open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баҳри Шарқи Хитой

**Баҳри Шарқи Хитой** (; , ) — баҳри нимкушод дар Уқёнуси Ором, дар байни соҳилҳои шарқии Осиё ва ҷаз. Тайван (Хитой) ва ҷаз-ҳои Нансей, Кюсю, Рюкю (Ҷопон).

Масоҳаташ 838 ҳазор км². Чуқурии миёнааш 309 м, чуқурии бештараш дар қисми шарқӣ — то 2719 м. Иқлими Баҳри Шарқи Хитой мувофиқи мавсим тағйир меёбад. Дар як сол ду-се маротиба аз Ҷ. ба Шим. тӯфон ва шамоли тундбод хеста, қитъаи баҳрро бурида мегузаранд. Мадди баҳр номураттаб ва нимшабонарӯзӣ буда, баландии он дар соҳилҳои Хитой то ба 3,7-7,5 м, дар ҷаз-ҳои Нансей ва Кюсю ба 2,5-2,7 м мерасад. Ҳарор. об февр. дар шим. ғарби баҳр аз 7-8°С дар Ҷ. Ш. то 16-20°С; авг. дар ҳамаи қисматҳои баҳр 26-29°С. Шӯриаш 30-34 дарсад. Дар наздикии резишгоҳи дарёҳо об то 10-12 дарсад ширинтар мешавад. Моҳидорӣ ривоҷ ёфтааст. Асосан шӯрмоҳӣ, мормоҳӣ, сардина, самак, камбала, зағӯтамоҳӣ, харчанги баҳрӣ, трепанг (ҳайвони баҳрии хӯрданбоб) ва обсабзҳои баҳрӣ мавриди истифода мебошанд. Аз Б. Ш. Х. роҳҳои муҳимми баҳрӣ мегузаранд. Ба баҳр дарёи Янсзи мерезад. Бандарҳои бузургаш: Шанхай, Ханчжоу (Хитой), Нагасаки (Ҷопон).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 


Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси Ором
Баҳри Ҷануби Хитой

**Баҳри Ҷануби Хитой** (, , , , ) — баҳри нимкушод дар ғарби Уқёнуси Ором, назди соҳилҳои Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, байни нимҷазираи Ҳиндухитой, ҷазираҳои Калимантан, Палаван, Лусон ва Тайван.

Масоҳаташ 3537 ҳазор м2. Умқаш 5560 м, ҳаҷми об 3928 ҳазор км3. Ба он д-ҳои бузурги Сисзян, Хонгха, Меконг, Менам мерезанд. Ҷаз. бузургтаринаш — Хайнан. Халиҷҳои бузургаш Бакбо (Тонкин) ва Сиам. Ҳарор. об февр. аз 200С дар Шим., то 270С дар Ҷ., авг. 28-290С. Шӯрии об-32-34 дарсад. Тобистон ва тирамоҳ зуд-зуд тӯфон мешавад. Мадди баҳр номураттаб, шабонарӯзӣ ва нимшабонарӯзӣ буда, баландии он то ба 4 м мерасад. Дар Б. Ҷ. Х. моҳиҳои тунес, шӯрмоҳӣ, сардина, самак, инчунин сангпушти обӣ, креветка ва харчанг зиёд аст. Бандарҳои Б. Ҷ. Х.: Бангкок (Таиланд), Хошимин, Хайфон (Вйетнам), Сянган (Гонконг), Гуанчжоу (Кантон), Шантоу (Хитой), Манила (Филиппин).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Геологическое строение дна Южно-Китайского моря и его полезные ископаемые .


Гурӯҳ:Баҳрҳои Филиппин
Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси Ором
Низомиддин Баҳриддинов

**Низомиддин Баҳриддинов** (1.5.1930, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 29.11.2000, Душанбе) — муҳаққиқ ва омӯзгор, доктори илмҳои педагогӣ (1991), профессор (1992).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти давлатии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко (1954). Котиби якуми Комитети комсомолӣ ва нозири Комитети ҳизбии собиқ ноҳияи Колхозчиён (1954-58), нозири Комитети ҳизбии шаҳри Панҷакент (1958-62), аспиранти АИ ҶШС Тоҷикистон (1962-65), дотсент (1965-93), профессор ва мудири кафедраи биология ва географияи ДДОТ (1993—2000). Оид ба парвариши рустаниҳо дар шароити иқлими баландкӯҳ таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи 73 мақолаи илмӣ.

## Осор
* Сатҳи паҳншавии рустаниҳои тропикӣ дар шароити Помир// Меҳнат ва ҳаёт. № 3, 1974;
* Парвариши маҳсулоти ғаллагӣ дар шароити кӯҳистони Осиёи Миёна, «Мактаби советӣ». № 3, 1979;
* Растаниҳои равғандиҳандаи Осиёи Миёна// Ахбороти АИ ҶШС Тоҷикистон № 1, 1985. А. Мухторов.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Журналистикаи илмӣ

**Журналистикаи илмӣ** – соҳаи журналистика, ки ба таҳияи иттилооти марбут ба мавзӯъҳои илмӣ машғул аст. Таҳия ва пахши иттилооти илмӣ тавассути воситаҳои ахбори омма муносибати махсусро талаб менамояд. Журналист бояд соҳаҳои илмро донад. Ба журналистикаи илмӣ ҳамчунин журналистикаи тиббӣ ва журналистикаи иқтисодӣ низ тааллуқ дорад. Қоидаҳои журналистикаи илмӣ аз ҷониби Ломоносов дар нигоштаи «Рассуждение об обязанностях журналистов при изложении ими сочинений, предназначенное для поддержания свободы философии» баён шудааст.
## Нигаред
* Журналистикаи таҳлилӣ    
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика
Журналистикаи диниву клерикалӣ

**Журналистикаи диниву клерикалӣ** – типи таърихии журналистика, ки ҳанӯз дар сохти ҷомеаи феодалӣ ба вуҷуд омада, дар ҷаҳони муосир фаъолона амал мекунад. Дар асри XVI буржуазияи навбунёд кӯшиш намуд, ки сохтори сиёсии ҳокимиятро аз тобеияти қонунҳои католикӣ раҳо намояд. Ин аввал дар давраи ислоҳоти англисҳо (муборизаи Генрихи VIII ба муқобили Ватикан, ҷудо намудани масоҷиди англисӣ) ва анқариб дар як вақт – дар рафти ислоҳотхоҳии Олмон, ҳаракати эътирозкунандагони Фаронса, эҳёи фалсафию эстетикии Италия ба вуҷуд омадааст. Барои асоснок гардонидани мавқеи худ идеологҳои котоликӣ доктринаи «муттаҳид намудани озодии халқ ва эътиқодро дар мубориза ба муқобили князҳо, подшоҳон ва императорони дунявӣ, ки «Қонунҳои илоҳӣ»-ро риоя намекарданд, коркард намуданд.
Дар ибтидои асри XVII Ватикан барои мустаҳкам кардани эътиқоди мавқеи котоликӣ барномаҳои зиёдеро амалӣ гардонид. Аз ҷумла маркази котоликии – «Конгрегатсияи тарғиби эътиқод» ташкил карда шуд. «Матбааи полиглот» ба интишори адабиёти тарғибкунандаи эътиқод (боварӣ) машғул гардид. 
## Нигаред
* Журналистикаи буржуазӣ    
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Навъи журналистика
Смолфут

**Смолфут**» (), «**Покӯтоҳ**» () — филми пӯёнамоӣ дар сабки комедӣ аст, ки дар 28 сентябри 2018 аз сӯи Warner Bros. мунташир шуд.

## Достони филм
Достони анимейшн бар рӯи як йетӣ (марди барфӣ)-и донишманд ба номи Мигӯ тамаркуз дорад, ки мутақоид шудааст мавҷудоти нодире, ки бо номи «Покутҳҳо (инсонҳо)» шинохта мешаванд, воқеан вуҷуд доранд. Баъд аз инки Мигӯ ба сурати иттифоқӣ бо як покутоҳ бархурд мекунад, ӯ ин мавзӯъро дар миёни ҳамнавъони худ матраҳ мекунад аммо ҳеч кадом ҳарфҳои ӯро бовар намекунанд. Тӯле намекашад, ки Мигӯ тасмим мегирад то ба танҳоӣ ба ҷустуҷӯи покутоҳҳо бипардозад. Ин мавзӯъ дар ниҳоят боис мешавад то зиндагии ором ва ба дур аз дағдағаи йетиҳо ба самти дунёи пурсарусадову шулуғ кашида шавад.

## Садопардозӣ
* Ченнинг Татум — йетӣ *Мигӯ*
* Ҷеймс Корден — Перси Паттерсон
* Леброн Ҷеймс — йети *Гванги*
* Ҷина Родригес — йети *Колку*
* Дэнни Де Вито — йети *Доргл*
* Яра Шахидӣ — духтари Бренд
* Или Генри — йетӣ *Флема*
* Ҷимми Татро — йетӣ *Торпа*
* Common — йетӣ Нигаҳбони Сангин

## Эзоҳ

## Ссылки
* 

Гурӯҳ:Филмҳои тасвирии соли 2018
Гурӯҳ:Филмҳои Warner Bros.
Гурӯҳ:Филмҳои Warner Bros. Animation
Гурӯҳ:Филмҳои Warner Animation Group
Баҳрии Самарқандӣ

**Баҳрии Самарқандӣ**  (с. тав. ва ваф. номаълум) — и тоҷик (а. 16).

Дар зодгоҳаш – Самарқанд таҳсили улумро анҷом дод ва ба камол расид. Дар шеър шогирди Мирзо Дӯстии Бӯстонихонӣ буд. Соли 1603 ба Балх кӯчид, вале бо аҳли адаби Самарқанд робитаи адабӣ доштааст. Ба ин байташ 
Мо орзуи Хусраву Доро намекунем,
Ҷуз худ ба ғайри дӯст мудоро намекунем
аз аҳли адаби Самарқанд ҷавоб гуфтанро талабгор шуда буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*. مطربئ سمرقندی، تذکرة الشعراء، تهران، ۱۳۷۷ هـ. ش
Баҳрини Дарвозӣ

**Баҳрини Дарвозӣ** (), **Нурулҳақ валади Мавлоно Абдулҳай валади Мавлоно Абдулқаҳҳор** (1860, деҳаи Сангевни Дарвоз — 1915, ҳамон ҷо) — и тоҷик.

## Зиндагинома
То 15-солагӣ дар назди падараш таҳсил кард. Баъдан падараш барои идомаи таҳсил ӯро ба назди яке аз шахсони донишманди Дарвоз Махдуми Аълам бурд. Баҳрин аз Махдуми Аълам аксар илмҳо аз қабили риёзиёт, ҳикмат, фалакиёт, ҳандаса, мантиқ, фалсафаро омӯхт ва баъдан устодаш дар назди шогирд оҷиз монд. Бо маслиҳату тавсияи Махдуми Аълам Баҳрин барои идомаи таҳсил ба Бухоро рафт. То ба Бухоро омадан Баҳрин чун шахси донишманд шуҳрат ёфта буд. Баъзе мударрисони мадрасаи Кӯкалтош, ки Баҳрин дар он ҷо ба таҳсил шурӯъ кард, ин ҷиҳати корро эътироф менамуданд. Дар муддати 10 соли таҳсил доираи донишу фазилати Баҳрин боз ҳам васеъ гардид. Пас аз хатми таҳсил ба тадрис машғул шуд. Дар атрофи ӯ чанде аз толибилмон ҷамъ омаданд ва роҷеъ ба масоили илмӣ баҳс меоростанд. Обрӯву эътибор пайдо кардани Баҳрин боиси рашку ҳасади баъзе «уламо» гардид ва сафи душманонаш афзуд. Ба ҳамин сабаб вай Бухороро тарк карда, ба зодгоҳаш баргашт. Мадрасаеро обод кард ва ба тадрис машғул шуд. Дар баробари илму дониш Баҳрин аз шеъру шоирӣ низ огоҳии комил дошт. Девони ашъораш дастрас нагардидааст, вале дар аксар тазкираҳову баёзҳои а. 19 ва ибт. а. 20, дар «Намунаҳои адабиёти тоҷик» (1940) шеърҳои дар анвои гуногуни адабӣ сурудаи Баҳрин сабт гардидаанд. Забони ашъори Баҳрин содаву равон аст. Вай аз пайравони сабки хуросонӣ буд. Мавзӯъҳои ашъораш ирфон, ишқ, баёни баъзе масоили фалсафиву ахлоқӣ ва ғ. мебошад. Абёти зерин аз ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баҳром писари Гударз

**Баҳром** () — паҳлавони эронӣ, писари Гударз дар достонҳои бостонии эронӣ ва «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ.

Баҳром аз авлоди Гударзиён, писари Гев аст. Дар чанде аз набардҳо бо душманони Эрон қаҳрамониҳо кардааст. Баҳром дӯсти Сиёвуш буд. Вақте Сиёвуш хост ба Турон биравад, ихтиёри лашкарро ба Баҳром дод. Корномаҳои Баҳром дар набард бо сарлашкари туронӣ Тажов идома ёфтанд. Дар яке аз набардҳо писари Кайковус — Рев, ки дар сар тоҷи шоҳӣ дошт, кушта шуд. Агар ин тоҷ ба дасти душман меафтод, боиси шармсорӣ ва шикасти лашкар мегардид. Баҳром ҳангоми ҷанги тезе аз байни куштагон Ревро пайдо кард, бо нӯги синон тоҷи Ревро бардошта ба лашкаргоҳ овард. Шабонгоҳ пай бурд, ки дар майдони набард тозиёнаашро, ки дар дастааш номаш навишта буд, гум кардааст. Гарчанде бобояш Гударз ва падараш Гев розӣ набуданд, ӯ ба ҷустуҷӯи тозиёна рафт. Тозиёнаро пайдо кард, вале сипоҳиёни душман аз омадани ӯ Тажовро огоҳ сохтанд. Дар набарди нобаробар Баҳром, ки пиёда меҷангид, ба дасти Тажов захмӣ шуд ва аз пой афтод. Падараш ба майдони набард омад ва Баҳром-ро бо дасти аз бозу бурида дарёфт. Тажовро овард ва дар назди Баҳром ба қатл расонид. Бар асари захм Баҳром низ вафот кард. Фирдавсӣ дар симои Баҳром шахси бохираду ҳушманд, дӯсти вафодор, ҷанговари далеру диловар, шахси ватанхоҳу дӯстдори муқаддасоти миллиро тасвир кардааст.

Ин Баҳром нахустин шахсест, ки бо ин ном дар «Шоҳнома» омадааст. Ба ғайр аз ӯ Фирдавсӣ, махсусан дар бахши таърихии «Шоҳнома», аз 12 нафари дигар, ки Баҳром ном доштанд, ёд кардааст:

* Баҳроми писари Урмузд,
* Баҳроми Баҳром (шоҳи Сосониён)
* Баҳроми Гӯр
* Баҳроми Сиёвушон (сипоҳие дар лашкари Баҳроми Чӯбина)
* Баҳром — сипоҳие дар замони Ҳурмузд писари Анушервон ва диг.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Баҳром (шоҳони сосонӣ)

**Баҳром**, () — **Варахранром** — номи чанд тан аз шоҳони Эрон аз сулолаи Сосониён.

* Баҳроми I (? — 276) — чаҳорумин подшоҳ аз сулолаи Сосониён (272—276), писари Шопури I.
* Баҳроми II (? — 292/293) — панҷумин подшоҳи Сосониён (276—293), писари Баҳроми I. 
* Баҳроми III (? — 293) — шашумин подшоҳи Сосониён, писари Ҳурмузди I.
* Баҳроми IV (? — 399) — сездаҳумин подшоҳ аз сулолаи Сосониён (388—399).
* Баҳроми V (? — 438), машҳур ба **Баҳроми Гӯр** — понздаҳумин подшоҳ аз сулолаи Сосониён (421—436), писари Яздгурди I.

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамном
Гурӯҳ:Номҳои эронӣ
Баҳром, Ҳоҷӣ

**Баҳром** () **Ҳоҷӣ** (қарни 16) — шоири тоҷик (а. 16).

Дар тазкираҳо (мас., «Ништари ишқ»-и Ҳусайнқулихони Азимободӣ) чун шахси фозилу донишманд, шоири ширинкалом ёд шудааст. Дар мадрасаҳои Бухоро таҳсил карда, сипас ба тадрис машғул шудааст. Пас аз хатми таҳсил чун шоир ном баровард ва ҳукмрони давраш ба ӯ унвони маликушшуароро дода буд. Ин байт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* حسینقلی خان عظیم آبادی. نشتر عشق. دوشنبه ، ۱۹۸۱
Баҳроммирзо

**Баҳроммирзои Сафавӣ** (; 1517—1549) — хушнавис,  ва наққоши форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Номи аслиаш Абулфатҳ Баҳроммирзо. Фарзанди шоҳ Исмоили аввали сафавӣ ва бародари шоҳ Таҳмосби аввал. Ӯ шоҳзодаи донишманд, ҳунарманд ва ҳунарпарвар буд. Шеър мегуфт ва дар шеър «Баҳромӣ» ва «Баҳром» тахаллус мекард. Муаммо медонист, аз мусиқӣ ва ҳунари наққошӣ баҳраманд буд. Донишмандон ва ҳунармандонро гиромӣ медошт ва тарбият мекард. Дар 33-солагӣ даргузашт. Аз осори хаттотии ӯ як маҷмӯа, ки худ ҷамъоварӣ кардааст, дар китобхонаи Хазинаи авқофи Истанбул, як қитъа ба хатти настаълиқи ҷаллии зебо ва қитъаи дигар дар китобхонаи Донишгоҳи Истанбул аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵
Баҳромбеки Табрезӣ

**Баҳромбеки Табрезӣ** фарзанди Нақдибек (; с. тав. ва ваф. номаълум) — хаттот ва хушнависи настаълиқ.

## Зиндагинома
Дар Аббосободи Исфаҳон зиндагӣ мекард. Марди оромтабиат буд ва настаълиқро хуш менавишт. Дар баҳор ба китобат ва дар замистон ба пӯстиндӯзӣ машғул буд. Агарчи зиндагиро ба сахтӣ мегузаронд, миннати касе намекашид ва худ дар байте ин маъниро сурудааст:

Дар шеър «Баёнӣ» тахаллус мекард. Ҳангоми таълифи «Тазкираи Насрободӣ» (ҳудуди с. 1678/79) дар қайди ҳаёт буд. Аз осори хаттотии ӯ чизе пайдо нашуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* مهدی بيانی، احوال و اثار خوشنويسان، تهران، ۱۳۴۵
Баҳроми Бухороӣ

**Охундҳоҷӣ Баҳроми Бухороӣ** (, ? – 1690, Бухоро) — и тоҷик.

## Эҷодиёт
Ба забони арабӣ ҳам эҷод мекард. Бино ба маълумоти тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ Б. шахсияти маъруфу шинохта, фозилу донишманд, дорои табъи сухансанҷ, балоғатосор, фасеҳбаён, соҳибкамол, маҳфилорою суҳбаторо будааст. Мансабҳои давлатӣ – мутаваллигии мадрасаи Қулбобои Кӯкалтош ва судурии дорулилми Бухороро ба уҳда дошт. Дар назму насри форсиву арабӣ асарҳои бисёре таълиф карда буд. Девони шомили қасоиду ғазалиёт дошт. Инчунин шарҳи «Шабистони хаёл» аз осори ӯст. Ба баъзе ғазалҳои Соибу Сайидо ҷавоб гуфтааст. Абёти зерин намунае аз осори Баҳроми Бухороӣ мебошанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* تذکرۀ مذاکرالاصحاب یا تذکرة الشعراء ملیحای سمرقندی. دوشنبه، ۱۳۸۰
Веном (филм)

**«Ве́ном»** () — филми абарқаҳрамонии амрикоии соли 2018 ба коргардонии Рубен Флейшер ва нависандагиии Скотт Розенберг, Ҷефф Пинкнер ва Келли Марсел, бар асоси шахсияти ба ҳамин ном аз маҷмӯаи китобҳои комики Marvel Comics дар бораи Эдди Брок.

## Хулосаи достон
Эдди Брок ё ҳамон Веном, ки дар ибтидо ба унвони душмани марди анкабутӣ муаррифӣ шуд, бо гузашти замон табдил ба як зиддқаҳрмон мешавад, ки абарқаҳрмонҳоро ҳамроҳӣ мекунад ва ё алайҳи онҳо аст...

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вебгоҳи расмиии филм
Баҳроми Гӯр ва канизаки ӯ Дилором

«**Баҳроми Гӯр ва канизаки ӯ Дилором**» () — яке аз достонҳои адабиёти омиёнаи форс-тоҷик.

Ҳикоятест дар бораи Баҳроми Гӯр ва канизакаш Дилором. Баҳрому Дилором дар шикоргоҳ пири хоркашро дучор меоянд. Баҳром донист, ки он хоркаш ҳамномаш мебошад, дар ҳайрат афтод. Дилором гуфт, ки ин пир зани кадбону надорад, бинобар он дарвеш аст. Баҳром аз ин гуфтори ӯ ба қаҳр омада, Дилоромро ба пир бахшиду гуфт, ки ту кадбонуӣ, ӯро шоҳ бикун. Дилором бо пир рафта, дар муддати кӯтоҳ хонаи ӯро обод кард, шаҳр сохт, сипоҳ фароҳам овард. Овозаи шоҳи нав ба Баҳром расид. Ӯ пирро пеши худ даъват кард ва ӯро падар хонд. Он гоҳ Дилором худро ба Баҳром ошкор сохт ва гуфт, ки ин пир ҳамон хоркаш аст. Достони «Баҳроми Гӯр ва канизаки ӯ Дилором» аҳаммияти тарбиявӣ дорад. Дар он мақоми зан дар ҷомеа, қудрату тавоноии ӯ дар оилаву рӯзгор тарғиб шудааст. «Баҳроми Гӯр ва канизаки ӯ Дилором» дар «Ҷомеъ-ул-ҳикоёт» (ҷ. 3, Д., 1985) ба табъ расидааст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Достонҳо
Баҳром ибни Мардоншоҳ

**Баҳром ибни Мардоншоҳ** () — нависанда ва мутарҷими форс-тоҷик (нимаи дуюми садаи 8).

## Эҷодиёт
Яке аз ашхосе мебошад, ки «Худойномак»-ро аз паҳлавӣ ба арабӣ тарҷума кардааст. Дар осори таърихии арабию форсӣ, китобҳои Ибни Надим «ал-Феҳрист», Ҳамзаи Исфаҳонӣ, «Тарҷумаи Таърихи Табарӣ», «Муҷмал-ут-таворих ва-л-қисас», «Осору-л-боқия»-и Берунӣ ва ғ. дар бораи Б. ва кори анҷомдодаи ӯ маълумоти гуногун дода шудааст. Ҳамзаи Исфаҳонӣ номи китоби Баҳром ибни Мардоншоҳро «Таърихи мулуки банӣ Сосон» – ислоҳи Баҳром ибни Мардоншоҳ – мӯбади шаҳри Шопур аз билоди Форс номидааст. Дар кулли осори дигари арабию форсӣ асари Б. «Таърихи подшоҳон» номида шудааст ва он таърихи подшоҳони Эронро аз Каюмарс то намояндаи охирини давлати Сосониён – Яздгурди III дар бар мегирифтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Донишномаи Сомониён. Ҷ. 1. Х., 2008.
Шаҳоб Баҳромов

**Шаҳоб Баҳромов** (*Баҳромов Шаҳоб Ваҳҳобович*; ) — варзишгар (таэквон-до), дорандаи камарбанди сиёҳ, Устоди шоистаи варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997).

Хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1999), Дорандаи медали биринҷии чемпионати ҷаҳон байни наврасон (Полша, 1996), ғолиби Ҷоми Аврупо (Санкт-Петербург, 1996), ду карат чемпиони ҷаҳон (Санкт-Петербург, 1997; Итолиё, 2001), чемпиони мутлақи Ҷоми Аврупо (Санкт-Петербург, 2000), дорандаи ду медали тилои Ҷоми Аврупо (2001), чемпиони Аврупо (Шотландия, 2000), чемпиони Осиё (Улан-батор, 2002).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Варзишгарони Тоҷикистон
Дилором Баҳромова

**Баҳромова Дилором Орифовн**а (тав. 1 апрели 1946, Конибодом) — актрисаи театр, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2002).

Аз 10–12-солагӣ ба театр ҷалб гардид. Аз соли 1966 ҳунарпешаи Театри драмаи мусиқии Конибодом ба номи Т. Фозилова. Тӯли фаъолияти чилсолааш дар саҳнаи ҳамин театр қариб 90 нақш офаридааст. Хусусан дар иҷрои нақшҳои драмавӣ маҳорати баланд дорад. Нақшҳои модар («Модар нигарон буд»-и Ф. Ансорӣ), Соима («Ҳукми модар»-и Н. Ҳикмат), Холча («Нурхон»-и К. Яшин), Афирахола («Тошболтаи ошиқ»-и Ҳ. Ғулом), Сурмахон («Сирри дилҳо»-и Раҳмонов), Салтанат («Тӯй»-и С. Ғанӣ), Фармонбибӣ («Ранҷиши Фармонбибӣ»-и С. Аҳмад) аз дастовардҳои беҳтарини ӯст. Баҳромова Дилором овози форам дошта, ҳофизи писандидаи мардуми тоҷик мебошад.
## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баҳру-л-асрор

«**Баҳру-л-асрор фӣ маноқиби-л-ахёр**» () — китоби таърихӣ ва дорои ҷанбаи энсиклопедӣ, ки ба забони форсӣ аз тарафи Маҳмуд ибни Валии Балхӣ соли 1636 таълиф шудааст.

## Муҳтаво
Китоб аз пешгуфтор, ҳафт боб ва хотима иборат буда, ҳар боб чаҳор фасл дорад. Пешгуфтор дар бораи зот, сифатҳо ва номҳои Худованд, боби якум дар зикри аввалин махлуқот, боби дуюм дар аҳволи паёмбарон, подшоҳони Аҷам ва дигар мамолики тоисломӣ, боби сеюм дар аҳволи ҳазрати Муҳаммад (с), боби чаҳорум дар аҳволи хулафои рошидин, халифаҳои Банӣ Аббос, фармонравоёни ислом, боби панҷум дар бораи ҳукумати исломӣ дар кишварҳои мухталифи олам, боби шашум дар бораи подшоҳони муғул, боби ҳафтум дар бораи аҳволи подшоҳони чағатоӣ то салтанати Шоҳҷаҳони Гургонӣ иншо шудааст. Арзиши аслии ин китоб дар баёни сафарҳои муаллиф ба сарзаминҳои ҷануби Осиё мебошад.

Дастнависҳои «Баҳр-ул-асрор фӣ маърифат-ил-ахёр» дар АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон таҳти шумораҳои 3272/35361, 1385/35641, 1775 / 35651 ва дар музейи Лондон таҳти шумораи 575 нигаҳдорӣ мешаванд. Бобҳои алоҳидаи китоб дар Санкт-Петербург (1909), Тошканд (1977), Карочӣ (1980, 1996), Кобул тарҷума ва табъу нашр гардидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баҳру-д-дурар

«Баҳр-уд-дурар» () — тафсири Муҳаммад Фароҳии Ҳиравӣ, маъруф ба Муини Мискин (ваф. 1501). Ба забони арабӣ таълиф шуда, шакли мухтасари он ба забони тоҷикӣ «Хулосаи Баҳр-уд-дурар» мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* حاجى خليفة كشف اظنون عن اسامى الكتب والفنون. ج۱. بيروت ,۲۰۰۷
* Стори Ч. А. Персидская литература. Т. 1. М., 1972.
Баҳр-уз-заххор ва-л-айлам-ут-тайёр

«**Баҳр-уз-заххор ва-л-айлам-ут-тайёр**» () — асари таърихии Мустафо ас-Саййид Ҳасан ал-Ҳусайнӣ, маъруф ба Ҷанобӣ (ваф. 1590). Он ба забони арабӣ дар ду ҷилд таълиф шуда, аз муқаддима ва 82 боб иборат мебошад. Бобҳо ба давраҳои муайяни таърихӣ бахшида шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* حاجى خليفة كشف اظنون عن اسامى الكتب والفنون, بيروت,۲۰۰۷
Баҳроми Чӯбин

**Баҳроми Чӯбин**, **Баҳроми Чӯбина**, **Баҳроми VI**  (паҳлавӣ: 75px; , кушта дар 592) — шоҳаншоҳи Эрон аз хонадони Меҳрон (590—591), яке аз шахсиятҳои «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, сарлашкар.

## Зиндагинома
Баҳроми Чӯбин писари Баҳроми Гушнасп аз хонадони Меҳрон, яке аз ҳафт хонадони мумтози Соcонӣ буд. Баҳром аз мардуми Малоир буд.

## Баҳром дар қиссаву ривоёт
Дар қиссаву ривоятҳои қадими эронӣ оид ба ин шахсият, маънии номи ӯ ва воқеаҳои аз сар гузаронидааш матлабҳои зиёде мавҷуданд. Номи Баҳроми Чӯбинро аз зӯбин — силоҳи ҷангӣ, аз шӯб — дастор, сарбанди сурх, сурхкулоҳ, шӯб — ошӯб, ошӯбгар донистаанд. Аз тасвири Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» бармеояд, ки Баҳроми Чӯбин марди қаддарози хушкандом буд ва метавон гуфт лақаби Чӯбина гирифтанаш аз ҳамин ҷо сар задааст.

Гузаштагони Баҳроми Чӯбин ҳукмронони шаҳри Рай буданд. Шаҷараи авлодии онҳо ба сулолаи Ашкониён мерасид. Прототипи қаҳрамони Фирдавсӣ шахси таърихӣ, сарлашкари шоҳи Сосониён Ҳурмузди IV (ҳукмр. 579—590) Баҳроми Чӯбин (ваф. тақр. 592) мебошад. Бо вуҷуди он ки Фирдавсӣ аз воқеаҳои таърихӣ сухан кардааст, дар нигоштаҳои ӯ оид Баҳроми Чӯбин лаҳзаҳои афсонавӣ, ривоятҳо ва ғ. кам нестанд. Ба Эрон шоҳи туркон ҳуҷум кард. Ҳурмузд бо маслиҳати Меҳронситод ном мӯбади пир Баҳроми Чӯбинро ба дарбори худ хонд ва ӯро ба муқобили шоҳи туркон — Совашоҳ фиристод. Баҳроми Чӯбин Совашоҳро мағлуб намуд, вале дар тақсими молу ашёи ба ғанимат гирифташуда хасисӣ кард. Ҳурмузд ин корашро шоистаи мардон надониста, ба ӯ ҷомаи занона фиристод. Баҳроми Чӯбин он ҷомаро пӯшида, ба назди лашкариёнаш баромад. Лашкариён аз ин кори Ҳурмузд ба хашм омаданд. Вақте зани соҳирае шоҳ шудани Баҳроми Чӯбинро пешгӯӣ кард, ӯ ба фик-ри ба даст овардани тоҷу тахт афтод. Пас аз ҷангҳо бо Хусрави Парвиз — писари Ҳурмузд, муддате дар як бахши Эрон подшоҳӣ низ кард, аммо Хусрав аз қайсари Рум ёрӣ хоста, Баҳроми Чӯбинро шикаст дод. Дар охири кор бо тадбири Хусрав Баҳроми Чӯбин ба дасти Қулун ном фиристодаи қотиле кушта шуд.

Баҳроми Чӯбин яке аз симоҳои пуртазоду фоҷиаангези офаридаи Фирдавсӣ мебошад. Баҳроми Чӯбин сарлашкари далер, ҳимоятгари ватан аз душманон аст. Фирдавсӣ аз ин ҷиҳат ӯро бо меҳру таваҷҷуҳи хоссае тасвир намудааст. Аммо тоҷу тахтхоҳии Баҳроми Чӯбин, даъвои шоҳӣ карданаш мақбули Фирдавсӣ нест. Аз забони хоҳари бо рою тадбири Баҳроми Чӯбин — Гурдия ин амали ӯ накӯҳиш шудааст. Азбаски Баҳроми Чӯбин аз дудмони шоҳон набуд, ӯ наметавонист ба тахти шоҳӣ соҳиб бишавад. Ин амалиёти номақбулашро худаш дарк мекард, вале алорағми беэътиноӣ ва беҳурматии шоҳ Ҳурмузд ӯ мехост барои шаъну эътибори худ то охир мубориза барад. Баҳроми Чӯбин чун шахси диловару ҷасур, ростқавлу поквиҷдон ва ҷӯяндаи ростӣ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ мақоми арзанда дорад. Достони Баҳроми Чӯбин дар осори таърихии арабӣ ва форсии дарӣ низ омадааст. Дар бораи ӯ асаре бо номи «Баҳромичӯбиннома» ба забони паҳлавӣ — форсии миёна вуҷуд доштааст, вале он то замони мо нарасидааст. Аз эътибори баланди Баҳроми Чӯбин боз он гувоҳ аст, ки Сомониён худро аз дудмони ӯ медонистанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 9. Д., 2009;
* حسین شهیدئ مازندرانی. فرهنگ شاهنامه. تهران، ۱۳۷۷ هـ. ش
Баҳромии Сарахсӣ

**Абулҳасан Алӣ Баҳромии Сарахсӣ** (, ? — 1106) —  ва арӯздони форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Доир ба ҳаёт ва фаъолияти илмию адабии ӯ маълумот кам аст. Ба гуфтаи Авфӣ дар тазкираи «Лубоб-ул-албоб» Баҳромии Сарахсӣ табъи баланди шоирӣ дошта, дар иншои рисолаҳои назарӣ дастболо будааст. Бо номи «Ҳуҷастанома» рисолае дар илми арӯз таълиф намуда будааст. Муаллифи «Чаҳор мақола» — Низомии Арӯзии Самарқандӣ дар хусуси ду рисолаи ӯ: «Ғоят-ул-арӯзин» ва «Канз-ул-қофия» хабар медиҳад, ки мутаассифона онҳо то замони мо боқӣ намондаанд. Мувофиқи гуфтаи муаллифи «Ал-Муъҷам» вай ҳамроҳи Бузургмеҳри Қоинӣ се доираи арӯзи форсӣ-тоҷикӣ — Мунғалита, Мунъалиқа ва Мунъакисаро мураттаб сохтанд, ки аз таркиби афоили онҳо бисту як баҳр: Боис, Қотеъ, Муштарак, Муаммам, Мусаттар, Муайян, Маснӯъ, Мустаъмал, Ахрас, Мубҳам, Муҳаммал, Маъкӯс, Кабир, Сарим, Бадил, Қалиб, Ҳамид, Сағир, Асамм, Салим, Ҳамим берун меоянд, ки ҳамаи онҳо дар шакли мусаддаси солиманд. Аз ӯ абёти парокандае низ боқӣ мондааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тоиров У. Қомуси қофия ва арӯзи шеъри Аҷам. Ҷ. 1. Д., 1994;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988;
* Низомии Арӯзии Самарқандӣ. Чаҳор мақола, Д., 1986.
Бобак Занҷонӣ

**Бобак Занҷонӣ** (, ; тав. 21 марти 1974, Теҳрон) — бозаргон ва милиарддори эронӣ. Мудиръомили Sorinet Group, соҳиби бузургтарин ширкати хӯшаии эронӣ. Ҳамчунин молики ширкати ҳавоии  ва бошгоҳи футболи Роҳоҳан.

## Эзоҳ
Обид Асомов

**Асомов Обид Агзамович** (; 22 октябри 1963, Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон — 14 декабри 2018, ҳамон ҷо) — ҳунарпеша-ҳаҷвнигори ӯзбек. Ҳунарпешаи хидматнишондодаи Ӯзбекистон.

## Зиндагинома
Обид Асомов 22 октябри соли 1963 дар шаҳри Тошканд ба дунё омадааст. Соли 1993 ӯ театри худ бо номи «Обид-А»-ро ташкил карда буд.

## Ҳаҷвнигорӣ
Обид Асомов дар берун аз Ӯзбекистон ҳам шинохта шудааст ва аз ангуштшумор ҳунармандони кишварҳои Осиёи Миёна аст, ки дар шоу-бизнеси Русия ҷойи по пайдо кардааст ва телевизионҳои Русия наворҳои ҳаҷвии ӯро ба намоиш гузоштаанд. Обид Асимов дар солҳои 2000-ум дар барномаҳои телевизионии «Кривое Зеркало»-и Русия иштирок карда буд.

## Даргузашт
Обид Асомов дар шаҳри Тошканд бар асари сактаи дил дар сини 55 солагӣ аз олам чашм пӯшид.

## Филмшиносӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ӯзбекистон
Журналистикаи авторитарӣ

**Журналистикаи  авторитарӣ** – консепсияи иртиботи оммавӣ. Дар асрҳои XVI – XVII шакл гирифта, имрӯз дар баъзе кишварҳо амалӣ мегардад. Пайдоиши он ба фалсафаи ҳокимияти мутлақи подшоҳӣ алоқаманд аст. Мувофиқи ин назария матбуот дар дасти ҳокимияти давлатӣ ва ё ашхоси аз шоҳ иҷозатгирифта мебошад. Масъулини ВАО уҳдадоранд, ки ҳукуматро дастгирӣ намуда, ба ҳокимият ва давлат хидмат кунанд. Ин гуна матбуот зери сензура қарор дорад, ки мувофиқи он танқиди шахсони ҳукуматӣ манъ аст. Дар байни мамолики собиқ шӯравӣ ин ҳолат дар ВАО-и Туркманистон мушоҳида мешавад.
## Нигаред
* Журналистикаи иқтисодӣ   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Навъи журналистика
Журналистикаи иқтисодӣ

**Журналистикаи иқтисодӣ** – нашрия ва барномаҳое, ки дар онҳо масъалаҳои доманадори иқтисодӣ инъикосу баррасӣ мешаванд. Масалан, дар Россия «Комерсант», дар Тоҷикистон «Бизнес и политика». Ҳамчунин қариб дар аксари сайтҳо бахши иқтисодӣ мавҷуд аст.
## Нигаред
* Журналистикаи авторитарӣ    
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Навъи журналистика
Журналистикаи радио

**Журналистикаи радио**  – 1) навъи фаъолияти журналистие, ки асосаш маҳорати гузоришгарӣ (репортёрӣ) ва истифодаи моҳиронаи воситаҳои техникии радиошунавонӣ аст; 2) маҷмӯи барномаҳои радиоӣ, натиҷаи фаъолияти журналистони радио. Хусусияти асосӣ ва фарқкунандаи журналистикаи радиоӣ аз навъҳои дигари эҷоди журналистӣ чунин аст: сатҳи нисбатан баланди фаврият, хислати махсуси таъсири эҳсосӣ ба аудитория, рангорангии сохтории ҳалли композитсионии маводи журналистӣ, усулҳои махсуси ҷалби аудитория, формат ва амсоли ин. 
## Нигаред
* Журналистикаи телевизион ва радио   
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ 
Гурӯҳ:Жанрҳои журналистика
Намудҳои таърихии журналистика

**Намудҳои таърихии журналистика** – давраҳои муайяне, ки бо таъсири ҳокимият ва дастуроти амалкунандаи иҷтимоиву сиёсии принсипҳои таъйинотии ВАО муайян шудааст. Вобаста ба давраҳои таърихӣ дар назарияижурналистика чунин намуди матбуот нишон дода шудааст:

* матбуоти феодаливу подшоҳӣ, 
* журналистикаи буржуазӣ, 
* журналистикаи диниву клерикалӣ, 
* журналистикаи сотсиалистӣ ва тамоюли коммунистӣ. 
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Навъи журналистика
Наттоқи телевизион

**Наттоқи телевизион** – корманди телевизион, қироаткунандаи матн дар назди камера. Наттоқи телевизион ҳам вазифаи иҷрогар ва ҳам вазифаи рӯзноманигор – муаллифро ба анҷом мерасонад. Наттоқи телевизион бояд одӣ, пурмазмун ва боваринок сухан гӯяд. Барои ӯ ба истиснои омилҳои зоҳирӣ - андоми зебо, овози форам ва талаффузи дуруст, маълумоти васеъ, донистани ҳаёт, ақл, чолокӣ, эҳсоси лутфу мутоиба, сабр, ҷиддият, бо коллектив кор карда тавонистан зарур аст. Наттоқи телевизион бояд мустақилона фикрронда якбора ба он эътино карда тавонад, то ҳам эътибори барномаро нигоҳ дораду ҳам обрӯйи худро.

## Наттоқони телевизиони Тоҷикистон
* Рафоат Абдусаломова
* Анвар Сулаймонов 
* Мусаллама Мухторова
* Бурҳон Раҳмон
* Саёҳат Неъматова
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон
Нашриёт

**Нашриёт** – муассисае, ки ба чопи навъҳои гуногуни маҳсулоти матбуотӣ (китоб, рӯзнома, маҷалла, шиору эълон ва ғайра) машғул аст.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика
Журналистикаи телевизион ва радио

**Журналистикаи телевизион ва радио** – маҷмӯи барномаҳои радио ва телевизион, ки номи хос дошта, ҳафтае камаш як маротиба ба эфир мебарояд. 
## Нигаред
* Журналистикаи радио

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Жанрҳои журналистика
Журналистикаи фаъоли иҷтимоӣ

**Журналистикаи фаъоли иҷтимоӣ** – навъи журналистикае, ки на танҳо инъикоси навгониҳо, таҳлили воқеаҳо, балки таъсир расонидан ба рафти ҳаёти иҷтимоиро ҳадафи асосии худ қарор медиҳад. Шартҳои асосии журналистикаи фаъоли иҷтимоӣ чунинанд: рӯзнома ва рӯзноманигорон на ҳамчун мушоҳиди беғараз баромад мекунанд, балки кӯшиш менамоянд, ки иштирокчии фаъоли ҳаёти ҷомеа бошанд; нашрияҳо бояд майдони музокираи масъалаҳои муҳим гарданд; мавқеи масъала, ҳодиса ва мушкилоти ба одамони одӣ зарур бештар мегардад; афкори иҷтимоӣ дар ҷараёни ташкили музокира ва баҳсҳо миёни аъзоии ҷомеа шакл мегирад; журналистика ҳамчун васила барои баланд бардоштани сатҳи сармояи иҷтимоӣ истифода мешавад.
## Нигаред
* Журналистикаи иқтисодӣ   
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Навъи журналистика
Абдуллоҳи Баҳҷат

**Абдуллоҳи Баҳҷат** (қарни XVII) — и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Ба забони туркӣ низ шеър мегуфтааст. Малеҳои Самарқандӣ Баҳҷатро зодаи Офаринканд гуфтааст. Инчунин номи вайро ба шакли Қозӣ Абдуллоҳ сабт намудааст. Аз ин бармеояд, ки ӯ муддате қозӣ-«шариатпаноҳ» (Малеҳо) будааст. Бо сабаби баъзе ҳаводиси иҷтимоии рӯзгор Баҳҷат аз мансаби қозӣ нозил шуда, дар мадрасаи Мири Араби Бухоро ба тадрис шуғл меварзид.

Малеҳо Баҳҷатро чун шахси соҳиби беҳтарин хислатҳои инсонӣ — олим, фозил, шоири фасеҳзабон, малеҳбаён, донандаи «Гулистон»-у «Бӯстон»-и Саъдӣ, «Силсилату-з-заҳаб»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ, огоҳ аз илми мусиқӣ ва ғ. тавсиф намудааст. Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баҳҷат, Бедори Ӯротеппагӣ

**Баҳҷат** () **Бедори Ӯротеппагӣ** (қарни 19) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар мадрасаи Кӯкалтоши Бухоро таҳсил кардааст. Аз шоирони ҳавзаи адабии Ӯротеппа буда, ба гуфтаи тазкиранигорон девони ашъорашро худаш мураттаб карда будааст, вале он то ҳол (2013) дастрас нагардидааст. Намунаҳои ашъораш дар баёзҳову тазкираҳо, мас., «Маҷмӯаи шоирон»-и Фазлии Намангонӣ омадаанд. Байтҳои зерин аз ӯст: 

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баҳрҳои канорӣ

**Баҳрҳои канорӣ** — баҳрҳое, ки ба қораҳо (материкҳо) ҳамшафат буда, то андозае бо ҷазира ё нимҷазираҳо ҷудо шудаанд. Одатан дар тунукоби қоравӣ ва нишебиҳои қоравӣ ҷойгир буда, баъзан ноҳияи амиқи уқёнусро низ фаро мегиранд. Ҳам материк ва ҳам уқёнус ба ҳамаи хусусиятҳои он баҳрҳо (таҳнишастҳои қаър, иқлим, низоми гидрологӣ, ҳаёти органикӣ) таъсир мерасонанд.

Баҳрҳои Баренс, Кара, Лаптевҳо, Сибири Шарқӣ, Чукот, Баҳри Шимолӣ, Беллинсгаузен ва ғ. баҳрҳои канорианд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Баҳрҳо
Мирзо Айюби Баҳҷат

**Мирзо Айюб Баҳҷат** (қарни 19) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Дар Исфара, дар оилаи шоир ва хаттот Мушриф Мирзоқаландари Исфарагӣ ба дунё омадааст. Дар Мадрасаи Хони Хуқанд таҳсил намуда, чун шахси фозилу донишманд, инчунин шоири тавоно ва хаттоти моҳир шуҳрат ёфт. Б. дар мушоираҳо, маҳфилҳои адабии хони Хуқанд Умархон (Амирӣ) иштирок мекард. Ба маҳорати шеъргӯии Баҳҷат тазкиранигор Фазлии Намангонӣ баҳо дода, ӯро намунаи ибрат барои дигарон донистааст:

Тазкиранигори дигар Қорӣ Раҳматуллоҳи Возеҳ низ Б.-ро чун шоири фасеҳбаён, доди суханварӣ дода тавсиф намудааст. Девон доштан ё надоштани Б. то ҳол (2013) таъйин нагардидааст. Муҳаққиқон аз баёзҳо ва тазкираҳо аз осори ӯ 116 ғазал, 1 мухаммас дастрас кардаанд. Б. ашъорашро дар сабку услуби шоирони гузаштаи тоҷик суруда, ишқу муҳаббатро васф кардааст, ақоиди панду ахлоқӣ иброз доштааст. Абёти зерин намунае аз шеъри Б. мебошанд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Баҳҷати Ироқӣ

**Муҳаммадшафеъ Баҳҷати Ироқӣ** (, қарни XVII) — и форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Тазкиранигори тоҷик Малеҳои Самарқандӣ ҳангоми сафараш ба Исфаҳон бо ин шахс вохӯрдааст. Ӯро чун шоири тавонои аҳд ёд мекунад. Ба қавли Малеҳо носозгориҳову тангии рӯзгор ба Баҳҷати Ироқӣ таъсир гузошта буданд. Ҳамин нобасомониҳо сабаби он шуданд, ки вай тарки ватан карда, ба Ҳиндустон (Ҳайдаробод) рӯй овард. Дар байни шуарои давр ашъораш шуҳрат доштанд. Абёти зерин аз ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* تذکرۀ مذاکرالاصحاب یا تذکرة الشعراء ملیحای سمرقندی. دوشنبه، ۱۳۸۰

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Беҳҷати Аҳрорӣ

**Беҳҷат Саййидвалихони Аҳрорӣ** (1874, Хистеварз — 10 январи 1962, ҳамон ҷо) — и тоҷик.

## Зиндагинома
Шаҷараи авлодиаш ба Хоҷа Аҳрорӣ Валӣ мерасад. Аввал «Асилӣ» тахаллус дошт. Солҳои 20 садаи XX тахаллуси «Беҳҷат»-ро пазируфт. Дар 7-солагӣ хатту савод баровард ва дар мадрасаҳои Хуҷанду Хуқанд таҳсилро идома дод. Ба шеър гуфтан дар мадраса оғоз кард. Солҳои 1921—1923 дар манзили худ мактаби хусусӣ кушод, ки дар он фарзандони аҳли деҳа ройгон таҳсил мекарданд. Бо ташаббуси Беҳҷат мактаби дигаре бунёд карда шуд, ки то соли 1929 амал мекард.

Беҳҷат дар ҳавзаи адабии Хуҷанд чун шахси бедилхону бедилшинос машҳур буд. Дар пайравӣ аз Бедил шеърҳо гуфтааст. Инчунин дар ашъораш алоқамандие бо шеърҳои Умари Хайём, Саъдии Шерозӣ ва дигарон ба назар мерасад. Бо шоирон Тошхоҷа Асирӣ, Зуфархон Ҷавҳарӣ ва Нақибхони Туғрал робитаи дӯстӣ ва эҷодӣ дошт. Аз осораш дафтари шеъре иборат аз 1500 байт боқӣ мондааст.

## Намунаи абёт
Абёти зерин намунае аз шеъри ӯянд:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Асадуллоев С. Беҳҷати Хистеварзӣ. Х., 1992;
* Ғаффоров У., Ғаффоров Н. Хистеварз. 2009.
Баҳс

**Баҳс** ( — гуфтугӯ, муколама), **мунозара** — дар таърихи фалсафа исботи хабар бо далелу бурҳон, ки дар натиҷаи мунозара ба даст меояд. Аз ин рӯ, ҳикмати машшоъро, ки бунёду бунёнаш Б. ва мунозира аст ва маърифати ботиниро намепазирад, ҳикмати баҳсӣ (бар хилофи ҳикмати кашфию завқӣ) меноманд. Фахруддини Розӣ дар «Ҷомеъ-ул-улум» силсилаи одоби мунозараро баён карда, моҳияти асосии дарёфти ҳақиқати илмиро дар тасаввур (лафзест, ки аз он маънӣ мафҳум мешавад) ва тасдиқ (собит намудани нисбати одаму вуҷуди чизе ба чизе) мебинад. Илми муосир низ ба тавассути Б. собит шудани ҳақиқатро эътироф мекунад.

## Нигаред низ
* Ҷадал

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Фалсафа
Баҳҷат-ут-таворих

«**Баҳҷат-ут-таворих**» () — асари таърихии Шукруллоҳ ибни аш-Шиҳоб Аҳмади Румӣ (ваф. 1489).

«Баҳҷат-ут-таворих» забони тоҷикӣ с. 1456 таълиф шуда, аз 13 боб иборат аст. Боби якуми он дар баёни оғози офариниш; боби дуюм дар баёни анбиё (а), боби сеюм дар баёни насаби пайғамбарон (с), боби чаҳорум дар баёни валодат ва воқеаҳои ба он вобаста, боби панҷум дар бораи фарзандону занони ӯ, боби шашум дар баёни 10 ёри ба ҷаннат башоратёфта, боби ҳафтум дар бораи саҳобагони кибор ва бобҳои минбаъда дар баёни имомон, машоих, шоҳони Аҷам, дар баёни Банӣ Умавия ва Оли Аббос ва боби охирон дар бораи Оли Усмон баҳс мекунад. Шоири форсизабон Мухлис «Баҳҷат-ут-таворих»-ро ба туркӣ тарҷума карда, ба Султон Сулаймонхон тақдим намудааст.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*.  حاجی خلیفة. کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. ج.۱. بیروت، ۲۰۰۷
Баҳҷ-ул-ҳазоқат

«**Баҳҷ-ул-ҳазоқат**» () — асари тиббии Қудрат Аҳмад ибни Ҳофиз Иноят Аҳмад.

Соли 1835 дар Ҳиндустон таълиф шудааст. Китоб аз муқаддима, ду боб ва хотима иборат буда, асосан ба масъалаҳои умумии тиб баҳс мекунад. Муқаддима ба таърифи илми тиб, мақсад ва мавзӯи он бахшида шудааст. Боби аввал дар бораи куллиёти тибби илмӣ буда, аз чаҳор фасл иборат мебошад: фасли якум роҷеъ ба умури табиия, фасли дуюм оид ба баёни навъҳои бемориҳо, фасли сеюм дар бораи сабабҳои амроз ва фасли чаҳорум оид ба аломоти бемориҳо маълумот медиҳад. Боби дуюми китоб дар бораи куллиёти тибби амалӣ аст. Он аз ду фасл иборат мебошад: фасли якум — дар қонунҳои ҳифзи сиҳҳат; фасли дуюм — дар тадбири илоҷ. Дар хотимаи китоб роҷеъ ба маърифати (шинохтани) таъсири адвияи муфрада (давоҳои ғайритаркибӣ), дараҷа ва қонуни таркибу миқдори истеъмоли он маълумот дода шудааст. Дар фасли якуми боби аввали китоб омада: «Бояд донист, ки авқоти умр филҷумла чаҳоранд: яке синни нумув, яъне болидан ва он то қариби сӣ сол аст. Дуюм, синни вуқуф ва он то сиюпанҷ ё чиҳил (ба ҳасби мизоҷ ва иқлим) сол аст. Сеюм, синни инҳитот бо бақои қувват ва он то қариби шаст сол аст. Чаҳорум, синни инқитот бо зуҳури заъф ва он то охири умр бошад». Китоб с. 1869 дар Ҳиндустон чоп шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бачадон (мазмунҳо)

**Бачадон** ()

## Бачадони ҳайвонот
Лундакирмҳо, бандпоён, нармбаданон, бештари муҳрадорони дараҷаи паст (баъзеи моҳиёни тағоякдор ва ҳамаи моҳиёни устухондори зиндазо), як қисми обхокиҳо ва аксари хазандагон, парандагон ва ҳамаи ширхӯрон бачадон доранд. Дар бачадон-и хазанда ва парандагон тухми расида муваққатан ҷойгир мешавад. Дар бачадон-и ҳайвоноти зиндазо ё аз ҳисоби моддаҳои ғизоии тухм, ё аз ҳисоби моддаҳои ғизоии организми модар, ки ба воситаи машима (ҳамроҳак) ворид мешаванд, инкишофи ҷанин ба амал меояд. Сохти бачадон-и ширхӯрон гуногун аст. бачадон-и мақъаддорон (мурғобинӯл, ехидна) ҷуфт буда, ҳар якеаш алоҳида ба клоака кушода мешавад. бачадон-и халтадорон (кенгуру ва ғайра) ҷуфт аст ва ҳар якеаш ба маҳбали махсус кушода мешавад. бачадон-и ширхӯрони машимадор ҷуфт, тоқа ва мобайнӣ мешавад. Аз ҷиҳати чӣ гуна васл шудани тухмраҳа бачадон 4 навъ мешавад: бачадон-и дучанд (дар баъзе хояндагон, фил ва ғайра), дуқисма (дар баъзе хояндагон, жовандагон, дарандагон), душоха (дар дарандагон, ҳашаротхӯрон, китшаклон, ҷуфтсумон ва тоқасумон), одӣ (дар бештари болдастҳо, маймун ва одам).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бачаҳои ноқис

**Бачаҳои ноқис**, **бачаҳои аномалӣ** — бачаҳои аз ҷиҳати инкишофи ҷисмонӣ ва рӯҳӣ нуқсондор, ки тарбия ва таълими махсус талаб мекунанд. Навъҳои нуқсонҳо кӯрӣ, карӣ, кару гунгӣ, қафомонӣ аз ҷиҳати инкишофи фикрӣ ва ғ. мебошанд. Дар Тоҷикистон бачаҳои ноқиси синни мактабӣ дар мактабҳои махсус таҳсил мекунанд (ба истиснои бачаҳои ба касалии рӯҳӣ гирифтор, ки дар касалхонаҳои махсус нигоҳ дошта мешаванд). Бачаҳои ноқиси дар ин мактабҳо маълумот ва тарбияи меҳнатӣ гирифта, ба фаъолияти мустақили фоиданок тайёр мешаванд. Сабаби ноқисии бачаҳо ирсият ва касалиҳои гуногуни сирояткунанда аз қабили махмалак (скарлатин), варами майна (энсифалит), илтиҳоби пардаҳои майна (менингит), варами ҳароммағз (полиомиелит) ва ғ. мебошанд, ки кӯдак аз сар гузарондааст. Инкишоф ва тарбияи бачаҳои ноқисро дефектология меомӯзад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*  Луғати тафсирии истилоҳоти педагогика. Д., 1988.

Гурӯҳ:Педагогика
Нашр

**Нашр** – амали чоп бо теъдоди муайян, ороиши ягона ва мундариҷаи якхела барои тамоми нусхаҳо; ҷараёни барориши китоб, рӯзнома, маҷалла ва дигар асарҳои матбуотӣ.
## Нигаред
* Нашрия 
* Адади нашр 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика
Гурӯҳ:Нашрия
Гурӯҳ:Нашрияи даврӣ
Нашри китоб

**Нашри китоб** – зиёд кардани матнҳо ва ороишот дар матбаа. Зиёдкунии матбавии маҳсулоти чоп.
## Нигаред
* Стандарти байналмилалии рақамгузории китоб 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Нашрия
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ
Нашри оммавӣ

**Нашри оммавӣ** – чопи китобу китобчаҳо ва ВАО-и чопӣ барои хонандагони зиёди касбу кори гуногун аз мактаббача то академик. Теъдоди чопи нашри оммавӣ дар замони шӯравӣ барои асарҳои бадеӣ 50 ҳазор нусха ва бароиасарҳои танқиди адабӣ, адабиётшиносӣ ва санъатшиносӣ на камтар аз 25 ҳазор нусха муайян шуда буд.
## Нигаред
* Нашри китоб 
* Нашри махсус
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Нашрия
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ
Нашрияи маъруф

**Нашрияи маъруф** – 1) нашрияе, ки миёни хонандагон хуш қабул гардида маъруф шудааст;

2) нашрияҳои таъйиноташон маорифпарварӣ, ки аз ҷиҳати вусъатбахшии донишҳои илмӣ (масалан, санъати актёрӣ, ин ё он фаъолияти амалӣ) маъруф шудаанд.
## Нигаред
* Нашри китоб 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Нашрия
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ
Нашри академикӣ

**Нашри академикӣ** – интишори асари илмӣ, ҳар гуна адабиёт, ки дар асоси талаботи матншиносӣ: муқоисаи нусхаҳо, истифодаи манобеъ, нишон додани адабиёт, тартиби феҳраст, эзоҳот ва амсоли ин чоп шудааст.
## Нигаред низ
* Адабиёти илмӣ 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Адабиёт
Гурӯҳ:Адабиёти илмӣ
Гурӯҳ:Нашрия
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ
Нашри илмӣ

**Нашри илмӣ** – нашри фарогирандаи корҳои илмӣ ва пажӯҳишҳои назариву амалӣ; нашри илмӣ дар шакли фишурда, рисола, ҳисоботи илмӣ ва ғайра.
## Нигаред
* Адабиёти илмӣ 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Адабиёт
Гурӯҳ:Адабиёти илмӣ
Гурӯҳ:Нашрия
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ
Ҳариванш Рай Баччан

**Ҳариванш Рай Баччан** (27 ноябри 1907, Аллоҳобод — 18 январи 2003) —  ва тарҷумони Ҳиндустон, падари ҳунарманди машҳури кинои Ҳиндустон Амитабҳ Баччан.

## Зиндагинома
Ба забони ҳиндӣ эҷод мекард. Дар донишгоҳҳои Аллоҳобод ва Банорас таҳсил кардааст. Унвони доктори илмҳои-ро дар Донишгоҳи Кембриҷ (Англия) гирифтааст (1954). Дар 16-солагӣ ба шеъргӯӣ оғоз кард, вале аз навиштаҳояш қаноатманд набуд. Солҳои 30 садаи 20 якчанд ҳикоя навишта (ҳикояи нахустинаш — «Чашмони дил», нашраш 1931) боз ба шеър рӯй овард. Маҷмӯаи нахустини шеърҳояш «Гарданбанди ту» (1932). Баъдан с-ҳои гуногун маҷмӯаҳои дигари ашъораш, аз қабили «Ин тарафу он тарафи селоб», «Шеърҳои дӯстдоштаи Баччан», «Ашъори беҳтарини ман» ва ғ. ба табъ расидаанд. Баччан дар Ҳиндустон чун тарҷумони рубоиёти Умари Хайём (аз англисӣ — аз рӯйи тарҷумаҳои Э. Фитсҷералд) машҳур гаштааст. Соли 1933 Баччан дар муддати як ҳафта 75 рубоии Хайёмро аз англисӣ (тарҷумаи Э. Фитсҷералд) ба ҳиндӣ тарҷума карда, бо номи «Шаробхонаи Хайём» дастраси хонандагон намуд. Ҳар як рубоии ба ҳиндӣ тарҷумакардаи Баччан аз ҳашт мисраъ иборат аст, вале ӯ таъкид намудааст, ки инҳо на 8 мисраъ, балки 4 мисраи дарозанд. Тарҷумаҳои Баччан дар Ҳиндустон машҳур гардиданд ва гаштаву баргашта нашр мешаванд. Баччан дар таъсири рубоиёти Хайём мактаби рубоинависӣ бунёд кардааст. Дар ин замина ҷараёни адабие ба миён омадааст, ки онро «Шаробизм» («Ҳалавад») мегӯянд. Инчунин ба қалами Баччан маҷмӯаҳое бо номи «Шаробхона» («Мадҳушала»), «Духтари шароб» («Мадҳубала»), «Кӯзаи шароб» («Мадҳукалаш») ва ғ. тааллуқ доранд, ки дар таъсири рубоиёти Хайём эҷод гардидаанд. Дар Ҳиндустон инчунин марсияи Баччан — «Ноябри соли 1984» (моҳи марги фоҷиавии Индира Ганди) машҳур аст. Баччан-ро дар Ҳиндустон чун бунёдгузори забони муосири ҳиндӣ мешиносанд.

## Ҷоизаҳо
Бо ҷоизаи Академияи адабиёти Ҳиндустон, инчунин ҷоизаҳои «Падма Бҳушан», «Нилуфар» сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Раҷабов Ҳ. Ин аст Ҳиндустон. Д., 2007;
* Сенкевич А. Н. Хариванш Рай Баччан. М., 1979.
Дино Баҷӯ

**Ди́но Ба́ҷӯ** (; 24 июли 1971, Кампозампйеро, Итолиё) — футболбози итолиёӣ, ниммуҳофизатгар. 

Аксари комёбиҳои хешро дар дастаҳои «Ювентус», «Парма» ва «Латсио» ба даст овардааст. Барандаи Ҷоми Итолиё (1998–99) ва Суперҷоми Итолиё (1999); се карат ғолиби Ҷоми УЕФА (1992–93; 1994–95; 1998–99), ғолиби чемпионати ҷавонони Аврупо (1992) ва ноиб-чемпиони ҷаҳон (1994).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Инсонгароӣ

**Инсонгароӣ** **инсондӯстӣ**, **башардӯстӣ**, ё **ҳумани́зм** (аз  — «инсоният»,  — «инсонӣ»,  — «инсон») — низоми мақсадгузориҳои шахс нисбат ба объектҳои иҷтимоӣ (одам, гурӯҳ, мавҷудоти зинда), ки ба меъёру арзишҳои маънавӣ марбут буда, дар фаъолият, муошират, ҳамкорию ҳамҳиссӣ намудан ва ёрӣ расондан зоҳир мегардад.

Инсондӯстӣ чун мақсадгузории иҷтимоӣ ҷанбаҳои маърифатӣ, эҳсосӣ (эмотсионалӣ) ва рафториро дар бар мегирад ва дар таҳлили доираи васеи масъалаҳои марбут ба азхуднамоии меъёрҳои ахлоқӣ, эмпатия ва ғайра ҷалб мегардад. Инсондӯстиии инкишофёфтаи шахс дар гурӯҳҳои дараҷаи тараққиёташон баланд ба назар мерасад.

Ташаккули инсондӯстӣ дар онтогенез ба инкишофи худшиносии кӯдак дар ҷудо намудани «ман»-и худ аз дигарон марбут аст. Пажӯҳишҳо муайян намудаанд, ки дар ташаккули инсондӯстии кӯдак фаъолияти якҷояи ӯ аввал бо калонсолон ва сипас бо ҳамсолон мавқеи ҳалкунанда дорад. Фаъолияти якҷоя ягонагии фазои таассуроти эҳсосиро ба вуҷуд меоварад, иваз намудани мавқеъҳо дар раванди бозӣ ва муошират бошад, дар кӯдак муносибати башардӯстонаро нисбати дигарон ташаккул медиҳад. Омӯзиши қонуниятҳои ташаккулу инкишофи инсондӯстӣ ва механизмҳои амалнамоии он вазифаи аввалиндараҷаи тарбияи маънавии шахс, ташаккули шахсияти комил мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Ҳамчунин нигаред
* Убунту (фалсафа)
* Ҳуқуқҳои инсон

## Пайвандҳо
* Международная Коалиция «За Гуманизм!» 
* Сайт Российского гуманистического общества
Башурвдара

**Башурвдара** — пирях дар Помири Ғарбӣ.

Дар нишебии ҷануби қаторкӯҳи Язгулом ҷойгир аст. Дарозиаш 13,3 км, бараш 450–900 м; масоҳ. 22,8 км2. Ҳаҷми ях 1,43 км3. Нуқтаи болои пирях дар баландии 6000 м, поёнаш – 3540 м. Баландии хатти барф 4970 м. Забонаи пирях дар масофаи 6–7 км бо морена пӯшидааст. Аз пирях дарёи Хабарвихас (шохоби Ғудара, ҳавзаи дарёи Мурғоб) ибтидо мегирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пиряхҳои Тоҷикистон
Башшори Марғазӣ

**Башшори Марғазӣ** (; қарни IX, Марв — қарни X) — шоири порсигӯи даврони Сомониён

## Зиндагинома
Аз аҳли Марви Хуросон буд ва нисбаи Марғазӣ (Марвазӣ) гирифтанаш аз ҳамин ҷост. Дар яке аз ҷунгҳои мутааллиқ ба адиб Муҳаммадафзали Сархуш номи Башшори Марғазӣ ба шакли Башгар сабт гардидааст, ки онро Муҳаммадтақӣ Баҳор дар китоби «Сабкшиносӣ» таъйид намудааст. Аз Башшори Марғазӣ қасидаи хамрия дар васфи ангур ва раз иборат аз 31 байт дастрас гардидааст. Ин қасида дар китоби Муҳаммад ибни Бадруддини Ҷоҷармӣ «Мунис-ул-аҳрор ва дақоиқ-ул-ашъор» оварда шудааст ва дар ин ҷо ҳам номи ин шоир Башгар навишта шудааст. Аз абёти қасидаи мазкур бармеояд, ки Башшори Марғазӣ дар сурудани шеър, махсусан хамрия, ки анъанааш аз адабиёти араб (Ахтал) шурӯъ гардида, баъдан Рӯдакӣ идома додааст, дасти тавоно доштааст. Ин анъанаро шоирони баъдина — Манучеҳрии Домғонӣ, дар а. 20 Муҳаммадтақӣ Баҳор ва дигарон идома доданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Д., 2007;
* .دانشنامۀ جهان اسلام. تهران، ۱۳۷۸ هـ. ش
Бебокча

**Бебокча** — сурудест дар қисмати «Наср»-и мақоми «Бузург»-и «Шашмақом». 

Бебокча ба асоси мақомҳои «Шашмақом» дар а. 19 мураттаб шудааст ва мусиқидонон онро аз рӯйи хусусияти алҳониаш ба мақоми «Бузург» дохил кардаанд. Таркиби оҳангии бебокча аз суръати тези усули «Сарахбор» ва «Авҷи турк» ташаккул ёфтааст. Дар пардаҳои танбӯр бо тарзи дубл-диез ҷӯр шуда, бо ҳиссаҳои зарбии ¾ иҷро мешавад. Ҳоҷӣ Абдулазиз бебокчаро каме такмил дода, бар ғазали «Намуд»-и Зебуннисо месароид. Вале дар «Шашмақом» бо матни мухаммаси Сипандӣ бар ғазали Шавкат дохил гардидааст, ки матлааш чунин аст:

Сарояндагони хушилҳон Барно Исҳоқова ва Ҷ. Набиев бо ҳамин матн бебокчаро хеле хуб сурудаанд.

Гурӯҳ:Шашмақом
Баширия

**Баширия** — гурӯҳе аз ғуллоти шиа, ки ба тафвиз гароиш дошта, дорои ақидаҳои хоссе дар бораи Имом Мусои Козим мебошад.

## Таълимот
Асоси таълимоти гурӯҳро ақидаҳои Муҳаммад ибни Башир ташкил мекунанд. Масъалаи асосӣ иборат аз шакку тардидҳое мебошанд, ки баъди вафоти  Имом Мусои Козим ба миён омадаанд. Муҳаммад ибни Башир ақида дошт: шахсе, ки мардум ӯро ба унвони Имом Мусо ибни Ҷаъфари Маҳдӣ хондаанд, фарзанди Имоми Содиқ нест. Имом Мусо ибни Ҷаъфар Маҳдии уммат аст, ки аз назарҳо пинҳон гашта, рӯзе зуҳур хоҳад кард. Баъди чунин шакку тардид нисбат ба имоми пас аз Мусо ибни Ҷаъфар падид омад. Саволе пайдо шуд, ки оё ӯ пас аз ҳабс шудан ба шаҳодат расид ё уруҷ кард ва ё бо марги табиӣ аз дунё рафт? Муҳаммад ибни Башир худро ба қатори воқифони воқеа ворид карда, мегуфт, ки Мусо ибни Ҷаъфар аслан ба зиндон по наниҳодааст ва он ки мардум мешиносанд, фарди ба ӯ монанде будааст. Мусо ибни Ҷаъфар аз дидаҳо пинҳон асту дар миёни мардум омадурафт ҳам кунад, касе аз ҳузури ӯ пай намебарад.

Муҳаммад ибни Башири Куфӣ аз маволии банӣ Асад ва устоди фанни шуъбадабозӣ буд. Барои чунин ақидаҳояш халифа ӯро ба марг маҳкум кард. Вале ӯ пайравони худро дошт, ки муддате ба гуфтаҳои ӯ содиқ монданд. Ин фирқа, бино бар иттилои маъхазҳо, аз се насл бештар фаъолият надошт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* سعد بن عبد الله اشعری. المقالات و الفرق. تهران، ۱۳۴۲؛
* نوبختی حسن. فرق الشعة. به کوشش ریتر ح. استانبول، ۱۹۳۱

Гурӯҳ:Ташайюъ