open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баз

**Баз**, **базз** () — навъе аз матоъ, катон, қумош, шоҳӣ, газвор ва дигар анвои матоъҳои ғайриабрешимӣ аст, ки аз қадим дар фурӯши баззозон будааст. Решаи калимаи баззоз низ аз баз аст. Баз дар осори адибон ба маънии матоъ ё порча фаровон ба кор рафтааст:

Дар китоби «Ҷомеъу-т-тамсил» матоъ ва қумошро ба маънии баз ба кор бурдаанд. Дар фарҳангҳо баз ба маъниҳои диг. низ омадааст: рабудан ва гирифтани чизе; ғолиб шудан, гирифтани чизе ба ситаму зӯр ва қаҳру ғазаб; расм, ойин, қоида, қонун, тарз, равиш. Дар «Фарҳанги Онандроҷ» дар бораи баз чунин ишорате аст: «Рашидӣ гуфта маънии ойин ва равишро аз баз, ки маънии қумоши арабӣ аст, гирифтаанд». Ҳамчунин баз ба таври мухтасар ба маънии базм, яъне маҷлиси айшу меҳмонӣ низ омадааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги Онандроҷ. Лакҳнав, 1880.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Матоъҳо
Базаи моддӣ-техникии ҷамъият

**Базаи моддӣ-техникии ҷамъият** — маҷмӯи шароити моддӣ ва шайъии қувваҳои истеҳсолкунанда (олот ва воситаҳои кор), ки барои ташаккул ва рушди ин ё он форматсияи ҷамъиятию иқтисодӣ ногузиранд.

База қисми таркибии қувваҳои истеҳсолкунанда буда, дар назди мабдаи асосии он — коргар оид ба пешравии маданӣ, зеҳнӣ ва тахассусии ӯ талаботи муайян пеш мегузорад. Бинобар ин, базаи моддӣ-техникии ин ё он форматсияи ҷамъиятию иқтисодӣ аз пешинааш миқдоран ва сифатан фарқ мекунад. Тағйироти сифатӣ вақте мушоҳида мешавад, ки дар пешравии истеҳсолот табаддулоти назарраси монанд ба инқилоби истеҳсолӣ рух диҳад. Ҳар як ин гуна ҷаҳиш ба ҷамъият, умуман инсоният, имкон фароҳам меоварад, ки дар масъалаи шакли меҳнат ва дараҷаи ҳосилнокии он ба зинаи сифатан нав барояд.

Ҷаҳиши сифатии нахустин дар ҷамъияти ибтидоӣ, вақте ки инсоният гудохтани филиззот, пеш аз ҳама оҳан ва аз он сохтани олоти меҳнатро омӯхт, рух дод. Ва ин ҳамвора бо зироаткорӣ ва ром (хонагӣ) кардани ҳайвонот, имконияти ба даст овардани маҳсулоти изофа ва истисмори одам аз ҷониби одамро ба вуҷуд оварда, ба пайдоиши давраҳои мутазод (форматсияҳои антагонистӣ) — сохти ғуломдорӣ ва феодализм асос гардид. Асоси ҳар як базаро олати кори аз ҷониби коргар истифодашаванда ва маҳорати малакаи дар меҳнати дастӣ зоҳирмекардаи ӯ ташкил медиҳад. Ҷаҳиши сифатии дуюм дар соҳаи истеҳсолоти моддӣ дар давраи ба ном «табаддулоти саноатӣ» воқеъ гашта, саноати калони хусусӣ базаи моддӣ-техникии капитализмро ба вуҷуд овард. Асоси саноати калонро техникаи мошинӣ, ки дар натиҷаи татбиқи кашфиёти илмӣ ба истеҳсолот ба вуҷуд омад, ташкил медод. Тараққии саноати калон (яъне истисмори бештари коргарон) барои сар задани инқилобҳои сотсиалистӣ шароит фароҳам меоварад ва он минбаъд ба сифати базаи иқтисодии сохтмони ҷамъияти сотсиалистӣ хидмат мекунад. Тарзи сотсиалистии истеҳсолот аз капиталистӣ на бо ашёву моли истеҳсолшаванда, балки бо ҳолати коргар, коргари озод аз истисмор ва шариксоҳиби воситаҳои истеҳсолии моликияти ҷамъиятӣ будани ӯ фарқ мекунад. Ҷаҳиши сифатии сеюм (аз нимаи садаи XX шурӯъ шуд) бо истилоҳи (ибораи) Инқилоби илмию техникӣ ифода мешавад, ки он қувваҳои истеҳсолкунанда, яъне базаро куллан тағйир дод (зуҳури техника ва технологияҳои навтарин).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Большой энциклопедический словарь. М., 2000.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истеҳсолот
Википедияи Бошқирӣ

**Википедияи Бошқирӣ** — (бошқирӣ Башҡорт Википедияһы) — фасли Википедия ба забони бошқирӣ. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — 16 апрели соли 2005.
* Шумораи мақолот: 43,392 (90-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 1317
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 126 093  
* 
* Шумораи вироишот: 819 245
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 22 621
* 
* Корбарони фаъол: 69 
* 
* Мудирон: 7
* 
* Жарфо: 23,6
## Эзоҳ
Базалиома

**Базалиома**, **карсиноид** — омоси пӯст, ки аз эпидермис ва изофаҳои ғадуди пӯст ташаккул меёбад. 

Асосан дар одамони солхӯрда ба вуҷуд омада, бештар дар рӯй ҷой мегирад. Омос, одатан, танҳо буда, хеле суст (дар давоми солҳо) инкишоф меёбад. Базалиома дар ибтидо мисли гиреҳчаи сахти бедард аст; баъд тадриҷан калон шуда, ба захм табдил меёбад. Қаъри захм бо хадша (карахш)-и хокистарранг фаро гирифта мешавад. Базалиомаро бо роҳи ҷарроҳӣ табобат мекунанд. Аз шуоъшифоӣ низ истифода карда мешавад. Хусусан усули бо сармо вайрон кардани сохтори ҳуҷайраҳои омосро бештар кор мефармоянд (криохирургия). Дар мавриди саривақт муолиҷа кардани базалиома омос ба зудӣ сиҳҳат меёбад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Базалт

thumb|250px|Характерная столбчатая отдельность базальта
**База́лт** (эфиопӣ basal — санги оҳандор) — ҷинси кӯҳии оташсӯз.

## Сохтор
Зичиаш аз 2520 кг/м3 (бо ғашҳо) то 3300 кг/м3 (тоза). Рангаш сиёҳтоб. Асосан аз плагиоклаз (лабрадор) иборат буда, ба миқдори кам авгит, оливин, магнетит, илменит дорад. Базалти пурра кристаллбастаро долерит мегӯянд. Гудохтаи базалтӣ аз тарқишҳои бузурги тектоникӣ ба рӯйи замин рехта, майдонҳои хеле васеъ (садҳо ва ҳазорҳо км²)-ро фаро мегирад, ки онро пуштакӯҳи базалтӣ — трапп меноманд. Базалти сардшудаи кафида шакли сутунҳои панҷ ё шашпаҳлуро мегирад. Базалт вобаста ба таркиби кимиёӣ тасниф карда мешавад. Вобаста ба миқдори SiO2 базалтҳо ба се гурӯҳ тақсим мешаванд: асосӣ (миқдори SiO2 то 42 %; базалтҳои аз Моҳ овардашуда ба ҳамин гурӯҳ дохил мешаванд), нейтралӣ (миқдори SiO2 аз 43 то 46 %; шпати даштӣ ба ҳамин гурӯҳ дохил мешаванд) ва турш (миқдори SiO2 аз 46 % зиёд), базалт дар раванди ҳидротермалӣ зуд тағйир меёбад. Зери оби баҳр базалт тез тағйир меёбад, чунки об бисёр аносир (элементҳо)-и онро мешӯяд. Ин раванд барои тавозуни геокимиёии баъзе аносир аҳаммияти фаровон дорад. Мас., миқдори зиёди манган бо ҳамин роҳ ба оби уқёнус ворид мешавад. Базалт дар табақаҳои ҷинсҳои вулкании давраҳои гуногунбисёр дучор меояд.

Аз вулканҳои ҳозира ҳам базалти гудохта ҷорӣ мегардад (Россия, ҷазираҳои Гавай, Исландия ва ғайра). Базалт масолеҳи хуби бинокорӣ буда, аз гудохтаи он изолятори барқӣ, асбобҳои кимиёии ба кислота тобовар ва ғ. тайёр мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Иодер Г. С., Тилли К. Э. Происхождение базальтовых магм. М., 1955;
* Заворицкий А. Н. Изверженные горные породы. М., 1955.

## Сарчашма
*
Абдуалим Ҳайдаров

**Абдуалим Ҳайдаров** (тав 10/02/1947 деҳаи Дошмандӣ, ноҳияи Балҷувон) — биохимик, номзади илмҳои биологӣ (1978), дотсент (1986), узви вобастаи Академияи илмҳои байналхалқии мактабҳои олӣ (2008).

## Зиндагинома
Солҳои 1965—1970 донишҷӯи шуъбаи химия ва биологияи факултети табиатшиносӣ ва географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1970—1971 муалими кафедраи химияи органикии донишкадаи мазкур, 1971—1972 афсари Артиши Шӯравӣ, 1972—1973 мудири лабораторияи таълимии химиявии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1973—1974 коромӯз-тадқиқотчии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1974—1977 аспиранти мақсадноки Академияи илмҳои ИҶШС (ш. Москва), 1977—1978 ходими илмии Академияи илмҳои ИҶШС, 1978—1995 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи химияи органикӣ ва биологӣ, 1995—1999 мудири кафедраи номбурда, 1999—2005 декани факултети химия, 2005—2006 мудири кафедраи химияи органикӣ ва биологии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2006 ҳамчун мудири шуъбаи аттестатсия, аккредитатсия ва иҷозатномадиҳии муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Хадамоти давлитии назорат дар соҳаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият дорад. Оид ба масъалаҳои омӯзиши таърихи биохимияи ватанӣ, ҷудокунӣ ва тадқиқи сафедаҳои таркиби наботот ва таҳияи усулҳои таълими химияи мактабӣ корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи 2 рисолаи илмӣ, 12 дастури таълимӣ ва зиёда аз 180 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Дар конференсияҳои илмии ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ ва байналхақӣ (Тошкент, Москва, Сакт-Петербург, Киев, Рига) бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1999), ордени «Дӯстӣ» (2001), ифтихорномаҳои Комитети марказии комсомолии ҶШС Тоҷикистон, Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Хадамоти давлатии назорат дар соҳаи маориф ва донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз гардидааст.

## Осор
* Ферментҳо. Дастури таълимӣ барои донишҷӯён, Д., 1991;
* Развитие отечественной энзимологии, Д., 1990;

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Базаи тоҷикистонии АИ ИҶШС

**Базаи Тоҷикистонии АИ ИҶШС** — якумин муассисаи илмии маҷмӯии Тоҷикистон.

## Таърих
Баҳори соли 1932 ташкил шуд, 2 шуъба – геологию биологӣ ва комиссияи таҳқиқоти экспедитсионӣ дошт. Ноябри 1940 шумораи муассисаҳои илмии он ба 13 расид, аз ҷумла институтҳои ботаника, геология, зоология ва паразитология, таърих, забон ва адабиёт, озмоишгоҳи хокшиносию мелиоративии Вахш, озмоишгоҳи биологии Помир, Пойгоҳи озмоишии зилзиласанҷӣ, расадхона, озмоишгоҳи кимиёвии Суғд (Хуҷанд), шуъбаҳои хокшиносию гелиотехникӣ, ду боғи ботаникӣ дар Сталинобод (Душанбе) ва Ленинобод (Хуҷанд). Ба кори Б. олимони машҳури шӯравӣ – академикҳо С. Ф. Олденбург (1932–33), А. А. Рихтер, А. Е. Ферсман, Н. П. Горбунов (1934), Е. Н. Павловский (1935–40) роҳбарӣ мекарданд.

Фаъолияти илмии база ба таҳқиқи минбаъдаи қувваҳои истеҳсолкунанда, тақвияти алоқаи илм бо талаботи сохтмони сотсиалистӣ равона гардида буд. Мас., геоботаникҳо дар бобати беҳтар кардани базаи хӯроки чорво ва боз ҳам хубтар истифода намудани чарогоҳҳо корҳои илмӣ анҷом медоданд, дар пойгоҳи биологии Помир масъалаҳои ба иқлими баландкӯҳ мутобиқ кардани зироат ва физиологияи рустаниҳои баландкӯҳ таҳқиқ карда мешуд. Дар соҳаи тиббу паразитологияи байторӣ ва ҳашаротшиноси (энтомология)-и кишоварзӣ таҳқиқоти бисёре зери роҳбарии акад. Е. Н. Павловский анҷом дода шуданд. Таҳқиқоти геологҳо ба ташкили бунгоҳи ашёи хом барои тараққиёти саноати маъдан ва сӯзишворӣ, истеҳсоли масолеҳи маҳаллии сохтмон равона мегардид.

Ба туфайли фаъолияти база таҳқиқоти таърихӣ низ ривоҷ ёфт. Алалхусус бозёфтҳои кӯҳи Муғ дар пешравии илми таърих аҳаммияти зиёд доштанд. Адабиётшиносону забоншиносон дар тартиб додани алифбои нави тоҷикӣ, луғатҳои русӣ-тоҷикӣ ва тоҷикию русӣ, дар таҳқиқи грамматика, адабиёт ва фолклори тоҷик кори бисёреро ба анҷом расонданд. Охири солҳои 30 садаи XX Б. маркази асосии илмии Тоҷикистон шуд. Дар муассисаҳои он 127 ходими илмӣ, аз ҷумла 5 доктори илмҳои ва 22 н. и. кор мекарданд. База соли 1941 ба филиали АИ ИҶШС, соли 1951 ба АИ ҶШС Тоҷикистон табдил ёфт.

## Ҳамчунин нигаред

* Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Раджабов З. Ш. Развитие науки в Таджикской ССР. Д., 1964;
* Асимов М. С. Советский Таджикистан и его наука // Наука Союза ССР. М., 1972.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Академияи илмҳои Тоҷикистон
Википедияи Вепсӣ

**Википедияи Вепсӣ** — (vep.Vepsän Vikipedii) — фасли Википедия ба забони вепсӣ. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — 1 феврали соли 2012.
* Шумораи мақолот: 5719 (166-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест 
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 19 228
* 
* Шумораи вироишот: 105 904   
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 9977  
* 
* Корбарони фаъол: 25 
* 
* Мудирон: нест 
* 
* Жарфо: 30,7 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Викпедияи Лужитсаи Боло

**Википедияи Лужитсаи Боло** — (hsb.Hornjoserbska Wikipedija) — фасли Википедия ба забони Лужитсаи Боло (гӯйиши халқияти Славянҳои Ғарбӣ сокинони Олмон). Оғоз — 25 декабри соли 2006.
* Шумораи мақолот: 12 902 (126-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 140 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  32 874
* 
* Шумораи вироишот: 359 176 
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 17 493 
* 
* Корбарони фаъол: 32 
* 
* Мудирон: 3 
* 
* Жарфо: 26,2 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Волапюк

**Википедияи Волапюк** — (Vükiped Volapükik) — фасли Википедия ба забони Волапюк (забони сунъӣ дар Википедия). Оғоз — феврали соли 2003.
* Шумораи мақолот:  (57-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест  
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 14.4   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Галисиёӣ

**Википедиаи Галисиёӣ** (gl.Wikipedia en galego) — фасли Википедия ба забони галисиёӣ. Оғоз — 8 марти соли 2003.
* Шумораи мақолот:  (47-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 9359  
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 27,6  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи халқи Марий

**Википедияи халқи Марий** (mrj. Кырык марла Википеди) — дуюмин фасли Википедия ба забони марийӣ аст. Оғоз — 17 октябри соли 2010. Аз ин пеш 9 июли соли 2009 Википедияи Луговомарийӣ (луговомарийӣ-mhr Олык Марий Википедий) ба забони луговомарийӣ нахустин фасли Википедия ба фаъолият шурӯъ намуда буд.
* Шумораи мақолот:  (139-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест  
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 1,6
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Юнонӣ

**Википедиаи Юнонӣ** ()  — фасли Википедия ба забони юнонӣ. Оғоз — 1 декабри соли 2002.
* Шумораи мақолот:  (48-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 16 475 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 65,5 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Варайӣ

**Википедияи Варайӣ** — (war.wikipedia) — фасли Википедия ба забони варайӣ (яке аз забонҳои Филиппин). Оғоз — 25 сентябри соли 2005.
* Шумораи мақолот:  (11-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 44 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот: 6 190 024 
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 37 415  
* 
* Корбарони фаъол: 68 
* 
* Мудирон: 2 
* 
* Жарфо: 3,5 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Маҷорӣ

**Википедияи Венгерӣ** — () — фасли Википедия ба забони маҷорӣ. Оғоз — 8 июли соли 2003. 
* Шумораи мақолот: 434 041 (25-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 21 877
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 1 259 955  
* 
* Шумораи вироишот: 20 093 784  
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 386 264   
* 
* Корбарони фаъол: 1691
* 
* Мудирон: 29   
* 
* Жарфо: 57,7 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Баззоз

**Баззоз** () — тоҷири газворфурӯш (фурӯшандаи матоъи абрешимӣ, порчафурӯш, ҷомафурӯш ва ғайра). Яке аз касбҳои қадими тоҷирӣ.

## Таърих
Дар замонҳои пеш дар бозорҳои Осиёи Марказӣ дуконҳои матоъфурӯшии баззозҳо хеле бисёр буданд. Баззозҳо матоъ ё порчаҳои газворро ба аспу ароба бор карда, ба деҳаҳои дурдаст мебурданд ва талаботи мардумро ба фурӯши чит, сатин ва дигар матоъҳои пахтагин қонеъ мекарданд. Тавассути баззозон матоъҳои мухталиф аз аз шарқ ба ғарби олам ва баръакс бурда мешуданд. Дар асрҳои гузашта баззоз ҳамчун савдогар дар ҳаёти иқтисодии мардум мавқеи хос дошт ва дорандагони ин пеша аз он ифтихор мекарданд.

Дар адабиёти классикӣ низ аз истилоҳи баззоз фаровон ёдовар шудаанд. Дар баъзе манбаъҳо калимаи баззозона истифода мегардад, ки ба баззоз нисбат дода шудааст. Бизозат пешаи баззозӣ, яъне шуғли баззоз буда, баззозистон бозори баззозҳо буд. Дар гузашта шахсиятҳои маъруфи адабие буданд, ки тахаллуси «Баззоз», ё «баззозӣ» доштанд, ин бар он маънӣ буд, ки эшон бад-ин ҳунар ё машғулӣ доштаанд ва ё аз аҳли чунин хонадонҳо буданд. Бо мурури замон ин маслак барҳам хӯрд. Ҳоло ба ҷойи дуконҳои баззозӣ мағозаҳо (давлатию, хусусӣ) фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Касбҳо
Гурӯҳ:Бозаргонӣ
Базидиомитсетҳо

**Базидиомитсетҳо** (, аз юн. basidion – таҳкурсӣ ва mykes – занбӯруғ) — як синфи занбӯруғҳои дараҷаи олӣ, ки узвҳои махсуси афзоиш – базидияҳо доранд.

## Ҳаёт
Базидия дорои 4 спораи якҳуҷайра (базидиоспораҳо) буда, онҳо дар нешҳои махсус – стерагмаҳо ҷой гирифтаанд. Дар натиҷаи сабзиш дар ҳар як базидиоспора митселияҳои гаплоидӣ, яъне танаи занбӯруғ ҳосил мешавад. Сипас дар аксари базидиомитсетҳо ҳуҷайраҳои ҳамин митселий ё митселияҳои гуногун омезиш ёфта, митселияҳои диплоидӣ ҳосил мекунанд. Минбаъд дар базидияҳо мейоз рӯй медиҳад ва он бо ҳосил шудани чор ядро ба анҷом мерасад.

## Намудҳо
Базидиомитсетҳо зиёда аз 15 ҳазор намудро дар бар мегиранд. Бисёрии онҳо ғизоӣ (мас., дили барра, карнайзанбӯруғ ва ғайра), баъзеашон заҳрнок (телпаки қозӣ, сиёҳак ва ғайра) мебошанд. Базидиомитсетҳое низ дучор мешаванд, ки дарахтро мепӯсонанд, ба зироат зарар мерасонанд.

Базидиомитсетҳо ба ду зерсинф тақсим мешаванд: холобазидиомитсетҳо (Holobasieliomycetes; базидияашон якҳуҷайравӣ аст) ва фрагмобазидиомитсетҳо (Phragmobasidiomycetes; базидияашон чорҳуҷайравӣ ё якҳуҷайравии нокшакл мебошад).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Базилика

**Базили́ка** (*бази́лика*;  — «хонаи базилевс, хонаи шоҳ») — бинои росткунҷаест, ки дохили он қаторсутунҳо дошта, ба якчанд (одатан 3 ё 5) қисм тақсим мешавад. Базиликаҳои Рум ва насрониёни қадим пӯшиши чӯбини болории кушода доштанд. Базиликаҳои баъдиро гумбазшакл сохтанд. Базиликаи сеқисмаи Константин (соли 312) яке аз базиликаҳои калони Рум ба шумор меравад. Дар Руми Бостон базиликаҳо барои маҷлисҳои суд ва муомилоти тиҷоратӣ пешбинӣ шуда буданд, инчунин яке аз навъҳои асосии калисои қадимии насрониён ҳисоб меёфтанд. Базилика баъдтар дар меъмории византиҳо, романиҳо, готҳо такмил ёфт. Калисоҳои базиликашакл дар меъмории давраи Эҳё ва барокко низ вомехӯранд.
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* 
* Статья в Православной энциклопедии
* Статья «Базилика » в энциклопедии «Кругосвет».
Базиси геодезиявӣ

**Базиси геодезиявӣ** — хатти рости дарозиаш тақрибан 8–15 км, ки бо нишонҳои махсуси геодезиявӣ муҷаҳҳаз буда, дар маҳал бо ченакҳои дарозии саҳеҳиаш баланд чен карда шудааст. Базиси геодезиявӣ барои сохтани шабакаи асосӣ (базисӣ) бо усули секунҷаҳо (триангулятсия) истифода мешавад, ки он дар навбати худ барои тартиб додани харитаҳои топографӣ ва ҷуғрофиёӣ зарур аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Заминсанҷӣ
Базла

**Базла** ( — сухани хушу шӯхомез, аския) — дар адабиёт як навъ мутоиба, каломест мухтасару муҷаз, шӯхиомез.

## Дар адабиёт
Дар анвои гуногуни шеър — ғазал, рубоӣ, қитъа, байт ва осори мансури тоҷикӣ (форсӣ) ба таври алоҳида ё дар матни шеърҳо, ҳикоёту латифаҳо ва ғайра оварда мешавад. Як навъ сухани хушу марғуберо, ки дар вақти суҳбат бадоҳатан (дар посух) гуфта мешавад, базла меноманд. Аз латифаҳои адабию халқӣ бо ҳаҷми кӯтоҳи худ фарқ мекунад. Базлагӯӣ бештар дар маҳфилу нишаст ва мусоҳибаи аҳли адаб, гуфтугӯи мардуми хушсухану закӣ барпо мегардад. Унсури танқид мазамматро дар бар намегирад. Хонанда аз содалавҳӣ ё ҷавоби нишонраси қаҳрамони базла ба завқ меояду механдад. Аз ҷумла, дар эҷодиёти Убайди Зоконӣ ба назар мерасад:

Дар яке аз базлаҳои тоҷикӣ ривоят шудааст:

Вобаста ба базла дар забону адабиёти тоҷикӣ (форсӣ) истилоҳоти «базлагӯ»-ю «базлахон» маъмул гаштаанд. Дар «Тазкирату-ш-шуаро»-и Давлатшоҳи Самарқандӣ омадааст, ки: «Хоҷа Ҳофиз базлаву латифаи бисёр гуфтӣ». Худи Ҳофиз дар ин маънӣ фармудааст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* علی اسغر حلبی. مقدمۀ بر طنز و شوخ طبعی در ایران. تهران، ۱۳۶۴ هـ. ش؛
* رحیم عفیفی. فرهنگنامۀ شعری. تهران، ۱۳۷۲ هـ. ش؛
* فرهنگنامۀ أدبئ فارسی. دانشنامۀ أدب فارسی. ج. ۲. تهران، ۱۳۷۶ هـ. ش.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Жанрҳои адабӣ
Базмӣ (шоир)

**Базмӣ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — и тоҷик (асри 17).

## Зиндагинома
Дар зодгоҳаш Қундуз таҳсил кардаву ба камол расидааст. Муддате дар Бадахшону Балх зиста, сипас ба Бухоро омад ва аз он ҷо ба Ҳиндустон рафт. Бо шоирони машҳури давр Толиби Омулӣ, Калими Кошонӣ, Муҳаммади Суфӣ ва дигарон суҳбату мушоираҳо доштааст. Ба ҳунару маҳорати шоирии Базмӣ муаллифи «Баҳру-л-асрор» Маҳмуди Китобдор баҳои баланд додааст. Базмӣ дар татаббуи «Юсуфу Зулайхо»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ достони ҳамноме таълиф кардааст. Ба баъзе қасидаҳои Салмони Соваҷӣ ҷавоб гуфтааст.

Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Википедияи Мисрӣ

**Википедиаи Мисрӣ** (мисрӣ arz ويكيبيديا* مصرى*)  — фасли Википедия ба забони арабии мисрӣ. Оғоз — 4 марти соли 2004.
* Шумораи мақолот:  (120-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 1,460
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 280.6  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Сомугитӣ

**Википедияи Сомугитӣ** (Сомугитӣ bat-smg Žemaitėška Vikipedėjė) — фасли Википедия ба забони сомугитӣ (гӯйиши халқияти Литваи поёнӣ). Оғоз — 25 марти соли 2006. 20 феврали соли 2003 Википедияи Литвонӣ нахустин википедияи забону гӯйишҳои литвонӣ буд. 
* Шумораи мақолот:  (115-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 109 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 5,9 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Базморой

«**Базморой**» () — тазкираи адиби форсизабони Ҳиндустон Саййидалӣ ибни Маҳмуди Ҳусайнист, ки таълифаш соли 1591—1592 ба итмом расидааст. Муаллиф асарашро ба Абдурраҳими Хони Хонон ибни Байрамхон — яке аз ашхоси бонуфузи дарбори ҳокими Ҳиндустон Акбар бахшидааст.

## Сохтор
«Базморой» аз муқаддима, ҳафт фасл ва хотима иборат аст. Дар муқаддима, дар силсилаи масоили гуногуни марбути тазкирааш, муаллиф аз «Тазкират-уш-шуаро»-и Давлатшоҳи Самарқандӣ ва «Туҳфаи Сомӣ»-и Соммирзои Сафавӣ ёд карда, онҳоро маъхази асари худ шумурдааст.

Дар фаслҳои 1-4 оид ба ҳусни шеър, маънии он, оғози шеър ва нахустин шоири форсигӯй сухан меравад. Дар фасли 5-ум шарҳи ҳоли подшоҳонуҳокимон, аз замони Сосониён то давраи Салҷуқиён, ки табъи шоирӣ доштанд ё шеъре гуфтаанд, оварда шудааст. Дар фасли 6-ум вазирону шайхон ва диг. бузургоне, ки табъи шоирӣ доштанд, зикр гардидаанд. Фасли 7-ум бузургтарин ва муҳимтарин бахши «Базморой» буда, шарҳи ҳол ва намунаи ашъори шоиронро дар бар мегирад. Дар ин фасл аз Шаҳиди Балхӣ, Рӯдакӣ, Кисоии Марвазӣ, Унсурӣ, Фаррухӣ ва дигар саромадони назми форс-тоҷик то ба Қосими Гунободӣ сухан меравад. Дар хотимаи «Базморой» муаллиф шарҳи ҳолу намунаи осори султонҳову умаро ва фозилону шоирони замони Акбарро овардааст, ки бо аксари онҳо шиносоӣ дошт. Муаллиф ба «Лубобу-л-албоб»-и Муҳаммад Авфии Бухороӣ ишорае накарда бошад ҳам, аён аст, ки аксари маводду маълумотро оид ба шоирон аз ҳамин тазкира гирифтааст. Сабки нигориш ва сохтори «Базморой» аз бисёр ҷиҳатҳо ба «Лубобу-л-албоб» монанд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Базофилия

**Базофилия** (аз  асос ва  — дӯстӣ, ишқ, майл) — қобилияти бо рангҳои асосӣ (пиронин, метилени кабуд, азур ва ғайра) рангнок шудани ҳуҷайра.

Базофилия аз қисмҳои таркибии кислотагие, ки дар ҳуҷайра мавҷуданд, масалан, аз кислотаи рибонуклеат (КРН), вобаста мебошад. Хусусан ҳуҷайраҳое, ки сафедаҳоро синтез мекунанд ва КРН-и бисёр доранд (мас., ҳуҷайраҳои ҷанин, омос, хунофар, бофтаҳои таҷдидӣ, ғадуди зери меъда, ҷигар ва ғайра), қобилияти баланди базофилия зоҳир менамоянд. Мутобиқи тағйири базофилия оид ба суръати синтези сафеда дар ҳуҷайра мулоҳиза рондан мумкин аст. Нишондиҳандаи дақиқи раванди мазкур бо усулҳои авторадиографӣ ва ситофотометрӣ муайян карда мешавад. Базофилияи махсус ё атсидофилияи сохти ҳуҷайравӣ барои фарқ кардани ҳуҷайраҳои хун, таҳлили ҳуҷайраҳои қисми пеши ҳипофиз, бофтаи ҷазирачаи ғадуди зери меъда ва ғайра истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Микробиология
Гурӯҳ:Гистология
Гурӯҳ:Гематология
Базудин

**Базудин**, **алфатокс**, **диазинон**,C13H21N2O3PS — як навъ инсектитсид. Моддаи равғанмонанди беранг, ҳарорпти ҷӯшишаш 89°С. Дар шакли консентрати эмулсияи 60%-а, хокаи намкаши 40%-а ва ғурӯшаи 5–10%-а истеҳсол мекунанд. Барои нест кардани ширинчаи лаблабуи қанд, ҳашароти зараррасони ришқаи тухмӣ ва гандуми тирамоҳӣ кор мефармоянд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳашаракушҳо
Википедияи Ингушӣ

**Википедиаи Ингушӣ** (ингушӣ inh ГIалгIай Википеди)  — фасли Википедия ба забони ингушӣ. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — 19 апрели соли 2018.
* Шумораи мақолот: 765 (259-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 2544
* 
* Шумораи вироишот: 26 731 
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 506 
* 
* Корбарони фаъол: 12
* 
* Мудирон: 1 
* 
* Жарфо: 56,8  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Индонезӣ

**Википедиаи Индонезӣ** ()  — фасли Википедия ба забони индонезӣ. Оғоз — 30 майи соли 2003.
* Шумораи мақолот:  (24-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Байғумалики Косонӣ

**Байғумалики Косонӣ** (, қарни XII) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Авфӣ Байғумалики Косонӣро чун яке аз ҳокимони Косону Марғинон ба «Лубобу-л-албоб» ворид оварда, шахси соҳибфазлу донишманд тавсифаш намудааст. Ба қавли Авфӣ, Байғумалики Косонӣ «шоҳе буд, ки ҳам қуввати фазл дошту ҳам фазли қувват». Байғумалики Косонӣ шеъри бисёр нагуфта бошад ҳам, ашъораш дар девоне фароҳам омадаанд. Бо забони содаву сабки гуфтори равони хуросонӣ ишқу ошиқӣ, зебоиҳои нигори дилраборо васф кардааст. Дар тазкираи Авфӣ аз Байғумалики Косонӣ ду қасида, ду ғазал, як қитъа ва ду рубоӣ сабт ёфтаанд, ки абёти зерин намунае аз онҳостанд:

Матлаи ғазал:

Қитъа:

Рубоӣ:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Байдарка

**Байда́рка** — заврақи камбари сабук барои варзиш дар об ва туризм. Бо ёрии белҳои дупарра, бодбон ё муҳаррики овеза ҳаракат мекунад. Қолаби байдаркаро аз чӯб, филизз ё пластмасса яклухт ё васлӣ сохта, бо матоъи обногузар рӯйкаш мекунанд. Байдарка 1, 2, 4 ҷойи нишаст дорад. Дарозӣ, бар ва вазни байдаркаи яккаса мувофиқан 5, 2 м 51 см, 12 кг, дукаса — 6, 5 м 55 см, 18 кг; чоркаса — 11 м, 60 см, 30 кг аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Заврақҳо
Адолф Байер

**Иоҳанн Фридрих Вилҳельм Адолф фон Байер** (; 31 октябри 1835, Берлин — 20 августи 1917, Мюнхен) — кимиёшиноси олмонӣ, Узви АИ Берлин ва Ҷамъияти кимиёшиносони Олмон. Барандаи Ҷоизаи Нобел дар бахши кимиё соли 1905.

## Зиндагинома
Баъди хатми гимназия (1853) дар Донишгоҳи Берлин ду сол физика ва математика, сипас дар Донишгоҳи Гейделберг илми кимиё омӯхтааст.Дар бораи пайвастҳои органикии маргимуш таҳқиқот анҷом дода, унвони докториро соҳиб шудааст. Солҳои 1858–1860 дар Донишгоҳи Генти Белгия фаъолияташро давом медиҳад. Баъдан ба Олмон баргашта, дар Мактаби олии техникии Берлин кор мекунад. Проф. Донишгоҳҳои Страсбург (аз 1872) ва Мюнхен (аз 1875). Дар синни 12-солагӣ намаки дучандаи нав – карбонати мис ва натрийро кашф мекунад. Кашфи кислотаи барбитурат ва барбитуратҳо (1864), реаксияи индофенил (1879) низ ба Байер мансуб аст.

## Ҷоизаҳо
Соли 1905 барои хидматҳои бузургаш дар пешрафти кимиёи органикӣ ва саноати кимиё, дар робита ба пажӯҳишҳо оид ба рангҳои органикӣ ва пайвастҳои гидроароматӣ ба Мукофоти нобелӣ дар соҳаи кимиё сазовор гардидааст. Ҷамъияти кимиёшиносони Олмон бо номи Байер мукофоту медал таъсис додааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Википедияи Комӣ

**Википедияи Комӣ** (Коми-зирянӣ)  — фасли Википедия ба забони коми-зирянӣ. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — августи соли 2004. Инчунин, 19 октябри соли 2010 Википедияи Комӣ-пермиёӣ  — фасли дигари Википедия ба забони комӣ-пермиёӣ ба фаъолият шурӯъ намуд. 
* Шумораи мақолот: 5291 (174-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 13 418 
* 
* Шумораи вироишот: 131,510 
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 9793 
* 
* Корбарони фаъол: 18 
* 
* Мудирон: нест 
* 
* Жарфо: 23,1  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Комӣ-пермиёӣ

**Википедияи Коми-пермиёӣ**  — фасли Википедия ба забони коми-пермиёӣ. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — 19 октябри соли 2010. Аз ин пештар,  августи соли 2004 Википедияи Комӣ ба фаъолият шурӯъ намуда буд.
* Шумораи мақолот: 3449 (195-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест
* 
* Шумораи саҳифаҳо: 7,981 
* 
* Шумораи вироишот: 54 681 
* 
* Корбарони сабтиномшуда: 5864 
* 
* Корбарони фаъол: 13 
* 
* Мудирон: нест 
* 
* Жарфо: 11,8  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Байзашакл

**Байзашакл** — чанд навъи чормағзи маҳаллӣ.

## Байзашакли зарафшонӣ
Байзашакли зарафшонӣ, дарахташ миёнақади аҳромшакл, сершохубарг, серҳосил; дарахти 20–25-солааш то 85 кг ҳосил медиҳад. Самараш байзашакл, нӯгаш паҳн (андозааш 28,1×28,9×29,0 мм, вазнаш 8,9 г); 54,5% аз мағз иборат аст. Пӯстлохаш суфтаи нақшин, қаҳваранги кушод, нафис; мағзаш пурра, хуштаъму болаззат, аз пӯстлох зуд ҷудо мешавад (пардаи байни мағзҳояш қаҳваранг). Яке аз чормағзҳои серравғани Осиёи Марказӣ (мағзаш то 72,1% равған дорад) буда, бештар дар деҳаҳои болооби дарёи Зарафшон мерӯяд. Ниҳолаш дар заминҳои серсангу сернам нағз месабзад, ба сармо ва хушкӣ тобовар аст. Аз ҳашароти зараррасон (пӯстлоххӯраки мева) зарар мебинад.

## Байзашакли рарзӣ
Байзашакли рарзӣ, дарахташ калони сершохубарг, 6,7–12,6 м қад мекашад. Ғафсии танаи дарахти 100-солааш 218 см. Самараш калон (андозааш 36,1×28,4×30,0 мм, вазнаш 10,7 г), байзашакл, рахдор, нӯгаш борику тез; қирраҳои барҷаста, пӯстлохаш нақшини тунук (1,1 мм) ва сахт дорад. Мағзаш (52,3%) зардча, серравған (то 66%), хуштаъм; аз пӯстлох зуд ҷудо мешавад. Дарахташ дар ҳар гуна хок нағз месабзад. Ниҳоли худрӯяш баъди 8–10 соли нумӯъ самар меорад. Дарахти 25–30-солааш то 75 кг ҳосил медиҳад. Бештар дар деҳаҳои Рарзу Дардари ноҳияи Айнӣ ва Пастиғави ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ мерӯяд. Аз ҳашароти зараррасон осеб меёбад.

## Байзашакли ромитӣ
Байзашакли ромитӣ, дарахташ калони садамонанд (баландиаш 8,5–11 м), ғафс (қутри пояи дарахти 90-солааш 189 см), серҳосил (аз дарахти 25-солаи он 55–60 кг ҳосил гирифтан мумкин). Самараш байзашакли нӯгтез, мобайнаш барҷаста (вазнаш 9 г). Пӯстлохаш чиндори тунук (0,7 мм), ҳангоми бо ангушт зер кардан мешиканад. Мағзаш (46%) хуштаъму лазиз, аз пӯстлох зуд ҷудо мешавад (65,8% равған дорад). Дарахташ бештар дар заминҳои серсангу пастхамии кӯҳҳо (дараи Ромит ва болооби дарёи Кофарниҳон) мерӯяд. Аз пӯстлоххӯраки чормағз зарар мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Викторовский Г. П. Грецкий орех  ⁄⁄  Дар кит. *Плодовые Среднего Таджикистана*. Л., 1935.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Навъҳои чормағз
Абдуллоҳи Байзовӣ

**Носируддин Абдуллоҳ ибни Умар ибни Муҳаммади Шерозӣ ал-Байзовӣ** (; ) — муфассир, фақеҳ, донандаи илми калом ва таърихнигори мусулмон.

## Зиндагионма
Ашрофзода, зодаи шаҳри Байзо. Аз сабаби солҳои бисёре дар Шероз иқомат доштанаш ба ӯ тахаллуси «Шерозӣ» додаанд. Куняҳои Абулхайру Абусаидро мансубаш донистаанд. Ба гуфтаи худаш, аввалин устоди ӯ, алалхусус, дар соҳаи илми фиқҳ, падараш будааст («ал-Ғояту-л-қусво»). Аз устодони бисёр, аз ҷумла Умар ибни Закии Бушконӣ, Насируддини Тусӣ илм омӯхтааст. Дар ҳалқаи шогирдони Байзовӣ номи касоне чун Камолуддин Умар ибни Илёси Мароғӣ, Абдурраҳмон ибни Аҳмади Исфаҳонӣ омадааст, ки аз осори ӯ ёд овардаанд.

Ҳаёти Байзовӣ дар замони нооромӣ ва интиқоли қудрати Атобакон ба Элхониёни муғул сипарӣ гаштааст. Бахше аз ҳаёташро дар Табрез гузаронида, дар ҳамон ҷо аз ҳаёт даргузаштааст.

## Осор
Осори бисёре дар фиқҳу усули улуми қуръонӣ, калом, ахлоқ, нуҷум, таърих ва адаб эҷод кардааст, ки бархе аз онҳо дастрас нагардидаанд.

Асарҳои машҳури Байзовӣ, ки то замони мо расидаанд, «Анвору-т-танзил ва асрору-т-таъвил», «Лубобу-л-албоб» (китоб доир ба наҳв), «Минҳоҷу-л-вусул ила илми-л-усул» ва «Низому-т-таворих» (китоби таърихӣ) мебошанд. Китоби «Низому-т-таворих» ба забони форсӣ таълиф шуда, таърихи ҷаҳонро аз зуҳури Одам (ъ) то солҳои зиндагии муаллиф дар бар мегирад, ки барои муҳаққиқони илми таърих хеле арзишманд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Википедияи Тотории Қрим

**Википедияи Тотории Қрим** (тотории Қрим-crh Qırımtatar Vikipediyası, Къырымтатар Википедиясы)  — фасли Википедия ба забони тотории Қрим. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — 12 январи соли 2008.
* Шумораи мақолот:  (163-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 40  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Лотинӣ

**Википедияи Лотинӣ** ()  — фасли Википедия ба забони лотинӣ (latinitas). Оғоз — июни соли 2002..


Vicipaedia logo 2013.png|Википедиаи Лотинӣ 100,000 мақола (18 декабри 2013)

* Шумораи мақолот:  (54-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 12  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Литвонӣ

**Википедияи Литвонӣ** () — фасли Википедия ба забони литвонӣ. Оғоз — 20 феврали соли 2003.
Инчунин, аз 25 марти соли 2006 Википедияи Сомугитӣ (Сомугитӣ bat-smg Žemaitėška Vikipedėjė) — фасли Википедия ба забони сомугитӣ (гӯйиши халқияти Литваи поёнӣ) ба фаъолият шурӯъ намуд.

* Шумораи мақолот:  (42-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Бунёт ибни Туғшода

**Бунёт ибни Туғшода ибни Қутайба** () — бухорхудот (775—782), писари Туғшода ибни Қутайба.

## Зиндагинома
Мувофиқи иттилои Наршахӣ дар «Таърихи Бухоро», баъди Туғшода писари вай Қутайба ба тахт нишаста, пас аз муддате мусулмон будан боз аз ислом рӯй тофт ва Абумуслим ӯро ба қатл расонд. «Баъд аз он Баййинот ибни Туғшода подшоҳи Бухоро шуд. Вай дар (даврони) ислом зода (шуда) буд (яъне, пас аз мусулмон шудани подшоҳони силсилаи Бухорхудот) ва муддате мусулмон буд. Чун Муқаннаъ падид омаду фитнаи сапедҷомагон ба рустои Бухоро зоҳир шуд ва Баййинот ба эшон майл карду эшонро ёрӣ дод, то дасти Сапедҷомагон дароз гашту ғалаба карданд, соҳиби барид ба халифа хабар фиристод. Ва халифа Маҳдӣ буд. Чун Маҳдӣ дил аз кори Муқаннаъу Сапедҷомагон фориғ кард, саворон фиристод ва Баййиноти дар Варахшӣ ба кох барнишаста… аз дур саворон дид, ки меомаданд ба таъҷил; донист ба фиросат, ки инҳо аз халифаанд. Дар тадоруки он буд, ки расиданду ҳеч сухан нагуфтанд ва шамшерҳо кашиданду сари вайро бардоштанд…».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Сомониён дар оинаи таърих. Ҷ. 1. Х., 1998;
* Ғиёсов Н. Бунёт ибни Туғшода ибни Қутайба // Донишномаи Сомониён. Ҷ. 1. Х., 2008;
* Абубакр Муҳаммад ибни Ҷаъфари Наршахӣ. Таърихи Бухоро. Д., 2012.

Гурӯҳ:Бухорхудотҳо
Википедияи Люксембургӣ

**Википедияи Люксембургӣ** (люксембургӣ-lb D'Wikipedia op Lëtzebuergesch, *déi Lëtzebuergesch Wikipedia*) — фасли Википедия ба забони люксембургӣ. Оғоз — 21 июли соли 2004.
* Шумораи мақолот:  (82-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Байкал

**Байка́л** (, бойкӯл яъне кӯли бой) — кӯле дар Русия, дар ҷануби Сибири Шарқӣ, ҳудуди Бурятистон ва вилояти Иркутск.

## Ҷуғрофиё
Сатҳаш 31,5 ҳазор км². Тӯлаш 636 км, бараш, ба ҳисоби миёна, 48 км, ҷойи аз ҳама сербараш қариби 80 км. Кӯли жарфтарини дунё, ҷойи аз ҳама амиқаш дар мобайни кӯл 1620 м. Ҳаҷми об 23000 км3. Қариб 20%-и захираи оби ширин (бенамак)-и ҷаҳонро ташкил медиҳад. Масоҳати ҳавзааш қариб 600 ҳазор км². Ба Байкал 336 дарёву дарёчаҳо мерезанд (аз ҷумла, Селенга, Баргузин, Ангараи Боло), аз он фақат дарёи Ангара ҷорӣ шуда, ба дарёи Енисей мерезад. 27 ҷазира дорад, ки калонтаринашон Олхон (қариб 730 км²) ва Ушканийи Калон (9,4 км²)-анд. Дар баландии 456 м аз с. б. ҷойгир буда, аз чор тараф қаторкӯҳҳо иҳота кардаанд, ки баландиашон то 2800 м мерасад. Халиҷҳои калонтарини Байкал — Баргузин ва Чувиркуй. Обаш фавқулода шаффоф (то 40 м), миқдори умумии намакаш аз 150 мг/л зиёд нест.

## Иқлим
Иқлими атрофи кӯл континентӣ — зимистонаш хунук (ҳарор. миёнаи ҳавои янв. — февр. тақр. −19°С), тобистонаш гарм (моҳи авг. то +20°С). Олами ҳайвоноту набототаш ғанӣ буда, қариб 2600 навъро ташкил медиҳад. Зиёда аз 50 навъ моҳӣ дошта, дар ҳудуди он асосан, омул, хариус, ленон, таймен шикор мекунанд. Байкал кӯли киштигард буда, дар атрофаш корхонаҳои коғаз, киштисозӣ, истихроҷи маъдан, консерваи моҳӣ фаъолият доранд. Дар соҳилаш шаҳрҳои Слюдянка, Байкалск, Байкали Шимолӣ, Бабушкин ҷойгиранд. Байкал минтақаи муҳимми сайёҳию фароғатӣ мебошад. Дар асоси чашмаҳои гарм (43-53°С) осоишгоҳҳои балнеологии Горячинси ва Хонус амал мекунанд, ки барои муолиҷаи узвҳои ҳаракат, силсилаи асаб, пӯст, узвҳои занона ва ғ. муфиданд. Дар гирду атрофи Байкал боғҳои миллӣ ва мамнӯъгоҳҳо мавҷуданд, ки ба рӯйхати иншооти Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО («Кӯли Байкал») ворид гардидаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо

* 
* 
* озеро Байкал.инфо  — информационный сайт о Байкале
* Природа Байкала
* Байкал на сервисе Яндекс.Панорамы
* Проект «Озеро Байкал»  // Гринпис
* Объект Всемирного наследия ЮНЕСКО «Озеро Байкал» на сайте Фонда «Охрана природного наследия»


Гурӯҳ:Кӯлҳои Русия
Википедияи Луговомарийӣ

**Википедияи Луговомарийӣ** (луговомарийӣ-mhr Олык Марий Википедий)  — фасли Википедия ба забони луговомарийӣ. Ин забон гӯйиши яке аз халқиятҳои Федератсияи Русия мебошад. Оғоз — 9 июли соли 2009. Инчунин, 17 октябри соли 2010 Википедияи халқи Марий  (mrj. Кырык марла Википеди) — фасли Википедия ба забони марийӣ ба фаъолият шурӯъ намуд.
* Шумораи мақолот:  (141-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Байкал (қаторкӯҳ)

**Қатторкӯҳи Байка́л** () — қаторкӯҳ дар соҳили шимолу ғарбии кӯли Байкал. Дарозиаш 300 км. Баландиаш то 2588 м (кӯҳи Черск). Аз варақсангҳои кристаллӣ, кварсит, оҳаксанг ва гранитҳои эраи протерозой таркиб ёфтааст. Нишебиҳои ғарбии Байкалро то баландии 1200—1400 м тайгаи дарахтони шарбин, нишебиҳои шарқиашро бешаҳои тунук, аз он болотарро ҳам бешаҳои тунук ва паттазорҳои абҳул пӯшонидаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои Бурятия
Гурӯҳ:Қаторкӯҳҳои вилояти Иркутск
Сайёра ранг иваз мекунад

«**Сайёра ранг иваз мекунад**» — филми коргардони тоҷик Муҳиддини Музаффар. Нахустнамоиши филм 22 сентябри соли 2018 баргузор гардид.

## Хулосаи достон
Филм дар хусуси бархӯрди ду тинат — бадиву некӣ, ду арзиш — мавънавиву моддӣ ва талошу афтударафти байни онҳо нақл менамояд. Қаҳрамони асосии филм Сайёра бо модар ва ду хоҳаракаш зиндагии хоксорона, вале аз нигоҳи маънавӣ сарватманд дошт. Хуршед ва Сайёра якдигаррро дӯст медоштанд. Орзуҳои наҷибе дар дил доштанд… Аммо Муроди афъиниҳоду тарёкӣ бо ёрону каморагони аҳриманкирдору девсират ин ҳама орзуву таманноҳоро ба якборагӣ ба ҳам мезананд. Сайёра бо амри тасодуф қотил мешавад.

Сайёра фарзанди ягонаи Фаридро ба қатл расонид. Фарид Сайёраро барои қатли фарзандаш бад мебинад ва мехоҳад аз ӯ қасосашро бигирад. Аммо баъди ошно шудан аз ҷаҳони ботинии духтар ва ҳодисаҳои ба миён омада, Фарид ба андеша фурӯ меравад, ки фарзандашро чигуна тарбия кардааст?! Ҷавондухтар марди рӯзгордида ва ҷаҳонгаштаро маҷбур мекард, то ботини худро дарёбад. Фарид пас аз ин задухӯрдҳои ботинӣ ба худ суол медиҳад, ки оё муҳайё сохтани шароит ва иҷро кардани тамоми хоҳишҳои фарзандаш ҳамчун падар дуруст буд? Ба ғайр аз маблағ ба мерос боз чӣ боқӣ гузошт? Чихел ва барои чӣ бояд дар ин дунё зиндагӣ кард?

## Бозигарон
Ҳунармандон Қурбон Собир, Таҳмина Раҷабова (Сайёра), Дилбар Сулаймонова, Тағоймурод Розиқов, Нурулло Ҳақназаров, Хуршед Мустафоев, Умар Алиев офаринандагони нақшҳои асосии филм мебошанд.

## Омилони филм
Бино ба иттилои директори филм Осими Орифпур филм асосан дар шаҳри Хуҷанд сабт шуда, чанд саҳнаи он дар деҳаи Угуки ноҳияи Деваштич ба навор гирифта шудаанд. Сабти филм наздики ду моҳ тӯл кашида, 5 моҳ танзим, садогузорӣ, оҳангсозӣ шудааст. Ба сабти филм мутахассисони баландихтисоси соҳаи синамо — Дилошӯб Орифзода, Зайниддин Каримов, Даврон Восидӣ, Абдуазиз Абдураҳмонов, Қобилҷон Шарипов, Темур Султонов, Абдусафо Қосимов, Кароматулло Норов, Суҳроб Муллошоев, Сарвар Ҳабибов, Баҳодур Тошматов, Анушервон Тилабов, Султонҷон Усмонов ва дигарон ҷалб шуданд.

## Буҷети филм
Буҷети филм 350 ҳазор сомониро ташкил медиҳад.

## Эзоҳ
Хуршед Мустафоев

**Хуршед Мустафоев** (тав. 5 сентябри 1978, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик.

## Зиндагинома
Хуршед Мустафоев соли 1999 Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзодаро хатм карда, чанд муддат дар театри «Аҳорун» фаъолият намудааст. Аз соли 2002 кори худро дар театри русии ба номи Маяковский идома медиҳад. Бо нақшҳои офаридааш дар театру синамои тоҷик дар байни мардум маъруф аст. Бо чандин ҷоиза ҳам сарфароз гардидааст. Ахиран, дар «Парасту»- и имсола ӯ барои иҷрои нақши Шайтон дар намоиши «Гуноҳи Қобил» чун беҳтарин иҷрокунандаи нақши лаҳзавӣ эътироф гардид.

## Оила
Хуршед Мустафоев муддати 9 сол бо ҳунарпешаи театр Мунира Дадаева зиндагии якҷоя доштанд.

## Эзоҳ
Байканд

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          64.01078939437868,
          39.58706726631724
        ]
      }
    }
  ]
}
**
**Байканд** (), **Пайканд''' — шаҳри асримиёнагӣ, воқеъ дар ҳудуди Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ки вайронаҳои он 35 км ҷанубу ғарбтари шаҳри Бухоро боқӣ мондаанд.

## Ном
Номи шаҳр дар маъхазҳои таърихӣ ба шаклҳои гуногун, чун «Байканд» (Ибни Хурдодбеҳ, Балозурӣ, Самъонӣ), «Байгандод» (Ибни Халдун), «Боканд» (Яъқубӣ), «Бисканд» (Истахрӣ), «Пайкинд» (Бартолд. Ҷ. 2 (1), «Пайканд» (Минорский) сабт гардидааст. Ба гуфтаи Меҳрдоди Баҳор, Байканд аз ду калима – «бай», маъхуз аз «бағ», ба маънои «Худо» ва «ганд», ба маънои «маҳал» ва «макон» таркиб ёфтааст. Дар сурати дуруст будани назари Маркварт, В. В. Бартолд, Гумилёв ва Зеймал, ки Байкандро ба сурати «Пайканд» навиштаанд, пазириши назари Баҳор душвор мегардад. Байкандро дар қадим «Шаҳристони рӯйин» низ мехондаанд (Наршахӣ).

## Таърих
Дар рӯзггори Сосониён Байканд ноҳияи бузурге буда, дар он қалъае ба номи «Қалъаи Дабусӣ» вуҷуд доштааст, ки шоҳ дар он маскун будааст (Наршахӣ). Байканд яке аз марказҳои асосии бозаргонӣ дар Осиёи Марказӣ буда, бад-ин асос муаллифон «шаҳри бозаргонон («мадинат-ут-туҷҷор»)-аш номидаанд (Ибни Хурдодбеҳ, Муҳаммади Табарӣ, В. В. Бартолд). Агарчи Байканд чандин бор вайрон шуд, ба саъю кӯшиши мардуми минтақа дар садаҳои 9 ва 10 бозсозӣ шуда, дар рӯзгори Сомониён ба авҷи шукуфоӣ расид. Дар Байканд работи бисёре мавҷуд буд. Сабаби фаровонии работҳоро дар Байканд муаллифи «Таърихи Бухоро» чунин шарҳ додааст: «Ва сабаб он буд, ки Байканд ҷойи бузургу нек буд ва мардуми ҳар деҳе дар он работе сохтаанду ҷамоатеро нишонидаву нафақаи эшон аз деҳи хеш фиристода ва аз зимистон, ки ҳангоми ғалабаи кофирон мешуд, аз ҳар деҳе он ҷо мардуми бисёр гирд меомаданду ғазв мекарданд ва ҳар қавме бар работи хеш фуруд меомад». Дар Байканд гунбаде вуҷуд дошт, ки хонҳову ашрофи Бухоро дар паноҳи он ба хок супурда мешуданд. Наршахӣ Байкандро куҳантар аз Бухоро донистааст. Бино бар нақли ӯ, ҳар подшоҳе, ки дар ин вилоят ба шаҳрёрӣ расидааст, дар он ҷо мақом сохтааст. Шаҳр бозоре ободу масҷиде ҷомеъ бо меҳроби гавҳаркӯб доштааст. Дар он рӯзгор масоҳ. шаҳр, аз ғайри ободиҳои атрофи он, 20 га буд. Боқимондаи девору бурҷҳои баланди шаҳри куҳан то ҳанӯз дар самти ғарбии он бақо ёфтаанд. Дар пайвастагии Байканд найистонҳо ва обгири бузурге вуҷуд доштааст, ки бо номҳои «Поргини бузург», «Қарокӯл», «Буҳайраи Сомҷин» зикраш намудаанд. Дарозии Байканд бист фарсангро ташкил дода, дар он ба дараҷае мурғу моҳӣ ҷамъ меомадааст, ки дар тамоми Хуросон ҳамто надоштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абубакр Муҳаммад ибни Ҷаъфари Наршахӣ. Таърихи Бухоро. Д., 2012.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бухоро
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Роҳи абрешим
Гурӯҳ:Шаҳрҳои азбайнрафтаи Осиё
Гурӯҳ:Шаҳрҳои қадимаи Ӯзбекистон
Википедияи Лаҳистонӣ

**Википедияи Лаҳистонӣ** ()  — фасли Википедия ба забони лаҳӣ. Оғоз — 26 сентябри соли 2001.
* Шумораи мақолот:  (10-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:   
## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Википедияи Курдӣ

**Википедияи Курдӣ** () — фасли Википедия ба забони курдӣ. Оғоз — соли 2004.
* Шумораи мақолот:  (108-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: 616
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо: 27,7  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Гурӯҳ:Донишномаҳо ба забонҳои эронӣ
Википедияи Себуанӣ

**Википедияи Себуанӣ** (забони себуанӣ: *Wikipedya sa Sinugboanon*) — яке аз фаслҳои Википедия ба забони себуанӣ, ки аз ҳисоби шумораи мақолаҳо дар ҷои дуюм қарор дорад. Забони себуанӣ — яке аз гӯйишҳои халқияти Филиппин аст. Оғоз — 22 июни соли 2005.
* Шумораи мақолот:  (2-ум ҷой)
* 
* Шумораи парвандаҳо: нест
* 
* Шумораи саҳифаҳо:  
* 
* Шумораи вироишот:  
* 
* Корбарони сабтиномшуда:  
* 
* Корбарони фаъол:  
* 
* Мудирон:  
* 
* Жарфо:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фаслҳои Википедия
Тайм

***Тайм*** (***Time ***) — маҷаллаи ҳарҳафтаинаи амрикоӣ ва портали иттилоотӣ мебошад, ки қароргоҳаш дар Ню-Йорк ҷойгир аст. Шумораи якуми маҷалла 3 марти 1923 дар Ню-Йорк аз чоп баромад; солҳои зиёд маҷалларо яке аз муассисони он Ҳенри Люс нашр мекард. Дар Лондон версияи аврупоии *Time Europe* (қаблан *Time Atlantic* номида мешавад) нашр мешавад, ки рӯйдодҳои Аврупо, Ховари Миёна, Африқо ва аз соли 2003 Амрикои Лотиниро дар бар мегирад. Варианти осиёии *Time Asia* дар Ҳонконг бароварда шудааст. Нашри Сиднейии маҷалла барои Австралия, Зеландияи Нав ва Уқёнуси Ором нашр мешавад . То декабри соли 2008 нусхаи канадагии *Time Canada* мавҷуд буд.

*Дар соли 2012* маҷаллаи "Тайм" бо теъдоди 3,3 миллион нусха нашр шуд, ки онро аз рӯи тиражи маҷаллаҳои амрикоӣ дар ҷои 11-ум ва аз рӯи тиражи ҳафтаина пас аз маҷаллаи People дар ҷои 2-юм қарор дод (соли 2007, теъдоди он тақрибан 3,4 миллион нусха буд). Дар моҳи июли соли 2017 тиражи он 3 миллиону 28 ҳазору 13 нусха буда, дар охири сол ба 2 миллион адад поин рафтааст. 26 миллион нафар хонандагони версияи чопии журнал ҳастанд, ки 20 миллион нафарашон амрикоиҳо ҳастанд. Қаблан аз ҷониби Time Inc, воқеъ дар Ню Йорк нашр шудааст. Аз ноябри *соли 2018* маҷаллаи *Time* аз ҷониби *TIME USA, LLC. нашр мешавад,* ки ба Марк Бениоф тааллуқ дорад, онро аз Corporation   харидааст.

## Шахси сол
Маъмулан, *маҷаллаи Time* дар шумораи гузаштаи моҳи декабри соли ҷорӣ номи "Шахси сол"-ро эълон мекунад. Номинатсияи "Шахси сол" аз соли 1927, вақте ки ин унвон ба халабон Чарлз Линдберг дода шуд, ки бори аввал дар таърих танҳо ба Атлантика парвоз кардааст, дода мешавад.

Шахси сол танҳо аз ҷониби муҳаррири масъул интихоб карда мешавад. Дар тӯли солҳо, Франклин Рузвелт (се маротиба), Адольф Гитлер (1938), Иосиф Сталин (1939, 1942), Рональэд Рейган, Михаил Горбачёв (ду маротиба — солҳои 1987 ва 1989), сарбози абстрактии амрикоӣ ва инчунин корбари интернет шахси сол шуданд. Соли 2007 президенти Русия Владимир Путин «Марди сол» эълон шуда буд. Дар соли 2008 Барак Обама "Шахси сол" интихоб шуд. Соли 2010 — асосгузор ва роҳбари Facebook Марк Зукерберг. Дар соли 2011, симои коллективӣ боз ҳамчун шахси сол интихоб карда шуд: «эътирозгар» («исёнгар»). Соли 2021 Илон Маск ҳамчун Шахси сол интихоб шуд .

Дар робита ба технология, нашрия ин номинатсияро ба компютер соли 1982 дода буд.

## Қаҳрамонони сол
Дар соли 2021 "Қаҳрамонони сол 2021" олимоне буданд, ки дар эҷоди ваксинаҳо ширкат варзиданд: иммунолог Кизмеки Корбетт, муовини директори танзимгари CDC-и Амрико Барни Грэм, биохимики маҷорӣ Каталин Карико ва амрикоӣ Дрю Вайсман, ки технологияи mRNA-ро таҳия мекунанд.

## 100 нафари сол
Аз соли 1999 то ҳол маҷалла феҳристи 100 нафар шахсиятҳои бонуфузи солро, ҳамчун "Time-100" нашр мекунад. Рӯйхатро комиссияи олимон интихоб мекунанд.

## 100 нафари асри XX
Дар моҳи июни соли 1999 рӯйхати "Тайм 100: Қаҳрамонон ва кумирҳои асри XX" вуҷуд дошт. Номзадҳоро комиссияи муаррихону рӯзноманигорон ва сиёсатмадорони амрикоӣ интихоб кардааст. Дар моҳи декабри соли 1999 маҷаллаи Тайм Алберт Эйнштейнро Шахси аср эътироф кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Яҳё Шарипов

**Яҳё Шарипов** (1929, Андиҷон, ҶШС Ӯзбекистон — ?) — муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1972), профессор (1974).

## Зиндагинома
Факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1948—1949 методисти Донишкадаи такмили ихтисоси муаллимон, 1954—1960 ходими илмии Институти таъриху архелогия ва этнографияи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1960—1964 дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1964—1974 дотсенти кафедраи коммунизми илмии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1974—1979 мудири кафедраи коммунизми илмии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин 1987—1994 мудири кафедраи коммунизми илмӣ ва кафедраи фалсафаи фарҳанги Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон