open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гуаш

thumb|right|300px|
**Гуаш** (,  — ранги обӣ) — рангҳое, ки аз омезиши пигментҳо, ширеш ва ранги сафеди минералӣ ҳосил мешаванд. 

Расмҳои бо ин ранг кашидашударо низ гуаш меноманд. Гуаш ғализ буда, дар об ҳал мешавад. Хусусияти асосии гуаш  тирагӣ ва мустаҳкамӣ буда, ҳангоми хушкшавӣ махмалини беҷило мешавад. Гуаш барои кашидани расмҳо дар рӯи коғаз, картон, фанер, матоъ, устухон ва ғ. истифода мегардад. Сатҳи асарҳои бо гуаш  кашидашуда сафедтобу махмалист. Гуаш дар асрҳои миёна дар санъати тасвирии мамлакатҳои Осиё ва Аврупо паҳн гашта, бештар дар минётурнигории давраи Эҳё барои таҳияи расмҳои рӯи картонҳо, ангораҳо, минётураҳои портретӣ истифода мешуд. Гуаш аз миёнаҳои асри 19 сар карда ба як усули мустақили расмкашӣ табдил ёфт. Ҳоло гуаш  дар плакаткашӣ, ороиши китоб, ангораи ороиши саҳна ва ғ. истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рангҳо
Игор Губин

**Губин Игор Евгеневич** (; ) — заминшиноси шӯравӣ, муҳаққиқи соҳаи сейсмотектоника. Доктори илмҳои геология ва минералогия (1960), Ходими хидматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон (1966), узви вобастаи АИ ИҶШС (1976).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти кӯҳкории Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург, 1935). Солҳои 1938−1945 мудири бахши геологияи Пойгоҳи тоҷикистонии АИ ИҶШС, минбаъд Институти геологияи Филиали тоҷикистонии АИ ИҶШС буд. Асосан тектоника ва заминларзаи Осиёи Марказӣ, бахусус Тоҷикистонро таҳқиқ кардааст. Игор Губин нахустин харитаҳои ноҳияҳои ҷанубӣ, шарқӣ ва ғарбии Тоҷикистонро тартиб дода, қисми ҷанубии Осиёи Марказиро ба ноҳияҳои тектоникӣ тақсим кардааст. Дар Тоҷикистон чандин минтақаи кафидаҳои бузурги тектоникиро муқаррар намуда, харитаҳои изосейстии 30 заминларзаи харобиоварро мураттаб сохта, сабабҳои геологии онҳоро шарҳ додааст. Игор Губин мувофиқати қонуни ҳодисаҳои геологию зилзилавиро ба назар гирифта, тарзи нави тартиб додани харитаҳои зилзилавиро пешниҳод кард, ки дар онҳо минтақаҳои зилзилавӣ мавқеи махсус доранд. Игор Губин солҳои 1966-1967 аз тарафи созмони ЮНЕСКО ҳамчун профессори Институти байналмилалии сейсмологии Токио дар Ҷопон, 1968—1969 ҳамчун мушовири ЮНЕСКО дар Ҳиндустон оид ба масъалаҳои тақсимоти сейсмологии ноҳияҳо фаъолият кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Закономерности сейсмических проявлений на территории Таджикистана. М., 1960;
* Большая биографическая энциклопедия. М., 2009.

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Русия
Иншоаллоҳ

«**Иншоаллоҳ**» ( — ان — агар, شاء — хост ва الله — Худо − агар Худо хост) — ҷумлаи ноқиси шартӣ; аз истилоҳоти роиҷ дар фарҳанги исломӣ, ки барои баёни матлабҳои марбут ба замони оянда истеъмол мешавад, ба ин маъно: «Ман қасди анҷоми кори мавриди назарро дорам, ба шарте ки Худованд низ анҷом шудани онро таъйид кунад».

«Иншоаллоҳ» гуфтанро *«истисно»* номанд. «Иншоаллоҳ» дар Қуръон 6 бор (2:70, 12:99, 18:69, 28:27, 37:102 ва 48:27) омадааст. Дар сураи «Каҳф» (18:23−24) сареҳан ба мусулмонон амр шудааст:

*Ҳеч кореро, ки қасди анҷоми онро доранд, бе зикри «Иншоаллоҳ» баён накунанд. Инсон набояд дар бораи чизе бигӯяд, ки онро фардо хоҳам кард, магар ин ки истисно намояд ва «Иншоаллоҳ» бигӯяд.*

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* دیوبندی محمد شفیع عثمانی. تفسیر معارف القران. جلد ٨. تهران، ١٣٨٢ ش

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Парвиз Бобомуродов

**Парвиз Бобомуродов** (*Бобомуродов Парвиз Уктамович*; зод. 2 ноябри 1992, Панҷакент, вилояти Суғд, Тоҷикистон) — иқтисоддон, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисод (2021), дотсент.

## Зиндагинома
Хатмкардаи мактаби № 29-и шаҳри Панҷакент (соли 2010) ва факултети иқтисод ва идораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (соли 2015). Соли 2020 дар Шӯрои диссертатсионии 6D.КОА-029 назди Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон дар мавзӯи «Ташаккулёбӣ ва рушди зерсистемаҳои инноватсионии минтақавӣ (дар маводи вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон)» аз рӯйи ихтисоси 08.00.05 — Иқтисод ва идоракунии хоҷагии халқ (идоракунии инноватсияҳо) рисолаи номзадиашро дифоъ карда, дараҷаи номзади илмҳои иқтисодро ба даст овардааст.

## Фаъолияти корӣ
Баъди хатми донишгоҳ фаъолияти педагогии худро аз сентябри соли 2015 оғоз карда, солҳои 2015—2016 муаллими кафедраи технологияи иттилоотӣ ва иқтисодиёти Коллеҷи технологии шаҳри Душанбе, солҳои 2016—2018 ассистенти кафедраи система ва технологияи иттилоотӣ дар иқтисодиёти Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон, солҳои 2018—2021 ассистенти кафедраи система ва технологияи иттилоотӣ дар иқтисодиёти Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон, солҳои 2021-2022 муаллими калони кафедраи система ва технологияи иттилоотӣ дар иқтисодиёти Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон, аз сентябри соли 2022 дотсенти кафедраи менеҷменти байналмилалии Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи беш аз 30 таълифоти илмиву омавӣ аз ҷумла 1 монография, 2 китоби дарсӣ барои мактабҳои олӣ, 1 васоити таълимӣ мебошад.

## Осор
* Технологияи информатсионӣ / Ф.С. Раҳимов, П.У. Бобомуродов // Воситаи таълимӣ. “Ирфон”. –Душанбе, - 2019с. -212с. **ISBN 9788-99975-1-014-3** 
* Формирование и развитие региональных инновационных подсистем / А.К. Курбонов, П.У. Бобомуродов // Монография. Типографтя МОНРТ. –Душанбе, 2021с. -136с. **ISBN 978-99985-68-76-1**
* Система ва технологияи иттилоотӣ дар иқтисодиёт / Ф.С. Раҳимов, Ф.Ҳ. Соҳибов, М.Н. Ашуров, П.У. Бобомуродов // Китоби дарсӣ. ҶДММ “Бебок”. – Душанбе, -2023 с. - 240с. **ISBN 978-99985-55-87-7**
* Маркетинги шабакавӣ / П.У. Бобомуродов // Воситаи таълимӣ. ЉДММ “Сармад-Компания”. – Душанбе, – 2024 с. – 171с. **ISBN 978-99985-841-9-8**
* Менеҷменти молиявӣ / Г.Т. Қодирова, Ф.А. Қаюмова, С.И. Олимов, П.У. Бобомуродов // Китоби дарсӣ. ЉДММ “Сармад-Компания”. – Душанбе, – 2024 с. – 232с. **ISBN 978-99985-841-8-1**

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Каъб ибни Зуҳайр

**Каъб ибни Зуҳайр** (; ), **Ибни Абисуламӣ** —  ва қасидасарои маъруфи араб.

## Зиндагинома
Чанд соли умри ӯ дар аҳди ҷоҳилият сипарӣ шуд. Вақте фаъолияти Паёмбар (с) авҷ гирифт, Каъб бародараш Буҳайрро назди ӯ (с) фиристод, то вазъро баррасӣ кунад. Чун Буҳайр назди Паёмбар (с) расид, ислом овард ва дигар назди Каъб бознагашт. Ин воқеа ба Каъб, ки таълимоти дини навро намепазируфт, сахт таъсир кард ва ӯ қасидае дар маломату сарзаниши Паёмбар (с) ва ҳаҷви ислом сароид. Ҳамин тавр, бо истифода аз маҳорати эҷодии худ дар ашъору сурудаҳояш ба Паёмбар (с) таън мезад ва зидди ислом ситеза мекард. Вақте ки ашъори ӯ ба гӯши Паёмбар (с) расид, барошуфт ва ҳукми қатлашро эълом фармуд. Паёмбар (с) пас аз фатҳи Макка ба ин шаҳр ворид шуд. Буҳайр, ки ҳамроҳи лашкари Паёмбар (с) буд, барои ҷони бародараш тарсида, тавассути номае аз омадани Паёмбар (с) ба Каъб хабар дод. Дар нома тазаккур дод, ки агар ба назди Расулуллоҳ (с) ояд ва аз кардаи худ изҳори надомат кунад, Паёмбар (с) ӯро афв хоҳад кард. Каъб ба ин суханони Буҳайр бовар карда, ба Мадина омад. Чун вориди масҷид шуд, Паёмбар (с) омодаи хондани намози субҳ буд. Каъб бо Расулуллоҳ (с) нахустин бор намоз гузорид. Сипас, дар канори ӯ (с) нишаста, худро муаррифӣ ва аз амалҳои гузашта изҳори надомат кард. Паёмбар (с) низ ӯро бахшид. Каъб барои ҷуброни амалҳои собиқаш дар мадҳу санои Расулуллоҳ (с) дар масҷиди Мадина, дар маҳзари вай (с) ва саҳобагон қасидае қироат кард. Аз шунидани қасида Паёмбар (с) мутаассир шуда, ба унвони туҳфа ба Каъб хилъат (бурд)-и худро пӯшонид. Аз ин рӯ, ин қасида бо номи «Бурда» машҳур гаштааст. Ин қасида аз беҳтарин сурудаҳои Каъб мебошад. Каъб дар яке аз байтҳои он Паёмбар (с)-ро ба машъали фурӯзоне монанд карда, ки дар партави он ҷаҳониён ба роҳи рост ҳидоят мешаванд. Ӯ ҳамчунин Паёмбар (с)-ро ба шамшери бараҳна (аз ғилоф беруншуда)-и илоҳӣ ташбеҳ медиҳад, ки ҳама ҷо бо пирӯзии комил тавъам аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* ابن‌ قتيبه‌ عبدالله‌. الشعر و الشعراء. ليدن‌، ١٩٠٢‌؛
* سكري‌ حسن‌. شرح‌ ديوان‌ كعب‌ ابن‌ زهير. القاهرة، ١٩٥٠؛
* ابن‌ هشام‌ عبدالملك‌. سيرة النبى‌ (ص‌). القاهرة‌، ١٩٧١؛
* فاخوري‌ حنا. تاريخ‌ ادبيات‌ زبان‌ عربى‌. تهران‌، ١٣٦١ ش.‌؛
* بستانى‌ فؤاد افرام‌. كعب‌ بن‌ زهير. بيروت‌، ١٩٨۴ ‌

## Пайвандҳо
Ибни Омир

**Абуимрон Абдуллоҳ ибни Омир ибни Язид ибни Тамим ибни Рабеъаи Яҳсубӣ** (; ) — яке аз қориёни ҳафтгона, қории Шом ва аз ҷумлаи тобеъин.

## Зиндагинома
Хонадони Ибни Омир аз масеҳиёни араб буд, ки соли 638 аз Яман ба Димишқ кӯчида, дар он ҷо исломро пазируфт. Ибни Омир қироатро аз Муғира ибни Абишиҳоби Махзумӣ — шогирди Усмони Фарро омӯхт, аз ин рӯ баъзеҳо қироати Ибни Омир-ро қироати Усмон қаламдод кардаанд. Ибни Омир аз чанд саҳоба Қуръон ва ҳадисро шунида, баъдҳо нақли ҳадис низ кардааст. Мавридҳои ихтилофии қироати Ибни Омир бо дигар қориён ба он далолат менамояд, ки ба қироати ӯ Мусҳафи Шом таъсири амиқ доштааст. Қироати Ибни Омир то ҳадди зиёде ба қироати Нофеи маданӣ наздик аст. Ӯ соли 680 қозии Шом таъйин шуд. Дар аҳди хилофати Валид ибни Абдулмалик мақомҳои риёсати масҷиди умавӣ ва қозигии Димишқ (соли 712)-ро ба уҳда дошт. Дар нимаи аввали асри 10 қироати Ибни Омир дар саросари Шом, шимоли Байнаннаҳрайн ба унвони қироати муътабар маъруф буд ва дар Миср низ нуфуз дошт. Дар нимаи дуввуми асри 10 қироати Абуамри Басрӣ дар Шом ба ҷои қироати Ибни Омир ривоҷ ва дар саросари Шом мутадовил гардид.

Ба қавли Ибни Надим, Ибни Омир ду асар бо номҳои «Ихтилофу масоҳифи-ш-Шом ва-л-Ҳиҷоз ва-л-Ироқ» ва «Китобун фӣ мақтуъи-л-Қуръон ва мавсулиҳи» дошта, оятшумории шомиён низ ба Ибни Омир мансуб аст. Ибни Омир шогирдони зиёдеро таълими қироат дода, Яҳё ибни Ҳориси Зиморӣ аз ҷумлаи маъруфтарини онҳо буд, ки омили аслии интиқоли қироати устодаш ба оядагон шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* داﺌرة المعارف بزرگ اسلامی. جلد ۴. تهران، ۱۳۷۰ ش.؛
* احمد بن موسی بن العباس التمیمي أبو بکر ابن مجاهد البغدادي. السبعه في القراءات. مصر، ۱۴۰۰ ق
Шамсуддини Мақдисӣ

**Шамсуддин Муҳаммад ибни Аҳмад ал-Мақдисӣ** ё **Муқаддасӣ** (;
946/947, Байтулмуқаддас — баъди соли 1000) — ҷуғрофиёдон, тоҷир ва сайёҳӣ қарни даҳуми мелодӣ. Ӯ барои навиштани китобаш аз соҳили Ҳинд то Андалус дар Испониё мусофират кард ва бештар навиштаҳояш бар пояи мушоҳидоти худи ӯ аст. Вай амиқан дар ҳама фаъолитҳои иқтисодӣ, динӣ ва бозаргонии мардумони ҳар ноҳия таҳқиқ мекард ва дар ибтидои китоби худ низ тавзеҳ додааст, ки китобаш танҳо ба шарҳи кӯҳҳо ва биёбонҳову рӯдҳо ва дарёҳои мамолики исломӣ напардохтааст.

## Зиндагинома
Муҳаммад ибни Аҳмад Шамсуддин ал-Мақдисӣ дар Байтулмуқаддас зода шуд. Ӯ пас аз поён мусофиратҳояш ва дар чиҳилсолагӣ китоби "Аҳсанултақосим фӣ маърифату-л-ақолим"-ро навишт, ки дар навъи худ комилтарин ва ҷомеътарин китоб мебошад. Мақдисӣ дар аввали китоби худ бо диди интиқоди аз илми ҷуғрофиё дар назди аъроб то рӯзгори худаш суҳбат кардааст ва аз сахтиҳое, ки дар роҳи навиштани ин китоб кашида, сухан гуфтааст. Мақдисӣ барои ҷамъоварии иттилоот дар ҳар ноҳияе ба матни ҷомеаи онҷо нуфуз мекард, ба ин тартиб, ки бо қозии он нишаст ва бархост мекарда ва дар ҳар шаҳре ба бозаргони мепрдохта ва бо анвоъи одамҳо дар онҷо муошират менамудааст. Дар маҷолиси достонсароёни минтақа ҳузур меёфт ва ҳатто ба истихдоми волиён ва маликон онҷо низ дармеомад. Ҳамчунин, фосилаи ҳар шаҳр бо шаҳри дигарро ба даст меовард ва дар қавму нажод ва забону мазҳаби мардум ҳар минтақа таҳқиқ менамуд. Вай дар ҳама фаъолитҳои иқтисодӣ, динӣ ва бозаргонии мардумони ҳар ноҳия таҳқиқ мекард ва дар ибтидои китоби худ низ тавзеҳ додааст, ки китобаш танҳо ба шарҳ кӯҳҳо ва биёбонҳо ва рӯдҳо ва дарёҳои мамолики исломӣ напардохтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мукаддаси // Советская историческая энциклопедия : в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1966. — Т. 9 : Мальта — Нахимов. — 1000 стб.
* 
** «فرهنگ مکتشفین و جغرافی نویسان جهان». نیک بین، نصرالله. انتشارات نبوی، چاپ وزیری، ۱۳۷۵.
Фуод Маъсум

**Муҳаммад Фуад Масъум Ҳаврамӣ** (  тав. 1 январи 1938, Кой, Арбил, Шоҳигарии Ироқ ) — сиёсатмадори ироқӣ ва курдӣ , аввалин сарвазири Курдистони Ироқ аз 4 июли 1992 то 26 апрели 1994, президенти ҳафтуми Ироқ аз 24 июли 2014 то 2 октябри соли 2018 .

### Президенти Ироқ
24 июли соли 2014 дар баробари ҳамлаи низомиёни исломгароён ва пас аз таъхирҳои зиёд  Фуад Маъсум  президенти ҷумҳурии Ироқ  интихоб шуд. Ба гуфтаи Салим ал-Ҷабурӣ, раиси Шӯрои намояндагон, 93 нафар номзадии худро ба мақоми президент пешниҳод кардаанд   . Аммо пас аз созиши аҳзоби курд  Маъсум ҳамчун номзади ягона ,  аксарияти мутлақи овозҳоро гирифт  зеро аз 228 вакил 211 нафар ба тарафдории номзадии ӯ овоз доданд . Маъсум ҳамчун сиёсатмадори ором ва мӯътадил маъруф аст, ки бо сунниҳо ва шиъаҳо муносибатҳои хуб дорад.  .
## Нигаред низ
* Президенти Ироқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ироқ
Гурӯҳ:Президентҳои Ироқ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1938
Гурӯҳ:Зодагони 1 январ
Бомбаборони атомии Хиросима ва Нагасаки

**Бомбгузории атомии [[Ҳирошима|Хиросима]] ва [[Нагасаки]]** (6 ва 9 августи соли 1945) дар таърихи инсоният ду ҳолати истисноии истифодаи ҷангии силоҳи ҳастаӣ мебошад.  Аз ҷониби Қувваҳои Мусаллаҳи ИМА дар марҳилаи охирини Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ба муқобили Ҷопон гузаронида мешавад.

Субҳи барвақти 6 августи соли 1945 ҳавопаймои бомбаандози амрикоии B-29 «Enola Gay», ки ба номи модари фармондеҳи экипаж полковник Пол Тиббет номида шуд, ба шаҳри ҷопонии Хиросима бомби атомии «Little Boy» («Кӯдакча»)-ро партофт, ки баробари 13 то 18 килотонна тротил аст. Таркандаи силоҳи 4-тонна пас аз 43 сония дар пули Айёӣ, 600 метр аз бемористони Сима, ки пизишкон дар он ҷо кӯдакони бемори сангинро табобат мекарданд, таркид. Пас аз се рӯз, 9 августи соли 1945, бомби плутонийи атомии «Fat Man» («Фарбеҳак»), ки ба 19 то 21 килотонна тротил баробар аст, аз ҷониби халабон Чарлз Суини, фармондеҳи бомбаандози B-29 «Bockscar» ба шаҳри Нагасаки партофта шуд. Дар натиҷаи таркиш якбора 80 ҳазор кас ҳалок шуд, дар охири соли 1945 шумораи умумии фавтидагон аз саратон ва бемории радиатсионӣ дар Хиросима аз 90 то 166 ҳазор нафар ва дар Нагасаки аз 60 то 80 ҳазор нафарро ташкил дод.

Зарбаи бомбаи атомӣ ба Хиросима, ки 6 август аз тарафи ҳарбиёни Амрико cap шуд, ба сарвазири Ҷопон Кантаро Судзуки ва вазири корхои хориҷии Ҷопон Того Сигэнори, ки ба он боварӣ доштанд, ки ҳукумати Ҷопон ҷангро бояд бас кунад, таъсири амиқ расонд.

14 августи соли 1945 императори Ҷопон Хирохито рескриптро дар бораи имзои таслими бечунучарои Ҷопон дастгирӣ кард. 15 августи соли 1945 Ҷопон таслим шудани худро эълон кард.  Санади таслимшавӣ, ки Ҷанги Дуюми Ҷаҳониро расман ба охир расонд, 2 сентябри соли 1945 ба имзо расид.

Нақши таркишҳои атомӣ дар таслим шудани Япония ва аз ҷихати ахлоқӣ асоснок кардани худи таркишҳо ҳануз баҳсу мунозираи гарму ҷӯшон давом дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Империяи Ҷопон
Гурӯҳ:Ҷанги дуюми ҷаҳон
Гурӯҳ:Бомбаборони атомии Хиросима
Гурӯҳ:Бомбаборони атомии Нагасаки
Ал-Итқон фӣ улуми-л-Қуръон

«**ал-Итқон фӣ улуми-л-Қуръон**» () — яке аз муҳимтарин ва ҷомеътарин таълифоти Суютӣ дар улуми қуръонӣ.

«ал-Итқон…» ба забони арабӣ навишта шуда, аз 80 фасл иборат аст. Муаллиф дар тадвини он аз 154 манбаъ баҳра гирифтааст. «ал-Итқон…» фарогири масъалаҳои шинохти оёти маккӣ ва маданӣ, гирдоварӣ ва тадвини Қуръон, ҳуруф, калимаҳо, шаъни нузули оёт, маҳалли нузул, китобат, эъҷози Қуръон, навъҳои қироат, одоби омӯзиш ва ҳифзи Қуръон, шинохти муҳкаму муташобеҳ, муқаддаму муаххар, омму хос, носиху мансух, ҳақиқату маҷози Қуръон, илми тафсир, муфассирони Қуръон ва мавзӯъҳои мухталифи дигар аст.

Шеваи таснифи Суютӣ дар «ал-Итқон…» чунин аст, ки ӯ аввал унвони мавзӯеро оварда, машҳуртарин касонеро, ки дар он китоб таълиф кардаанд, ном мебарад, фоидаи донистани он мавзӯъ ва аҳаммияту нақши онро дар шинохту тафсири маъноҳои Қуръон баён мекунад. Сипас, масъалаҳо, фурӯъ ва нукоти онҳоро бозгӯ карда, дар баёни тамоми ин матлабҳо аз Қуръону ҳадис ё ақволи донишмандони фан далел меоварад. Гоҳе бахшҳои фарогири он мавзӯъро аз китобҳо ба таври комил ё хулоса оварда, дар мавридҳои бисёре дар поёни фасл раъйи худро низ нигоштааст.

Аз беҳтарин имтиёзоти «ал-Итқон…» ин аст, ки Суютӣ дар он бисёр маъхазу матнҳо ва навиштаҳоеро оварда, ки асли онҳо ба дасти мо нарасидааст. «ал-Итқон…» аз ҳамон рӯзгори навишта шуданаш мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифта, дар тадвину нигоришҳои улуми қуръонӣ пас аз асри 10 хеле муассир будааст. «ал-Итқон…» нахустин бор соли 1854 дар Ҳинд, сипас соли 1862 дар Миср ва минбаъд борҳо дар Лубнон, ҶИЭ ва Арабистони Саудӣ ба чоп расидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* سیوطي جلال الدین. الإتقان في علوم القرآن. القاهره، ١٣١٧ ه.؛
* الاتقان فی علوم القرآن (ترجمۀ فارسی).جلدهای ٢‒١. تهران، ١٣٨٢ ش

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Истиғоса

**Истиғоса** ( ‒ илтимос кардан, фарёдхоҳӣ, ёрӣ талабидан) ‒ дар фарҳанги исломӣ фарёдхоҳӣ барои раҳоӣ аз гирифторӣ ва ё аз Худованд талаби ёрӣ намудан ба ҳангоми ранҷу бало.

Фарқи истиғоса аз дуо ин аст, ки дуо ҳар навъ хонданиро шомил мешавад, аммо истиғоса хондани ҳамроҳ бо фарёд ва ёрӣ ҷустан дар ҳоли сахтӣ ва шиддат аст. Уламои исломӣ, танҳо ба Худованд‏ истиғоса карданро ҷоиз донистаанд. Тибқи мазҳаби аҳли суннат, истиғосаи ба ғайри Худованд ширк мебошад. Аксар аз шохаҳои мазҳаби шиа, истиғоса ба имомон авлиё ва дигар бузургони динро пазируфтаанд. Намунаи ошкори истиғоса ҳангомест, ки инсон ба бемории сахте мубтало ё дар амвоҷи тӯфони дарё гирифтор шуда, дасти худро аз ҳама ҷо кӯтоҳ ме‏бинад ва ба иқтизои фитрати тавҳидӣ, ин ҳақиқатро дар меёбад, ки дар олам, қудрате ҳаст, ки метавонад вайро дар ҳар шароите, ки бошад наҷот диҳад. Дар ин ҳолат, инсон бо тазаррӯъ ва зорӣ, фақат ба Худо истиғоса мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* * قادری محمد طاهر. استغاثه و جایگاه شرعی آن. تهران،۱۳۹۰ ش
Саъдулло Ситамов

**Саъдулло Ситамов** (7 марти 1947, деҳаи Боғи Дилкушо, ноҳияи Муъминобод — 21 январи 2022, Тоҷикистон) — , номзади илмҳои физикаю математика (1985), дотсент (1988). Аълочии маорифи Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Саъдулло Ситамов 7марти соли 1947 дар деҳаи Боғи дилкушо, мавзеъи Дуоби ноҳияи Муъминобод ба дунё омадааст. Соли 1964 мактаби миёнаи №4-и ноҳияи Восеъро хатм кардааст. Хатмкардаи факултети физикаи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин. Ходими хурди илмии Инистути астрофизикаи АИ ҶТ (1969—1970), аспиранти Унверситети давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов (1978—1981), омӯзгор, муаллими калон (1970—1988), дотсент (1988—2001), мудири кафедраи физикаи умумии ДДК ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (1993—2001), мудири кафедраи фанҳои умумитехникӣ (2001—2005), декани факултети физикаю математикаи ДДБ ба номи Носири Хусрав (2001—2005). Аз соли 2008 дотсенти кафедраи фанҳои умумитехникии ҳамин донишгоҳ. Аз 10-уми августи соли 2016 то охири умр мудири кафедраи физикаи тиббӣ ва информатикаи Донишгоҳи давлатии тиббии Хатлон буд.

## Фаъолияти илмӣ
Дар мавзуи «Термодинамикаи корношоямшавӣ полимерҳо ҳангоми таъсири моеъҳо ва шиддатҳои мураккаб дар ҳароратҳои паст» соли 1985 дар Донишкадаи асбобсозии Москва рисолаи номзадӣ ҳимоя намудааст. Муалифи 9 асари илмӣ-методӣ ва 1 санади татбиқи кори илмӣ дар истеҳсоли равған (Шаҳодатномаи № 64 аз 13. 09. 1984).

## Осор
* Маҷмӯъи корҳои лабораторӣ оид ба курси махсуси физикаи диэлектрикҳо. Кӯлоб, 1989;
* Масъалаҳои тестӣ аз физика. Қӯрғонтеппа, 2008;
* Сохтори полимерҳо ва баъзе хосиятҳои физикии онҳо. Д., 2010;
* Намунаи ҳалли масъалаҳо аз физикаи мактабӣ. Д., 2010,
* Биофизика. Қӯрғонтеппа, 2011;
* Технологияи иттилоотӣ ва рушду икшофи он. Қӯрғонтеппа, 2013.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи донишгоҳи давлатии Бохтар. — Душанбе, 2021.
Grand Theft Auto V

**Grand Theft Auto V** як бозии видеоии саргузаштӣ мебошад, ки аз ҷониби Rockstar Games сохта ва бароварда шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*
Коммунист (рӯзнома)

**Коммунист** — номи рӯзномаҳои зер буд

* Ўш садоси (дар солҳои 1932—1938)
* Xalq qəzeti (1919—1991)
* Կոմունիստ (1920—1990)
* Kommunist (1934-1938)
* Голос Армении (1938)
Ўш садоси

**Ўш садоси** *(Садои Ӯш)* — рӯзномаи минтақавии ӯзбекист, ки дар вилояти Ӯш, Қирғизистон нашр мешавад. Ин яке аз қадимтарин рӯзномаҳои Қирғизистон аст.

Дар замони шӯравӣ теъдоди ин рӯзнома ба 45 ҳазор нусха расида, дар соли 2002 ба 4 ҳазор нусха коҳиш ёфт. мисолҳо.

Рӯзнома 12 апрели соли 1932 бо номи «Коммунист» таъсис ёфтааст. Аввалин муҳаррир Муродхон Собиров буд. Дар соли 1938 рузнома бо номи «Пахта учун*»* (Барои пахта) ва соли 1940 бо номи «Ленин йўли» (Роҳи *Ленин*) мебаромад. Дар соли 1957 рузнома органи чопии КМ ҲК РСС Қирғизистон гардид ва редаксияи он ба Фрунзе кӯчонида шуд. Номи «Кирғизистон ҳақиқати» (Ҳақиқати Қирғизистон)-ро гирифт. Аммо, аллакай дар соли 1960 рӯзнома дар шаҳри Ӯш дубора чоп карда шуд ва номи ба он номи «Ленин йўли» баргардонида шуд. Моҳи октябри соли 1992 рӯзнома ба «Ўш садоси» табдили ном кард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзномаҳо ба забони ӯзбекӣ
Гурӯҳ:Рӯзномаҳои Қирғизистон
Ранда

мини|Рандаи чубӣ
**Ранда** (форсӣ: رنده) — асбоби дуредгарӣ барои тарошидан ва суфтаву ҳамвор кардани чӯб.

## Қисмҳои асосии ранда
справа|мини|250px|Элементҳои ранда
справа|мини|250px|Элементҳои рандаҳои чубӣ

## Эзоҳ

## Адабиётҳо
* 
* 
* 
* ГОСТ 15987-91 (ИСО 2730-73) Рубанки деревянные. Технические условия.
* [ГОСТ 26665-97 (ИСО 2726-73) Рубанки металлические. Технические условия.

[Гурӯҳ:Асбобҳои дуредгарӣ]
Гурӯҳ:Рандаҳо
Xalq qəzeti

**«Халг газети»** ( — *«Рӯзномаи халқӣ»*) — рӯзномаи ҷамъиятӣ-сиёсӣ бп забони озарбойҷонӣ, ки дар Озарбойҷон нашр мешавад ва воқеаҳои ҷамъиятиву сиёсии Озарбойҷон ва берун аз онро муҳокима мекунад. 

Рӯзнома аз 29 августи соли 1919 бо номи «Коммунист» нашр мешавад. То дар Боку барпо гардидани ҳокимияти Советӣ (соли 1920) пинҳонӣ нашр мешуд. Номи муосири худро дар шумораи 27 августи соли 1991 гирифтааст. Дар замони шӯравӣ ин органи матбуотии Ҳизби Коммунистии ҶШС Озарбойҷон буд. Ҷаъфар Ҷабборӣ, Маммад Саид Ордубодӣ, Наримон Наримонов мақолаҳои худро дар рӯзнома чоп кардаанд.

Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнати ҶШС Озарбойҷон (1923) ва «Нишони Фахрӣ» (1969) сарфароз шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзномаҳо ба забони озарбойҷонӣ
Гурӯҳ:Рӯзномаҳои Озарбойҷон
Итминон

**Итминон** ( ‒ эътимод, оромиш, осудагӣ) — оромиш пас аз нигаронӣ; оромиши инсон ба чизе, ки бовар дорад ва ба он дилгарму хотирҷамъ шуда, гумону дудилиро ба худ роҳ надиҳад.

Дар тасаввуф оромишу таскинеро гӯянд, ки нафс ба андоза аз ёфти худ ҳосил кунад. Итминон оромиши доимии дили солик буда, боиси тақвияти аҳволи ӯ дар сулук мешавад. Итминонро ба се навъ ҷудо кардаанд: Аввал, итминони омма ‒ оромише, ки аз адои фарзҳо ва зикри Худои таъоло, рафъи бало, иҷобати дуоҳо, кушоиши рӯзӣ ва ғ. ба вуҷуд меояд. Дуввум, итминони хоссони тариқат, ки аз розӣ шудан ба қазои Ҳақ ва сабру шикебоӣ дар муқобили мусибатҳо ҳосил мешавад. Сеюм, итминони хоссулҳоссон ва комилон, ки ба иллати адами ниҳоят ва ғояти муродашон наметавонад холӣ аз ҳайбату адами сукун бошад. Тақсимбандии итминон дар «Сад майдон»: 1. итминон бар нақд ‒ итминоне, ки омма ва ғофилонро бо доштани моли дунё, таъмини зиндагӣ ва ғ. ҳосил шавад, оқилонро бо таҷриба ва такрор дар мавридҳои зиндагӣ ва ғайри он ба даст ояд, мухлисону аҳли зуҳдро ба замонати музди савоби дунёву охират муяссар гардад. 2. Итминон бар умед, ки солик онро аз интизори музди тоат, ниҳояти кӯшишҳо ва риёзатҳои худ ба даст орад. 3. Итминон бар меҳр, ки аз машғулияти куллӣ бо ёду кору муҳаббати Ҳақ тавлид шавад.

Дар ахлоқ итминон ба эътидоли сифоту ҳолоти инсон ва суботи шахсияти инсон гуфта мешавад. Гоҳе ҳадаф аз итминон эътимод дар кор ва ё таваққуи умеди фаровон ба он аст. Итминон ду навъ аст: ҳиссӣ ва нафсонӣ. Итминони ҳиссӣ ба маънои оромишу истиқрори бадан ва итминони нафсонӣ оромиши нафс нисбати чизест, ки ба он иттилоъ ва огоҳӣ ёфтааст. 
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* دهخدا علی اکبر. لغتنامه. جلد ١. تهران، ١٣٧٧ ش.؛
* گهورین سید صادق. شرح اصطلاحات تصوف. جلد ٧. تهران، ١٣٨٢ ش.؛
* انصاری عبدالله. صد میدان (ترجمۀ فارسی). قم، ١٣٩١ ش

## Пайвандҳо
Бакинский рабочий

**Бакинский рабочий** (Коргари Боку) — рӯзномаи иҷтимоӣ-сиёсӣ ба забони русӣ, ки дар Озарбойҷон чоп мешавад. Рӯзнома воқеаҳои ҷамъиятию сиёсиро, ки дар Озарбойҷон ва берун аз он ба амал меоянд, инъикос менамояд.

## Таърих
Шумораи якуми рӯзнома ҳамчун органи чопии ташкилоти Бокуи РСДРП дар моҳи апрели соли 1906 (мувофиқи маъхазҳои дигар дар моҳи май) ғайриқонунӣ аз чоп баромад. И.В.Сталин дар таъсиси рӯзнома иштирок кардааст. Дар моҳи сентябри соли 1908 он ба таври қонунӣ нашр шуд, аммо аллакай дар моҳи октябр аз ҷониби полис барои "самти зараровар" баста шуд. 22 апрели соли 1917 нашри рӯзнома аз нав cap шуд ва то 10 августи соли 1918 давом кард. Рӯзнома аз 25 июли соли 1920 бори аввал бо номи «Азербайджанская беднота» (Камбағалии Озарбойҷон) ва аз 7 ноябри ҳамон сол боз бо номи «Бакинский рабочий» ба нашр даромад. Органи КМ ҲКО. Бисёр шеърҳои Сергей Есенин бори аввал дар рӯзнома чоп шуда буданд.

Дар соли 1969 тираж 130 ҳазор нусха , соли 2009 — 3 ҳазор нусха буд.

## Ҷоизаҳо

* Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат (1946).
* Сипосномаи Президенти Федератсияи Россия (21 июни 1999) — *барои фаъолияти чандинсолаи фаъол ва саҳми бузург дар рушди матбуоти Русия дар хориҷа*.

## Муҳаррирон

* 1922—1925 — Чагин, Пётр Иванович
* 1931—1933 — Морозов, Иван Титович (1889-1957)
* Дар солҳои 40-ум (охири ҷанг — 1947) — Генрих Писман
* Аз солҳои 50-ум то соли 1970 — Окулов Михаил Александрович
* 2001—2011 — Оғобек Аскаров
* 2011 — 2021 — Раҳмон Ҳоҷиев
* 2021— ҳоло — Илгар Ҳусейнов

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзномаҳо ба забони русӣ
Гурӯҳ:Рӯзномаҳои Озарбойҷон
Коммунист (рӯзнома, ҶШС Озарбойҷон)

**Կոմունիստ** (*Коммунист*) — рӯзномаи ҷамъиятию сиёсӣ ба забони арманӣ, дар РСС Озарбойҷон нашр мешуд. Органи матбуоти КМ ҲК Озарбойҷон буд.

Шумораи якуми рӯзнома 18 май соли 1920 аз чоп баромад. Дар солхои 70-ум хафтае 6 маротиба бо тиражи 40 хазор нусха нашр мешуд. нусхаҳо. Дар робита ба муноқишаи Арманистону Озарбойҷон нашри рӯзнома қатъ гардид.

Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат мукофотонида шудааст (1970).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзномаҳои Озарбойҷон
Гурӯҳ:Рӯзномаҳо ба забони арманӣ
Роҳи Ленин

**Роҳи Ленин** — номи маҳалҳои аҳолинишин 

* Роҳи Ленин (деҳа, н. Балхӣ)
* Роҳи Ленин (деҳа, н. Абдураҳмони Ҷомӣ)
Роҳи Ленин (рӯзнома)

**Роҳи Ленин** — номи рӯзномаҳои зер буд

* Ленин йўли — ба забони ӯзбекӣ (1940—1957; 1960—1992)
* Lenins Weg — ба забони олмонӣ (1932—1936)
Lenins Weg

**Lenins Weg** *(Роҳи Ленин) —* рӯзномаи иҷтимоӣ-сиёсии ҷумҳуриявӣ ба забони олмонӣ, ки дар ҶШС Озарбойҷон нашр мешуд. Органи матбуоти комитети вилоятии КМ ҲК (б) Озарбойҷон буд.

Тираж дар соли 1936 3000 нусха буд.

Нашри рӯзнома аз соли 1932 оғоз шудааст. Рӯзнома дар Ҳеленендорф ва ноҳияи Нариманов (холо дар Боку) чоп мешуд. 21 май соли 1936 мувофиқи карори КМ ҲК(б) Озарбойҷон «Дар бораи рӯзномаи ҷумҳуриявии ба забони немисии «Ленинс вег» рӯзнома ҷумҳуриявӣ шуда, тиражи он ба 3 ҳазор нусха расонда шуд. 

Нависанда ва шоири барҷастаи немис Ф.И.Бах муҳаррири рӯзнома буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзномаҳои Озарбойҷон
Гурӯҳ:Рӯзномаҳо ба забони олмонӣ
Рӯзномаҳои ҷумҳуриявии ИҶШС

**Рӯзномаҳои ҷумҳуриявии ИҶШС** — рӯзномаҳои ИҶШС мебошанд, ки органҳои матбуотии ҳизбҳои коммунистии Ҷумҳуриҳои иттифоқӣ ва органҳои ҷумҳуривии Ҳукумати шӯравӣ буданд.

## Рӯзномаҳои Ҷумҳуриҳои иттифоқӣ

## Газеты автономных республик

## эзоҳ

*
Енбек (ноҳияи Ҷетисой)

**Енбек** () — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ҷетисой ҷойгир аст. 
## Аҳолӣ
Дар соли 2009 57 нафар аҳолӣ дошт.

## Эзоҳ
Илоҳинома (Абдуллоҳи Ансорӣ)

«**Илоҳинома**» (), «**Муноҷотнома**» — рисолаи ирфонӣ ва адабии Абдуллоҳи Ансорӣ, ки баъд аз фавти ӯ шогирдонаш ҷамъоварӣ ва тадвин кардаанд.

Илоҳинома шомили муноҷотҳо, суханони ирфонӣ ва рубоиёти Хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ аст. Илоҳинома аз қадимтарин матнҳои ирфонии форсӣ буда, дар қолаби насри мусаҷҷаъи мавзун навишта шудааст. Саҷъҳои ин рисола бештар дар қолаби калимоти кӯтоҳ ва наздик ба шеъранд. Илоҳинома ҳарчанд асари ирфонӣ аст, вале аз ҷиҳати ҳикмат ва таълим қобили таваҷҷуҳ аст. Муҳимтарин мавзӯоти ирфонии ин рисола иборат аз тавҳид, таҷаллии зот ва сифот, офариниш, ишқ, иноят, тақдир, илм ва амал мебошанд. Аксари муноҷотҳо бо хитобаи «Илоҳӣ!» оғоз мешаванд, ки  Илоҳинома ном гирифтани рисола низ ба ҳамин сабаб аст. 

## Тартиби муноҷот
Баъд аз ҳар муноҷот як рубоие дар тафсили муноҷот оварда мешавад:

Илоҳӣ! Аграчи биҳишт чашму чароғ аст, бе дидори ту дарду доғ аст:

Дар дӯзах агар васли ту дар чанг ояд,

Аз ҳоли биҳиштиён маро нанг ояд.

В-ар бе ту ба саҳрои биҳиштам хонанд,

Саҳрои биҳишт дар назарам танг ояд.

Илоҳинома нахустин бор дар маҷмӯаи «Расоили ҷомеи Хоҷа Абдуллоҳи Ансорӣ» бо кӯшиш ва тасҳеҳи Султонҳусайн Тобандаи Гунободӣ соли 1319 ш. (2002 м.) ба табъ расидааст. Баъдан ҳамин чоп бо тасҳеҳ ва муқобалаи Ваҳиди Дастгардӣ дубора интишор ёфт. Нашри интиқодии рисола бо кӯшиши донишманди афғонистонӣ Муҳаммад Сарвари Мавлоӣ тааллуқ дорад. Илоҳинома ба забонҳои туркӣ ва англисӣ тарҷума ва чоп шудааст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Иффат

**Иффат** ( ‒ покдоманӣ, порсоӣ, парҳезгорӣ) — дар илми ахлоқ яке аз фазилатҳои бартари ахлоқӣ, малакаи нафсоние, ки одамиро аз анҷоми муҳаррамот боздошта, қувваи шаҳвонии инсонро мутеи ақл мекунад; парҳез аз амалҳои ношоиста, одат кунонидани нафс ба корҳои хайру салоҳ, рағбат барои касби камол, муқобалаи нафс бо ҳавову ҳавас, ба таври эътидол хӯрдану нӯшидан ва касби амвол бо меҳнати ҳалол, ки покизагии сирату тинатро тақозо мекунад. 

Иффат аз ҷумлаи воситаҳои расидани инсон ба саодати дунявию ухравӣ ба шумор меравад. Касе боиффат ё покдоман дониста мешавад, ки амалҳои ӯ мутобиқи шариат, ақл ва ҷавонмардӣ бошанд. Иффатварзӣ боиси ба вуҷуд омадани шарм, парҳез, шикебоӣ, бахшандагӣ, қаноат, нармхӯӣ, пандпазирӣ, хушрафторӣ ва виқор мешавад. Поксозии муҳит, тарбияи хонаводагӣ, илму огаҳӣ бар паёмадҳои разолати ахлоқӣ, дурӣ аз майлу хостаҳои ҷинсӣ ва олудагиҳои шаҳвонӣ, барномарезии дақиқ барои зиндагӣ аз ҷумлаи роҳҳои пешгирӣ аз беиффатӣ дониста мешаванд.

«Иффат он аст, ки тамомии ҳусни хулқ ҳосил кунад дар шикастани қуввати шаҳват ва қуввати ғазаб ҳар ду» («Кимиёи саодат», ҷ. 2, саҳ. 364). «Иффат иборат аз он аст, ки ба вақти он ки шаҳват ғолиб гардад, инони нафс боз кашида, домани ҳимматро аз олудагии ҳаром пок дорад ва ҷуз ба ваҷҳи лозим ба ин сурат иқдом нафармояд» («Ахлоқи Муҳсинӣ», саҳ. 11‒12).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Энсиклопедияи насри тоҷику форс («Ахлоқи Муҳсинӣ», «Саргузашти Ҳотам», «Тӯтинома»). Д., 2009;
* Ғаззолӣ Абуҳомид Муҳаммад. Кимиёи саодат. Ҷ. 2. Д., 2015.
* طوسی نصیرالدین. منتخب اخلاق ناصری. تهران، ١٣٢٠ ش.؛
* جزایری سید محمد علی. دروس اخلاق اسلامی. قم، ١٣٨٢ ش.؛
* داودی محمد. اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم). تهران، ١٣٩۴ ش

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ахлоқ
Губерния

**Губерния** — воҳиди марзию маъмурии калон дар баъзе мамлакатҳо.

Дар давлати Русия губернияҳо аз соли 1708 ташкил ёфта, то барпо гардидани ҳокимияти шӯравӣ амал мекарданд. Дар оғози асри 20 дар Русия 77 губернатор мавҷуд буд, ки 49-тои онҳо бевосита аз марказ идора гардида, боқимондаашон ба ҳайати генерал-губернаторӣ ё кишвар дохил мешуданд. Губернияҳо ба уездҳо ҷудо мешуданд. Соли 1917 аз 78 губерния 20-тоашон ба ҳайати давлатҳои Лаҳистон, Финляндия ва Назди Балтика гузаштанд. Солҳои 1923–1929 ба ҷои губернияҳо кишварҳо ва вилоятҳо ташкил карда шуданд. Ҳоло дар Русия губернияҳо нестанд, бо вуҷуди ин сарвари баъзе кишварҳо, вилоятҳо ва дигар субъектҳои Федератсия Русия губернаторҳо мебошанд.

Дар аввали солҳои 60 асри 19 вилоятҳои шимолӣ ва марказии Осиёи Миёна, аз ҷумла ҳудуди имрӯзаи вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистонро Русияи подшоҳӣ забт карда, ба тасарруфи худ даровард. Соли 1867 дар ин ҷо Генерал-губернатории Туркистон бо усули идоракунии «ҳарбӣ–халқӣ» ташкил карда шуд. Сарвари генерал-губернатории Туркистон генерал-губернатор ва сардори вилоятҳо губернаторҳои ҳарбӣ буданд. Низоми идоракунии генерал-губернаторӣ тибқи Низомнома дар бораи идоракунии кишвари Туркистон аз солҳои 1867 ва 1886 ба роҳ монда шуда буд. Генерал-губернатории Туркистон бо фармони Ҳукумати муваққатии Русия 31 марти 1917 барҳам дода шуд. 

## Нигаред низ

* Губернатор
* Генерал-губернатор

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Большой юридический словарь. М., 1999;
* Конституционное право. Энциклопедический словарь. М., 2001.

Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ
Александр Меншиков

Граф (1702), князи (1705) Империяи Рими Муқаддас, князи Оли
Ҷаноби Ижор (1707) **Алекса́ндр Дани́лович Ме́ншиков** () — ходими давлатӣ ва низомии рус, генералиссимус (12 май — 8 сентябри 1727), адмирал (6 май — 8 сентябри 1727), аввалин губернатори генералии Санкт-Петербур (1703—1724 ва 1725—1727), президенти Коллегияи Низомӣ (1719—1724 ва 1726—1727).

## Эзоҳ
Пётр Апраксин

**Пётр Матвеевич Апраскин** ( — ходими давлатӣ ва низомии рус, иштирокчии асосии Ҷанги Шимол, генерал-губернатори Санкт-Петербург (1724-1725) ва Қазон (1708-1713).

## Эзоҳ

## Пайвандҳои берунӣ
Гувоҳ

**Гувоҳ**, **шоҳид** — дар ҳуқуқи мурофиавӣ, шахси донандаи ин ё он маълумот дар мавриди ҳолатҳои барои парванда муҳим.

Дар урфи мардум низ шахсеро, ки ин ё он ҳодисаро дидааст, гувоҳ мегӯянд. Ҳамчун ширкаткунандаи мурофиа гувоҳ шахсест, ки вобаста ба парвандаи мушаххас аз ҷониби суд барои додани нишондод оид ба ҳолатҳои ба ӯ маълум даъват шудааст. Нишондоди гувоҳ ба унвони воситаи исбот муқаррар шуда, як навъи далел эътироф шудааст. Фарқи гувоҳ аз дигар ширкаткунандагони мурофиа дар он аст, ки гувоҳ ба оқибати парванда манфиати ҳуқуқӣ надорад. Барои гувоҳ ҳудуди муайяни синнусолӣ муқаррар нагаштааст, аз ин рӯ, шахсони синну солашон гуногун метавонанд ба ҳайси гувоҳ пурсида шаванд. Дар ин маврид ду ҳолат муҳим аст: дахлдорӣ ва ҷоизии маълумоти доштаи гувоҳ: 

* а) маълумоти додаи гувоҳ бояд оид ба ҳолатҳое бошад, ки барои ҳалли парванда аҳаммият доранд (дахлдории далел);
* б) маълумоте, ки гувоҳ баён намудааст, аммо наметавонад манбаи онро зикр кунад, далел ба ҳисоб намеравад (ҷоизии далел).

Қонунгузор номгӯи шахсонеро муқаррар кардааст, ки ба ҳайси гувоҳ наметавонанд пурсида шаванд. Номумкин будани пурсиши шахсон ба ҳайси гувоҳ бартарии мурофиавӣ эътироф гардида, ду шакли он пешбинӣ шудааст: 

* а) бартарии мутлақ — номумкин будани пурсиши шахс ба сифати гувоҳ; 
* б) бартарии нисбӣ — додани нишондод ба сифати гувоҳ вобаста ба иродаи гувоҳ.

Ба сифати гувоҳ пурсида намешаванд (бартарии мутлақ): шахсоне, ки вобаста ба ноқисии ҷисмонӣ ё рӯҳӣ наметавонанд далелҳоро саҳеҳ дарк намоянд ё дар хусуси онҳо нишондоди дуруст диҳанд; намояндагон оид ба парвандаҳои гражданӣ, ҳимоятгарон оид ба парвандаи ҷиноятӣ — дар хусуси ҳолатҳое, ки барояшон вобаста ба иҷрои уҳдадории намоянда ё ҳимоятгар маълум гардидаанд (сирри адвокатӣ); судяҳо, машваратчиёни халқӣ — оид ба масъалаҳое, ки дар хонаи алоҳида ва ё машваратӣ вобаста ба муҳокимаи ҳолати парванда ҳангоми қабули ҳалнома, таъйинот ё ҳукм ба миён омадаанд; ходимони ташкилотҳои диние, ки аз қайди давлатӣ гузаштаанд — оид ба ҳолатҳое, ки ҳангоми омурзиши шахсони омурзишгар барояшон маълум гардидааст. Шахсоне, ки ҳуқуқ доранд аз додани нишондод ба ҳайси гувоҳ даст кашанд (бартарии нисбӣ): шаҳрванд ба муқобили худ; ҳамсар ба муқобили ҳамсар, фарзанд ба муқобили падару модар ва падару модар ба муқобили фарзандон; бародарону хоҳарон бар зидди ҳамдигар, бобо ва бибӣ ба муқобили набераҳо ва набераҳо ба муқобили бобо ва бибӣ; вакилони мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ — оид ба маълумоте, ки вобаста ба иҷрои вазифаҳои вакилӣ барояшон маълум гардидааст. Дар ҳуқуқи мурофиавии ҷиноятӣ барои муқаррар намудани ҳамаи ҳолатҳои вобаста ба парвандаи ҷиноятӣ, аз ҷумла дар хусуси шахсияти гумонбаршуда, айбдоршаванда, судшаванда, ҷабрдида ва муносибатҳои байни онҳо бояд аз гувоҳ пурсида шавад. Вале агар гувоҳ манбаи ин маълумотро нишон дода натавонад, гувоҳии додаи ӯ далел шуда наметавонад.

## Нигаред низ
* Гувоҳӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 2008;
* Кодекси мурофиавии ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 2009.

Гурӯҳ:Ҳуқуқи мурофиавӣ
НБО-и Даштиҷум

￼￼Нерӯгоҳи￼￼ барқи￼￼ обии  **Даштиҷум** як нерӯгоҳи барқи обӣ дар Тоҷикистон ва Афғонистон аст .

Тарҳрезӣ дар солҳои 1960 оғоз ёфт. Азхудкуниро шуъбаи Осиёи Миёнаи «Гидропроект» ба номи В. С Я Жук, ки соли 1970 «Схемаи истифодаи комплексии дарьёи Панч ва Амударьёро дар участкам сархадди байни СССР ва Афгонистон» тартиб дода буд. Дар доираи он мебоист 13 иншооти обӣ бо иқтидори умумии 17720 МВт ва тавлиди умумии 81,9 миллиард кВт/соат нерӯи барқ бунёд мешуд. Ин схема дар СССР тасдик карда шуда буд, вале аз сабаби душвории муносибатхои СССР ва Афгонистон ва умуман сусттараккикардани нохияхои хамсояи кишвархо, маблаггузории калон лозим буд, инфраструктура ва истифодабарандагони нихой вучуд надоштанд, амалй нагардид.

Иқтидори нерӯгоҳи Даштиҷум тақрибан 4000 МВт хоҳад буд. Баландии сарбанди сангфарш 320 метр, дарозиаш 1140 метр, ҳаҷми обанбор 23,3 метри мукааб мебошад. км об. Панч катор кондукторхои турбина ва бинои станцияи электрикии обй.

Обанбори нерӯгоҳи пешбинишуда 14 маҳаллаи аҳолинишин ва 860 гектар заминҳои кишоварзии Тоҷикистон ва 13 маҳаллаи аҳолинишин ва 1110 гектар заминҳои кишоварзии Афғонистонро зери об мемонад.

Арзиши ибтидоӣ 3 миллиард долларро ташкил медиҳад.

## Пайвандҳо
http://www.afghanistan.ru/doc/9776.html
Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон
My Dress-Up Darling

— манга, ки онро Синъити Фукуда навишта ва кашидааст. Дар маҷаллаи *Young Gangan*-и нашрияи Square Enix аз моҳи январи соли 2018 нашр мешавад ва то октябри соли 2021 дар 8 танкобон (ҷилдҳо) нашр шудааст. Нахустнамоиши аниме-сериал аз тарафи студияи CloverWorks дар моҳи январи соли 2022 сурат гирифт.
## Сужа
Вакана Годзё — дар курси аввали мактаби болоӣ мехонад ва мехоҳад устоли лухтаксоз (хина) шавад. Ҳангоми семестри аввал ҳамсинфи машҳураш, духтараке бо номи Марин Китагава мебинад, ки ӯ дар синфи меҳнат либос барои лухтакҳо медӯзад. Марин, ки худ гяру аст ва мехоҳад бо косплей машғул шавад аз Вакана мехоҳад то барои ӯ либоси персонажи дӯстдоштаашро аз бозии видеоӣ бисозад. Гарчанде, ки Вакана то ҳол либосе ба ҷузъ аз лухтакҳо барои одамон на дӯхта буд, ӯ бо ин хоҳиши Марин розӣ мешавад. 
## Эзоҳ
Иван Губкин

**Губкин Иван Михайлович** () — заминшиноси шӯравӣ, асосгузори геологияи нафт, академики АИ ИҶШС (1929), ноиби президенти АИ ИҶШС (1936—1939), раиси филиали АИ ИҶШС дар Озарбойҷон (1937).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти кӯҳкории Петербург (1910). Солҳои 1917-18 илми соҳаи саноати нафтро дар ИМА омӯхт. Аз соли 1920 раиси Шӯрои саноати нафти ИҶШС. Солҳои 1920-25 раиси Комиссияи махсуси таҳқиқи Аномалияи магнитии Курск. Аз соли 1920 профессор, аз соли 1922 ректори Академияи кӯҳкории Маскав, аз соли 1930 ректори Институти нафти Маскав. Солҳои 1930-36 раиси Шӯрои таҳқиқоти қувваҳои истеҳсолии АИ ИҶШС. Осори илмии ӯ ба геологияи нафт ва кашфи конҳои нафти Қафқози Шимолӣ, Озарбойҷон ва Сибир бахшида шудаанд. Шаҳр ва ноҳия дар вилояти Белгород, шаҳр дар вилояти мухтори Ямало-Ненеск, Донишгоҳи давлатии нафту гази Русия, сахрае дар Антарктида ва чандин кӯчаву муассисаи илмии Русия ба шарафи Г. номгузорӣ шудаанд. Бо орденҳои Ленин ва Байрақи Сурхи Меҳнат сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Кумок Я. Н. Губкин. М., 1968;
* Академик И. М. Губкин/Под ред. А. И. Владимирова. М., 2000.
Tokyo Ghoul

— манга дар жанри фэнтезии торик бо муаллифии Суи Исида, ки дар давраи аз моҳи сентябри соли 2011 то моҳи сентябри 2014 дар маҷаллаи*[[Weekly Young Jump]]*-и нашрияи Shueisha, дар 14 ҷилд нашр мешуд. Давомаш бо номи **Tokyo Ghoul: re** дар маҷаллаи *[[Weekly Young Jump]]* дар давраи аз моҳи октябри соли 2014 то моҳи июли 2018 (дар 16 ҷилд) нашр шуд.

Анимекунонии 12 қисматӣ аз тарафи студияи Pierrot дар Tokyo MX дар давраи аз моҳи июл то сентябри 2104 мебаромад. Дуюм мавсими 12 қисматии *Tokyo Ghoul √A* (талаффуз мешавад *Tokyo Ghoul Root A*) дар моҳҳои январ-марти 2015 намоиш дода мешуд. Дар моҳи июли 2017 дар Ҷопон филми ҳунарии ҳасном аз рӯи сужаи манга ба навор гирифта шуд. Анимегардонӣ аз рӯи сиквели манга бо номи *Tokyo Ghoul: re* ҳамчунон дар лу мавсим намоиш дода шуд; аввалӣ аз апрел то июни 2018, дуввумӣ аз октябр то декабри 2018.

## Сужа
Кэн Канэки — донишҷӯи донишгоҳ, ки ҳангоми ҳамлаи ғул дар бемористон бистарӣ мешавад, ки дар онҷо ба ӯ ғайриқонунӣ барои наҷоти ҳаёташ аъзоҳои бадани ҳамин ғулро, ки яке аз сахттаринҳо буд, мешинонанд. Барои зинда мондан ғулҳо гӯшти одамро истеъмол мекунанд, барои ҳамин онҳо одамонро мекӯшанд ё ин ки ҷасадҳои худкушонро меёбанд. Аз сабаби кӯчонидани аъзои бадани ғул Канэки нима-ғул мешавад, ва бояд гӯшти одам истеъмол кунад. Аммо, ӯ мехоҳед одамиашро нигоҳ дорад ва ҳамин тариқ у ба дӯнё ғулҳо ҳамроҳ шуда, пайвасткунандаи дунёи одамон ва ғулҳо мегардад. 

## Эзоҳ
Ҷалол Талабонӣ

**Ҷалол Ҳусамаддини Талабонӣ** ( сорани جەلال تاڵەانی,  &#x200E; *Ҷалол Талабонӣ;* 12 ноябри 1933, Сулаймония, Шоҳигарии Ироқ - 3 октябри 2017, Берлин, Олмон ) — сиёсатмадори курд ва ироқӣ , президенти Ироқ аз 6 апрели 2005 то 24 июли 2014 .

## Президентӣ
Моҳи апрели соли 2003, пас аз суқути Бағдод, нерӯҳои Талабонӣ "пойтахти нафт"-и Ироқ Киркукро ишғол карданд ; Ба дунболи ин, Талабонӣ ва Барзонӣ аъзои Шӯрои ҳокими Ироқ мешаванд. Дар соли 2005 Талабонӣ бо пуштибонии фаъоли рақибаш Барзонӣ Президенти Ироқ шуд, ки дар навбати худ тибқи созиш раисиҷумҳури Курдистон шуд.

Дар байни курдҳо Талабонӣ бо номи "Мам Ҷалол" - "Амак Ҷалол" маъруф аст. Вай бо пурғайрат будан дар кор, малакаҳои дипломатӣ, шӯҳратпарастӣ фарқ мекунад.  Якчанд маротиба ҳамчун миёнарав дар низоъҳои байни қавмҳои Ироқ ва равияҳои мазҳабӣ баромад кардааст  . Талабонӣ муаллифи як қатор китобҳост, ки асосан ба ҳаракати миллии озодихоҳии курдҳо бахшида шудаанд.

Моҳи марти соли 2009 ӯ эълон кард, ки дигар ба унвони номзад ба курсии президенти давлат намебарояд (ваколатҳояш дар охири сол ба охир мерасад; нияти ба нафақа рафтанро дорад). Бо вуҷуди ин, 11 ноябри соли 2010 ӯ дубора президенти Ироқ интихоб шуд  .

17 ноябри соли 2010 ӯ аз имзои қарори ба қатл расонидани собиқ муовини сарвазири Ироқ Тариқ Азиз, ки ба марг маҳкум шуда буд, худдорӣ кард  .

24 июли соли 2014 мӯҳлати ӯ ҳамчун президент ба охир расид .

Талабонӣ 3 октябри соли 2017 дар синни 84-солагӣ дар Олмон, ки дар онҷо табобат мегирифт, даргузашт ва қаблан ба беҳушӣ афтода буд  . Дар робита ба марги Талабонӣ дар Ироқ мотами серӯза эълон шуд  .

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ироқ
Гурӯҳ:Президентҳои Ироқ
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2017
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1933
Гурӯҳ:Зодагони 12 ноябр
Ғозӣ Машъал Аҷил ал-Ёвар

**Ғозӣ Машъал Аҷил ал-Ёвар** (  - арбоби давлатии Ироқ. Вай аз 28 июни соли 2004 то 7 апрели соли 2005 вазифаи Президенти Ироқро бар уҳда дошт.

## Зиндагинома
Ғозӣ Машъал Аҷил ал-Ёвар Соли 1958 дар Мосул таваллуд шудааст. Маълумоти олиро дар ИМА гирифта , дар Донишгоҳи Ҷорҷтауни Вашингтон дар соҳаи муҳандисӣ таҳсил кардааст. Солҳои зиёд дар Арабистони Саудӣ як ширкати телекоммуникатсионӣро идора мекард. Пас аз оғози ҷанги Ироқ Ғозӣ ал-Ёвар аз нерӯҳои эътилофи байналмилалӣ ва сарнагунии Саддом Ҳусайн пуштибонӣ кард. Аз 28 июни соли 2004 то 7 апрели соли 2005 вазифаи Президенти Ироқро бар уҳда дошт.

Одатан дар назди мардум бо либоси анъанавии арабӣ зоҳир мешавад; аз ҷониби гурӯҳҳои гуногуни этникӣ ва мазҳабии Ироқ пуштибонии васеъ дорад.
## Нигаред низ
* Президенти Ироқ
## Пайвандҳо
* Ҷадвали ҳокимони Ироқ )
* Дар Ироқ Кӣ-кист: Ғози Явер )

Гурӯҳ:Сарварони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ироқ
Гурӯҳ:Президентҳои Ироқ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1958
Гурӯҳ:Зодагони 11 март
Сиквел

**Си́квел** ( [] аз  «давом; идома») — китоб, филм, бозии компютерӣ ё ягон осори ҳунарии дигар, ки аз рӯи сужа давоми ягон осори дигар мебошад.

Фарқияти он аз давоми оддӣ дар он аст, ки сиквел аз аввал дар мақсади эҷод набуд. Ва танҳо баъди шӯҳратёбӣ муаллиф давом (яъне сиквелро) меофарад.
## Нигаред
* Приквел
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Синамо
Исрофил

**Исрофил** ( اسرافیل), **Исрофин**, **Сирофин**, **Сирофил**, куняаш Абулмунофих — фариштаи муқарраби илоҳӣ ва маъмури дамидани Сур. 

Аз Исрофил дар Қуръон ба сароҳат ном бурда нашудааст, вале дар 10 маврид оид ба дамидани Сур ҳангоми вуқӯи қиёмат ва як маврид низ ба ҷуз аз дамидани аввал, ки фарҷоми дунёст, ба дамидани Сури дигаре ҳам ишора шуда, ки он муҷиби зинда шудану  бархостани мурдагон мебошад. Дар порае аз ҳадисҳои набавӣ ин даманда ба унвони «Соҳибу-с-Сур» ё «Соҳибу-л-Қарн» дарҷ шудааст. Тибқи бархе ривоёт, Исрофил бар Лавҳи Маҳфуз гуморида шуда, Ҷабраил ваҳйро аз ӯ мегирад. Мақоми Исрофил ҳамчун интиқолдиҳандаи дастурҳои илоҳӣ аз Лавҳи Маҳфуз ба дигар коргузорон боис шуд, ки гоҳ ӯро амини Худованд байни Худо ва халқ ва сафири аъло гуфтаанд. Исрофил аввалин фариштаест, ки фармони Худовандро иҷобат намуд ва бар Одам саҷда кард. Исрофил-ро мазҳари сифати ҳаёти Худованд мепиндоранд, ҳамон гуна ки Ҷабраил мазҳари илм, Микоил мазҳари ирода ва Азроил мазҳари қудрати Офаридгор дониста мешавад. 

Дар васфи Исрофил ривоёте низ вуҷуд доранд, ки маншаи қисми муҳимми онҳоро гуфтори Каъбулаҳбор ва афроде чун Ваҳб ибни Мунаббеҳ ташкил медиҳанд. Аксар Исрофилро фариштае дорои чор бол (гоҳ бештар) бо пайкари хеле бузург васф кардаанд, ки пойҳояш дар қаъри замини ҳафтум ҷой гирифта, Арш бар шонааш қарор дорад. Бо ин ҳама азамат Исрофил ҳамеша дар баробари бузургии Худованд худро хеле ҳақир дониста, аз ҷалоли Ӯ худро бо боле аз болҳояш мепӯшонад. Тибқи маълумоти бархе аз кутуби исломӣ, ҳангоми амри Худованд ба нафх (дамидан)-и Сур Исрофил бар сахраи Байтулмуқаддас истода, дар Сур медамад. Достони Зулқарнайн фарогири ривоятест дар бораи дидори ӯ бо «Соҳибу-с-Сур», ки Исрофил дар он ҳангом мунтазири фармони Худованд барои дамидани Сур будааст. Ба эҳтимоли бархе, Исрофил ба Серафими Аҳди Атиқ шабоҳат дорад, ба ин далел, ки баъзе лаҳзаҳои тасвири онҳо дар ривоёти исломӣ ва яҳудӣ ба ҳам монанданд.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Мифы народов мира. Т. 1. М., 1987; Ислам: Энциклопедический словарь. М., 1991;
* Али-заде А. Исламский энциклопедический словарь. М., 2007.
* دائرة المعارف بزرگ اسلامی. جلد ٨. تهران، ١٣٩٠ ش.؛
* دیوبندی محمد شفیع عثمانی. معارف القران. جلد ١١. تهران، ١٣٩٠ ش

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Фариштаҳо дар ислом
Гурӯҳ:Фариштагони муқарраб
Аҳмад Ҳасан ал-Бакр

**Аҳмад Ҳасан ал-Бакр** (1 июли 1914 - 4 октябри 1982) арбоби низомӣ, сиёсӣ ва давлатии Ироқ буд. Президенти Ироқ аз соли 1968 то 1979.

## Зиндагинома
Аҳмад Ҳасан ал-Бакр 1 июли соли 1914 дар Тикрит таваллуд шудааст.
Баъди шаш соли муаллимй, соли 1938 ба омузишгохи харбй дохил шуд. Дар соли 1941, ал-Бакр дар исёни  Рашид Ал-Гилонӣ ки бар зидди Бритониё баргузор шуда буд иштироки фаъол  дошт. Баъди пахш кардани шуриш Ахмад Хасан аз сафхои куввахои мусаллах хорич карда шуд, вале соли 1957 ба ӯ муяссар шуд ки барқарор шавад. Соли дигар дар Ирок инқилоб ба амал омад.

Дар рафти табаддулоти мусаллахонаи 8 феврали соли 1963  Ал-Бакр вазифаи сарвазири Ирокро ишғол намуд, хамчун яке аз рохбарони табаддулот — намояндаи Ҳизби Баъс.

Ҳизби Баъс, ки ба сари хокимият омад, бо ёрии горди миллй ба муқобили коммунистон ва дигар қуввахои оппозиционй таъқибро пеш гирифт. Аз моҳи феврал то ноябри соли 1963 қариб 5 ҳазор нафар кушта шуд,  бештар аз 10 хазор наврро ба зиндон андохтанд. Аммо дар баробари ҳамин зиддиятҳои байни Баъс, носирчиёни Ироқ ва ЧАН вусъат ёфтанд, ки онҳо дар бораи муносибати гуфтушуниди оид ба муттаҳид намудани Ироқ бо Миср розӣ набуданд, ки ин боиси пошхурии иттиҳоди сотсиалистӣ гардид.

Моҳи феврали соли 1964 роҳбарияти Баъси умумиарабӣ тасмим гирифт, ки роҳбарияти нави Баъси Ироқро иборат аз панҷ нафар таъсис диҳад, ки дар байни онҳо генерал Аҳмад Ҳасан ал-Бакр, ки дар ин кишвар машҳур буд ва Саддом Ҳусайн низ буданд. Аҳмад Ҳасан ал-Бакр котиби генералии роҳбарияти минтақавии Ҳизби Баъси Ироқ шуд.

17 июли соли 1968 Ҳизби Баъс дар Ирок дар натичаи табаддулоти бехун ба сари ҳокимият омад.  

Президент Абдулраҳмон Ориф (бародари президенти фавтида Абдулсалом Ориф) ба Лондон бадарға карда шуд. Баъсчиён ба сари қудрат омада, фавран аз рақибони эҳтимолӣ халос шудан гирифтанд. Баъди 14 рузи табаддулот фитнагарон Наиф, Довуд ва Носир ал-Хони, ки дар хайати ҳаракати инқилобии араб буданд, аз сари хокимият дур карда шуданд. Ҳокимият дар дасти ал-Бакр мутамарказ шуда буд.

Баъди ба сари хокимият омадан дар кишвар Шӯрои фармондиҳии инқилобиро бо сардории Ал-Бакр ташкил намуданд. Дар рӯихати Шӯро Саддом Ҳусайни 31-сола рақами 5 буд; Саддом, муовини ал-Бакр дар самти ҳизбӣ ва давлатӣ, масъули амнияти дохилии кишвар буд, ба ибораи дигар, хадамоти иктишофии ҳизб ва давлатро назорат мекард. Назорати хадамоти иктишофӣ ба Саддом Ҳусейн имкон дод, ки минбаъд қудрати воқеиро дар дасти худ мутамарказ кунад.

16 июли соли 1979 президенти Ироқ ал-Бакр ба далели беморӣ истеъфо дод (гӯё ӯро дар ҳабси хонагӣ гирифта буданд ). Ҷонишини ӯ Саддом Ҳусайн эълон шуд, ки ҳамзамон раҳбарии минтақавии ҳизби Баъсро сарварӣ мекард. Воқеан, Саддом Ҳусайн ҳамин тавр қудратҳои диктаториро ба худ такаббур кард.

## Адабиёт
* 
## Нигаред низ
* Президенти Ироқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои Ироқ
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ироқ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1982
Гурӯҳ:Даргузаштагони 4 октябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1914
Гурӯҳ:Зодагони 1 июл