Заҳролудшавии музмин бо сурб

**Заҳролудшавӣ аз сурб**, дар шакли музмин (хроникӣ) **сатурнизм** номида мешавад (аз номи алхимиявии сурб, ), — паҳншудатарин намуди заҳролудшавӣ аз металлҳои вазнин аст. Одатан беморӣ дар кӯдакони аз як то панҷсола мушоҳида мешавад. Сурб, чун қоида, ба организми инсон ҳангоми нафас кашидани чанг, дуд ва бухори дорои сурб, нафас кашидани газҳои ихроҷшудаи муҳаррикҳое, ки бо бензини этилдор кор мекунанд (дар тамоми ҷаҳон тетраэтилсурб ҳамчун антидетонатор мамнӯъ аст), ворид мешавад, ки боиси таъсири психотропӣ, нейротоксикӣ ва гемолитикӣ мегардад. Ҳангоми ворид шудан ба организм, пайвастҳои органикии металл ба пайвастҳои ғайриорганикӣ табдил меёбанд, ки ба интоксикатсияи музмин оварда мерасонад. Заҳролудшавӣ бо осеб дидани тамоми қисмҳои мағзи сар тавсиф мешавад.

## Маълумоти умумӣ
Ҳангоми кор бо сурб, ворид шудани он ба организм боиси баланд шудани консентратсияи ин модда дар хун мегардад. Бинобар ин, ҳанӯз дар солҳои 1950-ум кӯшишҳо барои таҳияи меъёрҳое сохта шуданд, ки бо кӯмаки биомониторинг оғози бемориро дар марҳилаҳои аввали он муайян кунанд. Яке аз нишонаҳои ташхисии заҳролудшавӣ аз сурб ин ба истилоҳ «ҳошияи сурбӣ» (свинцовая кайма) дар милки дандон мебошад.

Ифлосшавии назарраси муҳити зист бо сурб дар натиҷаи ихроҷи муҳаррикҳои автомобилӣ ба амал меомад, зеро пайвастҳои сурб (тетраэтилсурб) ба сӯзишворӣ бо мақсади баланд бардоштани адади октании он илова карда мешуданд. Дар Русия бензини этилдор аз 15 ноябри соли 2002 мамнӯъ шуд. Ҳадди ҷоизи консентратсияи (ҲҶК) пайвастҳои сурб дар ҳавои атмосфера — 0,003 мг/м³, дар об — 0,03 мг/л, дар хок — 20,0 мг/кг аст. Партови сурб ба Уқёнуси ҷаҳонӣ — 430—650 ҳазор тонна/солро ташкил медиҳад.

Як қатор тадқиқотчиён мавҷудияти робита байни заҳролудшавӣ аз сурб ва зуҳуроти таҷовузкорӣ (агрессия) ва зӯроварӣ, инчунин сатҳи ҷинояткориро тасдиқ мекунанд.

Сурб фаъолияти ферментии АЛК-дегидратаза-ро (ALAD) аз консентратсияҳое дар хун, ки қаблан бехатар ҳисобида мешуданд (<10 мкг/дл), сар карда пахш мекунад. Ин боиси камхунӣ (анемия) мегардад.

Инчунин сурб ототоксикӣ аст (метавонад шунавоиро бад кунад).

## Пешгирӣ
Роҳи муҳимтарини пешгирии заҳролудшавӣ аз сурб иваз кардани сурб ва пайвастҳои он бо моддаҳои ғайризаҳрнок дар ҳама ҷо мебошад. Дар ҳолатҳое, ки ин имконнопазир аст, риояи қатъии меъёрҳои гигиенӣ зарур аст. Шахсоне, ки бо сурб ва пайвастҳои он кор мекунанд, бояд аз муоинаи тиббии пешакӣ ва даврӣ гузаранд.

Барои муҳофизат аз воридшавии сурб тавассути нафас, дар ҷойҳои корӣ воситаҳои муҳофизати коллективӣ — паст кардани чанголудии ҳаво, автоматикунонии равандҳои технологӣ, истифодаи вентилятсияи самаранок ва ғайра истифода мешаванд.

## Ҳолатҳои маълуми заҳролудшавӣ аз сурб

Олимон сабаби марги Бетховенро заҳролудшавӣ аз сурб меҳисобанд.

Мувофиқи тадқиқоти антропологи канадӣ Оуэн Битти, қисми зиёди иштирокчиёни экспедитсияи арктикии Ҷон Франклин дар солҳои 1845—1848 аз заҳролудшавӣ бо сурб аз сабаби кафшери бесифати зарфҳои консервӣ вафот кардаанд.

Дар Руми Бостон қанди сурб ҳамчун ширинкунанда васеъ истифода мешуд, ки метавонист ба заҳролудшавии музмин оварда расонад.

## Инчунин нигаред

Клэр Паттерсон — олиме, ки дар мубориза бар зидди ифлосшавии муҳити зист бо сурб саҳми арзанда гузоштааст.

## Эзоҳ

## Сарчашмаҳо

## Адабиёти иловагӣ

Гурӯҳ:Бемориҳои касбӣ
Гурӯҳ:Сурб
Гурӯҳ:Заҳролудшавӣ
Гурӯҳ:Ҳифзи меҳнат