open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шаҳрчаи Ҳалқаҷар

**Ҳалқаҷар**  - шаҳраки кушонии мансуб ба асри II-III мелодӣ, дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ  гаштааст. 
## Таърих
Ин шаҳрча дар аввали пайдоиши давлати Кушониён сохта шуда, тамоми биноҳояш ба он давра мансубанд. Аввалин сохтмони шаҳр аз давраи Кудҷула Кадфиз оғоз меёбад. Шаҳрча дар шафати деҳаи Сарбанд ҷойгир буда, он давраҳо онро аз тарафи шимолу шарқӣ дарёи Вахш, аз ҷануб сойи баланд ҷудо карда, қисми ғарбиашро девори баланди хиштин иҳота мекардааст. Масоҳати шаҳрча тахминан 3-4 гектар буда, гирду атрофи он аз 1000 гектар зиёд буда, 25 деҳаи хурдро дар бар мегирифтааст. Худи шаҳрча маркази иқтисодию сиёсӣ ба ҳисоб мерафт. Дар шаҳрча хумдони калон, ибодатхонаи ҳаҷман 30х40 метр, дӯконҳои бофандагӣ, заргарӣ ва пулсикказанӣ ҷойгир буданд. Сокинони шаҳрча бо роҳи хушкӣ ва обӣ ба дигар шаҳрҳо алоқа доштанд. Аз эҳтимол дур нест, ки маҷрои дарёи Вахш дар даврони гузаштааш ба маҷрои ҳозирааш не, балки ба назди шаҳрчаи имрӯзаи Хуросон (Уялӣ) мегузашт. Тахмин аст, ки ин маҷро тезобии обро нигоҳ дошта, барои заврақронӣ мусоидат мекард. Тангаҳои аз шаҳрча ёфтшуда давраи Кушонӣ буда, ба тангаҳои ёфтшудаи аҳли Кушонии Афғонистон, Ҳиндустон, Осиёи Миёна монандӣ доранд.
Ҳалқаҷар ёдгории машҳури тарихиест дар ноҳияи Хуросон, ки ба давраи кушониёни бузург, ба асрҳои II-III-и милодӣ тааллуқ дорад. Шаҳристони мазкур дар тарафи рости шоҳроҳи Душанбе - Бохтар, дар назди фарози мавзеи Сарбанд, болои теппа воқеъ аст. Аслан ба мавзеи имрӯзаи Уялӣ (деҳаи Хуросон) бодиққат назар андозед, бараъло мебинед, ки он дар гузаштаи қадим ҷои об будааст. Рӯди Вахш таг-таги теппаҳои имрӯза ҷараён дошт ва аз ин ҷиҳат қасру кӯшк ва қалъаҳоро низ дар лаби дарё месохтанд. Бо мурури замон дарё маҷрои худро дигар карда, алҳол қариб ду фарсах дуртар аз он куҳандиз ҷорист. Дар Ҳалқаҷар бостоншиносон ковишҳои зиёде гузаронида, осори зиёди пурқимате дарёфт намудаанд.
Дар бораи Ҳалқаҷар, аҳамияти он Бобоҷон Ғафуров дар асараш «Тоҷикон» низ маълумот додааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Файзуло Назаров

**Файзуло Назаров** (тав. 23.05.1938, ҷамоати Саройи ноҳияи Файзобод – ваф. 5.06.2010, ш. Душанбе) — , номзади илмҳои физика-математика (1973), дотсент (1976). 
## Зиндагинома
Соли 1962 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро хатм намудааст. Солҳои 1962–1968 ходими хурди илмии Институти математикаи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, 1968–1970 аспиранти Донишгоҳи ш. Воронеж ба номи Комсомоли Ленинӣ, 1971–1973 ходими хурди илмии Институти математика, 1973–2007 муаллими калон, дотсенти кафедраи алгебра ва
назарияи ададҳо, 2007–2010 дотсенти кафедраи геометрияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Дар соҳаҳои гуногуни математика тадқиқоти илмӣ бурда, муаллифи 80 номгӯи корҳои илмӣ, аз ҷумла мақолаҳову фишурдаҳои илмию методӣ ва 9 дастуру воситаҳои таълимӣ мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» сарфароз шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ҷангӣ Назаров

**Ҷангӣ Назаров** (зод. 11 июни 1943, деҳаи Миракон, ноҳияи Кӯлоб) — и тоҷик, номзади илмҳои техникӣ (1974).

## Зиндагинома
Солҳои 1960—1965 донишҷӯи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1967—1971 ассистенти кафедраи физикаи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1971—1974 аспиранти Академияи ҳарбии муҳофизати химиявии ба номи С. К. Тимошенкои ш. Москва буд. Соли 1974 ба Донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлоб ба кор рафта, чандин сол ба ҳайси мудири кафедраи физика ва декани факултети физикаи донишкадаи мазкур фаъолият дошт. Оид ба хосиятҳои электрикии полимерҳо корҳои илмию тадқиқотӣ бурдааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Ислом Наботов

**Ислом Наботов** (тав. 5. 02. 1938, деҳаи Мулло Розиқи вилояти Бухоро), омӯзгор, иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1975), дотсент(1985). 
## Зиндагинома
Соли 1961 факултети забон ва адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1961–1963 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1964–1965 корманди Главлити назди Шӯрои  Вазирони ҶШС Тоҷикистон буд. Соли 1968 факултети иқтисодиёти Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1969–1972 аспиранти донишгоҳи мазкур, 1972–2004 муаллими калон ва дотсенти кафедраи назарияи иқтисоди Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Муаллифи 4 асар ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Дар конференсияҳои  ҷумҳуриявӣ  ва  умумииттифоқӣ  (Тошкент, Киев, Алма- Ато, Душанбе) бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

## Осор
* Факторы интенсивного развития и производства, Д., 1992; 
* Интенсивное развитие экономики, Д., 1992; 
* Проблемы интенсивного развития промышленности Республики Таджикистана, Д., 1994; 
* Особенности интенсификации производства и совершенствования отраслевой структуры промышленности Таджикистана – важный фактор интенсивного развития в условиях перехода к рыночной экономике, Д., 1997.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Зайниддин Наботов

**Зайниддин Наботов** (тав. 8. 05. 1955, ноҳияи Куйбышев (имрӯза А.Ҷомӣ), файласуф, номзади илмҳои фалсафа (2002), дотсент (2010). 
## Зиндагинома
Солҳои 1973–1979 дар факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1979–1990 муаллими мактаби миёна дар н. Куйбышев, 1990–2002 ходими илмии Институти фалсафа ва ҳуқуқи АИ ҶТ буд. Аз соли 2003 то ба имрӯз дар кафедраи фалсафа ва фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Муаллифи 2 асари илмӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Мавзӯи асосии корҳои илмӣ ва тадқиқотии ӯро масъалаҳои тасаввуф, таълимоти нақшбандия ва ҷойҳои муқаддаси Тоҷикистон ташкил медиҳанд.
## Осор
* Ҷойҳои муқаддаси Тоҷикистон. Дар чаҳор қисм, Д., 1996; 
* Масъалаи инсон дар нақшбандия, Д., 2002.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Сайлигул Назарова

**Сайлигул Назарова** (тав. 1.05.1930, шаҳри Душанбе), муаррих, номзади илмҳои таърих (1969), дотсент (1973). 
## Зиндагинома
Соли 1953 факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои  1953–1954  дар  курсҳои  яксолаи  муаллимони  фанҳои  ҷамъиятӣ дар назди Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна таҳсил кардааст. Солҳои 1954–1957 муаллими калони кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1957–1974 муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ, 1974–1987 мудири кафедраи коммунизми илмӣ буд. Аз соли 1987 ба нафақа баромада, фаъолияти омӯзгориашро давом дод. Муаллифи якчанд рисола ва мақолаҳои илмӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои тарбияи коммунистии деҳқонони колхозӣ, занони Осиёи Миёна дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ баррасӣ шудаанд. Бо ордени «Дӯстии Халқҳо», нишони «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистон ва Вазорати маорифи Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Осор
* Культура и быт села, Д., 1969; 
* Коммунистическое воспитание колхозного крестьянства, Д., 1972; 
* Женщины Средней Азии в годы Великой Отечественной войны, Д., 1980.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Муҷасамаи зану мард бо ситораҳо

**Муҷасамаи зану мард бо ситораҳо** — дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ  гаштааст. 

## Таърих
12 апрели соли 1961 инсон бори нахуст ба кайҳон парвоз намуд. Ин ба Юрий Гагарин муяссар гардид. Олимону муҳандисони соҳаи кайҳоннавардӣ ба оламу оламиён қудрати шуури инсоро нишон доданд ва бо ин ба хулосае омаданд, ки на танҳо қуллаҳои баланди сайёра, қаъри уқёнусу баҳрҳо ва ғорҳои беканор, балки инсон метавонад фазои сайёраи Замин ва коинотро тадқиқ кунад. Имрӯзҳо бо тараққиёти чунин техникаи муосир ва технологияи давраи панҷум мо шоҳиди он ҳастем, ки инсоният дар бораи дигар ситора ва сайёраҳои системаи офтобӣ галактикаро аз худ карда истодааст. Ба хотири тараққиёти инсоният дар соҳаи кайҳоншиносӣ соли 1972-1973 дар яке аз мавзеъҳои баланд (1500 метр аз сатҳи баҳр) ва зебои ноҳияи Хуросон, ки номи Фахрободро гирифтааст, муҷассамаи «Зану мард бо ситорагон»-ро бунёд карданд. Баландии муҷассама 12 метр буда, дар майдони 0,01 га сохта шудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муҷассамаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Муҷассамаи «Водии Вахш»

**Муҷассамаи «Водии Вахш»** — дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ  гаштааст. 

## Таърих
Аз давраҳои қадим бошандагони ин водӣ ба кишоварзӣ машғулияти васеъ доштанд. Гувоҳии ин нуктаҳо дар китоби «Тоҷикони»-и Бобоҷон Ғафуров дарҷ гаштааст: «Каналҳои қадимаи давраи кушониён дар хоки Тоҷикистон ҳам масалан дар водии Вахш ёфт шудаанд. Барои обёрӣ на фақат оби дарё, балки оби чашмаҳо низ, ки дар он давра бешак хеле бисёр буданд, истифода мешуданд. Масалан, дар шимоли водии Вахш заминҳо асосан аз канали дарёи Вахш об мехӯрданд, вале якчанд манзилҳо, масалан Ҳалқаҷар қарибии посёлкаи Уялӣ аз дарё хеле боло ҷой гирифта буд, ки ҳозир ба инҷо фақат ба насос об мебароранд. Дар давраи кушониён тамоми заминҳои ин манзилҳо аз оби чашмаҳои ин манзилҳо, аз оби чашмаҳои куҳӣ шодоб буданд».
Майдонҳои васеъ ва корами ин диёрро ба назар гирифта, солҳои 1970-1972 аз маҷрои дарёи Вахш ба заминҳои имрӯза ҷамоати деҳоти Ҳилолӣ канали обӣ барпо намуданд, ки то ҳол аз он истифода мебаранд. Ба ин хотир, соли 1972 дар баландии деҳаи Хуросон (Уялӣ) муҷассамаи «Вахшская долина» барпо карда шуд. Баландии муҷассама 6 метр ва паҳноияш 18 метрро ташкил медиҳад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муҷассамаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Саъдулло Назруллоев

**Саъдулло Назруллоев** (тав. 5.09.1936, деҳаи Вишхарви ноҳияи Дарвоз), муаррих, номзади илмҳои таърих (1973), дотсент (1980). 
## Зиндагинома
Соли 1958 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе  ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1958–1961 муаллими фанни таърихи мактаби миёнаи №10 ноҳияи Кофарниҳон, 1961–1963 аспиранти кафедраи таърихи ИҶШС, 1963–1995 ассистент, муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС ва кафедраи таърихи халқи
тоҷик, муовини декани факултети таърих оид ба тарбия ва таълим, 1995– 1998 декани факултети таърих, 1998–2008 дотсенти кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд. Аз соли 2008 то ба имрӯз ҳамчун дотсенти кафедраи таърихи умумии донишгоҳи омӯзгорӣ кор мекунад. Муаллифи 2 асар ва зиёда аз 60 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Таълифотҳояш таърихи тараққиёти нақлиёт ва сохтмони роҳҳо, роҳҳои оҳанро дар давраи истиқлол дар бар гирифтаанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.
## Осор
* Сохтмони роҳҳо ва рушди нақлиёти Тоҷикистон дар панҷсолаи сеюм, Д.,1972; 
* Дорожное строительство и развитие транспорта в Таджикистане в 1917–1941 гг., Д., 1979; 
* Саҳми Б. Ғафуров дар сохтмони роҳҳои оҳани Тоҷикистон // Дар кит. Бобоҷон Ғафуров ва рушди таърихнигории миллӣ, Д.,  2009.
* 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Коллеҷи омӯзгории ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров

**Коллеҷи омӯзгории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров** — муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Муассисаи таълимӣ дар – шаҳри Хуҷанд ҷойгир аст.

## Таърих
Коллеҷи омӯзгории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров (собиқ омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Хуҷанд) дар асоси қарори мушовараи комиссариати халқии маорифи ҶШС Ӯзбекистон аз 01.02. соли 1928, № 20 ҳамчун техникуми омӯзгории мардона таъсис дода шудааст. Бо фармони комиссариати халқии маорифи ҶШС Тоҷикистон аз 27.01.1939 техникуми педагогии занона, омӯзишгоҳи омӯзгории № 1 ва техникуми педагогии мардона, омӯзишгоҳи педагогии № 2 номида мешавад. Дар ибтидои моҳи марти соли 1941 ҳар ду техникум муттаҳид карда шуда, ба он номи Омӯзишгоҳи педагогии Ленинобод ба номи Н.К.Крупская дода шуд. 16 октябри соли 1958 бо фармони Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон  Омӯзишгоҳи омӯзгорӣ муваққатан баста мешавад ва хонандагони он ба омӯзишгоҳҳои омӯзгории шаҳри Конибодом ва Душанбе тақсим карда мешаванд. Дере нагузашта соли 1960 тибқи қарори комиҷроияи вилояти Ленинобод ба шуъбаи маориф супориш дода мешавад, ки дар маркази вилоят омӯзишгоҳи педагогӣ барои тайёр кардани муаллимони забони русӣ ба мактабҳои таҳсилоташ тоҷикӣ бо теъдоди 120 нафар толибилмон қабул карда шаванд ва ин супориш дар муҳлати муқарраршуда ба иҷро мерасад.

Дар асоси нақшаи Госплани Иттиҳоди Шӯравӣ комплекси нави бинои омӯзишгоҳ дар ҷои хушманзараи соҳили рости дарёи Сир қомат рост кард, ки дорои 12 кабинети таълимӣ, толори варзиш, маҷлисгоҳ барои 280 ҷойи нишаст, ошхона, хобгоҳи №1 буд. Соли 1971 моҳи ноябр бинои дуюми хобгоҳ барои 240 ҷой ба истифода дода шуд. Дар ду хобгоҳ дар як вақт 500 хонанда ҷой дода шуда буд.
Дар соли хониши 1988 – 1989 дар ду шуъбаи омӯзишгоҳ – шуъбаи томактабӣ 836 нафар донишҷӯён ва шуъбаи мусиқӣ 92 нафар донишҷӯён таҳсил менамуданд. Ба онҳо 97 нафар омӯзгорон таълим медоданд. Дар соли хониши 1991 – 1992 боз ду шуъбаи нав арзи ҳастӣ кард, ки яке шуъбаи мактабӣ ва дигаре шуъбаи тарбияи ҷисмонӣ мебошад. Шуъбаи мактабӣ аз соли 1991 то ин дам зиёда аз 2000 нафар мутахассисонро тайёр намуда, баҳри таълиму тарбия сафарбар намуд, ки ҳоло мутахассисони тайёр кардаи ин шуъба дар макотиби вилоят ва берун аз он бомуваффақият кор мекунанд.

Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Хуҷанд бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 июли соли 1999 таҳти рақами 262 ба коллеҷи омӯзгорӣ табдил дода шуда буд. Баъд аз табдили он ба коллеҷи омӯзгории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров доираи фаъолияташ боз васеъ гардид. Соли ҷорӣ ҳайати омӯзгорони Коллеҷи омӯзгории ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров 117 нафарро ташкил медиҳад, ки дар байни онҳо 98 нафар кормандони доимӣ, 19 нафар муштараквазифаанд. Аз ин шумор 1 нафар Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 11 нафар номзадҳои илм, дотсентон, 20 нафар Аълочиёни маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 50 нафар омӯзгорони дараҷаи олӣ маҳсуб мешаванд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров 

Гурӯҳ:Маориф дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров
Гурӯҳ:Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон
Саъдулло Наимбоев

**Саъдулло Наимбоев** (тав. 20. 05. 1937, деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара – ваф. 05.03.2007, шаҳри Душанбе), забоншинос ва адабиётшинос, номзади илмҳои педагогӣ (1982), дотсент. 
## Зиндагинома
Солҳои 1955–1959 дар факултети таъриху филологияи тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод таҳсил намудааст. Фаъолияти меҳнатияш ҳамчун муаллими забон ва адабиёти тоҷик дар мактабҳои ноҳияҳои Ҳамадонӣ, Конибодом ва Исфара шурӯъ шудааст. Пас аз он бо мақсади такмили донишу тахассуси хеш ба ш. Душанбе омадааст. Якчанд муддат ҳамчун муҳаррири шуъбаи мусиқии Кумитаи радиои Тоҷикистон фаъолият дошта, ҳамзамон солҳои 1970–1973 дар аспирантураи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1973–1996 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ.Ҷӯраев кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 1982–1986 вазифаи муовини декан, 1986–1993 вазифаи декани факултети филологияи тоҷики донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дошт. Солҳои 1996–2003 ҳамчун мушовири Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх ва пас аз он дотсенти Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон, ҳамзамон дотсенти кафедраи забон ва адабиёти тоҷики Коллеҷи омӯзгории донишгоҳи омӯзгории бо номи Қ.Ҷӯраев фаъолият  намудааст. Оид ба мундариҷа ва усулҳои таълими вазни арӯз, воситаҳои тасвири бадеӣ, инчунин дигар масъалаҳои забон ва адабиёти тоҷик корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 150 мақолаву асарҳои илмӣ, илмию  методӣ  ва  дастурҳои  методӣ  мебошад. Бо  нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1990) ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз шудааст.
## Осор
* Таълими шеър дар мактаб (Дастури таълимӣ), Д., 1982; 
* Хониши ифоданок, Д., 1990; 
* Қомуси асотирӣ ва ишороти фарҳангӣ. Ҷ. 1, Д., 2006.
* == Пайвандҳо == 
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Мирзоазим Насимов

**Азим Насимов** (20.05.1936, деҳаи Искодар, ноҳияи Айнӣ — 12 августи 2024) — иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1963), дотсент (1965).

## Зиндагинома
Солҳои 1954—1958 дар Донишгоҳи молиявӣ-иқтисодии шаҳри Ленинград таҳсил кардааст. Солҳои 1958—1961 ҷонишини директори Техникуми молиявӣ- омории шаҳри Орҷоникидзеобод (имрӯза Ваҳдат) оид ба корҳои таълимӣ, 1961—1964 аспиранти кафедраи иқтисоди сиёсии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1964—1965 муаллими калони кафедраи
иқтисоди сиёсӣ, 1965—1970 муовини ректори донишгоҳи номбурда оид ба таълими шабона буд. Солҳои 1970—2008 ҳамчун дотсент, мудири кафедраи иқтисод ва идоракунии маорифи факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Аз соли 2008 то ба имрӯз декани факултети иқтисодёт ва идоракунии соҳаи маорифи донишгоҳи мазкур мебошад. Солҳои 1995—2000 вакили мардумӣ дар маҷлиси намояндагони Ҳукумати шаҳри Душанбе буд. Оид ба фоидаҳои ҷамъиятии истеъмол ва нақши онҳо дар инкишофи соҳаи иҷтимоӣ тадқиқоти илмӣ ба анҷом расонидааст. Муаллифи якчанд асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва илмию оммавӣ мебошад.

## Ҷоизаҳо
Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1968) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

## Осор
* Ҳавасмандии моддӣ ва меҳнат, роли онҳо дар инкишофи иқтисод, Д., 1968;
* Труд, продукты, стоимость, Д., 1997;
* Общественное производство — основа благополучия общества, Д., 1999;
* Асосҳои идоракунии маориф (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2008.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ҳусейн Насруллоев

**Ҳусейн Насруллоев** (тав. 28.01.1945, шаҳри Панҷакент), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ (1992), профессор (2010). 
## Зиндагинома
Соли 1962 Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Панҷакентро хатм кардааст. Солҳои 1962–1963 муаллими мактабҳои ибтидоии деҳаҳои Рогин ва Зиндовуди ноҳияи Панҷакент буд. Солҳои 1963–1967 дар факултети табиатшиносию географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко  таҳсил карда, онро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1967–1970 ассистент, 1970–1973 аспиранти донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Аз соли 1973 ҳамчун муаллими калони кафедраи географияи иқтисодии донишкадаи омӯзгории пойтахт, ҳамзамон дар кафедраи иқтисодиёти хоҷагии кишлоқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин ба ҳайси ҳамкор фаъолият кардааст. Солҳои 1986–1994 ходими калони илмии Шӯрои тадқиқоти қувваҳои истеҳсолии Академияи илмҳои Тоҷикистон буд. Солҳои минбаъда ҳамчун дотсент дар Донишгоҳи озоди Тоҷикистон ва Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон (ш. Хуҷанд) кор кардааст. Солҳои 2003–2006 мудири кафедраи фанҳои иқтисодӣ ва директори намояндагии Донишгоҳи муосири гуманитарии Россия ва Тоҷикистон дар ш. Панҷакент, 2006–2008 декани факултети менеҷменти филиали Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон дар ш. Панҷакент буд. Аз соли 2008 то ба имрӯз муовини ректори Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон дар ш. Панҷакент оид ба корҳои илмӣ мебошад. Оид ба масъалаҳои демографии маскуншавии аҳолӣ, хусусиятҳои ташаккул ва  истифодаи  оқилонаи захираҳои кории Ҷумҳурии Тоҷикистон зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ба чоп расонидааст. Иштирокчии Конгресси байналхалқии географӣ ва як қатор   конференсияву   симпозиумҳои   умумииттифоқӣ   ва   ҷумҳуриявӣ мебошад.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон дар ш. Панҷакент
Уктам Ҷумаев

**Уктам Ҷумаев** — олим, иқтисодшинос. Номзади илмҳои иқтисодӣ (2011), дотсент..
## Зиндагинома
Ҷумаев Уктам 10-уми майи соли 1981 дар шаҳри Душанбе, дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Соли 2003 факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидматро аз рӯи ихтисоси иқтисодёти ҷаҳон бо баҳои аъло хатм намудааст. Солҳои 2005-2009 аспиранти Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
Аз соли 2003 то кунун дар Донишкдааи соҳибкорӣ ва хидмат дар вазифаҳои ассистент-коромӯз, ассистенти кафедраи назарияи иқтисод, ҷонишини декани факултети бизнес ва молия, ҷонишини декани факултети соҳибкорӣ ва менеҷмент, сармутахассиси офиси бақайдгирии таҳсилоти низоми кредитӣ, директори маркази сабт ва иттилооти донишкада, директори маркази иттилоотӣ ва коммуникатсионии донишкада, декани факултети технологияҳои информатсионии донишкада ва аз соли 2012 то кунун дар вазифаи дотсенти кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ корҳои илмиро давом медиҳад.    
## Фаъолияти илмӣ
Соли 2011 натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯъи «Соҳибкории инноватсионӣ ҳамчун омили рушди истеҳсолоти саноатӣ» ҷамъбаст намуда, дар шаҳри Душанбе рисолаи номзадиро дифоъ намудааст.  Айни ҳол доир ба мавзӯъи рисолаи доктори «Моделсозии рушди соҳибкории инноватсионӣ дар саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон» таҳқиқоти илмиро бурда истодааст. 
Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили таҳия, татбиқ ва идоракунии усулҳои инноватсионии баланд бардоштани истеҳсолнокии корхонаҳои саноатӣ равона шудааст. Ӯ аввалин маротиба дар шароити  Тоҷикистон арзёбии маблағгузориро ба лоиҳаҳои инноватсионӣ дар асоси индекси гиперболикии Фаррел ба роҳ мондааст. Дар натиҷаи гузаронидани корҳои таҳқиқотӣ ӯ методикаи коркарди қарорҳои идоракунӣ ҳангоми интихоби стратегияи босамари инноватсионии рушди корхонаи хурди саноатиро пешниҳод намудааст.

## Осор
Ҷумаев Уктам муаллифи бештар аз 40 мақолаҳои илмӣ ва 1 монография мебошад. 
### Китобҳо (Монографияҳо)
# Инновационное предпринимательство как фактор устойчивого роста промышленного производства Республики Таджикистан /Джумаев У. - Душанбе: Ирфон, 2013. - 145 с.
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Ҷумаев Уктам Мирзоёрович
* Рисолаи номзадӣ  “Инновационное предпринимательство как фактор устойчивого роста промышленного производства Республики Таджикистан

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
Воҷшиносӣ

**Вожшиносӣ** (), **фоноло́гия** (аз  «овоз» +  «омӯзиш») — яке аз зершохаҳҳои забоншносӣ аст ки ба баррасии низоми овоии забон мепардозаду ҷойгоҳи унсури овоии занҷирӣ ва забарзаниҷириро дар низоми забон мушаххас мекунад.

## Эзоҳ
Пантуркизм

**Пантуркизм** (), **туркгароӣ** — ҷунбише сиёсӣ аст, ки тайи даҳаи 1880 дар миёни равшанфикрони турк шакл гирифт ва ҳадафи он, иттиҳоди фарҳангию сиёсии ҳама ақвоми турк аст. Бар пояи он, тамоми мардумоне, ки турктабор ҳастанд ё ба забонҳои туркӣ сухан мегӯяанд, бояд таҳти як миллат ва раҳбаре воҳид дар давлате воҳиду мустақил муттаҳид шаванд.

## Ҳадаф
Ҳадафи пантуркизм гирд овардани ҳамаи туркзбонон, аз ҷумла туркзабонон Туркия, Озарбойҷон, Қибрис, Булғория, Нимҷазираи Балкан, Осиёи Марказӣ, Ироқ, Эрон, Афғонистон, Туркистони Чин, Қафқоз, Қрим, Қафқози Ҷанубӣ, Тотористон, ҳаволи рӯди Волга, Туркманистон ва Сибир аст.

Аз миёни ақвоми туркзбоне, ки имрӯза турк ном гирифтаанд бисёре аз ақвоми номбрда дар зери дар таърихи қадим ҳечгоҳ худ ва қавми худро тарк наменомиданд. Дар мавриди бахше аз ин ақвоми сокини Осиёи Миёна танҳо пас аз ворид шудани назарияи пантуркизм тавассути Ормин Вомберии яҳудӣ ва фиристодаи пинҳонии вазорати умури хориҷа Бритониё ба минтақа ин ном рафта-рафта барои ин ақвом низ ривоҷ ёфт.

## Туркгароҳо
Исмоил Гаспринский яке аз поягузорони ҷараёнҳои ҷадидия ва пантуркизм дар императории Русия буд. Cарвари маҳаллии ҳизби «Иттиҳод ва тараққӣ» Зиё Гёкалп дар байни ҷавонтуркони Туркия ақидаҳои туркгароӣ ва миллатгароиро тарғиб мекард. Зиё Гӯкалп дар матбуоти даврӣ бо мақолаву асарҳои публитсистӣ ва шеъру достонҳои ҳадафрас бар зидди сиёсати зӯроваронаи Султон Абдулҳамиди II баромад мекард. Зиё Гӯкалп ғояи асосии пантуркизмро дар асараш «Туркгароӣ, исломгароӣ ва ҷадидгароӣ» (1913) баён кардааст. Дар асари дигараш «Асосҳои пантуркизм» (1923) бунёди давлати ягонаи туркнажодонро дар Туронзамин — аз соҳилҳои баҳри Сиёҳ то Ёқутистону Туркистони Шарқӣ ташвиқ намуда, ақидаҳои асосгузорони маънавии пантуркизм Юсуф Оқчур-уғлӣ (Юсуф) ва Исмоил Гаспринскийро ривоҷ додаст..

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Идеология буржуазного национализма в Турции в период младотурок (1908—1914). Боку, 1966
* Муҳаммадҷон Шакурии Бухороӣ. Пантуркизм ва сарнавишти таърихии тоҷикон. Душанбе, 2012
* Taha Parla: The social and political thought of Ziya Gökalp : 1876—1924. Leiden 1985
* Mihran Dabag: Jungtürkische Visionen und der Völkermord an den Armeniern, in: Dabag / Platt: Genozid und Moderne (Band 1), Opladen 1998. ISBN 3-8100-1822-8

Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ

Гурӯҳ:Миллатгароӣ
Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ дар Осиё
Даҳана

**Даҳана** аз калимаҳои тоҷикии "Даҳана" ва форсии "دهانه" гирифта шуда, маъноҳои зеринро дорост:
* даҳанаи кӯҳ
* даромад ва мадхали ҳар ҷой
* даҳанаи дара
* даромадгоҳ, резишгоҳ, даҳона
* ҷои аз ҷӯи калон обгирии ҷӯи хурд ё замин аз ҷӯй
* оҳани махсуси лаҷом, ки аз даҳони асп гузаронда мешавад.
* **Даҳана** - номи деҳа, вобаста аз мавқеи ҷойгиршавиаш ба деҳа чунин номгузорӣ мекунанд.

## Ҷойҳо
* Даҳана (деҳа, н. Кӯлоб)
* Даҳана (деҳа, н. Ёвон)
* Даҳана (деҳа, н. Варзоб)
* Даҳана (деҳа, н. Норак)
* Даҳана (деҳа, н. Хуросон)
* Даҳана (деҳа, н. Ашт)
*Даҳана (деҳа, н. Рашт)
* Даҳана (н. Ҳамадонӣ)
*Даҳана (н. Айнӣ)
*Даҳана (деҳа, н. Ваҳдат)
* Даҳана (деҳа, ҷ. Гулистон, н. Ваҳдат)
* Даҳана (Абдулло Абдулвосиев)
*Даҳанаи Боло (деҳа, н. Ашт)
* Обидараи Даҳана (Абдулло Абдулвосиев)
* Даҳана (Гулистон)
* Сорбуғи Даҳана (Ромит)
* Деҳоти Даҳана
* Ҷамоати Даҳана (н. Ёвон)
* Даҳанакиик
*Даҳанакиик (деҳа, н. Хуросон)
*Даҳаначиён (деҳа, н. Муъминобод)
### Деҳаҳо бо номи Даҳана дар минтақаҳои зерини дунё:
* Афғонистон — дар ҳудуди Афғонистон 6 деҳа бо номи Даҳана мавҷуд аст;
* Эрон — Систон ва Балуҷистон;
* Покистон — Лодҳран, Пунҷоб;
* Ӯзбекистон — Фарғона;
* Эфиопия — Амҳара, Оромиа;
* Марокко — Сафи

## Пайвандҳо

## Адабиёт
* Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.
*Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, ҷилди 1.

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Даҳана
Асомиддин Насриддинов

**Асомиддин Насриддинов** (тав. 5.01.1930, деҳаи Ғузихами ноҳияи Балҷувон – ваф. 10.01.1998, шаҳри Душанбе), адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ (1966), дотсент (1973). 
## Зиндагинома
Солҳои 1945–1947 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Қӯрғонтеппа, 1947–1949 Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Кӯлоб, 1951–1954 дар факултети таърих ва забону адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Фаъолияти омӯзгориаш аз соли 1944 баъди хатми курсҳои думоҳаи муаллимтайёркунии ш. Қурғонтеппа сар шуда, сараввал муаллим, баъд мудири қисми таълимии мактаби ҳафтсолаи ба номи Сталин кор кардааст. Соли 1954 донишкадаи омӯзгории пойтахтро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1954– 1955 методисти Институти такмили ихтисоси муаллимони ш. Душанбе, 1955–1958 аспирант, 1958–1979 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи адабиёти тоҷик, муовини декани факултети таъриху филологияи тоҷик, муовини ректор оид ба шуъбаи шабона, 1975–1979 муовини ректор оид ба кори таълими Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Солҳои 1979–1988 бо тақозои тақдир ва туҳматҳои беасос дар маҳбасҳои Сибир қарор дошт ва дар он солҳо корманди китобхонаи маҳбас буд. Солҳои 1988–1998 дар шуъбаи омӯзиши афкори умуми Палатаи китобҳои Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси мудири шуъба кор кардааст. Ҳамчун олими адабиёти классикии тоҷик дар тадқиқи ҳаёт ва эҷодиёти Саъдию Ҳофиз, Сӯзанӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Алишер Навоӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, мавқеи анъанаҳои халқӣ дар назми классикии тоҷик дар асрҳои  XI, XII   саҳми босазо гузоштааст. Барои хидматҳояш бо медалҳои «Барои меҳнати шуҷоатнок дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ солҳои 1941–1945», «Барои меҳнати шоён», бо ифтихорномаҳои Кумитаи комсомоли Тоҷикистон, Вазорати маорифи Тоҷикистон ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» мукофотонида шудааст.
## Осор
* Ҷомӣ шоири бузург ва мутафаккир, Д., 1964; 
* Барномаи адабиёти қадим ва адабиёти  классикии  тоҷик  то  асрҳои  XVI, Д., 1967;  
* Ҳаёт  ва  эҷодиёти  Лоҳутӣ, Д., 1968; 
* Ленин ва масъалаҳои омӯзиши мероси классикӣ, Д., 1970; 
* Анъанаҳои халқӣ дар назми классикии тоҷик дар асрҳои XI-XII, Д., 1970; 
* Маҷмӯаи ашъори шоири асри XIV Аҳвадӣ бо шарҳу пешгуфтор (дастхат, 11 ҷузъи чопӣ); 
* Мавод оид ба адабиёти қадимаи тоҷик (дастхат, 10 ҷузъи чопӣ).
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Мухбил Нигмонов

**Нигмонов Мухбил** (тав. 19.03.1948, ноҳияи Панҷакент), биологи тоҷик, доктори илмҳои биологӣ (1997).

## Зиндагинома
Солҳои 1965–1970 дар шуъбаи биология ва химияи факултети география-табиатшиносии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намуда, онро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1970–1971 муаллими фанни биология ва химияи мактаби миёнаи ноҳияи Колхозобод, 1971– 1980 ассистент ва муаллими калони кафедраи ботаникаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Айни ҳол ҳамчун   корманди   калони   Институти   илмӣ-тадқиқотии   физиологияи рустаниҳо ва генетикаи АИ ҶТ фаъолият дорад. Инчунин ҳамчун муаллими ҳамкор дар кафедраи ботаникаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ  кор мекунад. 
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи  зиёда аз 150 мақолаҳои илмӣ, 3 барномаи таълимӣ ва китобҳои дарсӣ, аз  ҷумла «Ботаника барои синфҳои 5-6» (2001), «Ботаника барои синфи 5»  (2005), «Ботаника барои синфи 6» (2005) мебошад. Дар масъалаҳои хусусияти физиологӣ ва биохимиявии генотипҳои гуногуни лубиёиҳо ва ғалладонагиҳо, принсипҳои  физиологӣ  ва   биохимиявии  баҳодиҳӣ  ба миқдор ва сифати сафедаҳо дар рустаниҳои ғалладонагӣ ва ғалладонаю лубиёӣ  тадқиқоти  илмӣ бурдааст.
 
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Freestyle Script

**Freestyle Script** — нусхабардорӣ, таҳия шудааст бо Мартин Веит дар 1981. *Bold* версия аз Freestyle Script ки тарҳрезӣ шудааст 1986.  Adobe, ITC ва Letraset — воизон аз Freestyle Script. Он дорои 4 версия: Regular, Bold, SH Reg Alt, ва SB Reg Alt.

## Манобеъ

Гурӯҳ:нусхабардорӣ
Файз Нормуродов

**Файз Нормуродов** (тав. 14.08.1944, ноҳияи Шаҳритус – ваф. 3.12.2010, ноҳияи Шаҳритус), физики тоҷик, доктори илмҳои физика- математика, профессор. 
## Зиндагинома
Соли 1966 факултети фазикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1966–1967 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Солҳои 1968– 1970 дар аспирантура таҳсил дошт. Солҳои 1970–1972 ҳамчун муҳаққиқ дар Институти муттаҳидаи тадқиқоти зарравӣ, 1972–1991 ходими хурди илмӣ, ходими илмӣ, ходими калони илмӣ, ходими пешбари Институти физика ва техникаи АИ Тоҷикистон, хамзамон мудири лабраторияи физикаи   ҳастаӣ   кор   кардааст.  Солҳои   1991–1997   мудири   кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.Ҷӯраев, аз соли 1998 декани факултети физикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи се монография, се китоби дарсӣ ва зиёда аз 250 мақолаҳои илмӣ, илмию оммавӣ мебошад. Мақолаҳои ӯ дар ИМА, Бразилия, Ҷопон, Эрон ва Полша ба табъ расидаанд. Дар симпозиуму конференсияҳои ҷумҳуриявӣ, минтақавӣ, умумииттифоқӣ ва байналхалқӣ баромад кардааст.   Бо ифтихорномаҳо ва  нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Азим Норматов

**Азим Норматов** (тав. 24.12.1933, деҳаи Воготи ноҳияи Истаравшан – ваф. 04.02.1999, шаҳри Душанбе) — , номзади илмҳои физика- математика (1967), дотсент (1973). 
## Зиндагинома
Солҳои 1953–1958 дар факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1959–1960 лаборанти калони кафедраи физикаи умумии донишгоҳи номбурда, 1960–1963 аспирант, 1963–1967 ходими калони илмии шуъбаи физикаю математикаи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1967–1970 мудири лабораторияи проблемавии истифодаи ултрасадо дар химия ва биология дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, 1970–1976 декани факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба  номи  Т.Г. Шевченко, 1976–1982  дотсенти  кафедраи  физикаи  умумӣ, 1982–1987 мудири кафедраи номбурда дар донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1987–1999 ҳамчун дотсенти кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор   кардааст. Оид   ба   хосиятҳои   акустикӣ   ва   физикию   химиявии системаҳои кислотаи уксус-этилатсетат-спирти этилӣ-об кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 40 номгӯи корҳои илмӣ, илмию методӣ ва таълимию методӣ мебошад, ки дар маҷаллаҳои илмии Тоҷикистон ва Федератсияи Россия нашр шудаанд. Бо ташаббуси бевоситаи ӯ дар факултети физикаи донишкадаи омӯзгорӣ лабораторияи илмию тадқиқотии  акустикӣ  ташкил  карда  шуда  буд. Бо  Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко(1979) сарфароз шудааст.
## Осор
* Асосҳои физикаи молекулавӣ ва термодинамика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1986;  
* Механика. Қ. 2 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1989;  
* Газҳои реалӣ, моеъҳо ва ҷисмҳои сахт (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1989;  
* Механика ва физикаи молекулӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1990. 
*  
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ибодат Норова

**Ибодат Норова** (тав. 5 майи 1922, Хуҷанд) — забоншиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ (1966), дотсент (1971).

## Зиндагинома
То соли 1964 дар вазифаҳои масъулиятноки ҳизбӣ кор карда буд. Солҳои 1964—1994 дар вазифаи дотсенти кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Дар давоми 30 соли фаъолияташ дар донишгоҳи омӯзгорӣ дар тарбияи ҳазорҳо мутахассисони маълумоти олидор барои соҳаи маорифи ҷумҳурӣ саҳми арзандаи худро гузоштааст. Муаллифи зиёда аз 15 корҳои илмӣ, аз ҷумла рисолаи «Мухотаб ва калимаҳою ибораҳои туфайлӣ дар забони адабии тоҷик» аст. Барои хидматҳояш бо 2 медал, нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Николаев Юрий

**Николаев Юрий** (тав. 14.12.1923, шаҳри Самарқанд – ваф. 07.01.1977, шаҳри Владимири РСФСР), муаррихи маъруфи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1972), профессор (1974). 
## Зиндагинома
Соли 1948 Донишкадаи таъриху бойгонии шаҳри Москваро хатм кардааст. Солҳои 1948–1949 сардори Архиви марказии давлатии Тоҷикистон, 1949–1950 лаборанти калони кафедраи марксизм-ленинизми Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1949–1952 аспиранти Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко, 1952–1958 муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС-и донишкадаи мазкур, 1958– 1960 дотсенти кафедраи марксизим-ленинизми Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И Ленин буд. Солҳои 1960–1963 дар вазифаи мудири сектори таърихи ҷамъияти советии Институти таърих ва этнографияи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1963–1969   дотсенти  кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, 1973–1977 профессор, мудири кафедраи таърихи ҲКИШ ва коммунизми илмии Донишкадаи политехникии шаҳри Владимири Россия кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 156 асару мақолаҳои илмӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои тайёр намудани кадрҳои саноатӣ дар Тоҷикистон дар солҳои 1928–1940, корнамоии фарзандони Тоҷикистон дар набардҳои ҶБВ-ро баррасӣ  кардааст. Аз  ҷумла  дар  таълифу  таҳрири  китоби    дарсии «Таърихи халқи тоҷик» (дар 4 ҷилд) иштирок кардааст. Иштирокчии 23 конгресс, симпозиум  ва  конференсияҳои байналхалқӣ  буд. Дар  тарбияи зиёда аз 44 нафар номзадҳо ва докторони илм саҳми бевоситаи худро гузоштааст. Бо ордени «Ҷанги Бузурги Ватанӣ» дараҷаи 2, медалу ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Осор
* Дар муҳорибаҳо барои Тоҷикистони Советӣ, Сталинобод, 1956; 
* Очеркҳои таърихи Тоҷикистони Советӣ, солҳои 1917–1957, Сталинобод, 1958; 
* Формирование и рост индустриальных кадров в Таджикистане (1928–1940), Д., 1974.
 
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Раҳим Ниёзматов

**Раҳим Темурович Ниёзматов** (тав. 16.02.1956, ш. Душанбе), олим, номзади илмҳои педагогӣ (2000), дотсент. 
## Зиндагинома
Соли 1979 факултети забон ва адабиёти руси Донишгоҳи давлатии ш. Самарқанд ба номи В.В. Куйбышевро хатм кардааст. Солҳои 1979–1991 муаллими педагогика ва психологияи Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Конибодом, 1991–1995 аспиранти кафедраи педагогикаи умумӣ, 1995–2002 муаллим, муаллими калон, иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи педагогикаи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ аст, ки дар нашрияҳои ҷумҳурӣ чоп шудаанд. 
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Қурбон Норов

**Қурбон Норов** (тав. 10.10.1948, ноҳияи Истаравшан), риёзидон, номзади илмҳои физика-математика (1999), дотсент (2001). 
## Зиндагинома
Солҳои 1966– 1970 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1970–1976 ассистенти кафедраи анализи математикии донишкадаи номбурда, 1976–1979 аспиранти Донишгоҳи ш. Бокуи ҶШС Озарбойҷон, 1979–1980 муаллими кафедраи анализи математикии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1980–1990 муаллими фанни математикаи мактаби миёнаи № 53 ш. Душанбе, 1990– 1995 мудири кабинети Маркази методии Вазорати маорифи Тоҷикистон, 1995–2000 муаллими калони кафедраи геометрия, ҳамзамон 1996–2001 муовини декани факултети математика, 2000–2002 дотсент, иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи методикаи таълими  математика, 2002–2004 иҷрокунандаи вазифаи декани факултети математика, 2004–2008 декани факултети математика, 2008–2009 мудири кафедраи геометрияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2009 ҳамчун дотсенти кафедраи геометрияи донишгоҳи мазкур кор мекунад. Оид ба баъзе ҳалҳои аниқи муодилаҳои аналитикӣ, интегралҳои сингулярӣ, соҳаҳои гуногуни анализи математикӣ ва методикаи таълими математика кори илмӣ мебарад. Муаллифи зиёда аз 50 корҳои илмӣ ва илмию методӣ  мебошад.
## Осор
* Геометрия дар ҳамворӣ (Дастури таълимӣ), Д., 2009;  
* Математика 1 (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010;  
* Математика 2 (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010;  
* Математика  1. Роҳнамои  омӯзгор  (бо  ҳаммуаллифӣ), Д., 2010;   
* Математика  2. Роҳнамои омӯзгор (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010;  
* Ҳалли масъалаҳои математикаи синфи 6 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Рӯзи ҷаҳонии озодии матбуот

**Рӯзи ҷаҳонии озодии матбуот** — рӯйдоди солона, ки дар 3 май, баргузор мешавад. Ин рӯз тавассути ЮНЕСКО номгузорӣ шудааст. 
 
## Таърихча
Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид 20 декабри 1993 дар чиҳил ва ҳаштумин иҷлоси худ тайи мусаввабаи 432/48, рӯзи сеюми моҳ майи ҳар солро ба унвони «Рӯзи ҷаҳонии озодии матбуот» эълом кард. Ин мавзӯъ аз қатъномаи мусавваби ҳамоиши умумии Юнеско дар соли 1991 таҳти унвони «Иртиқои озодии матбуот дар дунё», ки ҷароиди озод, фарогир, ва мустақилро ба унвони яке аз аҷзои зарурӣ ҷомеа демократӣ талаққӣ карда, нашъат гирифт.

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ:Озодии матбуот
Гурӯҳ:Рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Рӯзҳои ҷаҳонӣ
Гурӯҳ:Рӯзҳои ҷаҳонии СММ
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои марбут ба озодии баён
Гурӯҳ:ЮНЕСКО
Зафархони Аҳсан

**Зафархони Аҳсан** (; 1604/05 — 1663, Лоҳур) — давлатмард ва и форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Падари Аҳсан Хоҷа Абулҳасани Турбатӣ дар аҳди Акбар (ҳукмронӣ 1556—1605) аз Хуросон ба Ҳинд рафта, дар Дакан, Кашмир ва Деҳлӣ вазифаҳои масъули давлатиро ба уҳда дошт. Аҳсан соли 1633 ҳокими Кашмир таъйин шуд ва чун шахси эҷодгару ҳукмрон дар рушди адабиёти форсии Ҳиндустон саҳм гузоштааст. Соиби Исфаҳонӣ солҳои дароз бо ӯ дӯстӣ дошт. Ғании Кашмирӣ, Абутолиби Калим, Толиби Омулӣ, Муҳаммадҷони Қудсӣ, Салими Теҳронӣ дар дарбори Аҳсан ба кори эҷодӣ машғул буданд. Аз Аҳсан маснавиҳои «Ҳафт манзил», «Ҷилваи ноз», «Майхонаи роз», «Соқинома» ва «Девони ғазалиёту рубоиёт» мерос мондааст. Аз анвои шеър Аҳсан бештар ба ғазал таваҷҷуҳ доштааст. Ӯ 382 ғазал навиштааст, ки тақрибан 2 ҳазор байтро ташкил медиҳад. Мавзӯи ғазалиёташ ишқу муҳаббати поки инсонӣ, масъалаҳои ахлоқу одоб, тасвири табиат ва ғайра мебошад. Аз нигоштаҳои Аҳсан бармеояд, ки дар таъсири шоирони ҳамнишинаш, махсусан Соиб, шеър мегуфтааст.

## Намунаи ашъор
Абёти зерин намунае аз нигоштаҳои ӯянд:

::: Дида зулфи ту магар бесарусомонии мо,
::: Ки чунин гашта парешони парешонии мо?
::: Чун диҳад ишқи ту хокистари моро бар бод,
::: Синаравшан шавад он дам ғами пинҳонии мо.
::: Табъи мо дод ба гул тарзи шукуфтанро ёд,
::: Булбулонро шуда сармашқ ғазалхонии мо.
::: Фикри ҷамъияти аҳбоб бувад бедардӣ,
::: Гашта дар зулфи ту чун ҷамъ парешонии мо.
::: Пираҳан боз зи расвоии девона бувад,
::: Парда бар айб кашад кисвати урёнии мо.
::: Баски бар хоки раҳаш носия судем, Аҳсан,
::: Ояи саҷда тавон хонд зи пешонии мо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Аҳсану-т-таворих

**«Аҳсану-т-таворих»** () — асари таърихӣ, муаллифаш Ҳасанбеки Румлу.

«Аҳсану-т-таворих» иборат аз 12 ҷилд буда ба забони форсӣ иншо шудааст. Таълифи он соли 1577 анҷом ёфта, то ба рӯзгори мо танҳо нусхаҳои ҷилдҳои 11 ва 12 расидаанд. Ҷилди 11 воқеаҳои таърихии солҳои 1405-93 ва ҷилди 12 воқеаҳои солҳои 1494-1577-ро фаро гирифтаанд. Ҷилди охирини ин асар таърихи даврони ҳукмронии шоҳони сафавӣ — Исмоил, Таҳмосб ва Исмоили II-ро дар бар гирифта, соли 1931 ва 1934 дар ду китоб ба тавассути Ч. Н. Седдон дар Ҳиндустон бо тарҷумаи англисӣ ба табъ расидааст. «Аҳсану-т-таворих» соли 1970 дар Теҳрон чоп шуда, ҳамчунин қисматҳое аз он ба забонҳои русӣ, гурҷӣ, англисӣ ба табъ расидаанд. Ҳасанбеки Румлу (1531—1577) дар «Аҳсану-т-таворих» доир ба таърихи Осиёи Миёна низ маълумоти ҷолиб додааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Аҳсану-т-тақосим фи маърифати-л-ақолим

**«Аҳсану-т-тақосим фи маърифати-л-ақолим»** () — асари машҳури ҷуғрофидон ва олиму сайёҳи асрҳои миёна Шамсуддин Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Муқаддасӣ (Мақдисӣ) (947–980). Солҳои 985–990 ба забони арабӣ таълиф шудааст. Муаллиф дар «Аҳсану-т-тақосим» тасвири ҷуғрофиёии тамоми қаламрави мамолики исломиро бар мабнои маъхазҳову манбаъҳо, инчунин мушоҳидаҳои шахсии хеш зимни сафарҳояш ироа намудааст. Дар «Аҳсану-т-тақосим» вазъи кишварҳо, мардумон, саҳроҳо, баҳрҳо, рӯдҳо, кӯҳҳо, роҳҳо, майдонҳо, хусусиятҳои мушаххаси ҳар як мавзеъ оварда шудаанд.

«Аҳсану-у-тақосим» аз муқаддимаи муфассал ва ду ҷузъ иборат мебошад. Дар муқаддима роҷеъ ба маъхазҳои мавриди истифодаи муаллиф ва дар бораи ҷуғрофидонони собиқ аз қабили Абӯабдуллоҳ Ҷайҳонӣ, Абузайди Балхӣ, Ибни Фақеҳи Ҳамадонӣ ва Ибни Хурдодбеҳ маълумот дода шу­да, зимнан услуби таҳқиқи муаллиф ва шарҳу тавзеҳи мафҳуму истилоҳоти умумии ҷуғрофӣ зикр ёфтаанд. Муқаддасӣ олами исломро ба 14 иқлим тақсим карда, он­ҳоро ба ду даста ҷудо намудааст: иқлимҳои Араб (Нимҷазираи Арабистон, Ироқ, Ақур, Шом, Миср ва Мағриб) ва Аҷам (Машриқ, Файлаш, Рухоб, Ҷибол, Хузистон, Форс, Кирмон ва Синд).

Мурод аз иқлими «Шарқ» дар «Аҳсану-т-тақосим» қаламрави давлати Сомониён, яъне Мовароуннаҳру Хуросон буда, ҳудуди Тоҷикистон низ ба ҳамин иқлим дохил мешавад. Дар он як қатор маълумоти муҳим доир ба Шумон (Ҳисор) — Қубодиён, Вашгирд (Файзобод) — Хуҷанд ва ғайра мавҷуданд. Ин китобро бори аввал соли 1877 шарқшиноси ҳолландӣ Де Гуй дар Лейден зимни ҷилди сеюми силсилаи «Китобхонаи ҷуғрофишиносони Араб» бо тарҷимаи лотинии он чоп кард ва он минбаъд аз рӯйи ин чоп дар Шарқу Ғарб борҳо ба табъ расидааст. Тарҷимаи форсии онро донишманди эронӣ Алӣ Нақии Мунзавӣ соли 1361 ҳ. шаҳр дар Теҳрон ба табъ расонд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Крачковский И. Ю. Избранные сочинения. Т. 4. М.–Л., 1957.
* شمس الدین محمد بن مقدسی. احسن التقاسیم فی معرفت الاقالیم. بیروت، ۱۹۸۷

## Сарчашма
*
Ачӣ

**Ачӣ** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҳилолии ноҳияи Хуросон. Аз Ачӣ то маркази ноҳия – шаҳраки Обикиик 13 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1128 нафар (2012) — асосан тоҷикон зиндагонӣ мекунанд. 
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ, сабзавоткорӣ, чорводорӣ ва боғдорӣ. Заминҳо аз наҳри Ёвонсу обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Хуросон
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҳилолӣ
Аччиқтош

**Аччиқтош** — чашмаи обаш сарди маъдании карбонатӣ дар Помири Шарқӣ (ВМКБ). Дар водии Аличур (13,5 км шарқтари собиқ с-зи «Булункӯл») — дар баландии 3960 м аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Масрафаш – 0,16 л/сон; ҳарор. 13°С; маъданнокиаш 3,9 г/л; таркибаш гидрокарбонати натрий дорад.

Оби чашма барои муолиҷаи илтиҳоби музмини меъда, дарди рӯдаи ғафс (колит), пешоброҳа, диабет, роҳҳои нафас нафъ дорад. Вобаста ба таркиби химиявӣ ба оби маъдании Боржоми наздик аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Обҳои маъданӣ
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо