open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ботурхоҷа Қобилов

**Ботурхоҷа Қобилхоҷаевич Қобилов** (тав. 01.07.1981 ) , вилояти Суғд — олим, омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ (2010), дотсент.
## Зиндагинома
Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон-ро хатм кардааст (2004), ихтисос – ҳуқуқшинос. 
* Аз соли 2004 омӯзгори кафедраи ҳуқуқи ҷиноятӣ ва криминалистикаи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
* Аз соли 2007 то 2009 дар шуъбаи ташхиси криминалистии РВКД ҶТ дар вилояти Суғд кор кардааст.
* Аз 2009 то оғози соли 2018-2019 сармуаллими кафедраи ҳуқуқи ҷиноятӣ ва криминалистикаи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
* Аз оғози соли 2018 – 2019 сармуаллими кафедраи ҳуқуқи ҷиноятӣ, криминалистика ва пешгирии коррупсияи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Алиқул Имомов

**Алиқул Имомов** (1910— ?) — давлатмарди тоҷик, Вазири фарҳанги ҶШС Тоҷикистон (1958—1964).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Уилям Шокли

**Уилям Брэдфорд Шокли** (; ) — и амрикоӣ, муҳаққиқи нимноқилҳо, барандаи ҷоизаи Нобел дар бахши физик (1956). Моҳи январи соли 1948 Шокли транзистори биполяриро ихтироъ кард ва сипас назарияи илмиеро эҷод кард, ки кори онро шарҳ медиҳад.

## Эзоҳ
Бахтовар Раҳмонзода

**Бахтовар Раҳмонзода** (*Раҳмонзода Бахтовар Раҳматулло*; зод. 23 феврали 1984, ноҳияи Данғара, вилояти Кӯлоб) — фарҳангӣ ва коргардони овоз, аълочии фарҳанги Тоҷикистон, дорандаи медали Хидмати шоиста.

## Зиндагинома
Бахтовар Раҳмонзода 23 феврали соли 1984 дар ноҳияи Данғара дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Дар мактаби миёнаи № 2 ноҳияи Данғара ва Коллеҷи фарҳанги Тоҷикистон ба номи П.Ҷ. Буйдоқов бо ихтисоси коргардон таҳсил кардааст. Донишгоҳи давлатии шаҳри Кӯлоб ба ихтисоси ҳуқуқшинос ва Академияи идоракунии давлати назди Президенти Тоҷикистон бо ихтисоси идоракунии давлатӣ хатм кардаст.

## Корнома
Фаъолияти кории худро аз соли 2003 дар Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ сар карда то соли 2014 мутахассиси студияи сабтти овоз буд. Аз соли 2015 муовини аввали директори Иттиҳодияи давлати гурӯҳҳои эҷодию консертӣ, баъдан аз соли 2017 то соли 2023 директори Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ буд.

Бахтовар Раҳмонзода аз моҳи сентябри соли 2023 директори Филармонияи давлатии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Ҷоизаҳо
* 2007 — Аълочии фарҳанги Тоҷикистон
* 2022 — медали Хидмати шоиста

## Эзоҳ
Тронҳейм

**Тронҳейм** (, инчунин ,, номи таърихиаш **Нидарос** ) — шаҳри нуфусаш сеюми Норвегия, дар поёноби дарёи Нидэлва дар соҳили фйорди Тронҳейм ҷойгир аст. Шаҳри бузургтарини фюлкеи Трёнделаг. Зичии аҳолӣ: 480 нафар дар 1 км².

## Эзоҳ
Шарифова

**Шарифова**

* Лайло Шарифова — овозхони тоҷики озаритабор, яке аз бунёнгузорони Ансамбли эстрадии «Гулшан»
* Муборак Шарифова — риёзидон, номзади илмҳои физика ва математика (1968), дотсент (1970)
* Муҳаррама Шарифова — овозхон ва омӯзгори мусиқӣ
Шарипова

*'Шарипова*

* Муътабар Шарипова — олима, омӯзгор, номзади илмҳои филологӣ, дотсент
* Раҳима Шарипова — номзади илмҳои физика ва математика (1981), дотсент (1991)
* Шаҳёда Шарипова — шоири ҷавони тоҷик
Баҳром ибни Ардашери Маҷусӣ

**Баҳром ибни Ардашери Маҷусӣ** () — фармондеҳи зардуштии сипоҳи Бувайҳиён, дар даврони Азудуддавла ва Самсомуддавла.

## Зиндагинома
Баҳром писари Ардашер ва аз хонаводаи зардуштӣ буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Зодагони асри X
Наср ибни Абдуллоҳи Азизӣ

**Наср ибни Абдуллоҳи Азизӣ** () — и форс-тоҷики қарни IX, муаллифи «Рисола фӣ ани-л-ашколи куллаҳо мина-л-доира» ва «Рисола фӣ тақтеъу-н-ноқис».

## Эзоҳ
Исо ибни Саҳорбухт

**Исо ибни Саҳорбухт** (; ? — 873) — табиб ва дорушинос.

## Зиндагинома
Аз масеҳиёни Гундишопур буда, дар қарни сеюми ҳиҷрӣ зиндагӣ ба сар бурдааст. Муаллифи чандин китоб ва тарҷумаҳо мебошад. Аз ҷумлаи тарҷумаҳои вай се мақолаи ахир аз «Маҷмӯаи тафсирҳои Ҷолинус бар Китобу-л-фусул»-и Буқрот аст, ки Ҳунайн ибни Исҳоқ онҳоро ба суриёнӣ дар ҳафт мақола тартиб дода буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Забеҳуллоҳ Сафо, «Таърихи улуми ақлӣ», ҷ. 1, Теҳрон, 1331 ҳ. ш.
Абузакариёи Сомонӣ

**Абузакариё** (; қарни Х) — бародари Нӯҳ ибни Мансури Сомонӣ.

Вақте ки дар тирамоҳи соли 999 Эликхони Қарохонӣ бар пойтахти давлати Сомониён — Бухоро тасаллут ёфт, Абузакариё дар қатори дигар риҷоли Оли Сомон ба зиндон фиристода шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абузакариё / М. Олимҷонов // Донишномаи Сомониён ҷ. 1. —  : Нури маърифат, 2008

Гурӯҳ:Сомониён
Абудовуд Сулаймон ибни Исмат

**Абудовуд Сулаймон ибни Исмат** () —  ва и форс-тоҷики қарни IX, муаллифи «Фӣ масоҳати завоту-н-навоҳӣ».

## Эзоҳ
Абулқосими Антокӣ

**Абулқосим Алӣ ибни Аҳмади Антокӣ** (; ? — 986) —  ва дӯсти наздики Азудуддавлаи Дайламӣ, муаллифи «Тафсири Уқлидус».

## Эзоҳ
Самсомуддавла

**Абуколиҷори Марзбон**, маъруф ба **Самсомуддавла** (; ) — амири Оли Бӯяи Ироқ (983—987), Форс ва Кирмон (988 ё 989—998), писари Азудуддавла.

Аббосиён вориси ӯро эътироф карданд ва ба ӯ унвони Самсомуддавла доданд. Ӯ хислатҳои падараш Азудуддавларо надошт ва натавонистааст корҳои давлатиашро дар ихтиёр дошта бошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*
Иброҳим ибни Марзбон

**Иброҳими ибни Марзбон** (; ) — амири Озарбойҷони Эрон (962—979), писар ва вориси Марзбон ибни Муҳаммад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Анварбек Бобоев

**Анварбек Хоҷаевич Бобоев** (тав. 12.12.1978) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент.

## Зиндагинома
Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров-ро хатм кардааст (2001), ихтисос – ҳуқуқшинос.
* Аз соли 2001- омӯзгори кафедраи илмҳои давлатӣ ва ҳуқуқииДонишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* солҳои 2005-2007- сармуллими кафедраи илмҳои давлатӣ ва ҳуқуқии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
* Солҳои 2012-2015- муовини декан оид ба илм, ҷонишини декан оид ба таълими факултети ҳуқуқшиносӣ дар Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. 
* Солҳои 2015- 2020 -  мудири кафедраи ҳуқуқи конститутсионӣ факултети ҳуқуқшиносӣ дар Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.  
* Аз соли 2020 -то ҳол - дотсенти кафедраи ҳуқуқи конститутсионӣ факултети ҳуқуқшиносӣ. 

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Додгоҳ

мини|299x299пкс| Почтаи русӣ, 2001, Додгоҳи конститутсионии Федератсияи Русия
мини|250x250пкс|Бинои додгоҳи шаҳри Ҷоҳор Бахру.
[мини|250x250пкс|Ҷаласаи додгоҳ. [Ҳаккокӣ аз «Демагогия дар соли 1793 дар Париж»-и Добан (Г. Плон; 1868).]]

**Додгоҳ** — мақоми давлатӣ мебошад, ки адолати додгоҳро дар шакли баррасӣ ва ҳалли парвандаҳои ҷиноятӣ, шаҳрвандӣ, маъмурӣ ва дигар тоифаҳо тибқи тартиби мурофиавии муқаррарнамудаи қонуни давлатӣ муайян амалӣ менамояд.

Ҳуҷрае, ки дар он мурофиаи додгоҳӣ баргузор мешавад,   ва бино ҳамчун   маъруф аст. Додгоҳ камаш аз се тараф иборат аст: даъвогар, ки дар бораи поймол шудани ҳуқуқи худ, зарари ба у расонидашуда ва ғайра шикоят мекунад; ҷавобгар, ки ҳамчун вайронкунандаи эҳтимолии ҳуқуқҳои даъвогар ҷалб шудааст; ва мақомоти додгоҳӣ, ки ӯҳдадориашон тафтиши ҳақиқати фактҳоро дар бар мегирад; муайян кардани қонуне, ки бо ин факт ба миён меояд; ва татбиқи воситаҳои ҳуқуқӣ. Айбдоркунанда метавонад аз ҷониби додситон ва ҳимоя аз ҷониби адвокат намояндагӣ кунанд. Қарор аз ҷониби як қозӣ, ки аз якчанд қозиҳои касбӣ, ҳайати ҳакамон ва ғайра иборат аст, қабул карда мешавад.

## Ҳамчунин нигаред
* Додгоҳи олӣ
* Додгоҳи олии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Адабиёт

* *Марк Блок* . Адолат дар замони феодалӣ - Ҷамъияти феодалӣ . М., 2003, с. 350—366
Гурӯҳ:Додгоҳҳо
Гурӯҳ:Намудҳои созмонҳои давлатӣ
Донишкадаи тиббӣ-иҷтимоии Тоҷикистон

**Донишкадаи тиббӣ-иҷтимоии Тоҷикистон** (номи расмӣ: *МТҒ «Донишкадаи тиббӣ-иҷтимоии Тоҷикистон»*) — муассисаи омӯзиши олии ғайридавлатӣ дар шаҳри Душанбе.

## Таърих
Донишкадаи тиббӣ-иҷтимоии Тоҷикистон бо розигии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 27 июни 2020, № 25/2-4 таъсис шудаст.

## Факултетҳо
Дар донишкада аз рӯи ихтисосҳои «кори табобатӣ», «кори психологияи тиббӣ» ва «кори тиббӣ-иҷтимоӣ» ба донишҷӯён омӯзиш дода мешавад.

* факултети тиббӣ
* факултети стамотология ва фармасевтӣ
* Факултети кори психологияи тиббӣ ва кори иҷтимоӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе
Манучеҳр Шарифзода

**Манучеҳр Шарифзода** (*Шарифзода Манучеҳр Муртазо*; зод. 20 майи 1978, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — ходими давлатӣ ва фарҳангии Тоҷикистон, директори Муассисаи давлатии «Театри миллӣ» (аз 2026), узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон ва Иттифоқи ходимони театрии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Манучеҳр Шарифзода 20 майи соли 1978 дар шаҳри Душанбе дар хонадони зиёӣ ба дунё омадааст. Соли 2002 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро бо ихтисоси «иқтисоддон, менеҷер дар соҳаи иқтисод ва идоракунии муассисаҳои иҷтимоӣ-фарҳангӣ» ва соли 2019 магистратураи Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст.

### Зиндагии шахсӣ
Оиладор, соҳиби 4 фарзанд мебошад.

## Корнома
Фаъолияти кориашро солҳои 1994—1995 дар Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино ба ҳайси лабарант  оғоз намуда, солҳои 1996—1997 ҳамчун корманд дар намояндагии ширкати турки «Илк Умут» ва «Оримекс» дар Федератсияи Русия, дар солҳои 1997—2002 дар Мактаб-интернати миёнаи махсуси санъати ҷумҳуриявӣ ба номи Миратулло Атоев ба ҳайси мураббӣ, сипас  солҳои 2002—2003 муовини директор оид ба корҳои тарбиявии мактаб-интернат кор кардааст. Аз соли 2007 дар Театри давлатии академии опера ва балет дар вазифаҳои муҳандиси таъминоти модди-техникӣ, сариқтисодчӣ фаъолият дошта аз соли 2010—2015 муовини аввали директори театр ва аз соли 2015—2020 дар вазифаи директори Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ кору фаъолият намудааст.

Манучеҳр Шарифзода бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон №356 аз 18 июни соли 2020 муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шуда то 7 январи 2026 ин вазифаро ба уҳда дошт.

Аз 7 январи соли 2026 бо Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон № АП-958 директори Муассисаи давлатии «Театри миллӣ»-и Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Фаъолияти эҷодӣ ва роҳбарӣ
Дар давраи роҳбарии ӯ дар Театри опера ва балет (2015—2020) чандин  асарҳои классикӣ ва миллӣ эҳё ва саҳнавӣ шуданд: аз қабили операҳои «Хонум пик», «Евгений Онегин», «Иоланта», опереттаи «Моткаи карамашшоқ» ва  балетҳои «Нозанини хуфта» ва «Щелкунчик»-и П. И. Чайковский, операи «Хусрав ва Ширин»-и А. Мусозода, намоиши бачагонаи «Ҳангома дар ҷангал»-и А. Мусозода, оперреттаи «Найрангхои Майсара»-и С. Юдаков, балети «Зол ва Рӯдоба» -и Ш. Ашӯров, балети «Фаввораи Боғчасарой»-и Б. Асафьев ва ғайра.

Манучеҳр Шарифзода ҳамчун муовини вазир дар самти таҳкими сифати таълим дар муассисаҳои фарҳангӣ, сохтмон ва таъмири биноҳои соҳа ва ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ саҳми назаррас гузоштааст.

## Ҷоизаҳо
Барои фаъолияти пурсамар бо медал ва унвонҳои зерин қадр шудааст:

* Медали «Хидмати шоиста» (2018);
* Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2007);
* Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2017);
* Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018);
* Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон (2020);
* Аълочии меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023);
* Аълочии ифтихории соҳаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии Тоҷикистон (2025).

## Эзоҳ
Мундариҷа

мини| '''Мундариҷа'''
**''Мундариҷа** феҳрасти унвонҳои матолиби як китоб ё маҷалла мебошад, ки маъмулан дар сафаҳоти охир ва ё ин ки аввали китоб меояд. Унвони матлаб дар шакли комил бо овардани шумораи сафҳае, ки матлаб аз онҷо шурӯъ мешавад, тартиб меёбад.'' Он рӯйхати пайдарпайи қисмҳо, бахшҳо, бобҳо, параграфҳо ва ғайраро пешниҳод мекунад.

Мундариҷа ҷустуҷӯи матолибро барои хонанда осон мекунад ва инчунин ба хонанда маълумот медиҳад, ки китоб ё маҷалла шомили чӣ мавзуоте мебошад. Мунариҷа вазифаи таблиғи матолибро низ иҷро мекунад.

Гурӯҳ:Тарроҳии китоб
Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода

**Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода** (зод. 10 июни 1955, деҳаи Ростровут, ноҳияи Ғончӣ) — донишманди ислом, шоир, номзади илмҳои филология (2004), сархатиби масҷиди Шайх Муслиҳиддин ва муовини раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода 10 июни соли 1955 дар деҳаи Ростровути ноҳияи Ғончӣ ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна соли 1973 ба мадрасаи «Мири Араб»-и Бухоро дохил шуда, онро соли 1978 бомуваффақият хатм намудааст. Баъдан тайи солҳои 1978—1990 вазифаи сархатиби масҷиди ҷомеи «Ғулакандоз»-и ноҳияи ба номи Ҷаббор Расуловро адо кардааст. Солҳои 1990—1992 дар факултаи улуми қуръонии Донишгоҳи байналмилалии исломии Либиё таҳсили илм кардааст.

Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода дар ибтидои соли 1993 сархатиби масоҷиди вилояти Ленинобод интихоб шуда, аз соли 1994 ҳамчун сархатиби масҷиди Шайх Муслиҳиддин ва ҳамзамон ноиби муфтии мусалмонони Тоҷикистон адои вазифа кардааст. ӯ аз моҳи майи соли 1997 инҷониб Раиси Шӯрои уламои вилояти Суғд, сархатиби масҷиди Шайх Муслиҳиддин ва дар як вақт муовини Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуда, то кунун дар ин мақом адои вазифа мекунад.

## Таълифот
Солҳои 1993—2012 беш аз 100 мақолаи ӯ дар матбуот чоп шуда, зиёда аз 300 барномаю суҳбатҳояш дар мавзӯъҳои гуногуни динӣ ва панду ахлоқӣ дар телевизион манзури мардуми шарифи Тоҷикистон шудаанд.

Ҳашт китоби ӯ таҳти унвонҳои «Гавҳари имон мафурӯш» (1997), «Бунёди оила дар ислом» (1998), «Сию се суҳбати судманд» (2001), «Ҳазрати бузургвор» (2001), «Маъхаз-ул-маъонӣ аз оёти қуръонӣ» (2004), «Ҳаҷнома» (2007), «Табйин-ул-ҳақоиқ» (2008), «Анвор-ул-мактубот» (2009), «Мазҳаб ва соҳибмазҳаб» (2011) бо теъдоди умумии 8000 нусха интишор ёфтааст.

## Фаъолияти илмӣ
Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода соли 2004 дар заминаи китобаш «Маъхазу-л-маъонӣ аз оёти қуръонӣ» дар мавзӯи «Усули истифодаи оёт ва қиссаҳои қуръонӣ дар „Маснавии маънавӣ“-и Ҷалолиддини Румӣ» рисолаи илмиро барои дарёфти дараҷаи илмии номзади улуми филологӣ дифоъ намудааст. Китоби ӯ таҳти унвони «Илм дар тасаввуф» таҳқиқоти наве дар пажӯҳиши тасаввуфшиносӣ ба шумор меояд.
## Сафарҳо
Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода тӯли фаъолияти беш аз сисолаи хеш ба бисёр мамолики Шарқу Ғарб, аз ҷумла Арабистони Саудӣ, Эрон, Кувайт, Урдун, Сурия, Туркия, Миср, Либиё, Алҷазоир, Фаластин, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ, Кипр, Италия, Нигерия, Мали, Мавритания, Малайзия, Уганда, Сенегал сафарҳои хидматӣ анҷом додааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом
Гурӯҳ:Рӯҳониёни форсизабон
Гурӯҳ:Ходимони динии Тоҷикистон
Мураббо

**Мураббо** () — тавассути пухтани мева бо шакар ба даст оварда мешавад. Ба мураббои меваҳои ширин, ки дар бисёре аз минтақаҳои Қафқози Ҷанубӣ, Осиёи Марказӣ, Осиёи Ҷанубӣ ва Ховари Миёна маъмул, ба ҳисоб меравад. Он одатан бо меваҳо, шакар ва ҳанут омода карда мешавад. Таоме, ки ба мурабба монанд аст, дар Балкан низ маъмул аст.

## Нигористон

Акс:Murabba.jpg|пайванд=Акс:Murabba.jpg|алт=Мураббо харбузаи зимистона дар Непал|Мураббо харбузаи зимистона дар Непал
Акс:Təbriz_Balqabaq_Mürəbbəsi.jpg|алт=мурабба дар Табрезӣ Озарбойҷони Эрон| Мурабба дар Табрезӣ Озарбойҷони Эрон
Акс:Təbrizin_müxtəlif_mürəbbə_növləri.jpg|алт=Навъҳои гуногуни мураббо дар Табрезӣ Озарбойҷони Эрон|Навъҳои гуногуни мураббо дар Табрезӣ Озарбойҷони Эрон


## Пайвандҳо

* Муҳаббати муғулҳо ба меваҳо метавонад маъруфияти мураббаро дар Ҳиндустон дар Scroll.in шарҳ диҳад .
Темур Орипов

**Темур  Орипов** (тав. 17.03.1936) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент.

## Зиндагинома
Темур  Орипов Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, факултети ҳуқуқшиносиро (1959) хатм кардааст.
* Солҳои 1961-1964 – мушовири шуъбаи мактубҳо ва шикоятҳои идоракунии корҳои советии вазирони ҶШС Тоҷикистон.
* Солҳои 1964-1966 – инстпектори калони шуъбаи кадри СМУ №24 трести «Тоҷикиелинстрой».
* Солҳои 1966-1969 – консултанти калон, мудири архиви шуъбаи ҳуқуқи Шӯрои Олии Президиуми ҶШС Тоҷикистон.
* Соли 1971 - омӯзгори кафедраи ҳуқуқи давлатӣ ва сохтмони советии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин .
* Солҳои 1971-1976 – сармуаллими кафедраи таърих ПКИС ДДОЛ ба номи С.М.Киров .
* Солҳои 1976-1981 – дотсенти кафедраи коммунизми илмии Донишкадаи политехникии Тоҷикистон.
* Солҳои 1983-1985. – мудири кафедраи коммунизми илмии Донишкадаи политехникии Тоҷикистон.
* Соли 1994 – мудири кафедраи ҳуқуқ ва фанҳои ҷамъиятии ДДҲБСТ.
* Солҳои 2000-2002 – декани факултети ҳуқуқ ва муносибатҳои байналмилалии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
* Солҳои 2002-2004 – мудири кафедраи ҳуқуқи конститутсионии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
* Солҳои 2006-2012 - дотсенти кафедраи ҳуқуқи тиҷоратии ДДТТ.
* Аз соли 2013 - то ҳол - дотсенти кафедраи ҳуқуқи конститутсионӣ, факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. 

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Ғолибчон Санавваров

**Ғолибчон Бақоевич Санавваров** (тав. 15.05.1974) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ (2015), дотсент.

## Зиндагинома
Ғолибчон Санавваров Донишгоҳи миллии Тоҷикистон-ро (1997) хатм кардааст. Ихтисос –ҳуқукшинос. 
* Аз соли 1997 — ассистенти кафедраи њуқуқи конститутсионии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон.
* Аз соли 2002 — сармуаллими кафедраи илмҳои давлатӣ-ҳуқуқии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров,.
* Аз соли 2011 — сармуаллими кафедраи ҳуқуқи гражданӣ, соҳибкорӣ ва байналмилалии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
* Аз соли 2015 — мудири кафедраи ҳуқуқи гражданӣ ва меҳнатии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. 

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони асри XXI
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносон аз рӯи алифбо
Подшоҳии юнонии Ҳинд

**Подшоҳии юнонии Ҳинд** ё **Подшоҳии юнонӣ-ҳиндӣ** — подшоҳии юнонӣ даврони ҳелинӣ буд, ки бахшҳои мухталиф Афғонистон, Покистон ва шимоли ғарбии Ҳиндустони имрӯзиро пӯшиш медод. Ин подшоҳи аз соли 180 пеш аз мелод то 10 мелодӣ вуҷуд дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Осиё
Ғуломова

**Ғуломова**

* Назира Ғуломова — олим, пизишки бемориҳои сироятӣ. Номзади илмҳои тиб (1991)
* Соҷида Ғуломова — ҳунарпеша, яке аз маъруфтарин коргардонҳои телевизиони Тоҷикистон буд
* Фотима Ғуломова — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1990)
* Шарофат Ғуломова — доктори илмҳои биологӣ (1998), профессор (2000)
Архармериноси қазоқӣ

**Архармериноси қазоқӣ** () — зоти гӯсфанди маҳинпашми гӯшту пашмдеҳ.

Солҳои 1934 — 50 бо роҳи дурагакунии байнинамудӣ (мериноси навкавказӣ, ғурми помирӣ ва ғ.) дар Ҷумҳурии Қазоқистон ба вуҷуд оварда шудааст. Архармериноси қазоқӣ ҷуссаи калон дорад; ба шароити чарогоҳҳои баландкӯҳӣ тобовар аст. Вазни зиндаи қӯчқораш 90 — 150 кг, мешаш 55 — 65 кг мешавад. Аз ҳар сар қӯчқор 7 — 8 кг ва аз меш 3,2 — 3,5 кг пашм метарошанд. Аз 100 сар меш 110—120 сар барра мегиранд. Вазни барраҳои навзод 4,0 — 4,2 кг, чормоҳа 30 — 32 кг ва якунимсола то 50 кг аст. Гӯсфандони архармериноси қазоқӣ бештар дар вилоятҳои Алмаато, Павлодар ва Қазоқистони Шарқӣ парвариш меёбанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Гӯсфанд
Архегоний

**Архего́ний**, ё **Архегония** ( — «оғоз»,  — «насл») — узви ҷинсии модинаи ушнаҳо, сарахсшаклҳо ва лучтухмҳо, ки онҳоро аз рӯи ин аломаташон баъзан растаниҳои архегонӣ меноманд. Архегоний кӯзашакл буда, аз қисми «шикам» (дар он ҳуҷайратухм ва найчаҳуҷайра ҷойгиранд) ва гардана (чанд найчаҳуҷайра дорад) иборат аст. Найчаҳуҷайраҳо аз луоб пур гашта, варам ва гарданаи архегонийро боз мекунанд. Дар натиҷа сперматозоидҳо ба ҳуҷайратухм ворид шуда, раванди бордоршавӣ ба вуҷуд меояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рустаниҳо
Археоптерикс

**Ниёпаранда** (), **деринамурғ** (), **археопте́рикс** (, аз  — бостон,  — бол) — парандаи қадимтарини мунқариз аз зерсинфи калтакалосдумҳо.

Андозааш ба қадри андозаи зоғи ало буд. Шакли бадан, сохти пой ва болу пар аз паранда будани археоптерикс шаҳодат медиҳад, вале сохти косахонаи сар, вуҷуд доштани дандонҳо, думи дароз (аз 20 мӯҳра иборат буд), чанголи пойҳои пеш, мавҷудияти қабурғаҳои шикам онро ба хазандаҳо наздик мекунад. Археоптерикс дар таҳаввулоти мӯҳрадорон аъзои муҳимтарин аст, зеро он аз хазандаҳо ба вуҷуд омадани парандаҳоро исбот мекунад. Боқимондаи археоптерикс соли 1860 дар варақсангҳои литографии давраи Юраи боло (дар Бавария) дарёфт шудааст (ҳамагӣ се скелет ва нақши болу пари археоптерикс); яке аз ин скелетҳо археорнис (Archaeornus siemensi) номида шуд, аммо минбаъд археоптерикс будани он низ исбот гардид

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Археспорий

**Археспорий** (аз  — *оғоз* ва  — *хонавода*) — як ё якчанд ҳуҷайраҳои субэпидермиро гӯянд, ки аз онҳо макро- ё микроспораҳо инкишоф меёбанд.

Ҳуҷайраҳои археспорий аз ҳуҷайраҳои дигар бо калонии ядро ва ғилзати ситоплазма фарқ мекунанд. Археспорий якумин ва дуюмин мешавад. Ҳангоми археспорийи якумин ҳуҷайраҳо дар вақти тақсимшавӣ ду қабат ҳосил мекунанд, ки қабати поёнӣ бофтаҳои археспорийи сонианд. Археспорийи сонӣ ё ҳуҷайраҳои модарӣ гард (дар гарддон) ё як ҳуҷайраи археспоравӣ — макроспора (дар тухммуғча) ҳосил мекунад, ки минбаъд аз он ҷанинхалта ташаккул меёбад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Рустаниҳо
Рӯйхати фобияҳо

Дар ин ҷо рӯйхати ба истилоҳи илмӣ фобияҳо (аз  - " тарс "), ҳамчун омилҳои воқеан вуҷуддошта эътироф карда шудааст, оварда мешавад.  Истилоҳоти касбии равоншиносӣ, як қисми ин рӯйхатро ташкил медиҳанду тамом.  Бряд гуфт, ки на ҳама "фобияҳои" номбаршуда ихтилоли равонӣ ба ҳисоб мераванд.

= Рӯйхати алифбои фобияҳо =

### А

* аблутофобия (аблутофобия) - тарс аз шустан, оббозӣ, шустушӯ ё тоза кардан * авиофобия, авиофобия - тарс аз парвоз дар тайёра

* агирофобия (дромофобия) - тарс аз кӯчаҳо, аз кӯча гузаштан
* агорафобия - тарс аз фазо, ҷойҳои кушод, майдонҳо, издиҳоми одамон, бозорҳо
* аграфобия (контрелтофобия) - тарс аз озори ҷинсӣ, алоқаи ҷинсӣ
* айлурофобия (галеофобия, гатофобия, фелинофобия) - тарс аз гурбаҳо
* айхмофобия - тарс аз ашёи тез
* аквафобия - тарс аз об, ғарқ шудан, *бинед. [[#G|гидрофобия]]*
* акнефобия - тарс аз акне (акне)
* акрофобия - тарс аз баландӣ
* акустикофобия (лирофобия, фонофобия) - тарс аз садоҳои баланд
* алгофобия - тарс аз дард
* amaxophobia - тарс аз нақлиёт ва ронандагӣ
* amatophobia - тарс аз чанг ё ифлосшавии чанг
* ангинофобия - тарс аз ҳамла стенокардия
* андрофобия - тарс аз мардон
* анемофобия - тарс аз тундбод (шамоли сахт)
* антофобия - тарс аз гул
* антропофобия - тарс аз одамон ё ширкати одамон, як намуди фобияи иҷтимоӣ
* apeirophobia - тарс аз беохирӣ
* апифобия - тарс аз занбурҳо, ос; як ҳолати махсуси зоофобия
* апопатофобия - тарс аз рафтан ба ҳоҷатхона
* apoplexiphobia - тарс аз инсулта
* арахнофобия - тарс аз тортанакҳо; як ҳолати махсуси зоофобия
* аритмофобия, арифмофобия - тарс аз ҳар як шумораи инфиродӣ муҳим
* астрофобия - тарс аз ситораҳо ва фазои ситорахо
* атаксиофобия - тарс аз координатсияи вайроншавии ҳаракатҳо
* атихифобия - тарс аз хато кардан, ноком шудан
* аврофобия - тарс аз тилло
* automysophobia - тарс аз олуда кардани бадани худ
* автофобия (ануптафобия, eremophobia, изофобия) - тарс аз танҳоӣ
* афефобия - *бинед. [[#Г|гаптофобия]]*
* ахлюофобия - тарс аз торикӣ, *бинед. [[#N|никтофобия]]*
* ацерофобия - тарс аз хӯрок ва нӯшокиҳои турш
* аэрофобия - тарс аз парвозҳо дар ҳавопаймо

= Тавзеҳот =


= Сарчашмаҳо =
Абдуқодир Шакурӣ

**Абдуқодир Шакурӣ** *(Абдуқодир Абдушукуров*; 1875, деҳаи Раҷабамин, Самарқанд — 1943, Самарқанд, ҶШС Узбакистон) — омӯзгор, , маорифпарвар, таъсискунандаи аввалин мактаби усули нави тоҷикӣ дар Самарқанд.

## Корнома
Солҳои 1901—1917 дар гузари Хоҷазулмурод ва баъд дар деҳаи Раҷабамини Самарқанд ба пайравии мактаби Салодуддин Маҷидӣ (мактаби маҳаллаи Бешқудуқи Хуқанд) мактаби усули нав кушод.

Дар мактаб ҳар сол маҷлиси кушоди имтиҳон ташкил мешуд, ба ғайр аз падару модарони талабагон дар он дигар ҳавасмандон низ иштирок мекарданд. Дар чунин маҷлисҳои имтиҳон Ҳамза Ҳакимзода, Айнӣ ва Мунзим низ иштирок карда буданд. Соли 1923 рӯзномаи «Правда» барои муайян кардани беҳтарин мактабҳо ва таҷрибаноктарин муаллимони РСФСР конкурс эълон карда буд. Дар рӯйхати 27 тан муаллими пешқадам ва таҷрибанокӣ мактабҳои советӣ Шакурӣ низ буд. «Правда» 8 июли соли 1923 натиҷаи конкурсро эълон карда, зимни зикри хидматҳои пешазинқилобии Шакурӣ навишта буд: «Вақте ки Революцияи пролетарӣ, озодкунандаи ғуломон фаро расид, ин тарғибгари мактаби нав тамоми қувваи худро ба интишори ғояҳои революция дар байни омма вақф кард».

## Таълифот
Яке аз китобҳои дарсии маъруфи ӯ «Раҳнамои савод» ба забони форсӣ мебошад. Ҳамчунин китобҳои дарсии «Ҷомеъу-л-ҳикоёт» (1907) ва «Зубдату-л-ашъор» (1907) таълиф кардааст. Бархе аз китобҳои дарсӣ дар ҳамкорӣ бо Саидаҳмади Васлӣ ва Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ навишта шудаанд.

## Ҷоизаҳо
Барои фаъолияти 20-солаи маорифпарварӣ шурои касабаи вилояти Самарканд ба у «Қаҳрамони меҳнати фронти маориф» ном дода буд (1923). Дар Самарқанд ба номи Шакурӣ мактаб ва куча ҳаст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Архи

**Архи…**(аз юн. archi — саркарда, асосӣ):
* қисми калимаҳои мураккаб, ки ба сарварӣ далолат мекунад — архиуқсуф, архимандрит (дар калисо).
* префиксест, ки дараҷаи олии мафҳумро ифода мекунад (архимаксионӣ ва ғ.).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Архикарп

**Архикарп** — ҷинси модинаи бештари занбӯруғҳои халтадор (аскомисетҳо).

Архикарп аз аскогон (қисми поёнӣ) ва трихогина (қисми болоӣ) иборат аст. Ба воситаи трихогина нутфа (антеридий) ба аскогон мегузарад ва бордоршавӣ ба вуқӯъ меояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Занбӯруғҳо
Зарринахон Раҳматова

**Зарринахон Мирзобековна Раҳматова** (тав. 26.05.1978) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент.
## Зиндагинома
Зарринахон Раҳматова Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон-ро хатм кардааст.
* Соли 2000 - омӯзгори кафедраи ҳуқуқи конститутсионӣ, факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. 
* Соли 2013 - сармуаллимаи кафедраи ҳуқуқи конститутсионӣ, факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. 
* Аз моҳи сентябри соли 2019 то ҳол - и.в. дотсетни кафедраи ҳуқуқи конститутсионӣ, факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Қозидавлат Қоимдодов

**Қозидавлат Қоимдодов** (7 октябри 1949, Тоҷикистон) — давлатмард ва дипломати тоҷик. Номзади илмҳои кишоварзӣ (1997).

## Зиндагинома
Қозидавлат Қоимдодов 7 октябри соли 1949 дар ноҳияи Шуғнон ба дунё омадааст. Соли 1971 факултети зоотехникии Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистонро хатм кардааст. Соли 1986 Мактаби олии ҳизибӣ-сиёсии Тошкандро хатм кардааст.

## Корнома
Фаъолияти кориашро соли 1971 дар вазифаи зоотехники колхози «Съезди XX партия»-и ноҳияи Шуғнон оғоз кардааст.

* Солҳои 1971—1972 дар хидмати ҳарбӣ буд.
* Солҳои 1973—1978 дар созмонҳои кор бо ҷавонони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ) кор кардааст.
* Солҳои 1978—1992 дар мақомоти роҳбарии ҳизбии ВМКБ кор кардааст. Мудири шуъбаи кумитаи шахрӣ, кумитахои вилоятӣ, котиби якуми кумитаи ҳизбии Ҳизби Коммунисти Тоҷикистон дар шаҳри Хоруғ.
* Солҳои 1990—1995 вакили Шӯрои Олии Тоҷикистон буд.
* Солҳои 1991—1992 дар шаҳри Маскав ба ҳайси раиси Кумитаи Шӯрои Олии ИҶШС дар масъалаҳои аграрӣ ва озуқаворӣ кор кардааст.
* Солҳои 1992—1995 дар Душанбе ба ҳайси муовини раиси Шӯрои Олии Тоҷикистон кор кардааст.
* Солҳои 1995—2000 вакили Маҷлиси Олии Тоҷикистон буд .
* Солҳои 1995—2000 дар вазифаи муовини раиси Маҷлиси Олии Тоҷикистон кор кардааст.

Узви комиссия одар таҳияи Конститутсияи Тоҷикистон. Ноиби раиси гурӯҳи миллии парламенти ҶШС Точикистон дар Иттифоки байнипарламентй. Узви сессияхои Пекин, Коҳира, Маскав Брюссели Иттиходи байнипарламентй. Иштирокдор ҷаласаи Иттиҳоди байнипарлумонии САҲА, муовини раиси Форуми байналмилалии Душанбе оид ба оби ширин (2003).

Солҳои 2000—2005 дар вазифаи муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви Раёсати Бунёди байналмилалии наҷоти Арал, ҳамоҳангсози ҳукуматии Созмони Оғохон дар Тоҷикистон (1993—2005) кор кардааст.

Аз соли 2005 то октябри 2009 — Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Туркманистон .

Аз ноябри соли 2009 — Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Беларус, Намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мақомоти оинномавӣ ва дигар мақомоти ИДМ. Аз 19 сентябри соли 2011 Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Литва дар вазифаи ғоибона. Аз 15 июни соли 2012 Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Латвия вазифаи ғоибона. Аз 18 июни соли 2012 Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Эстония .

## Ҷоизаҳо
* Корманди шоистаи кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997)
* Ордени Дӯстӣ (1999)
* Медали «20-солагии Истиқлолияти Тоҷикистон» (2011)
* Ифтихорномаи Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (2011)

## Эзоҳ
Шахноза Норматова

**Шахноза Маноновна Норматова** (тав. 20.03.1979) , вилояти Суғд) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои иқтисодӣ (2012), дотсент.
## Зиндагинома
Шахноза Норматова Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон-ро соли 2000 хатм кардааст. Ихтисос:Иктисодиёт ва идоракуни дар хоҷагии халқ.
*  Соли 2000 - Иқтисодчии шӯъбаи банақшагирии маҳсулоттайёркунии иттифоқи матлуботи вилояти Суғд.
*  Соли 2007 - ассистенти кафедраи «менеҷмент ва маркетинги» Комплекси ягонаии таълимии Донишгоҳи давлатии тиҷоратии Тоҷикистон.
*  Соли 2013 - н.и.и., муаллими калони кафедраи «Менеҷмент» Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи Давлатии тиҷоратии Тоҷикистон. 
*  Соли 2016 - дотсенти кафедраи «Менеҷменти» Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи Давлатии тиҷоратии Тоҷикистон.
*  Соли 2018 - то ҳол - мудири кафедраи менеҷменти Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон.
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Автовокзали Душанбе

[thumb|267x267px|Автовокзали [Душанбе (ҳозира Азия Экспресс Терминал)]]

**Автовокзали марказии шаҳри Душанбе** — автовокзал дар шаҳри Душанбеи Тоҷикистон, ки соли 1976 сохта шудааст.

Он дар Осиёи Миёна аз нигоҳи сохтмон нодир ва калонтарин иншоот ҳисоб ёфта, аз ин ҷо ба аксари шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ, шаҳрҳои Ҷумҳурии Узбекистон ва дигар ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ рафтуомади нақлиёт сурат мегирифт. Соли 2007 бинобар хусусигардонии Терминали мусофиркашии шаҳри Душанбе ҶММ «Автовокзали Душанбе» таъсис ёфт. Он (2010) дорои 24 хатсайр буда, дар як шабонарӯз ба 10 ҳазор мусофир хидмат мерасонад. Автовокзал бинои маъмурӣ, шуъбаҳои хидматрасонӣ, толори мусофирон барои 1200 кас, толори истироҳати ронандагон барои 180 кас, шуъбаи алоқа, нуқтаҳои чиптафурӯшӣ, нигоҳдошти борҳои дастӣ, ҷойи дастурӯшӯӣ, ҳуҷраи модару кӯдак, қаҳвахона, ошхона ва нуқтаҳои хидмати маишӣ дорад. Дар автовокзал 32 нафар коргар, 65 нафар ронандаи нақлиёти мусофиркаш ва 56 нафар соҳибкор фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Душанбе
Изоморфизм

**Изоморфизм** ё **ҳамрехтӣ** (аз  — баробар, монанд ва  — шакл, намуд) — қобилияти дар таркиби булӯрҳо (шӯшаҳо, кристаллҳо) ҳамдигарро иваз кардани атом, ион ё молекула.

Мафҳуми изоморфизмро соли 1819 олими олмонӣ Э. Мичерлих пешниҳод кардааст. 

## Тавсиф
Омехтаҳои изоморфиро атом, ион ё молекулаҳое, ки андозаашон яксон аст, тавлид мекунанд. Барои иваз шудани як атом бо атоми дигар шароити мусоид лозим аст, мас., мувофиқи қоидаи Голдшмидт изоморфизм байни ионҳое имконпазир аст, ки андозаи онҳо аз ҳамдигар аз 10–15% зиёд фарқ надошта бошад; ё худ изоморфизм байни атомҳое имконпазир аст, ки фарқи электроманфии онҳо аз 0,4 эВ (электронволт) зиёд нест. Сабабҳои изоморфизм ба берунӣ ва дохилӣ тақсим карда мешаванд. Ба сабабҳои берунӣ ҳарорат, фишор, ғаноиш (консентратсия)-и моддаҳо ва хусусияти муҳит мансубанд. Ба сабабҳои дохилӣ шабеҳии радиуси атом ё ионҳо, барқа (заряд)-и ионҳо, потенсиали иониш, энергияи панҷараи булӯрин ва электроманфиятии унсурҳо тааллуқ доранд. Агар ду модда омехтаи изоморфии ғаноишашон гуногун ҳосил кунанд, онро изоморфизми мукаммал меноманд. Изоморфизми мукаммал ба моддаҳои ҳаммонанди ҷойгирии атом ё ионҳояшон мушобеҳ хос аст. Мас., дар шӯшаҳои замч KAl(SO4)2∙12H2O ионҳои К+ қисман ё пурра бо ионҳои Rb+ ё NH4+ иваз шудаанд, ионҳои А13+-ро ионҳои Cr3+ ё Fe3+ иваз кардаанд. Ҳангоми изоморфизми номукаммал қисман ивазшавии атом ё ионҳо ба мушоҳида мерасад. Чунончи, дар сулфидҳои руҳ (ZnS) ва оҳан (S), ки бо сохтори панҷараи булӯринашон фарқ мекунанд, 20% атомҳои Zn бо атомҳои оҳан Fe иваз шудаанд. Агар атомҳои ҳамдигарро ивазкунанда дараҷаи оксидшавии яксон дошта бошанд, изоморфизм ҳамвалент (изовалентӣ) ном дорад. Мас., дар пайвастҳои KH2PO4 ва KH2AsO4 атомҳои фосфор ва маргимуш (арсен) дараҷаи оксидшавии яксон – +5 доранд. Агар дараҷаи оксидшавии атомҳои ивазшаванда гуногун бошад, дар он сурат изоморфизм гуногунвалент (гетеровалентӣ) аст. Мас., ҳангоми ҳосилшавии шӯшаҳои омехтаи ҒеСО3 ва ScBO3 ионҳои Ғе2+ ба ионҳои Sc3+ ва ионҳои С4+ ба ионҳои В3+ иваз мешаванд. Дар маҷмӯъ ҳосили ҷамъи дараҷаҳои оксидшавии мусбат ва манфӣ баробаранд. Изоморфизм ғайримуқаррарӣ низ мешавад. Дар рафти он силсилаи унсурҳо ё қисмҳои калонтари молекулаҳо ҳамдигарро иваз мекунанд. Изоморфизм дар табиат бисёр дучор меояд. Аксари минералҳо омехтаҳои изоморфии таркибашон мураккаб мебошанд. Чунончи, унсурҳои нодир ва парешон дар таркиби ҷинсҳои кӯҳӣ ва конҳо чун омехтаҳои изоморфии таркибашон тағйирёбанда дучор меоянд. Дар натиҷаи изоморфизм аксари моддаҳои сунъӣ хусусияти ғайримуқаррарӣ пайдо мекунанд, мас., нимноқилҳо, ферромагнетикҳо, пйезо- ва сегнетоэлектрикҳо, люминофорҳо, моддаҳои лазерӣ ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Минералогия
Луқо

**Луқо** لوقا (ибрӣ , юнонӣ Λουκᾶς, русӣ Лука; фавт 84, Фива, Юнон) — муаллифи саввумин Инҷил ва китоби «Корномаи ҳавориён», пизишки юнонӣ ё сурёнӣ, ки дар Антиохия мезист; дар масеҳият дар шумори ҳафтод тан аз шогирдони Исо муқаддас дониста мешавад. 

Бо китобҳои муқаддаси яҳудӣ ошноии хуб дошт, фалсафаи юнонӣ, илми пизишкӣ ва ҳунари тасвириро омӯхта буд. Луқо аз ёрони Исо ва шоҳидони зиндагии заминии ӯ набуд. Аз рӯи анъана, бо Луқо шахсияти инҷилӣ — яке аз равандагон ба Эммаус (Инҷили Луқо, 24:13-35) айният дода мешавад, аммо ин бо маълумоти худи китоб (1:2) мутобиқат надорад. Эҳтимол, Луқо ҳангоми сафари таблиғии дуввуми Павели ҳаворӣ ба масеҳият гаравида, аз ҳамкорони наздиктарини ӯ гардидааст (Колоссиён, 4:14; Филимон, 24:2; Тимофей, 4:10). Луқо овозаи Исои Масеҳро шунида, ба Фаластин омад ва таълимоти ӯро пазируфт. Аз рӯи ривояти калисоӣ, баъди шаҳодати Павели ҳаворӣ дар Рим Луқо он ҷоро тарк кард ва ба қасди таблиғ ба Ахайя, Либия, Миср ва Фиваида ба сафар баромад. Барои таблиғи Инҷил дар ш. Фива ба дор кашида шуд.

Луқо тимсолҳои «Модархудо бо Кӯдак», ҳавориён Петр ва Павелро нигошт ва нахустин пайкарнигор гардид. Инҷилро солҳои 62-63 дар Рим зери роҳбарии Павели ҳаворӣ ва китоби «Корномаи ҳавориён»-ро низ, ки идомаи Инҷилҳои чоргона аст, ҳамон солҳо дар ҳамон ҷо навишт. Дар Инҷили Луқо ишорае ба муаллифи китоб нашуда, вале номи ӯ, бар асоси ривояти калисоӣ, бори нахуст дар папируси фарогири матни он (навиштаи байни солҳои 175—225) сабт шудааст. Бештари донишмандон таърихи эҷоди Инҷили Луқоро солҳои 70-80-уми асри 1 гуфта, пажӯҳишгарон бар ин назаранд, ки он на дар Фаластин, балки дар Антиохия ва ё яке аз вилоятҳои Юнон (Ахайя, Беотия) ба забони юнонӣ навишта шудааст. То Замони Нав нуқтаи назаре роиҷ буд, ки Инҷили Луқо пас аз Инҷилҳои Матто ва Марқус бо истифода аз маводди онҳо таълиф шудааст. Алҳол назарияи ба ном «ду маъхаз» нуфузи бештар дорад, ки аз рӯи он, Луқо ҳангоми навиштани асари худ аз Инҷили Марқус (ё матни то замони мо нарасидаи Нахустинҷили Марқус) ва ба ном «маъхази Q» истифода кардааст.
Рӯзҳои ёдбуди Луқо аз рӯи тақвими Калисои православии рус: 22-юми апрел (5-уми май), 18(31)-уми октябр, 4(17)-уми январ-дар Калисои ҷомеъи 70 расул; дар Калисои католикии римӣ: 18-уми октябр.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Архимисетҳо

**Архимисетҳо** () — синфи занбӯруғҳои дараҷаи паст, ки бештари онҳо дар дохили ҳуҷайраи обсабзҳо, занбӯруғҳои обӣ ва растаниҳои гулдор ҳаёт мегузаронанд.

Ҷисми нашвии архимисетҳо аз протоплазма ё митселия иборат аст. Дар мавриди афзоиши ғайриҷинсӣ дар аксари архимисетҳо як ё якчанд спорангийҳо ташаккул меёбанд (дар онҳо зооспораҳое ба вуҷуд меоянд, ки як қамчинак доранд). Ҳангоми афзоиши ҷинсӣ гаметаҳо омехта мешаванд. Аксар архимисетҳо систа дошта, аз он баъди давраи оромӣ зооспораҳо мебароянд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фредерик Винслоу Тейлор

**Фредерик Винслоу Тейлор** (20 марти 1856 – 21 марти 1915) муҳандиси механики амрикоӣ будааст. Вай бо усулҳои баланд бардоштани самаранокии санъат  машҳур мебошад.  Вай яке аз аввалин мушовирони менеҷмент маҳсуб мешавад.  Дар соли 1909, Тейлор усулҳои самаранокии худро дар китоби худ *"Принсипҳои менеҷменти илмӣ"* ҷамъбаст кард, ки дар соли 2001 онро  аъзоёни Академияи менеҷмент бонуфузтарин китоби менеҷменти асри бистум баҳо доданд.  Фаъолияти пешқадами ӯ дар татбиқи принсипҳои муҳандисӣ ба корҳое, ки дар қабати завод анҷом дода шудаанд, дар эҷод ва рушди соҳаи муҳандисӣ, ки ҳоло бо номи муҳандисии санъатӣ маъруф аст, муҳим буд. Тейлор номи худро машҳур кард ва аз кори худ дар мудирияти илмӣ ифтихор дошт; аммо, вай сарвати худро аз патент такмил додани пардозиши пӯлод ба даст овардааст. Дар натиҷа, менеҷменти илмиро баъзан *Тейлоризм* меноманд. 

## Зиндагинома
Тейлор соли 1856 дар оилаи квакер дар Германтаун, Филаделфия, Пенсилвания таваллуд шудааст. Падари Тейлор, Франклин Тейлор, ҳуқуқшиносе, ки дар Принстон таҳсил кардааст, дороии худро дар асоси ипотека бунёд кардааст.  Модари Тейлор, Эмили Аннетт Тейлор (номаш Винслоу), аболитсионисти оташин ва ҳамкори Лукретиа Мотт буд. Аҷдоди падараш Сэмюэл Тейлор дар соли 1677 дар Берлингтон, Ню Ҷерсӣ маскан гирифтаанд. Аҷдоди модари ӯ Эдвард Винслоу яке аз понздаҳ мусофирони аслии Майфлоу буд, ки хидматгорон ё кӯдакон меовард ва яке аз ҳашт нафаре буд, ки бартарияти Мастерӣ дошт. Винслоу солҳои тӯлонӣ ҳамчун губернатори колонияи Плимут кор карда буд.
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1915
Гурӯҳ:Зодагони соли 1856
Гурӯҳ:Соҳибкорони асри 19-и амрикоӣ
Diyor Travel (ширкат)

**Diyor Travel** — ширкати хусусии сайёҳӣ дар Тоҷикистон.

## Самтҳои фаъолият
Diyor Travel хизматрасониҳое аз қабили роҳбалади касбӣ, тарҷумон, ташкили турҳои эксклюзивӣ дар Тоҷикистон, иҷораи мошин бе ронанда барои шаҳрвандони хориҷӣ, интиқоли бағоҷ (бор), брон ва ҷойгиронӣ дар меҳмонхонаҳо ва виллаҳо, дастгирии раводидро пешниҳод мекунад.

## Таърих
Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ

**Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ** (?, Самарқанд — тақр. 1162, ҳамон ҷо) — донишманд ва фақеҳи ҳанафии форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аввал дар зодгоҳаш маълумот гирифта, баъд дар Бухоро таҳсил кардааст. Аксари мамлакатҳои шарқи исломиро дидааст. Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ фиқҳ, калом, мантиқ, сарфу наҳв, риёзиёт, забону адабиёти араб, фалсафа ва ғайраро аз худ менамояд.

## Мероси илмӣ
Мероси илмии ӯ инҳоанд: «ан-Номеъу-л-кабир» (1153) — маҷмӯи фатвоҳо; «Мултақити Носирӣ» («Баргузидаи Носирӣ» мухтасари китоби номбурда"борат аз 40 боб); «Китобу-л-мулта-қитфи-л-фатовои-л-ҳанафия»; («Ки­тоби фатвоҳои баргузида доир ба мазҳаби ҳанафия»); «Китобу-л-фиқҳу-н-нофеъ» («Китоби муфид дар фиқҳ»); «Китобу-л-эҳдод» («Китоби ҳақиқат»); «Китобу-л-мансур фӣ фурӯъи-л-ҳанафия» («Китоби насрӣ до­ир ба шохаҳои ҳанафия»); «Китоби хулосата-л-муфтӣ фӣ фурӯъ» («Ки­тоби хулосаҳои муфтӣ доир ба шохаҳо»).

Ҳамаи асарҳои Носируддин Муҳаммади Самарқандӣ барои омӯхтан ва муайян кардани таърихи фиқҳи исломӣ аҳамият доранд. Аксар китобҳои Носидуддин Муҳаммад Самарқандӣ дар захираи дастнависҳои Институти шарқшиносии АИ Узбекистон маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ғазолии Марвазӣ

**Ғазолии Марвазӣ** () — и форс-тоҷики қарни XII.

## Зиндагинома
Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Аз шоирони Хуросони замони Салҷуқиён будааст. Табъи латиф, ғазалҳои дилнишин доштааст. Аз девонаш иттилоъ нест. Ин ғазал аз ўст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Тафсири Сурободӣ

**Тафсири Сурободӣ** (), «**Тафсиру-т-тафосир**» () — тафсире куҳан аз Қуръони Карим аст, ки тавассути олими аҳли суннат, Абубакр Атиқи Нишопурӣ дар қарни панҷум ба забони форсӣ навишта шудааст.

Тафсири Сурободӣ яке аз комилтарин ва қадимитарин тафсирҳои Қуръон аст. Чуноне, ки ишора шуд ин тафсир мутааллиқ ба садаи 5 ҳиҷрӣ ва дорои насри сода ва равон аст. Вуҷуди нусхаҳо ва талхисҳои мутааддид, нишондиҳандаи аҳамияти ин тафсир назди аҳли илми он рӯзгор аст. Гузашта аз он, дар тафсири Сурободӣ, маҷмуае аз луғоту таркиботи форсӣ вуҷуд дорад, ки нависанда дар баробари вожагон ва истилоҳҳои қуръонӣ ибдоъ кардааст.

## Вижагиҳои тафсири Сурободӣ
Ин асар, бар мабнои нусахи хаттии мавҷуд, тафсирӣ бузургест, ки зоҳиран ба ҳафт бахш тақсим шудааст. Тафсир бо ҳамди Худо ва наъти Расули Акрам оғоз мешавад, сипас муқаддимае дар бораи тафсир меояду сабаби форсӣ будани он ва инки муфассир ба ривояти кадом як аз ровион эътимод кардааст, шарҳ дода мешавад, сипас аз сураи Ҳамд то интиҳои сураи Нос тарҷума ва тафсир мешавад.

Сурободӣ дар ибтидои ҳар Сура, унвон ва теъдоди оятҳо ва калимот ва ҳуруфу маҳалли нузул ва фазилати онро оварда ва дар тафсири оятҳо гоҳе тамоми як оятро якҷо ва гоҳ ба сурати ҷузъ ҷузъ, нақлу тарҷума ва тафсир карда ва ба муносибатҳои мухталиф ба ахбору ривоятҳо ва ақволи муфассирон ва ровиёни ашъори арабӣ истинод кардааст.

Ба ҳар тартиб насри форсии тафсири Сурободӣ ва тарҷума ӯ аз Қуръон, аз намунаҳои фасеҳу олии насри форсӣ ва пур аз луғоту истилоҳоти форсии дарӣ аст, ки Сурободӣ барои ибороту таркиботи қуръонӣ баргузидааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тафсирҳои Қуръон
Абубакр Атиқи Нишопурӣ

**Абубакр Атиқи Нишопурӣ** (; ? — 1100) — муҳаддис ва муфассири форс-тоҷик, муаллифи «Тафсири Сурободӣ».

## Зиндагинома
Аз муосирони Алпарслон ва писараш Маликшоҳи Салҷуқӣ аст. Дар порае нусах соҳиби унвон ба Нишопур мунтасаб шудааст ва ба ҷойи Сурободӣ, Сурбонӣ/Сурёнӣ зикр шудааст.

## Эзоҳ
Абусодиқ Аҳмади Занданӣ

**Абусодиқ Аҳмад ибн Ҳасани Занданӣ** (? — 1100) — ровии ҳадис.

## Зиндагинома
Хатиби Зандана буда, дар Бухоро аз ровиёни зиёд ҳадис имло мекардааст. Самъонӣ мегӯяд: «Бисёре аз машоихи мо дар Сория ва Бухоро аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд». Нисбаи ӯ аз номи деҳаи бузургу маъруф ва қадимии Зандана, воқеъ дар масофаи 4 фарсах аз Бухоро, гирифта шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Саъдуддин Масъуди Давлатёр

**Саъдуддин Масъуд Давлатёри Бухороӣ** () — и форс-тоҷики қарни XII, надими дарбори Хоразмшоҳиён.

## Зиндагинома
Вай гарчи дар хонаводҳ‏ои зартуштӣ мутаваллид шуд, аммо зуд ислом овард. Саъдуддин аз маволии хонадони Оли Бурҳон буд ва дар Бухоро ми‏зист ва бузургони он сомон бо вай муошират доштанд. Дилтёр дар сурудани ашъори латифу хуб маҳорат дошт.

Аз ӯ аст:

## Эзоҳ
Ҳоким Абулфавориси Занданиёӣ

**Занданиёӣ**, **Ҳоким Абулфаворис Абдулмалик ибни Муҳаммад ибни Закариёи Насафӣ** (1037, Занданиё, Насаф — 1102, Самарқанд) — ровии ҳадис.

## Зиндагинома
Аз қозӣ Абунаср Аҳмад ибни Муҳаммади Баладӣ ҳадис шунидааст ва Умар ибни Муҳаммади Насафӣ аз ӯ ҳадис ривоят кардааст. Нисбаи ӯ баргирифта аз номи деҳаи қадимаи Занданиё дар Насаф мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Захкатӣ, Абунаср Аҳмад ибни Усмон

**Захкатӣ**, **Абунаср Аҳмад ибни Усмон ибни Аҳмади Муставфӣ** (? — 1112, Самарқанд) — муҳаддис ва яке аз имомони аҳли Самарқанд.

## Зиндагинома
Дар Самарқанд аз Абунаср Муҳаммад ибни Муҳаммад ибни Алӣ Зайнабии Бағдодӣ ҳадис ривоят мекардааст. Ҳофиз Наҷмуддин Умари Насафӣ аз ӯ ҳадис истимоъ ва ривоят кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Фахруннисои Динаварӣ

**Фахруннисои Динаварӣ** (; ) — бонуи донишманд, муҳаддис ва хушнависи курдтабори форсизабон.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ندوی، محمد اکرم (۲۰۰۷). المحدثات: عالمان زن در اسلام. لندن: انتشارات اینترفِیس. ص ۵۵.
Ҳисомуддавлаи Тош

**Ҳисомуддавлаи Тош** (), **Абулаббоси Тош** (? — 987) — сипаҳсолор ва волии Хуросон дар давраи Сомониён.

## Зиндагинома
Пас аз азли Абулҳасани Симҷур бо раҳнамоӣ ва ҳимояти Абулҳусайни Утбӣ, бар маснади сипаҳсолории Хуросон расид ва лақаби «Ҳисомуддавла»-ро мушарраф гардид. Дар замони ҳукумати Фахруддавлаи Дайламӣ Абулаббоси Тош муддате волии Омул ва баъдан ҳокими Астарободу Гургон ва Деҳистону Обаскун буд. Фахруддавла пас аз ҳазимати Абулаббоси Тош дар набард бо Абулҳасани Симҷур Гургонро ба Абулаббоси Тош супурд ва худ ба Рай рафт. Талоши Абулаббоси Тош барои бозпас гирифтани ҳукумати Хуросон ба шикаст анҷомид ва ӯ баъд аз се соли истиқрор дар Гургон аз вабои сахте даргузашт.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

Гурӯҳ:Сомониён
Шаҳриёри IV

**Шаҳриёри IV** (), мулаққаб ба **Ҳусомуддавла** (; ) — сипаҳбади Бовандиён ва подшоҳи Табаристон (1074—1114), писари Корини II.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*
Корини II

**Корини II** () — сипаҳбади Бовандӣ, фармонравои Табаристон (1057—1074), писари Сурхоб ва падари Шаҳриёри IV.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҳазораспи I

**Алоуддавла Ҳазорасп пури Фахруддавлаи Намовар** () — фармонравои дудмони Подуспониён (1076—1115), падари Шаҳриваш.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абузакариёи Табрезӣ

**Абузакариё Яҳё ибни Алӣ ибни Муҳаммади Табрезӣ** (маъруф ба **Ибни Хатиби Табрезӣ**; ) — , ориф ва луғатдони форс-тоҷик, муаллифи «Сақату-з-занд».

## Эзоҳ
Шаҳриваш

**Шаҳриваш** (), **Шаҳрнӯш** (; ) — Фармонравои дудмони Подуспониён (1117—1168), писари Ҳазораспи I.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абулмуъини Насафӣ

**Абулмуъини Насафӣ** (; ) — мутакаллим, илоҳиётшинос ва фақеҳи ҳанафии форс-тоҷик, пайрави мактаби мотуридия, муаллифи «Табсирату-л-адилла».

## Эзоҳ
Абубакр Муҳаммад Самъонии Марвазӣ

**Тоҷулислом**, **Абубакр Муҳаммад Самъонии Марвазӣ** (; 1073, Марв — 1116, Марв) донишманд, фақеҳ, муҳаддис,  ва воъизи шофеъӣ, устоди Абулфутӯҳи Тоӣ ва Абутоҳири Санҷӣ, муаллифи китоби «Амол».

## Эзоҳ
Абунасри Форсӣ

**Абунасри Форсӣ** (; ? — 1117) — вазир, сипаҳсолор, дабир ва и форс-тоҷики дарбори Ғазнавиён дар замони султон Масъуди III.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазирони Ғазнавиён
Корини III

**Корини III** (; ) — сипаҳбади Бовандӣ, фармонравои Табаристон (1114—1117),  писар ва ҷонишини Шаҳриёри IV.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Шамсулаимма Бакри Заранҷарӣ

**Абулфазл Бакр ибни Муҳаммад ибни Алии Заранҷарӣ** (маъруф ба **Шамсулаимма**; 1036, Заранҷар, Бухоро — 1118, Калобод, Бухоро) — фақеҳи ҳанафӣ.

## Зиндагинома
Ӯ аз насли Ҷобир ибни Абдуллоҳи Ансории саҳобӣ буд. Дар илми ансоб ва таърихи шахсиятҳо шуҳрат ёфта, дар ҳифзу ҳимояти мазҳаби хеш ба дараҷае расид, ки ба ӯ масал мезаданд. Ба «Шамсулаимма» маъруф гашта, аҳли шаҳраш ӯро «Абуҳанифаи хурд» меномиданд.

Санади илмии Заранҷарӣ аз Шамсулаимма Абдулазизи Ҳалвоӣ оғоз ёфта, аз тариқи Абуҳафси Кабир ва Муҳаммади Шайбонӣ то ба имом Абуҳанифа мерасад. Заранҷарӣ олиму фозили тавоно буда, мардуми замонаш барои фатво ва ҳаллу фасли масъалаҳои пешомадаи шаръӣ аксар ба ӯ муроҷиат мекардаанд. Самъонӣ дар Бухоро, Самарқанд, Косон, Балх ва Сарахс бо бисёр шогирдони ӯ вохӯрда, аз онҳо ривоят ҷамъ кардааст. Заранҷарӣ охирин касест, ки аз устодаш Ҳалвоӣ донишҳои фиқҳии ӯро ривоят кардааст.

Ҳоҷӣ Халифа аз таълифоти ӯ як китобро дар ҳадис бо номи «Амолии Заранҷарӣ» ёд кардааст. Нисбаи Заранҷарӣ аз номи яке аз деҳаҳои Бухоро — Заранҷар ё Заранкар, воқеъ дар масофаи панҷ фарсах аз Бухоро, гирифта шудааст. Ёқут ин исмро ба шакли «Заранҷаро» ва «Заранкаро» овардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Муҳаммади Заранҷарӣ

**Заранҷарӣ**, **Муҳаммад ибни Алӣ ибни Фазл** — фақеҳи форс тоҷики асрҳои 10-11.

## Зиндагинома
Заранҷарӣ ва писараш Шамсулаимма Бакри Заранҷарӣ илми фиқҳ ва усули онро дар назди Шамсулаимма Абдулазизи Ҳалвоӣ таълим гирифтаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Имодуддин Умар ибни Бакри Заранҷарӣ

**Заранҷарӣ**, **Имодуддин Шамсулаимма Умар ибни Бакр ибни Муҳаммад ибни Алӣ** (? — 1188) — фақеҳ ва донишманди форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Абулало ал-Фаразӣ дар ҳаққи вай гуфтааст: «Ӯ Нуъмони сонии замони худ мебошад». Заранҷарӣ  дар назди падараш Бакри Заранҷарӣ таълиму тарбия гирифта, ба камол расидааст ва охирин касе будааст, ки донишҳои аз падар андӯхтаро ривоят мекардааст. Фақеҳ Ҷамолуддин Убайдуллоҳи Маҳбубӣ ва Шамсулаимма Муҳаммад ибни Абдуссаттор ал-Кардарӣ аз шогирдони номдори Заранҷарӣ мебошанд.

## Таълифот
Аз таълифоти ӯ китоби «Адабу-л-қозӣ» дар баёни одобу русуми қозигӣ маъруф буда, ба забони арабӣ таълиф шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*