open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ибни Мокуло

**Ибни Мокуло** (), **Абуннаср Алӣ ибни Ҳибатуллоҳ** () — шаҷарашинос, риҷолшинос, муҳаддис, адиб ва .

## Зиндагинома
Падари Ибни Мокуло вазири Ҷалолуддавла ва амакаш Абуабдуллоҳ Ҳусайн қозиюлқузоти Бағдод буд. Ибни Мокуло аз донишмандоне чун Ибни Бушрон, Убайдуллоҳ ибни Умар ибни Шоҳин, Абутайиби Табарӣ ва Аҳмад ибни Муҳаммади Ақиқӣ ҳадис омӯхта, сипас барои омӯзиши илм ба Бағдод, Миср, Димишқ, Ҷазира, Хуросон ва дигар манотиқ сафар кард. Муҳаддисон Абубакри Хатиб, Насри Муқаддасӣ, Абумуҳаммад Ҳасан ибни Аҳмади Самарқандӣ, Муҳаммад ибни Абдулвоҳид ибни Даққоқ аз Ибни Мокуло ҳадис ривоят кардаанд. Ибни Мокуло порае аз умри худро дар маъмуриятҳои идорӣ гузарондааст. Чунончи, аз сӯи халифа Муҳтадӣ ба Бухоро рафт, то аз Тамғонхон байъат ситонад. Ҳамчунин гуфтаанд, Ибни Мокуло аз ҷумлаи касоне буд, ки насабномае барои оли Бувайҳ сохта, насаби онҳоро ба Баҳроми Гӯр расонид. Ибни Мокуло саранҷом ба дасти ғуломони турки худ кушта шуд ва амволаш ба яғмо рафт.

Аз Ибни Мокуло осоре дар риҷол ва таърих ёд кардаанд, ки «ал-Икмол фӣ-л-мухталаф ва-л-муъталаф мин асмои-р-риҷол» аз ҷумлаи муҳимтарини онҳост. Асари мазкур такмилшудаи китобҳои «ал-Мухталаф ва-л-муъталаф»-и Дорақутнӣ, «Муштабаҳу-н-нисба»-и Ҳофиз Абдулғании Аздӣ ва «ал-Муътанаф» ‒ такмилаи «ал-Муъталаф ва-л-мухталаф»-и Хатиби Бағдодӣ аст. Нусхаҳои хаттии он дар китобхонаҳои Миср, Берлин ва Британия маҳфузанд. Китоб соли 1961 дар Дакан чоп шудааст. Аз «ал-Икмол…» Имом Нававӣ дар таълифи китоби тазкирааш истифода кардааст. Номи онро «Таҳзибу мустамарри-л-авҳом ало завӣ-л-маърифати ва ули-л-афҳом» ҳам гуфтаанд. Аз Ибни Мокуло ашъоре низ нақл шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Хлоропластҳо

**Хлоропластҳо** (аз ) — пластидҳои сабз, ки дар ҳуҷайраҳои эукариотҳои фотосинтезӣ мавҷуданд. Хлоропластҳо органеллаҳои махсуси ҳуҷайраҳои растанӣ ва баъзе организмҳои фотосинтетикӣ (масалан, обсабзҳо) мебошанд, ки раванди фотосинтезро таъмин мекунанд. Онҳо сабаби ранги сабзи растаниҳо буда, энергияи офтобро ба энергия барои синтези моддаҳои органикӣ табдил медиҳанд.

## Сохтори хлоропластҳо

**Хлоропластҳо дорои парда (мембрана)-**и дуқабата буда, дар дохили он строма (моеи дохили хлоропласт) ва гранаҳо мавҷуданд.

**Мембранаи берунӣ –** ҳуҷайраро аз муҳити беруна ҷудо мекунад.

**Мембранаи дарунӣ –** раванди гузариши моддаҳоро идора мекунад.

**Гранаҳо –** гуруҳҳои тилакоидҳо, ки хлорофиллро доранд ва фотосинтезро мегузаронанд.

**Строма –** моеи дохилӣ, ки ферментҳо ва ДНК-и хлоропластро дарбар мегирад.

**Хлорофилл –** пигменте, ки нури офтобро ҷаббида, энергияи рӯшноиро ба энергия барои синтези моддаҳои органикӣ табдил медиҳад.

**Вазифаи хлоропластҳо**

**Фотосинтез –** ҷараёне, ки дар он хлоропластҳо нури офтобро истифода бурда, об (H₂O) ва гази карбон (CO₂)-ро ба глюкоза (C₆H₁₂O₆) ва оксиген (O₂) табдил медиҳанд.

**Тавлиди энергия –** синтези АТФ ва дигар молекулаҳои энергияталаб.

**Захира кардани крахмал –** маҳсулоти ниҳоии фотосинтезро нигоҳ медоранд.

**Иштирок дар мубодилаи моддаҳо –** ба мубодилаи нитроген ва сулфур кӯмак мерасонанд.

Хлоропластҳо яке аз муҳимтарин органеллаҳо барои ҳаёти растаниҳо ва тамоми биосфера мебошанд, зеро онҳо асоси ғизоӣ ва энергияи Заминро таъмин мекунанд. Бе хлоропластҳо фотосинтез ғайриимкон мебуд ва зиндагии аксари мавҷудот вуҷуд намедошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пластидҳо
Гурӯҳ:Фотосинтез
Абдурраҳмон ибни Мулҷам

**Абдурраҳмон ибни Амр ибни Мулҷами Муродӣ** (; ) — қотили Алӣ ибни Абитолиб.

## Зиндагинома
Ибни Мулҷам аз пайравони Алӣ буд, вале пас аз воқеаи ҳакамият дар ҷанги Сиффин ба хавориҷ пайваст. Тибқи ривояти машҳур, Ибни Мулҷам бо ду тани дигар аз хавориҷ баъди адои ҳаҷ дар Макка гирд омада, Алӣ ибни Абитолиб, Муовия ибни Абисуфён ва Амр ибни Осро сарони фитна хонданд ва нақшаи қатли онҳоро кашида, дар ин бора бо якдигар аҳд бастанд. Ибни Мулҷам куштани Алӣ ва он ду тани дигар куштани Муовия ва Амр ибни Осро ба уҳда гирифтанд. Ибни Мулҷам ба Куфа омад ва дар масҷид ҷой гирифт. Субҳи 19-уми рамазони соли 661 ҳангоми субҳ дар саффи аввали намозгузорон ва дар пушти имом истод. Вақте Алӣ барои намози субҳ ният кард, Ибни Мулҷам бо хитоби «Эй Алӣ! Ҳукм мар Худойрост, на туро!» бар пушташ бо шамшер зарба зад. Пас аз он намозгузорон ӯро дастгир карданд. Алӣ баъди се рӯз шаби 21-уми рамазон фавтид. Ибни Мулҷам дар қисоси вай бо як зарбаи шамшер аз тарафи Ҳасан ибни Алӣ кушта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Муҷовир

**Ибни Муҷовир** (), **Абулфатҳ Наҷмуддин Юсуф ибни Яъқуб ибни Муҳаммад ибни Алии Шайбонӣ** (1205, Димишқ — 1291, номаълум) — ҷуғрофиёдон ва и араб.

## Зиндагинома
Даврони кӯдакӣ ва навҷавониаш дар Бағдод гузаштааст. Баъдан ба Ҳиндустон сафар карда, муддате дар Мултон иқомат дошт. Аз он ҷо тавассути роҳи обӣ ба Адан (шаҳр-бандар дар Яман) рафтааст. Солҳои 1028—1036 ба ш-ҳои Забид, Макка ва Ҷидда сафар ва муддате дар бандари Яман ва навоҳии атрофи он зиндагӣ кардааст. Шогирди ҷуғрофиёдонҳои маъруф Абулямини Киндӣ ва Абдухалил ибни Мундавия буд. Асари ягона ва муҳимми ӯ «Таъриху-л-мустабсир» мебошад, ки дар он дар бораи таърих ва одобу русуми мардумони Арабистони Ҷанубӣ ва Ғарбӣ, аз ҷумла дар бораи билоди Ҳиҷоз, Макка, Яман ва ахбори марбут ба онҳо навишта шудааст. Муфассал нигар «Таъриху-л-мустабсир».

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Муътазз

**Абулаббос Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Муътазз Биллоҳ** (; ) — , адиб, ровӣ ва мунаққиди бузурги араб.

## Зиндагинома
Писари халифаи Аббосӣ ал-Муътазз Биллоҳ. Дар айёми наврасӣ ба Макка муҳоҷират карда, дар он ҷо ба камол расидааст. Дар давраи хилофати ал-Муқтадир Биллоҳ зиндагии осуда насибаш шуда, дар назди устодони номдор илмҳои роиҷи давронашро фаро гирифт. Соли 908 ҳангоми табаддулоти дарборӣ ӯро халифа эълон карданд, вале ӯ пас аз як рӯз кушта шуд. Ба ин муносабат Ибни Муътаззро «халифаи якрӯза» ҳам меноманд. Ибни Муътазз аз худ осори зиёде боқӣ гузоштааст. Муҳимтарини онҳо «Китобу-л-бадеъ» (аз санъати бадеӣ баҳс мекунад), «Табақоту-ш-шуаро» (ҳамчун тазкира эътибори калон дорад), «Расоил» (таърихи манзуми халифа ал-Муътадид) мебошанд. Девони ӯ бори аввал соли 1891 ва бори дуввум соли 1913 чоп шудааст. Ибни Муътаззро «шоири банӣ Ҳошим» ва «шоири бузурги замон» гуфтаанд, зеро аз шоирони муосираш дар гуногуншаклии шеър ҳеч кас ба сатҳи ӯ нарасидааст. Ӯ дар ҳар як аз заминаҳои даҳгонаи фахр, ғазал, мадҳ, итобия, тардиёт, васф, хамриёт, марсия, зуҳд ва ҳаҷв қитъа ва қасида сурудааст. Ҳамчунин як силсила ҳикматҳо дорад, ки шахсиятҳое чун Абуҳайёни Тавҳидӣ, Саолабӣ, Ибни Ҷавзӣ ва дигарон аз ин ҳикматҳои ӯ сифат кардаанд. Ашъораш аз ҷиҳати салосату латофат ва ташбеҳу санъатҳои бадеӣ машҳур гардидааст. Аксари шеърҳои девони Ибни Муътазз ғазал буда, дар онҳо ишқу май ва зебоиҳои табиатро тараннум кардааст. Ибни Муътазз ҳамчун мусиқидони барҷаста низ машҳур аст. Мураббӣ ва устоди асосии вай Аҳмад ибни Саъиди Димишқӣ буд. Ӯ дар илми мусиқӣ китоби ҷомеъ таълиф кардааст ва Абулфараҷи Исфаҳонӣ ба ин рисола баҳои баланд додааст. Ибни Муътазз барои бештари ашъори сурудаи худ ва гоҳе ҳам ба муносабате барои ашъори дигарон оҳанг месохтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Хромопластҳо

Хромопластҳо дар ҳуҷайраи қаламфур сиёҳ|thumb
**Хромопластҳо** — органеллаҳои махсуси ҳуҷайраҳои растанӣ мебошанд, ки пигментҳои рангаи ғайрисабзро нигоҳ медоранд. Онҳо асосан дар гулҳо, меваҳо, баргҳои пиршуда ва баъзе решаҳо мавҷуд буда, ба растаниҳо рангҳои зард, норанҷӣ ва сурх медиҳанд.

**Сохтор ва таркиби хромопластҳо**

Хромопластҳо ба дигар пластидҳо монанд буда, пардаи дуқабата доранд ва дар дохилашон пигментҳои гуногун нигоҳ дошта мешаванд. 

**Пигментҳои асосии онҳо:**

**Каротиноидҳо –** пигментҳое, ки рангҳои зард, норанҷӣ ва сурхро таъмин мекунанд (масалан, каротин дар сабзӣ, ликопин дар помидор).

**Ксантофиллҳо –** пигментҳои зардранг, ки дар баргҳо ва гулҳо зиёданд.

**Нақши хромопластҳо дар ҳуҷайра**

**1.Ҷалби гардолудкунандагон –** ранги дурахшони гулҳо ва меваҳо ҳашарот ва паррандаҳоро ҷалб мекунад, ки ба гардолудшавӣ ва паҳн шудани тухмҳо кӯмак мерасонад.

**2.Муҳофизати растанӣ –** каротиноидҳо ба растанӣ аз таъсири зараровари нурҳои ултрабунафш ҳифз мекунанд.

**3.Захираи ғизоӣ –** дар баъзе растаниҳо хромопластҳо ҳамчун анбори ғизо хизмат мекунанд.

**4.Иштирок дар мутаҳаввилшавии пластидҳо –** хлоропластҳо метавонанд ба хромопластҳо табдил ёбанд, масалан, ҳангоми пухта расидани меваҳо.

**Фарқи хромопластҳо аз дигар пластидҳо**

**Аз хлоропластҳо –** фарқ мекунанд, зеро хромопластҳо хлорофилл надоранд ва дар фотосинтез иштирок намекунанд.

**Аз лейкопластҳо –** лейкопластҳо ранга нестанд ва асосан барои нигоҳдории ғизо (крахмал, равған) хизмат мекунанд.

Хромопластҳо нақши муҳимро дар растаниҳо иҷро мекунанд, зеро онҳо дар раванди гардолудшавӣ, паҳншавии тухмҳо ва муҳофизати ҳуҷайраҳо аз таъсири зараровари муҳити зист иштирок менамоянд. Онҳо барои зебоии растаниҳо низ масъул буда, қисми муҳими гуногунии биологӣ мебошанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пластидҳо
Гурӯҳ:Рангдонаҳо
Дар орзуи падар

«**Дар орзуи падар**» — силсилафилми телевизионии тоҷикӣ, бо коргардонии Саидҷон Қодирӣ ва нависандагии Кароматуллоҳи Мирзо, ки авоили соли 2000 рӯи пардаи синамо баромад ва яке аз пурмухотабтарин филмҳои телевизионии Тоҷикистон гардид.

## Достон
Филм қиссаи зиндагии писарбачае бо номи Меҳрубонро нақл мекунад, ки дар кӯдакӣ аз сабаби иштибоҳҳои падар оилаашро аз даст медиҳад. Дар оғоз онҳо хушбахтона зиндагӣ мекарданд, вале бо пайдо шудани маъшуқаи падар нохушиҳо ба миён меоянд. Дар ҳамин асно ҷанги шаҳрвандӣ дар кишвар оғоз мешавад, ки боиси тағйири нигоҳи Меҳрубон ба зиндагӣ мегардад.

## Ҳунарпешагон
* Беҳрӯзҷони Саид — Меҳрубон
* Муҳаммадҷон Шодӣ — Нозимӣ (падари Меҳрубон)
* Гулбаҳор Ҷумъаева — Мушарраф (модари Меҳрубон)
* Сайрам Исоева — бибии Меҳрубон
* Ҳабибуллоҳ Абдураззоқ — бобои Меҳрубон
* Таҳмина Бурхвалишоева — Шаҳноз (маъшуқаи Нозимӣ)
* Маҳмадсаид Пиров — Абдушукур (падарандари Меҳрубон)

## Пазироӣ ва маҳбубият
Ин силсилафилм натанҳо дар Тоҷикистон, балки дар Эрон ва Афғонистон ҳам маҳбубият пайдо кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тоҷикфилм
Ибни Мунзир

**Абубакр Муҳаммад ибни Иброҳим ибни Мунзир ибни Ҷоруди Нишопурӣ** (; ) — фақеҳ, муҳаддис ва муфассир.

## Зиндагинома
Улуми ибтидоиро дар Нишопур фаро гирифт, сипас соли 880 барои такмили дониш ба Миср рафта, он ҷо назди шогирдони имом Шофеӣ, Муҳаммад ибни Абдулҳакам ва Рабеъ ибни Сулаймон фиқҳу ҳадис омӯхт. Баъди 8 сол ба Макка рафта, муддате назди Муҳаммад ибни Исмоили Соиғ ба омӯзиши ҳадис машғул шуд. Муҳаммад ибни Маймун, Исҳоқ ибни Иброҳим ва Алӣ ибни Абдулазиз низ аз устодони Ибни Мунзир буданд. Муҳаммад ибни Яҳё, Абубакр ибни Муқрӣ ва Муҳаммад ибни Иброҳими Исфаҳонӣ аз ҷумлаи шогирдон ва ровиёнеанд, ки аз Ибни Мунзир ҳадис нақл кардаанд.

Ибни Мунзир нахуст пайрави мазҳаби шофеӣ буд; баъди омӯзиши амиқи ҳадису фиқҳ худ муҷтаҳид ва соҳиби фатво шуд. Дар Маофир (минтақае дар шимолу ғарбии Яман) то як асри пас аз Ибни Мунзир ба фатвои ӯ амал мекарданд. Ибни Мунзир дар бораи дидгоҳҳои муштараки фақеҳони машҳури мазҳабҳо китоби «ал-Иҷмоъ» ва роҷеъ ба назароти ихтилофии онҳо «ал-Ишроф»-ро нигоштааст. 

## Таълифот
«Риҳлату-л-имоми-ш-Шофеӣ ила-л-Мадинати-л-Мунаввара», «ал-Авсату фӣ-с-сунани ва-л-иҷмои ва-л-ихтилоф», «ал-Иқноъ» (дар фиқҳ), «Тафсиру-л-Қуръон» (дар 2 ҷилд) ва «ал-Ишрофу ало мазоҳиби-л-уламо» (дар 10 ҷилд) аз ҷумлаи осори дигари ӯянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Пиано ди Сорренто

**Пиано ди Сорренто** () — коммуна дар Итолиё аст, ки дар вилояти Кампанияи музофоти Неапол ҷойгир мебошад.

Аҳолӣ 13008 нафар (2018), зичии аҳолӣ 1858 нафар. /км². Вай масоҳати 7 км²-ро фаро мегирад. Индекси почта: 80063. Рамзи телефон 081.

Мудофеи коммуна Архангел Михаил аст, ки 29 сентябр ҷашн гирифта мешавад.

## Демография
Динамикаи аҳолӣ:
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:15000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 7224
 bar:1871 from:0 till: 8582
 bar:1881 from:0 till: 8417
 bar:1901 from:0 till: 7829
 bar:1911 from:0 till: 7773
 bar:1921 from:0 till: 6827
 bar:1931 from:0 till: 6724
 bar:1936 from:0 till: 6911
 bar:1951 from:0 till: 7699
 bar:1961 from:0 till: 8637
 bar:1971 from:0 till: 9583
 bar:1981 from:0 till: 11119
 bar:1991 from:0 till: 12473
 bar:2001 from:0 till: 12833
PlotData=
 bar:1861 at: 7224 fontsize:S text: 7.224 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 8582 fontsize:S text: 8.582 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 8417 fontsize:S text: 8.417 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 7829 fontsize:S text: 7.829 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 7773 fontsize:S text: 7.773 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 6827 fontsize:S text: 6.827 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 6724 fontsize:S text: 6.724 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 6911 fontsize:S text: 6.911 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 7699 fontsize:S text: 7.699 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 8637 fontsize:S text: 8.637 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 9583 fontsize:S text: 9.583 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 11119 fontsize:S text: 11.119 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 12473 fontsize:S text: 12.473 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 12833 fontsize:S text: 12.833 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Бино бар маълумоти ISTAT


## Маориф ва илм
Донишкадаи муҳандисии баҳрии Нино Биксио (Nino Bixio Istituto Nautico di Piano di Sorrento).

## Маъмурияти коммуна

* Вебсайти расмӣ: http://www.comune.pianodisorrento.na.it/

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коммунаҳои музофоти Неапол
Гурӯҳ:Коммунаҳои музофоти Неапол
Мадори қутбӣ

мини|280x280пкс|Доираҳои қутбӣ дар харитаи Замин дар тарҳрезии Робинсон.
**Мадори қутбӣ** — хати хаёлӣ дар сатҳи Замин. Дар арзи тақрибан 66°33' (шимол ва ҷануб) ҷойгир аст. Берун аз ин хат, падидаҳои қутбӣ ба монанди рӯзи қутбӣ ва шаби қутбӣ дар тӯли сол мушоҳида мешаванд.

## Дар руи замин
Дар рӯи Замин мадорҳои қутбӣ дар арзҳои ± 66°33'44" (66,562°) ҷойгир шудаанд. Радиусҳои онҳо тақрибан 2585 км (2610 км дар сатҳи Замин) ва дарозии онҳо тақрибан 16,250 км аст. Ба забони тоҷикӣ минтақаи аз мадори қутбӣ то қутби шимолӣ «Арктика» номида мешавад.

### Минтақаҳое, ки аз онҳо доираҳои қутбӣ мегузаранд
(Ба самт аз меридиан ибтидоӣ ба шарқ)

Шимол:

*  — фюлке Нурланн, Тромс, Финнмарк
*  — лен Норрботтен;
*  — провинция Лапландия;
*  — Республика Карелия, Мурманская область, Ненецкий автономный округ, Архангельская область, Республика Коми, Ямало-Ненецкий автономный округ, Красноярский край, Якутия, Чукотский автономный округ;
*  — штат Аляска;
*  — территория Юкон, Северо-Западные территории, территория Нунавут;
*  — автономная единица Гренландия;
*  — регион Нордюрланд-Эйстра (остров Гримсей).

Ҷанубӣ:

*  — земля Эндерби (горы Скотта), земля Вильгельма II (шельфовый ледник), земля королевы Мэри, земля Уилкса, земля Адели, земля Георга V, Антарктический полуостров.

### Аломатҳои рамзӣ ҳангоми гузаштан аз мадори қутбӣ

Акс:Polarkreis_-_zwischen_Narvik_&_Mo_i_Rana_Norwegen.JPG|пайванд=Файл:Polarkreis_-_zwischen_Narvik_&_Mo_i_Rana_Norwegen.JPG| Норвегия, Saltfjellet (1937)
Акс:Sweden,_Jokkmokk,_Polar_circle_sign.jpg|пайванд=Файл:Sweden,_Jokkmokk,_Polar_circle_sign.jpg|алт=Швеция, г. Йокмокк| Швеция, Йоккмокк
Акс:Polarkreis_Finnland_1975.jpg|пайванд=Файл:Polarkreis_Finnland_1975.jpg|алт=Финляндия, Рованиеми (1975)| Финландия, Рованиеми (1975)
Акс:Полярный_круг,_Россия.jpg|пайванд=Файл:Полярный_круг,_Россия.jpg|алт=Россия, Республика Карелия| Русия, Ҷумҳурии Карелия
Акс:Россия,_ЯНАО,_Полярный_круг..JPG|пайванд=Файл:Россия,_ЯНАО,_Полярный_круг..JPG|алт=Россия, Ямало-Ненецкий автономный округ| Русия, Округи автономии Ямало-Ненетс
Акс:Круиз_Якутск_-_Ленские_столбы_-_Тикси_-_Якутск,_2017_(364).jpg|пайванд=Файл:Круиз_Якутск_-_Ленские_столбы_-_Тикси_-_Якутск,_2017_(364).jpg|алт=Россия, Якутия| Русия, Якутия
Акс:-xAAAgFfzeA-960.jpg|пайванд=Файл:-xAAAgFfzeA-960.jpg|алт=г. Усинск, Республика Коми, Россия| Усинск, Ҷумҳурии Коми, Русия


## Дар Миррих

## Ҳамчунин нигаред
* Арктика
* Мадоргон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Мадори қутби шимолӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Арзҳои ҷуғрофӣ
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Гавҳар Тоҷибоева

**Гавҳар Тоҷибоева** () — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик.

## Зиндагинома
Гавҳар Тоҷибоева дар хонаводаи ҳунармандон Тоҳир Тоҷибоев ва Башорат Тоҷибоева ба дунё омадааст. Ӯ дар муҳити ҳунарӣ ба воя расида, аз хурдӣ ба театр ва синамо таваҷҷуҳ дошт. Вай дар наврасӣ барои иҷрои нақши аввалини худ ба театр даъват шуд. Таҳсилро дар Техникуми политехникии шаҳри Хуҷанд оғоз намуда, баъдан вориди омӯзишгоҳи санъат гардид. Аз соли 1961 дар Театри Камоли Хуҷандӣ фаъолият мекунад.

### Ҳаёти шахсӣ
Гавҳар Тоҷибоева соҳиби се фарзанд, 8 набера ва 11 абера буд. Шавҳараш ӯро дар театр дида, меписандад ва бо ҳам оила барпо мекунанд.

## Фаъолияти эҷодӣ
Гавҳар Тоҷибоева дар зиёда аз сад нақш дар театр ва синамо ҳунарнамоӣ кардааст. Аз ҷумла, вай дар филмҳои маъруфи «Рустам ва Суҳроб», «Арӯси шаҳрӣ», «Модар нигарон буд», «Ҳеч будагон», «Бачаи обӣ», «Саргузашти Алишер» ва «Ишқи маҳтобӣ» нақш офаридааст.

Яке аз нақшҳои барҷастаи ӯ дар филми «Рустам ва Суҳроб» буд, ки дар он нақши Парвина, персонаже, ки бо Гурдофарид меҷангад, офаридааст. Монологи ӯ дар ин филм «Турониён боз сар бардоштаанд, чун мӯру малах меоянд» барои тамошобинон дар хотирмон боқӣ мондааст.

## Эзоҳ
Xiaomi

**Xiaomi Corporation** (; Stylized as **XiaoMi**) — ширкати чинӣ аст, ки аз ҷониби Лӣ Ҷун дар соли 2010 дар якҷоягӣ бо шарикон таъсис додааст. Истеҳсол ва фурӯши электроникаи маишӣ: смартфонҳо (дар соли 2021 аз рӯи ҳаҷми фурӯш пешсаф шуд ), смарт-телевизорҳо, планшетҳо, смарт-соатҳо, инчунин техникаи маишӣ, мотороллерҳо, дучархаҳои электрикӣ ва ғайра. Вай таҳиягари нармафзор барои смартфонҳо ва дигар таҷҳизоти электронии MIUI, ки ҳоло бо номи HyperOS маъруф аст, инчунин замимаҳо ва муҳитҳои гуногун барои интернет ашёҳо мебошад. Шабакаи мағозаҳои худро дорад, ки электроника мефурӯшад.

## Ном
мини| Лӣ Ҷун
Номи ширкат ба маънои аслӣ ҳамчун «донаи хурди биринҷ» тарҷума шудааст. Лӣ Ҷун инро бо истинод ба тафсири яке аз сутраҳои буддоӣ шарҳ медиҳад — «қувваи як донаи ночизи биринҷ ба мисли кӯҳи Сумеру бузург аст ва қодир аст, ки дарёи пурташвишро фавран боздорад».

## Таърих
Xiaomi аз ҷониби шаш ҳамкорон 6 апрели соли 2010 таъсис ёфтааст. 16 августи соли 2010 Xiaomi ба таври расмӣ нармафзори MIUI-ро ба истифода дод, ки дар асоси системаи Android асос ёфтааст ва услубҳои Samsung TouchWiz ва iOSро  муттаҳид мекунад.

## Ҳамчунин нигаред
* Саноати электроникаи Чин

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* 
* Xiaomi намерена разработать и выпустить 4-нанометровый процессор. Премьера ожидается до конца 2024 г. // CNews, 24 июня 2024

Гурӯҳ:Xiaomi
Гурӯҳ:Ширкатҳои Пекин
Муҳаммад Доримӣ

**Абу Муҳаммад Абдуллоҳ ибни Абдураҳмон Доримӣ** (; 797, Самарқанд — 869, Масқат) — донандаи илми ҳадис, имом, ҳофиз, шайхулислом.

## Тарҷумаи ҳол
Номи пурра: Абу Муҳаммад Абдуллоҳ ибни Абдураҳмон ибни Фадл ибни Баҳром Доримӣ Тамимӣ Самарқандӣ аз Бани Дорим ибни Молик ибни Ҳанзала ибни Зайд Манот ибни Тамим .

Доримӣ дар Самарқанд таваллуд шуда, дар бисёре аз марказҳои афкори мусулмонӣ, аз қабили Хуросон, Шом, Ироқ, Миср, Ҳиҷоз ва ғайра таълим гирифта аст. Ӯ аз садҳо уламои мусулмон дарс гирифта, аз Надр ибни Шомӣ, Ваҳб ибни Ҷарир, Абунуъайми Исфаҳонӣ ва бисёр дигарон ҳадис ривоят кардааст.

Доримӣ ба шарофати дониши амиқи худ олими машҳури ҷаҳони ислом гардид ва бисёре аз уламои бонуфузи он замон, аз ҷумла Муслим ибни Ҳаҷҷоҷ, Абуисо Муҳаммади Тирмизӣ, Абу Довуд, Баззор, Абу Зура Розӣ, Абу Ҳотим Розӣ, Имом Разӣ, Имом Аҳмадибн, Аҳмад ибни Ҳанбал, Абу-Исо Тирмизӣ, Абу Довуд, Баззор, Имом Розӣ, Имом Розӣ- Самарқандӣ ва дигар имомони бузурги уммати мусалмон.

Доримӣ дар рӯзи Тарвия дар ҳафтоду ҳафтсолагӣ дар Масқат даргузашт ва рӯзи ҷумъа, рӯзи Арафо ба хок супурда шуд.

## Эҷодиёт

* «Тафсири Қуръони Карим»
* «Сунани Доримӣ» («Муснади Доримӣ»)

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 
* 
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 869
Гурӯҳ:Даргузаштагони 17 ноябр
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Самарқанд
Гурӯҳ:Зодагони соли 797
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Сурайё Ҳасансултон

**Сурайё Ҳасансултон** (*Сурайё Ҳакимова*; ) — адиб,  ва и тоҷик, номзади илмҳои филология (2010). Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2008) ва узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2020).

## Зиндагинома
Сурайё Ҳакимова (Ҳасансултон) 8 майи соли 1980 дар деҳаи Карақчикуми ноҳияи Конибодом ба дунё омадааст. Таҳсили ибтидоиро дар мактаби деҳааш гирифта, соли 1997 ба шуъбаи рӯзноманигории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд дохил шуда, дар соли 2002 онҷоро хатм кардааст.

## Рӯзноманигорӣ
Ӯ аз соли 2004 фаъолияти рӯзноманигориро дар рӯзномаи «Ҳақиқати Суғд» оғоз карда, дар ин ҷо то ба мақоми муовини сармуҳаррир расидааст. Мақолаҳо ва таҳлилҳои ӯ дар рӯзномаҳои «Корвони умед» ва «Ҳақиқати Суғд» нашр мешаванд. Аз соли 2008 аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон мебошад.

## Фаъолияти илмӣ
Баъди хатми донишгоҳ соли 2002 ба шуъбаи аспирантураи ҳамин донишгоҳ дохил шуда, бо роҳбарии профессор Матлуба Хоҷаева дар мавзӯъи «Вижагиҳои иҷтимоии шеъри муосири тоҷикӣ» ба таҳқиқи илмӣ шурӯъ мекунад. Худи ҳамон сол муаллими кафедраи журналистика ва назарияи тарҷума мешавад. Соли 2010 рисолаи номзадии хешро дифоъ кардааст.

## Бозигарӣ дар филм
Сурайё Ҳакимова дар филми «Тангно» (Суғдсинамо, 2017) яке аз нақшҳои асосӣ (Розия, модари Армон)-ро бозидааст.

## Таълифот
Сурайё Ҳасансултон муаллифи чандин китоби адабӣ ва илмӣ мебошад, аз ҷумла:
* «Даричаи умед» (маҷмӯъаи шеърҳо, 2010),
* «Шеър, ҳунар ва иҷтимоъ» (таҳқиқот, 2018),
* «Даст ба дасти орзу» (маҷмӯъаи шеърҳо, 2019),
* «Хаёли обии Сайҳун» (маҷмӯъаи шеърҳо, 2020),
* «Чиҳил дарси Камол» (мухаммасҳо бар ғазалҳои Камоли Хуҷандӣ, 2020),
* «Гӯшвори гелос» (маҷмӯъаи шеърҳои кӯтоҳ, 2021),
* «Валси сапеди офтоб» (маҷмӯъаи шеърҳо, 2022),
* «Ҳақиқат аз равзанаи замон» (пажӯҳиш дар бораи нақши рӯзномаи «Ҳақиқати Суғд», 2022),
* «Зане, ки бо раҳи хуршед меояд» (маҷмӯъаи шеърҳо, 2025).

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон «Падида» (2015);
* Ҷоизаи журналистони вилояти Суғд ба номи Ҳоҷӣ Содиқ (2021).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология
Муҳаддис

**Муҳаддис** () — шахсест, ки барои омӯхтан, ҷамъоварӣ ва тафсири ҳадисҳо, гуфтаҳо, амалҳо ва ризоияти паёмбар Муҳаммад (с)-ро ҷамъоварӣ намудааст.

## Фаъолият
Муҳаддис гуфтаҳои паёмбар Муҳаммад (ҳадис)-ро ҷамъоварӣ намуда, саҳеҳ будани силсилаи рисолаҳои онҳоро тафтиш намуда, вазъеро, ки паёми муайян ба онҳо расидааст, равшанӣ андохтанд.

## Муҳаддисони барҷаста
* Имом Бухорӣ
* Муслим ибни Ҳаҷҷоҷ
* Абубакри Байҳақӣ
* Аҳмад ибни Ҳанбал
* Ибни Моҷа
* Абуисо Муҳаммади Тирмизӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Ализаде А. А. Мухаддис // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 586. — . (CC BY-SA 3.0)

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Муҳаддисон
Гурӯҳ:Рӯҳоният дар ислом
Суҳур

[мини|300x300пкс| Намунаи сухури [Урдун]]
**Саҳарӣ** ё **суҳур** () — вақти пеш аз дамидани субҳ, ки мусалмонон дар моҳи Рамазон барои рӯзагирӣ охирин бор хӯрок хӯрда метавонанд, саҳарӣ, саҳархӯрӣ, суҳур аст.

## Вақт
Хӯрок пеш аз намози бомдод (пеш аз субҳ) хурдан мешавад .

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Рамазон
Комплекс (равоншиносӣ)

**Комплекс** ( — (пайванд, пайвастагӣ)) – дар равоншиносӣ мафҳуме, ки “маҷмӯи аз ҷиҳати эҳсосӣ пурборшудаи ғояҳо, ангезишҳо ва муносибатҳоеро, ки дар бешуурӣ ташаккул ёфтааст (ё ба он фишор оварда шудаанд) ифода мекунад, ки ба инкишоф ва фаъолияти равонӣ, шахсият ва рафтори инсон таъсири назаррас мерасонад”. Муаррифии Карл Густав Юнг.

## Тавсиф
рост|мини|250x250пкс
Тавсиф ба психоанализ аз ҷониби Карл Густав Юнг ворид карда шудааст. Зигмунд Фрейд ҳанӯз пеш аз ӯ комплексро ҳамчун «гурӯҳи ақидаҳое, ки бо як аффект ба ҳам мепайвандад» тавсиф мекард, аммо вай, аз афташ, ба ин тарз *таърифи* комплекси равониро надодааст ва барои ворид намудани мафҳуми нав кӯшиш накардааст, балки мафҳуми муайяни комплексро умуман истифода кардааст.

Дар маънои ҳаррӯза мафҳуми комплекси равонӣ дорои мазмуни манфӣ буда, барои тавсифи «ҷойи дард» дар рӯҳияи шахс истифода мешавад, ки ламс метавонад рафтори номуносиб, аз қабили зӯроварӣ ё дамдӯзӣ ба вуҷуд орад.  Инчунин, мафҳуми комплекс аксар вақт ҳамчун синоними комплекси пастсифат қабул карда мешавад. Бояд фаҳмид, ки мафҳуми дар илм истифодашаванда хеле васеътар аст - дар атрофи ҳама гуна аффект, аз ҷумла аксуламалҳои марбут ба ин комплекс низ мусбат хоҳанд буд, як комплекс ташкил кардан мумкин аст.  Ҳамчун мисол, мо метавонем аксуламалҳои шахси ошиқро ба ҳама чизҳое, ки ба объекти муҳаббати ӯ алоқаманданд, оварда метавонем - ин ҳам мураккаб аст.  Пайдо шудани коннотатсияи манфӣ метавонад аз он сабаб бошад, ки аксари одамон психологияро танҳо бо ҳалли мушкилоти равонӣ алоқаманд мекунанд.

## Комплексҳои мушаххас
Дар доираи психоанализ якчанд комплексҳои хоси умумӣ (ё ҳадди ақал васеъ пахншуда) тавсиф карда шудаанд, ки дар асоси онҳо тавсиф ё тафсири баъзе равандҳои равонӣ ва аксуламалҳои рафтор қулай аст. Ба онҳо комплекси ба таври васеъ маълумшудаи Эдип, комплекси пастӣ, комплекси бартарӣ ва комплекси камтар маълуми Электра, комплекси кастратчсия, комплекси мардонагӣ ва ғайра дохил мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Комплексҳо
Мусофир

**Мусофир** () — шахсе, ки дар роҳ аст, масофаи тӯлониеро тай намудааст. Мусофир шахсест масофаи тақрибан 90 километрро аз канори маҳаллаи худ тай кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ализаде А. А. Мусафир // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 563. — . (CC BY-SA 3.0)
* 
* 

Гурӯҳ:Саёҳат
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Ҷ. К. Симмонс

**Ҷонатан Кимбл Симмонс** (), маъруф бо номи **Ҷ.К.** , тав. 9 январи 1955, Детройт, Мичиган, ИМА) — ҳунарпешаи  синамо ва телевизиони амрикоӣ. Ӯ бештар бо нақшҳои худ ҳамчун *Доктор Шкода* дар бораи Қонун ва Тартиб, *нео-насист Шиллингер* дар драмаи зиндони HBO «Оз», Ҷ. Ҷона Ҷеймсон дар силсила филмҳои «Одам-анкабут», Омни-Мэн дар силсилафилми аниматсионии "Invincible" ва вайронгар Газ Панкейк дар филми бародарон Коэн "The Ladykillers" маъруф аст . Вай ҷоизаҳои сершумор, аз ҷумла Глобуси тиллоӣ, *[[BAFTA]]* ва Оскарро барои нақши худ ҳамчун барандаи золим дар драмаи равонии "Whiplash" (2014) соҳиб шудааст.

## Зиндагинома
Симмонс дар соли 1955 дар оилаи профессори коллеҷ Доналд Симмонс ва Патрисия Кимбл таваллуд шудааст, ҳамсарон ду фарзанди дигар низ доштанд. Пас аз хатми мактаби миёна, Ҷонатан ба Донишгоҳи Монтана дохил шуд. Илова бар ин, Симмонс муддати тӯлонӣ дар театр кор карда, дар намоишномаҳои "Бачаҳо ва лӯхтакҳо" ва "Carousel" иштирок кардааст.

Дар солҳои 1990-ум, Симмонс ба фаъолият дар телевизион оғоз кард. Ӯ пас аз нақши *доктор Шкода*, равонпизишки полис, ки дар сериали телевизионии "Қонун ва тартибот" ва як маҳбуси неонасистӣ дар драмаи зиндонии "Оз" баромад кардааст, шӯҳрат пайдо кард.

Симмонс инчунин дар тамоми силсилаи филмҳои «Одам-анкабут» нақш бозидааст, ки дар он *Ҷ.* *Ҷона Ҷеймсонро* бозидааст.

Ниҳоят, овози Симмонс ба зард аз M&M аз силсилатаблиғоти машҳур дар бораи ду ширинӣ дода шуд.

Ҷон дар бозии видеоии *Command &amp;amp; Conquer: Red Alert 3*  раисиҷумҳури зиддикоммунистӣ Ҳовард Акерман, муассиси Aperture Science ва президент Кэйв Ҷонсонро дар бозии видеоии *Portal 2* ва чанд персонаж дар ситкоми аниматсионӣ «The Simpsons»-ро нақш бозидааст.

Дар соли 2014 дар драмаи равонии "Whiplash" нақши дирижёри оркестри деспотиро бозидааст. Кори Симмонс ҷоизаҳои сершумор ва баҳои баландро аз ҷониби мунаққидони синамо дарёфт кардааст, ки онро яке аз қавитарин асарҳо дар фаъолияти тӯлонии ӯ медонистанд.

Дар солҳои 2015-2016 ӯ дар филми аниматсионии "Gravity Falls"-и Стэнфорд Пайнсро садо дод. Аз соли 2017 дар сериали телевизионии "Дар тарафи дигар" нақши асосиро бозидааст.

## Ҳаёти шахсӣ
Аз соли 1996 ӯ бо Мишел Шумахер издивоҷ кардааст, ки аз ӯ як духтар Оливия ва як писар Ҷо дорад.

## Филмнома
### Синамо

### Телевизион

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX
Гурӯҳ:Садопешамардони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри ИМА
Ибни Нафис

**Абулҳасан Алоуддин Алӣ ибни Абилҳазми Қурайшӣ**, мулаққаб ба **Ибни Нафис** (); 1210, Димишқ — 1288, Қоҳира) — табиб ва донишманди салтанати Мамлукҳои Миср аз Сурия.

## Зиндагинома
Илми тибро дар назди Муҳаззабуддин ном табиб омӯхтааст. Дар илмҳои забон, ҳадис ва фиқҳ ҳам забардаст будааст. Фаъолияти тиббии Ибни Нафис аз кор дар донишкадаи «Бемористони нурӣ»-и Димишқ оғоз мегардад, сипас рӯ ба Қоҳира оварда, роҳбарии Бемористони мансуриро бар уҳда мегирад ва ҳамзамон дар вазифаи устодии мадрасаи тиббии он фаъолият менамояд. Аз осори тиббии ӯ «Муҷазу-л-Қонун», «Шарҳу куллиёти-л-Қонун» ва «аш-Шомил фӣ-с-синоати-т-тиббия»-ро метавон ном бурд. Ибни Нафис аз пайравони эҷодкори Ибни Сино ва яке аз шореҳони бозаковати «ал-Қонун фӣ-т-тиб» мебошад. Ӯ дар натиҷаи омӯзиш ва таҳқиқу баррасии осори тиббии Абуалии Сино соли 1242 даври хурди гардиши хунро тавсиф кардааст (ҳоло онро ба табиби испанӣ М. Сервето нисбат медиҳанд). Бино ба гуфтаи Ибни Нафис хун аз меъдачаи рости дил ба шуш рафта, дар он ҷо аз моддаи хоссае, ки дар таркиби ҳаво мавҷуд аст, ғанӣ мегардад. Сипас ба даҳлези чапи дил гузашта, ба «рӯҳи ҳаёт» табдил меёбад. Ибни Нафис беш аз 150 асбоби ҷарроҳиро кашф ва дар соҳаи ҷарроҳӣ истифода кардани усули доғмони (каутеризатсия)-ро таҳқиқ кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Муқаррабун

мини| Муҳаммад ва фариштагони Мукаррабун. (Зиндагии Паёмбар, 1595)
**Муқаррабун** (  ё **мақрибун** — чор фариштаи олитарин: Ҷабраил, Микоил, Азроил ва Исрофил. Онҳо дар муқоиса бо дигар фариштагон ба Аллоҳ наздиктаранд.

Муқаррабун дар 172 ояти сураи Нисо зикр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Фариштагон дар ислом
Минбар

[мини|Минбар дар масҷиди Умавиён ([Димишқ)]]
**Минбар** ( ) ё **мимбар** — минбар дар масҷиди ҷомеъ, ки имом аз он хутбаи ҷумъа мехонад. Дар тарафи рости меҳроб ҷойгир шудааст.

## Таърих
[мини| Минбар дар масҷиди Шаҳзода ([Истанбул)]]
Аввалин минбаре, ки аз он хутба гуфта шуд, танаи буридаи дарахти хурмо дар масҷиди Мадина буд. Бино ба ривояти Саҳеҳи Бухорӣ, минбарро дуредгари ғулом сохтааст . Солҳои 628-629 Муҳаммад (с) минбари наверо насб кард, ки аз чӯб сохта шуда, аз ду зина ва нишастгоҳ иборат буд. Ин минбарро се хулафои рошидин аввал низ истифода кардаанд. Аз асри IX минбар шакли минбари баландеро гирифт, ки соябони чубин дошт. Соли 1256 ҳангоми сӯхтор дар масҷиди Мадина минбари он хароб шуд. Ҳоло дар ин масҷид минбаре мавҷуд аст, ки бо фармони Султон Муроди III-и турк сохта шудааст .

Аввалин минбаре, ки дар беруни масҷиди Мадина гузошта шудааст, дар масҷиди Амра (Миср) ҷойгир аст.

## Вазифаи минбар
Дар намози ҷумъа имом барои гуфтани хутба ба минбар мебарояд. Дар ин лаҳза ҳамаи сӯҳбатҳо дар масҷид қатъ мегардад ва муъминон таваҷҷӯҳи худро ба хутба ҷалб мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ализаде А. А. Минбар // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — . (CC BY-SA 3.0)
* 
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Меъмории масҷид
Муҳаббат

**Муҳаббат** () — меҳр, дӯстдорӣ, нағздидан; ишқ.

## Муҳаббат ба Худо
Дӯстдори яке аз ибодатҳои Аллоҳ аст, пас мусулмони муъмин воҷиб аст, ки пеш аз ҳама Аллоҳро дӯст дорад. Илова бар ин, ҳар як мусалмон вазифадор аст, ҳамаи одамонеро, ки аз ҷониби Худо писанд аст, дӯст дорад. Агар ишқ ба зану фарзанд инсонро ба дурӣ аз фармудаҳои Худо водор накунад, ин гуноҳ ҳисоб намешавад .

Мафҳуми муҳаббати мутақобилаи Худо ва инсон дар ояти Қуръон омадааст: «Аллоҳдумеро биёварад, ки онҳоро дӯст медорад ва Ӯро дӯст доранд...». Баъзе суфиён иддао доранд, ки маҳз муҳаббате, ки аз ҷониби Худо дода шудааст, боиси офариниши олам шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ализаде А. А. Махаббат // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 123. — . (CC BY-SA 3.0)

Гурӯҳ:Муҳаббат
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Таврот (дар ислом)

**Таврот** () — китоби Муқаддас дар ислом, ки аз ҷониби Аллоҳ ба Мусо алайҳиссалом нозил шудааст. Пас аз нозил шудани Қуръон муқаррароти диние, ки дар Таврот мавҷуд буданд, аз ҷониби Аллоҳ комилан инкор карда шуд.

## Тавсиф

## Эзоҳ

## Адабиёт
**ба забони русӣ**
* Ализаде А. А. Таура // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 765. — . (CC BY-SA 3.0)
* Пиотровский М.Б. ат-Таура // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 231-232. — 315 с. — 50 000 экз. — .

**бо забонҳои дигар**
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Дастхатҳои исломӣ
Ибни Нуботаи Мисрӣ

**Ибни Нуботаи Мисрӣ** (; 1287—1366, Қоҳира) — и араб.

## Зиндагинома
Аз оилаи аъён. Дар Миср таҳсил кардааст. Девони шоир, ки дорои шеърҳои лирикӣ ва мадҳист, боқӣ мондааст. Ӯ дар китоби «Сарҳа-л-уюн фӣ шарҳи рисолати Ибни Зайдун» зиндагиномаи шоирони барҷастаи тоисломӣ ва солҳои аввали исломро зикр кардааст. Аз ӯ ҳамчунин рисолаи дигаре боқӣ мондааст, ки дар боби услуби тарассул баҳс мекунад. Ӯ яке аз шоирони намоёни давраи худ буд ва бисёре аз ҳамзамононаш ба ӯ пайравӣ кардаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Нуботаи Саъдӣ

**Ибни Нуботаи Саъдӣ** (; 938, Бағдод — 1015, ҳамон ҷо) — и араб.

## Зиндагинома
Дар Ҳалаб иқомат доштааст. Шаҳр ба шаҳр гашта, амирону вазирон ва бузургони он замонро мадҳ мекардааст. Тариқаи назмаш тақлидӣ буда, ба қоидаҳои балоғат, баёну бадеъ зиёд такя мекардааст. Девонаш ба табъ расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Нуботаи Форуқӣ

**Ибни Нуботаи Форуқӣ** (; 946, Диёрбакр— 984, ҳамон ҷо) — и араб.

## Зиндагинома
Дар назди машҳуртарин шоир ва мутафаккири он замон Мутанаббӣ дониши адабӣ омӯхтааст. Дар Ҳалаб ҳамчун шоир ва хатиб шуҳрат меёбад. Хутбаҳояш дар боби ҷиҳоди ҳокими он вақт Сайфуддавла бар зидди набатиҳо суруда шудаанд. Яке аз сабабҳои шуҳрати ӯ он будааст, ки дар хутбаҳояш ибораҳои мусаҷҷаи кӯтоҳро истифода карда, аз Қуръон моҳирона иқтибос меовардааст. Девонаш ба табъ расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Нуҷайм

**Зайнуддин ибни Иброҳим ибни Муҳаммади Ҳанафӣ**, машҳур ба **Ибни Нуҷайми Ҳанафӣ** (; 1520, Қоҳира — 1563, ҳамон ҷо) — фақеҳи бузурги ҳанафӣ ва муфтии диёри Миср.

## Зиндагинома
Ибни Нуҷайм дар Қоҳира назди шайхҳо ва олимони бузурги рӯзгори худ ба таҳсили улуми динӣ пардохт ва дар он улум саромади фуқаҳои замон гашт. Фиқҳ, забони арабӣ ва дигар улуми ақлиро назди Аминуддин ибни Абдулъоли Ҳанафӣ, Абулфайзи Суламӣ, Ибни Қутлубуғо, Шарафуддини Билқинӣ, Шиҳобуддин ибни Шалабӣ ва дигарон фаро гирифт. Фиқҳи ҳанафӣ муҳимтарин мавзӯи омӯзиш, таҳқиқ, тадрис ва фатвои ӯро ташкил медод.

Ибни Нуҷайм ба тасаввуф низ гароиш дошт ва тариқатро аз Сулаймони Ҳузайрӣ омӯхт. Бо Абдулваҳҳоби Шаъронӣ муддатҳо баҳсҳои илмӣ ва робитаи наздик дошт. Шаъронӣ дар «Табақот»-и худ дар бораи ӯ гуфтааст: «Ибни Нуҷайм олим ва зоҳид буд, фуқарои суфия ҳама бар адаб ва ҷалолати ӯ иҷмоъ доранд ва касе аз эътироф ба мақоми ӯ тахаллуф наварзад, ҷуз он, ки аҳли ҳасад бошад ё ба мақоми ӯ ҷоҳил». Ибни Нуҷайм дар замони худ марҷаи фатвои ҳанафиён буд ва осораш аз сарчашмаҳои муҳимми фиқҳи ҳанафӣ ба шумор мерафтанд.

Ибни Нуҷайм дар риштаҳои мухталифи улуми динӣ осори бисёре таълиф кардааст, ки «ал-Ашбоҳ ва-н-назоир» (дар усули фиқҳ), «ал-Баҳру-р-роиқ, Шарҳу Канзи-д-дақоиқ» (дар фурӯи фиқҳи ҳанафӣ), «Фатҳу-л-Ғаффор фӣ шарҳи-л-Манор», «ал-Фавоиду-з-зайния» (дар фиқҳи ҳанафӣ), «ар-Расоилу-з-зайния фӣ мазҳаби-л-ҳанафия» (иборат аз 41 рисола дар масоили фиқҳӣ), «ал-Фатова-з-зайния», «Луббу-л-усул фӣ Таҳрири-л-усул»-и Ибни Ҳумом, «Таълиқу-л-анвор ало усули-л-Манори Насафӣ», «ас-Сиёсату-ш-шаръия», «Шарҳу Ҷомеи-л-фусулайн» ва «Каффорату савми-ш-шайхи-л-фонӣ» аз ҷумлаи осори ӯянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ибни Обидин

**Муҳаммадамин ибни Умар ибни Абдулазизи Димишқӣ**, маъруф ба **Ибни Обидин** (; 1784, Димишқ — 1836, ҳамон ҷо) — олими мутабаҳҳир, фақеҳи Шом ва пешвои ҳанафиён.

## Зиндагинома
Ибни Обидин пас аз ҳифзи Қуръон дар хурдсолӣ, назди шайхулқуррои Димишқ Саъиди Ҳамавӣ аҳкоми таҷвид, қироат ва фиқҳи шофеиро омӯхт. Пас аз он назди Муҳаммад Солимии Омирӣ илмҳои ҳадис, тафсир, мантиқ ва фиқҳи ҳанафиро фаро гирифт. Баъд бо таҳқиқоти илмӣ дар ин риштаҳо ба андозае пешрафт кард, ки дар фатво бар мазҳаби ҳанафӣ ба ӯ муроҷиат мекарданд. Таҳқиқоти вай дар замони ҳаёташ дар Шом ва дигар сарзаминҳои исломӣ, бахусус дар маркази Хилофати усмонӣ — Истанбул, мунташир шуд ва ӯ назди олимони замони худ ба Хотимату-л-муҳаққиқин ё Муҳаққиқи Шомӣ маъруф гардид. Аз муваффақиятҳои Ибни Обидин дар таҳқиқоташ огоҳии ӯ аз далелҳо ва масъалаҳои аҳком дар мазҳабҳои дигари исломӣ буд.

## Таълифот
Ибни Обидин дар риштаҳои гуногуни улуми шариат (фиқҳ, усули фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ.) ҳудуди 50 асар таълиф кардааст. Машҳуртарин асари ӯ «Радду-л-муҳтор ала-д-Дурри-л-мухтор», маъруф ба «Ҳошияи Ибни Обидин», дар фиқҳи ҳанафӣ аст. «ал-Уқуду-д-дуррия фӣ танқеҳи-л-Фатова-л-ҳомидия», «ар-Раҳиқу-л-махтум» дар фароиз, «Насамоту-л-асҳор ало шарҳи-л-Манор» дар усули фиқҳ, «Уқуду-л-лаолӣ фӣ-л-асониди-л-аволӣ», «Рафъу-л-анзор ан мо аврадаҳу-л-Ҳалабӣ ала-д-Дурри-л-мухтор», «Ҳошиятун ала-л-Мутаввал» дар балоғат, «Ҳошиятун ало тафсири-л-Байзовӣ» ва «Маҷмӯату-р-расоил» (дар 2 ҷилд) аз ҷумлаи осори ӯянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Забур

**Забур** () — китоби Муқаддас дар ислом аст, ки ба пайғамбари яҳудӣ Довуд нозил шудааст. Пас аз нозил шудани Қуръон, муқаррароти диние, ки дар Забур буд аз ҷониби Аллоҳ комилан инкор карда шуд. Китоб дар Қуръон зикр шудааст.

## Тавсиф
Дар ислом Забур дуввумин китобе ҳисобида мешавад, ки Аллоҳ пас аз Таврот нозил кардааст. Забур аз нигоҳи ҳаҷм хурдтарин китоби илоҳӣ аст. Бар хилофи Таврот ва Қуръон, Забур дастурҳои нави динӣ надорад .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
**ба забони русӣ**
* Ализаде А. А. Забур // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 257. — . (CC BY-SA 3.0)

**бо забонҳои дигар**
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Дастхатҳои исломӣ
Ибни Наҷҷор

**Ибни Наҷҷор** (), **Абуабдуллоҳ Муҳиббуддин Муҳаммад ибни Маҳмуд… ибни Маҳосин** () — , муҳаддис, риҷолшинос ва адиби шофеӣ.

## Зиндагинома
Илмҳои маъмули рӯзгорро нахуст дар мадрасаи Низомияи Бағдод, сипас аз Ибни Ҷавзӣ, Абдулваҳҳоб ибни Сукайнаи Бағдодӣ ва Зокир ибни Комили Хаффоф омӯхт. Соли 1211 дар Макка ва муддате дар Мадина ҳадис шунид. Соли 1212 дар Шом назди Абулюмни Киндӣ (фавт 1217) ба таҳсили илм пардохт. Дар Ҳалаб низ каме диранг карда, ҳангоми бозгашт ба Бағдод аз шайхҳои Ҳаррон, Мавасил, Тикрит ва дигар манотиқи Ироқ ҳадис шунид. Ибни Наҷҷор барои такмили илм ба Ҳамадон, Исфаҳон ва сипас ба Хуросон рафт. Дар Нишопур аз донишмандоне чун Муайяд ибни Муҳаммади Тӯсӣ ва дар Марв аз Абдурраҳим фарзанди Абдулкарими Самъонӣ баҳраҳо ҷуст. Ҳангоми бозгашт ба Бағдод дар Бастом, Домғон, Рай, Сова, Ҳамадон ва дигар шаҳрҳо ҳадис омӯхт ва дониши худро такмил дод. Соли 1224 ба Миср рафт ва аз илми шайхҳои он ҷо ва Искандария баҳравар шуд. Дар Миср мавриди эҳтироми султон Комили Айюбӣ (ҳукмронӣ 1218—1238) қарор гирифт. Ибни Наҷҷор ба ирфон ҳам гароиш дошт ва аз маҳзари орифон Ибни Арабӣ ва Шиҳобуддини Суҳравардӣ истифода кардааст. Ӯ шеър низ месуруд. Ибни Наҷҷор охири умри худро дар Бағдод ба таълиф ва тадрис гузаронд. Пас аз таъсиси мадрасаи Мустансирия (1233) дар он ҷо ба тадрис машғул шуд. Муҳимтарин таълифи Ибни Наҷҷор «Зайлу Таърихи Бағдод» буда, он такмилаест бар китоби «Таърихи Бағдод»-и Хатиби Бағдодӣ. Китоб фарогири маълумоти арзишмандест дар бораи шарҳи аҳволи халифаҳо, вазирон, қозиён, фақеҳон, муҳаддисон, хатибон, шоирон, адибон, пизишкон ва суфиёне, ки дар Бағдод мезистанд ё ба он ҷо омада буданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Марҳилаи наворбардорӣ

[мини|350x350пкс| Наворбардории "Les Miserables" дар [Гринвич (ноҳияи таърихӣ)|Гринвич, 2012]]

**Марҳилаи наворбардорӣ** — одатан пайванди марҳилаи омодагӣ ва давраи коркард ва оҳангсозӣ дар истеҳсоли филм аст.

Ин марҳилаи муҳимтарин ва гаронбаҳои тавлиди филм аст. Буҷаи филм аз муваффақият ва давомнокии он вобаста аст ва аз ин рӯ, ба наворгирӣ нақшаи хеле дақиқ ва муносибати ҳаматарафаро талаб мекунад. Дар кинематографияи касбӣ филмҳои пурраметражи бадеӣ ба навор гирифта мешаванд, ки он вобаста ба миқёс ва мураккабии маводи ба навор гирифташаванда даҳҳо ва ҳатто садҳо нафар коргаронро дарбар мегирад ва ташкили дурусти наворбардорӣ ва бодиққат, сари вақт тартиб додани нақшаи онҳо имкон медиҳад, ки муҳлати ба навор гирифтан ба дараҷаи камтарин кам карда шавад. Дар вақти ба нақша гирифтани кинофилм бояд муътадил гузарад, ба он муваффақ шудан лозим аст, ки он ба бекористии гурӯҳи наворгирандагон роҳ надиҳад.

## Технологияҳои муосир
Бо паҳн шудани технологияҳои рақамӣ, раванди истеҳсоли филм аз раванди истеҳсоли филми классикӣ фарқ мекунад ва маҷмӯи гуногуни усулҳои кори оптикӣ ва рақамиро ифода мекунад. Баъзе марҳилаҳои технологӣ мавҷудияти худро тамоман қатъ карданд ё иваз карда шуданд. Имрӯз ягон филм бо истифода аз усулҳои махсуси филм ё рақамии истеҳсолӣ офарида намешавад. Дар амал давраи таҳриркунӣ ва тонизатсия бо ёрии компютерҳо анҷом дода мешавад.

## Адабиёт

* 

* «Истехсоли фильм. Маҷмӯаи системавии санадҳои меъёрӣ ва дастурҳои идоравӣ. ДСП» Москва, мод, 1973
* Ю. А Кравцов «Хулосаи назарияи кино. 2006»
* Дэвид К. Ирвинг ва Питер В. Реа "Таҳия ва коргардонии филмҳо ва видеоҳои кӯтоҳ" Москва, GITR, 2008
* Барнвелл Ҷ. "Асосҳои бунёдии истеҳсоли филм" Москва, Tride-cooking, 2010
* «Низомномаи ягона дар бораи гурухи кино оид ба истехсоли фильмхои бадей ва хукуку ухдадорихои хайати асосии он» Москва, Госкиноиздат, соли 1947.
* «Дастур оид ба истехсоли фильмхои бадей» Москва, Искусство, 1958

## Эзоҳ
Силсилаи мақолаҳо аз маҷаллаи "Маркетинг ва реклама" дар бораи таблиғи филмҳо дар Интернет 
Гурӯҳ:Филмсозӣ
Гурӯҳ:Санъати филм
Садриддин Шамсиддинзода

**Садриддин Шамсиддинзода** (*Шамсиддинов Садриддин Зайниддинович*; зод. 28 феврали 1967, ноҳияи Восеъ) — и тоҷик, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. Корманди шоистаи Тоҷикистон (2023).

## Зиндагинома
Садриддин Шамсиддинзода 28 феврали соли 1967 дар ноҳияи Восеъи вилояти Кӯлоб дар хонадони тоҷик ба дунё омадааст. Ӯ соли 1974 ба таҳсил дар мактаби миёнаи № 3-и ноҳияи Восеъ оғоз намуда, онро соли 1984 хатм кардааст. Дар солҳои 1984—1985 дар омӯзишгоҳи № 67 шаҳри Душанбе таҳсил намуда, ихтисоси «кафшергари барқӣ» -ро бо дипломи аъло гирифтааст.

Баъди хатми омӯзишгоҳ, аз августи 1985 то сентябри 1986 дар трести «Душанбемонолитстрой» фаъолият намуда, дар сохтмони биноҳои 12-ошёна дар пойтахти Тоҷикистон иштирок кардааст.

### Таҳсил ва хидмат дар артиш
Соли 1986 ба факултети филологияи тоҷикии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, кафедраи журналистика ва тарҷума, дохил шуд. Дар солҳои 1987—1989 дар Қувваҳои ҳарбии ҳавоии Иттиҳоди Шӯравӣ дар қаламрави Беларусия хизмати ҳарбиро адо карда, баъдан таҳсилро идома дода, соли 1993 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм намудааст.

## Корнома
Аз соли 1993 то октябри 1996 дар идораи барномаҳои иттилоотии Радиои Тоҷикистон кор кардааст. Дар солҳои 1996—2003 дар редаксияҳои барномаҳои «Ахбор» ва «Субҳ», инчунин дар бахшҳои сиёсӣ ва иқтисодии Телевизиони Тоҷикистон фаъолият дошт. Дар ин давра, ӯ вазифаҳои роҳбари шуъбаи хабарнигорони минтақавӣ, муовини аввали сармуҳаррир ва сармуҳаррирро бар уҳда дошт.

Аз моҳи декабри 2003 то апрели 2005 ҳамчун мушовири калони хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Соли 2005 ба вазифаи директори «Шабакаи аввал»-и Телевизиони Тоҷикистон таъйин гардида, то 6 феврали соли 2008 дар ин мансаб кор кард.

Аз соли 2008 то 2015 директори Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар», муовини раиси Кумитаи телевизион ва радиои нахди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикстон ва дар солҳои 2017—2025 Директори **Муассисаи давлатии «Ҷаҳоннамо**» буд.

Садриддин Шамсиддинзода 21 январи соли 2025 директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» таъйин шудааст.

## Унвону ҷоизаҳо
* Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон;
* Аълочии матбуоти Тоҷикистон;
* Ҷоизаи журналистии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ;

* Медали «Хидмати шоиста»;
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (2023).

## Эзоҳ
Қино

**Қино**  ( &#x200E; , ) — шаҳри калонтарин ва маркази маъмурии вилояти Қино, Миср. Дар водии дарёи Нил, тақрибан 70 км шимолтар аз Уқсур ҷойгир аст. Аҳолӣ 206, 831 нафар (2006).

Дар давраи юнони румӣ шаҳр бо номи *Каине*, Каинеполис  ( — *Шаҳри нав*) ва ҳамчун *Максимианополис* ()   машҳур буд. Шаҳри таърихии Дандара дар соҳили рости дарёи Нил ҷойгир аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Миср
Вилояти Уқсур

**Вилояти Уқсур** () — музофот дар Ҷумҳурии Мисри Араб. Маркази маъмурӣ — шаҳри Уқсур мебошад. Дар ҷануби кишвар, дар водии Нил, 185 км шимолтар аз Асвон ва 50 км ҷануби Қино ҷойгир аст. Дар шимол бо Вилояти Қино ва дар ҷануб бо Вилояти Асвон ҳамсарҳад аст. Майдони: 2,960 км².

## Таърих
Соли 2009 тавассути ҷудо кардани якчанд ноҳияҳо аз вилояти  иношкил шудааст.

## Иқтисод
Иқтисодиёт комилан ба туризм асос ёфтааст.

## Ҷойҳои тамошобоб
Дар байни ҷозибаҳои асосӣ — маъбадҳои Уқсур, Карнак, Водии Подшоҳон, Водии Маликаҳо ва ғайра мебошанд.

## Пайвандҳо
* Вебсайти расмӣ   Архивная копия

Гурӯҳ:Муҳафазоти Миср
Дандара

**Дандара**  (  қибтӣ. ⲛⲓⲧⲉⲛⲧⲱⲣⲓ, «*сукунати олиҳа (Хатҳор)»*  ;  ; **Дендера**  ) — шаҳрест дар Миср дар соҳили ғарбии дарёи Нил, 5 километр аз Қино дар соҳили муқобил; 60 км аз Уқсур воқеъ аст.

## Таърих
Қабристони қадимие, ки дар назди деворҳои маъбади Хатхор ҷойгир аст, аз истиқомати ин минтақа ҳатто дар давраи пеш аз династӣ шаҳодат медиҳад. Мастабҳои салтанати қадим ва давраи якуми миёна бо навиштаҷоти иероглифӣ хеле зинат ёфтаанд ва манбаи муҳими маълумот мебошанд. Дигар дафнҳо ба давраҳои Рум ва Птолемей рост меоянд.

Дар Мисри Қадим ин минтақа бо номи Иу*нет* маълум буд  . Дар давраи эллинизм, Тентира  пойтахти VI (Тентира) Мисри Боло буд. Мардуми қадим боварӣ доштанд, ки номи шаҳрро худи олиҳаи Хатхор гузоштааст, ки дар ин қисматҳо ӯро эҳтиром мекарданд. Бо вуҷуди ин, рамзи расмии шаҳр ҳамчун тимсоҳ дар бисёр шаҳрҳои дигари Миср ба ҳисоб мерафт.

Шаҳри Дандара номи муосири худро дар давраи охири ҳукмронии усмонӣ гирифтааст.

## Маҷмааи маъбад
Маҷмааи дарозиаш 79 м аз регсанг сохта шудааст ва майдонаш тақрибан 20 метрро дар бар мегирад. 40.000 метри мураббаъ буда, бо девори хиштӣ иҳота шудааст. Сохтмони маҷмаа ба давраи Птолемей рост меояд ва дар замони императори Рум Тиберий анҷом ёфт. Бо вуҷуди ин, дар зери таҳкурсии маъбадҳо биноҳои давраҳои пешин мавҷуданд, ки қадимтарини онҳоро метавон ба давраи ҳукмронии бинокори Аҳром Хеопс (тақрибан 2613 — тақрибан 2494 пеш аз милод) нисбат дод. Корҳои барқарорсозӣ маълум аст, ки дар замони ҳукмронии фиръавн Пепи I сурат гирифтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
** Зимистон: *Баррасии навиштаҷоти бинои нав кашфшуда дар маъбади Дендера*, дар: Гёттингер Миззеллен, Nr. 108, Gottingen 1989 ISSN 0344-385X
** Mariette Auguste: *Dendérah: тавсифи умумии маъбади бузурги ин деҳа*, 5 Bde. , 1870-1874 [1]
** Силви Ковилл: *Дендера.* Дар: Кэтрин А. Бард (Hrsg.): *Энсиклопедияи археологияи Мисри қадим.* Routledge, Лондон 1999, ISBN 0-415-18589-0, П. 252-54.

## Пайвандҳо
* 
* Храм богини любви с коровьими ушами Архивная копия от 24 мая 2018 на Wayback Machine

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Миср
Вилояти Қино

**Вилояти Қино**  () — вилоят дар Ҷумҳурии Мисри Араб. Маркази маъмурӣ — шаҳри Қино мебошад. Ин вилоят дар маркази кишвар, наздикии водии Нил, ғарби музофоти Баҳри Сурх, шарқи музофоти Води ал-Гедид, ҷануби Вилояти Савҳоҷ ва шимоли Вилояти Асвон ҷойгир аст. Дар маркази вилояти Қино як дарунбум мавҷуд аст, ки вилояти хурди Вилояти Уқсурро дар бар мегирад. Қино қад-қади дарёи Нил ба масофаи 240 километр тул кашидааст.

## Иқлим
Тобистон дар Қино ҳамеша гарм аст, зимистон нисбатан салқин. Иқлим ҳам дар зимистон ва ҳам дар тобистон хушк аст.

## Тақсимоти маъмурӣ
Вилоят аз 13 маркази маъмурӣ (ноҳия) ва 51 ҷамоатҳои маҳаллӣ иборат аст, ки 136 деҳа ва 1637 шаҳраки хурдро дар бар мегиранд. Муҳимтарин марказҳо ва шаҳрҳои вилоятӣ инҳоянд:

* Абу-Тишт
* Фаршут
* Наг Хаммадй
* Эл-Вақф
* Дишна
* Қино
* Кифт
* Кус
* Накада
* Армант
* Исно

## Иқтисод
* Гурӯҳи Ал-Оғо. 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вебсайти расмии вилоят
* https://web.archive.org/web/20060718104310/http://svu.edu.eg/qenaweb/Qena%20main/welcome.HTM
* Аксҳои Кена
* http://www.citypopulation.de

Гурӯҳ:Муҳафазоти Миср
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations