open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Одил Маҷлисов

** Одил Маҷлисов** (тав. 1910, деҳаи Орварди Дарвози Афғонистон – ваф. 7.11.1990, шаҳри Душанбе), муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1968), профессор (1970), Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон (1971). 
## Зиндагинома
Одил Маҷлисов cолҳои 1928–1930 дар мактаби ҷавонони камбағал таҳсил кардааст. Соли 1930 дар КМ ҷамъияти Ҳилоли Аҳмар кору фаъолият дошт. Соли  1931  дар  муборизаи  зидди  босмачиён иштирок кардааст. Соли  1932  хидмат  дар  сафҳои  Артиши  Шӯравӣ, 1933  мудири шуъбаи ташкилии Комитети иҷроияи ноҳияи Орҷоникидзеобод, 1940 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм карда, ҳамчун муаллими таърих ба Омӯзишгоҳи педагогии Ӯротеппа фиристода шуд. Солҳои 1942–1945 муаллими Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Ленинобод, 1945–1947 сардори шуъбаи кадрҳои Комиссарияти маорифи халқ, Солҳои 1947–1952 дар Институти тадқиқотию илмии мактабҳо фаъолият намудааст. Солҳои 1952–1959 декани факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко, 1959–1967 дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС, 1967–1977 мудири кафедраи таърихи ИҶШС, 1977–1990 профессори кафедраи таърихи ИҶШС-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Муаллифи 6 асар ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Таълифотҳояш масъалаҳои муносибатҳои аграрӣ дар Бухорои Шарқӣ дар асрҳои XIX – аввали асри XX, барпо шудани ҳокимияти шӯравӣ дар Қаротегинро фаро гирифтаанд. 
## Осор
* Материали кишваршиносӣ оид ба таърихи Тоҷикистон, Сталинобод, 1957; 
* Қаротегин дар арафаи барпо намудани Ҳокимияти Советӣ, Сталинобод, 1959; 
* Муносибатҳои аграрӣ дар Бухорои Шарқӣ дар асрҳои XIX – аввали XX, Д.,  1967.
## Ҷоизаҳо
Бо медал ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофонида шудааст. Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон (1971). 
## Нигаред низ
* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Носирҷон Маърупов

**Маърупов Носирҷон Котибович** (зодаи деҳаи Варзики ноҳияи Чусти ҶШС Ӯзбекистон) — , номзади илмҳои физика-математика (1971). 
## Зиндагинома
Солҳои 1959–1964 донишҷӯи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко, 1964–1966 афсари Артиши Шӯравӣ, 1966–1969 аспирант, 1970–1979 ассистент ва муаллими калони кафедраи физикаи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко буд. Оид ба масъалаҳои физикӣ дар асарҳои Ибни Сино ва Берунӣ корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи якчанд  мақолаҳои илмӣ аст. Соли 1974 шунавандаи факултети такмили ихтисоси назди Донишгоҳи давлатии ш. Москва буд. Бо раҳматномаҳои донишкадаи омӯзгорӣ сарфароз шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Таисия Мелникова

**Мелникова Таисия Гавриловна** (тав. 8. 05. 1925, деҳаи Ивановаи ҶШС Қирғизистон – ваф. маълум нест) — биолог, доктори илмҳои биология (1979), профессор (1981). 
## Зиндагинома
Соли 1946 факултети табиатшиносии Донишгоҳи ш. Фрунзеро (Бишкек) бо ихтисоси муаллими биология хатм намудааст. Солҳои 1946–1950 ходими хурди илмӣ дар шуъбаи паразитологияи Институти биологияи АИ Қирғизистон буд. Солҳои 1950–1954 оид ба муфтхӯрҳои ҳайвоноти мамнӯъгоҳи давлатии Қрим тадқиқот бурда, соли 1953 дар Институти зоологияи АИ ИҶШС дар ш. Ленинград рисолаи номзадиашро дифоъ намудааст. Солҳои 1954–1959 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, 1959–1962 ходими калони илмии Институти зоология ва паразитологяи АИ Тоҷикистон, 1962–2001 дотсент ва профессори кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев фаъолият намудааст. Ҳамчунон солҳои 1980–1984 вазифаи мудири кафедраи зоологияи донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дошт. Муаллифи зиёда аз 105 мақолаҳои илмӣ  ва  илмию  методӣ, дастурҳои  таълимиву  методӣ, аз  он  ҷумла «Муфтхӯрони ҳайвоноти Тоҷикистон» (1982), «Проблемаи систематикӣ дар таҳлили муфтхӯрони хуки осиёимиёнагӣ» (1982), «Дастури методӣ аз зоологияи   бесутунмуҳра   барои   таҷрибаи   саҳроӣ»   (1987)   мебошад. Мавзӯи тадқиқотҳои ӯро кирмҳои муфтхӯри хуки ёбоӣ дар минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон ташкил медиҳад.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Ғаффор Менгниязов

**Менгниязов Ғаффор** (тав. 27. 08. 1932, ноҳияи Шӯрчии ҶШС Ӯзбекистон), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1974), дотсент (1978). 
## Зиндагинома
Солҳои 1951–1953 дар Донишкадаи муаллимтайёркунии ш. Сталинобод таҳсил намудааст. Солҳои 1953–1954 муаллими физика ва математикаи мактаби миёнаи № 2 ноҳияи Шаҳринав, 1954–1957 донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко, 1957–1965 муаллими физика ва математикаи мактаби   миёнаи
№ 18 ш. Душанбе буд. Аз соли 1968 ассистент ва муаллими калон, аз соли 1978 дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Солҳои 1969–1972 дар аспирантураи донишкадаи омӯзгорӣ таҳсил намуда буд. Оид ба тарзи хаттии омӯзиши функсияҳои тригонометрӣ тавассути мафҳуми инъикос дар фанни математикаи мактаби миёна кори илмӣ анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 100 корҳои илмӣ ва илмию методӣ, аз ҷумла китобҳои дарсии математика барои синфҳои 5–11 бо забони ӯзбекӣ  мебошад. 
## Ҷоизаҳо
Бо  унвони  фахрии  «Корманди шоистаи Тоҷикистон», нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва чандин ифтихорномаҳо сарфароз шудааст.

## Осор
* Намунаи ҳалли масъалаҳои геометрӣ бо татбиқи тригонометрия, Д., 1971; 
* Практикум  аз  лимит, ҳосила  ва  татбиқи  функсияҳо  (бо  ҳаммуаллифӣ), Д., 1977; 
* Алгебра  7  (Китоби  дарсӣ, бо  ҳаммуаллифӣ), Д., 2003;  
* Алгебра  8  (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2004; 
* Математика 6 (Китоби дарсӣ, бо   ҳаммуаллифӣ), Д., 2006; 
* Математика 5 (Китоби дарсӣ), Д., 2009.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Додохон Мирбобоев

**Додохон Мирбобоев**  (тав. 12. 12. 1929, шаҳри Конибодом)—, муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1966), дотсент (1969). 
## Зиндагинома
Солҳои 1948–1953 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1953–1955 муаллими Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Ленинобод ба номи С.М. Киров, 1955–1959 муаллими мактаби миёнаи ба номи Коммунизми шаҳри Конибодом, 1959–1962 аспиранти Институти шарқшиносии АИ ИҶШС дар шаҳри Москва, 1962– 1963 ходими илмии Институти таърихи ба номи А. Дониши АИ Тоҷикистон, 1963–1982 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1982–1990 мудири кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Солҳои 1990–2004 ҳамчун дотсенти кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Аз соли 2004 ба нафақа баромадааст. Муаллифи зиёда аз 50 асару  мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Мавзӯи тадқиқотҳои ӯро масъалаҳои сиёсати хориҷии Афғонистон дар марҳилаи аввали истиқлол, муносибатҳои халқи авғону шӯравӣ дар бар мегирад. Бо медали «Барои меҳнати шоён» ба муносибати 100 солагии В.И. Ленин, нишонҳои сарисинагии «Барои муваффақиятҳо дар кори мактаби олии ИҶШС» (1979) ва «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1990) қадр карда шудааст.
## Осор
* Сиёсати хориҷии Афғонистон дар марҳилаи аввали ташаккули истиқлол (бо   забони   русӣ), Д., 1964;   
* Дӯстӣ   ва   ҳамкорӣ   (бо   ҳаммуаллифӣ), Д., 1964; 
* Муносибатҳои афғону шӯравӣ дар марҳилаи аввали тараққиёти Афғонистон (солҳои 1919–1928), (бо  забони  русӣ  ), Д., 1965;  
* Намунаи  муносибатҳои  ҳамкорӣ, Д.,1971; 
* Ҳамзистии осоишта дар мисоли СССР ва Афғонистон, Д., 1974; 
* Дӯстие, ки онро замон санҷидааст, Д., 1981; 
* Барқарорёбӣ ва инкишофи муносибатҳои шӯравию афғон, Д., 1989.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Нигина Рауфовна Мирганова

** Нигина Рауфовна Мирганова** (тав. 12. 11. 1970, шаҳри Душанбе) — забоншинос, номзади илмҳои педагогӣ (2007).

## Зиндагинома
Солҳои 1987—1992 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намуда, онро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1993—2004 муаллими забон ва адабиёти рус дар мактаби миёнаи № 34-и шаҳри Душанбе буд. Аз соли 2004 дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ба ҳайси муаллими калони кафедраи забони русии умумидонишгоҳӣ кор мекунад. Солҳои 2008—2009 вазифаи мудири кафедраи забони русии умумидонишгоҳиро ба уҳда дошт. Инчунин аз соли 2009 то ба имрӯз дар вазифаи мудири шуъбаи аспирантураи донишгоҳ фаъолият мебарад. Муаллифи зиёда аз 20 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки масъалаҳои низоми маълумоти олӣ, низоми кредитии таҳсилот ва методикаи омӯзишу таълими забони русиро фарогиранд. Бо ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
Ас.: Грамматика русского языка (учебное пособие), Д., 2009; Методическое пособие по русскому языку для студентов с таджикским языком обучения, Д., 2010; Кризис в высшем образовании преодолим // Вестник. ТГНУ, Д., № 8, 2005; Социально- педагогические проблемы развития системы высшего образования в годы независимости // Наука и жизнь, Д., 2007; Теоретико-методологические предпосылки развития системы высшего образования Республики Таджикистан // Русский язык и литература в школах Таджикистана, Д., № 4, 2007.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Адолат Мирзоалиева

**Адолат Шералиевна Мирзоалиева** (тав. 25.02.1972, ш. Ваҳдат) — адабиётшинос, номзади илмҳои филология (2004). Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). 

## Зиндагинома
Солҳои 1991—1996 дар факултети филологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  таҳсил намудааст. Солҳои 1996—1999 аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи адабиёти тоҷик, 1999—2001 муовини декани факултети филологияи тоҷик оид ба тарбия, 2001—2009 мудири шуъбаи аспирантураи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2009 то ба имрӯз иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи адабиёти Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ  аст. Оид ба поэтикаи ғазалиёти Бадриддини Ҳилолӣ тадқиқоти илмӣ анҷом дода, муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ мебошад.
## Осор
* Мушкилоти таълими достонҳои ҳамном (воситаи таълимӣ), Д., 2010; 
* Мақоми санъати талмеҳ дар ғазалиёти Ҳилолӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 8, Д., 2003; 
* Вазни ғазалиёти Ҳилолӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 3, Д., 2004; 
* Тавсиф дар ғазалиёт Бадриддини Ҳилолӣ // Ҷавонон ва ҷаҳони андеша (Маҷмӯаи илмӣ), Д., 2005; 
* Таҷнис дар ғазалиёти Бадриддини Ҳилолӣ // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 3, Д., 2006.
* Таърихи адабиёти Шарқ. Д., 2009; 
* Мушкилоти таълими достонҳои ҳамном (воситаи таълимӣ). Д., 2010; 
* Таърихи адабиёти тоҷик (асрҳои У111- Х), (бо ҳаммуалифии С. Саидов) 2013; 
* Таърихи адабиёти тоҷик (асрҳои Х1- Х11), (бо ҳаммуалифии С. Саидов) 2014; 
* Забони тоҷикӣ (барои хориҷиён, ҳаммуаллиф). Д., 2015.

## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Барот Мирзоев

**Барот Мирзоев** () — , номзади илмҳои физика ва математика (1979), профессор (1995).

## Зиндагинома
Солҳои 1959—1964 дар факултети физика-математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1964—1974 муаллими мактаби миёнаи зодгоҳаш, 1972—1976 аспиранти шуъбаи ғоибона, 1972—1979 лаборанти калон ва ассистенти кафедраи физикаи умумӣ ва кафедраи методикаи таълими физика, 1979—1982 муаллими калон, 1982—1993 дотсенти кафедра, 1993—2002 профессор ва мудири кафедраи методикаи таълими физикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Ҳамзамон, солҳои 1979—1980 вазифаи муовини декани факултети физика, 1980—1989 декани факултети физикаи донишкадаи омӯзгориро ба уҳда дошт. Солҳои 1975—1990 дар ташкил ва гузаронидани дарсҳои телевизионӣ, намоишҳои илмию оммавӣ барои мактабиён тавассути телевизион саҳм гирифтааст. Оид ба аҳамият ва мавқеи масъалаҳои сифатӣ дар таълими физика ва дигар масъалаҳои таълими физика кори илмӣ бурдааст. 

## Таълифот
Муаллифи зиёда аз 140 номгӯи корҳои илмию методӣ мебошад, ки 40 номгӯи онҳоро васоити методию таълимӣ ташкил медиҳанд. Ӯ узви ҳайати таҳририяи маҷаллаи «Маърифат», узви Шӯрои ҳамоҳангсози илмҳои педагогии Вазорати маорифи Тоҷикистон ва раиси Шӯрои илмию методии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон буд.

## Ҷоизаҳо
Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1996) сарфароз гардидааст.

## Осор
* Салом физика, Д., 1984;
* Супоришҳои программавӣ аз физика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1991;
* Ҳалли масъалаҳо аз физика. Қ. 1-5 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1998.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Мелик Мирзоев

**Мелик Мирзоев** (тав. 29. 03. 1928, ноҳияи Варзоб – ваф. 21. 09. 1996, ноҳияи Варзоб), муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1963), дотсент (1966), Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон. 
## Зиндагинома
Соли 1951 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе  ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1952–1953 муаллими мактаби миёна ва директори мактаби миёна дар ноҳияи Ленин, 1953– 1956 аспиранти кафедраи марксизм-ленинизм, 1956–1966 ассистент, муаллими калон, дотсенти кафедраи марксизм-ленинизми Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Ҳамзамон дар донишкада вазифаи раиси Комитети иттифоқҳои касабаро ба уҳда дошт. Солҳои 1966–1972 ҳамчун сардори шуъбаи илм ва нашриёти Вазорати маорифи Тоҷикистон, 1972–1988 муовини вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Ҳамзамон аз соли 1966 то солҳои 90-уми асри гузашта ӯ фаъолияти омӯзгориашро дар донишкадаи омӯзгории пойтахт ҳамчун ҳамкор давом додааст. Дар давоми зиёда аз 10 соли фаъолияти омӯзгориаш дар донишкадаи омӯзгории пойтахт дар тарбияи ҳазорҳо нафар мутахассисон саҳм гузоштааст. Дар конференсияҳои мухталифи  ҷумҳуриявӣ  бо  маърӯзаҳо  баромад  кардааст.    Муаллифи зиёда аз 25 корҳои илмӣ, илмию оммавӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои   коллективонии   хоҷагии   қишлоқи   Тоҷикистон   баррасӣ шудаанд. 
## Ҷоизаҳо
Барои   хидматҳояш   бо   ордени   «Нишони   фахрӣ», унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон», нишони  сарисинагии  «Аълочии маорифи Тоҷикистон»,  медали «Барои меҳнати шоён» ва якчанд ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Николай Миронов

**Миронов Николай Иванович** (декабри 1919, вилояти Горкий — ?) — , номзади илмҳои таърих (1955), дотсент (1957), иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ.

## Зиндагинома
Солҳои 1937—1939 сохтмончӣ, 1939—1942 афсари Артиши Шӯравӣ, 1942—1945 донишҷӯи факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1945—1946 ҳамчун ассистенти кафедраи асосҳои марксизм- ленинизми Донишкадаи индустриалии ш. Новосибирск, 1946 муҳаррири Комитети радиои назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, 1946 −1959 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи асосҳои марксизм — ленинизми Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Аз соли 1959 дар кафедраи марксизм- ленинизми Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин фаъолият дошт. Муаллифи 3 асар ва зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Оид ба масъалаҳои соҳаи пахтапарварии хоҷагии халқи Тоҷикистон дар панҷсолаҳои пеш аз ҷанг кори илмӣ бурдааст.

## Осор
* Компартия Таджикистана в борьбе за социалистическое преобразование сельского хозяйства и подъем хлопководства республики в годы довоенных пятилеток, Сталинабад, 1955.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Аҳмади Муаййидулмулк

**Аҳмади Муаййидулмулк** (, номи комил  *Мирзо Аҳмадхон Муаййидулмулк фарзанди Мирзо Муҳаммадхони Бегларбекӣ ибни Иброҳимхон Эътимодуддавла, ҳокими Шероз*; 1837 – ?) — хаттот ва хушнависи эронӣ.

## Зиндагинома
Маълумоти ибтидоӣ, хатти настаълиқ ва тартиби навиштани онро дар Шероз фаро гирифт. Настаълиқро хуб менавишт. Соли 1855/56 аз Шероз ба Теҳрон омад ва таҳти тарбияти амаки худ Мирзо Фатҳалии соҳибдевон тараққӣ карда, ба мансаби хироҷғундори давлатӣ ноил шуд. Вақте ки бародараш – ҳокими Шероз даргузашт, ба Шероз бозгашта, лақаби бегларбегӣ гирифт ва ҳокими Шероз шуд. Соли 1871/72 ба сифати ҳисобдори ҳарбии Озарбойҷон ба дарбори валиаҳди Музафариддиншоҳ ба Табрез рафт. Соли 1880/81 ба Шероз бозгашта, дар вазифаи котиби иёлати Форс ба кор машғул шуд. То замони таълифи «Форсномаи Носирӣ» (1886/87) ҳанӯз дар ҳамин вазифа буд. Аз осори хаттии ӯ чизе дастрас нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*  حاج میرزا حسن فسائی. فارسنامۀ ناصری. تهران، ۱۳۱۳ ق؛
*  مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵  	
	
## Сарчашма
*
Аҳмади Озод

**Аҳмади Озод** احمد آزاد Аҳмад ибни Мирзо Козим ибни Мирзо Содиқ (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хушнависи форс-тоҷик (асри 19). Тафсилоти зиндагиаш маълум нест. Як нусхаи «Тафсири Кошифӣ»-ро бо хатҳои сулс, насх, риқоъ ва настаълиқ хеле зебо китобат кардааст (соли китобаташ 1802/3), ки дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул маҳфуз аст.
Ад.: مهدی بيانی. احوال و اثار خوشنويسان. تهران، ۱۳۴۵	Н. Шарипов.

## Эзоҳ

	
## Сарчашма
*
Аҳмади Мушируссалтана

**Мирзо Аҳмадхони Мушируссалтана** (; ) — давлатмард ва хушнависи эронӣ, нахуствазири Эрон (1907, 1908—1909).

## Зиндагинома
Аҳмади Мушируссалтана аз мардуми Мозандарон буда, дар дарбори Носируддиншоҳи Қоҷор то замони Аҳмадшоҳ ба вазифаҳои муҳимми давлатӣ машғул шудааст: муддате ҳокими Гелон, баъд сардори идораи биноҳои давлатӣ ва то соли 1902/03 хазинадор буд. Аҳмади Мушируссалтана ба кордонӣ ва амонат маъруф ва аз муставфиён ва муншиёни забардаст буда, ба ҷуз настаълиқ хатти шикастаро низ хуб менавишт. Аз хатти настаълиқи вай чанд қитъа дар Китобхонаи салтанатии Эрон ва қитъае дар китобхонаи Остони разавӣ (Мазори имом Ризо дар Машҳад) мавҷуд аст, ки мувофиқан дар соли 1883/84 ва 1905/06 бо хатти зебо китобат шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Аҳмади Оташ

**Аҳмади Оташ** (1917−1966) — шарқшинос ва матншиноси турк.

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи адабиёти Истанбул дар риштаи адабиёт ва забони туркӣ. Дар шаҳри Қунияи Туркия бо забоншиноси тоҷик Шавкат Ниёзӣ (1905−62) дар як мактаб хондааст. Забонҳои арабию форсиро бо тариқи худомӯзӣ аз худ кард. Аҳмади Оташ устоди Донишгоҳи Истанбул шуд ва ҳамроҳи ховаршиноси олмонӣ Ҳелмут Риттер (1892−1971), ки устоди роҳнамои Аҳмади Оташ буд, барои густариши таълими забону адабиёти арабӣ ва форсӣ дар мактабҳои Туркия талош мекард. Аҳмади Оташ пажӯҳишгари пуркор буд. Матни осори насру адабиётшиносӣ ва таърихии форс-тоҷик «Синдбоднома»-и Муҳаммад ибни Алии Заҳирии Самарқандӣ, бо «Синдбоднома»-и тозӣ (Истанбул, 1948), «Тарҷумон-ул-балоға»-и Муҳаммад ибни Умари Родуёнӣ (Истанбул, 1949), «Ҷомеъ-ут-таво­рих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ (дар ду ҷилд, Анқара 1959-60), «Рисола фӣ моҳият-ил-ишқ»-и Ибни Сино (Истанбул, 1957) ва ғайраро таҳия карда, ба табъ расондааст. Ба забони туркӣ «Эҳё-ул-улум»-и Форобӣ, «Роҳат-ус-су­дур»-и Ровандиро тарҷума кардааст. Муаллифи 21 мақолаи бунёдӣ дар бораи осори адабию таърихии форсӣ-тоҷикӣ ва арабӣ, дастнависҳои дар китобхонаи Туркия маҳфуз ва 40 мақола барои «Энсиклопедияи ислом»-и туркӣ мебошад. Дар анҷуманҳо (конгрессҳову конференсияҳо)-и байналмилалии шарқшиносон ширкат ва суханронӣ кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. تهران، ۱۳۸۳ هـ. ش. 
	

## Сарчашма
*
Аҳмади Румӣ

**Аҳмади Румӣ** (; ) — ориф,  ва и форсизабон.

## Зиндагинома
Аз нисбааш бармеояд, ки дар Рум (ҳозор Туркия) зиндагӣ ва эҷод кардааст. Аз муридони Ҷалолуддини Румӣ. «Дақоиқу-л-ҳақоиқ» ном асари тасаввуфӣ таълиф кардааст (1320), ки аз 80 фасл иборат аст. Ҳар фасл бо ҳадисе ва шарҳи он шурӯъ мешавад. Дар ин фаслҳо масъалаҳои ирфон, тасаввуф, шариату тариқат, сайру сулук ва ахлоқ матраҳ гардидаанд. Барои тақвияти фикр аз «Маснавии маънавӣ»-и Ҷалолуддини Румӣ, осори шоирони дигар пораҳои шеър оварда шудаанд. Асари Аҳмади Румӣ барои омӯзиши таърихи тасаввуф аҳаммият дорад. Як нусхаи дастнависи он дар Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти шумораи 2331/1 маҳфуз аст.

## Эзоҳ
Аҳмади Румӣ (хаттот)

**Аҳмади Румӣ** (; ) — хаттоти форс-тоҷик ва аз устодони номдори хушнависӣ.

Қариб тамоми умр дар Ҳирот зистааст. Бино ба маълумоти Қозӣ Аҳмад («Гулистони ҳунар») Аҳмади Румӣ дар ҳунари хушнависӣ нодири замон ва муъҷизаи даврон буда, дар навиштани анвои хатти арабӣ, бахусус хатти муҳаққақ, райҳон, насх, риқоӣ ва тавқӣ маҳорати баланд доштааст. Аҳмади Румӣ ба шогирдон, аз ҷумла фарзандаш Мавлоно Ҷамшед низ ҳунари хаттотиро омӯзондааст. Мутаассифона, аз осори хаттотии Аҳмади Румӣ то замони мо чизе маълум нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Кази Ахмед. Трактат о калиграфах и художниках. М.-Л., 1947;
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988
Аҳмади Фарғонӣ

**Абулаббос Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Касири Фарғонӣ** (; ; тақр. 798, Фарғона — 861, Қоҳира) — ,  ва ҷуғрофиёдони машҳури форс дар асрҳои VII—IX. Дар Шарқ бо тахаллуси «**Ҳосиб**» (риёзидон) ва дар Ғарб бо номи «**Алфараганус**» маъруф буда, дар пешрафти илмҳои номбурдаи замонааш саҳми бузург гузоштааст.

## Зиндагинома
Аҳмади Фарғонӣ дар Бағдод ва Димишқ дар замони хилофати Маъмун (813—833) дар бунёди расадхонаҳо ширкат варзидааст. Ӯ дар рисолаи «Мадхалу-н-нуҷум» («Муқаддимаи ситорашиносӣ»)-и худ илми ситорашиносии замонаашро мураттаб сохта, аз ҷумла ба ислоҳу танқиди Батлимуси юнонӣ пардохтааст. Аҳмади Фарғонӣ соли 812 кусуфи Офтобро дар Бағдод пешгӯӣ ва курашакл будани Заминро исбот кард. Ӯ «миқёси ҷадид» ном асбобе сохта буд, ки онро барои андоза кардани оби дарёи Нил истифода мекарданд ва ин асбоб имрӯз бо номи «нилометр» шинохта шудааст.

Дар замони Мутаваккили Аббосӣ муҳандис, сарпарастии сохтмони  нилсанҷи бузургро ба уҳда дошт. Фарғонӣ ахтаршиноси дарбори Аббосиён буд ва китоби «Ҷавомеъ»-ро навишт. Ин асар гузориши ғайририёзии ҷомеъе аст аз усули ахтаршиносии батлимусӣ, ки Қосибӣ шарҳе бар он навиштааст. Китоби ёдшуда дар Аврупои садаҳои миёна нуфузи густурдае ёфт. Фарғонӣ таълифоте низ дар бораи соъати офтобӣ, назарияи риёзии устурлобҳо ва ҷадовили нуҷумии Хоразмӣ дорад.

## Осор
Рисолаҳои зерин аз намунаи осори Аҳмади Фарғонӣ мебошанд: «Китобу-л-комил фи-л-устурлоб» («Китоби комил дар бораи устурлоб»), «Фӣ санъати-л-устурлоб» («Дар санъати [сохтани] устурлоб»), «Рисола фӣ маърифати-л-авқоти-л-лати якуну-л-қамару фӣ фавқи-л-арзи ав таҳтаҳо» («Рисола дар бораи донистани вақтҳое, ки Моҳ дар болои Замин ё зери он воқеъ мегардад»), «Ҳисобу-л-ақолими-с-сабъа» («Ҳисоби ҳафт иқ­лим»), «Китобу-л-амали-р-рухомот» («Китоби кор­карди мармар»), «Китобу-л-ҳаракати-с-самовия ва ҷа­вомеъи-н-нуҷум» («Китоби ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ ва маҷмӯи ситораҳо») ва ғайра. Қисме аз осори Аҳмади Фарғонӣ ҳанӯз дар асрҳои XII—XIII ба лотинӣ тарҷума шуда буданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *[[Ибни Қурбон]].* Дар дуроҳаи фано ва эҳёи миллати қадим. — , 2007.
* *Матвиевская Г. П.* Учение о числе на средневековом Ближнем и Среднем Востоке. — Ташкент: Фан, 1967.
* *Розенфельд Б. А., Добровольский И. Г., Сергеева Н. Д.* Об астрономических трактатах ал-Фаргани. — Историко-астрономические исследования, 11, 1972, соли 191—210.
* *Richard Lorch (ed.)* Al-Farghānī on the Astrolabe. Arabic text edited with translation and commentary. Stuttgart, 2005.
* *Баҳромзод Р.* Аҳмади Фарғонӣ ва ҷойгоҳи ӯ дар рушди кайҳоншиносӣ. — Мероси Ниёгон, № 24, 2022, саҳ. 36-37.
	

## Сарчашма
*
Аҳмади Ҷомӣ

**Аҳмад ибни Абулҳасан Ҷомии Номиқии Туршезӣ** (), **Аҳмади Ҷом**, **Абунаср Аҳмад**, мулаққаб ба **Жандапил**, **Пири Ҷом** ва **[[Шайхулислом]]** (тақр. 1048, Ҷом, вилояти Ҳирот — 1141, ҳамон ҷо) — и мутасаввиф, намояндаи машҳури суфиёни Хуросон.

## Зиндагинома
Аз авлоди саҳоба Ибни Саъд. Дар ҷавонӣ илмҳои замонаашро аз худ кард, вале то 22-солагӣ зиндагии бенизоме дошт. Баъдтар гӯшаи узлат интихоб намуда, ба касби илму риояи шариат пардохт ва баъди 12 соли ҳаёти парҳезкорона ба кӯҳистони Ҷом рафта, ба зуҳду тоату ибодат машғул шуд. Дар 40-солагӣ аз кӯҳистон ба деҳаи худ омада, дар он ҷо хонақоҳ барпо намуд ва ба ваъзу иршод пардохт. Аҳмади Ҷомӣ сафари бисёре карда, дар Сарахс, Нишопур, Ҳирот ва Бохарз бо орифону файласуфон вохӯрд. Мувофиқи маълумоти яке аз мактубҳояш бо Султон Санҷар низ шиносоӣ дошт. Дар вилояти Ҷом қудрату нуфузи зиёде касб кард.

## Осор
Аҳмади Ҷомӣ асарҳои бисёри манзуму мансур таълиф кардааст. Насабаш аслан араб бошад хам, ҳамаи асарҳояшро ба забони форсӣ иншо намудааст. Роҷеъ ба тасаввуф «Мифтоҳ-ун-наҷот», «Анис-ут-тобеин», «Равзат-ул-муназзибин ва ҷаммат-ул-муштаҳим», «Биҳор-ул-ҳақиқа», «Сироҷ-ус-соирин», «Кунуз-ул-ҳикма» ва ғайраро таълиф намудааст, ки танҳо баъзеи онҳо то имрӯз боқӣ мондаанд. Ӯ «Рисолаи Самарқандия» ном асаре низ дорад, ки он ҷавобҳои Аҳмади Ҷомиро ба саволҳои суфиёни Самарқанд дар бар мегирад ва аз ин рӯ, бо номи «Суолу ҷавоб» низ машҳур аст. Бино ба маълумоти сарчашмаҳо аксари асарҳои Аҳмади Ҷомӣ ҳангоми истилои муғулҳо аз байн рафтаанд.

## Афкор ва ақоид
Абдулҳусайни Зарринкӯб девони мансуб ба Аҳмади Ҷомиро таҳлил намуда, дар он ақидаҳои хилофи афкори Пири Ҷомро дарёфтааст ва дар ин асос мансубияти онро ба Аҳмади Ҷомӣ рад кардааст. Аҳмади Ҷомӣ мактаби анъанавии муршидиро нагузаштааст. Бо вуҷуди ин аксари муҳаққиқон муътақиданд, ки ӯ бо Абутоҳири Курд ном суфии замонаш робитаи бисёре дошта, хирқаи иродатро аз Абусаиди Абулхайр пӯшидааст. Дар тариқат Аҳмади Ҷомӣ бештар пайрави Қушайрӣ, Ансорӣ ва Суламӣ буд ва афкори равияи тасаввуфи муътадилонаро инкишоф медод. Асоси ақидаҳои ирфонии ӯ Қуръону суннат ва шариат буданд. Кимиёро аз тавҳилу таваккул ва ихлосу қаноат иборат медонист. Ба ақидаи Аҳмади Ҷомӣ ҳамаи рафтори инсон бояд аз рӯйи «ҳуҷҷат»-и шаръӣ бошад ва аз ин рӯ, «амр ба маъруф ва наҳй аз мункар»-ро шиори худ қарор дода буд. Расидан ба маърифати тасаввуфиро Аҳмади Ҷомӣ бо «зикр» ва «сабр» имконпазир мешумурд. Имонро ба тавҳид вобаста ва ишқи ирфониро ба ишқи инсонӣ шабеҳ мепиндошт. Дар осори манзумаш ҳаёти маънавии суфиёнро васф намуда, ба тавассути нафси аммораву лаввома ва мулҳамаву мутмаина касб намудани маърифати ирфониро мумкин мешумурд, вале ҳулулро рад мекард. Аз ин рӯ, муҳаққиқон ӯро бо номи суфии муташарреъ ёд кардаанд.

## Эзоҳ

	

## Сарчашма
*
Аҳмади Ясавӣ

**Хоҷа Аҳмади Ясавӣ** (, , дар байни мардум маъруф ба **Ҳазрати Султон**, ; 1103, Сайрам — 1166, Туркистон) — мутафаккири мутасаввиф, муассиси тариқаи ясавия (асри 12).

## Зиндагинома
Дар овони ҷавонӣ муддате хидмат ва мулозимати яке аз шайхони маъруфи турк Бобо Арслонро ба ҷо оварда, баъд ба ҳалқаи шогирдони Юсуфи Ҳамадонӣ пайваст. Баъди вафоти пираш муддате ба ҷойи ӯ сарварии тариқатро ба уҳда дошт, сипас ба шаҳри Яс (дар Туркистон) омад. Дар он ҷо ба таълиму тарбияи муридон машғул шуд ва тариқаи ясавияро таъсис дод. Аҳмади Ясавӣ сарҳалқаи машоихи турк ба ҳисоб меравад. Ақоиди суфиёнаи ӯ мисли таълимоти дигар намояндагони мактаби Юсуфи Ҳамадонӣ ба аркони шаръӣ комилан мутобиқат мекунанд. Аҳмади Ясавӣ бар хилофи Абдулхолиқи Ғиҷдувонӣ, ки зикри хуфяро талқин мекард, тарафдори зикри ҷаҳрӣ буд. Онро зикри арра низ мегӯянд. Мувофиқи он толибони роҳи ҳақиқат ба овози баланд зикр карда, аз самои он ба ваҷд омада, сармаст мешуданд ва дар онҳо ваҷду шавқу мастӣ ҳувайдо мегардид. Ривоҷу равнақи фаъолияти дарвешони ҷаҳрӣ дар Осиёи Миёна ва берун аз он ба тариқаи ясавия робитаи мустақим дорад.

## Эзоҳ

	

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Суфиёни Қазоқистон
Гурӯҳ:Суфиёни асри XII
Сарчашмаи иттилоот

**Сарчашмаи иттилоъот** (), **манбаи маълумот** — маҷмӯи маълумот дар шакли хониши мошиннавис ё шакли дигар, ки аз рӯи интихоб ва ҷобаҷогузории мавод натиҷаи эҷодиёти зеҳнӣ ба ҳисоб меравад;

Мафҳуми *манбаи маълумот* ба барномаҳо барои мошини электронии ҳисоббарор (Компютер), ки бо ёрии он дастрасии электронӣ ба маводи манбаи маълумот амалӣ мегардад, дахл надорад

## Нигаред низ
* Пойгоҳи додаҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иттилоот
Роберт Кочарян

**Роберт Седракович Кочарян** (, 31 Августи соли 1954, Степанакерт, ВМҚК, ҶШС Озарбойҷон, ИҶШС) — ходими давлатӣ, ҳарбӣ ва сиёсии Арманистон. Президенти Арманистон аз соли 1998 то соли 2008.

## Зиндагинома
[thumb|Кочариён ва [Маҳмуд Аҳмадинижод]]
thumb|Суханронии Президент дар Аргентина оид ба мавзӯъи муносибатҳои байналмилалӣ, 2002

Роберт Кочарян  31 августи соли 1954 дар Степанакерт, ВМҚК, ҶШС Озарбойҷон таваллуд шудааст. Вай дар он ҷо таҳсилоти миёна гирифтааст ва аз соли 1972 то соли 1974 дар Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Вай ва занаш, Белла Кочарян, се фарзанд доранд: Седрак, Гаяне ва Левон; ҳамаи онҳо дар Степанакерт таваллуд шудаанд. Кочарян забони русӣ ва англисӣ медонад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Арманистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Арманистон‎
Президенти Туркманистон

**Президенти Туркманистон** — cарвари давлат ва ҳокимияти иҷроия, дорои рутбаи мақоми олии Туркманистон мебошад. Президент кафили истиқлоли миллӣ ва мақоми бетарафии Туркманистон, тамомияти арзӣ, риояи Конститутсия ва созишномаҳои байналмилалӣ аст. Президенти кунунии Туркманистон Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов мебошад.

## Президентҳои Туркманистон
* Сафармурод Ниёзов —  (1990-2006)
* Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов — (аз 2007 то 2022)
* Сардор Бердимуҳаммадов — (аз 2022 то ҳол) 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Туркманистон
Аҳмади Ҷассос

**Аҳмад ибни Алии Рози Ҷассос** ( ҳамчунин маъруф ба **Абубакри Ҷассос** ; то 918, Рай— 981, Бағдод) — фақеҳ, муҳаддис ва муфассири бузурги ҳанафӣ.

## Зиндагинома
То бистсолагӣ дар зодгоҳаш таҳсил карда, соли 936/37 барои идомаи таҳсил ба Бағдод омад ва дар маҳзари дарси фақеҳи машҳури ҳанафӣ Абулҳасани Кархӣ ба касби илм пардохт. Пас аз сафарҳо ба баъзе шаҳрҳо барои такмили илм дубора ба Бағдод баргашт ва раёсати ҳалқаи дарси устодаш Кархиро то поёни умраш ба уҳда дошт. Дар бораи мақоми илмии вай уламои шарҳиҳолнигор назарҳои мутафовите доштаанд.

## Осор
Аз Аҳмади Ҷассос осори илмии зиёде бар ҷой мондааст, ки машҳуртарини онҳо китоби тафсире бо номи «Аҳком-ул-Қуръон» мебошад. Таълифоти фиқҳии вай ғолибан ранги шарҳӣ бар мухтасарҳои бузургони мазҳаб, бавижа имом Муҳаммад ва имом Таҳовиро доранд, ба монанди «Шарҳи Ҷомеъ-ул-кабир», «Шарҳи Ҷомеъ-ус-сағир», «Шарҳи маносик»-и имом Муҳаммад, «Шарҳи Мухтасар»-и Таҳовӣ ва ғайра Аҳмади Ҷассос илова бар фиқҳ, дар илми усул низ аз донишмандони барҷаста ва саромади замони худ ба шумор меравад. Ӯ бо китоби «Аҳком-ул-Қуръон» ва «Ал-фусул фӣ-л-усул»-и худ ҳам дар фиқҳи исломӣ ва ҳам дар риштаи усул таъсири амиқе гузоштааст. Китоби «Аҳком-ул-Қуръон»-и вай яке аз муътамадтарин тафсирҳои ҷаҳони ислом дар шарҳи оятҳои аҳком ба шумор меравад. Дар бораи Ҷассос номида шудани вай гӯянд, ки он нисбат ба амали ҷаскорӣ (гачкорӣ ва ё гачпазӣ) аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ислам: Энциклопедический словарь. М., 1991;
* Боқизода А. Тафсири навини Қуръони карим. Лоҳур, 2011.
* دانشنامۀ جهان اسلام. جلد ۳. تهران، ۲۰۰۴؛
* الموسوعة العربية العالمية. النسخة الالکترونية. الریاض، ۲۰۰۴؛
* خیرالدین الزرکلی. الاعلام. بیروت، ۲۰۰۵؛
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. تهران، ۲۰۰۶

## Сарчашма
*
Аҳмади Хуҷандӣ

**Аҳмади Хуҷандӣ** (; асри 17) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Хуҷанд ба дунё омада, ба камол расид. Ба сабаби нодорию тангдастӣ озими Ҳиндустон шуд. Аз ашъори боқимондааш (девони ашъораш дар Осорхонаи миллии шаҳри Деҳлӣ маҳфуз аст) бармеояд, ки Аҳмади Хуҷандӣ шоири тавоно, дорои истеъдоди фитрӣ ва дониши фаровон будааст. Абёти зерин аз ӯст:
::: Дар гулистони сухан ҳар кас, ки шуд гулчини мо,
::: Мезанад гул бар сар аз ҳар мисраи рангини мо.
::::::::: ***
::: Қатраҳои ашки Аҳмад дар гиреҳ дорад гуҳар,
::: Мекунад таъмир сад вайронаро селоби мо.
::::::::: ***
::: Аз санги ҷафо шишаи дил гарчи шарар дошт,
::: Ҳар пораи ӯ соғари хуршед ба бар дошт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Мухторов А. Дурдонаҳои маданияти Тоҷикистон дар ганҷинаҳои Ҳиндустон. Д., 1984.

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Қорӣ Аҳмад Аҳмадӣ

**Қорӣ Аҳмад Аҳмадӣ** (? — 1896) — қории Қуръон ва и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар сарчашмаҳои адабии садаи XIX (масалан «Тазкирату-ш-шуаро»-и Муҳтарам) аз ӯ чун шоири дорои табъи баланд, фасеҳбаён ёд шудааст. Қории Қуръон будааст.

Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тазкират-уш-шуарои Муҳтарам. Д., 1975.
Аҳмадӣ (навъи ангур)

**Аҳмадӣ** — навъе аз ангурҳои маҳаллӣ.

Баргаш ҷилодор, гирда, 3–5-парра, чоки байни парраҳояш миёна. Гулаш дуҷинса. Хӯшааш калон (дарозиаш 28–33 см, бараш 14–16 см, вазнаш 385–530 г, баъзан 3,5–4 кг), зуғӯташакл. Ғужбаш калон (дарозиаш 20–24 мм, бараш 15–17 мм), гирд, сафеди сабзтоб (вазни 100-тоаш 550–580 г), 1–2 дона тухми майда дорад. Ғужмаш тунук, мумпардааш маҳин, дилааш хамираки сероб, хуштаъм ва гуворо. Ҳангоми пурра пухтан, дар таркибаш 26–28% қанд ва 4,0–4,2 г/л туршӣ мавҷуд аст. Даври нашви аҳмадӣ 140–150 рӯз идома ёфта, ҳосилаш моҳи авг. мепазад. Аз як га то 300 сентнер ҳосил медиҳад. Аҳмадиро асосан барои тархӯрӣ истифода мебаранд. Барои ба ҷойҳои дур кашондан ва мавиз кардан мувофиқ нест. Токаш зудсабз, 45–50 фоизи навдаҳояш самаровар. Кундаҳои ҷудогонаи токаш дар деҳаи Чорбоғи ноҳияи Панҷакент ва деҳаҳои атрофи шаҳри Самарқанд вомехӯранд. Ба сармо тоб надорад, ба касалии гарда устувор аст. Аҳмадиро саҳван Гудунги худрӯй низ ном мебаранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ампелография СССР. Малораспространённые сорта винограда. Т. 1. М., 1963; 
* Ампелография Узбекистана. Ташкент, 1984.	

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ангурҳо
Вуҷун

**Вуҷун** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Вахиёи ноҳияи Сангвор. Аз Вуҷун то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 21 км. Аҳолиаш 255 нафар (2017), тоҷикон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Сангвор
Гурӯҳ:Ҷамоати Вахиё
Аҳмадии Хуросонӣ

**Аҳмадии Хуросонӣ** أحمدئ خراسانی (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири тоҷик (охири садаи XV – ибтидои садаи XVI). Дар зодгоҳаш Ҳирот илмҳои расмии даврашро омӯхта, ба камол расид. Дар навъҳои гуногуни шеър асар меофарид. Бештар ба ҳазлу мутоиба майл доштааст. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳо боқӣ мондаанд. Ин байт аз ӯст: 
Огаҳ наӣ аз нолаи шабҳои асирон, 
Фарёд аз ин хоби гароне, ки ту дорӣ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ۱۳۸۹ ،نصارئ بخارای. مذکر الاحباب. حیدرآباد
	
## Сарчашма
*
Аҳмадия

**Аҳмадия** () — ҷараёни динӣ, ки соли 1889 дар Ҳиндустон (вилояти Панҷоб) ба вуҷуд омадааст. Муассисаш Мирзо Ғулом Аҳмад (1835—1908) буда, соли 1889 худро Маҳдӣ эълон намудааст.

Ӯ худро ислоҳотгари садаи XX эълон карда, ҷамъияти динии «Анҷумани Аҳмадия»-ро таъсис кард. Соли 1891 Мирзо Аҳмад ҳамчун набии нав эътироф шуд. Пайравони Аҳмадия муассиси онро ҳамчун маҳдии мусулмонону масеҳиён ва аватраи худои ҳиндуии Кришна мешумурданд. Мақсади асосии Аҳмадия бо ҳам созиш додани ислом, масеҳият ва ҳиндуия буда, кӯшиш намудааст, ки дар Ҳиндустон дини нав эҷод кунад. Ин ҷараён аҳкоми асосии ислом — ваҳдат, донисташаванда будани Худо, баробарии одамон ва ғайраро эътироф намуда, муборизаи синфиро инкор мекунад, ҷиҳоди зидди аҷнабиёнро рад менамояд ва онро танҳо бо мақсадҳои мудофиавӣ раво медонад. Бино ба ақидаи пайравони Аҳмадия, Ғулом Аҳмад таҷассуми Муҳаммад, Исои Масеҳ ва Кришна буда, илҳоми пайғамбарӣ дорад. Бинобар он касе, ки Ғулом Аҳмадро эътироф накунад, кофир эълон мешавад. Пайравони Аҳмадия минбаъд ба ду гурӯҳ — қодиёнӣ (пайғамбарии Аҳмадро эътироф мекарданд) ва лоҳурӣ (танҳо ислоҳотгари ислом будани Аҳмадро эътироф мекунанд) ҷудо шуданд. Моҳияти иҷтимоии таълимоти Аҳмадия дар баробарии одамон назди Офаридгор зоҳир мешавад. Ғояи баробарии одамон дар таълимоти ӯ боиси афзудани тарафдорони Аҳмадия дар байни буржуазияи миллию оммаи деҳқонон гардид. Таълимоти динии Аҳмад дар асарҳои зиёди ӯ (зиёда аз 60) ва махсусан дар «Бароҳини Аҳмадия» (1880) ва «Фалсафаи таълимоти ислом» (1896) инъикос ёфтаанд. Ҷавҳари фалсафаи таълимоти исломро се зинаи инкишофи фард (ҷисмонӣ, ахлоқӣ ва рӯҳонӣ) ташкил мекард. Дар зинаи аввал муаллиф бештар масъалаҳои шаръӣ, дар зинаи дуюм такомули нафсонию таҳзиби ахлоқ ва дар зинаи сеюм такомули рӯҳиро баррасӣ намудааст. Дар ин зина гӯё қобилияту истеъдоди пайғамбарӣ пайдо мешавад, вале ба он на ҳама ноил мешаванд. Масъалаҳое, ки дар ин асар таҳлил шудаанд, аз доираи таълимоти умумии дини ислом берун набошанд ҳам, таъбиру таъвили онҳо ҷиҳатҳои иҷтимоии таълимоти Аҳмадияро тақвият додаанд. Тарафдорони Аҳмадия чандин нашрия доранд, ки машҳуртарини онҳо Thehidht («Нур», Лоҳур) ва IslamieReview, («Маҷаллаи ислом», Лондон) мебошанд. Ҷараёни Аҳмадия ҳамчун ҷараёни ислоҳотии ислом (инкори нубувват, аҳаммияти фаъолияти моддии шахс, барқароркунии биҳишт дар рӯйи замин ва ғайра) шинохта шудааст. Барои бекор кардани ҷиҳод фақеҳон ӯро ба куфру илҳод маҳкум кардаанд. Баъди марги Аҳмад роҳбарии Аҳмадияро писари ӯ Мирзоносири Аҳмад ба уҳда дошт. Қисмати асосии пайравони Аҳмадия дар Покистон (зиёда аз 500 ҳазор нафар) ва Ҳиндустон зиндагонӣ мекунанд. Тарафдорони Аҳмадия дар байни аҳолии маҳаллии Афғонистон ва Эрон низ мавҷуданд. Шумораи умумии пайравони Аҳмадия дар мамлакатҳои Осиёи Ғарбӣ (Афғонистон, Эрон, Исроил, Урдун, Лубнон, Сурия) наздики 100 ҳазор мебошанд. Онҳо дар Мавритания, Англия, Фаронса, Олмон, Амрико низ сукунат доранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мазоҳиби исломӣ
Деҳоти Вахиё

**Вахиё** — ҷамоати деҳот дар ноҳияи Сангвори ноҳияҳои тобеи ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

*
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Сангвор
Соли кабиса

**Соли кабиса** () — соле ки тибқи қоидаи нуҷумӣ як рӯз ба моҳи охири он изофа шавад, ки ҳар чаҳор сол як бор иттифоқ меуфтад ва дар он фузунии 365 рӯзро, ки 5 соату 49 дақиқа аст ҷамъ карда ва як солро 366 рӯз мегиранд.

## Вожа
Вожаи арабии **кабиса** аз решаи «кабс» (феъли ) ба маънии пур кардани чоҳ аз хок аст; Ва дар гоҳшуморӣ, кабиса иборат аст аз теъдоди рӯз ё рӯзҳое, ки барои рафъ нуқсони солҳои умумӣ (таъхир ба далел таҷмиъи касрии чанд сол) аз миқдори воқеии он ё рафъи нуқсони солҳои хос нисбат ба солҳои дигар, бар сол муайяне меафзоянд.
## Кабисаи хуршедӣ
Дар гоҳшуморҳои мубтанӣ бар тақвими хуршедӣ, мисли тақвими григорӣ ва тақвими ҳиҷрии хуршедӣ, ки солҳои оди 365 рӯза ва солҳои кабисаи онҳо 366 рӯза аст, ба таври мутавассит дар ҳудуди ҳар сию се сол, ҳашт соли кабиса ва бисту панҷ соли одӣ вуҷуд дорад. Ин тақвимҳо маъмулан дар ҳар чаҳор сол як соли кабиса мешавад ва илова бар он барои таъдили дақиқтар дар давраҳои бузургтар, бо ҳазф ё афзудани фосилаи байни баъзе кабисаҳо, аз онҳо коста мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гоҳшумориҳо
Абдукарим Қосимов

**Абдукарим Қосимов** (10 марти 1933, деҳаи Кулангири ноҳияи Хуҷанд, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 19 октябри 1997, Тоҷикистон) — ходими ҳизбӣ ва давлатӣ, муҳандис-обёр. Ирригатори хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1984).

## Зиндагинома
Абдукарим Қосимов 10 маоти 1933 дар деҳаи Кулангири ноҳияи Хуҷанд ба дунё омадааст. Соли 1956 Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Солҳои 1956—1958 усто, прораб, прораби калони СМУ-и № 3 (ш. Ленинобод). 1959—1963 саринжинер, сардори Управленияи сохтмону монтажи № 22 (ш. Уротеппа), 1963—1971 сардори трести «Тоҷикцединсторой», 1971—1972 котиби Комитети партиявии вилояти Ленинобод, 1972—1984 вазири мелиоратсия ва хоҷагии оби ҶШС Тоҷикистон, 1984—1988 котиби партиявии вилояти Қурғонтеппа, 1988—1996 сардори иттиҳодияи сохтмонии «Таджикводстрой»-и Вазорати хоҷагии оби ҶШС Тоҷикистон.

Аз 7.05.1996 —19.10.1997 директори Филиали тоҷикистонии маркази илмӣ-иттилоотиии Комиссияи байналдавлатӣ оид ба рушду устувори Бунёди байналмилалии наҷоти Арал.

### Вакилӣ
Дар съездҳои 16-20-уми ҲК Тоҷикистон узви КМ ҲК Тоҷикистон интихоб шудааст. Депутати Совети Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 8-11).

## Мукофоту орденҳо
Лаурети мукофоти ленинӣ (1972). Бо ду ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Презедиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Гиромидошт
Пойгоҳи обкашии ноҳияи Зафаробод ба номи Абдукари Қосимов гузошта шуда, ҳамчунин осорхона-утоқи кории ӯ дар ин мавзеъ ташкил шудааст.

## Осор
* Касимов А., Хамраев М. *Развитие орошения земель Советского Таджикистана*. — : Ирфон, — 1985.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Камолиддин Аҳмадов

**Камолиддин Аҳмадов** (21 ноябри 1926, деҳаи Понғози ноҳияи Ашт — 12 октябри 1988, Душанбе) — зоотехник-селексионер, доктори илмҳои кишоварзӣ (1987), Аълочии хоҷагии қишлоқи СССР (1982), Зоотехники хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1974).

## Зиндагинома
Баъди хатми факултети зоотехникии Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1954) сарзоотехники ноҳияи Ашт (1954-55), сарзоотехники МТС ва хоҷагии Оқолтини ноҳияи Шаҳритус (1955-59) буд. Аспиранти Институти умумииттифоқии чорводорӣ (1959-62), ходими калони илмии Институти таҳқиқоти илмии чорводории ҶШС Тоҷикистон (1963-71), мудири Шуъбаи тоҷикистонии Институти умумииттифоқии таҳқиқоти илмии қарокӯлпарварӣ (1971-88). Аҳмадов муаллифи зиёда аз 70 асару мақолаи илмист, ки ба масъалаҳои парвариш, беҳтар кардани зот, борварӣ ва селексияи гӯсфанди қарокӯлӣ дар шароити чарогоҳи кӯҳӣ ва ғайра оиданд. Ширкаткунандаи Симпозиуми якуми байналмилалии қарокӯлпарварӣ (Руминия, 1971), Симпозиуми байналмилалии қарокӯлпарварии кӯҳӣ (Венгрия, 1973).

## Ҷоизаву медалҳо
Бо медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Осор
* Селекционно-племенная работа Госплемзавода «Кабадиан». Д., 1979;
* Каракулеводство Таджикистана. Д., 1980;
* Рекомендации по племенной работе в каракулеводстве Таджикистана. Д., 1981;
* Русско-таджикский и Таджикско-русский терминологический словарь по каракулеводству. Д., 1982;
* Рекомендации по совершенствованию серых каракульских овец в Таджикистане. Д., 1987.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Азимов Н. Симои Ашт. Д, 2001.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Карим Аҳмадов

**Карим Аҳмадов** (*Аҳмадов Карим Юсуфович*; 1917, Хуҷанд — 2009, Душанбе) — физиолог, доктори илмҳои тиб (1967), профессор (1968).

## Зиндагинома
Институти давлатии тиббии Тошкандро хатм кардааст (1941). Ширкаткунандаи ҶБВ (1941-45), духтури калони полкҳои савораи 267 ва 219-уми дивизияи кавалерии 104-уми Тоҷикистон, полки кавалерии гвардияи 56-уми дивизияи кавалерии гвардиявии 14-ум, майори хидмати тиббӣ. Дар муҳорибаҳо аз Сталинград то Элба ширкат дошт. Ассистент (1947-59), дотсент (1959-67) ва мудири кафедраи физиологияи эътидолии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1967-82). Солҳои 1953-57 вазири тандурустии Тоҷикистон буд. Муаллифи зиёда аз 90 асару мақолаи илмӣ. Доир ба мавзӯи «Нафаскашӣ ва танзими он дар шароити гипоксияи баландкӯҳ» рисолаи докторӣ ҳимоя кардааст. Аҳмадов солҳои дароз раиси Ҷамъияти физиологҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 4). Бо 8 орден ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Осор
* Дыхание человека при высокогорной гипоксии. Д., 1971.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Мулломансур Аҳмадов

**Мулломансур Аҳмадов** (1898, Хуҷанд— 1986, ҳамон ҷо) — ширкаткунандаи муборизаҳо барои мустаҳкам намудани Ҳокимияти Шӯроӣ дар шимоли Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Дар мактаби куҳна ва мадрасаи Ҳоҷӣ Мирсалим хондааст. Муаллими мактаби маҳви бесаводӣ дар Хуҷанд (1924-26) — ширкаткунандаи ислоҳоти замин дар шимол Тоҷикистон (1926-28) — котиби Иттифоқи кормандони маорифи округи Хуҷанд (1928-30) — корманди масъули маориф ва савдои Хуҷанд (1930-43) — ширкаткунандаи ҶБВ (1943-45) — корманди масъули соҳаи савдо ва шуъбаи корҳои дохилии Хуҷанд (1945-60). Аз соли 1960 нафақагир буд. Бо ордени Ҷанги Ватанӣ (дараҷаи I) ва ҳашт медал сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Барпокунандагони Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон
Нуриддин Аҳмадов

**Нуриддин Аҳмадов** (1897, деҳаи Понғози ноҳияи Ашт — 3.5.1989, ҳамон ҷо) — яке аз барпокунандагони Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон. Соли 1916 дар Қӯқанд мактаби русии маҳаллиро хатм намуда, дар идораи саноату савдо кор кардааст. Аз соли 1918 дар торумор кардани дастаҳои босмачиён дар шимолӣ Тоҷикистон фаъолона ширкат дошт. Солҳои 1924-47 дар корҳои масъули мақомоти бехатарӣ ва милитсия дар ноҳияи Ашт, Пролетар, Ӯротеппа, Орҷоникидзеобод буд. Солҳои 1948-55 раиси Шӯрои қиш. Понғоз ва Ошобаи ноҳияи Ашт. Аз соли 1955 нафақагир. Бо орденҳои Байрақи Сурх, Ситораи Сурх ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Барпокунандагони Ҳокимияти Шӯравӣ дар Тоҷикистон
Раҳматулло Аҳмадов

**Раҳматулло Аҳмадов** (1924, деҳаи Даҳанаи ноҳияи Кӯлоб–2005, Душанбе) — корманди давлатию ҳизбӣ, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1957) — Корманди шоистаи маданияти ҶШС Тоҷикистон (1984). Омӯзишгоҳи педагогии Орҷоникидзеободро хатм кардааст (1942). Ширкаткунандаи ҶБВ (1942–45). Солҳои 1946–64 котиби масъул ва муҳаррири г. «Коммуна»-и ноҳияи Орҷоникидзеобод, нозири кумитаи Ҳизби коммунистии вилояти Сталинобод, аввал муовини шуъбаи таблиғу тарвиҷ ва сипас котиби якуми кумитаи Ҳизби коммунистии ноҳияи Орҷоникидзеобод, Шаҳринав, Октябр ва шаҳри Конибодом, 1964–69 мудири шуъбаҳои мукофот ва масъалаҳои кори шӯроҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, 1969–73 ҷонишини аввали вазири Маданият ва аз соли 1979 сардори Идораи корҳои Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 4, 5, 9) буд. Бо орденҳои Ленин, «Нишони фахрӣ», Дӯстии халқҳо, медалу ифтихорномаҳо сарфароз гардидааст. 
## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Саид Аҳмадов

**Саид Аҳмадов** (тав. 18.12.1945, деҳаи Кафтархонаи ноҳияи Восеъ) — файласуф, доктори илмҳои фалсафа (2005).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети шарқшиносии УДТ (1967). Таҳсил дар аспирантура (1967-69) — ходими илмӣ, мудири бахши Шуъбаи фалсафаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1969-92) — мудири шуъбаи исломшиносӣ (1993-95) — раиси кумита оид ба корҳои дини назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1995—2004) — мушовири Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004-08). Аз соли 2008 ноиби ректори Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат. Оид ба масъалаҳои ташаккули ҷаҳонбинии илмӣ, таърихи дин, фалсафаи каломи муосир ва дигар бахшҳои фалсафа бештар аз 60 рисола, дастурҳои таълимӣ, мақолаҳои илмию оммавӣ ба табъ расондааст. Бо ордени Дӯстӣ (2004) сарфароз гардидааст.

## Осор
* Муборизаи ғоявӣ дар исломи муосир. Д., 1970;
* Роҳи пурсамар. Д., 1986;
* Мухтасари тафсири Қуръон. Д., 1989;
* Ахлоқи Ғаззолӣ. Д., 1991;
* Шарҳи ҳоли Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ. Д., 1994;
* Таърихи дин. Д., 2000;
* Фалсафаи каломи муосир. Д., 2004.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*