нав мебарояд.

Соли 1997 ширкати Manas Records (Русия) дар Олмон албоми дуюми Олег Фезовро бо номи «Лакатум» (Oleg Fesov, Lakatum. MR 7003) мебарорад. Инчунин, албоми якум, Лалайки Помир (MR 7002) низ такроран бароварда мешавад. Лакатум дар муддати кӯтоҳ ба даҳҳаи дуюми руйхати World Music (дар ҳолати майи соли 1997) медарояд, ки ин ҳодисаи фавқуллода дар таърихи сабти овозии Тоҷикистон мебошад.

## Ҷоизаҳо
Беҳтарин рассом-ороишгари матбуоти даврии бачагонаи Осиёи Миёна ва Қазоқистон (1990). Дорандаи ҷоизаи фестивали Байналхалқии «Садои Осиё» (1991).

## Эзоҳ

Фезов, Олег
Гурӯҳ:Мусиқинавозони Тоҷикистон
Далер Назаров

**Далер Назаров** (*Назаров Далер Меҳрубонович*; 8 сентябри 1959, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — оҳангсоз, сароянда ва ҳунарпешаи синамои тоҷик.

## Зиндагинома
Далер Назаров 8 сентябри соли 1959 дар шаҳри Душанбе дар оилаи санъатшинос, дромнавис Меҳрубон Назаров ба дунё омадааст. Фаъолияти эҷодии худро дар ибтидои солҳои 1980 оғоз намудааст. Вай бештари умри худро дар Душанбе, пойтахти Тоҷикистон гузаронидааст. Ҳамчун сарояндаи эстрада ва композитори тоҷик ва ҳунарпешаи синамо машҳур шудааст. Дар солҳои Ҷанги шаҳрвандӣ (1992 — 1997) маҷбур шуд, ки зодгоҳашро тарк кунад. Солҳо дар Алматӣ, Қазоқистон зиндагӣ кард, баъд ба Душанбе баргашт.

## Эҷодиёт
Чеҳраи ҳунарии ӯ ҳамчун сарояндаи соҳибҳунар дар ҷодаи эстрадаи навини тоҷик, ки мусиқи фолклори тоҷикро дар сабти оҳангҳои эстрадии «поп-фолк» таълиф намуда месарояд, маъмул аст.
 
### Синамогарӣ
* Маҳбуб, оҳангсоз ва ҳунарпеша, (1988)
* Падари моҳтобӣ, оҳангсоз, (1999), *Moon Father*
* Асрори мавлудӣ, оҳангсоз, (2000), *The Christmas Miracle*
* Инглистон, оҳангсоз, (2000)
* Муҷассамаи ишқ, оҳангсоз, (2003)
* Костюм, оҳангсоз, (2003), *The Suit*
* Ишқҳои Душанбе, оҳангсоз ва ҳунарпеша, (2005)
* Шоири зуболиҳо, оҳангсоз, (2005)

### Албумҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* IMDb record
* Сахифа дар КиноПоиск
*  Сомонаи Расмии Далер Назаров дар забони англиси ва руси
* [//www.youtube.com/user/dalernazarov2010 Сахифаии Расмии Далер Назаров дар YouTube]
* 

Гурӯҳ:Мусиқинавозони Тоҷикистон
Далер Назаров
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Қурутоб

**Қурутоб** — як навъ хӯроки миллии тоҷикӣ.

## Тарзи омодакунӣ
Тарзи тай­ёр кардани қурутоб дар тамоми ноҳияҳои Тоҷикистон қа­­риб яксон аст. Барои тайёр кардани қурутоб қурутро дар оби ҷӯши ширгарм тар карда, сипас дар табақи чӯбин соида тамоман ҳал мекунанд. Баъд дар коса ё табақ фатирро реза карда, аз ҳамон қурутоб меандозанд. Ба коса ё табақ ин­чунин равғани зард ё маскаи доғ, мурч, намакро ҳам ило­ва кардан мумкин аст. Ба қурутоб мувофиқи табъ резапиёз, кабудӣ, мурч ё қаламфур ҳамроҳ мекунанд.

Дар водии Зарафшон қурутобро ин тарз мепазанд. Қурути қоқро бо оби ҷӯшида месалованд, сипас пиёзи оширо дар равғани зард зирбонда аз болояш мерезанд ва ҳамчун таоми дуюм истеъмол менамоянд. Дар болооби дарёи Зарафшон қурутро дар оби гарм каме тар карда, баъди мулоим шудан ба девораҳои зарфи чӯбин совида қурутоб тайёр мекунанд. Сипас қурутобро ба косаҳо мегиранд, баъд равғани зарди гудохта андохта аз болояш нон реза мекунанд.

Қурутоб таоми серғизо буда, онро аз ҷурғоти чакка низ тайёр мекунанд. Барои 2‒3 фатир як коса қурути обкардашуда ё ҷурғот, 2‒3 бандча пиёзи ка­буд ва кабудӣ, 200 г равған ва мувофиқи табъ мурч лозим аст.

## Нигаред низ
* Шакароб

QURUTOB. - КУРУТОБИ ХОНАБАДУШОН. Globe Edit. 2025. (In Tajik. Resume: In English and Russian). - 77 pp.
https://www.academia.edu/129004846/QURUTOB_%D0%9A%D0%A3%D0%A0%D0%A3%D0%A2%D0%9E%D0%91%D0%98_%D0%A5%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%91%D0%90%D0%94%D0%A3%D0%A8%D0%9E%D0%9D_Globe_Edit_2025_In_Tajik_Resume_In_English_and_Russian_77_pp 

## Адабиёт
* Қурутоб // Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. — Д., 1988. — С. 224.
 * Бойматов Л.Д. QURUTOB. - КУРУТОБИ ХОНАБАДУШОН. Globe Edit. 2025. (In Tajik. Resume: In English and Russian). - 77 pp. https://www.academia.edu/129004846/QURUTOB_%D0%9A%D0%A3%D0%A0%D0%A3%D0%A2%D0%9E%D0%91%D0%98_%D0%A5%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%91%D0%90%D0%94%D0%A3%D0%A8%D0%9E%D0%9D_Globe_Edit_2025_In_Tajik_Resume_In_English_and_Russian_77_pp 
Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Окрошка

**ОКРОШКА** аз квас, сабзавоти тару тоза ё пухтагӣ, маҳсулоти гуштй ё моҳигии обпаз ва ё бирён, кабудй, тухм ва ғайра тайёр карда мешавад.

## Нигаред
* Окрошкаи гӯштӣ

Гурӯҳ:Xӯрок
Окрошкаи гӯштӣ

**[[Окрошка]]и гуштӣ** Бодиринги тару тоза ва гушти обпаз (сосиска)-ро нахудй реза мекунанд; пиёзи кабуди резаро бо намак каме совида, сафедии тухми обпазро майда пора мекунанд, зардиашро бо сметана намак ва шакар (агар лозим ояд, камтар хардали тайёр андохта) ме-сованд; ба сметанаи махлут сафедй ва пиёзи кабуд илова карда, дар квас ҳал мекунанд ва бодирингу гушт андохта, хуб меомезанд. Вақти ба косах,о кашидан чаъфарй ё шибити реза ва ба ҳар як коса порае ях меандозанд.
Ба 1 л квас 250 г масолеҳ,и гуштй, 75 г пиёзи кабуд, 2 дона бодиринги тару тоза, 2 дона тухм, 3 кршуц сметана, мувофици табъ намак, шакар ва хардал лозим аст.
Окрошкаи сабзавоти. Картошка, лаблабу, сабзии пӯсткандаи обпазро нахудӣ реза карда, бодиринги талу тозаро илова мекунанд; пиёзи кабудй резаро бо намак ме-сованд; сафедаи тухми сахтро реза карда, зардиашро бо сметана, намак. шакар, хардал совида, дар квас хал мекунанд. Ба косахо ба тарзи дар боло зикршуда мекашанд.
Ба 1 л квас 3—4 дона картошка, 1 донагй сабзӣ ва лаблабу, 2—3 до¬на бодиринги тару тоза, 50 г пиёзи кабуд, 3 дона тухм, '/2 истакон сметана, мувофикд табъ намак, шакар ва хардал лозим аст.
Ба ҷои квас ҷурғот ё чаккаи обкардаро низ истифода бурдан мумкин аст.

Гурӯҳ:Xӯрок
Олу

**Олу** () — ҷинси бутта *ё* дарахт мевадорест аз оилаи настараниҳо*.*

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Баландиаш аз 1 то 12 метр. Баргаш мудаввар, *дарозрӯя* ё нештаршакл, гулаш сафед, сабзтоб ё гулобӣ, ҷудогона ё 2—5-тоӣ дар навдаи кӯтоҳ воқеъ шудааст. Мевааш зард, сабз, сурх, қирмизӣ ё сиёҳи кабудтоб (аз 6 то 100 грамм) мудаввар ё тухмшакл.

## Густариш
Дар Аврупо, Осиё ва Амрикои Шимоли беш аз 30 гунаи олу мерӯяд. Дар Тоҷикистон 3 гунаи худрӯй ва 5  гунаи мазрӯъ (олуи маъмулӣ, кӯксултон — Р. nachichovanica, заролу—Р. salicina, сурхолу — P.simonii, Р. arasifera var. pissardii) месабзад. Махсусан олуи маъмулӣ дар бисёр кишварҳои ҷаҳон мепарваранд.

## Корбурдҳо
Олуро барои тайёр кардани компот, мураббо, шарбат, рубъ (повидло), мармелад ва тару тоза истифода мебаранд. Хушк ҳам мекунанд. Олу дар таркибаш аз 9 то 20 % қанд, 0,4—Зп’о ҷавҳар, қариб 1 % моддаҳои пектинӣ, то 1 % моддаҳои даббогӣ, витаминҳои Bi, B2, С, К, РР, каротин (провитамини А) ва ғайраҳо дорад.

## Нигаред низ
* Олуболу

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 


Гурӯҳ:Дарахтони мева
Теннис

thumb|right|300px|Уимбилдон

**Теннис** — бозии варзишиест, ки иштирокчиёни он дар майдончаи махсус — корт мекӯшанд бо ракетка тӯбчаро аз садди тӯри гузаронида соҳиби холҳои зарури шаванд. Теннис ба инкишофи ҷисмонӣ, беҳтар гардидани саломатӣ, истироҳатӣ хуб мусоидат мекунад; бо он дар ҳамаи синну сол ва дар тамоми фаслҳо бозӣ кардан мумкин аст. Аввалин қоидаҳои тенниси имрӯзаро соли 1873 У. Уингфилд ном англис мураттаб сохта буд. Дар бозӣ аз ду тараф яккасӣ ё худ дукасӣ, мардон ё занон иштирок мекунанд.

## Лавозимот

thumb|right|300px|Тӯбчаи теннис

## Тенниси касбӣ

## Намудҳои теннис
Тенниси рӯимизӣ - бозии варзишиест, ки дар ҳарифон бо зарбаи ракетка тӯбчаи селлулоидиро аз болои тӯре, ки дар мобайни миз гузаронида шудааст, ҳаво медиҳанд. Теннисбози тахминан дар охири садаи XIX дар Англия ба вуҷуд омадааст.

## Нигаред
* Портал:Варзиш

**

Гурӯҳ:Варзиш
Гурӯҳ:Теннис
Корт

thumb|right|300px|Корт

**Корт** - майдони теннисбозӣ

Гурӯҳ:Варзиш
Гурӯҳ:Намудҳои варзиш
Гурӯҳ:Теннис
Ракетка

**Ракетка** (tennis racket) - яке аз лавозимоти теннисбозӣ. Бо ракетка тӯбчаро зарба мезананд.

## Нигаред
*Портал:Варзиш

Гурӯҳ:Варзиш
Гурӯҳ:Намудҳои варзиш
Гурӯҳ:Теннис
Олуболу

**Олуболу**, **олучабандак**, **олуча** () — дарахт ё буттаест аз настараниҳо*;* меваи маъмул. 

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Баландиаш 3—7 метр. Пӯстлохи танааш ашҳабии тирагун ё сиёҳтоб, баргаш думчадори байзашакл ё дарозрӯя (дарозиаш 6—8 сантиметр, бараш 4—5 сантиметр), дандонадор, бемӯяк, думчааш (дарозиаш 1,5—2 сантиметр) сермӯяк, хушагулаш чатракшаклн 1—4 гула, гулаш сафед (диаметраш 2,5—3 сантиметр), мевааш сурх, мудаввар, сершираи донакдор, таъмаш турш. Моҳи апрел мешукуфад; мевааш июл мепазад.

Олуболуи худрӯй маълум нест. Тахмин мекунанд, ки олуболуро аз соҳилҳои баҳри Сиёҳи Қафқоз ё Қрим ба Рум бурдаанд. Дар асри 1 милод аллакай дар аксар кишварҳои Аврупо парвариш мекарданд. 

Дар Тоҷикистон бештар навъҳои самарқандӣ, пешпазак, Олуболуи сиёҳ, майдаяк ва ғайра маъмул шуда­аст.

## Корбурд
Олуболуро асосан барои омода кардани мураббо, консерв, кисел, май, шар­бат, обмева ва барои тархӯрӣ истифода мебаранд. Гули олуболу сершахд аст. Аз як гектар олуболузор занбӯри асал то 75 килограмм асали хушсифат тайёр мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Гелосҳо
Гурӯҳ:Сатаҳо
Хоккей

**Хоккей** - бозии командавии варзишиест, ки бо чавгон ва шайба (ё тӯбча) сурат гирифта, мақсади он ба дарвозаи ҳариф задани шайба мебошад. Он ҷусту чолокӣ ва малакаи ба тезӣ дарк намудани ҳолатҳои мураккаби бозиро инкишоф медиҳад. Хоккейро дар ҳар гуна майдони кушоди яхбаста бозидан мумкин аст.

## Намудҳои хоккей

#Хоккей бо шайба. Солҳои 60-и садаи XIX дар Канада ба вуҷуд омадааст
#Хоккей бо тӯб. Миёнаҳои садаи XIX дар Британияи Кабир ба вуҷуд омадааст.

## Нигаред

Портал:Варзиш

Гурӯҳ:Варзиш
Гурӯҳ:Намудҳои варзиш
19 август

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи ҷаҳонии башардӯстӣ.
*  — Рӯзи ҷаҳонии аккосӣ.

### Миллӣ
*  — Рӯзи истиқлол

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 19 август]]*
* 1960 — парвози аввалини ҷонварҳои зинда ба қайҳон ва бозгашти онҳо ба Замин: Дар ИҶШС ба кайҳон киштии каӣҳонии Спутник-5 бо сагҳои Белка ва Стрелка парвоз кардаанд.
* 1991 — рӯзи саршавии табаддулоти давлатӣ (ГКЧП), барои нигоҳ доштани ИҶШС, ки бабарор аҷомида буд.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 19 август]]*
* 1646 — Ҷон Флемстид, ситорашиноси англис, аввалин сарвари обсерваторияи Гринвич.
* 1908 — Нерё Давидов, олими соҳаи педагогика.
* 1913 — Қосим Ҳакимзода, арбоби давлатию фарҳангӣ.
* 1915 — Эдит Пиаф, овозхон ва ҳунарпешаи фаронсавӣ.
* 1933 — Абдуалим Абдуназаров, муаррих.
* 1946 — Билл Клинтон, президенти 42-юми ИМА.
* 1954 — Саидалӣ Гулов, зистшиноси тоҷик, доктори илмҳои биология., профессор.
* 1961 — Муборакшо Мирзошоев, яке аз номдортарин навозандагон, овозхонон ва оҳангсозони тоҷик.
* 1961 — Ҳабибулло Абдуллоев, доктори илмҳои физикаю математика (1992), профессор (1996), узви вобастаи АИ ҶТ (2017).

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 19 август]]*
* 1930 — Бартолд (зод. 1869), шарқшиноси рус, муаллифи китоби «Таджики» (1925)
* 2014 — Симин Беҳбаҳонӣ (зод. 1927), яке аз номдортарин бонувони ғазалсарои Эрон.

## Тақвими мардумӣ
**Асад** (23 Июл — 22 Август) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Мурдод дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Асад

## Нигаред низ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0819.html 
* http://www.calend.ru/day/8-19/ 
* Наука, 19.08
* BBC On this day, 19.08
Футболи амрикоӣ

thumb|right|300px|Футболи амрикоӣ

**Футболи амрикоӣ - American Football** — бозии командавии варзишиест, ки аз Футболи одӣ хеле фарқ мекунад ва бештар дар Амрико машҳур аст.

## Нигаред
* Портал:Варзиш

Гурӯҳ:Варзиш
Гурӯҳ:Намудҳои варзиш
Камонча

Камонча - як навъ сози мусиқии тордор. Аз косаи рӯяш пӯсткашида шуда ва даста иборат буда, 3-4 тор дорад. Инчунин торҳои камончаро чун ҷузъи иловагӣ дар паҳлӯи танбӯр кашида, амсоли ғижжак менавохтанд. Бештар дар байни халқҳои Осиёи Миёна, Қафқоз, ва Шарқи Наздик маъмул буд. Ҳоло шакли такмилёфтаи камонча барои навохтани ғижжак, скрипка, алт , виолончел, контрабас, қобуз ва ғайраҳо истифода мешавад. 

Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо 
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Футбол

**Футбол** (аз , «тӯби поӣ») — навъи варзиши даставист, ки ҳадафаш ба миқдори бештар ба дарвозаи ҳариф ворид сохтани тӯб мебошад. Дар айни замон аз ҳама маъмултарин намуди варзиш дар рӯи олам мебошад.

### Таърихи футбол
Бозиҳои ба монанди футбол дар байни халқҳои гуногун аз қадим мавҷуд буданд, вале аввалин қоидаҳои ин навъи варзиш соли 1848 навишта шудаанд. Соли расмии бавуҷудоии футбол соли 1863 дониста шудааст. Дар ин сол Федератсияи футболи Англия таъсис ёфтааст, ва қоидаҳои ба қоидаҳои ҷорӣ наздик тасдиқ шудаанд.
Чунонеки малум аст, футбол аввалин бор дар Англия таъсис ёфтааст.

### Қоидаҳои бозӣ
Қоидаҳои кунунии футбол аз 17 боб иборат аст. Дар онҳо ҳама ҷабҳаҳои бозӣ аз тарзи рангкунии майдони футбол то ҷазои бозингарон барои бозии номашрӯъ оварда шудаанд. Ба дурустии иҷрои қоидаҳои бозӣ дар майдон, ҳайати доварон назорат мекунанд.
Дарвозабон, бешубҳа, як бозингари беназир дар майдон аст. Вай дар тан либоси беназире дорад, посгоҳро посбонӣ мекунад, тӯбро бо дастонаш дар дохили майдони ҷаримавӣ идора мекунад.

### Раванди бозӣ
Як бозии футбол аз ду тайми 45 дақиқагӣ иборат аст. Дар танаффуси байни таймҳо дастаҳо дарвозаҳояшонро иваз мекунанд.

Футболро дар майдони бо алафи табиӣ ё сунъӣ пӯшидашуда бозӣ мекунанд. Дар бозӣ ду дастаи 11 нафара иштирок мекунанд. Як бозингар — дарвозабон метавонад бо даст дар майдончаи ҷаримавӣ тӯбро нигоҳ дорад. Вазифаи асосии ӯ ҳимояи дарвоза мебошад. Дигар бозингарон низ вазифа ва мавқеи худро дар майдон доранд. Ҳимоятгарон — дар қисми майдони худашон меистанд, вазифаи онҳо — нагузоштани ҳуҷуми ҳарифон мебошад. 

## Нигаред

* ФИФА
* Ҷоми ҷаҳонии футбол
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022
* Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026

## Пайвандҳо

* FIFA, Федератсияи Асотсиатсияҳои Футболии Байналмилалӣ
* UEFA, Иттиҳодияии Асотсиатсияҳои Футболии Аврупо 
* ИФР, Иттиҳодияи Футболии Русия (бо забони русӣ)
* ПФЛ, Лигаи Футболии Профессионалӣ (Русия) (бо забони русӣ) 
* Ҳама чиз дар бораи футболи ИДМ ва Балтия 
* Коллексияи тамоми сайтҳои футболӣ 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳо бо тӯб
Ф
Калисо (сохтмон)

thumb|right|300px|Калисои Модархудои Париж 1163—1257

**Калисо** — дар меъмории дини христианӣ маъбади асосии шаҳр ё дайр, ки дар он рӯҳониёни олимартаба (патриарх, архиепископ ва дигарон) ибодат мекунанд. Дар баъзе шаҳрҳо чандин Калисоҳо сохта мешуд. Калисоҳое, ки беҳтарин ёдгории санъати меъморӣ ҳисоб меёбанд, дар ҷаҳон бисёранд, Машҳуртарини онҳо: Калисои Англиканӣ (калисои давлати Англия, ки дар садаи XVI бунёд ёфтааст) ва Калисои Арманӣ-Григорианӣ (масеҳӣ, дар садаи IV милоди сохта шудааст) Минбаъд Калисо дар худ беҳтарин комёбиҳои санъати меъмории даврро таҷассум намуда, бо шукӯҳу салобат нуфузи динро меафзуд. Калисои Модархудои Париж(ёдгории меъмории готикаи ибтидоии Фаронса, соли 1257 бунёд гардидааст), Калисои ҷомеи Василий Блаженный (соли 1560, Москва.)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дини насронӣ
Манту

thumb|right|300px|Манту дар мантуқазон

**Манту** - таоми миллии тоҷик. Тайёр ва истеъмоли манту дар байни мардуми тоҷик маъмул аст. Мантуро ба тариқи зайл тайёр мекунанд: аз  хамири сахт зувола гирифта, 30 дақиқа дам медиҳанд. Пас тунук  карда (ғафсиаш 1-2 мм) ба андозаи 10х10 см мебуранд. Ба ҳар як порча  як қошуқ гӯшти қима, камтар равғани  дунба  андохта,  секунҷа, чоркунҷа, лӯнда ё дарозрӯя мепечонанд. Барои он ки мантуи хом  шах нашавад, рӯяшро бо дастархон мепӯшонанд.
Ба деги манту  2-2,5 л об андохта, рӯи оташ  мегузоранд. Ҳамин ки об ҷӯшид, ба лаъличаҳои сӯрохдори деги манту равған молида, мантуҳои хомро мечинанд, сипас, ҳамаи лаъличаҳоро рӯи якдигар монда, сарпӯши дегро маҳкам мекунанд ва тақрибан 45 дақиқа ё як соат буғ медиҳанд. Мантуи тайёрро ба табақҳо мекашанд ва ҳар кас ба рӯи он мувофиқи табъаш  мурчу кабудӣ, қаймоқ, ҷурғот ё пиёздоғ рехта мехӯрад.

Қимаро барои манту чунин тайёр мекунанд: гӯшти лаҳми гов ё гӯсфандро аз гӯштқимакунак мегузаронанд, пиёзи реза, мурч, кабудӣ, намак, зира ва равғани дунбаи майдабуридашударо меомезанд.

Барои хамир 500 г орд, як қошуқча намак; барои 1 кг гӯшт 500 г пиёз, ним истакон намакоб, як қошуқча мурч,  100 г равғани дунба  ва мувофиқи табъ қаймоқ ё чакка ва кабудӣ лозим аст.

Манту вобаста ба масолеҳ ва тарзи тайёр карданаш гуногун мешаванд:
* Мантуи кадугӣ,
* Мантуи картошкагӣ,
* Мантупалав,
* Мантубирён,
* Мантуи дунбагӣ,
* Тушбера,
* Тушберабирён,
* Тушбераи кадугӣ ва ғайра

## Нигаред
* Таомҳои миллии тоҷик

## Адабиёт
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
* Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. – Душанбе, 1988

## Эзоҳ
 


Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Мантуҳо
Мантуи кадугин

**Мантуи кадугӣ**, Кимаро аз каду тайёр мекунанд; кадуро нахудӣ карда, пиёзи реза, ҷаззаи куфта ё равғани дунба ва ё равғани зард меандозанд ва қаламфуру намак пошида, ба ҳам меомезанд. Давоми кор айнан ба мисли мантуи гушти идома меёбад. Мантуи кадугӣ дар 30—40 дақиқа мепазад. Ба рӯи он равғани гарм ё қаймоқ молида мехуранд.

Гурӯҳ:Мантуҳо
Мантуи картошкагӣ

**Мантуи картошкаги** навъи маъмули хӯроки миллии тоҷикон буда, бо чунин тарз тайёр карда мешавад:Картошкаро пухта, борик мебурранд, пиёз, равғани зард ё ҷазза, намак ва қаламфур андохта. Ҳамаи онро нағзакак меомезанд. Хамирро айнан мисли хамири мантуи муқаррарӣ (тухм андохта) тайёр мекунанд. Мантуи картошкагӣ дар давоми 25—30 дақиқа дар буғ мепазад. Пеш аз истеъмол кардан қаймоқ ё маска мемоланд.
## Нигаред
* Манту
## Адабиёт
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
* Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. – Душанбе, 1988

## Эзоҳ

*
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Мантуҳо
Мантупалав

**Мантупалав**, айиан мисли мантуи муқаррарӣ, вале хурдтар тайёр карда, пеш аз дам кардани ош ба руи биринҷ, мегузоранд ва 25—30 дақиқа дам дода мепазанд. Мантупалавро пеш аз кашидани палав ба дастархон мегузоранд, ки он хеле хушхур буда, боиси гуногунии таомҳо мегардад.

Гурӯҳ:Мантуҳо
Мантушӯрбо

**Мантушурбо**, бо ширу тухм хамир карда, мантуи мукаррарӣ тайёр мекунанд ва онро мисли тушбера ба оби дарҷуши намакдор андохта, 40—45 дақика мепазанд. Мантуи тайёрро 2-4 донагӣ бо оби шӯрбо, ки алохида пухта мешавад, кашида ба рӯяш кабудӣ ва ҷурғот мемоланд.

Гурӯҳ:Мантуҳо
Гурӯҳ:Xӯрок