open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арпеҷио

right|100px
**Арпеҷио**, **арпеҷо** (, аз  — навохтан дар арфа) — пайиҳам садодиҳии овозҳои аккорд; ҷудо-ҷудо навохтани овозҳои аккорд, ки бештар аз пардаи поён сар мешавад.

Ҳангоми навохтани созҳои клавишдор (тугмачадор), одатан, мавҷҳои овозӣ пеш аз аккорди дигар то охир риоя мегарданд. Ҳангоми навохтани созҳои торӣ Арпеҷио мувофиқи имкониятҳои хоси онҳо танҳо дар 2 овози боло ё як овози баландтарин риоя мешавад. Суръати арпеҷионавозиро хусусиятҳои пйеса муайян мекунад. Ҳоло аккордҳои (бисёровоза) арпеҷиоро аз қаторовози поёнӣ навохта ба боло мераванд. Пештар онро аз боло ба поён менавохтанд. Арпеҷиоро бештар ҳангоми навохтани арфа ва фортепиано истифода мебаранд. Арпеҷио ҳангоми иҷрои силсилаи аккордҳои ҷудогона дар намуди хати мавҷдори амудӣ истифода мегардад. .

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти мусиқӣ
Абдуғаффор Абдураҳимов

**Абдуғаффор Абдувоситович Абдураҳимов **(тав. 01.10.1958 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
Соли 1980 Донишгоҳи давлатии ба номи В.И. Ленинро (рӯзона ) хатм кардааст. Ихтисос Бисобгирии бухгалтерӣ дар хоҷагии қишлоқ.
* Солҳои 1980-1992  Ассистенти кафедраи ҳисобгири, молия ваТФХ факултаи иқтисодии Донишгоҳи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ).
* Солҳои 1992-1994  Ассистенти кафедраи фанҳои умумииқтисодии факултети иқтисодии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Fафуров.
* Солҳои 1994-2004  Сармуаллими кафедраи Муҳосибот ва омори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Fафуров .
* Солҳои 1996-2004  Ноибдекан оид ба корҳои таълими факултети ҳисоби-кибернетикии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров.
* Соли 2004  Номзади илмҳои иқтисодӣ.
* 2004 то 30.08.2016  Дотсенти кафедраи Муҳосибот ва аудити Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2005 -2009  Ноибдекан оид ба корҳои таълими факултети Кибернетикаи ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* Солҳои 2012 -2014  Муовини декан оид ба корҳои таълими факултети Молия ва иқтисодиёти бозор ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* 03.2015-30.08.2016  Мудири кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити факултети молия ва иқтисодиёти бозори ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров.
* 01.09.2016-27.03.2017   муаллими калони кафедраи Баҳисобгирии бухгалтери, таҳлил ва аудити Донишгоҳи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар ш. Хуҷанд.
* 27.03.2017-то 31.08.18  дотсенти кафедраи Баҳисобгирии бухгалтери, таҳлил ва аудити Донишгоҳи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар ш. Хуҷанд. 
* 01.09.2018-то ҳол  Дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити факултети молия ва иқтисодиёти бозори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Забони яҳудӣ-тотӣ

**Забони яҳудӣ-тотӣ** ё **тотии ҷуҳурӣ** (*cuhuri*, жугьури, ז׳אוּהאוּראִ) забони анъанавӣ аст аз Яҳудиёни кӯҳӣ, ки асосан дар Озарбойҷон, Доғистон ва Исроил ҳарф мезананд.

Ҷуҳурӣ ё яҳудӣ як лаҳҷаи яҳудоӣ-форсӣ аст, ки аз ҷониби яҳудиёни кӯҳистонӣ таърихан гуфтугӯ мекунанд. Ин забон ба гурӯҳи ҷанубу ғарбии эронӣи забонҳои ҳиндуаврупоӣ мансуб аст, ҳарчанд бо таъсири шадиди ибрӣ. Дар замони Таърихнигории Шӯравӣ яҳудиёни кӯҳистонӣ иштибоҳан бо тотҳои мусулмони Озарбойҷон хешутаборӣ медонистанд. Бо вуҷуди ин, онҳо як мероси муштараки забонӣ надоранд, зеро яҳудиёни кӯҳӣ забони модарии худро нигоҳ медоштанд, дар ҳоле ки тотҳои мусалмон дар ниҳоят забони форсиро қабул карданд. Калимаҳои *Juvuri* ва *Juvuro* ҳамчун "яҳудӣ" ва "яҳудӣ" тарҷума мешаванд.

Яҳудӣ-тотӣ дорои семитӣ (ибрӣ/арамейӣ/арабӣ) дар ҳама сатҳҳои забоншиносӣ мебошад. Яҳудӣ-тотӣ садои семитии "ayin/ayn" (ع/ע) дорад, дар ҳоле ки ҳеҷ забонҳои ҳамсоя онро надоранд.

Яҳудӣ-тотӣ як забони нобудшаванда аст аз рӯи Атласи забонҳои ҷаҳон дар хатар ҳамчун "ҳатман зери хатар" тасниф шудааст. 

## Маълумотномаҳо

Гурӯҳ:Забонҳои эронӣ
Гурӯҳ:Забонҳои Озарбойҷон
Гурӯҳ:Забони тотӣ
Гурӯҳ:Забонҳо ва шеваҳо аз рӯи алифбо
Гӯйиши яҳудӣ-бухороӣ

**Бухороӣ ё яҳудӣ-бухороӣ** ( — *buxārī*, ) — яке аз гӯйиши забонҳои яҳудиёни форсӣ, ки дар осиёи миёна ва дар миёни яҳудиёни бухорӣ корбурд дорад. Дарвоқеъ, он гӯйиш яке аз гӯишҳои шимолии забони тоҷикӣ, бахусус гӯиши Самарқанд аст. Наздик ба забони яҳудӣ-форсӣ.

## Навиштан
thumb|250px|Алифбои яҳудӣ-тоҷикӣ аз рӯзномаи «Байроқи миҳнат» (1930)

*Нусхаи аввалаи алифбои лотинии шӯравӣ*

a в d ә l n s r k m h t u x ş f p g o v z ⱨ ƣ q e c ç i j ә̦ ƶ

*Нусхаи охирини алифбои лотинии шӯравӣ*:

A a, B в, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ƣ ƣ, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ū ū, V v, X x, Z z, Ƶ ƶ, Ә ә


## Адабиёт
* *[[Иван Зарубин|Зарубин И. И]]*. Очерк разговорного языка самаркандских евреев // Иран. — Т. 2. — Л., 1928.

## Пайвандҳо
* *[http://bjews.com/modules.php?op=modload&name=Sections&file=index&req=listarticles&secid=14 Learn Basic Bukhori]*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳо
Гурӯҳ:Забонҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Забонҳои эронӣ
Мамараҳим Исмоилов

**Мамараҳим Мирзораҳимович Исмоилов **(тав. 01.01.1964) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, доктори илмҳои иқтисод, профессор.  

## Зиндагинома
Соли 1989 Донишгохи давлатии Ростов-на- Дону-ро хатм кардааст. Ихтисос иқтисодчи, омузгори иқтисоди сиёсӣ. 
* Солҳои 1989-1990  муаллими ДДОЛ ба номи С.М.Киров.
* Солҳои 1990-1991  тадқиқотчи-омӯзгор АУ XТ.
* Солҳои 1991-1994   аспиранти Институти иқтисодии АУ XТ.
* Солҳои 1995-1997  сармуаллими кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 1997-1999 досенти кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 1999-2000  и. в. мудири кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2000-2008  досенти кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2008 -2010  и.в. профессори кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2010-2015  профессори кафедраи назария иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров  . 
* Солҳои 2015-2016  профессори кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Аз 2016-то хол   мудири кафедраи назарияи иқтисодӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Абдушшакури Оят

**Домулло Абдушшакури Оят** () —  ва донишманди тоҷик, Қозикалони Бухоро (1885—1889). Падари Садри Зиё. 

## Зиндагинома
Домулло Абдушшакури Оят соли 1816 дар Бухоро ба дунё омадааст. Ӯ аз оилаи косибони  Бухоро  буд, ки бо чармгарӣ ва шустагарӣ машғулият буданд. Домулло Абдушшакур пас аз хатми таҳсили улум дар бузургтарин мадрасаҳои Бухоро мударрис буд*.* Ба гуфтаи Айнӣ ӯ *«*аз мутафарридини устодҳои замони худ буда*»,* бисёре аз уламо шогирди ӯ буданд*.*

Домулло Абдушшакури Оят чандин сол дар баъзе вилоятҳои Бухоро қозӣ ва аз соли 1885 то охири умр қозикалони Бухоро буд. 

Супоришҳои дипломатиро ҳам ба ҷо меовард. Оят аз ҷавонӣ зеҳни тез дошта, ба ҷуз илмҳои расмии замонаш, наҳву фалсафаро ҳам хуб медонист. 

## Шоирӣ
Дастнависҳои нодире дар китобхонаи шахсиаш ҷамъ оварда буд. Дар шеър асосан сабки бедилиро паиравӣ мекард. Ашъораш мазмуни ишқӣ ва иҷтимоӣ дорад. Намунаи шеърҳои Оят дар «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Айнӣ оварда шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Манзурахон Сатторова

** Манзурахон Раҳмоновна Сатторова **(тав. 5.08.1986 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ.
## Зиндагинома
Соли 2009 Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистонро (рӯзона) хатм кардааст. Ихтисос баҳисобгирии бухгалтерӣ ва аудит.
* Солҳои 2009 – 2015 муаллимаи кафедраи системаҳои иттилоотӣ дариrтисодиёт факултети телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотӣ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои2015-2018 то ҳоло муаллимаи кафедраи назарияи иrтисодӣ факултети молия ва иrтисодиёти бозор ба номи академик Б.Fафуров.
* Аз 04.2018 то ҳол сармуаллимаи кафедраи назарияи иrтисодӣ, муовини декан оид ба корҳои илм ва инноватсияи факултети молия ва иrтисодиёти бозор Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
*
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Манзура Нуриддинова

** Манзура Исмоиловна Нуриддинова **(тав. 17.07.1970 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент. Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон. (2012)
## Зиндагинома
Соли 1992 Филиали Донишгоҳи техникии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷандро бо дипломи аъло хатм кардааст. Ихтисос муҳандис.
* Солҳои 1992-1993 — Лаборанти Филиали Донишгоҳи техникии Тоҷикистон.
* Солҳои1993-1999 —  Ассистенти Филиали Донишгоҳи техникии Тоҷикистон.
* Солҳои 1999-2002 — Муаллимаи кафедраи асосҳои истеҳсолоти Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2002-2004 — Муовини декан оид ба таълим, сармуаллимаи кафедраи технологияи соҳибкории ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2004-2010 — Дотсенти кафедраи технологияи соҳибкории ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2010-2012 — Эдвайзери факултети физикаю техникаи ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2012-2015 — Декани факултети физикаю техникаи ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Аз 01.2015-07.2015 — Сардори маркази бакайдгирии донишҷӯёни ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Аз 07.2015 -03.2016 — Сардори маркази тестии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Аз 03.2016-11.2016 — иҷрокунандаи вазифаи декани факултети Телекоммуникатсия ва ТИ-и Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2016-2017 — Мудири шӯъбаи кадрҳои донишҷӯёни раёсати ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2017-2018 — Муовини декан оид ба корҳои таълими факултети Телекоммуникатсия ва ТИ-и ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Аз 10.2018-12.2018 — иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи иқтисодиёти ҷаҳони факултети молия ва иқтисодиёти бозориДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* Солҳои 2018-2020 — мудири кафедраи иқтисодиёти ҷаҳони факултети молия ва иқтисодиёти бозори ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* Аз 21. 09.2020 то ҳол — декани факултети иқтисодии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровю 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Неъматҷон Сидиқов

** Неъматҷон Сидиқов **(тав. 2.12.1956 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент. Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон.
## Зиндагинома
Соли 1978 Универститети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст. Ихтисос математик, омӯзгори математика.
* Солҳои 1978-1981  Ассистенти кафедраи “Механикаи назариявӣ” Институти палитехникии Тоҷикистон.
* Солҳои 1981-1983  Муҳандиси калон, ходими илмӣ дар филиали дар Тоҷикистон будаи Институти илмӣ-тадқиқотии Шӯравии проблемаҳои идоракунӣ. 
* Солҳои 1983-1988  Коромӯз-тадқиқотчӣ, аспиранти Институти марказии иқтисодӣ-математикии академияи илмҳои СССР.
* Солҳои 1989-1992  Ходими илмӣ,ходими илмии калон дар филиали дар Тоҷикистон будаи ИИТШПИ.
* Солҳои 1992-1993  Роҳбари шӯбаи муносибатҳои байналмиллалии дар Вазорати муносибатҳои алоқаҳои иқтисодии берунаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 1993-1996  Ҷонишини сардори идораи муносибатҳои байналмиллалии ва амалиётҳои хориҷии асъорӣ дар Бонки миллии Тоҷикистон. 
* Солҳои 1996-2000  Роҳбари мудирияти амалиётӣ-асъорӣ дари бонки саҳомии тиҷорати “Тоҷикбонкбизнес”.
* Солҳои 2001-2003  Директори филиалӣ дар шаҳри Душанбе ва ҷонишини раиси раёсати ҶСК “Соҳибкорбонк”.
* Солҳои 2004-2008  Роҳбари шӯбаи амалиётии бонкии ҶСК «Агроинвестбонк».
* Солҳои 2008-2013  Директори генералии МДО ТАКХ “Пахта-сармоя”.
* Солҳои 2013-2015  Мудири кафедраи табиӣ-риёзӣ ва мудири кафедраи иқтисод ва идора дар соҳаи маорифи ДҶТИБКСМ дар ш.Душанбе.
* Солҳои 2015-2016  Муовини директор оид ба илм ва инноватсияи филиали муассисаи давлатии ДҶТИБКСМ дар шаҳри Хуҷанд.
* Солҳои 2016-2018  Мудири кафедраи фанҳои умумитехникии Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон. 
* Солҳои 2017-2018  Дотсенти муштараквазифаи кафедраи фанҳои гуманитарӣ ва китобшиносии факултети санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Аз 2018 - то ҳол  Дотсенти кафедраи назарияи иқтисодии Факултаи иқтисодии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров. 
*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Дилбар Раҳмонова

** Дилбар Зикриёевна Раҳмонова **(тав. 3.10.1983 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. 
## Зиндагинома
Соли 2004 факултети филологияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, соли 2011 факултети педагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров хатм кардааст. Ихтисос муаллимаи синфҳои ибтидоӣ. 
* Солҳои 2004-2010 - Муаллимаи кафедраи педагогика ва психологияи фаъолияти касбии факултети педагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Солҳои 2010-2013-  Сармуаллимаи кафедраи педагогика ва психологияи фаъолияти касбии факултети педагогии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2013-2014-  сармуаллимаи кафедраи педагогика ва психологияи фаъолияти касбии факултети педагогии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2014-2016 -  Дотсенти кафедраи педагогика ва психологияи фаъолияти касбии факултети педагогии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
* Аз 09.2016 - то ҳол - Мудири кафедраи назария ва методикаи таълими забони модарии Факултаи таҳсилоти ибтидоӣ ва педагогикаи махсуси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
 Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Муқаддас Шарифиён

** Муқаддас Холиқзода Шарифиён (Эгамбердиева) **(тав. 16.06.1982 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент.  
## Зиндагинома
Соли 2007 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров хатм кардааст.Ихтисос омӯзгори синфҳои ибтидоӣ.
* Солҳои 1999-2001 - Ёрдамчии мураббии боғчаи бачагонаи № 20 - и шаҳри Хуҷанд. 
* Солҳои 2001-2007 - Мураббии боғчаи бачагонаи № 20 – и шаҳри Хуҷанд. 
* Солҳои 2008 - 2012 - Ассистенти кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2012-2015 - Омӯзгори кафедраи кафедраи методикаи таълими ибтидоии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* Солҳои 2015 – 2016 - Сармуаллимаи кафедраи методикаи таълими ибтидоии факултети педагогии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* Солҳои 2016 - 2017 - сармуаллимаи кафедраи методикаи таълими ибтидоии факултети педагогии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* Солҳои 2017-2019 - муовини декан оид ба илм ва инноватсияи факултети педагогии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. 
* аз 06.2019 то 09.2025 - декани факултети Психология ва таҳсилоти томактабии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* аз 09.2025 то ҳол Ходими пешбари илмии Пажуҳишгоҳи рушди маориф ба номи Абдураҳмони Ҷомии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Анвар Шукуров

**Анвар Шукуров** (*Шукуров Анвар Муҳаммадович*; ) — , ахтарфизикдон ва и тоҷик, доктори илмҳои физика ва математика (1993).

## Зиндагинома
Анвар Шукуров 28 декабри соли 1952 дар шаҳри Душанбе дар хонадони донишманди тоҷик Муҳаммадҷон Шакурӣ ба дунё омадааст. Дар Донишгоҳи давлатии Маскав аз рӯи ихтисоси физикаи назариявӣ таҳсил карда (1969—1975), таҳти роҳбарии олимони шинохта Я. Б. Зелдович ва А. А. Рузмайкин дар мавзӯи «Ташаккули ҳидрогени молекулавӣ дар Коиноти васеъшаванда» рисолаи дипломӣ навиштаанд. Рисолаи номзадиро баъди таҳсили аспирантура дар Пажӯҳишгоҳи ахтаршиносии ба номи Штернберги Донишгоҳи давлатии Маскав (1978—1981) таҳти роҳбарии олимони номбурда дар мавзӯи «Тавлиди майдонҳои магнитӣ дар қурс (диск)-и Галактика» соли 1982 ҳимоя кардаст. Соли 1993 дар Маркази астрокайҳонии Институти физикаи ба номи Лебедеви Академияи илмҳои Руссия дар мавзӯи «Тавлиди майдонҳои магнитӣ дар галактикаҳои спиралшакл» рисолаи докторӣ ҳимоя кардаст.

## Корнома
Фаъолияти кориашро ба сифати ходими хурди илмии Институти астрофизикаи АИ ҶШС Тоҷикистон шурӯъ карда (1975—1978), баъдан ҳамчун корманди илмии Пажӯҳишгоҳи математикаи татбиқии АИ ИҶШС (1975—1978), ходими хурди илмӣ ва ходими илмии Институти таҳқиқоти кайҳони АИ ИҶШС (1981—1989), ходими калони илмии Институти магнетизми Замин, ионосфера ва паҳншавии радиомавҷҳо (ИЗМИРАН, 1989—1992), ходими пешбари илмии Маркази таҳқиқотии ҳисоббарории Донишгоҳи ба номи М. В. Ломоносови шаҳри Москва (1992—1996) фаъолият кардааст. Аз соли 1996 то ҳол профессори Мактаби математика ва омори Донишгоҳи Нюкас мебошанд.

Ҳамчунин тӯли солҳои гуногун дар Маркази байнидонишгоҳии ахтаршиносӣ ва ахтарфизики шаҳри Пумаи Ҳинд, Пажӯҳишгоҳи миллии таҳқиқоти илмии Фаронса, Пажӯҳишгоҳи радиоахтаршиносии Макс Планки Олмон, Донишгоҳи Манчестери Британияи Кабир, Расадхонаи баландкӯҳии Маркази миллии таҳқиқоти атмосферии ИМА фаъолият кардааст. Анвар Шукуров узви Анҷумани подшоҳии ахтаршиносон, узви Ҷамъияти байналмиллалии ахтаршиносон ва узви консорсиуми LOFAR-UK мебошанд.

## Пажӯҳишҳо
Анвар Шукуров дар самти майдонҳои магнитии галактикаҳои спиралшакл таҳқиқот анҷом дода, назарияи онҳоро коркард кардааст. Он кас дар бонуфузтарин маҷаллаҳои илмии олам, аз қабили «Nature», «Astronomy and Astrophysics», «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society», «The Astrophysical Journal», «The Astrophysical Journal Letters», «Physical review letters», «Physical Review» ва даҳҳои дигар натиҷаҳои илмии худро ба нашр расондаанд. Мувофиқи додаҳои пойгоҳи Академия Google (Google Scholar) то имрӯз мақолаҳои Анвар Шукуров зиёда аз 9600 маротиба иқтибос шуда, индекси Ҳирша-и он кас ба 49 баробар аст.

## Эзоҳ
Шариф Шукуров

**Шариф Шукуров** (*Шукуров Шариф Муҳаммадович*; ) — пажӯҳишгари таърихи ҳунар ва донишманди тоҷик, доктори ҳунаршиносӣ (1991).

## Зиндагинома
[мини|[Муҳаммадҷон Шакурӣ бо Шариф ва Анвар Шукуров|281x281пкс]]

Шариф Шукуров 7 июни соли 1948 дар шаҳри Душанбе дар хонадони донишманди тоҷик Муҳаммадҷон Шакурӣ ба дунё омадааст. Соли 1971 шуъбаи ҳунаршиносии факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Маскавро хатм кардааст.

## Корнома
Фаъолияташ дар бахши таърихи ҳунари Институти шарқшиносии АИ ИҶШС ҷараён гирифтааст, вазифаҳои ходими хурди илмӣ, ходими калони илмиро иҷро кардааст. Аз соли 1990 мудири шуъбаи фарҳангшиносии муқоисавии Институти шарқшиносии АИ Русияро бар уҳда дорад. Ҳамзамон дар Институти ҳунари Русия, донишкадаю донишгоҳҳои соҳавии мамолики Аврупо аз таърихи фарҳангии Шарқ сабақ додааст.

Доираи эҷодаш масоили мухталифи ҳунари мардуми Шарқ, хоса форсизабонон, анъанаҳои фарҳангии ин мардум, ҳамбастагии ҳунари шарқу ғарб ва ғайраро фаро гирифтааст. Осори илмиаш ба англисӣ, фаронсавӣ, немисӣ, испанӣ, арабӣ, форсӣ ва дигар забонҳо нашр шудааст.

## Осор
* «Шахнаме» Фирдоуси и раняя иллюстративная традиция. (Текст и иллюстрация в системе иранской культуры XI—XIV веков). — М., 1983;
* Искуство средневекового Ирана. (Формирование принципов изобразительности). — М., 1989;
* Peuples d,Asie Centrale. — Paris, 1994;
* Искусство и тайна. — М., 1999;
* Образ Храма. Основания темененологии храмового сознания. — М., 2002;
* Образ человека в искусстве ислама. — М., 2004; Друг и дружба. — М., 2005;
* Смысл, образ, форма. Статьи разных лет. — Алматы, 2008;
* Осиёи Марказӣ. Даромаде дар рӯҳияи мардум. — Теҳрон, 2008;
* История России 20-век. Т 1, 2. — М., 2009;
* Архитектура современной мечети. — М., 2014.

## Эзоҳ
Низомии Бохарзӣ

**Мавлоно Камолуддин Абдулвосеъ ибни Ҷамолуддин Низомии Бохарзӣ** (; ? — 1503) —  ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бохарз. Пас аз касби камол дарбори султон Ҳусайни Бойқаро ҳамчун муншӣ хидмат карда, ба таълифи таърихи салтанати султон пардохтааст. Азбаски дар он ташбеҳоту истиороти зиёде оварда буд, ба сул­тон Ҳусайн мақбул нашуд. Аз Низомии Бохарзӣ қасида, қитъа, номаҳо ва шеърҳои ҳачвӣ боқӣ мондааст. Инчунин бо номи «Мақомоти Ҷомӣ» асари ёддоштие таълиф кар­дааст.

Низомии Бохарзӣ асари мазкурро соли 1492 андаке пеш аз вафоти Ҷомӣ ба навиштан шурӯъ карда, пас аз вафоташ ба итмом расондааст. Дар ин асар роҷеъ ба ҷараёни зиндагӣ, фаъолияти эҷодию шӯҳрати Ҷомӣ, манзараи умумии ҳаёти сиёсию иҷтимоӣ ва илмию мадании шаҳри Ҳирот маълумоти муҳим медиҳад. Низомии Бохарзӣ воқеаву ҳодисаҳоро дар китоб аз номи худи Ҷомӣ ва шарикдарсону шогирдонаш нақл мекунад. Ӯ худро шогирди Ҷомӣ медонад ва бино ба гуфтааш қариби панҷоҳ сол бо Ҷомӣ ҳамсуҳбат будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Рисолаи Қушайрия

«**Рисолаи Қушайрия**» () — асари маъруфи Абулқосими Қушайрӣ, ки дар солҳои 1059—1960 ба забони арабӣ навишта шудааст.

Ба таъбири худи Қушайрӣ «Рисолаи қушария» дастуре барои соликони роҳи тариқат мебошад. «Рисолаи қушайрия» аз ду фасл ва панҷоҳу чаҳор боб иборат аст. Дар фасли аввал ақидаҳои сӯфиён роҷеъ ба усули тасаввуф, тавҳид ва сифатҳои сӯфиён баён шудаанд. Фасли дуюм натиҷа ва хулосаҳои фасли аввал аст. Дар «Рисолаи қушайрия» шарҳи ҳол ва нақли афкори 83 намояндаи машҳури аҳди аввали тасаввуф (аз Иброҳими Адҳам то Ибни Атои Рудборӣ) зикр шудааст. Қушайрӣ ҳамчунин дар охири рисолааш дар бораи якчанд сӯфиёни муосираш низ маълумот додааст. Муаллиф зимни шарҳи таъбироти тасаввуфӣ намунае чанд аз таълимоти аҳли тасаввуф низ овардааст. Дигар бобҳои «Рисолаи қушайрия» аз аҳвол, мақомот, одоб, муомилот, ахлоқ ва анъанаи тасаввуф баҳс мекунад. Ҳамчунин масъалаҳои тариқати сӯфия, киромоти онҳо ва дигар маъ-лумот роҷеъ ба силсилаи тасаввуф таъбиру таъвил шудаанд. «Рисолаи қушайрия» яке аз маъхазҳои муҳиму мӯътабари таърихист.

Бино ба маълумоти муҳаққиқони асрҳои миёна, Қушайрӣ ҳангоми навиштани рисолааш аз асари устодаш Абдурраҳмони Суламӣ «Табақоту-с-сӯфия» истифода намудааст. Мегӯянд, ки Шайх Аттор ҳангоми навиштани «Тазкирату-л-авлиё» аз «Рисолаи қушайрия» истифода кардааст. Шояд Ҷуллобии Ҳуҷвирӣ низ зимни таълифи «Кашфу-л-маҳҷуб ли арбоби-л-қулуб» аз он ғизои маънавӣ гирифта бошад.

Намунаи зиёди матнҳои забони форсии «Рисолаи қушайрия» дар Эрону Ҳиндустон ва дигар кишварҳо ба табъ расидаанд. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Абуалии Усмонӣ

**Шайхулислом Абуалӣ Ҳасан ибни Аҳмади Усмонӣ** (; ? — 1076) — ориф, муҳаққиқ ва шореҳи форс-тоҷик, мутарҷим ва шореҳи «Рисолаи Қушайрия»-и Абдулкарими Қушайрӣ.

## Эзоҳ
Шоҳфури Шофеъӣ

**Абулмузаффар Имодуддин Шоҳфур ибни Тоҳир ибни Муҳаммади Исфаройнӣ** (; ) — донишманд ва муфассири форс-тоҷик, муаллифи тафсири «Тоҷу-т-тароҷим» ё «Тафсири Исафройинӣ».

## Эзоҳ
Алӣ ибни Ҳасани Бохарзӣ

**Алӣ ибни Ҳасани Бохарзӣ** (; ) — , адиб ва и арабизабони эронитабор, муаллифи «Думйату-л-қаср».

## Зиндагинома
Омӯзгори нахустини ӯ падараш шайх Абуалӣ Ҳа­сан ибни Абутайиби Бохарзӣ буд. Бохарзӣ бо нияти илмомӯзӣ ва ҷамъоварии осори муосиронаш ба шаҳрҳо ва марказҳои илмию маданӣ (Зузан, Рай, Бужаҷ, Ҷурҷон, Астаробод, Марв, Ҳирот, Нишопур, Бағдод, Басра, Восит ва ғайра) сафар карда, бо адибони номдор ва ашхоси олимартаба вохӯрдааст ва дар девонҳои расоили баъзе ҳокимони Салҷуқӣ котиб будааст. Солҳои охири ҳаёташ дар зодгоҳаш шаҳри Бохарз гузашта, дар ҳамон ҷо дар маҳфиле ба қатл расидааст.

## Эҷод
Бохарзӣ дар назму наср истеъдоди комил дошт. Ӯро асарҳои манзуму мансур аст. Машҳуртаринаш тазкираи «Думйату-л-қаср ва усрату аҳли-л-аср» мебошад, ки порчаҳо аз зиндагӣ ва намунаҳои эҷодиёти адибону шоироии музофотҳои мухталифи мамолики исломӣ, аз ҷумла кулли Эронзаминро фаро мегирад. Тазкира ба забони арабӣ буда, аз намояндагони илму адаби арабизабони асри 11 ёд мекунад. Бохарзӣ дар ин асараш аз осори ба забони арабӣ навиштаи шоирони форс-тоҷик низ намунаҳо овардааст. Теъдоде аз олимон ва ноқидони шеър дар асрҳои миёна ба лафзи балиғ ва маъниҳои нозуки осораш таҳсин гуфтаанд. Бохарзӣ бештарн асарҳояшро ба забони арабӣ таълиф намудааст, вале чунонки Муҳаммад Авфӣ дар «Лубобу-л-албоб» меорад, ӯ аз ҷумлаи адибон ва шоирони зуллисонайн буда, ба забони модариаш форсӣ-тоҷикӣ низ шеърҳо офаридааст. Бохарзӣ ба забони форсӣ «Тарабхона» ном маҷмӯаи рубоиёт доштааст, вале аз ашъори форсиаш чанд қасида ва порчаҳои парокандаи шеърӣ мондаасту бас. Бохарзӣ инчунин миқдори зиёди ашъори пешиниён ва муосирони худро ба забони арабӣ гардондааст.

## Адабиёт
*
Бибии Ҳиравӣ

**Бибии Ҳиравӣ** (; **Бибии Ҳарсамӣ**, ; ) — бонуи муҳаддис ва донишманди хуросонӣ, Шамсуддини Заҳабӣ дар «Таъриху-л-кабир» дар хусуси ӯ маълумот додааст.

## Эзоҳ
Муҳаммад ибни Ғозии Малатиявӣ

**Муҳаммад ибни Ғозии Малатиявӣ** (; ) — муншӣ, котиб,  ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Муҳаммад аз фозилони дарбори  султонҳои Рум, дарбори Абулфатҳ Рукнуддини Сулаймоншоҳ ибни Қилич Арслон буд, ки то ба мартабаи вазирӣ расидааст. Ба ташвиши султони мазкур «Марзбоннома»-ро аз забони табарӣ ба форсии дарӣ гардонида ба он «Равзату-л-уқул» ном ниҳод.

## Эзоҳ
Абдурраҳмони Уторидӣ

**Ҳаким Абдурраҳмон ибни Муҳаммади Уторидӣ** (; ? — қарни XI) — и қасидасарои форс-тоҷик ва аз маддоҳони султон Маҳмуди Ғазнавӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* تاریخ ادبیات در ایران / ذبیح‌الله صفا / ناشر: نشر فردوس؛ ۱۳۷۱
Юсуфи Арӯзӣ

**Юсуф Арӯзии Нишопурӣ** (; ? — қарни XI) —  ва адабиётшиноси форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Мувофиқи гуфтаи муаллифи «ал-Муъҷам» Юсуфи Арӯзӣ аз адибони замони султон Маҳмуди Ғазнавӣ ва шоиру назариётчии адабиёт будааст. Сайфӣ дар «Арӯзи Сайфӣ» ном асараш уро яке аз аввалин донишмандоне медонад, ки арӯзи тоҷикиро тасниф кардааст. Баҳри қариб аз ихтирооти уст. Аз мероси адабии вай то замони мо тавассути «Луғати фурс»-и Асадии Тусӣ ва «ал-Муъҷам»-и Шамси Қайси Розӣ ҳамагӣ чанд байти пароканда боқӣ мондааст, Абёти зерин намунае аз ашъори уст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ситтии Заррин

**Ситтии Заррин** (; ? — қарни XI) — бонуи ҳунарманд, навозанда, оҳангсоз ва мусиқидони форс-тоҷик, аз шогирдони Алибеки Танбурӣ, Абубакри Рӯбобӣ ва Муҳаммади Рубобӣ.

## Эзоҳ
Абуабдуллоҳи Домғонӣ

**Абуабдуллоҳи Домғонӣ** (; ) — фақеҳи ҳанафимазҳаби форс-тоҷик, муфтӣ ва қозиюлқузоти Бағдод, муаллифи «Мухтасару-л-ҳоким».

## Эзоҳ
Ҳоҷӣ Сайидолими Каздонӣ

Ҳоҷӣ Сайидолими Каздонӣ тав(20.03.1927.ваф.18.08.2013)шоир,табиб,омӯзгор,Аълочии маорифи халқ (1981),узви хазинаи адабии ИНТ(2010),узви Иттифоқи журналистон (1995)
Ҳоҷӣ Сайидолим Каздонӣ соли 1927 дар деҳаи Каздон дар оилаи косиб таваллуд шудааст.Дар хурдӣ дар назди Эшони Ҳоҷӣ Рӯзаи Аён сабақ омӯхта сипас ба мактаб рафтааст.Бо сабаби сар задани Ҷанги Бузургӣ Ватанӣ муддате дар колхози кор карда сипас ба Омузишгоҳи Уротеппа меравад.Соли 1952-1956 донишҷӯи ДДОТ,Аввалин омӯзгори дори маълумоти оилӣ дар Каздон.Пас хатми Донишгоҳ ба деҳа баргашта ба омӯгорӣ машғул мешавд.Тӯли зиёда аз 40 сол дар мактаби ба номи Бедил аз фанни забон ва адабиёт инчунин аз риштаи алифбои ниёгон ба тадриси хонандагон машғул мешавад.Ҳоӣ Саидолими Каздонӣ шогирдони зиёде аз ҷумла:академик Қурбон Восеъ,профессор Нарзулло Қурбонов,арабшинос Нарзуллоҳ Назар,сафир Зубайдулло Зубайдов,адабиётшиносон Ҳамза Боқиев,Ризо Хокироев,професоор Бахшулло Ҷумаев ва дигарон мебошанд.Ҳоҷӣ Саидолим бо бисёре аз шахсиятҳои шинохтаии сиёсиву фарҳангӣ аз ҷумла:Лоиқ Шералӣ,Гулназар,Сайдалӣ Маъмур,Сафаралӣ Кенҷаев,Адирмуҳаммад Зафарзода,Ҳомидҷон Зоидов,Файзулло Ансорӣ,Аҳмад Абдуллоев,Аҳрор Мухторов,Ҳақназар Ғоиб,Мақсуд Шукуров,Шерхон Салим,Расулхон Ҳодизода,Муҳаммадон Шакурӣ,Собирҷон Мирзоев,Худоӣ Шариф,Султон Сафар,Меҳмон Бахтӣ,Доро Наҷот,Қутбӣ Киром,Махсум Олимӣ,Яъқуб Аълоев риштаи дустӣ доштанд.Аз соли 1998 ба нафақа баромада дар шаҳри Душанбе ба кори эҷодӣ машғул буд.Муаллифи китобҳои "Баҳр дар кӯза","Умри дубора","Тушаи мусофир","Наврӯз вуҷуди сабза бедор кунад" ва ғайраҳо мебшад.Инунин як атор мақолаҳои Ҳоҷӣ Саидолим дар матбуоти даврӣ дар боби одобу ахлоқ ба табъ расидаат.Ҳоӣ Сайидолими Каздонӣ ба шаҳрҳои Бухоро,Самарқанд,Ургут,Боку сфар кардааст.Дар баробари касби омӯзгорӣ инчунин табиби ҳозиқ ва ботҷариба буд,ки даҳо шахсиятҳои маъруфу машҳури ҷумҳуриро табобат кардааст.
Дар бораи Ҳоҷӣ Саидолим як қатор мақолаҳо аз ҷониби адабиётшиносон ва олимон таълиф шудааст.Ба гуфтаи профессор Мирзо Аҳмадов " Ҳоҷӣ Саидолим аз овони донишҷӯи ҷавони чусту чолок,озода ва дилдарёб буд вале дорои иродаи мустаҳкам буд.Ҳоҷӣ Саидолими Каздонӣ соли 2013 дар синни 86 солагӣ аз олам дар гузашт.
Ӯ тавонист номи худро абадан дар соҳаи маориф ва илм сабт созад.
Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ

**Абубакр Абдулқоҳир ибни Абдурраҳмон ибни Муҳаммади Ҷурҷонӣ** (; ) — забоншиснос, луғатшинос, , донишманд ва фақеҳи шофеъимазҳаби форс-тоҷик, муаллифи «Асрору-л-балоға», «Далоилу-л-эъҷоз» ва «Мисбоҳ дар илми наҳв».

## Эзоҳ
Муҳаммад ибни Ҳусайни Зоғулӣ

**Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Ҳусайн Аздии Зоғулӣ** (; ) — муҳаддис, фақеҳ.

## Зиндагинома
Дар назди падари Самъонӣ ва ал-Муваффақ ибни Абдулкарими Ҳиравӣ илми фиқҳ омӯхтааст. Шахси солеҳ, фозил ва донандаи хуби ҳадис буда, то охири умраш ба ҷамъоварии ҳадис ва омӯхтани илму адаб машғул будааст. Зоғулӣ китобе дар мавриди андухтаҳои худ дар риштаҳои гуногуни илмӣ бо номи «Қайду-л-авобид» тартиб додааст, ки ба қавли Самъонӣ қариб аз 400 ҷилд иборат будааст. Ӯ барои омӯхтани илм ва ҷамъоварии ҳадис ба шаҳрҳои Марв, Марврӯд, Ҳирот ва Нишопур сафар кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абулқосими Дабусӣ

**Абулқосим Алӣ ибни Абуяъло ибни Зайди Дабусӣ** (? — 1089, Дабусия) — фақеҳи шофеъӣ ва устоди мадрасаи «Низомия»-и Бағдод.

## Зиндагинома
Нисбаи ӯ аз Дабусия – номи шаҳраке, воқеъ дар миёни Бухоро ва Самарқанд гирифташудааст. Дар 1089 барои тадрис дар «Низомия»-и Бағдод ворид шуд ва маҷлис оросту ва уҳдадори таълим шуд. Дар илмҳои фиқҳ, усул, мунозара ва адаб саромади замон будааст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Тоҷу-л-масодир

«**Тоҷу-л-масодир**» () — луғати масдарҳои арабӣ бо тарҷумаи форсӣ, таълифи Бӯҷаъфараки Байҳақӣ.

Тақрибан 5000 калимаро дар бар мегирад. «Тоҷ-ул-масодир» дар асоси «Китобу-л-масодир»-и Абуабдуллоҳ Ҳусайн ибни Аҳмади Зӯзанӣ, ки якумин луғати арабӣ-форсист (таълифаш миёнаҳои асри 11) тартиб ёфтааст. Муаллиф луғати Зӯзаниро таҳриру такмил кардааст. Дар «Тоҷу-л-масодир» масдарҳо мувофиқи сохт ва ҳаракоти реша дар бобҳои алоҳида бо тартиби алифбо омадаанд. Дар «Тоҷу-л-масодир» бисёр калимаҳои форсӣ маҳфуз мондаанд. Аз ин ҷиҳат «Тоҷу-л-масодир» барои муайян намудани баъзе хусусиятҳои забони он давра аҳамият дорад. Чопҳои сангии «Тоҷу-л-масодир» мавҷуданд (Бамбай, 1884; Лакҳнав, 1893).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Вожаномаҳои форсӣ
Буҷаъфараки Байҳақӣ

**Абуҷаъфар Аҳмад ибни Алии Байҳақӣ** (, маъруф ба **Буҷаъфараки Байҳақӣ**, ; ) —  ва луғатнигори форс-тоҷик, муаллифи фарҳанги «Тоҷу-л-масодир».

## Эзоҳ
Арслонхон

**Арслонхон Муҳаммад ибни Сулаймон** (? — 1130, Балх) — охирин ҳокими Мовароуннаҳр (1102—1130) аз сулолаи Қарохониён.

Бо ёрии Султон Санҷар ба тахт нишаст. Дар аҳди Арслонхон сохтмон ривоҷ ёфта, арк ва деворҳои Бухоро барқарор ва масҷиду мадрасаҳои бисёре сохта шуданд. Арслонхон дар охири умр ба бемории фалаҷ гирифтор шуда, ҳамроҳи писараш Наср ҳукм меронд. Рӯҳониён аз ҳукмронии Наср норозӣ буданд ва дере нагузашта ӯро ба қатл расонданд. Арслонхон аз Санҷар имдод хост, вале байни Арслонхон ва Санҷар низоъ афтод ва султон Самарқандро забт карда, Арслонхонро ба Балх бурд. Дере нагузашта Арслонхон дар он ҷо вафот кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Қарохониён
Қарохониён

**Қарохониён** (), **Қарахониён** — нахустин дудмони туркии мусулмон, ки дар солҳои 840—1211 бар Давлати Қарохониён ҳукмронӣ карданд. Асосгузори сулола Сатуқ Буғрохон буд.

## Хостгоҳ
Маҳалли зуҳурашон Ҳафтрӯду Кошғар. Асли баромадашон мушаххас нест, баъзе онҳоро ба қабилаи яғмо ва гурӯҳе ба чигилу қарлуқҳо нисбат медиҳанд. Асоси ин иттиҳодро қабилаҳои чигилу яғмо ташкил медоданд. Хоқонҳои қарохонӣ лақаби «арслон» (шер; тотеми қабилаи чигил) ва «буғро» (шутури нар; тотеми қабилаи яғмо) доштанд. Лақаби хоқон ба таври меросӣ аз бародари бузург ба бародари хурд мегузашт. Аксар хонҳои қарохонӣ аз қавми яғмо буданд ва ҳамеша бо амали ғоратгарона дар миёни ҳамсоягон ҳаросу даҳшат меафканданд. Ба ин далел, таъбири «ба яғмо бурдан» то ҳол дар миёни тоҷикон ба маънои дуздӣ ва ғорат истифода мешавад. Ба қавли сайёҳ Абудулаф, чигилҳои бутпараст тахминан дар нимаи дуввуми асри 10 ба ислом гаравиданд, ки ин омил дар пешрафти сиёсии Қарохониён ва ташкили хоқонат таъсир гузошт. Маҳз дар ин давра онҳо сарзамини миёни кӯлҳои Балхашу Иссиқкӯл, водии рӯдҳои Или, Чу, Тароз, қакӯҳҳои Тиёншон ва вилояти Исфиҷобро то Утрор ишғол карда, ба хоқонии мустақил асос гузоштанд

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Арташеси III

**Арташеси III** () — писари шоҳ Пантос Полмуси I. Номи аслии ӯ Зинун. Пас аз Тигран солҳои 18 — 25 м бо номи Арташеси III дар Арманистон ҳукм рондааст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ардавон

**Ардавон** — ном.

* Арадвони I — подшоҳи Ашконӣ (127—124 пеш аз мелод), фарзанди Фриёпат. 
* Ардавони II — подшоҳи Ашконӣ, эҳтимолан набераи духтарии Фарҳоди IV.
* Ардавони III — писар ё бародари Балоши I. 
* Ардавони IV — охирин подшоҳи Шоҳаншоҳии Ашконӣ (216—224), писари Балоши V.
Арташеси IV

**Арташеси IV** () — охирин подшоҳи ашконии Арманистони Бузург (422–428). 

## Эзоҳ
Артек

**«Арте́к»** — маркази байналмилалии бачагона, шифохонаи иқлимӣ дар Қрим (Укройн).

Дар соҳили Баҳри Сиёҳ, дар доманаи кӯҳи Аю-Даг, 12 км дуртар аз шаҳри Ялта воқеъ аст. Солҳои 1925—1991 қароргоҳи умумииттифоқии пионерӣ буд. Дар Артек бачагони 9 — 15-сола аз кишварҳои гуногун истироҳат мекунанд. 10 қароргоҳ («Горный», «Лазурный», «Морской» ва ғ.)-ро муттаҳид менамояд. Дар Артек барои истироҳат, машғулиятҳои эҷодӣ ва варзишӣ пляжҳои муҷаҳҳази бачагона, маҷмааи варзишӣ, майдонҳои варзишӣ, ҳавзҳои шиноварӣ, кортҳои теннис, майдончаҳо барои бозиҳои гуногун, интернет-қаҳвахона, музейу намоишгоҳҳо, яхта-клубҳо, маркази матбуоти бачагона, студияҳои телевизион, кино ва суратгирӣ, маҳфилҳо, маҷмааи тиббӣ мавҷуданд. Шифохонаҳои Артек ҳуҷраву лабораторияҳои табобатию ташхисӣ, табобати шуоӣ доранд. Воситаҳои асосии табобат: терапияи табиат, оббозӣ, тарбияи ҷисмонӣ, туризм ва ғайра. Дар Артек фестивалҳои байналмилалӣ оид ба санъат ва эҷодиёти бачагон, вохӯриҳо бо нависандагон, ходимони илм, фарҳанг, инчунин сайёҳат ва роҳпаймоиҳои туристӣ баргузор мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Моҳӣ Каримова

** Моҳӣ Абдуқаюмовна Каримова **(тав. 28.06.1949 ) , вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент.   
## Зиндагинома
Соли 1970 ДДОЛ ба номи С.М.Киров  хатм кардааст. Ихтисос омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик.
* Солҳои 1970-1980-  Омӯзгори кафедраи забони тоҷикии факултети таъриху филологияи ДДОЛ ба номи С.М.Киров.
* Солҳои 1980-1997-  Сармуаллимаи кафедраи методикаи таълими ибтидоии факултети Педагогии ДДОЛ ба номи С.М.Киров .
* Солҳои 1997-2006- Дотсент, мудири кафедраи забонҳо ва фанҳои ҷамъиятии факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 1998-2000-  Ноибдекан оид ба тарбияи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2006-2007-  Дотсенти кафедраи услубиёт ва маданияти нутқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2007-2008- Дотсенти кафедраи методикаи таълими ибтидоии факултети Педагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2008-2011-  Дотсент, мудири кафедраи методикаи таълими ибтидоии факултети Педагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2011-2016-  Дотсенти кафедраи методикаи таълими ибтидоии факултети Педагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Аз 09. 2017 - то ҳол - Дотсенти кафедраи назария ва методикаи таълими забони модарии Факултаи таҳсилоти ибтидоӣ ва педагогикаи махсуси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
 Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Дилором Абдуллоева

** Дилором Абдуллоева **  (тав. 20.03.1950) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ. 
## Зиндагинома
Соли 1971 ДДОЛ ба номи С.М.Киров  хатм кардааст. Ихтисос, омӯзгори забон ва адабиёти ӯзбек.
* Солҳои 1971-1975-  Омӯзгори мактабҳои миёнаи №14-и, №19-и н. Спитамен, №14-и н. Ҷ.Расулов, №10-и н. Б.Ғафуров.
* Солҳои 1975-1976-  Омӯзгори омӯзишгоҳи педагогии ш.Хуҷанд.
* Солҳои 1976-1985-  Сарлаборанти кафедраи МТИ-и ДДОЛ ба номи С.М.Киров в.
* Солҳои 1985-1988-  Дар аспирантураи Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ба номи Қорӣ-Ниёзии ш.Тошканд.
* Солҳои 1988-1989-  Муаллимаи кафедраи МТИ-и ДДОЛ ба номи С.М.Киров .
* Солҳои 1990-2001-  Сармуаллимаи кафедраи МТИ-и факултети Педагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2001-2016-  Дотсенти кафедраи МТИ-и факултети Педагогии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров.
* Аз 09.2017 - то ҳол - Дотсенти кафедраи назария ва методикаи таълими забони модарии Факултаи таҳсилоти ибтидоӣ ва педагогикаи махсуси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. 
*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
 Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Ӯктамалӣ Сатторов

** Ӯктамалӣ Аббосович Сатторов **(тав. 24.10.1964 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент.  
## Зиндагинома
Соли 1988 ДДОЛ ба номи С.М.Киров, соли 2012 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуровро (ғоибона) хатм кардааст. Ихтисос омӯзгори забон ва адабиёти ӯзбек, омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик.
* Солҳои 1988-1993 - Омӯзгори мактаби миёнаи № 4-и ноҳияи Ғончӣ.
* Солҳои 1993-1996 - Омӯзгори кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 1996-2008 -  Сармуаллими кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 1999-2010 -  Раиси кумитаи иттифоқи касабаифакултетипедагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2008-2016 -  Дотсенти кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Аз 09. 2017 то ҳоло - Дотсенти кафедраи назария ва методикаи таълими забони модарии Факултаи таҳсилоти ибтидоӣ ва педагогикаи махсуси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Арташеси I

**Арташеси I** () — подшоҳи Арманистон, ки солҳои 189—160 то мелод ҳукмронӣ кардааст.

Соли 190 то мелод бар зидди Селевкиён шӯриш бардошта, пас аз пирӯзии римиҳо бар подшоҳи Селевкиён Антиох ба римиҳо пайваст ва худро подшоҳи Арманистон эълон кард. Арташеси I қаламрави худро аз ҳисоби Мод ва Ибрӣ (Гурҷистон) васеъ карда, пойтахтро аз шаҳри Армавир ба шаҳри тозабунёди Арташат (Артаксат) интиқол дод. Аз корҳои дигари Арташеси I гузарондани ислоҳоти замин буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Забони яҳудӣ-форсӣ

**Яҳудоӣ-форсӣ** ҳам ба гурӯҳи лаҳҷаҳои яҳудӣ, ки яҳудиён муқими Эрон гуфтугӯ мекунанд ва ҳам матнҳои яҳудӣ-форсӣ (ба забони ибрӣ навишта шудаанд. алифбо). Ҳамчун истилоҳи дастаҷамъӣ, забони яҳудӣ-форсӣ ба шуморе аз забонҳои яҳудӣ-эронӣ ишора мекунад, ки аз ҷониби ҷамоаҳои яҳудӣ дар саросари императори Форс, ки қаблан густурда буданд, аз ҷумла ҷамъиятҳои яҳудиёни кӯҳӣ ва бухороӣ гуфтугӯ мекунанд.

Сухангӯён забони худро “форсӣ” меноманд. Баъзе ғайрияҳудиён онро ҳамчун "**ҷиди**" (инчунин бо номи "**зиди**", "**ҷудӣ**" ё "**ҷиди** навишта шудаанд) меноманд. ), ки маънои «яҳудӣ»-ро ба маънои таҳқиромез дорад.

## Маълумотномаҳо

форсӣ
Форсӣ
Гурӯҳ:Забони форсӣ
Гурӯҳ:Забонҳо ва шеваҳо аз рӯи алифбо
Арташеси II

**Арташеси II** () —  подшоҳи Арманистони Бузург писари бузурги Артавазди II.

Ӯ пас аз ба асорат уфтодани падараш ба римиён дар соли 34 то м. бо даъвати фиребкоронаи Антиох ва Клеопатра ба Александрия рафт ва дар он ҷо ба ҳабс гирифта шуд.

Арташеси II аз асорат гурехта, бо ёрии Ашкониён ба тахти подшоҳӣ нишаст. Пас аз забти Арманистон аз ҷониби римиён Арташеси II ба дарбори подшоҳи Ашкониён Фарҳод паноҳ ёфт. Антиох писари хурдсоли худ Александрро подшоҳи Арманистон, Мод ва Порт эълон кард. Пас аз муддате Мод ва Арманистон ба тавассути подшоҳи Ашкониён Фарҳоди IV аз дасти римиҳо озод шуд ва Арташеси II дубора ба тахти подшоҳӣ нишаст. Чун норозигии мардуми Арманистон аз Арташеси II ба авҷи аъло расид, соли 20 то м. аз императори Рим тақозо карданд, то баробари Арташеси II Тигранро, ки дар асорати римиҳо буд, ба ҷойи Арташеси II ба салтанати Арманистон баргузинад. Императори Рим Тигранро бо сипоҳе ба ҷониби Арманистон равон кард, аммо то Арманистон расидани онҳо Арташеси II бо дасти наздиконаш кушта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Артериит

**Артериит** — илтиҳоби девораҳои шараён.

Артериит шадид ва музмин мешаванд. Артериити шадид ҳангоми бемориҳои сироятии вазнин (домана, ҳасба, уфунат, грипп ва ғ.) дучор мешавад. Дар натиҷаи артериит торҳои девораи шараён осеб меёбанд. Бисёр вақт ба иллати мазкур суддаҳои назди деворавӣ низ ҳамроҳ мегарданд. Хусусан артериити мадданок, ки боиси маҳв ва аз фасод об шудани девораҳои шараён мегарданд, хатарнок аст. Артериити музмин, одатан, ҳангоми бемориҳои сил, актиномикоз, сифилис, захми меъда ва ғайра ба мушоҳида мерасанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Омос
Гурӯҳ:Бемориҳои рагҳо
Сурхраг

мини|438x438пкс|Системи шараёнии инсон
**Артерия** (аз  — нигоҳ доштан), **шараён**, **сурхраг** — рагҳое, ки аз дил сар шуда, хунро ба ҳамаи узву бофтаҳо мебаранд.

## Системаи шараёнӣ
Системаи шараёнӣ аз сурхраги шуш, аорта ва рагчаҳои хурдтарини хунгард (артериолаҳо) иборат аст. Рагчаҳои сурхраг ба ҳам пайваст шуда, анастомозҳо (рагҳое, ки ҳангоми дар сурхраги асосӣ қатъ гардидани ҳаракати хун узвҳоро аз хун таъмин менамоянд)-ро ҳосил мекунанд. Рагҳое, ки анастомоз надоранд, рагҳои интиҳоӣ номида мешаванд. Сурхраг найчаи хеле чандир буда, девораҳои он се қабат дорад: қабати беруна (адвентитсия), ки онро бофтаи пайвандӣ меноманд; қабати миёна (медиа), ки аз торҳои мушаки суфта ва бофтаи чандир таркиб ёфтааст; қабати дарунӣ (интима), ки аз ҳуҷайраҳои эпителиявии дар қабати пайвандӣ хобида ҳосил шудааст. Бинобар чандир буданаш девораҳои сурхраг ба фишори сахте, ки аз кашиш хӯрдани дил пайдо мешавад, тоб меоварад. Ҳангоми ламс кардани банди даст заработи (таппиш) сурхрагро метавон эҳсос намуд, ки онро набз меноманд. 

## Бемориҳои сурхраг

* Аневризма
* Аортит
* Атеросклероз
* Коронарит
* Коронаросклероз
* Эндартериит

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 


Гурӯҳ:Рагшиносӣ
Эдуард Артемов

**Артёмов Эдуард Николаевич** () — оҳангсози рус, Ҳунарпешаи халқии Федератсияи Русия (1999).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Консерваторияи Москва. Дар Москва зиндагӣ ва кор мекунад. Барои донишҷӯёни бахши композитории Консерваторияи Москва дарс медиҳад. Бештар бо навиштани мусиқӣ ва суруд барои кинофилмҳо машҳур аст. Барои филмҳои А. Тарковский, Н. Михалков, А. Канчаловский ва дигарон суруду мусиқӣ ҷод кардааст. Барои филмҳои зерини истеҳсоли «Тоҷикфилм» мусиқӣ ва суруд навиштааст: «Вохӯрӣ дар назди масҷиди кӯҳна» (реж. С. Ҳомидов, 1968), «Асрори зиндони Павиак» (реж. С. Ҳомидов, 1970), «Асрори гузаргоҳи фаромӯшшуда» (реж. С. Ҳомидов, 1973), «Ҳафт домоди дуздидашуда» (реж. С. Ҳомидов, 1977), «Ҷондор» (реж. А. Ҳамроев, 1979), «Муҳаббати ман — инқилоб» (реж .О. Тулаев, 1981), «Дастгиркунӣ» (реж. М. Маҳмудов, 1982), «Марди роҳ» (реж. Давлат Худоназаров, 1984). Эдуард Артемов дар мусиқиаш бештар имкониятҳои электрониро истифода мекунад. Дар баррасии консепсияи умумии филм мелоси (оҳанг) миллӣ ва суннатҳои мусиқии тоҷикиро ба назар гирифта, тибқи талаботи таззоди драматургии филм дар колбади мусиқии симфонии полифонӣ баррасӣ менамояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Артикулятсия (мусиқӣ)

[frame|right|500px|Навъҳои артикулятсия: [стаккато, стаккатиссимо, martellato, marcato, tenuto]]
[frame|right|Навъҳои артикулятсия: [легато, портато, стаккато, стаккатиссимо]]
**Артикулятсия** (аз  — ба ҷузъҳо ҷудо кардан) — услуби иҷрои пайиҳами як қатор овозҳо дар сози мусиқӣ ё ҳунари возхонӣ.

Навъҳои асосии артикулятсия: легато ва стаккато. Намудҳои дигари артикулятсияро аз рӯи дараҷа ва хусусияти ифода (мас., поп legato — ҷудо-ҷудо, вале на он қадар канда-канда, иҷро кардан, legatissimo — бо ҳамдигар пайваст ва ғайра) муайян мекунанд. Инчунин портаменто (аз як овоз лағжида ба овози дигар гузаштан) ва глисандо мавҷуданд. Артикулятсия аз ҷиҳати техникӣ бештар ба усулҳои ҳаракати дастон (китф, панҷа), зарб (ё фишор)-и ангуштон ва баргирифтани онҳо, тарзи кор фармудани камон ё мизроб, вале дар овозхонӣ ба воситаи узвҳои нутқ талаффуз намудани ин ё он овоз вобаста аст. Артикулятсияи дуруст дар навохтан ва сурудхонӣ аҳамияти калон дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти мусиқӣ
Артикулятсия (фонетика)

**Артикулятсия** (аз  — тақсим мекунам) — дар овошиносӣ, кори узвҳои нутқ, ки барои талаффузи ягон овоз (фонема) зарур аст.

Барои ин ки артикулятсия овозҳои мушаххаси нутқи инсонро ташкил диҳад, узвҳои артикулятсионӣ бояд чунон ҳолатеро гиранд, ки резонаторҳо шакли даркориро пайдо намоянд. Артикулятсияи ҳар як фонема аз се ҳолати пай дар пай иборат аст: 

* ҳолати ибтидо (шурӯъ), ки узвҳо аз ҳолати оромӣ баромада барои талаффузи овоз омода мешаванд; 
* ҳолати амал, ки узвҳои нутқ ба якдигар бархӯрда ё наздик шуда ва ё ларзида ягон овозро ҳосил мекунанд; 
* ҳолати бозгашт (руҷӯъ), ки узвҳои нутқ ба ҳолати аввала бармегарданд ва ё ба талаффузи овози дигар мегузаранд.

Артикулятсия гуногун мешавад: даҳонӣ, димоғӣ ва ғ. Вобаста ба заминаи артикулятсия овозҳо димоғӣ, лабӣ, ҳалқӣ ва ғ. мешаванд. .

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Овошиносӣ
Арӯзи Ҳумоюн

«**Арӯзи Ҳумоюн**» — рисолаест дар илми арӯз ва қофия, ки Абдулқаҳҳор ибни Исҳоқ дар қарни 15 ба забони форсӣ таълиф намудааст.

Рисола аслан «Мизону-л-авзон» ном дорад, вале Муҳаммад Ҳасани Адиби Ҳиравии Хуросонӣ саҳван онро таҳти унвони «Арӯзи Ҳумоюн» якҷо бо «Лисону-л-қалам»-и Алишоҳ ибни Маҳдӣ (Т., 1959) ба табъ расонда, мухтасари «ал-Муъҷам»-и Шамс Қайси Розӣ пиндоштааст. Рисола аз ду боб (асл) — арӯз ва қофия иборат аст. Дар боби аввал дар бораи мартабаи илми арӯз, таърифи он, баёни мавзӯъ ва ғараз аз он, таърифи шеър ва он чи тааллуқ бар он дорад, баҳрҳои аслӣ ва фаръӣ, дар боби дуюм дар бораи мартабаи илми қофия ва маърифати он, мавзӯъ ва ғараз аз он, ҳарфҳо ва айбҳои қофия маълумот дода шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Сатторзода А., Таърихчаи назариёти адабии форсии тоҷикӣ, Д., 2001.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Арӯз
Мунира Абдусамадова

** Мунира Абдуғаффоровна Абдусамадова **(тав. 25.07.1974 ) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент.  
## Зиндагинома
Соли 1994 ДДОЛ ба номи С.М.Киров  хатм кардааст.  Ихтисос муаллими синфҳои ибтидоӣ. 
* Солҳои 1994-2002-  Коргузори факултети Педагогии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2014 -2016- Муаллимаи кафедраи тарбияи эстетикӣ ва табиатшиносии факулети Педагогии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2008-2010- Сармуаллимаи кафедраи тарбияи эстетикӣ ва табиатшиносии факултети Педагогии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2010-2014- Сармуаллимаи кафедраи табиию риёзии факултети Педагогии ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2014-2017- Муовини декан оид ба илм ва инноватсияи факултети Педагогии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, дотсенти кафедраи назария ва методикаи таълими тахассусӣ. 
* Азавгусти соли 2017 то ҳоло - Мудири кафедраи табиӣ-риёзӣ, тарбияи эстетикӣ ва методикаи таълими онҳо дар Факултаи таҳсилоти ибтидоӣ ва педагогикаи махсуси Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
 Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI