Зӯроварии хонаводагӣ

мини
**Зӯроварии хонаводагӣ**, **зӯроварӣ дар оила** — зӯроварӣ ё рафтори бад аз ҷониби як шахс нисбати шахси дигар, ки дар шароити хонаводагӣ, масалан, дар издивоҷ ё ҳамзистӣ содир мешавад. Инчунин метавонад зӯроварӣ нисбати кӯдакон, волидайн ё пиронсолонро дар бар гирад. Зӯроварӣ дар хонавода метавонад зӯроварӣ аз ҷониби шарики маҳрам номида шавад, агар он аз ҷониби ҳамсар ё шарике, ки дар муносибатҳои маҳрам аст, нисбати ҳамсар ё шарики дигар содир шавад. Зӯроварӣ дар хонавода метавонад ҳам дар муносибатҳои гетеросексуалӣ ва ҳам гомосексуалӣ, инчунин нисбати ҳамсарон ё шарикони собиқ сурат гирад. Аксар вақт қайд карда мешавад, ки зӯроварӣ дар хонавода ҳадафи ба даст овардани қудрат ва назорат бар қурбониро дорад. Он метавонад дар шакли зӯроварии ҷисмонӣ, лафзӣ (вербалӣ), динӣ, репродуктивӣ, равонӣ, иқтисодӣ ва ҷинсӣ ифода ёбад, ки аз шаклҳои ноаёни маҷбуркунӣ то таҷовуз дар издивоҷ ва зӯроварии ҷисмонӣ, аз қабили буғӣ кардан, латукӯб, буридани узвҳои ҷинсии занон, кислотапошӣ, ки боиси маъюбӣ ё марг мегардад, фарқ кунад. Кушторҳои хонаводагӣ сангсор кардан, сӯзондани арӯс, қатлҳои номусӣ ва инчунин марг аз сабаби маҳрро (қалин) дар бар мегиранд.

Дар маҷмӯъ дар саросари ҷаҳон қурбониёни зӯроварӣ дар хонавода дар аксари ҳолатҳо занон мебошанд ва маҳз занон, чун қоида, шаклҳои ҷиддитари зӯровариро эҳсос мекунанд. Аммо ақидае низ ҳаст, ки хусусияти гендерии зӯроварӣ дар хонавода симметрӣ ё ба симметрия наздик аст, вале аз рӯи аҳамияти зарари расонидашуда фарқ мекунад. Занон инчунин нисбат ба мардон бештар майл доранд, ки зӯровариро нисбати шарики маҳрам бо ҳадафи худмуҳофизат истифода баранд, ҳарчанд баъзе таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки занон дар муносибатҳое, ки танҳо як шарик зӯроварӣ нишон медиҳад, бештар ба зӯроварии ҷисмонӣ нисбати шарики худ майл доранд. Дар баъзе кишварҳо зӯроварӣ дар оила аксар вақт ҳамчун амали сафедшуда баррасӣ мешавад, хусусан дар ҳолатҳои хиёнати воқеӣ ё гумонбаршуда аз ҷониби зан, ва аз ҷониби қонун иҷозат дода шудааст. Таҳқиқотҳо нишон доданд, ки байни сатҳи баробарии гендерӣ дар кишвар ва сатҳи зӯроварӣ дар оила алоқамандии мустақим вуҷуд дорад, ки дар он кишварҳои дорои сатҳи пасттари баробарии гендерӣ сатҳи баланди зӯровариро дар оила эҳсос мекунанд. Басомади зуҳури зӯроварӣ дар хонавода аз гомосексуалӣ вобаста нест: ҳам дар муносибатҳои якҷинсаи мардона ва ҳам занона он мисли муносибатҳои гуногунҷинс вомехӯрад.

Барои зӯроварӣ дар хонавода латентӣ (пинҳонкорӣ)-и хеле баланд хос аст, зеро қурбониёни он (хоҳ мард бошанд, хоҳ зан) аксар вақт ба мақомоти ҳифзи ҳуқуқ муроҷиат намекунанд. Бинобар стигмаҳои иҷтимоӣ нисбати қурбонӣ шудани мардон, мардоне, ки қурбонии зӯроварӣ дар хонавода мешаванд, бо эҳтимолияти зиёд дучор меоянд, ки кормандони соҳаи тиб далелҳои ҷиноятро нодида мегиранд.

Зӯроварӣ дар хонавода аксар вақт аз он сабаб рух медиҳад, ки озордиҳанда чунин мешуморад, ки зӯроварӣ ҳуқуқ, амали ҷоиз ва сафедшуда аст, ё ин ки дар бораи зӯроварӣ эҳтимолан ба шахсони бегона хабар дода намешавад. Ин метавонад боиси чархаи зӯроварӣ байни кӯдакон ва дигар аъзои оила гардад, ки метавонанд эҳсос кунанд, ки чунин зӯроварӣ қобили қабул ё сафедшуда аст. Бисёр одамон худро ҳамчун зӯровар ё қурбонӣ намешиносанд, зеро онҳо таҷрибаи худро ҳамчун низоъҳои оилавӣ мебинанд, ки танҳо аз назорат берун рафтаанд. Зӯроварӣ дар хонавода аксар вақт дар заминаи издивоҷҳои маҷбурӣ ё кӯдакона рух медиҳад.

Дар муносибатҳои зӯроварона метавонад чархаи зӯроварӣ сурат гирад, ки дар давоми он шиддат меафзояд ва акти зӯроварӣ содир мешавад, ки пас аз он давраи оштишавӣ ва оромӣ фаро мерасад. Қурбониёни зӯроварӣ дар хонавода метавонанд бинобар ҷудошавӣ (изолятсия), қудрат ва назорат, пайвандҳои осебшиносӣ бо озордиҳанда, қабули фарҳангӣ, норасоии захираҳои молиявӣ, тарс, шарм ё барои ҳифзи кӯдакон дар доми вазъият афтанд. Дар натиҷаи рафтори бераҳмона қурбониён метавонанд нуқсонҳои ҷисмонӣ, таҷовузи идоранашаванда, мушкилоти музмини саломатӣ, ихтилоли равонӣ, мушкилоти молиявӣ ва қобилияти заиф дар эҷоди муносибатҳои سالمро эҳсос кунанд. Инчунин ихтилоли ҷиддии равонӣ, аз қабили ихтилоли фишори равонии пас аз осеб (PTSD) имконпазиранд. Кӯдаконе, ки дар оилаи зӯровар зиндагӣ мекунанд, аксар вақт аз хурдӣ мушкилоти равонӣ доранд: дурӣ ҷустан, ҳушёрии аз ҳад зиёд ба таҳдидҳо, таҷовузи идоранашаванда, ки метавонад ба пайдоиши осеби викарӣ мусоидат кунад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Зӯроварӣ нисбати занон — ТУТ (WHO)

Гурӯҳ:Зӯроварӣ 
Гурӯҳ:Оила 
Гурӯҳ:Ҷиноятҳои зидди шахсият 
Гурӯҳ:Зӯроварии хонаводагӣ