Юлдуз Усмонова

**Юлдуз Усмонова** (; тав. 12 декабр 1963) — овозхон ва ҳунарпешаи узбек. Ҳофизи халқии Тоҷикистон (2024).

## Зиндагинома
Юлдуз 12 декабри соли 1963 дар шаҳри Марғилони Узбекистон таваллуд шудааст. Ӯ аз оилаи калон аст: чор бародар ва се хоҳар дорад. Худи ӯ фарзанди шашум мебошад. Падар ва модар (Ураимохун Усмонов ва Раҳима Акбарова) коргарони одӣ буданд, онҳо дар комбинати абрешим кор мекарданд. Ғайр аз ин, падари ӯ ҳунарманди бомаҳорат буд: ӯ катҳои пойдору бароҳат месохт ва онҳоро рӯзҳои истироҳатӣ мефурӯхт. Ин фаъолият зиндагии бароҳати тамоми хонаводаро таъмин кард. Кӯдакон дар волидони худ намунаи меҳнатро медиданд ва аз хурдӣ ба корҳои хона машғул шуда, ба якдигар кумак мерасонданд. Масалан, худи Юлдуз хӯрокпазӣ ва нонпазиро хуб метавонад. Ӯ аз хурдӣ бо хислатҳояш фарқ мекард. Юлдуз иқрор мешавад, ки ин хислатҳоро аз модар мерос гирифтааст. Вай инчунин ба худ хафагиро намепазирад ва метавонад барои худаш истодагарӣ кунад.

Аллакай дар синни ҷавонӣ овозхон ба сӯи мусиқӣ майл кард. Роҳи эҷодии ӯ аз Хонаи фарҳанг оғоз ёфт, ки волидонаш дар он ҷо кор мекарданд. Дар он ҷо вай узви ансамбли дуторнавозон гашт. Ва баъдтар вай ба омӯзишгоҳи омӯзгории мусиқӣ дохил шуд.

Соли охири таҳсилаш Юлдуз дар як консерт иштирок намуд, ки дар он таваҷҷуҳи Гавҳар Раҳимоваро ба худ ҷалб кард. Ин вохӯрӣ тақдирсоз шуд: пас аз баромад Гавхар духтарро ба ансамбли «Марғилон Хандасӣ» даъват кард. Дар он ҷо Юлдуз ба иҷрои сурудҳои худ шурӯъ кард.

Гавхар Раҳимова Юлдузро зери боли худ гирифт: вай духтарро ба Тошканд интиқол дод, ва худ дарсҳои вокалиро шурӯъ кард. Сипас вай бо Саодат Қабулова, ки он замон профессори Консерватория буд, вохӯрд. Саодат бо духтар ба омӯзиши ҷиддӣ шурӯъ кард: вай хатогиҳои иҷрои ӯро ислоҳ кард, бо маслиҳат кумак кард Ба шарофати муаллимонаш, ки чунин тайёрии хуб доданд, Юлдуз тавонист ба Консерваторияи давлатии шаҳри Тошканд дохил шавад. Дар онҷо вай дар шуъбаи вокал ва баъдтар мақом таҳсил кардааст.

## Фаъолияти ҳунарӣ
Пошхӯрии ИҶШС ба авҷи маъруфияти Юлдуз дар Ӯзбекистон расид. Аллакай дар охири солҳои 80-ум, вай дар ватани худ шинохта шуд ва албоми дебютии «Майда» -ро баровард. Соли 1990 вай финалисти аввалин озмуни байналмилалии «Садои Осиё», ки дар Алмаато баргузор гардид, ҷойгоҳи 2-юмро гирифт. Пас аз он, сабти албоми «Алма-Алма» ба даҳгонаи беҳтарини World Music Charts Europe дохил шуд. Хитҳои англисӣ-ӯзбекии ӯ «I wish you were here» борҳо дар ҷадвалҳои попи кишварҳои аврупоӣ ҷой гирифтааст. Албомҳои минбаъдаи «Ҷаннона» (1995), «I wish you were here» (1995), «Binafsha» (1996), «The Selection Album» (1997), «Dunyo (1999)» ба ӯ шуҳрати васеъ дар Олмон ва дигар кишварҳо фароҳам овард.

Баъдан, Юлдуз сафари кишварҳои Аврупоро оғоз кард ва дар чунин фестивалҳои бузург, ба монанди WOMAD (Англия; WOMAD — ҷаҳони мусиқӣ, санъат ва рақси англисӣ), Roskilde (Дания) ва Live For Life (Нидерланд) ширкат варзид. Вай инчунин дар фестивали ҳолландӣ дар соли 1999, ки дар он Малика Беатрис ҳузур дошт, баромад намуд. Соли 2001 ба Юлдуз Усмонова унвони «Orta Osiyo Sanat Malikasi» («Маликаи санъати Осиёи Марказӣ») дода шуд.

Соли 2011 албоми «Bir Şans Ver» -ро сабт кард, ки дар он яке аз сурудҳоро дар якҷоягӣ бо Сардор Ортач иҷро кард.

Юлдуз Усмонова ду маротиба ба Тоҷикистон омадааст. Бори аввал соли 2017 ба шаҳри Душанбе омада барномаи консертии худро баргузор намуд. Бори дигар моҳи апрели соли 2019 ба Тоҷикистон ташриф оварда рӯзҳои 26,27 ва 28-уми апрел дар се шаҳр Душанбе, Хуҷанд ва Бохтар барномаҳои бузурги консертии худро барпо намуд, ки сурудеро бо овозхони тоҷик Шабнами Сурайё суруд.

Усмонова бо ҳунармандони тоҷик робитаҳои наздик дорад ва аз оҳангҳо ва фарҳанги тоҷикӣ илҳом мегирад. Ӯ ба забони тоҷикӣ (форсӣ) муҳаббати хосе дорад ва сурудҳои зиёде бо ин забон эҷод ва иҷро намудааст. Аввалин асарҳояш бо забони форсӣ таронаи “Офариданд”-и Аҳмад Зоҳир ва кавери (сабти дубораи) “Чӣ мешуд”-и Андӣ мебошанд. Дар соли 2006, ӯ як албоми комилан форсиро бо номи *Биё ҷонам* таҳия ва нашр кард. Баъдтар, Усмонова бо истифода аз шеърҳои шоири бузурги тоҷик Лоиқ Шералӣ якчанд тарона, аз ҷумла “Он ки аз дарди муҳаббат” ва “Намекунӣ”-ро эҷод кард.

## Ҳаёти шахсӣ
Юлдуз аввал бо сароянда Иброҳим Ҳакимов оиладор шуд. Соли 1996 онҳо ҷудо шуданд. Аз ин издивоҷ духтаре Нилуфар Усмонова ба дунё омад. Соли 2001 овозаҳо дар бораи издивоҷ бо полковники милитсия Илҳом Мамадалиев сару садоҳо доштанд, аммо ин тасдиқ нашуд. Аз соли 2006 вай бо соҳибкор Мансур Агалиев оиладор аст. Ҳоло ӯ 4 набера дорад.

## Сиёсат
Соли 1996 ӯро барои танқиди президент Ислом Каримов аз иҷозатнома маҳрум карданд ва пас аз ду сол дубора ба саҳнаи калон баргашт.

Соли 2008 Юлдуз Усмонова бо ишора ба зулми сиёсӣ ва нооромиҳои 13 майи соли 2005 дар Андиҷон (бо номи Ҷумъаи хунин дар водии Фарғона) ба Туркия ҳиҷрат кард. Вай дар мусоҳиба бо Радиои Озодӣ, ташаббускорони ошӯбҳои Андиҷонро маҳкум кард ва дар бораи талафоти мулкӣ ҳарф зад ва онҳоро гунаҳкор хонд. Аммо, Юлдуз Усмонова дар мусоҳибаи худ аз мушкилоти назорати давлатӣ дар Узбекистон ёдовар шуда, қайд кард, ки ҳукумати Ӯзбекистон ба ӯ дар иҷрои консертҳо дар Туркманистон монеъ мешавад, ки мақомоти Ӯзбекистон дар робита бо масъалаҳои марзӣ муносибатҳои мушкил дошт. Пас аз кӯчидан ба Истанбул, ӯ дар Туркия бо сабти ду албоми «İnadım» ва «Dünya» муваффақ шуд. Охирин сурудҳо дар иҷрои дуэт бо ситораҳои турк Фотеҳ Эркоч, Левент Юксел ва Яшар дар бар мегирад.

Соли 2010, дар партави рӯйдодҳои Қирғизистон, ӯ суруде навишт ва хонд, ки қирғизҳоро барои хушунат алайҳи узбекҳои муқими ҷануби кишвар маҳкум мекунад. Тартиби расмии суруд вуҷуд надошт; пайдарпайии видеои аксҳо аз маҳалли ошӯб бо ҳамроҳии версияи кории суруд ба шабака ворид шуд.

Вай сиёсати президенти якуми Узбекистон Ислом Каримовро дар мусоҳиба бо матбуот ошкоро дастгирӣ кард ва ӯро «подшоҳ» номид.

Манъи ногузири кори овозхон пас аз даргузашти президенти якуми Узбекистон Ислом Каримов, дар арафаи интихоби Шавкат Мирзиёев ба ҳайси роҳбари нави ҷумҳурӣ бекор карда шуд. Овозхон дар телевизиони давлатӣ зоҳир шуданро оғоз кард ва бо барномаи «Ey Aziz Inson» дар макони асосии кишвар — Қасри Истиқлол, ки 11 сол боз дар он ҷо ҳунарнамоӣ намекард, як консерти калони алоҳидагӣ эълон кард.

## Сурудҳо бо забони тоҷикӣ (форсӣ)

* Шаб ба хайр (1989)
* Назири ман (1997)
* Шеъри халқии Эрон (1999)
* Чӣ мешуд (1999)
* Бале-бале (2003)
* Ёраки ман (2004)
* Аз албоми **"Биё ҷонам"** (2006)
** Биё-биё
** Алами дил 
** Чароғ 
** Хоки поят
** Оҳ дили ман
** Мебариҷон 
** Бирав-бирав
** Дук-дук мезанад
** Ман масту ту девона
** Намедонам 
** Бале-бале (бонус)
* Чак-чаки борони баҳор (ҳамроҳии Далер Назаров)
* Он, ки аз дарди муҳаббат (2010)
* Намекунӣ (2010)
* Танҳо манам (2018)
* Хуш омаданд, ширу шакар (2018)
* Ёр биё (ҳамроҳии Малик) (2022)
* Бас (2022)
* Дар куҷо шумо (омезиш бо забони ӯзбекӣ) (2023)
* Шивир-шивир(2023)
* Шабо-шаб (2024)
* Дароз-дароз (2024)
* Ӯзбекча гапир (*Ӯзбеки гап зан*) (омезиш бо забони ӯзбекӣ) (ҳамроҳии Малик) (2024)

## Сурудҳо

## Музиквидеоҳо

## Филмнома

### Ҳунарпеша

## Ҷоизаҳо ва унвонҳо
* Орден барои хидмати шоён (24 августи соли 2005) — барои хидматҳои бузург ва баланд бардоштани нерӯи зеҳнӣ ва маънавии мардум, рушди илм, маориф, фарҳанг, адабиёт, санъат, тандурустӣ, саҳми сазовор дар таҳкими истиқлоли Ватан, сулҳ ва субот дар кишвар, инчунин фаъолияти чандинсолаи ҷамъиятӣ.
* Овозхони халқии Ӯзбекистон (27 августи 1998) — барои фаъолияти чандинсолаи пурсамар, саҳми сазовор дар рушди илм, маориф, тандурустӣ, фарҳанг, санъат, варзиш дар кишвар, инчунин иштироки фаъолона дар корҳои ҷамъиятӣ.
* Ҳунарпешаи хизматнишондодаи Узбекистон (10 июни 1994) — барои маҳорати баланди сарояндагӣ, хидматҳо дар рушди санъати театрии ҷумҳурӣ ва иштироки фаъолона дар корҳои ҷамъиятӣ.
* Ҳунарпешаи хизматнишондодаи Тоҷикистон, Туркманистон ва Қазоқистон.
* Ҳофизи халқии Тоҷикистон (18 апрели 2024).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сарояндаҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ӯзбекистон