Фанноварии шаҳрвандӣ

**Фанноварии шаҳрвандӣ** (), ё **civic tech**, мафҳуме аст, ки истифодаи фанновариро барои беҳтар кардани робитаи байни мардум ва ҳукумат дар бар мегирад. Ин тавассути нармафзор барои иртибот, қабули қарорҳо, пешниҳоди химатрасониҳо ва равандҳои сиёсӣ амалӣ мешавад. Ба он технологияҳои иттилоотӣ ва коммуникатсионӣ дохил мешаванд, ки фаъолияти ҳукуматро бо ёрии нармафзоре, ки аз ҷониби гурӯҳҳои ихтиёрии ҷомеа, созмонҳои ғайритиҷоратӣ, мушовирон ва ширкатҳои хусусӣ таҳия шудаанд, пуштибонӣ мекунанд, ҳамчунин гурӯҳҳои технологии дохилӣ, ки мустақиман дар дохили ниҳодҳои давлатӣ фаъолият мебаранд.

## Таъриф

Технологияи шаҳрвандӣ ба истифодаи технология барои таҳкими робитаи байни шаҳрвандон ва ҳукумати онҳо ишора мекунад. Чор навъи асосии хизматрасониҳои ҳукумати электронӣ вуҷуд дорад ва технологияи шаҳрвандӣ ба гурӯҳи «ҳукумат ба шаҳрванд» (G2C) дохил мешавад. Гурӯҳҳои дигар иборатанд аз: «ҳукумат ба бизнес» (G2B), «ҳукумат ба ҳукумат» (G2G) ва «ҳукумат ба кормандон» (G2E). Гузориши соли 2013-и Бунёди Knight, як созмони ғайритиҷоратии амрикоӣ, кӯшиш мекунад самтҳои гуногуни фазои технологияи шаҳрвандиро харитасозӣ кунад. Дар он лоиҳаҳои технологияи шаҳрвандӣ ба ду гурӯҳи асосӣ ҷудо мешаванд: ҳукумати кушода ва фаъолияти ҷомеа.

Имрӯз шаҳрвандон инчунин тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ба намояндагони худ дастрасӣ доранд. Онҳо метавонанд нигарониҳои худро мустақиман ба мансабдорони давлатӣ тавассути сомонаҳое чун Twitter ва Facebook баён кунанд. Ҳатто мавридҳое вуҷуд доштанд, ки овоздиҳии онлайн ҳамчун имкони интихоботӣ дар интихоботи маҳаллӣ истифода шудааст, ки боиси афзоиши назарраси иштироки интихобкунандагон гардидааст, масалан дар интихоботи соли 2000 дар иёлати Аризона, ки иштироки интихобкунандагон нисбат ба интихоботи қаблӣ ду баробар зиёд шуд. Бо вуҷуди ин, таъкид мешавад, ки технологияи шаҳрвандӣ дар ҳукумат бештар ҳамчун усули хуби идоракунӣ хизмат мекунад, вале дар таъмини намояндагии одилонаи демократӣ камбудӣ дорад.

Шабакаҳои иҷтимоӣ низ ба ҷузъи рӯ ба рушд дар фаъолияти ҳукумат табдил меёбанд, ки ба таҳкими муошират байни ҳукумат ва шаҳрвандон ва афзоиши шаффофият дар бахшҳои давлатӣ мусоидат мекунанд. Ин навоварӣ ба ташаккули ҳукумати бозтар ва пешрафтатар, бар пояи иштироки шаҳрвандӣ ва истифодаи технология ба нафъи мардум, мусоидат мекунад.

Мафҳуми технологияи шаҳрвандӣ то андозае баҳсбарангез аст, хусусан дар робита ба ширкатҳои иқтисоди мубодила, ба мисли Uber, Lyft ва Airbnb. Масалан, қобилияти Airbnb барои таъмин кардани сокинони Ню-Йорк бо манзил баъд аз Superstorm Sandy метавонад як намунаи технологияи шаҳрвандӣ ҳисобида шавад. Аммо Натанил Ҳеллер бар он аст, ки платформаҳои тиҷоратӣ берун аз доираи технологияи шаҳрвандӣ қарор мегиранд, зеро ҳадафи онҳо асосан ба ҳадди аксар расонидани фоида барои сармоягузорон равона шудааст, на ба бунёди сармояи иҷтимоӣ. Аз нигоҳи ҳадаф, технологияи шаҳрвандиро метавон ҳамчун «истифодаи технология ба манфиати ҷамъият» фаҳмид.

**[[Ҳакерии шаҳрвандӣ]]** ба ҳалли мушкилот аз ҷониби барномасозон, тарроҳон, олимони дода, муоширатчиён, ташкилкунандагон, соҳибкорон ва кормандони давлатӣ ишора мекунад. Ҳакери шаҳрвандӣ метавонад мустақилона фаъолият кунад, вале ҳамзамон бо ниҳодҳои давлатӣ ҳамкорӣ намояд. Баъзе лоиҳаҳо аз ҷониби созмонҳои ғайритиҷоратӣ, аз ҷумла Code for America ва mySociety, роҳандозӣ мешаванд ва саҳми ихтиёриёнро низ дар бар мегиранд.

### Дар саросари ҷаҳон
Яке аз созмонҳои ҷаҳонӣ, ки технологияи шаҳрвандиро дастгирӣ мекунад, Open Government Partnership (OGP) мебошад. Он «ташаббуси бисёрҷонибаест, ки ҳадафаш ба даст овардани ӯҳдадориҳои мушаххас аз ҳукуматҳо барои пешбурди шаффофият, тавонмандсозии шаҳрвандон, мубориза бо фасод ва истифодаи технологияҳои нав ҷиҳати таҳкими идоракунӣ мебошад». OGP соли 2011 аз ҷониби ҳашт ҳукумати муассис (Бразилия, Индонезия, Мексика, Норвегия, Филиппин, Африқои Ҷанубӣ, Британияи Кабир ва Иёлоти Муттаҳидаи Амрико) таъсис ёфта, ҳар сол нишасти ҳамоиш баргузор мекунад. Кишварҳои иштирокчӣ асосан дар Амрико (Шимолӣ ва Ҷанубӣ), Аврупо ва Осиёи Ҷанубӣ (Индонезия, Австралия, Кореяи Ҷанубӣ) ҷойгиранд. Аз кишварҳои Африқо танҳо чанде узви OGP мебошанд, ҳарчанд Африқои Ҷанубӣ яке аз кишварҳои муассис аст.

Пешрафти технологӣ дар саросари ҷаҳон босуръат идома дорад, аммо байни кишварҳо аз нигоҳи суръати рушд, усулҳои татбиқ ва қабули технология фарқиятҳо вуҷуд доранд. Қобилияти кишварҳо дар истифодаи иттилоот ба он вобаста аст, ки онҳо то чӣ андоза ба ҳамгироии технология дар ҳаёти шаҳрвандон ва фаъолияти тиҷоратӣ аҳамият медиҳанд. Ҳукуматҳои маҳаллӣ ва миллӣ даҳҳо миллиард долларро ба технологияҳои иттилоотӣ сармоягузорӣ мекунанд, то фаъолияти ин технологияҳо барои мардум ва худи ҳукуматҳо самараноктар гардад. Бо он ки шумораи ҳарчи бештари ҳукуматҳо ин технологияҳоро ба кор мебаранд, роҳ ба сӯи низомҳои сиёсӣ пешрафтатар ва демократитар ҳамвор мешавад — ба манфиати ҷомеаи оянда ва шаҳрвандони ин кишварҳо.
## Ҷусторҳои вобаста
* Ҳамкории демократияи электронӣ
* Муқоисаи платформаҳои технологияи шаҳрвандӣ
* Шаҳрванди рақамӣ
* Ҳукумати электронӣ
* Идоракунӣ тавассути алгоритм
* Ҳукумати боз
* Тарҳрезии хадамот
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлати электронӣ
Гурӯҳ:Фанновариҳои шаҳрвандӣ