Муҳаммадризо Паҳлавӣ

**Муҳаммадризо Паҳлавӣ** () — шоҳи охирини Эрон аз сулолаи Паҳлавӣ. Унвони пуррааш Аълоҳазрат Шоҳаншоҳ Ориёмеҳр (унвони низомияш "Бузургартишторон" ва  хитобаш "Аълоҳазрати Ҳумоюн").

## Зиндагинома
Дар замони ҳукмронии Мухаммадризо ғарбикунонии Эрон зиёд шудан мегирифт, қадамхо ба сӯи ҳуқуқҳои занҳо баробар шуд, ки ин вазъи номусоидии мусулмонони шиамазҳаб мегардид. Ӯ алокахояшро бо анъанаҳои исломи кандан мехост хатто солшумории ҳиҷрӣро каме вакт ба солшумори аз замони Ҳахоманишиён 2595 соли шоҳаншоҳи эълон карда буд, баъд маҷбур шуд ки ин навовариро барҳам диҳад. Инқилоби исломии соли 1979 ҳокимияти шоҳаншоҳиро сарнагун мекунад ва шоҳ Муҳаммадризо Паҳлавӣ маҷбур мешавад ватанро тарк карда дар мусофират зиндагонӣ кунад ва соли 1980 вафот мекунад. Ба сари давлати Эрон пойдеворони Инқилоби исломӣ дар Эрон бо сарварии Оятуллоҳ Хумайнӣ омада дар инқилоб ғалаба мекунад ва давлати наве бо номи Ҷумҳурии Исломии Эрон ташкил меёбад.

* Мухаммадризо Паҳлавӣ 26 октябри соли 1919 дар шаҳри Теҳрон дар оилаи полковник Ризохон ки он вақт фармондеҳи бригадаи казакҳои форс, баъдтар вазири ҳарбӣ ва Сарфармондеҳи қувваҳои олии Эрон буд, таваллуд шудааст. 
* * Дар соли 1925 Ризохон ҳукумати Аҳмадшоҳи Коҷорро фурӯ нишонд ва худаш ба сари қудрат омада ба сулолаи нав  насаби Паҳлавӣ номгузорӣ кард.
* Солҳои 1925—1930 Мухаммадризо Паҳлавӣ дар бахши кадетии Форс, баъдтар дар мактаб-пансиони Institut le Rosey дар Шветсария, солҳои 1936—1938 дар омӯзишгоҳи афсарии Теҳрон таҳсил карда буд.
## Ҷанги дуюми ҷаҳони ва оғози ҳукмронӣ
* Моҳи сентябри соли 1941 баъд аз ишғоли Эрон аз тарафи сарбозони ИҶШС ва Бритониёи Кабир ва бадарғагии падараш  Мухаммадризо Паҳлавӣ шоҳаншоҳи Эрон эълон мешавад ва хоҳиши ҳамкорӣ бо Бритониёи Кабир ва ИҶШС мекунад ва соли 1942 бо ин давлатҳо шартномаи сулҳ мебандад. 9 сентябри соли 1943 шоҳ бо қарори худ бо Олмони фашистӣ ҷанг эълон мекунад. Соли 1946 сарбозони Шуравӣ аз шимоли Эрон бароварда шуданд.
* Шоҳ ба идора кардани давлат таҷрибаи бойе надошт ва ҳукумат дар дасти парлумон буд.
* 4-уми феврали соли 1949 ҳангоми ташриф ба Донишгоҳи Теҳрон ба шоҳ аз тарафи Фахр-Арай амали суиқасд анҷом дода шуд. Шоҳ каме рӯяш ярадор шуда буд Фахр-Арайро баъд дар ҷояш мепарронанд. Дар Эрон ҳолати фавқулодда эълон шуда буд ҳамон одамкуше, ки ба ҷони шоҳ амали куштор анҷом дода буд ҳизбе ки ӯ аъзояш буд ғайриқонуни эълон карда буданд.
* Муҳаммадризо Паҳлавӣ 16 январи соли 1979 аз сабабе, ки дар Эрон тазоҳуротҳо норозигиҳо нисбати ҳукумати шоҳӣ авҷ гирифта буданд шоҳ мамлакатро тарк мекунад. Аввал ӯ ба Миср меравад ва меҳмони президенти Миср Анвар Содот мешавад. Баъд ба Марокаш рафта сипас ба Панама, Мексика ки дар он ҷо бо намояндаи Британияи Кабир мулоқот оид ба дар Англия зисту зиндагонӣ кардан хидмат мепурсад вале сарвазири Англия Маргарет Татчер нисбати ӯ ба маликаи Англия бадгӯи мекунад. Баъдтар ба ИМА омада худро табобат мекунад, ки ин ба боз ҳам баланд шудани авҷи зиддишоҳӣ дар Эрон гардида Сафорати ИМА дар Теҳронро ба муҳосира мегиранд, ки онҳоро то 444 рӯз нигоҳ медоранд баъд бо созишномаи Алҷазоир озод мекунанд. Шоҳ ба Коҳира омада аз сабаби бемориаш 27 июли соли 1980 вафот мекунад ва ӯро дар масҷиди «Ал-Рифои»-и ш. Коҳира дафн мекунанд.

## Нигаред низ
* Аҳмадшоҳи Қоҷор
* Сулолаи Паҳлавӣ
* Ризохон

## Эзоҳ

*