Иштироки шаҳрвандӣ

**Иштироки шаҳрвандӣ** ё **фаъолияти шаҳрвандӣ** — ҳар гуна фаъолияти инфиродӣ ё гурӯҳӣ мебошад, ки ба масъалаҳои аҳамияти ҷамъиятӣ равона шудааст. Иштироки шаҳрвандӣ ҳамкории ҷомеаҳо ё фаъолияти шахсони алоҳидаро дар амалҳои сиёсӣ ва ғайрисиёсӣ барои ҳифзи арзишҳои ҷамъиятӣ ё ворид кардани тағйирот дар ҷомеа дар бар мегирад. Ҳадафи иштироки шаҳрвандӣ баррасии нигарониҳои ҷамъиятӣ ва баланд бардоштани сифати зиндагии ҷомеа мебошад.

Иштироки шаҳрвандӣ «равандест, ки дар он мардум барои ҳалли масъалаҳои аҳамияти ҷамъиятӣ амалиёти дастаҷамъона анҷом медиҳанд» ва «унсури калидии демократия мебошад». Камнамоии баъзе гурӯҳҳо дар ҳукумат боис мегардад, ки масъалаҳои гурӯҳҳое чун ақаллиятҳо, гурӯҳҳои қишрҳои камбизоат ва ҷавонон нодида гирифта шаванд ё сарфи назар гарданд. Дар натиҷа, масъалаҳои гурӯҳҳое, ки иштироки бештар дар интихобот доранд, зудтар баррасӣ шуда, қонунҳо бештар барои ҳалли мушкилоти онҳо қабул мегарданд.

## Шаклҳо
Иштироки шаҳрвандӣ шаклҳои гуногун дорад — аз волонтёрӣ инфиродӣ, ташаббусҳои ҷалби ҷомеа, иштирок дар созмонҳо то иштирок дар интихобот. Ин фаъолиятҳо метавонанд мустақиман ба ҳалли мушкилот тавассути кори шахсӣ, дар асоси ҷомеа ё тавассути ниҳодҳои демократияи намояндагӣ равона шаванд. Бисёре аз афрод ҳис мекунанд, ки барои иштироки фаъолона дар ҷомеаи худ масъулияти шахсӣ доранд. «Иштироки шаҳрвандии ҷавонон» ҳадафҳои монанд дорад — рушди муҳити ҷомеа ва тақвияти робитаҳо, аммо он бештар ба қудратмандсозии ҷавонон тамаркуз мекунад.
Тадқиқоте, ки аз ҷониби Маркази иттилоот ва таҳқиқоти омӯзиши шаҳрвандӣ ва ҷалб (CIRCLE) дар Донишгоҳи Тафтс нашр шудааст, иштироки шаҳрвандиро ба се гурӯҳ ҷудо кард: шаҳрвандӣ, интихоботӣ ва овози сиёсӣ. Баъзе муҳаққиқони иштироки ҷавонон дар фазои онлайн зарурати тафсири васеътари иштироки шаҳрвандиро пешниҳод мекунанд, ки на танҳо ниҳодҳо ва фаъолиятҳои мавҷударо, балки ниҳодҳо ва шаклҳои навро низ дар бар гирад, ки ҳамон ҳадафҳоро иҷро мекунанд. Маҷаллаи *Journal of Transformative Education* нишон медиҳад, ки байни наслҳо дар шаклҳои иштирок фарқият вуҷуд дорад. Ин муҳаққиқон бар онанд, ки маҳдуд кардани ҳаёти шаҳрвандӣ танҳо ба маҷмӯи рафторҳои интихоботӣ барои тавсифи тамоми спектри иштироки ҷамъиятӣ кофӣ нест.

Ислоҳоти иштироки шаҳрвандӣ дар оғози асри XXI пас аз нашри китоби Роберт Патнам бо номи *[[Bowling Alone|Танҳо боулинг]]* ба вуҷуд омад, ки тағйирот дар намунаҳои иштироки шаҳрвандиро равшан кард. Патнам бар он буд, ки сарфи назар аз афзоиши имкониятҳои таҳсилоти олӣ, ки метавонад иштироки шаҳрвандиро тақвият диҳад, амрикоиҳо аз ҳаёти сиёсӣ ва ҷамъиятии ташкилёфта канор мераванд. Як қатор таҳқиқот нишон доданд, ки ҳарчанд ҷавонон бештар волонтёрӣ мекунанд, шумораи камтаре аз онҳо овоз медиҳанд ё ба сиёсати фаъол ҷалб мешаванд.
## Нақши волонтёрӣ дар тағйири мудирият
Гузориши ҷаҳонии волонтёрӣ (2015) — нахустин баррасии ҷаҳонии қудрати овози волонтёрон барои беҳтар кардани тарзи идоракунии ҷомеа — ба далелҳо аз кишварҳое чун Бразилия, Кения, Лубнон ва Бангладеш такя мекунад. Гузориши Созмони Милали Муттаҳид нишон медиҳад, ки чӣ гуна одамони одӣ вақти худ, нерӯ ва малакаҳояшонро барои беҳтар кардани идоракунӣ дар сатҳҳои маҳаллӣ, миллӣ ва ҷаҳонӣ сафарбар мекунанд. Идоракунии беҳтар дар ҳама сатҳҳо шарти асосии муваффақияти маҷмӯи нави ҳадафҳои рушди байналмилалӣ — Ҳадафҳои рушди устувор мебошад, ки моҳи сентябри соли 2015 аз ҷониби СММ пазируфта шудаанд.

Дар сатҳи ҷаҳонӣ, масалан, гурӯҳи гуногуни 37 волонтёри онлайн аз саросари ҷаҳон дар тӯли чор моҳ бо Департаменти корҳои иқтисодии Созмони Милали Муттаҳид (UN DESA) ҳамкории зич анҷом доданд, то 386 пурсиши тадқиқотиро, ки дар 193 кишвари узви СММ барои Гузориши ҳукумати электронӣ-и СММ дар соли 2014 гузаронида шуда буданд, коркард намоянд. Гуногунии миллӣ ва забонии волонтёрони онлайн — зиёда аз 65 забон ва 15 миллат, ки нисфи онҳо аз кишварҳои рӯ ба рушд мебошанд — рисолати ин тадқиқотро инъикос мекунад.
## Эзоҳ