open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2 январ

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: *:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 2 январ*

=== Миллӣ ===
=== Динӣ ===

== Рӯйдодҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 январ*
* [[1959]] — [[ИҶШС]] [[Луна-1]]-ро аввалин кишштии кайҳониро гирди рӯи орбити [[моҳ]] фиристод.

== Зодрӯзҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Зодагони 2 январ*

* [[1908]] —[[Константин Гаврилкин]], муаррих, профессор.
* [[1921]] — [[Ҷаҳонгир Қаршиев]], муаррих.
* [[1930]] — [[Мӯътабар Иброҳимова]], ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон.
* [[1934]] — [[Нусратулло Каримов]], олими соҳаи техника, профессор.
* [[1940]] — [[Сталина Азаматова]], ҳунарпешаи балет, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон.
* [[1940]] — [[Январ Шукрии Самарқандӣ]], олими соҳаи физика.
* [[1942]] — [[Нуқра Раҳматова]], сароянда, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон.
* [[1944]] — [[Раҳмонқул Зоиров]], генерал-майор.
* [[1964]] — [[Алӣ Барот]], рӯзноманигор.

== Тақвими мардумӣ ==
*'Ҷадӣ''' (22 Декабр — 20 Январ) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Дай дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ҷадӣ

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Наука, 2.01
* bbc.on this day 2.01
4 декабр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
### Миллӣ
 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 4 декабр]]*
* 1991 -  Раҳмон Набиев бори аввал дар таърихи навини Ҷумҳурии Тоҷикистон ба иҷрои вазифаи Президенти Тоҷикистон шурӯъ намуд.    
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 4 декабр]]*
## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 4 декабр]]*
## Тақвими мардумӣ
Қавс (23 Ноябр — 21 Декабр) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Озар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Қавс

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1204.html 
* http://www.calend.ru/day/12-04/ 
* Наука,  04.12 
* BBC On this day, 04.12

## Эзоҳ
11 октябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Ҷаҳонӣ
*  — Рӯзи ҷаҳонии духтар.
### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 11 октябр]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 11 октябр]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 11 октябр]]*

## Тақвими мардумӣ
**Мизон** (23 Сентябр — 22 Октябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Меҳр дар тақвими Эронӣ аст.

40px|none|Мизон

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1011.html 
* http://www.calend.ru/day/10-11/ 
* Наука, 11.10
* BBC On this day, 11.10

*
Драга

**драга** иншооти шиновар барои коркард ва истихроҷ ичузъиёти қиматбаҳои маъданҳои зериобии зичиашон зиёда аз 3г/см3 (тило, платина, қалъагӣ, алмос ва ғайраҳо) Драга 2 навъ мешавад: континенталӣ ва баҳрӣ
Илох

**Илох** () — рустании бисъёрсолаи алафи, мансуби гешахо. Рангаш ашххабии сабзтоб, 10-40 см баланд мешавад. Дар бехи пояаш чим ҳосил мекунад. Барги борик, хӯшагул (1-2см), меваи байзашакл дорад. Март — май гул карда, мева мебандад.

## Эзоҳ
15 апрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

*  Рӯзи илм дар Тоҷикистон
### Миллӣ
 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 15 апрел]]*
* 1960 — ИҶШС Луна-4А-ро ки баъдан аввалин киштии гети рӯи орбити моҳ.
 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 15 апрел]]*
### Садаи 15-ум
* 1452 — Леонардо да Винчи, рассоми итолиё, ихтироъкор 
### Садаи 18-ум
* 1707 — Леонард Эйлер, яке аз риёзидонҳои шведӣ

### Садаи 19-ум
* 1832 — Вилҳелм Буш, рассоми олмонӣ 
* 1878 — Садриддин Айнӣ, бунёдгузори адабиёти советии тоҷик, нависанда, олим, академик
* 1894 — Никита Сергеевич Хрушёв, Котиби аввали Комитети Марказии Партияи Коммунистии Иттифоқи Шӯравӣ 
* 1878 — Садриддин Айнӣ, бунёдгузори адабиёти шӯравии тоҷик, нависанда, олим, академик ва нахустин Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (1951- 1954)
* 1899 — Пайрав Сулаймонӣ, адиб, шоир, нависандаи шуравии тоҷик

### Садаи 20-ум
* 1912 — Ким Ир Сен, роҳбари Ҷумҳурии Халқӣ-Демократии Корея
* 1949 — Алла Пугачева, овозхони Русия
* 1951 — Шералӣ Абдулқайсов, актёри театри драмма ва кино, Ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон
* 1951 — Карим Мӯсо, рӯзноманигор, нависанда 
* 1956 — Анди Мададиён, овозхони арманӣ-эронии аҳли ИМА 
* 1959 — Емма Томпсон, ҳунарпешаи аҳли Англия

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 15 апрел]]*
### Садаи 17-ум
* 1765 Михаил Василевич Ломоносов — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд

### Садаи 18-ум
* 1865 — Авраҳам Линколн 16-ум президенти ИМА буд.

## Тақвими мардумӣ

Ҳамал (21 март — 20 апрел) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Фарвардин дар тақвими Эронӣ аст.

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/1504.html 
* http://www.calend.ru/day/04-15/ 
*  Наука, 15.04
* cyclowiki 15.04

## Эзоҳ
Диатомит

**Диатомит** ҷинси кӯҳии ковокии хокамонанд ё каме шахшудаи силикатӣ, ки аз лойқаи обсабзҳои диатомии баҳру кӯлҳо пайдо шудааст. Диатомит аз микдори ками минералҳои гилӣ иборат аст.
2 апрел

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
* Рӯзи Ҷаҳонии Китоби Кудакон

### Миллӣ

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 2 апрел]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 2 апрел]]*
* 1647 — Мария Сибилла Мериан, рассоми олмонӣ ва кандакор, энтомолог.

### Садаи XX
* 1935 — Зайниддин Ҳакимов, фарҳангшинос ва кормандаи шоистаи Тоҷикистон
* 1958 — Лутфулло Давлатов, ҳунарманди театр ва синамои Тоҷикистон
* 1967 — Аҷай Девган, ҳунарманди синамои Ҳиндустон

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 2 апрел]]*

* 1783 — Уиллиам Петтй, наxуствазири Подшоҳии Муттаҳида буд

## Тақвими мардумӣ
Ҳамал (21 март — 20 апрел) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Фарвардин дар тақвими Эронӣ аст.
 
Солшумории дувоздаҳгонаи Мучал

## Нигаред низ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0402.html 
* http://www.calend.ru/day/04-02/ 
*  Наука, 2.04
* cyclowiki 02.04

## Эзоҳ
Сурия

**Сурия** () номи пурра **Ҷумҳурии Арабии Сурия** () — яке аз кишварҳои Шарқи Наздик, ки дар қитъаи Осиё қарор гирифтааст. Бо Лубнон ва Исроил дар ҷануби-ғарб, бо Урдун дар ҷануб, бо Ироқ дар шарқ ва бо Туркия дар шимол ҳамсарҳадӣ мекунад. Баҳри Миёназамин дар қисми ғарбии Сурия қарор дорад.

## Таърих

Давлатдории муосири Сурия каме бештар аз 70 сол дорад, аммо тамаддун дар ин ҷо ҳанӯз дар ҳазораи 4-уми пеш аз милод пайдо шудааст. д. Пойтахт Димишқ аст, ки яке аз қадимтарин шаҳрҳои доимӣ дар ҷаҳон аст. Илова бар ин, Димишқ инчунин қадимтарин пойтахтҳои муосир дар ҷаҳон аст.

Аз соли 2011 инҷониб дар Сурия миёни ҷонибдорони ҳукумати расмӣ (Баас ва Башшор Асад), мухолифони мусаллаҳ, курдҳо, ДОИШ ва шумори зиёди дигар гурӯҳҳои исломгаро ҷанги шаҳрвандӣ идома дошт. Аммо 8 декабри соли 2024 режими Асад сарнагун шуд, ва мухолифин ҳокимиятро ба даст гирифтанд.

## Сиёсат ва ҳукумат

## Бахшбандии кишварӣ
### Тақсимоти маъмурӣ

# Димишқ
# Рифи Димишқ
# Қунайтира
# Даръо
# Сувайдо
# Ҳимс
# Тартус
# Лозиқия
# Ҳамо
# Идлиб
# Ҳалаб
# Раққа
# Дайр-уз-Завр
# Ҳасака

## Ҷуғрофия

Дар қаламрави Сурия дарёҳо ҷорӣ мешаванд. Калонтарини онҳо дарёи Осӣ ва Фурот мебошанд.

## Иқтисод

## Аҳолӣ

## Фарҳанг ва маориф

## Пайвандҳо
* Сирия на сайте «Путешествия. Впечатления. Фотографии»
* Фотографии и описание городов, памятников, достопримечательностей Сирии
* Густерин П. В. Сирия без Асада — Сирия без суверенитета 
* Сирийское арабское информационное агентство (САНА, SANA)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё
Гурӯҳ:Осиёи Ғарбӣ
Гурӯҳ:Сурия
Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Қамишли

thumbnail|Меҳмонхонаҳои Қамишли
**Қамишли** (, ) яке аз шаҳрҳои Сурия аст. Аҳоли 90,000 аст.

Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Ҳасака
Таку

**Таку** () яке аз шаҳрҳои префектураи Сага, Ҷопон аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Клоака

thumbnail|Поргини як паррандаи шикорӣ
**Клоака** ва ё **Поргин** () мақъад, қисми васеъшудаи интиҳои рӯдаи ақиби баъзе ҳайвонҳои муҳрадор(обхокиҳо,хазандаҳо,паррандаҳо, баъзе моҳиҳо ва ғайраҳо)

## Пайвандҳо

## Манбаъ

Гурӯҳ:Дастгоҳи таносули ҳайвонот
Клоакадорхо

*Клоакадорҳо*
,макъадорҳо,ҳайвонҳои тухмгузор,яксӯрохдорҳо гурӯҳест аз ҳайвонҳои ширхӯр,ки 2 оилаю  5 намудро дарбар мегирад.

Шаблон:ҷавона
Сага

**Сага** () — яке аз шаҳрҳои префектураи Сага, Ҷопон аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Забони курдӣ

thumb|right
**Забони курдӣ** (Kurdî, Кöрди, كوردی) — яке аз забонҳои эронӣ, забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст.
Он худ континууми лаҳҷаҳоро ифода мекунад:
* Забони курдии шимолӣ (Kurmancî — Курмонҷӣ)
* Забони курдии марказӣ (Soranî, سۆرانی — сӯронӣ)
* Забони курдии ҷанубӣ. 
Он дар Ироқ (дар баробари арабӣ), дар Курдистони ҷанубӣ ва дар Роҷава (автономия дар Сурия) мақоми давлатӣ дорад.
Он асосан дар минтақаи Курдистони Шарқи Наздик паҳн шудааст ва дар байни чаҳор кишвар — Туркия, Эрон, Ироқ ва Сурия тақсим шудааст.
Он дар ду шакли адабӣ – курманҷӣ ва суронӣ мавҷуд аст. Якум бар пояи лаҳҷаи ҷанубу шарқии курди шимолӣ, дуввумӣ бар гӯиши Сулаймония аст. 

## Эзоҳ

курдӣ
Гурӯҳ:Забонҳо
Забони балучӣ

**Забони балучӣ** (بلوچی, *baločî*) — яке аз забонҳa аст ки ба ин забон мардуми балуч гап мезананд, во бештар дар Балучистани Покистон, Афгонистон, Эрон ва дигар кишварҳо зиндагӣ мекунанд.

балучӣ
Забони ибрӣ

**Забони ибрӣ** () — яке аз забонҳои семитии шимоли ғарбӣ аст.
## Нигаред
* Хати ибронӣ (ивритӣ)
## Эзоҳ
Чолдурон

**Чолдурон** (, ) — шаҳрест дар устони Озарбойичони ғарбӣ, ки дар Эрон аст.

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Марат Измайлов

**Марат Наилович Измайлов**   бозингари дастаи футболии  яккачини Русия, ва  дастаи  Локоматив(Москва) мебошад. 21 сентябри соли 1982 дар  шаҳри Москваи Русия ба дунё омадааст. Ин бозингар  ду бози дар  Чоми ҷаҳон соли 2002 дар Япония ва Корея ва боз ду бози  дар Чемпионати Аврупо дар Португалия (соли 2004) бозидааст. У аз соли 2001 дар дастаи Локоматив (Москва) бози карда истодааст ва то хол дар ягон дастаи дигар набозидааст.

## Дастовардҳои Дастаги

Чоизадори медали биринчи дар Чемпионати Русия дар соли 2005.

Чоизадори медали нукраги  дар Чемпионати Русия дар соли 2001.

Дорандаи Суперкубки Русия дар солҳои  2003 ва 2005.

Дорандаи Кубки Чемпионхо дар соли 2005.

## Дастовард8 Махсуси

Бозингари аз ҳама ҷавон ва бехтарин дар Чемпионати Русия

Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра дар бораи бозингарони футбол
Баҳман (гул)

**Баҳман** (), **гули баҳман**, **бойчечак**, **гули ях**, **гули қосид**, **ҳасратгул** () — як навъ гули худрӯи аввали баҳор; гиёҳи бисёрсолаи пиёзакбех, мансуби савасаниҳо.

## Тавсифоти гиёҳшиносӣ
Баргаш (5–15-то) борики нӯгтез (дарозиаш то 25–27 см, бараш 1–2 мм), сабзи кушод, рахҳои сафед дорад. Гулаш (дар ҳар бех 1–5-то) қифшакли зард, зарди норанҷӣ ё бунафштоб (фақат рӯзҳои офтоб мешукуфад). Ғӯзааш дарозрӯя (3 см), сертухм; тухмаш гирдаи қаҳваранг.

## Густариш
Баҳман, одатан, дар нишеби кӯҳҳо, талу теппа, алафзори ҷангали гармсер ва паҳнбарг, арчазор (қатор кӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисору Дарвоз ва мавзеъҳои ҷануби Тоҷикистон; дар баландиҳои 800–2000 м аз с. б.) нумӯ меёбад. Баҳманро аз кӯчат, пиёзак ва тухмаш месабзонанд. Баҳмани дар тирамоҳ кошташуда баҳор сабзида, соли 3–4-ум (охири январи ё аввали феврал) гул мекунад. Дар водиҳои Тоҷикистон баҳман баъзан декабр ё аввали январи, дар кӯҳҳо апрел–май (дар баландии 2000 м аз с. б. – июн) мешукуфад. Баҳман гули маъмулу писандидаи тоҷикон аст. Онро рамзи навбаҳору айёми киштукор медонанд. Баҳманро якҷоя бо гули наврӯзию сиёҳгӯш ё гурӯҳ-гурӯҳ (100–200-тоӣ) коштан беҳтар аст.

## Хосияти шифоӣ
Баҳман гиёҳи доруист. Табибони халқӣ гарди гули онро давои зардпарвин, нақси дилу меъдаву рӯда ва омили тақвиятбахши организм мешуморанд. Пиёзаки баҳман заҳрнок аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Флора Таджикской ССР. Т. 2. М.–Л., 1963; 
* Ҳоҷиматов М., Олимов М. Чаҳорбоғи гулҳо. Д., 1979.	

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гулҳо
Говдум (соз)

**Говдум** (), **карнойи хурд**, **харной**, **нафир** — сози мусиқии нафасии базмиву размӣ.

Садояш баланди ваҳмангез. Номаш аз шакли думи гов, ки як сараш борик ва сари дигараш паҳн мебошад, гирифта шудааст. Ҳамчунин ҳар сози мусиқие, ки як сари он паҳн ва нӯги дигараш борик бошад, онро махрутӣ низ мегӯянд. Харнойро ба забони чинӣ «гудунг» мегӯянд, ки имрӯз машҳур аст ва аз ду қисм -«гу» («гов»-и форсӣ-тоҷикӣ ва «дунг» (таҳрифшудаи «дум») иборат аст. Говдумро аз мис месохтанд. Дар даҳонаи говдум лабгардон ҷойгир шуда, қисми поёниаш нисбатан васеъ ва ба зангӯла монанд буд. Говдум чун сози яккаи размӣ аз оғозу интиҳои разм хабар медод ва дар ҳайати дастаҳои мусиқии размӣ бо ҳамовозии бӯқ, нақора, рӯинахум ва дигар созҳои мусиқӣ навохта мешуд. Говдум ҳанӯз аз давраи Ҳахоманишиён дар майдонҳои муҳориба ва тантанаҳои ҳарбӣ истифода мешудааст. Дар қомусу сарчашмаҳои мусиқӣ ва адабиёти форсӣ, бавижа, дар осори ҳамосиву размӣ («Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, «Гаршоспнома»-и Асадии Тӯсӣ, «Хусраву Ширин»-и Низомӣ ва ғ.) говдум ҳангоми тасвири майдони муҳориба ва оғози разму майдонхоҳӣ ёдоварӣ шудааст.

Говдум дар нақорахонаҳои давраи Шайбониён ва Аштархониён низ аз созҳои маъмулӣ ба шумор мерафтааст. Бо мурури замон говдум тағйири шакл намуда, намунаи имрӯзаи он карнойи нисбатан бузург аст, ки дар маросимҳои шодиву ҷашн истифода мешавад.

## Адабиёт
* 
* 
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988;
* Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 4. Д., 1988;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои IV—VII. Д., 2011;
* رضا قلی خان هدایت. مجمع الفصحا. چاپ سنگئ ١۸۹٧؛
* ابن خوردادبه. کتاب اللهو و الملا هی. بیروت، ١۹٥٧؛
* علی اکبر دهخدا. لغتنامه. تهران، ١۳۳٧ هـ. ش.؛
* محمد علئ امام ششتری. شعر و موسیقی و ساز و آواز در ادبیات فارسی. تهران، ١۳۴۶ هـ. ش؛
* نصرت الله حدادی. فرهنگنامۀ موسیقی ایران. تهران٬ ١۳٧۶ه.ش.؛
* مهدئ ستایشگر. واژه نامۀ موسیقی ایران زمین. جلد 1. تهران، ١۳۸١ هـ. ش.ر

Гурӯҳ:Созҳои мусиқии нафасӣ
Соат

thumb|right
**Соат** — яке аз фаҳмишҳои физикӣ ва фалсафи, яке аз воҳидҳои асосии байналмиллии тартиби CGS.

## Воҳиди ҳисоби соат
* Эра
* Эпоха
* Ҳазорсола
* Садсола
* Сол
* Моҳ
* Ҳафта
* Шабонарӯз
* дақиқа
* сония
* Аср

Замон
Гурӯҳ:Воҳидҳои вақт
Говзира

**Говзира** () — навъе аз гиёҳҳои худрӯй ва хушбуйи бисёрсола.

Соқааш дароз (то 70 см), баргаш паршакл, хӯшагулаш чатрнамо (чатраш 9-24 ва чатракаш 18-30 поя дорад). Косагулаш актиноморфӣ, аз 5 гулбарга иборат аст. Моҳҳои апрел — май гул карда, тухм мебандад. Говзира дар Тиёншони Ғарбӣ ва Помиру Олой мерӯяд. Дар Тоҷикистон асосан дар бешазори дарахтони паҳнбарг, нимсаванна ва арчазорҳои қаторкӯҳҳои Зарафшон, Туркистон, Қурама, Тоҷикистони Ҷанубӣ вомехӯрад. Дар таркиби говзира моносахароза (0,94 %), сахароза (3,20 %), қанд (4,31 %), гимиселлюлоза (9,5 %), клетчатка (20,38 %), протеин (8,81 %), сафеда (7,62 %), каротин (2,61 %) ва ғ мавҷуданд. Тухм ва лундарешаи говзира хосияти шифоӣ дорад. Табибони халқӣ бо он дарди санги гурда, роҳҳои пешоб, песӣ ва захми даҳонро муолиҷа мекунанд. Чун зира миёни мардум маъмул аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тахтаджян Л., Федоров А. Жизнь растений. М., 1974.

## Сарчашма
*
Дақиқа

**Дақиқа** - аз 60 як ҳиссаро дақиқа меноманд, яъне як соат 60 дақиқа аст. Як дақиқа - 60 сония аст. Яке аз воҳидҳои асосии байналмиллии тартиби CGS.

## Нигаред
* Соат
* Сония

Гурӯҳ:Вақт
Вилоятҳои Сурия

thumb|300px|right

Вилоятҳои Сурия

# Димишқ
# Рифи Димишқ
# Қунайтира
# Даръо
# Сувайдо
# Ҳомс
# Тартус
# Лозиқия
# Ҳамо
# Идлиб
# Ҳалаб
# Раққа
# Дайр-аз-Завр
# Ҳасака

*
Адабиёти русӣ

**Адабиёти русӣ** — адабиёт ба забони русӣ.

## Адабиёти қадима

### Асарҳо

## Адабиёти асримиёнагӣ
*Протопоп Аввакум

## асри XVIII
*Антиох Кантемир
*Михаил Ломоносов
*Гавриил Державин
*Денис Фонвизин
*Николай Карамзин
*Александр Радищев

## Асри XIX
*Пушкин, Александр Сергеевич
*Алексей Феофилактович Писемский
*Антон Павлович Чехов
*Афанасий Афанасьевич Фет
*Всеволод Михайлович Гаршин
*Глеб Иванович Успенский
*Иван Сергеевич Тургенев
*Лев Николаевич Толстой
*Михаил Юревич Лермонтов,Лермонтов, Михаил Юрьевич
*Николай Василевич Гогол
*Николай Василевич Успенский
*Николай Семёнович Лесков 
*Федор Иванович Тютчев
*Фёдор Михайлович Достоевский

## Сари асри XX
*Александр Иванович Куприн
*Иван Алексеевич Бунин
*Максим Горький

## Асри нуқрагин
*Александр Блок
*Андрей Белый
*Северянин, Игорь
*Фёдор Кузмич Сологуб

## Давраи Советӣ

### Солҳои 20ум
*Александр Серафимович Серафимович
*Алексей Николаевич Толстой
*Борис Андреевич Лавренев
*Михаил Булгаков
*Велимир Хлебников
*ВОАПП
*Сергей Александрович Есенин 
*ЛЕФ
*Владимир Владимирович Маяковский 
*Пролеткульт

### Солҳои 30ум
*Союз писателей СССР
*Максим Горький
*Аркадий Петрович Гайдар
*Борис Пилняк
*Михаил Александрович Шолохов

### Солҳои 40ум
*Александр Александрович Фадеев
*Константин Симонов

### Солҳои 50ум
*Группа Черткова
*Александр Солженицын
*Леонид Максимович Леонов

### Солҳои 60ум
*Владимир Высоцкий

### Солҳои 70ум
*Василий Иванович Белов
*Василий Макарович Шукшин
*Фёдор Александрович Абрамов

Ҳаракати диссидентҳо:

*Юлий Ким
*Игорь Шафаревич

### Солҳои 80ум

## Вақти баъдишӯравӣ

*Виктор Пелевин
*Владимир Сорокин

## Адабиёти ноҳияҳои Русия
*Нависандагони русии Олтой

Гурӯҳ:Забони русӣ
Гурӯҳ:Адабиёти Русия
Муштзанӣ

**Муштзанӣ**, **бокс** ( — қуттӣ, ринг) — навъи варзиш, аз рӯйи қоидаи муайян муштзании байни ду варзишгар. 

## Таърих
Панҷ ҳазор сол пеш дар Мисру Бобул дар шакли муштзании одӣ пайдо шудааст. Қоидаҳои бозии бокс (бе дастпӯшак) дар Англия (асри 18) ҷорӣ гардида, соли 1867 истифодаи дастпӯшак шурӯъ шуд. Бокс аз соли 1904 ба барномаи Бозиҳои олимпӣ дохил ва минбаъд баргузории чемпионатҳои ҷаҳон ва қитъаву давлатҳои алоҳида аз рӯйи он ба анъана даромад. Мусобиқа дар ринг – майдончаи чоргӯшаи дарозӣ ва бараш 6 м, ки атрофаш бо таноб иҳота шудааст, дар чанд навбат (раунд) бо танаффуси якдақиқагӣ мегузарад. Ба ринг ҳарифони ҳамвазн (истисно бокси касбӣ) роҳ дода мешаванд. Ғолиб варзишгаре мегардад, ки ҳарифро бо ҳуҷуми муваффақиятнок шикаст медиҳад, ё қувваи ҳарифаш ба давом додани бозӣ намерасад, ё ҳарифаш аз идомаи бозӣ сар мекашад. Мувофиқи қоидаи бокс аз камар поин, ба буни гардан, ба тахтапушт, инчунин ҳарифи аз пой афтодаро задан мамнӯъ аст. Мусобиқаи муштзанҳоро як ҳаками дохили ҳалқа (ринг) ва 3–5 ҳаками берун аз он доварӣ мекунанд. Дар Тоҷикистон ин навъи варзиш маъмул аст. Намояндагони ҷумҳурӣ дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва минтақавии бокс пайваста иштирок мекунанд.
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Medion AG

thumb|Medion Akoya E1210.
**Medion AG** — компанияи олмонӣ (яке аз дистрибюторони калон дар Аврупо). Идораи асосии он дар Эссен, Олмон мебошад.

## Пайвандҳо
*medion.com: Medion International

Гурӯҳ:Компанияҳои Олмон
Вилояти Рифи Димишқ

**Вилояти Рифи Димишқ** (Риф Димашқ; ) — яке аз вилоятҳои Сурия аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Вилояти Қунайтира

**Вилояти Қунайтира** () — яке аз вилоятҳои Сурия аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Пашту

**Пашту**, **пахту** (номи қавмӣ:  ) — забони ҳиндуаврупоӣ ва аз шохаи эронии шарқӣ, яке аз ду забони расмӣ дар Афғонистон дар канори забони дарӣ ва дувумин забони пургӯишвари Покистон аст. Дар адабиёти форсӣ гоҳ аз ин забон ба номи **афғонӣ** ёд шудааст. Паштунҳо гӯишварони пашту мебошанд, ки дар Покистон, Афғонистон, Ҳиндустон ва Эрон зиндагӣ мекунанд. Пашту пас аз қарни ҳафтуми мелодӣ вомвожаҳои зиёде аз забонҳои форсӣ ва ҳиндӣ гирифтааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пашту
Гурӯҳ:Забонҳо ва шеваҳо аз рӯи алифбо
Вилояти Ҳалаб

**Вилояти Ҳалаб** () — яке аз вилоятҳои Сурия аст.

## Таърих

## ҒМатни унвон

## Иқтисодёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Сорбон (нависанда)

**Сорбон** — нависанда, Нависандаи Халқии Тоҷикистон, дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи А.Рӯдакӣ
## Зиндагинома
Облоқул пури Ҳамроқул (Сорбон) 27 январи соли 1940 дар деҳаи Амондараи ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд (пешина Ленинобод)дар оилаи колхозчӣ ба дунё омадааст.
Ӯ соли 1958 Омӯзишгоҳи омӯзгории Панҷакент,  соли 1963 факултаи филологии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В И Ленинро (ҳозира Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) хатм карда, дар кафедраи забони тоҷикӣ ба кор мондааст. Баъдан муҳаррири барномаҳои адабии радиои Тоҷикистон, муҳаррири калони нашриёти «Ирфон», мухбири калони рӯзномаи «Маданияти Тоҷикистон» будааст. Чанд сол дар нашриёти «Маориф» ва Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ фаъолият доштааст.
## Эҷодиёт
Аз соли 1965 ба навиштани ҳикоя шурӯъ намуда, нахустин гулчини ҳикоёташ «Гап дар дил» соли 1969 интишор ёфтааст. Муаллифи қиссаву романҳои маъруфи «Занги аввал», «Санги сипар», «Ҷӯгӣ», «Сабо», «Қумрӣ», «Пиндор», «Марди танҳо», «Чархи эҳтиётӣ», «Санам», «Спитамон», «Шинел», «Дашти Морон», «Кабӯтари сафед», «Буд, набуд», «Зарафшон», «Актёр», «Достони писари Худо», «Туғрал», «Росу», «Кадевар», «Барзгар» ва чандин маҷмӯаи гуногунмуҳтаво мебошад.

То имрӯз 12 ҷилди Куллиёти осораш ба дасти чоп расидааст.

Сорбон нависандаи нозукбаён буда, дар симои қаҳрамонони асарҳояш тавонистааст азамату ҳашамати мардум ва бурду бохти зиндагиро соддаю оммафаҳмона ба қалам оварад ва яке аз маҳбубтарин нависандагони кишварамон шинохта шавад. Дар тарҷумаи адабиёти русӣ саҳм гузоштааст..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон
Гимни Давлатии Иттифоқи Республикаҳои Советии Сотсиалистӣ

**Гимни Давлатии Иттифоқи Республикаҳои Советии Сотсиалистӣ** Гимни ИҶШС буд.

Озод иттифоқи республикаҳоро

Бипайваст бо ҳам ҷовид руси кабир.

Абад зинда бод иттифоқи советӣ

Бо азми халоиқ шуда муқтадир!

Шӯҳрат  афкан, аё мулки озоди мо,

Дӯстии халқро паноҳи азим!

Партияи Ленин-қудрати халқи мо,

Моро барад ҷониби коммунизм!

Хуршед саодст баромат зи зулмат,

Дурахшонд роҳи мо доҳаи Ленин:

Халқҳоро намуд ӯ ба адолат,

Бо кору шуҷоат кард моро қарин!

Шӯҳрат  афкан, аё мулки озоди мо,

Дӯстии халқро паноҳи азим!

Партияи Ленин-қудрати халқи мо,

Моро барад ҷониби коммунизм!

Дар фатҳи подори мароми коммунизм.

Намоён аст фардои кишвари мо

Ливои шарафноки сурхи Ватанро

Бо як ҷону дил содиқем доимо!

Шӯҳрат  афкан, аё мулки озоди мо,

Дӯстии халқро паноҳи азим!

Партияи Ленин-қудрати халқи мо,

Моро барад ҷониби коммунизм!

(Тарҷумаи Мирзо Турсунзода, Мирсаид Миршакар, Боқӣ Раҳзимзода, Лоиқ Шералӣ )
Суруди миллии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон

мини|рост
**Суруди миллии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон** ба оҳанги Сулаймон Юдаков ва ба матни Абулқосим Лоҳутӣ. Аз соли 1946 то 1991 дар ҶШС Тоҷикистон Суруди миллии ҷумҳурӣ буд.

## Матн

## Тарҷума ба забони русӣ
: Руси рука на все века
: В семью могучую слила советский весь народ.
: Над нами новая судьба в лучах зари встаёт.
: Мы древней доблестью вновь сердца зажгли,
: Повсюду слава гремит родной земли, родной земли.
: В государстве таджикском таджик воле гимн поёт.
  
: Под игом тьмы томились мы.
: Но грянул громом благодатным Ленина призыв,
: Багряной молнией сверкнуло знамя, тьму пронзив.
: Счастливый день, вольный труд, стальную мощь
: Несёт нам Сталин родной, любимый вождь, любимый вождь.
: Как отец, нас растил он, в трудах, в битвах закалив.
  
: Велим сынам, подобно нам,
: Рукою грозною разить бесчестный вражий строй
: И верность вечную хранить семье своей большой.
: Единство стало щитом нам боевым.
: Во всех сраженьях врагов мы победим, мы победим.
: Век живи, милый край, век живи, наш Союз родной!
## Нигаред
* ҶШС Тоҷикистон

## Пайвандҳо
* MP3 вокальная версия
* MIDI 

Гурӯҳ:Суруди миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:ҶШС Тоҷикистон
Андӣ Мададиён

**Андраник Мададиён** (; ; ; маъруф ба **Андӣ**; 15 апрели 1956, Теҳрон, Эрон) — сарояндаи арманитабори эронӣ.

## Зиндагинома

## Эҷодиёт
Аз машҳуртарин сарояндагони мусиқии попи эронӣ ба шумор меравад. Ба аксар сурудҳои эҷодкарда худ оҳанг бастааст. Ҳамчун актёр, продюсер, веростор (аранжировщик) машҳур буда, мусиқии Шарқу Ғарбро ба ҳам омезиш медиҳад. Асосан ба форсӣ, инчунин ба забонҳои арманӣ, туркӣ, арабӣ, англисӣ таронаҳо месарояд. Бештар ба ашъори шоирони муосири эронӣ ва композиторони навҷӯ таваҷҷуҳ дорад. Андӣ якчанд албоми сурудҳо сабт кардааст: «Беқарор», «Лайлӣ», «Танҳоӣ», «Роҳи абрешим», «Қаҳрамонони Ватан», «Ёрон», «Хилвати ман», «Хостгорӣ» ва ғайра.

Дар Тоҷикистон ҳаводорони бисёр дорад, хусусан ҷавонон садою навояшро меписанданд. Соли 2006 ба Ҷумҳурии Тоҷикистон сафари ҳунарӣ анҷом дод.

### Албомҳои Андӣ бо Куруш
* 1985: Хостгорӣ
* 1988: Парвоз
* 1990: Валла
* 1992: Goodbye
* 2006: The Best Of Andy & Kouros Vol. 1
* 2006: The Best Of Andy & Kouros Vol. 2

### Албомҳои якка
* 1992: Беқарор
* 1994: Лайли (бо овозхонҳои гуногун)
* 1995: Танҳои
* 1996: Devoted
* 1998: Роҳи абрешим — Silk Road
* 1998: Қаҳрамонони Ватан(бо Лайло Фаруҳар ва Дариуш)
* 1999: Nune(Single)
* 2000: And My Heart…
* 2001: Ёрон (бо Пирӯз & Paksima & …)
* 2002: Халвати ман
* 2003: Orere Seero
* 2004: Platinum
* 2006: City Of Angels

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Анди 
* Cherokee Music Group 
* Анди дар Тоҷикистон
* Some of his video clips on Youtube

Гурӯҳ:Сарояндаҳои порсизабон
Гурӯҳ:Овозхонҳои Эрон
Вилоятҳои Лубнон

Лубнон аз 9 **вилоят** иборат аст. thumb|300px|right

Вилоятҳои Лубнон

# Аккор
# Баълабак—Ҳирмил
# Байрут
# Биқоъ
# Кисравон—Ҷубайл
# Кӯҳи Лубнон
# Набатия
# Шимол
# Ҷануб

## Эзоҳ

*
Сувайдо (шаҳр)

**Сувайдо** () — шаҳр дар Сурия.
## География
## Иқлим
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Сурия
Вилоятҳои Либиё

thumb|right|300px

Вилоятҳои Либиё
# Аҷдабия
# Ал Бутнан
# Ал Ҳизам ал Аxдар
# Ал Ҷабал ал Аxдар
# Ал Ҷфара
# Ал Ҷуфраҳ
# Ал Куфраҳ
# Ал Марҷ
# Ал Мургуб
# Ан Нуқат ал Хамс
# Ал Қубаҳ
# Ал Ваҳат
# Аз Завияҳ
# Бенғази
# Бани Валид
# Дарнаҳ
# Ғат
# Ғадамис
# Ғарян
# Мурзуқ
# Миздаҳ
# Мисратаҳ
# Налут
# Таҷура ва ал Науаҳи ал Арбаъ
# Тарҳуна ва Мсалата
# Тарабулус
# Сабҳа
# Сурт
# Сабратҳа ва Сурман
# Вади ал Ҳаяа
# Вади ал Шатӣ
# Яфран

Гурӯҳ:Либиё
Мурғи леггорн

**Мурғи леггорн**,зоти мурғҳои тухмдеҳ.Дар ИМА (а.19) бо роҳи ҷуфтии мурғи сафеди итолиёӣ бо мурғи минорка,мурғи испанӣ ва ғайра ба вуҷуд овардаанд.Номи зот аз бандари Ливорно(англ.Leghorn)-и Италия,ки аз  ин ҷо мурғҳои маҳаллӣ кашонда мешуданд,гирифта шудааст.
Мурғи сафеди русӣ

**Мурғи сафеди русӣ** () — зоти мурғи тухмдеҳ. 

Дар ИҶШС бо роҳи ҷуфтии мурғи Леггорн бо мурғҳои маҳаллии ноҳияҳои марказии РСФСР ба вуҷуд овардаанд. Ҳамчун зот соли 1953 тасдиқ шудааст. Пару болаш сафед, пойҳояш зард. Вазни хурӯс 2,8-3 кг, мокиён 2,1-2,2 кг.

## Нигаред низ
* Мурғ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зотҳои мурғ
Мегаполис

**Мегало́полис** ( — *<small>таҳтуллафзӣ:</small> «шаҳри калон»* *аз*  — «*калон, азим, кабир*» +  — «*шаҳр*») — шаҳри калонтарин. Мазмуни Мега (аз ) калон мебошад. Мегаполис — шаҳри калонтарине, ки аҳолияш аз 1 миллион зиёд аст.

9 мегаполис бузургтарин:

* Мехико, Мексика (24,340,000)
* Сеул, Кореяи Ҷанубӣ (23,100,000)
* Ню Йорк, ИМА (21,800,000)
* Мумбай, Ҳиндустон (21,100,000)
* Деҳли, Ҳиндустон (20,800,000)
* Сао-Паулу, Бразилия (20,300,000)
* Шанҳай, Чин (18,600,000)
* Лос-Анҷелес, ИМА (17,900,000)
* Ҷакарта, Индонезия (16,900,000)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳр
Гурӯҳ:Шаҳрсозӣ
Муқтадо-ас-Садр

thumb|Муқтадо ас-Садр
**Муқтадо ас-Садр** (тав. дар 1973) — сарвари радикалии шиаҳои Ироқӣ мебошад.
Вилояти Аҷдабия

**Вилояти Аҷдабия** () — яке аз вилоятҳои Либиё аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Вилояти Ал-Ҷифора

**Вилояти Ал Ҷифора** () — яке аз вилоятҳои Либиё аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Вилояти Ал Ҷуфра

**Вилояти Ал Ҷуфраҳ** () — яке аз вилоятҳои Либиё аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Алан Тюринг

**Алан Матисон Тюринг** (; ) — , мантиқшинос, криптографи англис, ихтироъкори Мошини Тюринг.
thumb|200 px|Alan Turing memorial statue in Sackville Park

## Мушкилоти бозистӣ
Компӯтарҳо на ҳаммаи масъалаҳои матеметикиро ҳал карда метавонанд. Алан Тюринг дар соли 1936  исбот намуд, ки алгоритми ягонаи мушкилоти бозистӣ барои тамоми намуди маълумоти дохила вуҷуд надорад..

## Расшифровкаи коди «Энигма»
thumbnail|320px|Блечли Парк

Дар вақти Ҷанги дуюми Ҷаҳонӣ Тюринг дар Блечли Парк — Подшоҳии Муттаҳида дар маркази криптографӣ кор мекард, ки дар он ҷо дар яке аз панҷ гурӯҳ, Hut 8 сарвари мекард. Дар миёнаҳои соли 1940 ӯ мошини дешифронии «Бомба» месозад, ки ахбори ирсол намудаи Люфтвафферо хонда метавонист. Баъд аз ним сол шифр Кригсмарине низ шикаста шуд. Баъдтар, соли 1943, Тюринг дар такмил додани дешифронии мукаммали компӯтар «Колосс» саҳми калон гузоштааст.

Нахустин бор коди «Энигма» соли 1938   аз ҷониби гурӯҳи криптографони поляк бо сардории Мариан Реевск расшифронида шуд. Мутахасисони Блечли Парка натавонистан дар расшифронии Энигма ба мақсад ноил гарданд, то он вақте ки мошини «Бомба»-ро дар асоси мошини полякҳо сохтанд

## Сохтани яке аз аввалин компӯтарҳо
Дар соли 1947  Тюринг дар Манчестер яке аз аввалин компӯтар дар дунёро сохт.

## Мошини Тюринг

## Асосгузори идроки сунъӣ
Тюринг асосгузори назарияи идроки сунъӣ мебошад.

## Санҷиши Тюринг

Санҷиши Тюринг — санҷишест, ки аз тарафи Алан Тюринг дар соли 1950  дар мақолаи «Мошинҳои ҳисобарор ва идрок» («Computing Machinery and Intelligence») пешниҳод шудааст, барои санҷиши он ки аз назари одамон компӯтар идрок дорад ё на.

## Боз нигаред
* Мошин Тюринг
* Санҷиши Тюринг
* Тезис Чёрча — Тюринга
* Бозии тақлид (филм)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Фотографии
* Г. Далидович *«Заметки об искусственном интеллекте: [http://old.russ.ru/netcult/20001130_dalido.html маргаритки Тьюринга] , [http://old.russ.ru/netcult/20001210_dalido.html Энигма Тьюринга] , [http://old.russ.ru/netcult/20001220.html Яблоко Тьюринга] »*

Гурӯҳ:Мантиқдонони Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Риёзидонони Бритониёи Кабир
Гурӯҳ:Риёзидонони дастба худкушизада
Гурӯҳ:Файласуфони асри XX
Гурӯҳ:Идроки сунъӣ
Гурӯҳ:Дар соли 1912 таваллуд шудагон
Гурӯҳ:Дар соли 1954 вафот кардагон
Гурӯҳ:Ихтироъкорон
Вилоятҳои Алҷазоир

frame|right

Алҷазоир 48 вилоят дорад.
# Адрор
# Шлеф
# Вилояти Ағуот
# Омм-ал-Буоағӣ
# Ботна
# Баҷоя
# Бискра
# Бишор
# Блида
# Бувира
# Таманғассет
# Табасса
# Тлемсон
# Тиёрет
# Тизи узу
# Алҷазоир
# Ҷелфа
# Ҷиҷал
# Ситиф
# Саида
# Скикда
# Сиди Бил-Аббос
# Анноба
# Қолма
# Қустантина
# Мадия
# Мустағоним
# Масила
# Муаскар
# Варқла
# Вуҳрон
# Ал-Баяз
# Иллизи
# Бурҷ-Бу-Аририҷ
# Бумардос
# Ал-Тарф
# Тиндуф
# Тиссемсилт
# Ал-Водӣ
# Хиншила
# Суқ-Аҳрос
# Типоса
# Мила
# Айн-Дифла
# Наома
# Айн-Тимушинт
# Ғардоя
# Ғилизон
Барномаи кайҳонии шӯравӣ

**Барномаи кайҳонии шӯравӣ** барномаи кайҳонии ИҶШС буд.

## Инҷоро ҳам бингаред

*Луна
*Венера
*Алмаз
*Салют
*Зонд
*Восток
*Восход
*Союз
*Буран
*Мир

*
Чордеҳ (деҳа, н. Исфара)

**Чордеҳ** (то 21.06.2021 — Чорқишлоқ) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зумради ноҳияи Исфара. Аз Чорқишлоқ то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 3 км. Аҳолиаш 4016 нафар (2017).

Дар ҳудуди деҳа мактаби № 16, клуб, китобхона, бунгоҳи тиббӣ ва урдугоҳи ҶС «Тамохуш-ЗГМИ» ҷой доранд. Соҳаи асосии хоҷагӣ сабзавоткорӣ, галлапарварӣ, боғдорӣ ва кирмакпарварист. Аҳолиаш дар хоҷагии ба номи Ленин кор мекунанд, қисман дар корхонаю ташкилотҳои шаҳр фаъолият доранд. Заминҳои корамаш аз дарёи Исфара об мехӯранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Исфара
Гурӯҳ:Ҷамоати Зумрад
Мастон Шералӣ

**Мастон Шералӣ** (20 апрели 1935 дар деҳаи Зери Ҳисори ноҳияи Панҷакент — 1987) — шоир, дромнавис ва мутарҷими тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1964).

## Зиндагинома
Мастон Шералӣ 20 апрели соли 1935 дар деҳаи Зери Ҳисори ноҳияи Панҷакент дар оилаи колхозчӣ ба дунё омадааст. Соли 1950 факултаи таъриху филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст.

Солиёне корманди адабии рӯзномаи «Маориф ва маданият», моҳномаи «Садои Шарқ» ва мудири шуъбаи Нашриёти «Ирфон» буд.

Аз соли 1964 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд.

## Эҷодиёт
Асарҳояш аз ибтидои солҳои 50-уми қарни 20 чоп шуда, диққати ҳамагонро ҷалб намудаанд. Муаллифи китоби ашъори «Мавҷи Зарафшон» (1964), "Илҳом" (1969), «Реша дар об» (1970), «Ситора» (1972), «Ташнагӣ» (1975), «Суруди роҳ» (1983), «Ихлос» (1986) ва ғайра мебошад, ки ба туфайли забони суфтаву пухта, образҳои хотирнишин, банду басти қавӣ ва шеърияти баландашон мақоми ӯро дар адабиёти шӯравии тоҷик шоиста гардондаанд.

Иддае аз ашъорашро суруду таронавор мехонанду месароянду лаззату ҳаловати эстетикӣ мебардоранд.

Китоби шеърҳои ба русӣ тарҷумашудаи ӯ «Жажда» соли 1981 дар Маскав ба чоп расидааст. Драмаҳои «Золу Рудоба», «Зебуннисо», «Тоҳиру Зуҳро» ба қалами ӯ тааллуқ доранд, ки дар чанде аз театрҳои ҷумҳурӣ саҳнагузорӣ шудаанд.

Китоби шеърҳои В. Сосюра, Р. Ҳамзатов, А. Кешоков, Д. Кугултинов, Ш. Петефи, «Домод»-и А. С. Пушкин, достонҳои Ю. М. Лермонтов, шеъру таронаҳои алоҳидаи Т. Лорка ва П. Нерударо ба тоҷикӣ гардондааст. Намунаҳое аз шеърҳояш ба чанд забони халқҳои дигар тарҷума ва чоп шудаанд.

## Даргузашт
Мастон Шералӣ соли 1987 аз олам даргузашт.

## Гиромидошт
Ба поси хотири шоир мактабе ба номи Мастон Шералӣ ва нимпайкара дар зодгоҳаш – деҳаи Зери Ҳисори ҷамоати деҳоти ба номи Рӯдакии ноҳияи Панҷакент гузошта шудааст.

## Осор
* Мастон Шералӣ. Мероси дил. Шеърҳо. — Душанбе: «Адиб», 2005. 192 саҳ.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*
Вилоятҳои Лаос

frame|right
Вилоятҳои Лаос
# Аттапу
# Бокео
# Болиxан
# Чампасак
# Ҳоуапан
# Хаммоуан
# Лоунг Намта
# Лоуангпабанг
# Оудомсаи
# Понгсали
# Салаван
# Саваннаxет
# Виентиан *
# Виентиан
# Саигнабоули
# Саисомбоун **
# Секонг
# Сиангxоанг

::
:: Мантақеи модирияти вижӣ

Гурӯҳ:Лаос
Кушта шудани Хуршеда Султонова

Қатли духтари ҳаштсолаи тоҷик **Хуршеда Султонова** дар рӯзи душанбеи 9 феврали 2004 дар шаҳри Санкт-Петербург аз ҷониби неонозиҳои рус, аъзои гурӯҳи ифротии «Созмони террористии мубориза» ба раҳбарии Дмитрий Боровиков анҷом шуд. Ин ҷиноят боиси эътирози амиқи ҷомеъа шуд. Кулли моҷаро дар расонаҳо номи «Қатли духтари тоҷик»-ро гирифт.

## Таърих
Хуршеда Султонова 13 сентябри соли 1995 дар Душанбе ба дунё омадаст. Вай бо хонаводааш дар маркази шаҳри Санкт-Петербург, дар кӯчаи Бойтсов, дуртар аз Боғи Юсупов зиндагӣ мекард. 9 феврали соли 2004, ӯ ба ҳамроҳи падараш Юсуф Султонов ва амакаш Алабир аз майдони яхмолакбозӣ дар Боғи Юсупов дар ҳоли бозгашт буд. Тақрибан соати 21, вақте ки онҳо аллакай ба хона наздик мешуданд, навҷавонон аз пушт ба онҳо ҳамла карданд. Ҷинояткорон пас аз бархурд бо Султонов, ӯро ба замин заданд ва шурӯъ ба зарбу шатми ӯ карданд. Алабир муваффақ шуд, ки зери мошин пинҳон шавад ва Хуршеда дар ҳоле ки фарёд мезад ба сӯи хона давид. Ҷинояткорон ӯро гирифтанд ва 11 зарбаи корд ворид карданд, ки бар асари он духтар ҷон бохт. Дар ҷараёни ҳамла сокинони ҳавлие, ки навҷавонон Хуршеда Султоноваро куштаанд, нидоҳои «Аз Русия бирав берун!», «Сиёҳҳоро бизан!» шуниданд. Юсуф Султонов ва ҷиянаш Алабир гуфта шудани шиорҳоро таъйид карданд.

Кушта шудани Хуршеда Султонова сару садоҳои густурдаеро эҷод кард ва ҳокими вақти Санкт-Петербург Валентина Матвиенко ифшои ин кушторро таҳти назорати махсус гирифт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Ёдбуди марги Хуршеда Султонова, духтараки нӯҳсолаи тоҷик
Вилояти Чампасак

**Вилояти Чампасак** () — яке аз вилоятҳои Лаос аст.

## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқтисодёт

## Инҷоро ҳам бингаред
Шалвор

thumb|right|Шалвори Ҷинс
**Шалвор**, **эзор** —  навъе пӯшиш, ки барои пӯшондани поинтана ба кор меравад. Шалворро ҳам мардон ва ҳам занон мепӯшанд. Шалвор мумкин аст ҷинсҳои мухталифе чун ҷин ё катон дошта бошад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Пӯшок
Курта

250px|thumb|right|Куртаи мардона
**Курта** — курта ин як намуди сару либос аст. Курта аз рӯи намуд гуногун мешавад. Курта тугмаҳо дорад. Бештар барои истеҳсоли курта пахтаро истифода мебаранд. Курта гуногунранг ва ё якранг мешавад. Куртаи сафед бештар дар байни мардон пӯшида мешавад.

## Нигаред низ
* Куртаи мардона
* Куртаи занона
* Куртаи миллӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *[[Куфтин, Борис Алексеевич|Куфтин Б. А.]]* Материальная культура Русской Мещёры. Часть 1. Женская одежда: рубаха, понёва, сарафан. — М.: 1926.
* На путях из Земли Пермской в Сибирь: очерки этнографии североуральского крестьянства XVII—XX вв. — М.: Наука, 1989. — С. 153—156. — ISBN 5-02-009955-4.

Гурӯҳ:Пӯшок
11 феврал

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
* Озарбойҷон — Рӯзи кормандони хадамоти андоз.
* Эрон — Рӯзи Ғалабаи Инқилоб
* Камерун — Рӯзи ҷавонон
* Жопун — Рӯзи ташкилёбии кишвар.
* 1933 - Нобеока яке аз шаҳрҳои префектураи Миязаки, Жопун ташкил шуд.
* 1947 - Абашири яке аз шаҳрҳои префектураи Ҳоккаидо, Жопун ташкил шуд.
* 2005 - Асо яке аз шаҳрҳои префектураи Кумамото, Жопун ташкил шуд.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 11 феврал]]*
* 2007 — Интихоботи раиси ҷумҳур дар Туркманистон
* 1285 - Ҳамлаи муғул ва тасарруфи Бағдод

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ: Зодагони 11 феврал]]*
* 1929 — Ирик Илёсов, доктори илми байторӣ.
* 1954 —  Воҳид Эшонхоҷаев (1954-2010), артисти балет, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон.
* 1932 — Шамуил Муллоҷонов (1932-1982), актёр ва коргардони кино.
* 1937 — Холида Байшева, олимаи соҳаи химия.
* 1937 — Ҷӯрабой Мӯъминов (1937-1971), кӯҳкан, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ.
* 1942 — Муллосангини Гулзод, шоир.
* 1942 — Сафияи Носир, нависанда.
* 1963 — Абдулло Табаров, доктори илмҳои физика ва математика.
* 1950 — Бобоназари Бобохон, забоншинос, мутарҷим (аз ҷумла «Авесто» ба тоҷикӣ).
* 1938 — Валерий Чалкин, рассом, Арбоби ҳунари Тоҷикистон.
* 1954 — Воҳид Эшонхоҷаев, артисти балет, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон.
* 1951 — Галина Федюк, сарояндаи опера, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
* 1964 — Иззатулло Сафаров, актёри театр.
* 1921 — Людмила Афиногенова (1921-1990), олимаи соҳаи геология.
* 1915 — Маҳмадёқуб Маҳмадюсуфов (1915-1991), Ҳофизи халқии Тоҷикистон.
* 1944 — Раҳмон Назиров, коргардони телевизион.
* 1950 — Саид Қурбонов, доктори илми тиб, профессор.
* 1943 — Саидаҳмад Хоҷаев, олими соҳаи тиб.
* 1938 — Теша Раҷаб (1938-2012), нависанда.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 11 феврал]]*
* 1948 - Сергей Эйзенштейн (Сергей Михайлович Эйзенштейн)- як коргардони aҳли Иттифоқӣ Шурави буд.

## Тақвими мардумӣ
**([[21 Январ]] - [[19 Феврал]])** - **[[Далв]]** яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.
40px|none|Далв

## Ҳамчунин нигаред

* Китобхонаи миллии Тоҷикистон. Тақвими моҳ. Феврали соли 2019 

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0211.html 
* http://www.calend.ru/day/2-11/ 
* Наука, 11.02
* BBC On this day, 11.02
## Эзоҳ

*
Ада Лавлейс

**Авгу́ста А́да Кинг** (дар хурдӣ **Августа Ада Байрон**), граф **Ла́влейс** (), машҳур ба **Ада Лавлейс** (, , Бритониёи Кабир — , Лондон) — риёзидони инглис, нависанда ва нахустин барномасози роёна.
## Зиндагинома
Ада Лавлейс 10 декабри соли 1815 ягона духтари қонунии шоири англис Ҷорҷ Байрон ва зани ӯ Анна Изабелла Байрон ба дунё омад. Бақия фарзандон лорд Байрон хориҷ аз чаҳорчуби издивоҷ ва аз занони дигар мутаваллид шуда буданд. Байро як моҳ пас аз таваллуд Ада аз ҳамсараг ҷудо шуд ва чаҳор моҳ баъд барои ҳамеша Инглистонро тарк кард ва саранҷом ба далели як беморӣ дар Ҷанги истиқлоли Юнон даргузашт. Он ҳангом Ада ҳашт сол дошт. Модари Ада аз лорд Байрон, ки ба шеър алоқаманд буд кинадор монд ва барои Ада риёзиёту мантиқро ташвиқ кард ва саъй кард монеъи парвариши ончӣ ӯ девонагии падараш мепиндошт шавад вале алорағми ин мавзӯъ Ада алоқаманди падараш дар шеър боқӣ монд (ва ҳатто бо дархост вай дар канори падараш дафн шуд)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Риёзидонони Англия
Гурӯҳ:Барномасозон
Венера

«**Венера**» — номи силсилаи дастгоҳҳои байнисайёравии худкори шӯравӣ барои таҳқиқи сайёраи Зуҳра ва фазои байнисайёраӣ.

Нахустин дастгоҳи ин силсила — «Венера-1» соли 1961 ва охиринаш — «Венера-16» соли 1983 ба кайҳон сар дода шудаанд. «Венера-1» ва «Венера-2» аз назди сайёра парвоз карда гузашта рафтанд. «Венера-3» ба аввалин радифи маснӯъи Зуҳра табдил ёфт. Дастгоҳҳои баъдӣ ба сатҳи сайёра фуруд омада, дар бораи хусусиятҳои оптикию мушаххасоти атмосфера ва таркибу хусусиятҳои хоки он ба Замин маълумот фиристоданд. Тасвири сатҳи сайёра низ ирсол карда шуд. Идомаи барномаи «Венера» дар ИҶШС барномаи «Вега» («Вега-1» ва «Вега-2») буд, ки ба тавассути он ҳам сайёраи Зуҳра ва ҳам зузанаби Ҳаллей таҳқиқ шуданд. Дар Русияи пасошӯравӣ барномаи дар соли 2024 ба сайёраи Зуҳра ирсол намудани аппаратҳои байнисайёраии худкор мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Барномаи Венера
Соли 2005

## Рӯйдодҳо
### [[Феврал]]и соли [[2005]]
*  27 феврал – интихобот ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон барпо гардид.
### [[Сентябр]]и соли [[2005]]
*  3 сентябр – студияи телевизиони «Сафина» (ТВС) таъсис ёфт. 

## [[Октябр]]и соли [[2005]]
*   20 октябр – Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон таъсис ёфт.
## [[Ноябр]]и соли [[2005]]
*  15 ноябр – Ҳизби аграрии Тоҷикистон таъсис ёфт.

* Соли 2005, Муассисаи ояндаи башарият таъсис ёфт.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 2005]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2005]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 2005
Мир (мазмунҳо)

# Мир - истгоҳи фазоӣ
# Мир-2 (ноҳияи Киржач) - деҳа дар ноҳияи Киржачи Русия
# Мир (шабакаи телевизионӣ) - шабакаи телевизионии Русия
# Мир (низоми пардохт)
Радифҳои Муштарӣ

Муштарӣ 63 радиф дорад.

## Радифҳои Галилей

Гурӯҳ:Муштарӣ
*
Радифҳои Галилей

[thumb|250px|[Юпитер (сайёра)|Юпитер 4 радифҳои Галилейи, қиёси ҳаҷми онҳо ва ҳаҷми Юпитер (Доғи Бузурги Сурх намоён). Аз боло, Ио, Европа, Ганимед, Каллисто]]
**Радифҳои Галилей** гуфта 4 радифи бузургтарин муштариро меноманд, ки аз тарафи Галилео Галилей кашф карда шудаанд.

## Радифҳо

## Ио
:*Мақолаи асоси: [[Ио (радиф)|Ио]]*

## Европа
:*Мақолаи асоси: [[Европа (радиф)|Европа]]*

## Ганимед
:*Мақолаи асоси: [[Ганимед (радиф)|Ганимед]]*

## Каллисто
:*Мақолаи асоси: [[Каллисто (радиф)|Каллисто]]*

## Инҷоро ҳам бингаред
* Радифҳои Муштарӣ

Галилей
Европа (радиф)

**Европа** (), или **Юпитер II** — яке аз чаҳор радифҳои Галилейи Муштарӣ аст, ки соли 1610 Галилео Галилей бо телескоп-рефрактори сохтааш мушоҳида намудаст ва Симон Марий ба шарафи шоҳдухтари афсонавӣ Европа ном гузоштааст.

Радиуси он 1560 км, нимтири калони мадор 671100 км, массааш 4,80•1022 кг, зичии миёна 3,014 г/см³ ва албедои геометриаш ба 0,67 баробар аст. Ҳаракати синхронӣ дорад ва ҳамеша як самташ ба Муштарӣ нигарон аст. Европа таркибан ба сайёраҳои заминмонанд шабоҳат дорад. Қабати сатҳии он аз об (≈100 км) ва яхи ғафсиаш 10 - 30 км иборат аст. Поён аз он ҷинсҳои кӯҳӣ ва дар қаъраш ҳастаи филизии хурд ҷойгир мебошад. Миқдори ками танӯраҳо ва тарқишҳои сатҳ далолат медиҳад, ки пӯстлохи он нисбатан ҷавон ва тағйироти зиёдро дидааст. Дастгоҳи кайҳонии «Галилео» мавҷудияти майдони магнитии онро ба қайд гирифт. Дар сатҳи Европа тарқишҳои зиёд ва гуногунандозаи ях ва ҳам баландиҳои то садҳо метр мавҷуд аст, ки далели фаъол будани радиф мебошад. Ҳарорати сатҳаш аз –160 то –220°С аст. Дар зери таъсири мадди Муштарӣ ва фишори дохилӣ қабати яхи сатҳ ҳамеша фаъол мебошад. Қабати тунуки атмосфераи Европа аз оксиген иборат аст, ки дар натиҷаи диссипатсияи ҳидрогени буғи об боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Европа (сайёра)
Каллисто (радиф)

**Каллисто ** (аз  — каллисто; ) — яке аз радифҳои Галилейи Муштарӣ аст.
Ганимед (радиф)

**Ганимед** (аз  — ганумидис; ) — калонтарин радифи Муштарӣ дар Манзумаи Офтоб.

Соли 1610 аз тарафи Галилео Галилей кашф шудааст. Онро С. Мариус номгузорӣ кардааст. Қутри Г. 5262 км, массааш 1,48 1023 кг. Аз Муштарӣ дар масофаи 1,070 млн км ҷойгир шудааст. Сатҳи болоии қабати яхии Ганимедро танӯраҳо, баҳрҳо ва қ-кӯҳҳо фаро гирифтаанд. Дар Ганимед атмосфераи тунук мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Рӯйхати сарварони ИҶШС

Феҳристи сарварони ИҶШС ва Ҳизби Коммунистии Иттифоқи Шӯравӣ.

Вазифаи Котиби Генералии Комитети Марказии Ҳизби Коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ аз апрели  соли 1922 таъсис шудааст ва баъд аз марги Владимир Илич Ленин муҳимтарин вазифаи давлатӣ ба ҳисоб мерафт.

## Боз нигаред
* Президентҳои Тоҷикистон
* Президентҳои Русия
* Таърихи ИҶШС
* Таърихи Русия

## Пайвандҳо
* Sovetika.ru 


Гурӯҳ:Феҳристи сарварони давлат
сарварони ИҶШС
Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон

**Донишкада́и тарбия́и ҷисмони́и Тоҷи­кис­то́н ба номи С. Раҳимов** — мактаби олии таълимӣ, ки ба­рои мактабҳои олӣ, миёна, гимназияҳо, литсейҳо, кол­леҷҳо мутахассисони соҳаи варзиш ва тарбияи ҷисмонӣ тарбия мекунад.

## Таъсис
15 марти 1971 таъсис ёфтааст. Дар ибтидо донишкада 2 факулта (омӯзгорӣ ва варзиш) ва 10 кафедра дошт, ки дар онҳо 620 донишҷӯ таҳсил мекарданд. Ба ғайр аз кафедраҳои ҷомеашиносӣ ва пизишкиву биологӣ, кафедраҳои варзиш низ дошт: варзиши сабук, бозиҳои варзишӣ, гимнастика, назария ва методикаи тарбияи ҷис­монӣ ва ғайра. Дастпарварони аввалини он донишкадаро соли 1975 хатм кардаанд. Он вақт дар донишкада шуъбаи ғоибона низ вуҷуд дошт. Солҳои 80 садаи XX дар донишкада кафедраҳои нав таъсис ёфтанд: тайёрии ибтидоии ҳарбӣ, физиология, варзишӣ ва муолиҷавӣ, кафедраи ташкил, идора ва таърихи тарбияи ҷисмонӣ, кафедраи навъҳои техникии варзиш. Соли 1984 факултаи тайёрии ибтидоии ҳарбӣ ва таълими тарбияи ҷисмонӣ ташкил шуд.

## Хатмкардагони донишкада
Аз хатмкардагони донишкада 211 нафар Устоди варзиши Тоҷи­кистон, 78 нафар Устоди варзиши собиқ ИҶШС, зиёда аз 280 нафар Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ гардидаанд. Зиёда аз 5000 хатмкардаи донишкада меъёри Устоди варзиши ИҶШС ва дараҷаи байналмилалиро иҷро намудаанд. Донишкада ҳамчунин теъдоди зиёди мутахассисони соҳаи ҳарби­ро тарбия кардааст. Аз ҷумла, 9 нафар рутбаи генералӣ, зиёда аз 1170 нафар рутбаҳои ҳарбии подполковник ва полковник гирифтаанд.

## Факултетҳо
Ҳоло дар донишкада 5 факулта (сайёҳии кӯҳӣ, варзиш, омодагии дифои ҳарбӣ ва тарбияи ҷис­монӣ, тарбияи ҷисмонӣ (ғоибона) ва 20 кафедра фаъолият мекунанд, ки дар онҳо 5640 донишҷӯ таҳсил менамоянд. Ба онҳо 190 омӯзгор, аз ҷумла, 2 доктори илм, 1 проффесор, 8 номзади илм, 40 муаллими калон дарс медиҳанд, ки 21 нафари онҳо Аълочии маорифи Тоҷикистон мебошанд. Муҳлати таҳ­сил дар донишкада 4 сол аст. Дар донишкада оид ба илмҳои гума­ни­тарӣ, инчунин назария ва таърихи тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш таҳқиқоти илмӣ анҷом дода мешавад. Ҳоло донишкада 9 унвонҷӯ дорад.

## Серсохтор
Масоҳати умумии донишкада 36 га буда, он дорои 1 майдончаи варзиш, 2 майдони калони футбол, 3 майдончаи волейболбозӣ ва баскетболбозӣ, 2 майдони варзиши сабук, 5 толори варзиш, 1 шаҳраки ҳарбӣ, хобгоҳ барои 600 донишҷӯ, 3 ошхона, китобхона (дорои 140000 китоби ба­деӣ ва таълимӣ) мебошад.

## Ректорони донишкада
* Умаров Т. У. (1971–75) 
* Репа Ф. П. (1975–83)
* Ҳасанов И. Р. (1983–85)
* Сатторов А. С. (1985–86) 
* Шукроев К. Ш. (1986–94)
* Ҷобиров Б. С. (1994–2001)
* Маҳ­мадов А. Н. (2001–06)
* Розиқзода А. Ш. (2006–09)
* Са­фаров Ш. А. (2009-2024)
* Абдуллозода М. М. (аз соли 2024)

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе
Конго (мазмунҳо)

Яке аз ин ҷойҳо:
* Дарёи Конго
* Ҷумҳурии Демократии Конго
* Ҷумҳурии Конго
Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон

«**Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон**» («Артисти халқии РСС Тоҷикистон») — унвони фахрӣ, ки 28 марти 1939 бо Укази Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон таъсис ёфтааст.

Унвон ба ҳунарпешагону коргардонҳои театру синамо, овозхонон, оҳангсозон, навозандагон, раҳбарони мусиқӣ, устодони рақс, роҳбарони бадеии дастаи навозандагон, хор ва дигар намояндагони ҳунар барои маҳорати баланди ҳунарӣ, офаридани образҳои барҷаста, асарҳои баландмазмуни саҳнавию мусиқӣ, намоишномаҳои театрӣ, филмҳо, инчунин барои хидматҳои бузург ҷиҳати тавсеъа ва омода сохтани кадрҳои ҳунарии ҷумҳурӣ дода мешуд.

Аввалин тақдири унвон дар соли 1941 баргузор шуд. Нахустин дарёфткунандаи ин унвон  Азиза Азимова — ҳунарпеша ва рақосаи тоҷик ва охирин дарёфткунанда дар соли 1989 Давлат Худоназаров  — коргардон ва филмбардори тоҷик буд.

Дар соли 1990 ба ҷойи «Артисти халқии РСС Тоҷикистон» унвони «Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон» ҷорӣ карда шуд.

## Нигаред низ
thumbnail|Пушти нишон|чап|250x250пкс
* Феҳристи Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
Рӯихати замонҳо

* Мутлақи сода (номуайян)
* Гузаштаи мутлақи давомдор
* Гузаштаи давомдор
* Гузаштаи сода (номуайян)
* Ҳозираи сода (номуайян)
* Ҳозираи давомдор
* Ҳозираи мутлақи сода (номуайян) 
* Ҳозираи мутлақи давомдор
* Оянда бо
* Ояндаи давомдор 
* Ояндаи мутлақи сода (номуайян) 
* Ояндаи мутлақи давомдор

*
Забони алгоритмӣ

**Забони алгоритмӣ**- яке аз забонҳои барномасозӣ мебошад.

## Нигаред
*Феҳристи забонҳои барномасозӣ

Гурӯҳ:Забонҳои барномасозӣ