open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ваҷеҳуддин Масъуд

**Ваҷеҳуддин Масъуди Боштинӣ** (ҳукмронӣ 1337—1344) — дуввумин амири Давлати Сарбадорон, ки баъди кушта шудани Абдурраззоқи сарбадорӣ ба сари қудрат омад.

## Ҳукумат
Ваҷеҳуддин бо пуштибонии Шайх Ҳасани Ҷурӣ шаҳрҳои Сабзавор, Ҷом ва Нишопурро аз тасарруфи муғулони элхонӣ озод карда, дар муҳорибаи назди д. Атрак лашкари Туғотемурхонро шикаст дод. Ин муваффақияти Ваҷеҳуддин дар Хуросон норозигии раҳбарони давлати Куртҳои Ҳиротро ба миён оварда, Муизуддини Курт ва Туғотемурхон бар зидди давлати Сарбадорон иттиҳод бастанд. Дар муҳорибаи Зова (19.7.1342) дар ибтидо Ваҷеҳуддин ба неруҳои низомии муттаҳид ғолиб омад, вале баъди кушта шудани Шайх Ҳасани Ҷурӣ шикаст хӯрда, ба Сабзвор ақиб нишаст. Бо вуҷуди ин Ваҷеҳуддин муборизаи худро бар зидди бозмондагони неруҳои ҳарбии Туғотемурхон дар Мозандарон идома дода, баъди забти Сорӣ ва Омул аз ҷониби ҳокими Рустамдор — Малик Ҷалолуддавла Искандар ба қатл расид (1345). Баъди фавти Ваҷеҳуддин сарварони Сарбадорон ҳамчун ҷонишинони Ваҷеҳуддин танҳо лақаби амир доштанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Ваҳшпарварӣ

**Ваҳшпарварӣ** — яке аз соҳаҳои чорводорӣ, ки барои бо мӯинаи хушсифат таъмин намудани аҳолӣ ташкил карда шудааст. Барои мӯина шағора (норка), ондатра, нутрия, самур, қундуз, вашақ ва дигар ҷонваронро мепарваранд.

## Таърих
Ваҳшпарварӣ таърихи тӯлонӣ надорад. Охири асри 19 Ч. Долтон дар Канада дар ҷазираи Шоҳзода Эдуарди халиҷи Лаврентияи Муқаддас ба парвариши рӯбоҳи сиёҳ шурӯъ намуд. Минбаъд усули дар панҷара парвариш кардани ҷонварони мӯинадор дар ИМА ва мамолики Скандинавия густариш ёфт. Ваҳшпарварӣ хосса дар Дания, Шветсия, Норвегия, Финляндия, Канада, Лаҳистон ва Олмон тараққӣ кардааст. Онҳо дар маҷмӯъ соле тақр. 20 млн адад пӯст истеҳсол мекунанд. Ваҳшпарварӣ дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ низ хеле тараққӣ карда буд. Муассисаҳои калонтарини ваҳшпарварӣ дар вилоятҳои Маскав, Мурманск ва Калининград, кишвари Олтой ҷой доштанд.

## Дар Тоҷикистон
Ваҳшпарварӣ дар Тоҷикистон шуғли нисбатан нав аст. Ҳоло дар ҷумҳурӣ муассисоти махсуси ваҳшпарварӣ вуҷуд надоранд. Мӯинаи ҷонварон асосан бо роҳи шикори онҳо ба даст оварда мешавад. Кӯшишҳои аввалин оид ба парвариши ҳайвоноти мӯинадеҳ мансуб ба нимаи дуюми асри 20 мебошанд. Соли 1949 аз кӯлҳои Шилёни Ҷумҳурии Озарбойҷон ба мамнӯъгоҳи «Полвонтуғай» 59 сар нутрия оварда шуд. Нутрияҳо ба шароити иқлими маҳал зуд мутобиқ гаштанд. Бинобар ин дар ҷумҳурӣ фермаҳои махсуси нутрияпарварӣ (дар Ҷилликул, Куйбишев ва Фархор) ташкил ёфтанд. Соли 1965 дар муассисаҳои нутрияпарварӣ 12568 адад пӯст тайёр карда шуд, ки дар Ауксиони байналмилалӣ баҳои сазовор гирифт. Ҳоло саршумори асосии нутрияҳо дар поёноби д-ҳои Кофарниҳон, Вахш, Панҷ, Қизилсу ва Яхсу мавҷуданд. Шикори онҳо манъ карда шудааст. Ондатра аслан аз Амрикои Шимолист. Онро ба шароити иқлими Аврупо ва Осиё мутобиқ кардаанд. Ондатра ба Осиёи Миёна соли 1935 оварда шуд. Солҳои 50 асри 20 ондатраҳо ба тавассути Сирдарё ба навоҳии шимоли Тоҷикистон роҳ ёфта, дар шабакаҳои обёрии водии Фарғона, Мирзочӯл, Обанборҳои Фарҳод ва Қайроққум маскун шуданд. Он ба воситаи наҳрҳои дашти Ҷиззах то шаҳраки Ғӯсари ноҳияи Панҷакент омад. Соли 1969 дар ҷумҳурӣ зиёда аз 11 ҳазор адад пӯсти ондатра тайёр карда шуд. Вақтҳои охир бинобар кам шудани сатҳи оби Сирдарё саршумори ондатра коҳиш ёфтааст. Солҳои 1964-69 олимони Институти таҳқиқоти илмии умумииттифоқии муассисоти шикор ва ваҳшпарварии шаҳри Киров ба ноҳияҳои Дарвоз, Ишкошим ва Мурғоби ВМКБ 211 сар вашақ (шиншилла) оварданд. Бино ба маълумоти солҳои охир шароити иқлими ин мавзеъҳо барои зиндагию фаъолияти вашақ мусоид набудааст ва онҳо ҳамагӣ нобуд шуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Имоди Хуросонӣ

**Имоди Хуросонӣ** (; ) — и эронӣ.

## Зиндагинома
Имоди Хуросонӣ ба ривояти Маҳдӣ Ахавони Солис мутаваллиди баҳори 1300 хуршедӣ (1921 мелодӣ) дар Тӯс (Машҳад) рустои Коҳу аст, аммо худ дар мусоҳибае гуфта таваллудашро бидуни ҳеч тавзеҳи дигаре дар 1299 (1920 мелодӣ) сабт кардаанд. Падараш Сайид Муҳаммадтақӣ Муъини Дафтар аз соҳибмансабони остони Қудси Разавӣ ва модараш Бибӣ Ҳурмат ном доштанд. Имод дар 3-солагӣ модарашро аз даст дод ва дар 6 солагӣ падарашро ва аз он пас таҳти сарпарастии падарбузург ва модарбузург рушд кард. Имод аз 9-солагӣ бо ташвиқ доии худ, шеърхонӣ ва сурудани шеърро оғоз кард. Ӯ дар ҷавонӣ бо тахаллуси «Шоҳин» ё «Шохис» шеър мегуфт ва сипас тахаллуси «Имод»-ро баргузид. Тахаллуси Имоди Хуросониро Фаридун Муширӣ барои ӯ интихоб кард.

Таҳсилоти ибтидоиро дар Тӯс ва олиро дар Машҳад ба поён расонд. Соли 1952 сокини Теҳрон шуд. Имоди Хуросонӣ дар сурудани ғазал ва қасида шуҳрат дошта, аз номоварони шеъри Эрон буд ва ӯро дар назми муосири Эрон аз ғазалсароёни тирози аввал медонанд. Дар аксари қолибҳои шеъри классикии форсӣ ашъори зебо ва арзишманде офаридааст. Девони ашъори ӯ, ки дар Эрон чандин бор чоп шуд, аз ғазал, қитъа, тарҷеъбанд, таркиббанд, мусамматҳои таркибӣ ва маснавӣ [маснавиҳои «Як шаб дар биҳишт» (1942); «Шабе бар мазори Хайём» (1951)] иборат аст. Имоди Хуросонӣ пайрави содагӯиҳои Эраҷ Мирзо буд. Муҳаққиқон баёни равону гиро ва балеғу шеворо аз вижагиҳои сабки ӯ мешуморанд. Ба эҷодиёти Имоди Хуросонӣ Парвиз Нотили Хонларӣ, Муҳаммадҳусайни Шаҳрёр, Ҳасан Раҳии Муаййирӣ, Маҳдӣ Ахавони Солис ва дигарон баҳои баланд додаанд. Ғазалҳои Имоди Хуросонӣ ошиқона буда, онҳоро аз лиҳози саҳли мумтанеъ будан ба ашъори Саъдӣ муқоиса кардаанд. Ӯ аз мазмунҳои фалсафию иҷтимоӣ камтар истифода кардааст.

Намунае аз назми Имоди Хуросонӣ: 

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Таронашиносии Аҳмад Зоҳир

Аз Аҳмад Зоҳир олбумҳои зиёде тавассути истудюҳои мухталифи мусиқӣ мунташир шудаанд, ки албатта ағлаб шомили оҳангҳои такрорӣ мебошанд аммо 14 олбуми «Афғонмузик», ки бо шумораҳояшон машҳур ҳастанд ба унвони марҷаъ барои корҳои Аҳмад Зоҳир шинохта мешаванд.

## Афғонмузик

### Шумораи 1 (соли сабт 1351)

### Шумораи 2 (соли сабт 1352)

### Шумораи 3

### Шумораи 4

### Шумораи 5

### Шумораи 6

### Шумораи 7

### Шумораи 8

### Шумораи 9

### Шумораи 10

### Шумораи 11 (соли интишор 1977)

### Шумораи 12

### Шумораи 13 (соли сабт 1357)

### Шумораи 14
Соли интишор 1358, пас аз марги Аҳмад Зоҳир

## Ориёномузик

### Шумораи 1
Ин олбум дар соли 1352 мунташир шуд

### Шумораи 2 (1356—1357)

## Маҷлисӣ

### Шумораи 1
### Шумораи 2

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таронашиносиҳои мусиқии поп
Ваҷд

**Ваҷд** () — дар тасаввуф вориде аст, ки аз Ҳақ бар дил расида, ботинро бо пайдоиши кайфияте чун ҳузн ё фараҳ дигаргун месозад; ҳолати тараб аст, ки аз шуҳуди Ҳақ барои солик ҳосил мешавад; ҳолати байни ҳушёрӣ ва ноҳушёрӣ аст, ки бе ҷаҳду машаққат бар қалби солик расида, ӯро аз шуҳудаш ғоиб месозад: гӯё мисли барқест, ки медурахшаду дарҳол хомӯш мешавад.

Орифон бар ин назаранд, ки чун чизе аз аҳволи он ҷаҳон бар солик ошкор шавад, ё ҳоле миёни солик ва Худо бар сирри банда зоҳир гардад, гоҳ аз бими азоб, гоҳ аз ғами фироқ, гоҳ аз сӯзиши шавқ ва дарди ишқ ба изтироб меафтад, ки ғолибан осори хориҷӣ, аз қабили оҳу нола, бонгу хурӯш ва ашку гиря ҳамроҳ дорад.

Аҳли тасавввуф дар боби чигунагии ваҷд ихтилофи назар доранд. Абунасри Сарроҷ дар «ал-Лумаъ фи-т-тасаввуф» (Китоби ёздаҳум. Ваҷд.) ихтилофи раъйи суфияро дар боби ҳақиқати ваҷд зикр кардааст. Аз ҷумла, ба қавли Амр ибни Усмони Маккӣ, чигунагии ваҷд ба иборат дарнамеояд, чунки ваҷд рози Худованд дар ботини муъминони соҳибяқин аст. Ҷунайди Бағдодӣ бо истинод ба оёти қуръонӣ (2:110; 18:49) ваҷдро рӯёрӯӣ арзёбӣ мекунад. Ба қавли ӯ, ҳар чӣ дил бо он рӯёрӯ шавад аз ғаму фараҳ, онро ваҷд мегӯянд. Ба қавли Абдуллоҳи Ансорӣ, ваҷд «оташест афрӯхта миёни санги ихтиёр ва оҳани ниёз» ва бар се ваҷҳ аст: ваҷди нафс, ваҷди дил ва ваҷди ҷон. Ваҷди нафс маънавӣ буда, ба ақл таъсир мегузорад ва сабрро рабуда, ниҳонҳоро ошкор месозад. Ваҷди дил ҳам маънавӣ буда, тоқат ва сабру қарорро аз байн мебарад, кас доду фарёд карда, ҷома медарад. Ваҷди ҷон аз ҷониби Ҳақ буда, нафс дар Ҳақиқат ғарқ шавад ва ҷон оҳанги буридан кунад.

Ваҷдро биниши дилҳо, мукошафаи ҷилваҳои Худо, дарёфти ҳамаи чизҳое, ки дар зоҳир ба назар намерасанд, нахустин гом аз дараҷоти баргузидагон, меваи имон ба ғайб низ гуфтаанд. Нахустин мартабаи онро рафъи ҳиҷобҳо, мушоҳидаи рақиб, огоҳии дил, гуфтугӯ бо роз ва унс бо аздастдодаҳо донистаанд. Сабаби маҳрумият аз ваҷд худбиниҳо ва тааллуқ ба алоиқу асбоб дониста мешавад; ҳар гоҳ кас аз ин асбоб бибурад, ёди Худоро холисона ба забон орад ва дилашро пок намуда, софу равшан шавад, панд дар ӯ асар намояд, дар ҷойгоҳе хилват аз муноҷот лаззат бибарад, ваҷд ро дарёфтааст.
 
Маншаи ваҷдро суфия риққати қалб медонанд ва онро мулозими андӯҳ мешуморанд. Изҳори бонгу нолае, ки иборат аз ваҷд аст, «тавоҷуд» хонда шуда, дар ҳосилшавии ваҷди воқеӣ ва таҳияи асбоби он муассир ба шумор меравад. Соҳиби ваҷд касест, ки ҳанӯз аз ҳиҷоби сифоти нафсонӣ берун наомада, ба вуҷуди худ аз вуҷуди Ҳақ маҳҷуб бошад; гоҳ фурҷае дар ҳиҷоби вуҷуди ӯ падид омада, аз он ҷо партаве аз нури вуҷуди Ҳақ бар ӯ метобад ва онро дармеёбад; баъд аз он дигарбора ҳиҷоб пӯшида шуда, мавҷуд (дарёфта) нопадид мегардад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Али-заде А. А. Ваджд // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8.
* 

Гурӯҳ:Тасаввуф
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Ваҷҳии Курд

**Ваҷҳии Курд** () — и форс-тоҷик (асри 16).

## Зиндагинома
Дар Шероз зиндагӣ ва эҷод намудааст. Шоири хуштабъ буд, ҳазлу мутояба ва базлагӯиро меписандид. Аз анвои шеър бештар ба рубоӣ, (мазмуни ирфонӣ) майл доштааст. Намунаҳои ашъораш (рубоиҳояш) дар «Арафоту-л-ошиқин»-и Тақиуддини Авҳадӣ омадаанд. Рубоии зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVI
Ваҷҳии Самарқандӣ

**Ваҷҳии Самарқандӣ** (; охири асри 16 — ибтидои асри 17) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Тазкиранигор Мутрибии Самарқандӣ дар «Тазкирату-ш-шуаро» аз ӯ чун толибилми мадраса, ки ба шеъру шоирӣ майлу рағбат ва бо адибони давраш нишасту хез дошт, ёд мекунад. Номи Ваҷҳии Самарқандӣ ва намунаҳо аз осораш дар тазкираҳои дигар, аз ҷумла, «Мунтахабу-л-латоиф», «Тахаллусномаи ҷовидон», «Гулзори шоирон», «Намунаи адабиёти тоҷик»-и Садриддин Айнӣ омадааст. Ғазали зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Вашақ

**Вашақ**, **шинши́лла** () — сардаи хояндаҳо аз хонаводаи вашақиҳо.

## Эзоҳ
Табиби Исфаҳонӣ

**Абдулбоқӣ Табиби Исфаҳонӣ** (; ) — аз они сабки бозгашти Эрон, ҳакимбошии Нодиршоҳи Афшор, калонтари Исфаҳон, фарзанди Мирзо Муҳаммадраҳим Табиби Исфаҳонӣ.

## Зиндагинома
Табиби Исфаҳонӣ аз Содоти Мусавии Исфаҳон буд. Ниёгонаш дар рӯзгор шоҳ Аббоси аввали Сафавӣ аз Ҷаҳрум ба Исфаҳон кӯчиданд ва дар он шаҳр маскан гузиданд. Падараш мирзо Муҳаммадраҳим Табиби Исфаҳонӣ ҳакимбоши шоҳ Султон Ҳусайни Сафавӣ буд ва худи ӯ низ табиб ва надими Нодиршоҳи Афшор. Баъд аз Нодиршоҳ, калонтари Исфаҳон шуд ва пас аз чанде ин корро ба бародараш мирзо Абдулваҳоб вогузошт ва худ бо шоирон ва адибони Исфаҳон, Ҳотиф, Ошиқ, Озар, Муштоқ ва Саҳбо муошират кард.

## Осор
Табиби Исфаҳонӣ дар сурудани ғазал тавоно буд. Аз осори вай: «Девон»-и шеър, муштамил бар қасоид, ғазалёт, қатаъоту рубоиёт ва маснавии «Маҳмуд ва Аёз» дар ҳудуди 3000 байт.

## Намунаи ашъор

## Эзоҳ
Ал-Ваҷизу фӣ-л-фурӯъ

«**ал-Ваҷизу фӣ-л-фурӯъ**» (), «**ал-Ваҷиз**» — яке аз китобҳои муътабар ва асосӣ дар фиқҳи шофеӣ буда, ба қавли имом Нававӣ яке аз панҷ китоби дар мазҳаби шофеӣ машҳур ва аз ҳама беш мутолаашаванда мебошад; таълифи Муҳаммади Ғаззолӣ.

Китоб ба забони арабӣ таълиф шуда, фуқаҳои шофеӣ дар замонҳои гуногун бар он шарҳҳои зиёде навиштаанд, ки адади онҳо ба қавли фақеҳи шофеӣ ас-Силфонӣ ба ҳафтод мерасидааст. Ҳамчунин чанд шакли мухтасари он низ мавҷуд будааст. Имом Абдулазиз ибни Аҳмади Дайрӣ (фавт 1295 м.) ва Мусо ибни Алии Розӣ (фавт 1330 м.) матни «ал-Ваҷиз»-ро ба назм даровардаанд. Мақому манзалати «Ваҷиз» дар назди шофеиҳо ба андозае баланд будааст, ки баъзеҳо гуфтаанд: «Агар Ғаззолӣ пайғамбар мебуд, ба таҳқиқ, муъҷизаи ӯ ҳамин китоби „Ваҷиз“ мебуд».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Яғмои Ҷандақӣ

**Мирзо Раҳим Яғмои Ҷандақӣ** (; ) — аз они ғазалсрои эронӣ дар аҳди Муҳаммадшоҳи Қоҷор аст. Сурудаҳои ҳаҷвомези ӯ шуҳрати бисёр дорад ва аз ӯ ба унвони яке аз оғозкунандагони адабиёти иҷтимоъӣ ва интиқодим муосирм Эрон ёд мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони Эрон
Мансура Атобакӣ

**Мансура Атобакӣ** (, мутахаллис ба **Зуҳра** (); ) — яке аз они муосир ва навозандаи сетори аҳли Эрон буд.

## Зиндагинома
Мансура Атобакӣ дар кӯдакӣ падари худро аз даст дод ва танҳо таҳти сарпарастии модараш қарор дошт. Ӯ назди Аҳмад Ибодӣ сеторро омӯхт. Мансура Атобакӣ таҳсилоти худро дар риштаи бонкдорӣ ба итмом расонд ва дар Бонки миллии Эрон кор мекард.
 
Вай аз 14 солагӣ ба сурудан шеър мепардохт. Аз соли 1330 маҷаллае ба номи «Зуҳра» низ мунташир мекард, ки ду шумора аз он бештар чоп нашуд. Ашъори вай аз ҷумла шеъри «Танҳо туӣ»-и ӯ тавассути хонандагони машҳур Эрон ҳамчун Ҳоида, Ғуломҳусайни Банон ва Акбар Гулпойгонӣ хонда шудааст. Ҳамчунин ин шеър тавассути Аҳмад Зоҳир хонандаи аҳли Афғонистон низ хонда шудааст.

## Эзоҳ
Маҳдӣ Ҳамидии Шерозӣ

**Маҳдӣ Ҳамидии Шерозӣ** (; ) — адиб, , устоди донишгоҳ,  ва мунтақиди эронӣ. Аз машҳуртарин сурудаҳои ӯ метавон ба «Марги қӯ» ва «Дар амвоҷи Синд» ишора кард.
 
Ӯ аз мунтақидони машҳури навгароӣ ва шеъри нимоӣ буд ва осори худро дар чорчӯби адабиёти классикӣ месуруд.

## Зиндагинома
Маҳдӣ Ҳамидии Шерозӣ соли 1293 хуршедӣ (1914 милодӣ) дар Шероз ба дунё омад. Падараш, Сайид Муҳаммадҳасан Сиқатулислом, аз бозаргонони маъруфи Шероз буд, ки дар давраҳои аввали Маҷлиси Шӯрои Миллӣ аз он шаҳр ба намояндагӣ интихоб гардид. Модараш, бону Сакина Оғозӣ Арсанҷонӣ, аз хонадони Иброҳимии Арсанҷон ва аз зумраи занони босаводу шоир ба шумор мерафт, ки аввалин мактаби духтаронаро дар Шероз бо номи «Иффатия» бино ниҳод ва барои таҳсили духтарон замина фароҳам овард.

Беш аз ду солу ним надошт, ки падараш даргузашт ва тарбияти ӯ ба модараш муҳаввал шуд. Таҳсилоти ибтидоиро дар мадрасаи Шуоия ва давраи мутавассита дар дабиристони Султонии Шероз ба поён расид ва дар соли 1313 барои идомаи таҳсилот ба Теҳрон омад ва ба Донишсарои олӣ дохил шуд. Дар соли 1316 дар риштаи адабиёти форсӣ бо рутбаи аввал ба ахзи лисонс ноил гардид. Шеърсароиро аз ҳудуди соли 1317 шурӯъ кард.

Ҳамидӣ пас аз ахзи лисонс ба кормандии идораи фарҳанг даромад ва барои анҷоми хидмати сарбозӣ ба Теҳрон муроҷиат кард ва ба донишкадаи афсарӣ ворид шуд ва як сол баъд бо дараҷаи ситвони дувумӣ барои хидмати афсарӣ ба Шероз баргашт. Ӯ дар соли 1325 аз Донишгоҳи Теҳрон дар риштаи забон ва адабиёти форсӣ муваффақ ба ахзи дуктуро шуд сипас ва дар донишкадаи Илоҳиёт ба тадрис машғул шуд. Ҳамидӣ солҳо дар Донишгоҳи Теҳрон ба тадриси забон ва адабиёти форсӣ машғул буд.

Дар даҳаи аввали ҳаёти шоиронаи Ҳамидӣ дар аволими отифӣ ва руъёҳои айёми ҷавонӣ гузашт бинобарин мавзӯи шеъраш умуман ишқ ва ғазал буд. Дар се маҷмӯаи пуршӯр ва отифии вай яъне Шукуфаҳо, Пас аз як сол ва Ашки маъшуқ тамоюли равшане ба сабки хуросонӣ нишон додааст. Аввалин маҷмӯаи шеърашро дар соли 1321 бо унвони «Аз ёд рафта» мунташир кард, ки тамоман дар қолаби ғазал буд.

Ҳамидӣ шоире буд, ки дар ҷабҳаи мухолифи Нимо Юшиҷ ва навгароён истод ва дар поёни соли 1321 дувумин дафтари шеърашро ба номи «Исён» чоп кард.

Ҳамидӣ дар соли 1324 қасидаи «Мусоҳиба бо Нимо пешвои навпардозон»-ро мунташир карда буд, ки дар ҷабҳаи шуарои классик ва мухолифони Нимо Юшиҷ ӯро дар сафи аввал қарор дод. Ӯ баъд аз шаҳривари 1320 бо қасоиди ҳамосивор пиромуни шароити нобасомони сиёсӣ ва иҷтимоии Эрон ва дар ҳамла ба ишғолгарони бегона ва ҷудоихоҳони Озарбойҷон, мавриди таваҷҷуҳи хос ва ом воқеъ шуд ва ба ӯ лақаби «Шоири миллӣ» дода буданд.

Пас аз соли 1324 тадриҷан гароише ба мазомини иҷтимоӣ ва ватанӣ ва таърихӣ пайдо кард. Аз дафтарҳои шеъри ин давра аз кор ва шоирии Ҳамидӣ, маҷмӯаи Солҳои сиёҳ бештар ҳовии ашъори ватанӣ, сиёсӣ ва интиқодӣ ва «Тилисми шикаста» шомили ашъори вай аст, ки дар шеваҳои нав ва саранҷом «Замзамаи биҳишт» мароҳили бартаре аз пухтагии шеъри вайро нишон медиҳад ва ӯро аз устодони шеър дар рӯзгори худ муаррифӣ мекунад.

## Намунаи ашъор

## Эзоҳ
Меҳрон Каримии Носирӣ

**Меҳрон Каримии Носирӣ** ( инчунин маъруф бо номи **Сэр Алфред Меҳрон**, ) — як паноҳандаи эронӣ аст, ки аз 26 августи соли 1988 то июли 2006 дар терминали Фурудгоҳи байнулмилалии Шарлз де Голл зиндагӣ мекард. Бар асоси зиндагиномаи ӯ филми «Терминал» ба навор гирифта шудааст.

## Достон
Соли 1977 барои ширкат дар эътирозҳо алайҳи Шоҳ Муҳаммад Ризо аз Эрон ихроҷ шуд. Пас аз ин Носирӣ аз кишварҳои Аврупо паноҳандаги сиёсӣ хост, аммо ҳама кӯшишҳо бенатиҷа буданд. Дар соли 1981, ӯ ниҳоят аз Кумиссиюни паноҳандагони Созмони Милали Муттаҳид дар Белгия мақоми паноҳандаи сиёсӣ гирифт, ки ба ӯ имкон дод, ки дар яке аз кишварҳои дигари Аврупо иҷозаи иқомат бигирад.

Азбаски модари Носирӣ шаҳрванди Бритониё буд, ӯ соли 1986 тасмим гирифт, ки ба Глосгу бикӯчад. Баъди тарки Белгия дар соли 1988 Меҳрон Носирӣ ба Фаронса рафт ва аз онҷо ба Лондон парвоз кард. Дар истгоҳи роҳи оҳани Порис дипломати ӯро бо ҳуҷҷатҳояш дуздиданд, аммо бо вуҷуди ин Меҳрон ба ҳавопаймо савор шуд. Дар фурудгоҳи Ҳитроу ҳангоми кӯшиши гузаштан аз назорати шиноснома, ӯро ба фурудгоҳи Шарлз де Голл баргардонданд. Ҳукуматдорони Фаронса натавонистанд ба ӯ иҷозаи вуруд ба Фаронсаро баргардонанд. Азбаски ӯ қонунӣ омада буд, ӯро маҷбуран аз фурудгоҳ тарк кардан надоштанд. Супоридани асноди нав дар Белгия танҳо дар сурате имконпазир хоҳад буд, ки Меҳрон шахсан ҳозир шавад, аммо дар баробари ин, тибқи қонунҳои Белгия, як паноҳандае, ки кишвареро тарк кардааст, ки ба ӯ паноҳгоҳ додааст, аз ҳаққи бозгашт маҳрум мешавад. Дар соли 1995 мақомоти Белгия чунин иҷоза доданд, аммо танҳо ба шарте, ки Меҳрон дар Белгия таҳти сарпарастии кормандони иҷтимоъӣ зиндагӣ кунад, ки ӯ ба ин розӣ нашуд, зеро ӯ нияти дар Бритонияи Кабир зиндагӣ карданро дошт.

Дар аввал ӯ аз рӯи он чизе ки мусофирон ва кормандони фурудгоҳ доданд, зиндагӣ мекард, баъдан ба рӯзноманигороне маълум шуд, ки дар бораи ӯ мақолаҳо менавиштанд ва бо ӯ мусоҳиба мекарданд. Қаблан дар соли 1998 адвокати ӯ боварӣ ҳосил карда буд, ки ӯ ҳуҷҷатҳои гумшударо баргардонад, аммо Носирӣ аз тарки фурудгоҳ худдорӣ кард.

Дар давоми ҳаждаҳ соли будубоши худ дар терминали фурудгоҳи Шарл де Голл вақташро ба мутолиа, рӯзноманависӣ ва омӯзиши иқтисод сарф мекард.

Зиндагии Носирӣ дар терминал моҳи июли соли 2006 ба охир расид, вақте ки ӯ барои бемории номаълум дар беморхона бистарӣ шуд. Дар охири моҳи январи соли 2007 ӯ беморхонаро тарк карда, чанд ҳафта дар меҳмонхонае дар наздикии фурудгоҳ зиндагӣ мекард.

Вай 12 ноябри соли 2022 дар фурӯдгоҳи Чарл де Голл Терминали 2F шаҳри Порис, ки дар он ҷо чанд ҳафтаи охир зиндагӣ мекард, даргузашт.

## Эзоҳ

## Нигаред низ
* Заҳро Камолфар
* Терминал (филм)

## Пайвандҳо
* Кирилл Новиков. Қаймоқи ҷомеаи камбизоат // Маҷаллаи Коммерсант Моне № 30 (685) аз 08.04.2008

Гурӯҳ:Паноҳандагон
The Washington Post

«**Вашингтон пост**» ( — «Почтаи Вашингтон») — яке аз бузургтарин ва бонуфузтарин рӯзномаҳои хусусии ИМА. Муассисаш «Вашингтон пост компани». Аз соли 1877 дар шаҳри Вашингтон чоп мешавад. Асосан манфиатҳои доираҳои тиҷорату саноат ва сиёсатмадоронеро, ки дар сиёсати дохиливу хориҷии мамлакат мавқеи «муътадил»-ро тарафдоранд, инъикос мекунад. Адади нашри ҳаррӯзааш 700 ҳазор нусха буда, рӯзҳои истироҳат то ба 1 млн нусха мерасад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Кобул (дарё)

**Кобул** () — дарё дар қисми шарқии Афғонистон ва шимоли ғарбии Покистон. Шохаи рост ва бузургтарини дарёи Синд буда, дар шаҳри Атток ба он мерезад.

## Тавсифи умумӣ

### Ҷараён
мини|255x255пкс| Мағораҳои буддоӣ дар сангҳои дарёи Кобул.
мини|255x255пкс| Қисмати киштигардии Кобул
Дар болообаш номҳои Майдонрӯд ва Лоландарро дорад. Рӯдҳои Кунар, Панҷшер ва Лугар аз шохаҳои бузурги он мебошанд. Дар соҳилҳои дарё шаҳрҳои Кобул, Ҷалолобод (Афғонистон) ва Пешовар (Покистон) ҷой гирифтаанд. Аз нишебиҳои ҷанубии Ҳиндукуш (кӯҳи Бобо), дар макони якҷояшавии дарёҳои Унай ва Хирсхон сарчашма гирифта, аввал аз байни кӯҳҳо, поинтар аз пастхамии байникӯҳии Ҷалолобод ҷорӣ мешавад. Дарозии умуми дарё 500 км буда, 360 км он аз ҳудуди Афғонистон мегузарад. Манбааш — барфу борон. Поёнобаш 120 км киштигард мебошад (дар ҳудуди Покистон). Кобул барои обёрӣ ва салронӣ истифода мешавад. Ҳавзаи дарё дорои иқтидори баланди захираи қувваи барқ мебошад, ки хеле кам истифода мешавад. Дар Афғонистон як қатор неругоҳҳои барқи обӣ дар ҳавзаи Кобул сохта шудаанд: НБО-и «Наглу», «Дарунта» ва «Саробӣ». Дар Покистон НБО-и «Варсақ» бо иқтидори 243 МВт дар дарё сохта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*
Ваъвои Димашқӣ

**Абулфараҷ Муҳаммад ибни Аҳмади Ғассонии Димишқӣ** маъруф ба **Ваъвои Димашқӣ** (; 927—980) — и араб.

Дар Димишқ ба дунё омада, ҳамон ҷо таҳсил кард ва ба камол расид. Ваъвои Димашқӣ аз тоифаи миёнаҳоли аҳолии Димишқ буд. Дар ибтидои зиндагиаш дар бозори меваҷоти Димишқ ҷорчигӣ мекард. Баъдан дар Ҳалаб ба доираи адабии ҳокими сулолаи Ҳамдониҳо амир Сайфуддавла ворид гардид. Истеъдоди шоирии ӯ дар развиёт (васфи шароби ангур) ва навриёт (васфи гулҳову боғот) зуҳур кардааст. Мадҳия ва ашъори ғиноӣ (лирик)-аш бо услуби тасвирии тоисломии назми араб суруда шудаанд. Қасидаҳои Ваъвои Димашқӣ дар мадҳи ҳокимони Сурия ва мансабдорони давлати Ҳамдониён гуфта шудаанд. Дар қасидасароӣ ӯ асосан ба шоирони машҳури араб Абутаммом ва Мутанаббӣ пайравӣ мекард. Дар татаббуи ашъори шоирони дигари араб — Умар ибни Абирабиа, Абунувос, Буҳтурӣ, Муътаз низ шеър эҷод кардааст. Муҳаққиқон услуби шеъри Ваъвои Димашқӣ-ро матин, дорои мазмуни баланд ва ташбеҳу истиораҳояшро нозуку дилчасп гуфтаанд. Аз Ваъвои Димашқӣ девони ашъор боқӣ мондааст, ки дар он қитъаҳо, қасоид, ғазалҳои дар мавзӯъҳои ишқу ошиқӣ, майгусорӣ, тараннуми зебоиҳои табиат бахшидаи ӯ ва муғозалаву мутоибот (дар маҷмӯъ беш аз 1,5 ҳазор байт) фароҳам омадаанд. Дар нусхаи арабии китоби «Ҳазору як шаб» аз шеърҳои Ваъвои Димашқӣ иқтибос оварда шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Маҳаллаи 63 (шаҳри Душанбе)

**Маҳаллаи 63** — маҳаллаест дар ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе, ки дар соҳили дарёи Душанбе ҷойгир шудааст.

Дар атрофи ин маҳалла хиёбони Неъмат Қаробоев, кӯчаи Фирдавсӣ, маҳаллаи 61-ум ва кӯчаи Қосимов ҷойгиранд. Ин маҳалла аз ҷануб ба шимол дар масоҳати 0,692 км ва аз ғарб ба шарқ дар масоҳати 0,744 км тул кашидааст.
## Иншоотҳо
Дар маҳаллаи 63-юми ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе муассисаҳои зерин ҷойгиранд:
* Маркази савдои Суғдиён 
* Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №42 (кӯчаи Фирдавсӣ 93/2)
* Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №30 (кӯчаи Фирдавсӣ 87/1)
* Муассисаи томактабии № 128
* Муассисаи томактабии № 134
* Филиали Спитамен бонк 
* Бонки Ҳумо
* Маҷмааи тансиҳатии «Ромашка»
* Идораи манзилии № 7
* Сабти асноди ҳолати шаҳрвандии ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе
* Гулгашти Искандаров

## Таърих
Маҳаллаи 63-юми ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе солҳои 70-уми асри ХХ бунёд шуда, асосан аз хонаҳои иқоматии серошёна ва иншоотҳои ёрирасон иборат аст. Ҳоло ин ҷо сохтмони биноҳои баландошёна ва марказҳои савдою хизматрасони аз нав ба роҳ монда шудаанд.

## Нақлиёти ҷамъиятӣ
Аз атрофи ин маҳалла нақлиётҳои зерини ҷамъияти мегузаранд:
* Троллейбусҳои 4 ва 12
* Автобусҳои 2 ва 18
* Микроавтобусҳои 55

## Нигаред
* Душанбе 
* ноҳияи Фирдавсӣ
* Феҳристи кӯчаҳои Душанбе
* Хиёбони Неъмат Қаробоев
Гурӯҳ:Ноҳияи Фирдавсӣ

## Пайвандҳо
https://geodzen.com/tj/dushanbe/63rd 
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Ноҳияи Фирдавсӣ
Гурӯҳ:Душанбе
Абдурозиқ (овозхон)

**Абдурозиқ Савриқул Муҳаммадрозиқӣ** (*Абдурозиқ Эгамов*; 3 сентябри 2003, Ғиждарва, ноҳияи Панҷакент, Тоҷикистон) — овозхон, муштзан, блогер ва шоумени тоҷик.

## Зиндагинома
Абдурозиқ 3 сентябри соли 2003 дар деҳаи Ғиждарваи ноҳияи Панҷакент ба дунё омадааст. Ӯ дар хонаводае бузург шуд, ки ба қавонини суннатии исломӣ пойбанд буданд. Абдурозиқ дар хурдсолӣ бемор мешаваду пас аз он дигар ҷисмаш бузург нашуд. Ӯ 1 метр қад ва ҳамагӣ 17 кило вазн дорад.

## Дар шоу-бизнес

Абдурозиқ сурудҳои тоҷикӣ ва ҳиндиро бозхонӣ мекард, шавқ ва қобилияти овозхонӣ низ дошт. Пас аз дидани наворе дар шабакаи Instagram, ки дар он Абдурозиқ суруд мехонд, Baron бо вай ҳамкориро оғоз кард ва ин боиси шуҳратёр шудани Абдурозиқ гардид. 

Ӯ пас аз нишасти матбуотии блогерон ба ҳамроҳии Хасбуллоҳ Магомедов шуҳрати бештаре касб кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рэпсароёни Тоҷикистон
Аҳмадшоҳ Азҳари Файзёр

**Аҳмадшоҳ Азҳари Файзёр** (; 27 декабри 1947, вилояти Ғазнӣ — 11 июли 1976, Кобул) — , таронасаро, оҳангсоз ва намоишномависи аҳли Афғонистон.

## Зиндагинома
Аҳмадшоҳ Азҳари Файзёр фарзанди ҳоҷӣ Абдулҳакимхон аст, ки ба торихи 27 декабри 1947 (6 ҷаддии 1326 хуршедӣ) дар қарияи Амирмуҳаммадхони вилояти Ғазнӣ чашм ба ҷаҳон гушӯд. Таҳсили ибтидоиро дар мактаби Сайидҷамолуддини Афғон, давраи мутавассита ва олиро дар Летсейи Нодирияи Кобул хондааст.

Азҳар дар соли 1968 шомили факултети адабиёти Донишгоҳи Кобул шуд ва дар соли 1973 аз онҷо фориғуттаҳсил гардид.

## Эҷод
Азҳар ашъори бисёр дар қолабҳои гуногун суруда ва дар таронасароӣ ва сурудани ашъори ҳазломез шоире тавоно буд. Ашъораш дарунмояи иҷтимоъӣ дорад ва аз андешаҳои тараққихоҳона моя мегирад ва борҳо барандаи ҷавоизи олии матбуоти шудааст. Ӯ афзун бар таснифи ғазал, рубоӣ, дубайтӣ ва шеъри озод чандин намоишномаи манзум навишта буд бисёрии онҳо дар бойгонии родию мавҷуд аст.

Ҳамкории густурдае бо овозхонони саршинос чун Аҳмад Зоҳир, Маҳваш ва дигарон дошт.

Аз осораш маҷмӯъаи шеъри «Фарёди замони хуфта» дар Кобул мунташир шудааст.

## Беморӣ ва даргузашт
Ӯ дар авҷи шукуфоӣ ва ҳунарнамоӣ дар соли 1975 ба ҳамалоти сардарде ногаҳонӣ дучор шуд. Бемории ӯ саратони мағз пешбинӣ шуд, ҷиҳати дармон ба Ҳиндустон рафт. Пас аз баргашт, чанде дар Шифохонаи Алиободи Кобул бистарӣ шуда саранҷом дар 11 июли 1976 ба умри 28-солагӣ дар Қалъаи Ҷаводи шаҳри Кобул ҷон супурд. Хонавода ва дӯстонаш пайкари ӯро ба Ғазнӣ бурданд ва дар зодгоҳаш ба хок супурданд.

## Эзоҳ
Микеланҷело

**Микеланджело Буонарроти** (номи комилаш *Микеланҷело ди Лодовико ди Леонардо ди Буонарротӣ Симонӣ* ; инчунин *Микеланҷело* ; Микеланджело ди Лодовико ди Леонардо ди Буонарротӣ Симонӣ; 6 марти 1475, Капрез, Ҷумҳурии Флоренсия — 18 феврали 1564, Рум) — наққош, пайкартарош, меъмор ва чакомасарои итолиёии давраи Эҳё, ки асаре шигарф бар густариши ҳунари ғарбӣ дошт. Истеъдодҳое чандҷонибаи ҳунариаш чунон буд, ки аз сӯи хеле аз бузургтарин ҳунармандони муосири худаш ва низ бархе аз бузургтарин ҳунармандони таърих. 

### Зиндагинома
Микеланҷело 6 марти соли 1475 дар Капрез, ки акнун бо унвони Капрези Микеланҷело шинохта мешавад, зода шуд; Барои чандин насл, хонаводааш банкдорон дар Флоренсия буданд, аммо банк шикаста шуд ва падараш барои муддати кӯтоҳ як симати ҳукуматӣ дар Капрезро доро шуд. Замоне ки Микеланҷело зода шуд, падараш додраси Копрез ва Подеста буд.
рост|мини|227x227пкс| Чезаре Зоккӣ. "Микеланҷелои ҷавон сари як фаунро меканад " (гумшуда)
мини| Дахмаи Микеланҷело Буонарротӣ дар Санта Кросе
рост|мини|200x200пкс|<center> Гравюра бо қиёфаи Микеланҷело (Кондиви)</center>
чап|мини|<center> ''Виттория ва Микеланҷело дар Мусо'', расми асри 19</center>

## Хотира
*  (, США — Великобритания, 1965) — режиссёр Кэрол Рид
* Х/ф «Весна Микеланджело» (Италия — США, 1990) — Режиссёр Джерри Лондон.
* Спектакль Г. Мацкявичюса «Преодоление» (2010)
* Д/ф «Микеланджело суперзвезда» ()
* Д/ф «Микеланджело. Бесконечность» ( (Италия — Ватикан, 2018) — режиссёр Эмануэле Имбуччи
* Х/ф Грех (Россия, 2019), в роли Микеланджело — Альберто Тестоне.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Микеланджело Буонарроти. Ӯ ҳама чизро карда метавонист. Барномаи «Акси садои Москва» аз цикли «Хама чиз чунин аст», Кисми 1 ва 2.
* Шеъри Микеланджело тарчумаи А. М. Эфрос
Ҳамид Мусаддиқ

**Ҳамид Мусаддиқ** (; ) —  ва ҳуқуқдони эронӣ.

## Зиндагинома
Ҳамид Мусаддиқ баҳмани 1318 дар Шаҳрзо мутаваллид шуд. Чанд сол баъд ба ҳамроҳи хонаводааш ба Исфаҳон рафт ва таҳсилоти худро дар онҷо идома дод. Ӯ дар даврони дабиристон (Дабиристони адаб) бо Манучҳер Бадеъӣ, Ҳушанг Гулшерӣ, Муҳаммад Ҳуқуқӣ ва Баҳром Содиқӣ дар як мадраса буданд ва бо онон дӯству ошноӣ дошт.
 
Мусаддиқ дар 1339 вориди Донишкадаи ҳуқуқ шуд ва дар риштаи бозаргонӣ дарс хонд. Аз соли 1343 дар риштаи ҳуқуқ қазои таҳсил кард ва баъд ҳам мадраки коршиносии аршади иқтисод гирифт. Дар 1350 дар риштаи фавқи лисонси ҳуқуқи идорӣ аз Донишгоҳи миллӣ донишомӯхта шуд ва дар Донишкадаи улуми иртибототи Теҳрон ва Донишгоҳи Кирмон ба тадрис пардохт.
 
Вай пас аз дарёфти парвонаи ваколат аз Конуни вукало дар давраҳои баъдии зиндагӣ ҳамвора ба ваколат иштиғол дошт ва кори тадрис дар донишгоҳҳои Исфаҳон, Бирҷанд ва Шаҳид Биҳиштиро пай мегирифт.
 
Дар 1345 барои идомаи таҳсил ба Ингилис рафт ва дар заминаи равиши таҳқиқ ба таҳсилу таҳқиқ пардохт. То соли 1358 бештар ба тадриси равиши таҳқиқ ва аз соли 1360 тадриси ҳуқуқи хусусӣ ба хусус ҳуқуқи таовун иштиғол дошт. Мусаддиқ то поёни умр узви ҳайати илмии Донишгоҳи Аллома Таботабоӣ буд ва муддате низ сардабирии маҷаллаи Конуни вукалоро ба уҳда дошт.

## Эзоҳ
Эраҷи Деҳқон

**Эраҷи Деҳқон** (; ) —  ва ғазалсарои эронӣ.

## Зиндагинома
Эраҷи Деҳқон дар шаҳри Малойир ба дунё омад ва дар ҳамон шаҳр таҳсилоти давраи ибтидои худро гузаронд. Даврони дабиристони худро дар шаҳри Ҳамадон гузаронд. Ва то соли 1324 низ ба унвони дабир дар дабиристон машғул ба кор буд, сипас ба Теҳрон омад ва дар донишкадаи адабиёти Донишгоҳи Теҳрон ба таҳсил пардохт. То инки ба даъват давлати Амрико барои тадриси забону адабиёт форсӣ ба ин кишвар рафт.
## Эҷод
Аз нахустин ва маъруфтарин осори вай метавон ба ғазали бо матлаъи «Шикаст аҳди ману гуфт ҳарчи буд гузашт, Ба гиря гуфтамаш оре вале чӣ зуд гузашт» ишора кард. Ин шеър тавассути хонандаи машҳури Афғонистон Аҳмад Зоҳир низ хонда шудааст. Ҳамчунин шеъре ба номи «Ширинҷон» бо садои Ҳойида аз ин шоир хонда шудааст. «Гулҳои ваҳшӣ» (Теҳрон, 1325) ва «Ёдбуд» (Теҳрон, 1330) намунаҳои дигаре аз шеърҳои вай ҳастанд.

## Осор
* Маҷмӯъаи шеъри «Пулҳои шикаста»
* Дастури забони форсӣ
* Иншо ва нигориш барои дабиристонҳо
* Шеъри форсӣ дар қарни нуҳум
* Баҳорияҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони Эрон
Халилуллоҳ Халилӣ

**Халилуллоҳ Халилӣ** (), машҳур ба **Устод Халилӣ** (; ) — , муаррих, филолог ва давлатмарди аҳли Афғонистон.

## Зиндагинома
Халилуллоҳ Халилӣ дар соли 1907 мелодӣ (1286 хуршедӣ) дар Боғи Ҷаҳонорои Кобул мутаваллид шуд. Падараш Муҳаммадҳусайнхон Муставфиюлмамолик аз бузургони минтақаи Кӯҳистон дар шимоли Кобули ва вазири молияи аҳди амир Ҳабибуллоҳхон буд, ки пасонтар ба фармони Амонуллоҳхон ба дор овехта шуд.

Вай дар синни кӯдакӣ волидайнашро аз даст дод ва дарсро дар нимаи роҳ раҳо кард. Ӯ солҳо дар Кобул, Кӯҳистон ва Балх зист ва дар пустҳои асосии зиёде дар созмонҳои давлатии дохил ва хориҷи Афғонистон кор кард. Дар авоили даҳаи бисти хуршедӣ ба симмати муовини Донишгоҳи Кобул ба кор гумошта шуд. Дар соли 1330 Риёсати мустақили матбуотро ба уҳда гирифт ва дар соли 1332 ба унвони мушовири олии салтанатӣ дар дарбори Муҳаммад Зоҳиршоҳ хидмат кард ва низ муддате намояндаи Маҷлис буд ва дар солҳои нахустини даҳаи 50 ба унвони сафири кабир муддате дар Арабистони Саудӣ ва сипас дар Ироқ машғул ба кор буд.

Ҷудоии маносиби иҷроӣ, мавқеъияте буд, ки Халилӣ дар олами адаб касб кард ва ба зудӣ номдортарин шоири Афғонистон бадал гашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони Афғонистон
Озар Салим

**Озар** (*Миралӣ Салимов*; 13 декабри 1968, ноҳияи Восеъ, вилояти Кӯлоб) — и тоҷик, Шоири халқии Тоҷикистон (2020).

## Зиндагинома
Озар Салим 13 декабри соли 1968 дар ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Соли 1986 мактаби миёнаи № 9-ро хатм карда, солҳои 1987—1989 хидмати ҳарбиро ба ҷой овардааст. Хатмкардаи факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Кӯлоб мебошад. Дар мақомоти иҷроияи Ҳукумати вилояти Хатлон (солҳои 1994—1997) сармутахассис буда, солҳои 1997—2008 дар мақоми сухангӯйи Раёсати умури дохилаи вилоят адои хидмат доштааст. Соли 2008 котиби масъули бахши Қӯрғонтеппаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон таъйин шудааст. Ҳамзамон, вазифаи сардабирии маҷаллаи «Мактаб»-и назди Раёсати маорифи вилояти Хатлонро бар уҳда дорад.

Аз соли 2003 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

## Эҷод
Аввалин шеърҳояш бо фотиҳаи шоир Саидҷон Ҳакимзода (1984) дар матбуоти даврӣ ба чоп расидаанд. Нахустин маҷмӯаи ашъораш «Намози бедорӣ» соли 1997 ба табъ расидааст. Маҷмӯъаҳои дигараш «Як саҷда гул» соли 2002, «Сарви дуо» соли 2004, «Ирфони ҳино» соли 2006, «Гуфтугӯйи нахлу моҳ» соли 2010 интишор ёфтаанд.

## Осор

* Ирфони ҳино. – Душанбе: Эҷод, 2006. – 112 с.
* Гуфтугӯйи нахлу моҳ. – Душанбе: Истеъдод, 2010. – 100 с.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Сервери веб

**Корсози веб**, **сервери веб**, **веб-сервер** () — сервер, сомона, ё сахтафзоре барои иҷрои як нармафзор аст, ки имкон посухгӯии ба дархостҳои корбарони шабакаи ҷаҳонии вебро дорад.

Сервери веб компютери пурқуввати хотирааш бузурги дорои барномаҳои таъминӣ, ки аз мизоҷон, одатан, веб-браузерҳо НТТН-дархостҳоро қабул карда, ба онҳо НТТР-ҷавобҳоро, одатан, ба НТМL-саҳифа, тасвирҳо, файлҳо, иттилооти оммавӣ пешниҳод мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Интернет
Веб-форум

**Веб-форум** — синфи веб-замимаҳо барои ташкили иртибот (муошират)-и муштариёни веб-сайт. Истилоҳ муодили истилоҳи анҷуман аст.

Аксар вақт риояи доираи мавзӯъро модераторҳо ё маъмурон (иштирокчиёне, ки имкони дар фасл ё мавзӯи муайян таҳрир кардан, интиқол ва барҳам додани иттилооти бегонаро доранд, инчунин иртиботи иштирокчиёни қайдшуда ва ё қайднашуда — меҳмононро назорат мекунанд) идора мекунанд. В.-Ф. барои баррасӣ фаслҳои гуногунро пешниҳод менамояд. Дар фаслҳои ҷудогона истифодабарандагон мавзӯъҳои гуногунро пешниҳод ва минбаъд онҳоро дар доираи мавзӯъ баррасӣ мекунанд, овоз медиҳанд, савол дода, ба он посух мегиранд, худашон низ метавонанд ба саволҳо ҷавоб ва ба дигарон маслиҳат диҳанд. Саволҳо ва ҷавобҳо дар хазинаи маълумоти анҷуман нигоҳ дошта шуда, аз онҳо истифодабарандагони В.-Ф. ва дигар истифодабарандагони шабакаи Интернет тавассути суроғаи сомона ё системаҳои ҷустуҷӯӣ истифода бурдан метавонанд. Сохти В.-Ф.: фаслҳо→ мавзӯъ→ иттилоот (паём).

Одатан, паём аз иттилооти зерин иборат аст: «муаллиф-мавзӯъ-мазмун (моҳият)-сана/вақт». Дар форумҳо дастрасии тағйирпазири паёмҳо истифода мегардад. Чунончи, агар дар як форум хондан ва навиштани паёми нав ба муштариён (меҳмонон)-и дилхоҳ дастрас бошад, дар форумҳои дигар аз қайд гузаштан зарур аст (шакли нисбатан маъмул) — ҳар дуи ин форумҳоро кушод меноманд. Шаклҳои омехтаи форумҳо низ мавҷуданд: мавзӯъҳои алоҳида барои ҳамаи муштариён, мавзӯъҳои дигар танҳо ба муштариёни қайдшуда дастрас мебошанд. Форумҳои пӯшида низ вуҷуд дошта, дастрасиро ба ҳар як муштарӣ шахсан маъмурони форум муайян мекунанд. Дар амалия шаклҳои дигари форум низ вомехӯранд, ки дар онҳо як фасл ба ҳама ва фасли дигар танҳо ба гурӯҳи муайяни муштариён дастрас аст. Аз рӯйи усули ташаккули маҷмӯи мавзӯъҳо рӯйхатти форумҳо тағйирёбанда ва доимӣ мешавад. Дар форумҳои рӯйхати мавзӯъҳояшон тағйирёбанда иштирокчиёни одӣ метавонанд дар доираи мавзӯи умумии он зермавзӯъҳо ташкил диҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Интернет
Вебер

**Вебер** (Ишораташ Вб, ишорати байналмилалӣ — Wb) — воҳиди сели магнитӣ дар Системаи байналмилалии воҳидҳо (СИ).

Ба ифтихори физики олмонӣ Вилҳелм Эдуард Вебер номгузорӣ шудааст. Вебер ба сели магнитие баробар аст, ки ҳангоми то сифр кам шуданаш дар контури бо ин сел илҳоқбудаи муқовиматаш 1 Ом аз буриши кундаланги ноқил 1 Кл миқдори электр мегузарад. Ё ки Вебер сели магнитиест, ки ҳангоми контури сарбастаро гузашта, дар фосилаи 1 с то сифр мунтазам тағйир ёфтани он дар контур КЭҲ-и ба 1 В баробар ба вуҷуд меояд. 1Вб = 1Ом∙1Кл. Дар Системаи байналмилалии воҳидҳо (СИ) Вебер сели магнитиест, ки майдони магнитии якҷинсаи индуксияаш 1 тесла буда, ба воситаи 1 м² масоҳати ба самти майдон нормал ҳосил мекунад 1Вб = 1Тл·1м²=1 В∙с.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои андозагирӣ
Даргоҳи веб

**Даргоҳи веб**, **веб-портал** () — гунае вебгоҳ аст, ки иттилоъотеро аз манобеъи мухталиф дар як шакли воҳид гирдоварӣ мекунад.

Даргоҳи веб аз якчанд сомона иборат шуда метавонад, ба шарте ки онҳо дар як номи доменӣ (номи рамзӣ) муттаҳид гардида бошанд. Чунин порталҳо чун нуқтаи дастрасӣ ба иттилоот дар Интернет ё сомонаҳое амал мекунанд, ки ба истифодабаранда барои тавассути Шабакаи умумиҷаҳонӣ ҷустуҷӯй кардани иттилоот мусоидат менамоянд. Ҳамаи порталҳо вазифаи ҷустуҷӯӣ доранд ва интернет-сервисҳоро пешниҳод мекунанд (мас., почтаи электронӣ, навори ахбор ва ғ.).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Интернет
Ҳенрих Мартин Вебер

**Генрих Мартин Вебер** (; ) — и олмонӣ.

## Зиндагинома
Дар донишгоҳҳои Гейделберг, Лейпсиг ва Кёнигсберг таҳсил намудааст (1860—1966). Професори Политехникуми Сюрих (1870—1973), донишгоҳҳои Кёнигсберг (1873—1983), Гёттинген (1892—1994) ва Страсбург (1895—1913). Дар донишгоҳҳои Гейделбург ва Мирбург низ дарс додааст. Оид ба масъалаҳои назарияи ададҳои алгебравӣ, назарияи функсияҳои алгебравӣ, назарияи функсияҳои абелӣ, геометрияи алгебравӣ, муодилаҳои физикаи математикӣ таҳқиқот анҷом додааст. Дар асари муҳимтарини худ «Китоби дарсии алгебра» натиҷаи инкишофи он ва фанҳои бо он муштаракро дар ибтидои асри 20 ҷамъбаст кардааст. Лексияҳои Г. Ф. Б. Риманро дар бораи физикаи математикӣ аз нав таҳия намуда, бо номи «Муодилаҳои дифференсиалии физикаи математикӣ» нашр кард (1900—1901). Ҳамроҳи И. Велштейн энсиклопедияи математикаи элементариро нашр кард (1903—1907), ки дар ҷилди дуюми он ғояҳои геометрияи Лобачевский пешниҳод карда шудаанд. Теоремаи Конекёр-Вебер ба ифтихори Вебер ва устоди вай — Конекёр номгузорӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Пажмон Бахтиёрӣ

**Ҳусайн Пажмони Бахтиёрӣ** (; ) — , , таронасаро ва и муосири аҳли Эрон.

## Зиндагинома
Ҳусайни Бахтиёрӣ (ки баъдҳо бо номи Пажмони Бахтиёрӣ шинохта шуд) дар обони 1279 шамсӣ дар маҳаллаи Ҳасанободи Теҳрон ба дунё омадааст. Ӯ танҳофарзанди Алимуродхон Миранҷи Бахтиёрӣ (машрутахоҳ ва аз хонҳои Эли Бахтиёрӣ) ва Оламтоҷ Қоиммақомӣ (мутахаллис ба Жола Қоиммақомӣ) буд. Падараш дар давраи Музаффаруддиншоҳ барои тасаддии маносиби низоми ба Теҳрон муҳоҷират кард ва соҳиби унвони лашкарии Миранҷ (сартап) шуд. Ҳангоме, ки Пжмон як сол дошт, волидайни ӯ аз якдигар ҷудо шуданд. Модараш хонаро тарк кард ва дигар иҷоза надоданд писарашро бубинад. Танҳоӣ, асари мондагоре бар кӯдакии Пажмон гузошт ва дар шеърҳои ӯ ҳам боқӣ монд. Пажмон дар 27-солагӣ модарашро пайдо кард ва то поёни умр модараш, дар канори ӯ зиндагӣ кард.
 
Пажмон даврони кӯдакиашро дар сарзамини Эли Бахтиёрӣ гузаронд ва дар шашсолагӣ вориди мактабхонае дар шаҳри Даштак шуд. Нуҳсола буд, ки падараш фавт кард…

## Эзоҳ
Барномаи веб

мини|Тақвими Гугл як намунае аз барномаҳои веб 
**Барномаи веб** (), —  барномаест, ки метавон ба он аз тариқи интернет ё интронет дастрасӣ дошт. Ҳамчунин ба маънии барномаест, ки тавассути як мурургар пуштибонӣ мешавад. (ҳамонанди афзунаи Java) ё даруни як забони барноманависӣ навишта шудааст, ки тавассути мурургар пуштибонӣ мешавад, ҳамонанди JavaScript, ки бо забон HTML таркиб шудааст. 

Амалиёти мантиқии барномаи корбурдии веб байни сервер ва муштарӣ тақсим шуда, маълумот аксаран дар сервер нигоҳ дошта мешавад, мубодилаи иттилоот (маълумот) дар шабака ба амал меояд. Барномаи корбурдии веб дар охири солҳои 1990 ва аввали солҳои 2000 хеле маъмул гаштанд. 

## Вижагиҳои фаннӣ
Барномаи корбурдии веб барои амалӣ гардонидани вазифаҳои стандартии браузер афзалият дошта, ин вазифаҳо бояд бидуни системаи амалиётии муштарии мазкур иҷро карда шаванд. Барномаи корбурдии веб на барои навъҳои системаҳои амалиёташон гуногун (мас.,барои Microsoft Windows, Mac OS X, GNU/Linux), балки як бор барои платформаи дилхоҳ интихобгардида таҳия ва дар он паҳн мегардад. Аммо амалисозии гуногуни HTML, CSS, DOM ва дигар мушаххасот дар браузерҳо ҳангоми таҳияи барномаи корбурдии веб ва минбаъд барои амали онҳоро таъмин намудан мушкилот эҷод карда метавонад. Ғайр аз ин имкони истифодабаранда ҷиҳати тағйир додани бисёр мушаххасоти барузер (андозаи ҳарфҳо, ранг ва ғ.) ба кори саҳеҳи замима монеъ мешавад. Тавассути усули дигар (умумӣ) барои татбиқи комил ё нокомили интерфейси истифодабарӣ Adobe Flash, Silverlight ё Java апплетҳо (унсурҳои таъмини барномавӣ) истифода мегарданд. Азбаски аксар браузерҳо ин технологияҳоро (одатан, бо ёрии плагинҳо) амалӣ месозанд, Flash- ё Java-замимаҳо ба осонӣ иҷро мешаванд. Барномаи корбурдии веб аз қисмҳои мутааллиқ ба муштарӣ ва серверӣ иборат буда, ба ин васила технологияи «муштарӣ-сервер» дорад.

Мисоли саҳеҳи барномаи корбурдии веб ин сомонаи мудирият ва вироиши мақолаҳои Википедия мебошад: бисёр корбарони он метавонанд дар таҳияи донишномаи шабакаӣ бо истифодаи мурургарҳои сомонаи омили худ (хоҳ Microsoft Windows,GNU/Linux ё дилхоҳ системомили дигар) бидуни истифодаи модулҳои иловагӣ барои кор бо хазинаи маълумоти мақолаҳо ширкат варзанд. Ҳоло усули нави таҳияи барномаи корбурдии веб, ки Ajax меноманд, хеле маъмул аст. Ҳангоми истифодаи Ajax саҳифаҳои барномаи корбурдии веб батамом ба кор надаромада, танҳо маълумоти зарурии серверро ба кор меандозанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Барномаҳои корбурдӣ
Шаҳноз Комилзода

**Шаҳноз Комилзода** (*Комилзода Шаҳнози Аҳмадшоҳ*; ) — , блогнавис ва фаъоли маданӣ. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (аз 2012).

## Зиндагинома
Шаҳноз Комилзода 1 январи соли 1982 дар шаҳри Душанбе хонаводаи рӯзноманигор Аҳмадшоҳ Комилзода ба дунё омадааст. Як муддат, бино бар нооромиҳои Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон, Шаҳноз ва хонаводаи онҳо дар солҳои 1995—1997 ба Эрон кӯч бастанд. Ӯ дар соли 1998 аз дабиристон фориғуттаҳсил шуд. Ва дар ҳамон сол вориди факултети таърих, бахши равобити байнулмилали Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон шуд ва дар соли 2003 бо мадраки диплумосӣ аз он фориғуттаҳсил шуд.

Шаҳноз иштирокдори омӯзишҳои чандрасонаӣ,  рӯзноманигории ҳирфаӣ ва мудирияти равобити умумӣ дар Вашингтон (2003), Теҳрон (2007), Маскав (2012), Сочи (2013), Душанбе (2015), Алматӣ (2015), Маскав (2017) мебошад. 

## Хонавода
Шаҳноз Комилзода дар соли 2003 бо Баҳрин Қаноъат (набераи Мӯъмин Қаноъат) издивоҷ кард, ки ҳосили ин издивоҷ ду фарзанд — як писару як духтар бо номҳои Сурӯш ва Мумтоз Баҳрин ҳастанд.

## Корнома
Соли 1999, зимни таҳсил аз тарафи Донишгоҳ ӯро барои таҷрибаомӯзӣ ба маркази матбуоти Вазорати умури хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон равон карданд, ки баъдан дар онҷо аз сентябри 2001 то декабри 2002 ба унвони рӯзноманигор ва мутарҷим кор кард. Ҳамзамон бо таҳсил, аз декабри 2000 то сентябри 2001 дар шабакаи телевизиюнии давлатии «ТВТ» ба унвони сармуҳаррири барномаҳои ҷавонон машғул ба кор шуд.  Аз декабри 2002 то июли 2008 ба унвони рӯзноманигор, раиси «Родию Фардо» кор мекард. Пас аз фориғуттаҳсилӣ аз донишгоҳ, ҳамзамон бо «Родию Фардо» аз январи 2005 то сентябри 2006 ба унвони сухангӯ дар созмони ғайридавлатии «Модар» машғул ба кор шуд. Аз 4 сентябри 2006 ба унвони муовини сармуҳаррири барномаҳои фарҳангӣ-тафреҳии «ТВ Баҳористон» фаъолият кард. Аз январи 2008 то феврали 2009 ба унвони рӯзноманигори маҷаллаи «Бонувони Тоҷикистон» ва ҳамзамон аз июли 2008 то июни 2009 ба унвони котиби масъули замимаи «Бозаргон»-и ҳафтанома «Миллат» машғул ба кор буд. Аз марти 2010 то ноябр 2011 котиби масъули рӯзномаи «Иқтисод» Институти иқтисодиёти Тоҷикистон буд. Аз ноябри 2011 то январи 2015 ба унвони мудири равобити умумӣ дар ширкати «МегаФон Точикистон», аз январи 2015 то октябри 2017 ба унвони мутахассиси бахши мудирияти C&B кор кардааст. Аз феврали 2018 бо ширкати «55 Group» ва ҳамзамон аз феврали 2019 ба унвони намояндаи расмии ТВ «Iran International» дар Тоҷикистон кор мекунад. Донандаи хуби забонҳои русӣ ва англисӣ (ҳадди васат) мебошад.

### Синамо ва телевизиюн
Филмноманависи филми синамоии «Тақдир» (коргардон Аслам Ёдгоров, 2009), нависанда ва коргардони бисёре аз барномаҳои телевизиюнӣ монанди «Субҳи ҷавонӣ», «Бӯстони Алифбо», «1,2,3,4» ва чандин барномаҳои ҷашнии зинда мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2012);
* Радабандии «Global Voices» дар бахши «Маликаи шабака» (Queen of the Networks) (Who Rule the Roost on Facebook; 2016).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
*
Макс Вебер

**Максимилиа́н Карл Эми́л Ве́бер** (; ) — сиёсатшиноси олмонӣ, иқтисоддон ва ҷамъиятшинос.

## Зиндагинома
Дар донишгоҳҳои Фрейбург, Гейделберг ва Вена ба тадрис машғул буд; маҷаллаи сотсиологӣ таъсис дод. Ба фаъолияти сиёсӣ фақат дар охири умраш машғул шуд. Соли 1918 яке аз асосгузорони Ҳизби демократии Олмон гардид, вале дере нагузашта ба хотири розӣ набудан аз сиёсати «сотсиалкунонӣ»-и ҳизб онро тарк намуд. Макс Вебер дар таҳияи Конститутсияи Олмон иштирок намудааст. Андешаҳояш дар зери таъсири навкантгароӣ ташаккул ёфтаанд. Ӯ ҳамроҳи Риккерт ва Дилтей таълимоти навъҳои идеалиро эҷод намуд. Таълимоти навъҳои идеалӣ дар муқобили ғояи қонунмандии куллии инкишофи таърихӣ қарор дошт ва воситаи асосноккунии методологии гуногунандешӣ дониста мешуд.

## Таълимот
Масъалаи меҳварии таълимоти Макс Веберро равобити ҳаёти ҷомеа, манфиатҳои моддӣ ва идеологии умумиятҳои гуногуни иҷтимоӣ ва шуури динӣ ташкил медиҳанд. Макс Вебер дар асари «Ахлоқи протестантӣ ва рӯҳи капитализм» исбот карданӣ мешавад, ки капитализмро маҷмааи динию ахлоқии протестантӣ ташаккул дода, кордӯстӣ, эҳтиёткорӣ, ростқавлӣ ва дигар сифатҳо асоси маънавии ҷомеаи сармоядорӣ гардидаанд. Ӯ нақши омили иқтисодиро дар ташаккул ва рушди капитализм тавсиф намудааст, ки бо таълимоти марксизм оид ба андӯхти ибтидоӣ ва арзиши изофа дар рақобати оштинопазир қарор дорад.

Ба ақидаи Макс Вебер, давлат ҳукмронии одамон бар одамон аст, ки ба зӯроварӣ ҳамчун восита такя менамояд. Вобаста ба омӯзиши таърихи умумии ҳуқуқ, давлат ва ҳокимият Макс Вебер назарияи навъҳои идеалии ҳокимиятро пешниҳод менамояд, ки дар таърихи халқҳои гуногун вомехӯранд. Ҳокимияти муосир ва аз ҳама пешқадам ҳокимияти ақлгароёна ва қонунӣ мебошад. Унсури асосии ин ҳокимиятро мавҷудияти бюрократияи касбӣ ташкил менамояд. Бюрократия ҳамчун низоми идора донис- та мешавад, ки ба он маротиб, бешахсиятӣ, муттасилӣ ва интихоби озмунӣ хос аст. Оқибат бюрократия барои ҷомеаи мураккаби индустриалӣ ҳукми зарурат мешавад.

Ба андешаи Макс Вебер рушди бюрократия ба моҷарои байни он ва демократия мерасонад. Дар натиҷаи ҷалб намудани оммаи мардум ба ҳаёти иҷтимоию сиёсӣ иттиҳодияҳои зиёди одамон ташкил мешаванд, ки оқибат ба қувваи муқовиматангези ҷомеа табдил меёбанд. Барои аз зулми бюрократҳо халос шудан Макс Вебер назарияи плебисситарии демократияро пешниҳод менамояд. Мувофиқи он сарвари хориқулода, ки тавассути роҳи плебисситарӣ (овоздиҳии бевоситаи мардум) интихоб гардидааст, бояд демократияи парламентиро тақвият диҳад. Маҳз сарвари хориқулода метавонад, ба андешаи Макс Вебер, аз бисёр ҷиҳатҳо масъалаҳои муносибатҳои байниҳамдигарии шахсият, ҷомеа ва давлатро ҳал намояд.

Макс Вебер асарҳои бисёре боқӣ гузоштааст. Масъалаҳои сиёсии ҷомеа бештар дар асарҳои «Ахлоқи протестантӣ ва рӯҳи капитализм» (1905), «Парламентаризми олмонӣ дар гузашта ва оянда» (1918), «Сиёсат ҳамчун истеъдод ва касб» (1919), «Хоҷагӣ ва ҷомеа» (1921) ва ғайра баррасӣ шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

[thumb|[Эмомалӣ Раҳмон (2017-02-27)]]
**Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон** — ҷашнест дар Тоҷикистон, ки ҳамасола 16 ноябр таҷлил мешавад.

## Таърих
Дар таърихи 16 ноябри соли 1994 Эмомалӣ Раҳмон бори нахуст ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди халқу Ватан савганд ёд кард. 16 ноябри соли 1992 дар шаҳри бостонии Хуҷанд Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити барои миллати тоҷик ниҳоят ҳассосу мушкил ва сарнавиштсоз доир гардида, дар он Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби вакилон ба ҳайси раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид, яке аз корҳои аввалине, ки баҳри таҳкими пояҳои давлати соҳибистиқлол анҷом додани он зарур шуморида шуд, ворид намудани тағйиру илова ба Конститутсияи кишвар буд, ки дар ҷараёни он иҷлосия қабул карда шуд. Соли 1994 бо қабули аввалин Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистони соҳибистиқлол, тариқи раъйдиҳии умумихалқӣ ва муқаррар гардидани шакли Президентии идораи давлат, Эмомалӣ Раҳмон Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб карда шуд..
## Илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон
15 апрели соли 2016 вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар мавриди ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» баррасӣ ва қабул карданд, ки дар асоси он ҳар сол 16 ноябр дар кишвар ҳамчун **Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон** бидуни истироҳат таҷлил карда мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:16 ноябр
Гурӯҳ:Ноябри 2016
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 16 ноябр
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2016
Гурӯҳ:Президентҳои Тоҷикистон