open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ту-95

**Ту-95** - ҳавопаймоҳои бомбафкан.Барои бо ракетаҳои болдор нест кардани маҳаллаҳои муҳим дар дар вақти лозимӣ ва ё дар ҳолатҳои фавқуллода.

## Таърих
Дар аввали солҳои 1950 ҳолати сиёсии байналхалқӣ пурқувват кардани Хидмати Ҳарбӣ Ҳавоии ИҶШС-ро талаб мекард.
11 июл соли 1951 бо қарори Шӯрои Вазирони СССР № 2396—1137, ва Фармони Вазорати Саноати Ҳавоӣ № 654, аз рӯи кадоме ОКБ А. Н. Туполев ба лоиҳаи нави сохтани ҳавопаймои бомбафкани вазифадор буд, шурӯъ кард.

Сарвари кор аз рӯи мавзӯи Туполев, Н. И. Базенков буд.
Аллакай 15 июл соли 1951 зери сарварии С. М. Егера дар ОКБ барои сохтани нақшаи талаботи лоиҳаи ҳавопаймои нав шурӯъ шуда буд.
Аз августи соли 1951 тайёри нақшаҳои кории бомбафкани оянда ва сохтани қолаби он аз чӯб сар шуд.

31 октябр соли 1951 кумиссюни ХҲҲ лоиҳаро тасдиқ кард, ва ҳамон сол қолаби сохта шуда қабул шуд.
thumb|250px|Ду ҳавопаймои бомбафкан Ту-95МС ва ҳавопаймои боркаш Ан-124 «Руслан» дар назди ҳавопаймои бомбафкани амрикоӣ B-52H «Stratofortress»

## Нигаред
* Ту-28

Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои Туполев
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои Русия
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои бомбафкан
Гурӯҳ:Истеҳсоли СССР
Алишер Соҳибов

**Алишер Соҳибов** () — рӯзноманигор ва хабарнигори ӯзбектабори Қирғизистон.

Алишер Соҳибови 26-сола, сардабири ҳафтаномаи «Сиёсат» ва хабарнигори Садои Амрико, аз журналистоне буд, ки рӯйдодҳои хунини Андиҷонро дар соли 2005 бозтоб дода, сипас муддати тӯлонӣ ба таҳлилу баррасии онҳо пардохта буд. Вай рӯзи 24-уми октябр ҳангоме ки аз идорааш мебаромад, тирборон шуда, ба ҳалокат расид. Ягона шоҳиди маълуми ин қатл, таҳлилгари умури сиёсӣ ва коршиноси гурӯҳҳои мазҳабӣ, Иқбол Мирсаидов мегӯяд, тири аввал ба пои ӯ расид ва замоне ки ӯ афтод, ҳамлавар ба вай наздик омад ва ба сараш тир зад.

Ҷеффрӣ Гедмин, президенти Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ (RFE/RL) гуфт: «Марги Соҳибов як рахнаи дигар дар рушди журналистикаи ҳирфаӣ ва мустақил дар Осиёи Марказист. Алишер, ҳатто баъд аз расман хотима додани вазифааш низ меҳмони пайвастаи барномаҳои Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ дар масъалаҳои ҳуқуқи инсон, озодии матбуот ва таҳаввулоти сиёсӣ дар Ӯзбекистон буд. Равобити мо амиқтар шуд, вақте Алишер ризоият дод, ки маводи барномаҳои бахши ӯзбекии моро дар рӯзномааш ба чоп расонад. Ҳамкорон ва дӯстони ӯ дар Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ талафоти бузурге доданд.» "
 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Латукӯби бародарони Алишер Соҳибов дар Бишкек — Радиои Озодӣ
*  Фарзияҳои марбут ба қатли Алишер Соҳибов — Радиои Озодӣ

Гурӯҳ:Журналистони кушташуда
Гурӯҳ:Журналистони қирғиз
Гурӯҳ:Журналистони ӯзбек
Рахнагар

[thumb|right|200px|[Нишони рахнагарон]]
**Рахнагар** (), ё **ҳа́кер** (, аз *to hack* — *рахна кардан, буридан, даст ёфтан*) — касе, ки аз роёна барои дастёбии ғайримуҷоз ба додаҳо ва маъмулан ба қасди тахриб, баҳра мегирад. Ин вожа ибтидо ба маънии корбари ҷиддӣ ва муштоқи роёна ба кор мерафт.

Ворид шудан ба сомона ё шикаст додани муҳосибот, кунҷковӣ дар иттилооти маҳрамона аз хусусиёти як ҳакер аст. Ҳакер барноманависи кунҷковест, ки садамае ворид намекунад ва ҳатто боиси таҳкими интиқолот мешавад. Имрӯза рахнагар бештар дар заминаи роёна ба кор меравад ва барои ишора ба чандин гурӯҳ аз корбарони роёна истифода мегардад. Вижагии муштараки ин гурӯҳҳо дар истифодаи онҳо аз роёна ва имконоти он дар сатҳи болотар аз сатҳи умумӣ ва пуштибонии тавонманди техникии онҳост ва ду дастаанд:
# Мутахассисони амнияти роёна, ки тавоноии вуруд ба системҳои роёнаӣ ва дар даст гирифтани контроли ононро доранд.
# Корбарони хонагӣ, ки алоқаманд ба тағйир додани умдаи нармафзор ва сахтафзор роёнаҳошон ҳастанд то битавонанд амалкарди онро беҳбуд бибахшанд ё қобилиятҳои наву пешбининашудае ба он бифзояанд.
 
Агарчи имрӯза вожаи рахна кардан бештар барои ишора ба афрод гурӯҳ аввал ба кор меравад.
## Фарҳанги ҳакерӣ
Вожаи ҳак соли 1950, замоне, ки ҳанӯз роёна ва фарҳанги диҷитол вуҷуд надошт, тавассути гардонндагони системҳои радиоии омотурӣ ва дар маънои тағйир барои расидан ба амалкарди беҳтар ба кор гирифта шуд.

Бо оғози даврони диҷитол ва ба вижа асри компютер вожаи ҳакер () низ маънои наве гирифт ва умуман ба як хурдафарҳанг (ҷомеае бо як фарҳанги иштирокӣ) муташаккил аз барноманависону муҳандисони электроникаи озмуда гуфта мешуд, ки бо додани роҳкорҳои нав, уфуқи кор бо роёнаро густариш медоданд. Аъзои ин ҷомеа (ҳакерҳо) нақши басазое дар ба вуҷуд омадан ва ҳамагир шудани бисёре аз падидаҳои даврони интернет доштанд. Падидаҳои чун системъомили Юникс, Юзнет, веб ва ҷунбиши нармафзори озод.

## Маъноҳои гуногуни хакер
«Jargon File» чунин шарҳ медиҳад:

: **Хакер** (дар аввал — он касе, бо ёрии табар мебел месозад):
# Одаме, ки тадқиқитоти муфасали системаҳои барномасозиро дӯст медорад, омӯхтани масъалаи баландбардории шароити он.

## Намудҳои хакерҳо

### Ҷиҳатҳои қонуни
* Моддаи 298 КҶ ҶТ. Ғайриқонунӣ даромадан ба [системаи] иттилоотии компьютерӣ.
* Моддаи 301 КҶ ҶТ. Ғайриқонунӣ ба даст овардани иттилооти компьютерӣ.

## Этикаи хакерҳо

### Хакерҳои машҳур
* Линус Торвалдс
* Ларри Уолл
* Ричард Столлмэн
* Ҷефф Раскин
* Эрик Рэймонд
* Крис Касперски
* Роберт Моррис
* Кевин Митник
* Владимир Левин

## Боз нигаред
* Хакерская атака
* Фрикер
* Крякер
* Манифест хакера
* Компьютерный терроризм
* The Hacker's Handbook
* Журнал «Хакер»
* Лайфхакер

## Эзоҳ


## Пайвандҳо
* «хаки» MIT
*  Статьи о хакерах и компьютерном андеграунде от обозревателя Сцены mindw0rk’а

## Адабиёт
Мауричи Буател

**Мауричи Буател** (фаронсавӣ: Maurice Boitel) (1919 — 2007) рассом ва санъаткори фаронсавӣ аст.

* Site consacré à l'œuvre de Maurice Boitel
Милла Йовович

**Милла Йовович** (; ) (17 декабр, 1975) — ҳунарпешаи синамо дар Ҳолливуд (ИМА)

## Зиндагинома
Милла Йовович 17 декабр и соли 1975 дар шаҳри Киев дар оилаи духтури кӯдакон Боргӣ Ҷовович ва ҳунарпешаи машҳури шӯравӣ Галина Логинова ба дунё омадааст. Даврони кӯдакии ӯ дар Москва ва Лондон, ки падараш дар он ҷо таҷрибаомӯзӣ мекард, гузаштааст. Милла дар ИҶШС ҳамагӣ 5 сол зиндагӣ кардааст. Соли 1979 оилаи онҳо ба шаҳри Сакраменто и ИМА мекӯчад. Дар он ҷо ҳамаи аъзои оила маҷбур мешаванд, ки забони англисиро аз бар кунанд.
Милла дар синни 11 солагӣ дар муқоваи маҷаллаи итолиёвии «Lei» мебарояд. Чанде пас аксбардори машҳури амрикоӣ Ричард Аведон ба ӯ пешниҳод менамояд, ки дар маҷаллаи «Mademoiselle» суратхояшро ҷойгир кунад. Вале муҳаррири маҷалла пас аз фаҳмидани синну соли Йовович ин корро рад мекунад. Танҳо бо миёнаравии Аведон суратҳои Милла дар ин маҷалла мебароянд. Дар он сол сурати Милла дар муқоваи 15 маҷалла баромад.
Баъд аз он Милла Йовович бо ширкатҳои машҳур Revlon, Hugo Boss, Guess, Calvin Klein ҳамкорӣ мекунад. Ҳаққи хидмати ӯ то ба 3 ҳазор доллар дар як рӯз мерасад. Аз соли 1998 Милла симои ширкати L'Oreal мебошад.
Маротибаи аввал Йовович дар кино дар филми Залман Кинг «Слияние двух лун» (1988) иштирок варзидааст. Ӯ он вақт 13-сола буд. Дар синни 15 -солагӣ нақши асосиро дар флими «Возвращение в голубую лагуну» (1991) бозӣ мекунад. Соли 1992 дар филми «Чаплин» нақши зани Чарлӣ Чаплин — Милдред Ҳаррис ро меофарад. Дар вақти ба наворгирии «Под кайфом в смятении», Йовович бо ҳунарпеша Шон Эндрюс шинос мешавад. Онҳо моҳи октябри соли 1992 оиладор мешаванд, вале пас аз як моҳ ҷудо мешаванд.
[thumb|170px|Милла Йовович дар [Кинофестивали Канн. соли 2006]]
Соли 1994 Милла нахусталбоми сурудҳояш «The Divine Comedy» («Мазҳакаи илоҳӣ»)-ро мебарорад, ки дар он суруди халқии украинӣ «Ой ӯ гаю при Дунаю» («In a Glade») низ буд. Йовович бо гурӯҳаш «Plastic Has Memory» ба Аврупову ИМА ба сафари ҳунарӣ мебарояд.
Соли 1996 ӯ ба кино бармегардад ва дар кастинги филми коргардон Люк Бессон «Пятый элемент» иштирок меварзад. Пас аз чанд муддат Милла ба Бессон ба шавҳар мебарояд. Соли 1999 ӯ дар нақши Жанна Д`Арк дар филми дигари Бессон нақш меофарад ва худи ҳамон сол аз ӯ ҷудо мешавад.
Соли 2000 филм бо иштироки Йовович ва Мел Гибсон —«Отель „Миллион долларов“» (коргардон Вим Вендерс) баромад. Он дар фестивали Канн ҷоизаи «Хирси тилоӣ»-ро соҳиб шуд. Дар солҳои минбаъда, Милла дар се филми коргардон Пол Андерсон «Обитель зла» иштирок мекунад. Моҳи марти соли 2006 триллери «Ультрафиолет» ба экранҳо баромад.

## Пайвандҳо
* сайти расмӣ
* сайти расмӣ
* 
* Русский сайт о Милле Йовович 
* Сайт о Милле Йовович
* Fotolog о любителях 
* Неофициальный российский сайт Миллы Йовович (обновленная версия) 
* Неофициальный российский сайт Миллы Йовович
* Интервью с Ренатой Литвиновой, 2006
* Интервью с Галиной Логиновой // «Трибуна», 2006 

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Оберон (забони барноманависӣ)

**Оберон**  — яке аз забонҳои барномасозӣ мебошад.

## Нигаред
*Феҳристи забонҳои барномасозӣ

## Пайвандҳо
* Оберон (домашняя страничка на английском языке) 
* Российский образовательный проект, отданный языку Оберон, на сайте есть русифицированный компилятор BlackBox
* Портал, посвящённый языку Оберон 
* Первый (1998) сайт на русском языке по Оберону 
* Компонентный Паскаль и среда BlackBox, на сайте есть Форум по Компонентному Паскалю и другим языкам семейства Оберон
* Глагол — русский Оберон 

Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума
Гурӯҳ:Забонҳои барномасозӣ
Модула-2 (забони барноманависӣ)

**Модула-2** (Modula-2) — язык программирования общего назначения, разработанный Никлаусом Виртом в 1978 на основе более раннего языка Паскаль.  Более ранний вариант языка, известный как **Модула**, никогда не был реализован.

Основными отличиями от Паскаля стали введение понятия модуля и примитивов для многопоточного программирования.

## Ссылки
* http://www.modula2.org/

Модула-2

Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума
Миранда (забони барноманависӣ)

**Miránda** — функциональный язык программирования, созданный в 1985 году Дэвидом Тёрнером в качестве стандартного функционального языка. Имеет строгую полиморфную систему типов, поддерживает типы данных пользователя. Как и язык **[[ML]]** преподаётся во многих университетах. Функциональные объекты строятся с помощью карринга (частичного применения) существующих функций. Обладает ленивой семантикой. Программа представляет из себя множество определений.

Преемник языков SASL и KRC, использующий некоторые концепции ML и Hope. Оказал большое влияние на разработчиков языка **[[Haskell]]**.

## Пример кода

Определение функции `map` и ее последующее применение к функции, увеличивающей аргумент на два:

 map f[] = []
 map f(x:s) = (f x):(map f s)
 L = [1..6]
 map((+)2) L
 → [3, 4, 5, 6, 7, 8]

Двоеточие определяет голову (первый элемент) и хвост (последующие элементы) списка как при его композиции, так и при сопоставлении с образцом. Функция для увеличения аргумента на 2 получена частичным применением примитивной функции `+` к аргументу `2`. Запись `[1..6]` - укороченная запись `[1, 2, 3, 4, 5, 6]`.

Пример списочного выражения:

 [ n+2 | n <- [1..6] ]
 → [3, 4, 5, 6, 7, 8]

## Литература

* Филд А., Харрисон П. Функциональное программирование. — М.: Мир, 1993. — 637 с. — ISBN 5-03-001870-0;

## Ссылки
*Официальный сайт языка 

Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума
АПЛ (забони барноманависӣ)

**APL** (*A Programming Language* ва, ё мумкин, *Array Programming Language*) — забони барномасозӣ, оптимизированный для работы с массивами, предшественник современных научных вычислительных сред, таких как MATLAB, использует функциональную парадигму программирования.

center|frame|Клавиатура APL со специальными символами

В своей области применения (физика, математическое моделирование, обработка данных) APL — мощный язык, обладающий кратким и выразительным синтаксисом. Например:

Большое количество специальных символов в синтаксисе APL, функциональный стиль и краткие нотации (большинство операций обозначается 1—2 символами) делает программы на APL крайне непонятными для непосвящённых.

## История
Язык APL был разработан Кеном Иверсоном в начале 60-х гг. как система обозначений для описания вычислений. Позднее он использовался как язык машинной архитектуры, в котором поведение конкретных команд можно было легко описать в виде векторных операций APL. Третьей фазой развития APL стала его реализация для IBM 360 в конце 60-х гг. Вследствие краткости выражений на APL, у этого языка появились немногочисленные, но преданные сторонники, которые гордились тем, что легко разрабатывали сложные программы.

В начале 80-х годов в ВЦ АН СССР был разработано уникальное программное обеспечение для работы с APL на мини-ЭВМ серии СМ-4, СМ-1420 и и микро-ЭВМ Электроника-60, ДВК, Электроника-85. Разработчик А.В.Кондрашев. В состав комплекса входили: программный интерпретатор языка АПЛ; микросхемы знакогенератора для поддержки APL-символов на наиболее популярных алфавитно-цифровых мониторах; версия интерпретатора на плате ППЗУ для Электроника-60 и ДВК.
Поддерживалась работа с графическими мониторами и графопостроителями, а также использование дисков и принтеров центральной мини-ЭВМ.

Наряду с традиционным использованием APL-систем в системах анализа данных, в СССР также разрабатывались программно-аппаратные комплексы для использования в промышленности и атомной энергетике.

Бо ин забон ҳарсола  конференсия аз рӯи коидаҳои Association for Computer Machinery (ACM) гузаронида мешаванд.

## Омӯзиши APL
Дар вақти ҳозира омӯзиши системаи барномасозии APL дохил мешавад ба барномаи омӯзиши донишҷӯҳо аз рӯи махсусияти "Диагностикаи Техникӣ" дар Университети Обнинскии Давлатии Энергетикии Атом и(УОДЭА), шаҳри Обнински Федератсияи Россия.

## Ссылки
* http://schools.keldysh.ru/sch444/MUSEUM/LANR/apl.htm 
## Адабиёт

Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума
Oz

**Oz** — язык программирования очень высокого уровня, в котором совмещены функциональная, процедурная, декларативная семантики. На уровне языка поддерживается решение задач математического программирования, в частности задач дискретной оптимизации. Языковые конструкции допускают простое и естественное распараллеливание задач.

Высококачественная открытая реализация языка Oz — Mozart
включает IDE на основе расширения редактора Emacs, компилятор, отладчик, профайлер и другие утилиты.
Пример программы на языке Oz, решающей ребус

&nbsp;ФУТ
+ БОЛ
 &nbsp;  ---
 &nbsp; ИГРА

&nbsp;&nbsp;
Где И=0 и все различные буквы означают различные цифры.


local Fut Res in
&nbsp;proc {Fut C} 
&nbsp;&nbsp; F#U#T#B#O#L#G#R#A = C 
&nbsp;in 
&nbsp; &nbsp;&nbsp; C ::: 0#9 
&nbsp; &nbsp;&nbsp; {FD.distinct C} 
&nbsp; &nbsp;&nbsp; F \=: 0 
&nbsp;&nbsp;&nbsp; B \=: 0 
&nbsp; &nbsp;&nbsp; 100 * F + 10* U + T + 100*B + 10*O + L =: 100*G + 10*R + A 
&nbsp; &nbsp;&nbsp; {FD.distribute ff C} 
&nbsp;end 
{SearchAll Fut Res} 
{Browse Res} 
end 


## См. также
* Alice (язык программирования)
* Mozart

## Ссылки
* The Mozart Programming System 

Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума
Logo (забони барноманависӣ)

**Ло́го** () — яке аз забонҳои барномасозӣ мебошад.

## Тимсол «[[Hello, World!]]»
 TO HELLO
   PRINT [Hello, World!]
 END

## Ссылки
* Лого — язык не только для самых маленьких! 
* О Лого… 
* Изучение сетевых и общественных феноменов с помощью черепашек
* logo_ru — Сообщество в живом журнале по изучению языка Лого.

Гурӯҳ:Саҳифаҳои мӯҳтоҷи тарҷума
Салмонхон

**Салмонхóн** (, , ; номи пурра: *Абдулраши́д Сали́м Салмонхóн*, тав. 27 декабри 1965, Индур, Ҳиндустон) — ҳунарпешаи ҳинд ва муҷрии телевизион, яке аз машҳуртарин ҳунарпешагони Болливуд.

## Зиндагинома
Салмонҳон 27 декабри соли 1965 дар шаҳри Индури иёлати Мадҳя Прадеши Ҳиндустон дар хонаводаи нависанда ва филмноманависи мусулмон Салим Хон ва рассоми ҳиндуия Салма Хон (то издивоҷ — Сушила Чарак) ба дунё омадааст.

### Корнома
Салмонҳон дар соли 1988 бозигариро бо бозӣ дар нақшӣ фаръии филми *Biwi Ho To Aisi* сохтаи Ҷей Кей баҳоре ба синамо қадам гузошт ва аввалин муваффақияти тиҷории худро мадюни аввалин ҳамкори худ бо Сураҷ соли 1989 дар филми *Maine Pyar Kiya* медонад, ки хеле дар кори ӯ таъсир гузошт ва Салмон тавонист ҷоизаи беҳтарин бозигари марди тозаворидро барои ин филм ба даст оварад, ҳамчунин ин филм муваффақиятҳои зиёдеро низ дар хориҷ аз Ҳинд касб кард ва дар кишварҳои мухталифе аз ҷумла Испания низ намоиш дода шуд ва пурфурӯштарин филми даҳаи 80 лақаб гирифт. Ҳамин амр мӯҷиб гашт, то Салмон дар филмҳои мутааддиди баъдӣ бидурахшад, ки метавон ба филмҳои Saajan дар соли 1991 ва *Hum Aapke Hain Koun..!* дар соли 1994 ва *Karan Arjun* дар соли 1995 ва *Pyaar Kiya To Darna Kya* дар соли 1998 ва *Hum Saath-Saath Hain: We Stand United* дар соли 1999 ишора кард, ки тайи ҳафт соли фаъолияти ҳирфаии бозигарӣ тавонист болотарин дастмуздҳоро аз они худ кунад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Салмон Хон дар сайти Кинопоиск
* Salman Khan Online
* Salman Khan HOT  — сайти ғайрирасмӣ
* Salman Mania  — сайти ғайрирасмӣ
* Salman`s «Khan» daan: The Salim Khan Family Tree.  Суратҳои хонаводаи Хон.

Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ҳиндӣ
Icon

**Icon** — забони барномасозӣ, унаследовавший идеологию более раннего языка того же автора Snobol. Название языка не имеет ничего общего с «иконками», а является сокращением от слова "iconoclastic" (иконоборец), используемом в смысле борьбы с конформизмом в разработке языков программирования. 

Язык Icon имеет много общего, роднящего его с языками логического программирования, так Christopher пишет: «Самое большое различие между Icon'ом и другими языками программирования — это то, что выражения Icon'а — генераторы.»

Пример использования генератора:

     procedure main()
     L:=["1","22","333"] # Список строк
     every writes(" ",! L)
     end
     ----
     Выход: 1 22 333

Язык не является типизированным, имеет встроенные мощные типы данных. Процедуры в Icon'е «относятся к величинам первого класса (first class values, что означает возможность присваивания переменным значений самих процедур, а не результатов их выполнения). Существует механизм со-выражений (co-expression), позволяющий создавать сопрограммы.
Также Icon распространяется в соответствии с лицензией GPL.

Идеи взятые и опробованные с языка Icon и Snobol были
впоследствии (естественно, с некоторыми упрощениями, оптимизирующими выполнение по скорости) перенесены
в язык C, а также, следовательно, в Unix среду и
многие другие языки программирования (это особенно касается конструкций содержащих "&&" или "||", а также регулярных выражений), например:

 [ $ringing != 0 ]&&echo Phone ringing!!!

Так же конструкия shell:

  xview -root `gtk-shell -t "Which image?" -fs`

Даже если я не выберу имя файла-картинки, xview все равно
будет запущен. В языке Icon этого никогда бы не произошло.

Аналоги регулярных выражений являются частью самого языка,
позволяя использовать системы обработки текста неограниченной
сложности, недаром Icon считается языком написания компиляторов.

Широкая гибкость языка позволяет записывать очень
большое количество действий, не уменьшая при этом читабельность текста.

Наиболее развитым продолжением Icon является язык Unicon,
также распространяемый по GNU, целью которого является
наибольшая интеграция идей Icon с Unix средой.

## Сарчашма

* IconHandbook

## Пайвандҳо

* www.cs.arizona.edu/icon - Официальный сайт языка
* unicon.sourceforge.net - Сайт Unicon
Ҳафтаи Байналхалқии Маориф

**Ҳафтаи Байналхалқии Маориф** - International Education Week - ин ҳафтаест, ки ҳар сол аз тарафи бисёр ташкилотҳои таълимӣ бо гузаронидани чорабиниҳои гуногун ҷашн гирифта мешавад.

## 2007
Соли 2007 ҲБМ, рӯзҳои 12 ноябр - 17 ноябр ҷашн гирифта мешавад.

## Нигаред
* Маориф

## Пайвандҳо
*Сомонаи расмии Ҳафтаи Байналхалқии Маориф

Гурӯҳ:Маориф
Оҳангсоз

[thumb|''Композитор [Аъзам Камолов*]]
*'Оҳангсоз** (), **композитор''' () — шахсест, ки осори мусиқиро таълиф менамояд. Оҳангсоз дар ҳақиқат нависандаи мусиқӣ аст, ки бо иҳотаи комил ба илми мусиқӣ идеяҳои фикрии худро дар қолаби мусиқӣ ба риштаи нигориш дирамеоварад.

Касби «Композитор» дар Италия то асри XVI паҳн гардидааст. Барои композитори комил шудан доштани истеъдоди мусиқӣ-эҷодӣ ва омӯзиши махсуси композитсия ҳатмист. Аксари вақтҳо композитор ҳамчун иҷрокунанда баромад мекунад. Дар мамолики мухталифи дунё иттифоқҳои композиторони эҷодкор вуҷуд доранд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1940 Иттифоқи композиторони Тоҷикистон ташкил шудааст.
Одатан таълиф намудани мусиқӣ аз рӯи қонунҳои муайяни назарияи мусиқӣ мутобиқ карда мешавад. Фарқ байни композитор ва сароянда дар он аст, ки композитор асари мусиқиро эҷоду таълиф менамояд, вале сарояндае, ё мутрибе бошад онро иҷро мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳи мусиқӣ
Гурӯҳ:Назарияи мусиқӣ
2 ноябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
* Либерия — Рӯзи миннатдорӣ
* Мексика, Португалия, Венесуэла — Рӯзи Ёдбуд (Dia de Muertos, Рӯзи Даргузаштагон)
* Дакотаи Шимолӣ ва Дакотаи Ҷанубӣ — Рӯзи эътироф
* Ҷазираҳои Вирҷинии Амрико — Рӯзи озодӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 ноябр]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 2 ноябр]]*
* 69 пеш аз м. — Клеопатра

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 2 ноябр]]*

## Тақвими мардумӣ
**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ақраб

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0211.html 
* http://www.calend.ru/day/11-02/ 
*  Наука, 2.11
* cyclowiki 2.11

## Эзоҳ

*
Салом

**Салом** - маънояш "амон" аст. Ин калимаи ихтисокардашуда аз "Ассалому алейкум" мебошад. Ҳангоми вохӯрдани шахсони аз худ калон одамон *салом* медиҳанд. Чӣ хеле ки гуфтаанд: 
*Салом - қарзи Худост.*

## Пайвандҳо
*Салом дар Ислом
Муш (мазмунҳо)

* Муш — ҳайвон.
* Мушаки компютер — дастгоҳест ишоракунандаи дасткор
Масҷиди Сариосиë

**Масҷиди Сариосиё** — таърихи 200 сола дорад. Ин масҷид тақрибан соли 1800 барои аҳолии хурди қишлоқи Сариосиё, ки баъдтар яке аз ноҳияҳои (ҳоло ноҳияи Сомонии) шаҳри Душанбе гардидааст, сохта шуд. Соли 1923 ин масҷид пурра таъмир ва васеъ карда шуда ба истифода дода шуд. Деворҳои куҳнаи масҷид вайрон нашудаанд, онҳоро танҳо таъмир кардаанд. Дар саҳни ҳавлии масҷиди якошёна чинорҳои қадима ва ҳавзе маҷуд буд. Дертар дар қисмати шарқии масҷид бинои дуошёна ва манора барои азонгӯйи сохта шуд. Дар солҳои 2010—2014 масҷид боз аз нав тармим гардида дар саҳни он бинои 2 ошёна ва манора сохта шудааст. Масҷиди Сариосиё дар ҳолати хело хуб қарор дорад ва яке аз масҷидҳои ҷомеъи Душанбе мебошад.

## Нигаред
* Масҷиди Шоҳмансур

## Эзоҳ

* 

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Масҷидҳои Душанбе
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Масҷиди Шоҳмансур

**Масҷиди Шоҳмансур** — яке аз масҷидҳои нав ба ҳисоб меравад. Масҷид дар шаҳри Душанбе воқеъ аст. Ин масҷид аз тарафи сокинони собиқ деҳаи Шоҳмансур, ки баъдтар ба яке аз ноҳияҳои шаҳри Душанбе табдил ёфтааст, дар ибтидои садаи XX сохта шудааст. Дар аввал масоҳати масҷид калон набуд, бинобар ин дар солҳои 50-ум бо дастгирии аҳолӣ саҳни масҷид васеъ карда шуд. Соли 1997 ин масҷид дар натичаи сӯхтор хароб гардид. Соли 1998 сохтумони масҷид аз нав оғоз ёфт ва дар аввали соли 2007 сохтмон ба анҷом расид. Бинои он 2 ошёна ва саҳнаш чоркунҷа аст.

## Нигаред
* Маcҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб

## Манбаъ
* 

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Масҷидҳои Душанбе
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Масҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб

[thumb|Масҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб, шаҳри [Душанбе]]
thumb|Даромадгоҳи Масҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб
**Масҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб** — масҷиди ҷомеъ, ёдгории меъмории ибтидои асри XX дар шаҳри Душанбе.

## Таърих
Масҷид дар маркази бахши куҳани шаҳр ҷойгир гашта буд. Масоҳати аввалаи ин масҷид на онқадар бузург буд, танҳо қисми чапи масҷиди имрузаро дар бар мегирифт. Солҳои 1905—1910 чун масҷиди гузар бино ёфта, баъдтар ба масҷиди ҷомеъ табдил шуд. Cолҳои 1920—1943 фаъолияташ бо сабаби динситезии режими комунистӣ қатъ гардида буд ва аз соли 1944 дубора фаъолияташ оғоз шуда то ба имрӯз фаъолият дорад. Тармими нахустини масҷид соли 1956 анҷом дода шуд. Солҳои 80-уми қарни гузашта ба он хонақоҳи нав ва айвонҳо афзуда шуданд. 

## Меъморӣ
Дар ибтидо масҷид аз хонақоҳи яксутунаи начандон калони мураббаъ бо ду айвон аз самтҳои ҷанубу шарқ иборат буд. Сутуни марказии хонақоҳ шифти болордорро ба чор бахш ҷудо мекард. Болорҳо ба гунаи чорчиллик бар болои сутун мехобиданд. Сутуни бузургандоза бо нақшҳои носуфта кандакорӣ шуда буд. Минбаъд бо мақсади васеъ гардонидани намозгоҳ саҳни онро кушод карда, айвонҳои иловагӣ сохтанд ва биноҳои хоҷагӣ бунёд карданд. Аз самти шимоли хонақоҳи куҳан айвони сутундори Г-шакл тӯл кашидааст. Дар паси айвон дигар хонақоҳи Г-шакли шифти болордор ҷойгир шудааст, ки сутуни якқатора дорад. Аз тарафи шарқи саҳни масҷид бинои дуошёна бо қабулгоҳи имомхатиби масҷид ва меҳмонхона қомат афрохтааст. Илова бар ин, дар шафати саҳн таҳоратхона воқеъ гардидааст. Саҳни масҷид аз хишт ба шакли «арча» чида шудааст. Дар дарвозахона фароғи нимдоирае бар болои дарвоза намудор аст, ки дорои панҷараи чӯбини нақшин мебошад. 

Масҷид яке аз намунаҳои ҷолиби ҳунари меъмории халқии маҳаллист ва борҳо таъмиру тармим шуда, айни ҳол бо воситаҳои замонавии мухобирот таҷҳизонида шудааст.

### Таъмиру бозсозӣ
Замони муфтигии Ҳоҷӣ Фатҳуллоҳхон Шарифзода дар соли 1994 бинои қадимаи масҷид аз байн бардошта шуд ва дар соли 1995 бинои асосии масҷиди нав дар ду ошёна бо гунбад ва биноҳои ду паҳлӯи масҷид сохта шуд. Бори аввал дар соли 1996 тармиму таъмири дохил ва деворҳои беруни масҷидро усто Саид Икроми конибодомӣ оғоз намуд ва замони фаъолияти раиси Маркази исломӣ будани Ҳоҷӣ Амонуллоҳ Неъматзода дар соли 2009 ошёнаи аввал, фарш ва деворҳои даруну беруни масҷид ба пуррагӣ анҷом ёфт. Ва дар замони раисии Саидмукаррам Абдлуқодирзода солҳои 2010—2014 тармиму таъмири таҳхона ва ошёнаи дуюми масҷид ва таҳоратхонаи он, инчунин болопӯши биноҳои масҷид ва Маркази исломӣ ба пуррагӣ анҷом шуд.

Дар маcҷид солҳои тӯлонӣ қозиёт, сипас муфтиёт ва алҳол Шӯрои уламои Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой гирифтааст. Дар шафати масҷиди ба номи Ҳоҷӣ Яъқуб идораи Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Раёсати Шӯрои уламо ҷойгир аст. Масҷиди ҷомеи марказии шаҳри Душанбе ба номи Ҳоҷӣ Яъқуб дар як вақт имкони гунҷоиши 10-12 ҳазор намозгузорро дорад.

## Нигаред низ
* Масҷиди марказии шаҳри Душанбе

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Масҷидҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Масҷидҳои Душанбе
Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ
Михаил Саакашвили

**Михаил Николаевич Саакашви́ли** ( [*Михеи́л Николо́зис дзе Саакашви́ли*], ; тав. , Тбилисӣ, ҶШС Гурҷистон, ИҶШС) — арбоби давлатию сиёсии Гурҷистон ва Украина. Президенти Гурҷистон аз 25 январи 2004—25 ноябри 2007 ва 20 январи 2008—17 ноябри 2013.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* [Президент Грузии (официальный сайт)](https://www.president.gov.ge/ka-GE/saqartvelo/saqartvelos-prezidentebi/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%9E%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%9A-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-(2004-201.aspx) 
* Михаил Саакашвили, Каха Бендукидзе. Великое возрождение: Грузия 
* Саакашвили Михаил Николозович — статья в энциклопедии «Кавказского узла».
* Почему Саакашвили объявил об отставке? — статья от ИА «SM News».
* Цель: удержать власть — о том как Порошенко финансирует проект Саакашвили. От ИА «SM News».
* Ираклий Окруашвили возвращается в политику по телевизору. — «Коммерсантъ» № 38(3855) от 07.03.2008
* «Кодорский НЛО» // lenta.ru
* «Неуловимый Джо» // lenta.ru
* *Васадзе, Гела.* Миша и его команда 
* Саакашвили водит экскурсию по Президентскому дворцу  (видео, 30 мин 31 сек)
* Интервью Михаила Саакашвили Ксении Собчак и Ксении Соколовой  в журнале GQ
* 

Гурӯҳ:Президентҳои Гурҷистон
Эдмунд Маски

**Эдмунд Сикстус Маски** (, 28 марти 1914 — 26 марти 1996) — сиёстамадори америкоӣ-демократ ва ходими давлатӣ. Ҳамчун губернатори иёлати Мэн, сенатор интихоб шудааст. Вазифаи Котиби давлатии ИМА дар уҳда дошт ва номзади Ноиб-президенти ИМА буд.

## Зиндагинома
Дар шаҳри Рамфорд дар иёлати Мэн соли 1914 таваллуд шудааст. Падари Эдмунд Стефен Мартсишевский дӯзанда буд, ки ба ИМА аз Полша муҳоҷират карда буд, ва аз сабаби будани таллафуз кардани насабаш, насаби худро ба Маски иваз кард. Модараш Жозефина Маски дар Буффало дар оилаи муҳоҷирони поландӣ таваллуд шудааст. Ҳамагӣ волидайн ҳафт кӯдак доштан, аз онҳо шаш нафар зинда монданду халос.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Котибони давлатии ИМА
Ҳафта

**Ҳафта** — воҳиди вақт мебошад, аз рӯз калон ва аз моҳ хурд аст.

Дар тақвими мелодӣ ҳафта аз ҳафт рӯз иборат аст. Рӯзҳои ҳафта инҳоянд: душанбе, сешанбе, чоршанбе, панҷшанбе, ҷумъа, шанбе ва якшанбе.

1 Ҳафта = 7 шабонарӯз = 168 соат = 10080 дақиқа = 604800 сония

## Нигаред низ
* Моҳ

## Манбаъ

Гурӯҳ:Воҳидҳои вақт
Гурӯҳ:Ҳафта
Сешанбе

thumbnail
**Сешанбе** (аз калимаҳои **се** ва **шанбе**)— рӯзи дуюми ҳафта мебошад ва байни рӯзи душанбе ва рӯзи чоршанбе аст.
Рӯзи корӣ ба ҳисоб меравад.

## Таърих
### Этимология
### Пайдоиш
## Дар дигар тақвимҳо

## Пайвандҳо
*Почему дни недели так называются?

## Эзоҳ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳафта
Ҷумъа

**Ҷумъа** —(форсӣ:آدینه) рӯзи панҷуми ҳафта мебошад ва байни рӯзи панҷшанбе ва рӯзи шанбе аст.
Ҷумъа - ягона рӯзи хондани намози Ҷумъа мебошад. Ҷумъа рӯзе аст, ки Ҳазрати Одам ва Биби Ҳаво ба биҳишт даромаданд.
## Сарчашма

Гурӯҳ:Ҳафта
Чоршанбе

**Чоршанбе** (аз калимаҳои **чор** ва **шанбе**) — рӯзи сеюми ҳафта мебошад ва байни рӯзи сешанбе ва рӯзи панҷшанбе аст. Рӯзи кори ба ҳисоб меравад
## Таърих
## Пайдоиш

## Дар дигар тақвимҳо

## Нигаред

Гурӯҳ:Ҳафта
Панҷшанбе

**Панҷшанбе** — (форсӣ:پنجشنبه)рӯзи чоруми ҳафта мебошад ва байни рӯзи чоршанбе ва рӯзи ҷумъа аст.

Гурӯҳ:Ҳафта
Шанбе

**Суббота** — рӯзи шашуми Неделя мебошад ва байни рӯзи Пятница ва рӯзи Воскересенье аст.

## Нигаред

Гурӯҳ:Ҳафта
Якшанбе

**Якшанбе** — рӯзи ҳафтуми ҳафта мебошад ва байни рӯзи шанбе ва рӯзи Душанбе аст.

## Нигаред

Гурӯҳ:Ҳафта
Душанбе (мазмунҳо)

Мазмунҳо:

* Душанбе — шаҳр дар Тоҷикистон.
* Душанбе (рӯзи ҳафта) — рӯзи якуми ҳафта.
 
 
Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Душанбе (рӯзи ҳафта)

thumbnail
**Душанбе** (аз калимаҳои **ду** ва **шанбе**) — рӯзи якуми ҳафта ва рӯзи якуми кории ҳафта ба ҳисоб  меравад. Душанбе дар байни  дигар рӯзҳои ҳафта, рӯзҳои якшанбе ва  сешанбе аст. То охири ҳафта шаш рӯз мондааст.
## Таърих
### Этимология - Пайдоиши ном
### Пайдоиш
## Дар дигар таквимҳо

## Нигаред

### Душанбе чун исми хос
* Душанбе пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Ҳафта
Рӯз

thumb|300px|Даромади офтоб
**Рӯз** —  фосилаи вақтест байни баромадан  ва нишастани Офтоб, ки ҳаво равшан аст, аз дами то шом.. 

## Нигаред низ
* Субҳ
* Шом
* Шаб
* Саҳар

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Тартиби андоза (вақт)
Гурӯҳ:Воҳидҳои вақт
Телескоп

thumb|Телескоп
thumb|Телескоп
**Телескоп** (аз  (дур) +  (дидан, мушоҳида намудан)) — асбоби астрономиест, ки афканишоти рӯшноиро аз ҷисмҳои астрономӣ ҷамъ ва фокус менамояд. Телескоп андозаи аёни кунҷӣ ва равшании ҷисмҳои мушоҳидашавандаро васеъ карда нишон медиҳад. Нахустин телескопи оптикиро соли 1609 Галилео Галилей ихтироъ кардааст.

Гурӯҳ:Абзорҳои ахтаршиносӣ
Абрешим

thumb
thumb|300 px|Кирмаки пилла пеш аз коркард
**Абрешим** () — матоъи мулоимест, ки аз риштаҳои абрешимӣ тайёр карда мешавад. 

Риштаҳои абрешимӣ дар навбати худ аз кирмаки пилла коркард карда мешаванд.
Абрешим дар Чин пайдо шуда, моли асосии тиҷоратӣ ба шумор мерафт. Абрешимро ба Аврупо бо воситаи Шоҳроҳи Абрешим меоварданд.
Абрешим нахест, ки аз пилла ҳосил мешавад. Абрешим аз қадимулайём маълум аст. Дар Осиёи Марказӣ қариб чор ҳазор сол пеш кирмак парварида, абрешимро истеҳсол мекарданд. Хитоиҳои қадим абрешимро бинобар устуворӣ ва бадоштӣ хеле қадр менамуданд. Пиллаи аз ҳама қадимтарин аз бошишгоҳҳои давраи неолити минтақаи шимолии Шанси (2200—1700 то м.) ва намунаҳои аввалини матоъи абрешимӣ дар яке аз дахмаҳои Хитоии Ҷанубӣ (475—221 то м.) ёфт шудаанд. Замонҳои қадим муғулҳо аз абрешим зиреҳ тайёр мекарданд, ки ҷанговаронро аз зарби тир муҳофизат менамуд. Нахи абрешим аз ду ғоз — сафедаҳои махсуси фиброин (70 — 80 %) ва серитсин (20 — 30 %) иборат аст. Серитсин моддаи часпак буда, нахҳои фиброинро мечаспонад. Дар таркиби нахи абрешим мум, равған (1 — 1,5 %), намакҳои калий, натрий, калсий (1 — 1,5 %) низ мавҷуданд. Нахи абрешими як пилла 400—1200 м дарозӣ ва 25 — 30 мкм ғафсӣ дорад. Ғафсии абрешим ба миқдори нахҳои пилла, ки бо ҳам пайвастаанд, вобаста аст. Абрешим нахи табиии протеинӣ мебошад. Сифати абрешим ба зоти кирмак ва ғизои он вобаста аст. Абрешим сохти ҳуҷайравӣ надорад ва фарқи он аз дигар нахҳо дар ҳамин мебошад. Дар мавриди буридан, шакли секунҷаро дорад. Ранги абрешим вобаста ба зоти кирмак сафед, зард, гулобӣ, сабз мешавад. Ранги табиии абрешим нисбатан камдошт буда, зуд мепарад. Абрешим ба таъсири рӯшноӣ ва ишқор кам (дар маҳлули 5-фоизаи NaOH зуд вайрон мешавад), ба таъсири кислотаҳои минералӣ бештар тоб меорад. Дар ҳалкунандаҳои органикии муқаррарӣ ҳал намешавад. Абрешим бадошт ва чандиру ҷилодор буда, хосияти хуби ди­электрӣ ва гарминогузаронӣ дорад. Матои абрешимӣ муносибати махсус мехоҳад. Онро дар маҳлулҳои иш­қордор тар кардан ва шустан мумкин нест; зери таъсири бевоситаи нури офтоб ранги матоъ парида, ноустувор мегардад. Абрешим дар саноати бофандагӣ, электротехника, авиатсия ва тиб истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Саноат
Ҷадвали Пифагор

**Ҷадвали [[Пифагор]]**, ё ҳамчунин (**Ҷадвали карат**, **Ҷадвали зарб**) - ҷадвалест, ки дар сатр ва сутуни якумаш зарбкунандаҳо ва зарбшавандаҳо ва дар катакҳои мувофиқи сатр ва сутуни якум ҳосили зарб ҷой гирифтааст. Ин ҷадвал барои омӯзиши амали зарб ба мактаббачагон истифода бурда мешавад.
Луара

**Луара** (Loire) - дарозтарин дарёи Фаронса. Тӯлаш 1012 км. масоҳати ҳавзааш 115 ҳазор км. Аз кӯҳҳои Севанна сар шуда, ба халиҷи Бискаи уқёнуси Атлантик мерезад. Шохобҳои асосиаш:Шер, Венна, Сарта бо Луара. Манбааш борону барф. Давраи пуробиаш феврал ва март, камобиаш август ва сентябр.
Мезолит

**Мезолит** (аз мезо.. ва аз забони юнонӣ lithos -санг), асри миёнаи санг, давраи гузариш аз палеолит ба неолит. Муқаррар карда шудааст, ки давраи Мезолит дар Аврупо 10-7 ҳазор сол, дар шимол 6-5 ҳазор сол дар Шарқи Наздик 12-9 ҳазор сол пеш аз милод давом намудааст. Маданияти Мезолит гуногун ва ғанист.
## Пайванд
* Статьи по культурам эпохи мезолита (эпипалеолита)
* ''Сапожников И. В.'', *Сапожникова Г. В.* Каменный век Северо-Западного Причерноморья // *Stratum plus*. – 2011. – № 1. – С. 8, 15—149, 321—331.
*Каталог мезолитических и неолитических коллекций в Национальном Музее
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Асри санг
27 октябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи ҷаҳонии мероси шунидориву дидорӣ.

### Миллӣ
*  — Рӯзи ниҳолшинонӣ.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 27 октябр]]*
* 1932 — Ноҳияи Ишкошим ташкил ёфтааст

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 27 октябр]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 27 октябр]]*

## Тақвими мардумӣ
**Ақраб** (23 Октябр — 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ақраб

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1027.html 
* http://www.calend.ru/day/10-27/ 
* Наука, 27.10
* BBC On this day, 27.10

## Эзоҳ
Ихроҷ

**Ихроҷ** () — гиёҳи бисёрсола, мансуби зарбатиҳо. Пояи рост (қадаш то 50 см), ғафс, луч ё мӯякдор. барги нештаршакли пай дар пай, гули якҷинса ва ғӯза дорад. Ихроҷ дар Осиёи Миёна аст.

## Эзоҳ
Соли 1932

## Рӯйдодҳо
* 27 октябр - Ноҳияи Ишкошим ташкил ёфтааст.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1932]]*
* Муъмин Қаноат -яке аз шоири халқии Тоҷикистон.
* 22 феврал Эдвард Кеннедӣ яке аз президентҳои пешинаи ИМА

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1932]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1932
Кишт

**Кишт** - барз, тухмпошӣ, ҷои киштшуда, марҳиллаи муҳими агротехникии парвариши зироатии хоҷагии қишлоқ.

## Усулҳои кишт
*Кишти қаторӣ
*Кишти чоркунҷа
*Кишти такрор

Гурӯҳ:Кишоварзӣ
Кӯзагул

**Кӯзагул** (Cheiranthus cheiri) - нимбуттаи бисёрсола аз оилаи чиликгулҳо. Барги нештаршакл, гули якҷинса, гулбарги қаҳвагӣ, зард ё бунафш, тухми мудаввар дорад. 


Image:Šeboj 1.JPG
Image:Šeboj 2.JPG
Шайпурӣ

thumb|Кучала - (Arum)
**Кучала** (Arum), ҷинси растаниҳои бисёрсолаи лӯндабехест мансуб ба кучалаиҳо (Araceae). Баргаш калони думчааш дароз, аз буни поя нумӯ мекунад. Гулаш якҷинсаи бегулпӯщ (бе косабаргу гулбарг); мевааш сершираи сурх, ба ғуҷуммева монанд аст.
Зичии аҳолӣ

thumb|400px|Зичии аҳолии Замин (ҷадвали хаттӣ, соли 1994)
thumb|400px|Зичии аҳолии мамлакатҳо.
**Зичии аҳолӣ** — шумораи одамон ба воҳиди масоҳат мебошад.

Ҷойҳои зичтарини рӯи ҷаҳон инҳоянд: (нафар дар километри квадратӣ):

* Аомин (Макао) — 17684
* Монако — 16620
* Сингапур — 6389
* Ҳонконг — 6317
* Гибралтар — 4289
* Сектори Ғаз — 3823
* Ватикан — 2093
* Малта — 1261
* Ҷазираҳои Бермуд — 1226
* Ҷазираҳои Молдив — 1163

Мамлакатҳои сераҳолии рӯи ҷаҳон инҳоянд: (нафар дар километри квадратӣ): 

* Бангладеш — 1002
* Тайван — 636
* Кореяи Ҷанубӣ — 491
* Пуэрто-Рико — 430
* Соҳили ғарбии дарёи Урдон — 407
* Ҳолландия — 395
* Лубнон — 367
* Белгия — 339
* Япония — 337
* Ҳиндустон — 328

Ҷои аз ҳама камаҳолии рӯи ҷаҳон дар Нунавут аст — 0,01 наф.дар км².

## Пайвандҳо
Ҳисобкунаки аҳолии ҷаҳон (экстраполятсия). Аз рӯи маълумотҳои маркази демографияи ИМА.

Харитаи зичии аҳолии рӯи Замин (дар асоси маълумотҳои соли 1994)
Шуравӣ

thumb|Панама шӯравӣ
**Шурави** ( — šûravî: советский, от шура — совет https://archive.is/20120731051021/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C03%5C19%5Cstory_19-3-2006_pg3_3) — лақаби афсарони шӯравӣ дар Афғонистон. Образ аввал байни афғонон, баъдан байни душманон: «Marg bar shuravi» (مرگ بر شوروی «Марг ба шӯравӣ») паҳн шуд.

Гурӯҳ:Ҷанги Афғонистон (1979—1989)
Александр Лукашенко

**Александр Григориевич Лукашенко** ( ; тав. 30 август с. 1954) — президенти Ҷумҳурии Белорус аз соли 1994. Сарфармондеҳи Қувваҳои Мусаллаҳи Белорус, Раиси Шӯрои Амнияти Белорус.

## Зиндагинома
30 август соли 1954 дар шаҳрчаи Кописи ноҳияи Орша Вилояти Витебск таваллуд шудааст.

Ду мактабии олиро хатм кардааст: Донишгоҳи Давлатии Могилёв ба номи А. А. Кулешов (1975) ва Академияи Хоҷагии Қишлоқи Белоруссия (1985). Таърихшинос, иқтисодчӣ.

Ҳамчун омӯзгор кор кардааст, котиби кумитаи комсомоли мактаби миёнаи №1 дар ш.Шклов (Вилояти Могилев буд).
## Сарчашма
Сайти расмии президенти Ҷумҳурии Белорус
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Белорус
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Белорус
Гурӯҳ:Сарварони Белорус
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо дар асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
ISO 3166

**ISO 3166** — стандарти байналхалқии ISO, рамзҳои ишоравии давлатҳо ва территорияҳои ба онҳо вобаста ва инчунин тақсимотҳои асосии маъмурии дохили мамлакатҳоро дар бар мегирад. Аз чунин қисмҳо иборат аст:
* **ISO 3166-1** — рамзҳои давлатҳо ва территорияҳои ба онҳо вобаста
** **ISO 3166-1 alpha-2** — рамзҳои дуҳарфа
** **ISO 3166-1 alpha-3** — рамзҳои сеҳарфа
** **ISO 3166-1 numeric** — рамзҳои рақамӣ
* **ISO 3166-2** — рамзҳои тақсимотҳои маъмурии дохили мамлакатҳо (вилоятҳо, иёлотҳо, музофотҳо ва ғайраҳо)

Рамзҳои дуҳарфаи ISO 3166-1 alpha-2 - ро ICANN барои ном додани номҳои миллии доменҳои дараҷаи болоӣ истифода мебарад.

## Номгӯи ISO 3166-1
Базаи маълумотҳои доменҳои дуҳарфаи дараҷаи болоӣ бо рамзҳои мамлакатҳо дар асоси номгӯи мамлакатҳо,  ки ISO 3166 Maintenance Agency тайёр кардааст, ташкил дода мешавад. 
IANA ccTLD-и навро фақат баъди пайдо шудани рамз дар номгӯи ISO 3166-1 ба вуҷуд меорад.

Ин номгӯ бо мақсадҳои дигар низ васеъ истифода бурда мешавад, барои он ки ҳангоми проседураи ҷудо кардани мамлакатҳо барои номгӯ принсипҳои бетарафии сиёсӣ истифода бурда мешавад.

## Пайвандҳо
* ISO 3166 
* Номгӯи рамзҳо дар китоби ҷаҳонии далелҳои ЦРУ 
* Рамзҳои мамлакатҳо дар системаҳои гуногун  — ISO 3166-1, доменҳои дараҷаи болоӣ IANA, автомобилӣ, рамзҳои Кумитаи Байналхалқии Олимпӣ, телефонӣ

Гурӯҳ:Стандартҳои ISO
Инқилоби садбаргӣ

thumb|Инқилоби садбаргӣ дар Гурҷистон, 2003

**Инқилоби садбаргӣ** 2003 (забони гурҷӣ. ვარდების რევოლუცია — «вардебис революция») — табаддулоти ҳукумат дар Гурҷистон дар натиҷаи гирдиҳамоиҳои кӯчагӣ.

## Санаҳои таърихӣ
[thumb|Баромад баъд аз интихоботи [Михаил Саакашвили]]

## Нигаред
* Таҳавулоти сиёсӣ дар Гурҷистон
* Инқилоби исломӣ
* Инқилоби ранга

## Пайвандҳо
* "Инқилоби садбаргӣ"

Гурӯҳ:Инқилобҳои ранга
Гурӯҳ:Воқеаҳои сиёсӣ дар Гурҷистон
2003
22
ISO 4217

**ISO 4217** — стандарти байналхалқии ISO, ки рамзҳои асъорҳоро муайян мекунад.

Барои асъорҳои миллӣ рамз аз ишораи дуҳарфаи давлат аз рӯи ISO&nbsp;3166 ва як ҳарфи номи асъор иборат аст. Рамзҳое, ки бо ҳарфи **X** сар мешаванд активҳои гуногун доранд, ки ба онҳо металлҳои қимматбаҳо (тило, нуқра, платина ва палладий) ва асъорҳои байналмилалӣ дохил мешаванд. Рамзи транзаксияҳои ғайриасъорӣ — **XXX** низ вуҷуд дорад. Ғайр аз рамзҳои ҳарфӣ, рамзҳои рақамии серақамаи асъорҳо низ вуҷуд дорад.

; Масалан:
* **TJS** (972) — Сомонии Тоҷикистон
* **AZN** (994) — Манати Озарбойҷон
* **EUR** (978) — Евро
* **RUB** (643) — Рубли Русия (то деноминатсияи соли 1998 рамзи **RUR** истифода бурда мешуд)
* **USD** (840) — Доллари ИМА
* **XAU** (959) — Унцияи тройии тило
* **XDR** (960) — Ҳуқуқҳои махсуси иқтибос (Фонди Байналхалқии Асъор)

## Ба ин ҷо ҳам нигаред:
* Рамзҳои асъорҳо

## Пайвандҳо
* Номгӯи расмии рамзҳои ҳарфӣ ва рақамии асъорҳо аз рӯи ISO-4217 

Гурӯҳ:Стандартҳои ISO
Нақлиёт

**Таробарӣ** () ё **ҳамлу нақл** — яке аз муҳимтарин бахшҳои иқтисод аст ва раванди бурдану овардани мусофирҳо, колоҳо ё борҳо аз ҷое ба ҷое бо таробарҳо ё василаҳои нақилияро мегӯянд.

## Вожашиносӣ

«*Таробарӣ*» баробари форсии истилоҳи  (аз  — «таро-» ва  — «бурдан») аст, ки аз пешванди «*таро*-» ва исми масдари «*барӣ*» аз феъли «*бурдан*» сохта шуда ва маънияш «*ҳамлу нақли коло ё мусофир аз ҷое ба ҷои дигар аст*». «*Таро*-» дар ин истилоҳ бо «*trans-*» дар корбурду маънӣ ҳамсон аст ва бар «*ҳаракат аз як сӯ ба сӯи дигар*» далолат мекунад. Он аз «*taro*-» дар забони авестоӣ гирифта шуда, ки маънояш «*аз як сӯ*» буда ва ҳамчунин решаи «*tar*-», ки дар вожаи авестоии «*vitara*-» ба маънии «*гудор*; *гузаргоҳ*» ба кор рафта, ба маънии «*гузаштан*» ва «*бад-он сӯ рафтан*» аст.

Аз ин вожа дар забони бохтарӣ исми «*ταρο*» рӯида, ки дар ҷойноми Тармиз боз мондааст: он дар забони балхӣ «ταρμιδο» буда, ки аз «**tara-maiθа-*» дар эронии бостон ба маънии «*гузаргоҳ*» рӯидааст. Тармиз аз қадим яке аз муҳимтарин гузаргоҳҳои рӯди Ому будааст. Ҳамин вожа дар забонҳои шуғнӣ-рӯшонӣ ба гунаи «*тарӯ* / *тарав*» боз мондааст.

## Намудҳои таробарӣ
Таробарӣ вобаста ба равиши бурдану овардани мусофирҳо ва бору колоҳо чанд намуд мешавад:
* Таробарии ҳавоӣ — ҳамлу нақл бо ҳавопаймоҳо, чархболҳо ва дигар ҳавогардҳо;
* Таробарии заминӣ — ҳамлу нақл бо худравҳо, қаторҳо, утубусҳо ва дигар таробарҳои борӣ ва мусофирбарӣ; 
* Таробарии обӣ — ҳамлу нақл бо киштиҳо ва зердарёиҳо;
* Таробарии кайҳонӣ — ҳамлу нақл бо моҳворабарҳо, кайҳонпаймоҳо.

thumb
thumb
thumb
thumb
## Манобеъ
Моратория

**Моратория** - (аз забони лотинӣ moratorins - таъхирандозӣ) аз тарафи ҳукумат ба муддати муайян ё то анҷоми ягон ҳодисаи фавқулода (ҷанг, офати табиӣ) ба таъхир андохтани уҳдадорӣ.
Меъмории исломӣ

[thumb|250px|[Оромгоҳи Исмоили Сомонӣ]]
**Меъмории Исломӣ** намудҳои васеъи санъати меъмориро аз асоси Ислом то имрӯзро дар бар мегирад, ки барои дизайн ва сохти биноҳо ва сохтумонҳо дар доираи маданияти Исломӣ аст.

Ба меъмории Исломӣ; Масҷид, Мақбара, Мадраса ва Қалъа. 

Гурӯҳ:Санъат
Санъати исломӣ

[thumb|[Тоҷ Маҳал, Аккра. Ёдгории Шоҳ Ҷаҳон ба ҳамсараш Мумтоз Маҳал]]
**Санъати исломӣ** санъатест аз садаи VII-ум, санъати зебои исломӣ ин рассомон, наққошон, ҳаттотон ва меъморони масҷиду мадрасаҳо мебошанд. Санъати Исломи хеле рангоранг ва бой аст.

## Нигаред
*Меъмории Исломӣ

Гурӯҳ:Санъат
Гурӯҳ:Санъати исломӣ
DES

**DES** () — алгоритми симметрии шифронӣ, ки да он як калид барои шифронӣ ва инчунин барои дешифронии маълумот истифода мешавад.Инчунин алгоритми шифронии маълумот DEA ()маълум аст. Онро ширкати IBMсохтааст ва ҳукумати ИМА дар соли  1977стандарти расмӣ тасдиқ намудааст. DES блоки то 64 бит ва  16-даври сохти шабакаи Фейстелро дорост ва барои шифронӣ калид дар  56 бит истифода мешавад.Алгоритм  комбинатсияҳои  S-box ва P-box-ро истифода мекунад.Якчанд ҳолатҳои DES мавҷуданд, мисол Electronic Code Book (ECB) ва Cipher Block Chaining (CBC).

## Таърих

### Хронология

## Шарҳи мухтасар

## Рушт

## Пайвандҳо
http://www.delphifans.com/SoftView/SoftView_263.html 

http://www.itl.nist.gov/fipspubs/fip74.htm

## Боз нигаред
* AES — стандарти шифронии муосири амрикоӣ
* ГОСТ 28147-89 — стандарти шифронии мо 
* 3-DES

Гурӯҳ:Шифрҳо
Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
AES

**Advanced Encryption Standard** (**AES**), боз ҳамчун **Rijndael**маълум аст — алгоритми шифронии блокӣ (миқдори блок 128 бит, калид 128/192/256 бит) мебошад, ки дар натиҷаи озмун интихоб шудааст ва ҳамчун ба сифати стандарти шифронии ҳукумати ИМАқабул гардида аст. Интихоб бо назардошти истифодаи он дар ҳама ҷо ва анализи фаъоли алгорт кардашуда аст,ки ин хусусиятҳо дар DESниз мавҷуд аст. Институти миллии стандартҳо ва технологияи (, NIST) ИМА хусусиятҳои пешакии  AES-ро баъди тайёрии панҷсола  дар 26 ноябри соли 2001ба табъ расонид.26 майи соли 2002 AES ҳамчун стандарти шифронӣ эълон гардид. Дар ҳолати  2006сол AES яке аз маъмултарин алгоритмҳои симетрии шифронӣ ба ҳисоб меравад.

## Таърих

### Аввали озмун
### Даврҳои 1-ум ва 2-юм

### Конфронси сеюми AES

### Интихоби ғолиб

## Шарҳи алгоритм

## Инчунин ниргаред
* TrueCrypt

## Пайвандҳо

*Аз рафти қабули  AES 
*стандарти AES 

Гурӯҳ:Шифрҳо
Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
ГОСТ 28147-89

**ГОСТ 28147—89** — стандарти шифронии симметрӣи шӯравӣ ва русӣ, ки дар соли 1990қабул гардида аст. Номи пуррааш — «ГОСТ 28147—89 Системаҳои коркарди маълумот. Ҳифзи криптографӣ. Алгоритми табдилдиҳии криптографӣ».

## Шарҳ

## Бартариятҳои ГОСТ

## Танқиди ГОСТ

## Инчунин нигаред
* DES
* ГОСТ Р 34.10-2001
* http://www.pgpru.com/forum/viewtopic.php?t=801  
* RFC 4491 - ГОСТ Р 34.10
* inssl.com  - Мақола дар бораи ГОСТ 28147-89

## Пайвандҳо


## Адабиётҳо
* Романец Ю.В.. Тимофеев П.А., Шаньгин В.Ф. Защита информации в компьютерных системах и сетях. М.: Радио и связь, 1999.
* Мельников В.В. Защита информации в компьютерных системах. М.: Финансы и статистика. 1997.
* Харин Ю.С., Берник В.И., Матвеев Г.В. Математические основы криптологии. Мн.: БГУ, 1999.
* Герасименко В.А., Малюк А.А. Основы защиты информации. М.: МГИФИ. 1997.
* Леонов А.П., Леонов К.П., Фролов Г.В. Безопасность автоматизированных банковских и офисных технологий. Мн.: Нац. кн. палата Беларуси, 1996.
* Зима В.М.. Молдовян А.А., Молдовян Н.А. Компьютерные сети и защита передаваемой информации. СПб.: СПбГУ, 1998.

Гурӯҳ:Шифрҳо
Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
Гурӯҳ:ГОСТ
Twofish

thumb|Схемаи алгоритми Twofish
**Twofish** — алгоритми симметрии блокии шифронӣбо миқдори блоки 128 бит ва дарозии калид то 256 бит мебошад. Миқдори давр 16.

## Криптоанализ

## Боз нигаред
*AES
*DES
* TrueCrypt

## Пайвандҳо
* Twofish web page.

Гурӯҳ:Шифрҳо
Гурӯҳ:Рамзнигорӣ
Александр Литвиненко

**Александр Валтерович Литвиненко** (25 август 1962, Воронеж, РСФСР — 23 ноябр 2006, Лондон, Англия) — афсари собиқи хадамоти амниятии Русия, солҳои 1988—1999ум — корманди КГБ—ФСБ, баъдан муҳоҷир; критики президенти ФР Владимир Путин. Дар натиҷаи заҳролуд шудан аз полоний-210 вафот кард

## Эзоҳ
Клитор

**Клитор** (аз , ) — як олати ҷенси ҳаст, ки дар ҳейвоноти пестондори моди воҷуд дорад.
Эҳуд Олмерт

**Эҳуд Олмерт** () — сиёсатмадори исроилӣ, шонздаҳумин нахуствазири Исроил.

## Эзоҳ
Моҳвора

[thumb|Ҳаракати моҳвора дар [мадори заминисто]]
**Моҳвора** (, ) — дастгоҳе, ки аз замин ба василаи мушак ба фазо партоб мешавад ва дар мадори Замин, Моҳ, ё сайёроти дигар қарор мегирад ва барои иртиботҳои телефонӣ, телевизиюнӣ, аксбардорӣ, ҳавошиносӣ ва бахше аз умури дигар истифода мешавад.

## Эзоҳ
Акс

**Акс** - ин тасвирест, ки бо ёрии аксбардорак гирифта мешавад. Аксҳо рақамӣ ва ё аналогӣ мешавад. 
Одатан табиат, одамон, ҳайвонотро ба акс мегиранд.

Гурӯҳ:Акс