open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Истиора

# **Истиора** — як намуди маҷоз буда, ба ҷойи як калимаи дигар истифода шудани калимае мебошад. Фарқи истиора аз ташбеҳ ин аст, ки дар истиора ташбеҳшаванда зикр намеёбад, балки танҳо ташбеҳкунанда номбар мешавад. Масалан, агар гӯем, ки «қомати ёри ман мисли сарв аст», ин ҷумла ташбеҳ дорад, зеро ки қомати ёр ба дарахти сарв монанд карда шудааст. Вале агар гӯем, ки «сарви ман омад», дар ин ҷумла ибораи «сарви ман» истиора аст, зеро ба ҷойи калимаи «ёр» омадааст.
#  
# **Истиора** – ба маънои дигар кор фармуда шудани калима ва ё гуфтор, ки бо роҳи монандкунӣ, муқоиса ва қиёс сохта мешавад. Як навъи ташбеҳ, ки ташбеҳкунанда ба ҷойи ташбеҳшаванда меояд, аммо ташбеҳшаванда зикр намешавад. Асоси истиораро муқобилгузории ду маънои як мафҳум аслӣ ва маҷозӣ ташкил медиҳад. Маънои маҷозӣ вобаста ба муносибат ба мавзӯъ ҳосил мешавад. Навъҳои нисбатан паҳншудаи истиора маҷоз, киноя, муболиға, иғроқ мебошанд.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Истилоҳот
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Ҳамном (забоншиносӣ)

**Ҳамном**, **омоним** (от  — «яксон» и  — «ном») — истилоҳе дар забоншиносӣ аст ва ба вожаҳои ишора дорад, ки ё ҳамнигора ва ҳамово ҳастанд.

Дар забони тоҷикӣ калимаҳое дучор меоянд, ки таркиби овозиашон якхела буда, аммо дорои ду ва ё зиёда аз ду маънои мустақил ва ё маҷозии ба ҳам наздиканд.

Калимаи шона дар мисраи якум як асбоби маълумро, ки барои ба тартиб овардани мӯй истифода мешавад, ифода кардааст, аммо дар мисраи дуюм ба маънои «шонаи одам», яъне як қисми тахтапушти одам омадааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Зеҳнӣ Т.Санъатҳои бадеӣ дар шеъри тоҷикӣ. Душанбе: Нашрдавтоҷ,1960.-с.87

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Иноятхон Росих

**Иноятхон Росих** (*Иноятхон Росих ибни Шамсудавла Лутфуллохон Содиқи Баҳодур Тҳурҷанг*; 1736, Патна, Ҳиндустон, — 1798, ҳамон ҷо) — навозанда, сароянда мусиқидон ва шоир.

## Зиндагинома
Шеъру мусиқӣ, улуми инсонӣ, хаттотӣ ва ғ. ро аз падараш омӯхт. Авлоди Иноятхон Росих баъди забти муғул Ҳиротро таркнамуда, рӯ ба Ҳиндустон ниҳоданд.
Бобою падари ӯ донишманд, фарҳангӣ буданд. Иноятхон Росих дар ҷавонӣ мусиқиро (мусиқии ҳиндӣ, «Сангит» — мусиқии классики ҳинд) фаро гирифт.
Ӯ бештар дар назарияи мусиқӣ донишашро такмил дода, осори мусиқидонони аҷамиро (форсу тоҷик) ва ҳиндиро омӯхт. Махсусан, муҳимтарин таълифоти мусиқии ҳиндӣ «Рогмала» («Дар бораи рогҳо»), «Рог дарпан» («Оинаи рогҳо»), «Парҷатак» («Дарахти биҳишт») ва ғ.-ро ҷиддан омӯхт. Бародаронаш: Ҳидоятхон, Фохирхон, Шокирхон, Муҳаммад Иброҳим, Носириддинхон
ҳама дар шеъру мусиқӣ, таъриху фалсафа, ҳунарҳои бадеӣ дониш ва малакаи баланди эҷодӣ доштанд. Иноятхон Росих дар иртибот ба мусиқии Аҷаму Ҳинд дониш андӯхта, дар ин замина бо устодони созу овоз ҳамкорӣ дошт. Самараи ҷустуҷӯҳояшро дар асарҳояш «Рисолаи зикри муғанниёни Ҳиндустон», «Иноятнома» (тазкираи адаби буда, тавзеҳоти муҳим дар бораи бузургтарин суханварони форсӣ-тоҷикӣ ва осорашон гирдоварӣ шуда,
с.таъ. 1874), «Фолҳои Ҳофизи Шерозӣ», ва ғ. Ба риштаи таҳрир овардааст. Асари дар мусиқӣ нигоштаи Иноятхон Росих «Рисолаи зикри муғанниёни Ҳиндустон» аз муҳимтарин таълифот дар таърих ва назарияи мусиқии Аҷаму Ҳинд маҳсуб шуда, идомаи мантиқии асари Фақирулло Сайфхон «Рог дарпан», (ниг. «Рисола зикри муғанниёни Ҳиндустон»). Як нуктаро бояд хотирнишон кард, ки таълифоти мусиқию адабии Иноятхон Росих дар таҳқиқи таърихи афкори мусиқии Аҷаму Ҳинди ас. 18-19, ки тавассути донишномаю фарҳангҳои форсӣ забони ҳинд минбаъд густариш ёфтааст, нақши муассир дорад. Аз ҷумла мусаннифони фарҳангу донишномаҳо, манзумаҳои мусиқӣ «Махзану-л-улум», «Сафинаи коинот», «Фарҳанги Ананд Роҷ», «Ғиёсу-л-луғот» ва ғ. аз таълифоти Иноятхон Росих баҳраи зиёд бардоштаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Иноятхон Росих, Рисолаи зикри муғанниёни Ҳиндустон, тасҳеҳу ва муқаддимаи Саид Алии Ҳайдар, Деҳлӣ, 1961;
* Шуур А. Мероси мусиқии ҳиндӣ ба забони дарӣ, Ванкувер, 2004;
* Рашид Мулк, Ҳазрат Амир Хусравка Рисолаи мусиқӣ, Исломобод, 1986;
* Mirza Warid. The life and Works of Amir Khusraw, Calcutta, 1935.
* Раджабов А. Иноятхон Росих и его трактат о музыке. Очерки истории и теории культуры тадж. народа, Душ., 2006.

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Суолу ҷавоб (санъати бадеӣ)

Яке аз санъатҳои бадеӣ суолу ҷавоб буда, барои ифодаи эҳсосоти қалбӣ воситаи хубест, ба шарти он ки суолу ҷавобҳо дар сурати мантиқӣ, нозук ва нуктасанҷона воқеъ шаванд.

## Сарчашма
Зеҳнӣ Т.Санъатҳои бадеӣ дар шеъри тоҷикӣ. Душанбе:Нашрдавтоҷ,1960.-с. 102

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Ташхис (санъати бадеӣ)

Ба ҳайвонҳо,парандагон, наботот, ҷамодот, ҷирмҳои осмонӣ ва ғайра эҳсосот ва хислатҳои инсонӣ нисбат дода, онҳоро дар миёни худ ва ё бо инсон гап занондан **ташхис** номида мешавад.
Дар асарҳои классикӣ намунаи ин гуна осор бисёр аст, ҳамчун «Калила ва Димна», «Тӯтинома», «Мантиқ-ут-тайр» - Фариддудин Аттор, «Ҳайвонотнома» - Сайидо, «Се қатра» - и Лоҳутӣ ва ғайра.

## Сарчашма
Зеҳнӣ Т.Санъатҳои бадеӣ дар шеъри тоҷикӣ. Душанбе:Нашрдавтоҷ,1960.-с.105

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Искандари Танбӯрӣ

**Искандари Савтӣ** (1911, Панҷакент — 1989, Панҷакент, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — сароянда-оҳангсоз, танбӯрӣ. Намояндаи боҳунари ҳавзаи иҷроии Самарқанду Панҷакент.

## Зиндагинома
Аз овони ҷавонӣ ба шеъру мусиқӣ ворид шуда, бештар дар муҳити эҷодию иҷроии мактаби иҷроии Самарқанд ба камол расида, аз мубаллиғону идомадиҳандагони сабки иҷроии ин ҳавзаи ҳунарӣ буд. Искандари Савтӣ ибтидо барои омӯзиши мусиқӣ ба шогирдии Ҳоҷӣ Абдулазиз (1852—1936) ворид шуда, асосҳои иҷроии мусиқии устодонаро фарогирифт. Дар Самарқанд бо Қорӣ Сироҷ, Қорӣ Камол, Шариф Акрам, Исмоил Акрам, Ҳоҷӣ Тамтам ва диг. аз наздик шинос шуд ва дар барномаҳои ҳунарӣ фаъол ширкат дошт. Искандари Савтӣ дар иҷрои «савт» нерӯи хуби иҷроӣ ба харҷ медод, вусъату танаввуоти овозиаш қавию босафо, равшан садо дода, ифодаҳои тазӣинаш бар пояи сабки устодаш (Ҳоҷӣ Абдулазиз) рӯи пардаҳо меомаданд. Искандари Савтӣ аз фаъолону ташкилкунандагони дастаҳои ҳунарӣ, театри халқии шаҳри Панҷакент буда, тавассу-ти корҳои хуби ҳунариаш зумраи нави иҷрокунандагони мусиқии устодона ва мардумӣ: Баён Облоқул, Сироҷ Сафар, Умрӣ Баҳрӣ, Хосият Хоҷаева, Олим Бобоев, Собир Қаландаров, Ҳалим Бобоев, Обид Бобоев ва диг. рӯи саҳнаи иҷроӣ омаданд. Сабки иҷроии Искандари Савтиро фарзандони боҳунараш Олим Бобоев ва Обид Бобоев идома додаанд.

## Адабиёт
* Таджикское искусство. — М., 2002;
* Таджикская му-зыка. — Душанбе, 2003;
* Ҳакимов Н. «Шашмақом» дар қарни ХХ. — Хуҷанд, 2006.

## Нигаред низ
* Шашмақом

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Ироқи Бухоро

**Ироқи Бухоро** — яке аз шохаҳои шуъбаи дуввуми мақоми «Бузург» буда ва аз шохаҳои «Талқинчаи Ироқи Бухоро», «Чапандози Ироқи Бухоро», «Соқиномаи Ироқи Бухоро» ва «Уфари Ироқи Бухоро» иборат аст.

Ироқи Бухоро аз лиҳози лаҳнию оҳангӣ ба «Сарахбор»-ҳои шуъбаи якум шабоҳат дорад вааз асарҳои «Талқинчаи Ироқи Бухоро», «Чапандози Ироқи Бухоро», «Соқиномаи Ироқи Бухоро» ва «Уфари Ироқи Бухоро» иборат аст. Агар усули шаклгирии «Ироқи Бухоро» усули «Зарбулқадим» бошад, асарҳои дигари ин боб дар асоси усулҳои маъмулии шуъбаи дуввум шакл гирифтаанд. Дар анъанаи иҷроӣ қаринаҳои гуногуни иҷрои «Ироқи Бухоро» вуҷуд дошт. Бинобар ба эътирофи Шоҳназар Соҳибов  «Ироқи Бухоро» бар матни Ҳофизи Шерозӣ, ки тавассути дастаи ҳофизон иҷро мешавад, «Ироқ»-и кӯчабоғист, ки бо анъанаи иҷрои ин асар дар боғу деҳот иртибот дорад. Намуди дигари «Ироқ» ба матни Саидаҳмадии Васлӣ суруда мешавад. Ҳофизи машҳури тоҷик Ҳоҷӣ Абдулазиз «Ироқ»-ро бо усули худ, яъне ба таркиб ва банду басти асар тағйироти ҷиддие ворид сохта, сароидааст. Сабку роҳ ва тарзи иҷрои Ҳоҷӣ Абдулазизро шогирди ӯ Шоҳназар Соҳибов хуб андӯхта, ин шеваро байни ҳунармандони номии аввали садаи ХХ-ум махсус таъкид намудааст.

## Адабиёт
* Ражабов И. Макомлар масаласига доир. - Тошкент, 1963; 
* Шашмақом. - М., 1959-1964; 
* Ҳакимов Н. Шашмаком дар қарни ХХ. - Хуҷанд, 2006.
## Нигаред низ
* Шашмақом
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Шашмақом
Ироқ (мақом)

**Ироқ (мақом)** – номи  наво, парда, тарона дар мусиқии мардумони Ховар; Мақоми шашум дар маҷмуъи «Дувоздаҳмақом» ва доираи 71 дар табақоти адвори маъмула буда, тартиби қаторовозҳои Ироқро дар пардаҳои сози уд ба тариқи зайл истихроҷ намудаанд:

А + Ҷ + В + Ҳ + Й + ИҶ + ЙҲ + ЙҲ

Мақоми шашум дар маҷмӯъи «Шашмақом». Мақоми Ироқ аз шохаҳои созию (мушкилот) ва овозӣ (наср) таркиб ёфтааст. Шохаи созии Ироқ иборат аз «Тасниф», «Тарҷеъ», «Мухаммас», «Сақили якуму» дуввум, «Сақили калон» аст. Шохаи овозии (насрӣ) Ироқ аз «Сарахбор» (бо таронаҳои 1-6), Муҳайяри Ироқ, «Чанбари Ироқ» ва «Уфари Ироқ» таркиб ёфтааст. Дар мақомҳои хоразмӣ «Тасниф»-ро мақоми «Ироқ» ва ё тани мақом меноманд. Ба ҷои баъзе шохаҳо «Пешрав»-у «Уфар» меоянд.

## Адабиёт
Фарҳанги Рашидӣ, Теҳрон, 1958; Фарҳан-ги форсӣ, Теҳрон, 1961; Фарҳанги Амид, Теҳрон, 1968; Абдулқодири Мароғӣ, Мақосиду-л-алҳон, Теҳрон, 1356; Маҳмуди Ҳусайнӣ, Қонуни илмӣ ва амалии мусиқӣ, таҳия ва таҳқиқи Аскаралӣ Раҷабов, Душ., 1987; Ражабов И. Мақомлар масаласига доир, Тош.-т, 1963; Мусиқӣ луғати,Тош.-т, 1987; Ражабов И. Мақом асослари, Тош.-т, 1992.
## Нигаред низ
* Шашмақом
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Шашмақом
Ислимхон

**Ислимхон**  — шоир, мусанниф-таронасоз, мусиқидон, намояндаи боҳунари мактаби эҷодию иҷроии Бухоро. Зиндагӣ ва фаъолияти Ислимхон дар фазои адабӣ, ҳунарии шаҳрҳои Бухоро, Марв, Самарқанд, Шаҳрисабз, Миёнколот гузашта, бо Аҳмади Дониш (1826-1897), Қорӣ Каромати Дилкаши Танбӯрӣ (1851-1906), Бобо Ҷалол (1845-1928), Раҳимбердии Самарқандӣ (1820-1897), Ҳоҷӣ Абдулазиз (1852-1936) ва диг. ҳамкору ҳамнишин буд. Шоири хушсухан буда, дар гуфтани ғазал, мустазод, соқинома, рубоӣ табъи баланд дошта, аксари таснифоташ дар баёзу рисолаҳои «Шашмақом» ворид шудаанд. Дар таркиби «Шашмақом» шохаи «Сақили Ислимӣ» бо ному эҷоди ӯ мансуб аст.

## Адабиёт
Ҳашмат, Тазкирату-ш-шуаро, Р:2728 ИВАН Уз.ССР; Муҳтарам, Тазкирату-ш-шуаро, Душ., 1975; Рисолаи Шашмақом, Р:1197, ИВАН Уз.ССР; Ашъори Шашмақом, Р:302-VI, ИВАН Уз. ССР; Абёти Шашмақом, Р:4632-1, ИВАН Уз.ССР; Рисолаи Шашмақом, Р:5734, ИВАН Уз.ССР.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони Бухоро
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Абдулқодири Ноӣ

**Абдуқодир Исмоилов** (машҳур ба **Абдуқодири Ноӣ**, с.тав. 1888, в. Конибодом, с.ваф. 1951, ш. Тошканд), мутриб, Ҳунармандии мардумии ҶШС. Ӯзбекистон (1941), намояндаи машҳури ҳавзаи иҷроии Конибодом ва Тошканд. Мусиқиро (найнавозӣ) дар муҳити хонаводагӣ, аз падараш Исмоили Ноӣ (1847-1904) омӯхтааст. Абдуқодир Исмоилов аз бузургтарин найнавоз маҳсуб шуда, ҳатто соли 1908 дар ҳамкорӣ бо устодони мусиқӣ Содирхон, Қорӣ Ҳамроҳ, Ҳофизи Мадумар ва диг. намунаҳои баргузидаи «Ёвонӣ»-ро сабти громофонӣ намудааст. Тавассутӣ ӯ оҳангҳои «Тановар», «Чоргоҳи ёвонӣ», «Дугоҳ», «Мирзодавлат», «Аҷам» ва ғ. иҷро ва сабт шудаанд. Абдуқодир Исмоилов бо Ҳамза Ҳакимзода Ниёзӣ, Тамарахонум, Аҳмадҷони Қӯшноӣ ва диг. дар таъсиси театри сайёр дар води Фарғона саҳм гузошта, солҳои (1923-1927) дар ҳайати устодони мусиқӣ ба Русия сафарҳои ҳунарӣ намуда ва соли 1928-1935 дар Институти хореография ва мусиқӣ (Самарқанд), театри мусиқии Тошканд хидмат карда, иштирокдори Олимпиадаи умумиитти-фоқии театрҳо (1930, Москва), ҷашнвораи байналмилалии рақс (Лондон, 1935), Даҳаи адабиёт ва санъати ҶШС Ӯзбекистон (Москва, 1937) буда, шо  88  гирдони зиёдеро (С. Калонов, Қодиров А., Соатқу-лов Д. ва диг.) тарбия кардааст. Абдуқодир Исмоилов барои хидматҳояш дар рушди мусиқӣ ба ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат» (1945), нишону Ифтихорномаҳои ҶШС Ӯзбекистон сарфароз гардидааст.

## Адабиёт
* Алимбаева К., Ахмедов М. Народные му-зыканты Узбекистана, , 1959;
* Таджикская музыка, , 2003;
* Ҳакимов Н. «Шашмақом» дар қарни ХХ, Хуҷанд, 2006.

## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом

## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Конибодом
Собир Исмоилов

**Собир Исмоилов** — мутриб, танбӯрӣ, иҷрокунандаи мусиқии мардумӣ ва классикии тоҷик, намояндаи ҳавзаи иҷроии Зарафшон-Самарқанд, Аълочии фарҳанги ҶТ. Асосҳои ибтидоии мусиқи-ро дар зодгоҳаш назди устодо-ни мусиқии мардумӣ фаро гирифта, таҳсилро дар мактаби бачагонаи мусиқӣ (ш. Панҷакент тахассуси рубоб таҳти раҳнамоии омӯзгор Н.Қурбонов, 1973—1978) идома додааст. И. солҳои 1982—1986 таҳсилро дар шуъбаи мусиқии Шарқи Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (тахассуси танбӯр, устод М.Абдукаримов) идома дода, асосҳои амалӣ ва назарии мусиқии мардумию устодонаро омӯхтааст. И.иштирокдори симпозиумҳои байналмилалии мусиқии Шарқ (Самарқанд-1987-2002, Душанбе-1990), барандаи озмуни мақомхонон (Исфара-1990), Фестивали байналмилалии мусиқии мардумони Шарқ (Шарқ тароналари, Самарқанд-1996), рӯзҳои фарҳанги тоҷик дар Ӯзбекистон (1998), фестивал- симпозиумҳои шашмақомхонон (Исфара-2003, Душанбе-2006) буда, барои маҳорати баланди иҷроӣ, рушди мусиқии устодона сазовори ҷоизаҳои ин ҷашнвораҳои бонуфуз шудааст. И. қисмҳои созии мақомҳои «Бузург» «Рост» ва ғ. ро бо сабки хос (танбӯр) иҷро намудааст. И.устоди танбӯри мактаби бачагонаи мусиқӣ, мудири қисми таълимии шуъбаи Панҷакентии Маркази фарҳангии мусиқии тоҷик «Ҳунар» ва мактаби мусиқии хусусии бачагони боистеъдодро ба уҳда дорад.

## Адабиёт
* Ҳакимов Н. Шашмақом дар қарни ХХ, Хуҷанд, 2006.

## Нигаред низ
* Шашмақом

## Сарчашма

Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Исо Махдум

**Исо Махдум** (Исо Махдум ибни Мулло Ниёзмуҳаммад, с.тав. 1826, Бухоро, с.ваф. 1887), шоир мусиқидон, аз дӯстону ҳамфикрони Аҳмади Дониш (1826-1897) буда, зиндагӣ ва эҷодиёташ дар Бухоро, замони салтанати амирони манғитӣ Насруллоҳ (1826-1860), Музаффар (1860-1885) ҷараён гирифта, ба аҳли адаб, махсусан сарояндагону мусиқидонони машҳури замонааш Қорӣ Каромати Танбӯрӣ (1851-1906), Ҳамидхоҷаи Савтӣ (1849-1918), Бобо Ҷалол (1845-1928), Махсуми Хонанда (1842-1905), Ҳоҷӣ Абдуллоҳи Савтӣ (1826-1897) ва дигарон робитаи эҷодӣ дошт. Дар таҳияи баёзҳои «Шашмақом» бо мусиқидонони ҳавзаҳои ҳунарии Бухоро, Самарқанд, Марв ҳамкорӣ дошта, баргузидаи ғазалу соқиномаҳояш ба рисолаю баёзҳои мақом, ки тавассути мусиқидонони баъдӣ таҳия гардида низ ворид шудаанд.

## Адабиёт
* Айнӣ С. Намунаи адабиёти тоҷик, М., 1926;
* Абёти Шашмақом, Р:4632, ИВАН Уз.ССР; 
* Рисолаи Шашмақом, Р:8827, ИВАН Уз.ССР; 
* Дар баёни Шашмақом, Р:1428, ИВАН Уз.ССР; 
* Рисолаи Шашмақом, Р:5734, ИВАН Уз.ССР; 
* Рисолаи Шашмақом, Р:3920,ИВАН Уз.ССР.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони Бухоро
Ҷамшед Исмоилов

**Ҷамшед Исмоилов** (*Исмоилов Ҷамшед Қосимович*; 30 августи 1956, Ховалинг, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 16 августи 2020, Душанбе, Тоҷикистон) — овозхон ва таронасарои тоҷик, Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1989), Ҳунарпешаи  халқии Тоҷикистон (2018).

## Зиндагинома
Ҷамшед Исмоилов фориғуттаҳсили мактаби ҳамагонии шаҳри Кӯлоб (1973), факултаи маданию равшаннамоии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (бахши дирижёрӣ, 1977), факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1995) буда, фаъолияти корияшро ибтидо дар Кумитаи ҷавонони ш. Душанбе ба ҳайси коргузор (1978—1982) оғоз намудааст. Сипас сарояндаи яккахони ансамбли мақомхонони Комитети давлатии радиошунавонӣ ва телевизиони ҶШС Тоҷикистон (1982—1992), директори гурӯҳҳои ҳунарии кумитаи мазкур (1992-95), муовини вазири фарҳанги ҶТ (1995—2001), директори генералии Иттиҳодияи эҷодию консертии Вазорати фарҳанги ҶТ (аз соли 2003 то 2020) хидмат намудааст.

## Эҷодиёт
Ҷамшед Исмоилов баробари сарояндаи соҳибсабк будан инчунин муаллифи зиёда аз 60 суруд буда ва таснифоташ «Хез модар», «Гуфтамат имшаб биёям», «Бародарон», «Биё бародар шавем», «Хоки ватан», «Эй сорбон», «Омадӣ ҷонам ба қурбонат» ва ғ. назди дӯстдорони созу овоз маъруфияти хоса касб кардаанд. Ҷамшед Исмоилов иштирокдори симпозиуму фестивалҳои байналмилали мусиқии мардумони Шарқ (Самарқанд 1983, 1987, 1997) буда, дар ҳайатҳои ҳунарии тоҷик бо барномаҳои консертӣ ба ҷумҳуриҳои собиқ шӯравӣ (1982—1991, Белорусия, Озарбойҷон, Русия, Туркманистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон), мамолики хориҷӣ (Кипр-1984, Афғонистон-1985, Олмон-1989, Белгия-1993,Туркия-1990, Эрон-1996-98, 2006 ва ғайра) сафарҳои ҳунарӣ намудааст. Ҷамшед Исмоилов аз аввалин ташаббускори гузаронидани ҷашнвораҳои мусиқии «Дурдонаҳои Шашмақом» (Душанбе-1996), «Ахтарон» (Душанбе-1997) ва «Суруди сол» (Душанбе-1995) аст. Барои маҳорати баланди иҷроӣ ва тарғиби дастоварҳои фарҳангу ҳунари тоҷик сазовори ифтихорномаҳо гардидаст.

## Даргузашт
Ҷамшед Исмоилов 16 августи соли 2020 дар шаҳри Душанбе дар синни 64-солагӣ аз олам даргузашт. Ӯ рӯзҳои охир бо бемории қанд дар беморхонаи «Истиқлол» табобат мегирифт. Маросими дафн худи ҳамон рӯз гузаронида шуд, ки ҷасади ӯро дар оромгоҳи Лучоби шаҳри Душанбе ба хок супурданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Исмоилов Ҷ. Имрӯзу фардо навояш шунав, Душ., 2001;
* Базми Ҷамшед, Душ., 2002;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.3, Душ., 2004.

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон
Алмос Абдуллоев

**Алмос Абдуллоев** — мутриб, оҳангсоз, омӯзгор, донандаи мусиқии мардумӣ ва Шашмақом, Арбоби шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1994)

## Зиндагинома
Алмос Абдуллоев фориғуттаҳсили Омӯзишгоҳи мусиқии Самарқанд (1956), Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1983), Ӯ солҳои тулонӣ навозанда, мутриби Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1970—1975), муддате дар институти мусиқии мардумии Ироқ тадрис намуда, ромишгар, роҳбари мусиқӣ, роҳбари бадеӣ, муаллим — ромишгари дастаи мақомхонон, ансамбли давлатии «Шашмақом» (Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 1979—2002, 2004—2005), муаллими гурӯҳи мусиқии суннатии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1983—2002), досент ва мудири кафедраи мусиқии суннатии Консерваторяи миллии Тоҷикистон (2003—2007). Алмос Абдуллоев ширкаткунанда дар даҳаҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар РСФСР, Узбекистон, Қирғизистон, Белоруссия, рӯзҳои фарҳанги тоҷик дар Русия (2005), ЮНЕСКО (Париж, 2005), 2 — симпозиуми байналмилалии мусиқишиносӣ (Самарқанд, 1983,1987), симпозиум ва фестивали байналмилалии мусиқӣ ба ифтихори 1400-солагии Борбад (Душанбе, 1990), Исфара (2003). Ӯ мусаннифи чандин суруду оҳангҳо ва асари силсилавии му-сиқии «Ҳиҷоз» (2000) буда, дар инкишофи мусиқӣ, толибони ҷавони мусиқӣ саҳми хоса дошта, барои хидматҳои шоёнаш бо ифтихорномаю мукофотҳои ҶТ, мамолики хориҷӣ (Эрон, Ироқ) сарфароз шудааст. Алмос Абдуллоев ба кишварҳои зиёди Шарқу Ғарб, ҷумҳуриҳои собиқ Шуравӣ дар ҳайати дастаҳои ҳунарӣ сафар намудааст.

Ҳоло ба ҳайси дотсенти Косерватория миллии Тоҷикистон кор карда истодааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1. — Душанбе, 2004;
* Энциклопедия Душанбе. — Душанбе, 2004.

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мусиқишиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон
Гуфтугӯи телефонии маҳкумшуда

**Гуфтугӯи телефонӣ маҳкумшуда**  —  ба ашхоси ба маҳрум сохтан аз озодӣ маҳкумшуда дар давраи адои ҷазо дар муассисаи ислоҳӣ барои гуфтугӯн телефонӣ иҷозат дода мешавад. Гуфтугӯи телефонӣ аз ҳисоби шахсии маҳкумшуда ё хешу ақрабои наздики ӯ пардохта мешавад. Ба маҳкумшудагоне, кн чораи муҷозотиро дар изоляторҳон (таваққуфгоҳҳои) ҷаримавӣ ё интизомй, биноҳои навъи камера ва камераҳои яккаса адо мекунанд, ба гуфтугӯи телефонӣ дар ҳолатҳои мустаснои шахсӣ ичозат дода мешаванд.
Гуфтугӯҳои телефонии маҳкумшудагон аз ҷониби кормандони муассисаи ислоҳӣ назорат карда мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Қазо

**Қазо** (арабӣ: **قضا**) намоз (ё рӯза) **қазо кардан** ба ҷо овардани намоз ё рӯза пас аз гузаштани вақти он, аз муҳлати шаръӣ дертар ба ҷо овардани намозу рӯза.
## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ.2 П–Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 667

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Гурӯҳ:Ислом
Дастур (регламент)

**Дастур (регламент)**  - маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие, ки тартиби корҳои муайянро азтарафи мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти он ва шахсони мансабдори онҳо ба танзим медарорад. .
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дастовардҳои селексионӣ

**Дастовардҳои селексионӣ** — навъи наботот ва ё ҳайвоноти хонагӣ, ки бо роҳи интихоби сунъӣ ба даст оварда мешавад.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонун «Дар бораи дастовардҳои селексионии зироатҳо  аз 4 ноябри соли 1995 қабул карда шудааст. Меъёрҳои қонуни номбаршуда танҳо ба фаъолияти селексионӣ дар соҳаи зироаткорӣ татбиқ карда мешаванд.
Навъи зироат бо нишонаҳое муайян карда мешавад, ки ин гурӯҳи зироатҳоро аз зироатҳои ботаникӣ бо яке аз нишонаҳо фарқ мекунонад.
Дастоварди селексионӣ бояд чунин нишонаҳоро доро бошад:
# нав бошад, яъне то лаҳзаи пешниҳод намудани дархост барои гирифтани патент барои тухмй ё зироат, барои истифода дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ё мамолики дигар дода нашудааст;
# фарқият, яъне аз дигар навъҳои мавҷудаи рустаниҳо ва дастовардҳои
# селексионӣ фарқ мекунад;
# ҳамҷинсӣ, яъне навъи рустаниҳо бояд ба ҳамдигар монанд бошанд;
# устуворй, яъне тагӣирнопазир будани онҳо дар давоми солҳои тӯлонӣ.

Дастоварди селексионӣ танҳо объекти моликияти зеҳнӣ набуда, балки предмете мебошад, ки воқеан вуҷуд дорад. Ба ин сифат дастоварди селексионӣ ба сифати объекти ҳуқуқи моликияти хусусӣ ё давлатӣ баромад
карда метавонад.
Тартиби бақайдгирии дастоварди селексионӣ бо моддаи 10 Қонун пешбинӣ шудааст.
Муаллиф дар асоси шартномаи литсензионӣ ҳуқуқи истифодабарии дастоварди селексиониро бо музд ё бемузд ба шахси дигар дода метавонад.
Захираи давлатии озуқа дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои қонеъ гардонидани талаботи мардуми кишвар ба роҳ монда шудааст. Дар гузариш ба муносибатҳои бозаргонӣ низоми дурусти ташаккул ва ғункунии захираҳои озуқавории давлатӣ ҳамчун як фишанги таъсиррасонии бозор интихоб гардидааст. Ташаккулёбни захираҳои давлатии озуқа тавассутн низоми контрактатсия ба амал бароварда мешавад, ки мавҷудияти сохтори махсуси танзнмку нанда ва таҳлилкунандаи инкишофи муносибатҳои бозаргониро тақозо менамояд.
Танзими давлатии ин самт бо фишангҳои иқтнсодӣ, аз қабили хариди давлатии маҳсулоти кишоварзӣ ба фондҳои захираи озуқаи давлатӣ, амалиётҳои давлатии гарав бо маҳсулоти асосии кишоварзӣ, усулҳои муқаррар намудани нархҳои кафолатнок, нархҳои хариди давлат ва  ғайра амалӣ карда мешавад. Дар ин
самт танзнми давлатии муносибатҳои шартномавиро низ қайд кардан
лозим аст. Давлат шартномаҳои намунавиро оид ба харид, маҳсулотсупории маҳсулоти кишоварзӣ, гарави он, иҷрои маҳсулоти озуқа ба фондҳо ва захираҳои марказӣ ва маҳаллии давлатӣ тасдиқ мекунад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Селексия
Ханҷар

thumb|Fs-dagger
thumb|Кинжал из аносовского булата узорчатой стали
**Ханҷар** (форсӣ: **خنجر**) — корди дудамаи нукборик.

## Адабиёт
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П-Ҷ./Дар зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р.Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ. — Москва 1969, — c. 462

Гурӯҳ:Ҷангафзорҳо
Вайрон намудани интизоми меҳнат

**Вайрон намудани интизоми меҳнат**   —  ба кор омадан дар ҳолати мастӣ аз шароб, маводи нашъамандӣ ва ё токсикӣ, бидуни сабаби узрнок ҳозир иашудан ба кор (аз ҷумла беш аз се соати корӣ ҳозир набудан дар ҷои кор), дар ҷои кор қасдан хароб намудан ё дуздидани амволи корфармо, аз ҷониби корманд вайрон кардани техникаи бехатарӣ, бехатарӣ аз сӯхтор, ки боиси оқибатҳои вазнин, аз ҷумла ҷароҳат, садама ва сӯхтор гаштааст.
## Нигаред низ
* Интизоми меҳнат
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи меҳнат
Дарёи байналхалқӣ

**Дарёи байналхалқӣ** — аз ҳудуди ду ва зиёда кишвар мегузарад ё қаламрави ду ва знёда кишварро ҷудо месозад. Дар ин маврид мавҷуд будан ё набудани шартномаи байналхалқӣ махсус оид ба реҷаи дарёи байналхалқӣ шарт нест. Дарёи байналхалқй ба қаламрави давлатии истифодаи байналхалқӣ мансуб асг.

Дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон масалан: Амударё, Сирдарё, Зарафшон, Панҷ (рӯд) ба шумораи дарёҳои байналхалқӣ дохил мешаванд. Ин дарёҳо имрӯз мавриди баҳси давлатҳои ҳамсарҳад (махсусан, байни Ӯзбакистону Тоҷикистон) шудаанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дактилоскопиякунонӣ

**Дактилоскопиякунонӣ** — гирифтани паи ангуштони шахси ҷиноят содиркарда ва ё ҷасади шахсони мурда (шинохтаношуда).
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Даҳони будани муҳокимаи судӣ

**Даҳони  будани муҳокимаи судӣ** — яке аз муқаррароти асосии муҳокимаи судӣ буда, дар он ифода меёбад, ки ҳамаи шахсони дар ҷаласаи судӣ пурсида мешуда бо овози фаҳмо нишондод медиҳанд, прокурор, экспертҳо даҳонӣ хулоса медиҳанд, далелҳои хаттӣ хонда дода мешаванд, дар бораи далелҳои шайъӣ
даҳонӣ маълумот дода мешавад, баҳсу мунозираи тарафҳо, умуман тадқиқ даҳонӣ сурат мегирад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Доираи салоҳияти мақомоти давлатӣ

**Доираи салоҳияти мақомоти давлатӣ** — вобаста ба сохти нави ҷамъиятӣ доираи салоҳияти мақомоти давлатӣ, аз ҷумла мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ, тағӣир ёфтанд. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар қонунҳои нав қабулшуда ба салоҳияти мақомоти намояндагӣ масъалаҳоеро пешбинӣ менамоянд, ки ҳаллу фасли онҳо танҳо ба нн мақомот тааллуқ доранд.

Масалан, доираи салоҳияти Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон васеъ буда, масъалаҳои зиёде пешбинӣ карда шудааст, ки онҳоро шартан ба соҳаҳои зерин ҷудо кардан мумкин аст: 
# қонунгузорй; 
# таъйини интихоботи Президент ва раъйиурсӣ, ташкилн мақомоти давлатӣ, интихоб ва бозхонди роҳбарони як қатор мақомоти давлатӣ, тасдиқи фармонҳои Президент оид ба таъйин ва озод намудани роҳбарони мақомоти нҷроия ва ҳифзи ҳуқуқ; 
# муайян намудани сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, алоқаҳои беруна, таъсису барҳам додани воҳидҳои марзию маъмурӣ; 
# тасдиқи барномаҳои иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, рнзоият 6а додугирифти қарзи давлатӣ; 
# дигар масъалаҳое, ки Конститутсия ва дигар қонунҳо пешбинӣ намудаанд.

Ҳамин тавр, доираи салоҳияти мақомоти намояндагии ҳокимияти маҳаллӣ дар қонунҳо муқаррар шудаанд.
## Нигаред низ
* Мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои хидмати давлатӣ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Давраҳои мурофиаи гражданӣ

**Давраҳои мурофиаи гражданӣ**  — давра дар мурофиаи гражданӣ маҷмӯи амалиётҳои ба ҳам алоқаманд
аст, ки барои ба даст овардани мақсади наздиктарин равона шудаанд.

Дар мурофиаи гражданӣ ҳафт давра мавҷуд аст:
# Оғоз намудани парвандаи гражданӣ.
# Тайёр намудани парвандаи гражданӣ ба муҳокимаи судӣ.
# Муҳокимаи судии парвандаи гражданӣ.
# Истеҳсолот дар суди инстансияи касатсионӣ.
# Истеҳсолот дар суди инстансияи назоратӣ.
# Истеҳсолот аз рӯи ҳолатҳои нав ошкоршуда.
# Истеҳсолоти иҷрокунӣ.
Мафҳуми далелҳо дар мурофиаи гражданӣ аз мафҳуми далелҳо дар мурофиаи ҷиноятӣ моҳиятан фарқ накарда, махсусият дорад.
Мутобиқи м.57 КМГ маълумотҳои воқеа, ки дар асоси онҳо суд аз рӯи тартиби муайянкардаи қонун мавҷудият ё набудани ҳолатҳои асосноккуиандаи талабҳо ва норозигии тарафҳоро ва ҳолатҳои дигари барои ҳалли дурусти кор аҳамиятнокро муқаррар мекунад, далелҳо оид ба парвандаи гражданӣ мсбошанд.
Мавҷудият ё набудани ҳолатҳои асосноккунандаи талабҳои шахсони сеюм,
прокурор, мақомоти давлатӣ, мақомотм худидоракунии маҳаллӣ, корхонаҳо, муассисаҳо, ташкилотҳо ва шаҳрвандони ҷудогона ннз ҳангоми мутобиқик.2, м.5 КМГ дар мурофиаи гражданӣ иштирок намудани онҳо бо
далелҳо исбот карла мешаваид.
Сарчашмаи маълумотҳои воқей дар мурофиаи гражданӣ инҳоянд: нишондоди тарафҳо ва шахсони сеюм, баёноти шоҳидон, далелҳои хаттӣ, далелҳои ашёй ва хулосаи экспертҳо. Таҳлили қонунгузории мурофиавии гражданӣ нишон медиҳад, ки (қ.2 м.57 КМГ) нишондоди шахсони сеюм ва шахсони дигари иштирокчни парванда, хулосаи мақомоти идораи давлатӣ новобаста аз он ки қ.2 м.57 КМГ онҳоро ба инобат нагирифтааст, воситаҳои исботкунӣ ҳисоб мешаванд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дараҷаи консулӣ

**Дараҷаи  консулӣ** — рутбаи шахсони мансабдори консулӣ мебошад, ки ба ҳолати хидматии ишголнамудаи онҳо алоқамандӣ дорад. Дараҷаҳои консулӣ ба чунин гурӯҳҳо ҷудо мешаванд: 
# консулҳои генералй;  
# консулҳо;  
# ноиб-консулон, агентони консулй. 
Дараҷаи консулӣ ба вазъи муассисаҳои консулӣ мувофиқ аст. Дар ин ҷода амалияи давлатҳо ягона мебошад, бо сознши тарафҳо дараҷаи муассисаи консулӣ муайян мегардад, ки аз он дараҷаи сардори он бармеояд. Дигар ҳайати коркунони консулӣ озодона аз ҷониби давлати равонкунанда таънин карда
мешаванд. Онҳо дорои классификатсияи байналхалқӣ-ҳуқуқӣ нестанд.
## Нигаред низ
*  Консул
*  Ноиби консул
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои хидмати давлатӣ
Гурӯҳ:Рутбаҳои дараҷавй
Додситон

**Додситон ё прокурор** (),  — намояндаи асосии ҳуқуқии додсаро. Зери мафҳуми додситон Додситони Генералии ҶТ, муовинони ӯ, сардорони раёсатҳо (шӯъбаҳо) ва муовинони онҳо, додситонҳои мақоми поёнӣ, муовинони онҳо, ёрдамчиёни калон ва ёрдамчиён, сарпрокурорҳо
ва додситонҳои раёсат ва шӯъбаҳо, ки дар доираи салоҳияташон фаъолият менамоянд, фаҳмида мешавад.

## Нигаред низ
* Амрномаи прокурор
* Прокуратура
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ
Протоколи дипломатӣ

**Протоколи дипломатӣ** – қоидаҳои умумй, одатҳо, ки дар муносибатҳои байналмилалӣ истифода бурда мешаванд. Бо воситаи протокол тартиби ташриф овардан ба назди сардори давлат, ҳукумат, намояндаҳои хориҷӣ ва дигар шахсони расмӣ, тартиби қабул» тартиби гузаронидани вохӯрӣ, суҳбат ва ғайра муқаррар карда мешавад.

## Нигаред низ
*  Консул
*  Дипломат
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои хидмати давлатӣ
Протексионизм (танзим)

**Протексионизм** — яке аз принсипҳои танзими истеҳсолоти кишоварзӣ мебошад. Протексионизм аз калимаи франсавӣ, бармеояд ва тарҷумаи таҳтуллафзии он - *пӯшонидан, муҳофизат кардан* аст. Протексионизми кишоварзӣ ин сиёсати иқтисодии кишоварзии давлат буда, барои ҳимоя намудани молистеҳсолкунандагони ватанӣ аз рақобати молистеҳсолкунандагони хориҷӣ ба амал бароварда мешаванд. Ин сиёсат бо
роҳи муқаррар намудани боҷ бо роҳи маҳдуд ё пурра манъ намудани воридоти маҳсулоти алоҳида ба амал бароварда мешавад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Никоҳ

1. **Никоҳ** (арабӣ: **نكاح**) заношӯӣ, издивоҷ; **ақди никоҳ кардан** зан гирифтан; ба **никоҳи** касе даровардан ба касе ба занӣ додан.
   

2.**Никоҳ** — иттифоқи аз ҷиҳати ҳуқуқӣ танзимшудаи ихтиёрона ва баробарҳуқуқи зану мард аст, ки барои бунёди оила равона шуда, барои ҳамсарон ҳуқуқу ӯхдадориҳои шахсӣ ва амволиро ба вуҷуд меорад. Нишонаҳои ҳуқуқии никоҳ - хусусиятҳои хоси дар қонун инъикосёфтаи он аст, ки ба тариқи зайланд:
:- никоҳ танҳо миёни зану мард баста шуда метавонад;
:- барои бастани никоҳ мавҷудияти изҳори иродаи ихтиёронаи онҳое лозим аст, ки ба никоҳ ворид мешаванд;
:- никоҳ иттифоқи баробарҳуқуқ аст;
:- никоҳ бояд аз ҷиҳати ҳуқуқӣ ба расмият дароварда шавад, яъне дар мақомоти сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ ба қайд гирифта шавад;
:- мақсади никоҳ бунёди оила аст, дар ҳолати баръакс, никоҳ беэътибор дониста мешавад;
:- қайди никоҳ боиси пайдо шудани ҳуқуқу уҳдадориҳои шахсӣ ва молумулкии ҳамсарон мегардад.

## Нигаред низ
* Никоҳи беэътибор
* Домодсалом
* Домодталбон

## Эзоҳ

## Адабиёт
# Бертран Рассел. *[https://vk.com/wall-56611080_9617 Брак и мораль]*

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ислом
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Талоқ

**Талоқ** (арабӣ: **طلاق**) аз зан ҷудо шудан, ҷудоӣ; **талоқи муғаллаза** се талоқ, навъе аз талоқ аст, ки то зани талоқгирифта ба никоҳи каси дигар даромада боз талоқ наёбад, никоҳ бо шавҳари аввалаш ҷоиз нест; **талоқ додан** ҷудо шудан, аз зан ҷудо шудан.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ.2 П–Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 313

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Гурӯҳ:Ислом
Садаф

**Садаф** (арабӣ: **صدف**) ҷилде, ки дар даруни он як навъ ҷонвари хурди баҳрӣ ҷой дорад; моддае, ки ба даруни садаф пайдо шуда батадриҷ ба гавҳар мубаддал мешавад.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А – О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c.174

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Гавҳар

thumb|White pearl necklace
thumb|Uwakoya3
**Марворид** (),  **гавҳар**, **дур** — ҷисми сахти оҳакии лундашакл ва ағарбуғур, ки дар ковокии баъзе намудҳои моллюскҳои баҳри ё дарёӣ пайдо мешавад. Баъзан ба ҷавфи ин ҷонварон паразит, регреза ва ғ. ворид мегардад ва тадриҷан онҳоро пардаи садаф печонда гавҳар-ро ба вуҷуд меорад. Рангаш ҷилодори сафед, гулобӣ, зардча, баъзан сиёҳ. Андозааш аз зарраҳои микроскопӣ то андозаи тухми кабӯтар мешавад. Марвориди калони лунда ва дурустқолаб гаронбаҳост. Одатан, андозаи марворид аз нахӯд калонтар мешавад. Марворидро аз дарёи Сурх ва халиҷи Форс, соҳилҳои Шри-Ланка, Усторилиё, Жопун ва Венезуэло ба даст меоранд. Дар замонҳои қадим аз дарёҳои Русия, Искотланд, Олмон, Чин ва мамлакатҳои Амрикои Шимолӣ низ марворид мегирифтанд. Марворид дар Осиёи Марказӣ, Ҳиндустон ва мамлакатҳои дигари Шарқ аз қадимулайём (чанд аср пеш аз м.) маъмул буд. Марворидро дар маснуоти заргарӣ (шадда, ҳалқа (гӯшвор), ангуштарин, қуббаи сари сина) васеъ истифода мебаранд. Дар тибби қадим марворидро барои муъолиҷаи баъзе бемориҳо дар таркиби давоҳои гуногун аз ҷумла, доруи чашм (сурмаи сулаймонӣ) низ ба кор мебурданд. Бинобар афзоиши талабот ба марворид дар садаи XX ба таври маснӯъӣ ҳосил кардани он (махсусан дар Жопун) авҷ гирифт. Ба ин мақсад ба ҷавфи моллюскҳои баҳрӣ саққочаҳои садаф мегузоранд, ки аз онҳо дар муддати муайян марворид ҳосил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Кон

**Кон** (форсӣ: **كان**)  - ҷое, ки канданиҳои фоиданоки табиӣ зиёд воқеъ шудааст, маъдан; кони Бадахшон кони лаъл, ки дар Бадахшон аст.

## Сарчашма
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ.1 П–Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – М., 1969. - С. 560

Гурӯҳ:Заминшиносӣ
Дараҷаи рутбаҳои кормандони прокуратура

**Дараҷаи рутбаҳои кормандони прокуратура** — ба прокурорҳо ва муфаттншон, кормандонн муассисаҳои илмию таълимин сисгемаи прокуратураи Ҷумҳурин Тоҷикистон вобаста ба вазифаи ишголкардаашон ва собиқан кор дараҷаи рутбаҳои зерин дода мешавад:
* Мушовири ҳақиқии давлатии адлияи Ҷумҳурин Тоҷикистон;
* Мушовири давлатии адлияи Ҷумҳурин Тоҷикистон; :
* Мушовири давлатш аддияи дараҷаи I;
* Мушовири давлатт! адаиян дараҷше 2;
* Мушовири давлагии адпияи дараҷаи 3;
* Мушовири адлиян дараҷаи 1;
* Мушовири адлияи дараҷаи 2;
* Мушовири адлияи дараҷаи 3;
* Хуқукшиноси дараҷаи I;
* Ҳуқуқшиноси дараҷаи 2;
* Ҳуқу қшиноси дараҷан 3.

Прокурори Генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад ба кормандони дигари мақомоти прокуратура низ рутбаҳои дараҷавй диҳад. Тартиби додаин рутбаҳои дараҷавй ва маҳрум кардан аз онҳоро Низомнома дар бораи рутбаҳои дараҷавии кормандони прокуратураи Ҷумҳурин Тоҷикистон, ки онро Президенти Ҷумҳурин Тоҷикистон тасдиқ мскунад, муайян менамояд.
Кормандони ирокуратура аз рӯи тартибе, ки Прокуратураи Генералии Ҷумҳурин Тоҷикистон муайян мекунад, аз аттестатсия мегузаранд.
## Нигаред низ
* Прокуратура
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Рутбаҳои дараҷавй
Гурӯҳ:Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ
Омода намудани парвандаи гражданӣ

**Омода намудани парвандаи гражданӣ**  — омода намудани парвандаи гражданӣ ба мухокимаи судӣ яке аз давраҳои ёрирасонн мурофиаи гражданӣ мебошад. Ин давра аз маҷмӯи ҳаракатҳои мурофиавие иборат
аст, ки мақсади онҳо ба вучуд овардани шароит барои дар як ҷаласаи судй дуруст ва сари вақт баррасӣ намудани парвандаи гражданӣ мебошад. Барои тайёр намудани парванда ба муҳокимаи судӣ КМГ муҳлати махсус пешбинӣ накардааст. Дар ҳудуди давраи омода намуданн парвандаи гражданӣ бамуҳокима суд ва шахсони иштирокчии парванда амалиётҳои гуногуни мурофиавиро содир мекунанд. Моддаҳои 152-159 ин амалиётҳоро пешбинӣ намудааст.
Содир намудани амалиёгҳои мурофиавии давраи тайёр намудани парвандаи гражданӣ ба муҳокиман судӣ бояд татбиқи вазифаҳои ин давраро имкон диҳанд. Вазифаҳои давраи тайёр намудани парвандаи гражданӣ ба муҳокимаи судӣ инҳоянд:
# аниқ намудани ҳолатҳоё; ки ба дуруст ҳал намуданн парвандан гражданӣ аҳамият доранд, яъне аниқ намудани предмети исботкунӣ;
# муайдн намудани муносибатн ҳуқуқии тарафайн ва қонуне, ки онро
# дастрас мебояд кард, яъне додани квалифика гсияи ҳуқукии муноснбатҳои баҳсноки ҳуқуқии тарафайн;
# ҳал намудани масъала дар борап ҳайати шахсони нштнрокчии парванда, яъне 6а нарваида ҷалб намудани ҳамаи шахсони аз ҷиҳати хуқуқӣ манфиагдор;
# муайян намудани далелҳое, ки ҳар як тараф бояд 6а мақсади тасдиқн талабу норозигии худ пешниҳод намояд, яьнс муайян намудани воситаҳои исботкунии далелҳои юридикии асоси галабҳо ва норозигпҳои тарафҳо;
# оштии тарафҳо.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқэҷодкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Зиндагӣ

thumb|Kordan, Alborz, IRAN 03
thumb|200px|right

**Зист**, **зиндагӣ**, **ҳаёт** () — фосилаи миёни тавлид то марг; шакли махсус ва фаъоли мавҷудият. Ҳар мавҷуди зинда пас аз тавлид ба рушд ва такомул шурӯъ карда, дар ниҳоят ин раванд тавассути марг ба поён мерасад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П-Ҷ./Дар зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р.Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ. — Москва 1969, — c. 715

Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Имрон

**Имрон** (**عمران**) дар Қуръон падари Марям буда, ду бор ном гирифта шудааст. Сураи сеюми Қуръон Оли Имрон («хонадони Имрон») ном дошта, дар бораи Имрон ва оилаи порсои ӯ ривоят мекунад.

## Эзоҳ
 
2.http://islamtv.ru/books-182.html

Гурӯҳ:Ислом
Ҳазрати Исо

Вай Масеҳ, **Исо ибни Марям** (а), охирин паёмбар аз паёмбарони Бани Исроил аст. Номи эшон Исо ва лақабашон Масеҳ мебошад. Ба ӯ Ибни Марям низ гуфта мешавад, ки ин ном баргирифта аз номи модараш Марям духтари Имрон аст. Вай фақат аз як модар ба дунё омад ва падаре надошт.
Дар Қуръони Карим дар бораи ӯ чунин омадааст:

Имрон падари Марям назди Бани Исроил шахсияти бузурге буд. Ҳамсараш нозо буд ва синни худи ӯ рӯ ба фузунӣ ниҳода дар ҳоле ки ҳанӯз соҳиби фарзанде набуд. Ӯ дар ниёиши худ аз Худованд дархост намуд, то фарзанди писаре ба ӯ ато кунад ва назре карда буд, ки он фарзандро вақфи ибодати Худованд ва хидмат ба хонаи Худо (Байт-ул-муқаддас) намояд.
Худованд дуои ӯро мустаҷоб кард, аммо фарзанде, ки ба дунё омад духтар буд, ки Марям ном гирифт. Ҳамсари Имрон пас аз таваллуди Марям дуо кард, то Худованд ин духтарро ҳифз намояд ва фарзандони ӯро аз васвасаҳои шайтон дар амон нигаҳ дорад.
Калимаи «Масеҳ» чунон чӣ муфассирон гуфтаанд, бинобар эҳтимоли бештар ба маънои «муқарраб» ё «муборак» (хуҷаста) ё «малак» (фаришта) аст.
Ин масъала дар Қуръон чунин бозгӯ шудааст:

## Сарчашма
http://www.bayynattj.com/index.php/1-93/1-119/469-1360 

Гурӯҳ:Ислом
Писта

**Писта** (форсӣ: **ݒسته**) номи мевае, ки пӯчоқаш сахт ва мағзаш сабзу хушмаза аст; бинобар он ки баъди пухта расидан даҳон во мекунад, шоирон даҳони маҳбубаро ба он ташбеҳ кардаанд.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П–Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 66

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Ҳавз

**Ҳавз** (арабӣ: **حوض**) чуқурие, ки дар замин барои ҷамъ шудани об мекананд, толоб, обгир.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П–Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 711

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Демократияи бевосита

**Демократияи бевосита** - яке аз шаклҳои ба амал баровардани ҳокимияти халқ буда, онро бо роҳҳо ва воситаҳои гуногун ба амал мебарорад. Яке аз он воситаҳо раъйпурсӣ оид ба масъалаҳои муҳими ҳаёти давлатӣ ва ҷамъиятӣ бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ мебошад. Халқ бо ин роҳ иродаи ҳокимиятдории
худро изҳор намуда, ҳатмй мегардонад. Шакли дигари ҳокимиятдории халқ ин истифодаи бевоситаи ҳуқуқи интихоботии шаҳрвандон дар интихоботи вакилони халқ дар ҳайати мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ ва Раиси ҷумҳур мебошад. 
Ба воситаи амалӣ гардониданӣ ҳуқуқи интихоботии худ, шаҳрвандон имконият доранд, ки барномаи ҳар як номзад ба вакили халқро муҳокима намуда, бо ин кор дар идоракунии давлат иштирок намоянд. Демократияи бевосита боз дар шакли муттаҳид гаштани шаҳрвандон дар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ зоҳир мешавад. Аз
ин рӯ, ривоҷи фаъолияти онҳо асоси васеъ шудани демократия аст.
## Нигаред низ
* Демократия

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дастури ҷаласаҳои Маҷлиси Миллӣ ва Маҷлиси Намояндагони МО Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Дастури ҷаласаҳои якҷояи Маҷлиси Миллӣ ва Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон**   - санади меъёрию ҳуқуқиест, ки тартиби гузаронидани ҷаласаҳои якҷояи ҳар ду маҷлисро танзим мекунад. Аз
ҷумла: 
# тартиби даъват ва гузаронидани ҷаласаҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон; 
# тартиби гузаронидани ҷаласаҳо ҳангоми савганд ёд кардан, истеъфо ва шунидани Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; 
# тартиби гузаронидани ҷаласаҳо ҳангоми суханрониҳои роҳбарони давлатҳои хориҷӣ;
# тартиби тасдиқи фармонҳои Президент дар бораи ҷорӣ намудани ҳолати ҷанг ва вазъияти фавқулодда; 
# тартиби баррасии масъалаи додани ризоияг ба истифодаи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон берун аз худуди он барои иҷрои уҳдадориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон; 
# тартиби тасдиқи фармонҳои Президент дар бораи таьиин ва озод кардани Сарвазир ва аъзои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; 
# тартиби баррасии Паёми Президент дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ; 
# тартиби баррасни масъалаи таъйин кардани маоши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; 
# тартиби таъйини интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; 
# тартиби баррасии масъалаи дахлнопазирии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; 
# тартиби сарфароз гардонидани Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мукофотҳои давлатӣ ва рутбаҳои ҳарбӣ; 
# тартиби таъйч ин ва озод намудани сармуҳаррирони нашрияҳои Маҷлиси Олӣ, тасдиқи  Оиннома ва сметаю хароҷоти онҳо ва  ғайра.
## Нигаред низ
* Дастури Маҷлиси намояндагон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Дастури Маҷлиси миллӣ

**Дастури Маҷлиси миллӣ** – чунин ҳуҷҷати ҳуқуқие мебошад, ки аз тарафи раиси Маҷлиси миллӣ, кумитаю комиссияҳо, аъзои Маҷлиси миллӣ ва дастгоҳи он ба амал бароварда мешавад. Дастури Маҷлиси миллӣ, ки 10 ноябри соли 2000 аз тарафи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурин Тоҷикистон қабул шудааст, корҳои зеринро пешбинӣ менамояд: 
# тарзи пешбарӣ ва интихоби Раиси Маҷлиси миллӣ ва муовинони он, салоҳияти Раиси Маҷлиси миллӣ ва муовинонн он; 
# тарзи ташкили ҳайати Шӯрои Маҷлиси миллӣ ва салоҳияти он; 
# ташкил ва ҳайати кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ, салоҳияти онҳо, шакли ташкилии фаъолияти кумитаю комиссияҳо; 
# дар бораи тарзи ташкилӣ, сохтор ва вазифаҳои дастгоҳи  Маҷлиси миллй; 
# иҷлосияи Маҷлиси миллӣ, тарзи даъват ва салоҳияти он, дидани масъалаҳо дар иҷлосия, хуқуқу вазифаҳои узви Маҷлиси миллӣ дар иҷлосия, қабули қарорҳо дар иҷлосия; 
# тарзи ташкил кардани муҳокимаҳои парлумонӣ дар Мачлиси миллӣ; 
# тартиби таъсису бархам додани воҳидҳои марзиву маъмурӣ ва тагӣири онҳо; 
# тартиби интихоб ва бозхонди Раис, муовинон ва судяҳои Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ ва Суди олии иқтисодии ҶТ; 
# тартиби ҳалли масъалаи бекор кардани дахлнопазирии Раис, муовинон ва судяҳои Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ, Суди Олии иқтисодии ҶТ;
# тартиби додани ризоият ба таъйин ва озод намудани Прокурори Генералӣ ва муовинони ӯ; 
# тартиби баррасӣ намудани қонунҳо; 
# Тартиби пароканда намудани Маҷлиси вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия.
## Нигаред низ
* Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Дастури Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Дастури Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон** — маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие, ки тарзи ташкили фаъолияти ҳукумат, тартиби ворид намуданн масъалаҳо ба баррасии ҳукумат, тайер кардан ва гузаронидани Маҷлисҳои ҳукумат, барасмиятдарорӣ, фиристодан, нашр намудан ва эътибор пайдо кардани санадҳои ҳукумат, ташкил намудани комиссияҳо ва гурӯҳҳои кории ҳукумат, назорати иҷрои санадҳои қабулкардаи ҳукумат аз болои фаъолияти вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ, идораҳо ва ҳокимияти иҷроия дар маҳалҳоро ба танзим медарорад.

## Нигаред низ
* Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимияти иҷроияи Тоҷикистон
Шӯрбо

**Шӯрбо** (форсӣ: **شوربا**) хӯроки обакӣ, ки аз гӯшт, сабзавот ва нахӯд пухта мешавад.

**Шӯрбо** яке аз  хӯрокҳои хеле пурғизо ва писандидаи мардуми тоҷик аст. 
***Тарзи тайёр кардани шӯрбо ду навъ аст:** хомшӯрбо ё обҷӯшон ва шӯрбои тагҷаз. Бештар аз 20 навъи шӯрбо (вобаста ба масолеҳаш) - шалғамшӯрбо, нахӯдшӯрбо,  дӯлмашӯрбо, шилхашӯрбо, карамшӯрбо ва ғайра мавҷуд аст.
## Навъҳои шӯрбо
Навъҳои шӯрбо гуногунанд, ки аз як қисми танҳо номашон боқӣ мондаанд. Қисме дигари шӯрбоҳо то ба имрӯз дар тоҷикони манотиқи гуногуни Осиёи Марказӣ маъмул мебошанд. Номи шӯрбоҳои маъмулӣ инҳоянд:
* Хомшӯрбо,  
* Нахӯдшӯрбо,
* Лӯбиёшӯрбо,
* Каллапочашӯрбо, 
* Шӯрбои тагҷаз, 
* Гулкарамшӯрбо,
* Кадушӯрбо,
* Ғелакшӯрбо,
* Моҳишӯрбо ва ғайра.

Чи тавре ки аз номи шӯрбоҳо бармеояд, мардум номи онҳоро вобаста ба масолеҳаш (масалан, Нахӯдшӯрбо  ё Каллапочашӯрбо) ва баъзан аз рӯйи тарзи пухтупаз (Хомшӯрбо) ё обҷӯшон ва Шӯрбои тагҷаз муносиб  донистаанд.

Дӯлма як навъи таоми монанд ба шурбо аст. Вобаста ба масолеҳ дӯлмаҳо чанд хел мешаванд: карамдӯлма, қаламфурдӯлма, чарбудӯлма, бодинҷондӯлма ва ғайра.
* Дӯлмашӯрбо,
* Бодинҷондӯлма,
* Чарбудӯлма,
* Карамдӯлма  

## Адабиёт
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 2 П–Ҷ./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. Ҷ. 2. – М: Советская Энциклопедия, 1969, - c. 609.  
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015.
## Эзоҳ

*
Гурӯҳ:Ғизоҳо
Дастурамал

**Дастурамал** () —  қоидаю тарзи танзими фаъолияти мақомоти давлатӣ, созмонҳои тиҷоратию ғайритиҷоратӣ. Дастуруламал тартиби бурдани ҷаласаҳо, маҷлисҳо, семинарҳо, конфронсҳо, анҷуманҳо ва ғайраро низ муқаррар мекунад.
Дар баъзе мавридҳо дастуруламал ба сифати номи санади конгрессҳои байналмилалӣ мавриди истифода қарор мегирад.

Дар Тоҷикистон оид ба тарзи танзими фаъолияти мақомоти олии қонунгузор ва иҷроияи Ҷумҳурӣ чунин дастурамалҳо қабул шудаанд:
* Дастури Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 
* Дастури Маҷлиси намояндагон 
* Дастури Маҷлиси миллӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дахлнопазирии шахс

**Дахлнопазирии шахс** — яке аз музаффариятҳои давлати демократӣ буда, аз он шаҳодат меднҳад, ки дар қонунҳо ба инсон ва шаҳрванд ҳуқуқу озодиҳои васеъ муқаррар мешавад. Яке аз нн кафолатҳо кафолати дахлнопазирии шахс аст, ки дар Конститутсня (моддаҳон 18, 19, 20, 21) омадааст, ки ба ҳеч кас шиканҷа, ҷазо ва муносибати ғайриинсонй раво дида намешавад, мавриди озмоиши маҷбурии тиббӣ ва нлмӣ қарор додани инсон манъ аст. Ҳеҷ касро бе асоси қонунӣ дастгир, ҳабс, бадарға кардан мумкин нест. Дар ҳолатҳои содир кардани ҷиноят аз тарафи шахс, нисбат ба ӯ танҳо бо риояи қонунҳо - озодии шахс бо қарори суд маҳдуд карда мешавад.

## Нигаред низ
* Ҳуқуқ ба дахлнопазирии шахс
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ширбиринҷ

**Ширбиринҷ**  (форсӣ: **شيربرنج**) таоме, ки аз шир ва биринҷ пухта мешавад.
## Нигаред низ
*Ширшула

## Адабиёт
1. Ширшула // Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. Д., 1988, с. 212.
 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Таомҳо аз маҳсулоти шир
Мастоба

**Мастоба‖Мостоба**  () — оши обдоре, ки аз биринҷ, гӯшти қима, пиёз ва картошка (ё шалғам ва ё сабзӣ) мепазанд ва ҷурғоту кабудӣ ҳамроҳ карда мехӯранд, биринҷобаи ҷурғотдор …
## Сарчашма
* Мастоба


Гурӯҳ:Ғизоҳо
Шавла

**Шавла** (форсӣ: **شوله**) оши мулоим аз биринҷ, шӯла.
## Сарчашма
http://explanatory_tgk.academic.ru/46688/%D1%88%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B0

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ

Гурӯҳ:Ғизоҳо
Дафтарчаи чекӣ

**Дафтарчаи чекӣ** - миқдори муайяни варақаҳои ҷузъбандкардашудаи чекӣ, ки аз ҷониби бонк ба дорандаи суратҳисоби ҷорй дода мешаванд. Яке аз шаклҳои ихтиёрдории суратҳисоб аз ҷониби мизоҷ.
## Нигаред низ
* Бонк
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ
Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ
Дахлнопазирии вакилони халқ

**Дахлнопазирии вакилони халқ** - яке аз кафолатҳои муҳими ҳуқуқи вакили халқ буда, онро аз ҳар гуна таҳдиду маҳдудиятҳои беасос ҳифз менамояд. Ҳуқуқи дахлнопазирй, пеш аз ҳама, дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон  (моддаи 51) ва дигар қонунҳо муқаррар шудааст. Вакили халқро ҳабс кардан, дастгир кардан, маҷбуран овардан, кофтуков кардан мумкин нест, ба истиснои дасггир шуданаш дар ҷои содир намудаи ҷиноят. Вакили халқии Маҷлиси маҳаллии ҳокимияти давлатиро бе розигии Маҷлиси вакилони халқи дахлдор ба ҷавобгарии
ҷиноӣ кашидан, ҳабс кардан ва ё ҷазои маъмурӣ ба тариқи судӣ додан мумкин нест.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ