open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вилояти Бодғис

**Вилояти Бодғис** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон, ки дар шимолу ғарби кишвар воқеъ аст.

## Ҷуғрофиё
Аз шимол бо Туркманистон, аз ҷануб ғарб бо вилоя Ҳирот, аз шимолу шарқ бо вилояти Форёб ва аз шимол ба вилояти Ғур ҳаммарз мебошад. Масоҳати вилоят − Бодғис 20591 км² ва аҳолиаш 499393 нафар буда, кулли онҳо тоҷиконанд. Аз лиҳози таркиби қавмӣ дар ин вилоят паштунҳо дар мақоми дувум қарор доранд. Дар вилояти Бодғис ӯзбекҳо, туркманҳо ва балуҷҳо низ умр ба сар мебаранд.

## Вожашиносӣ
Бодғис вожаи куҳан буда, дар қисмати «Яштҳо»-и Авесто дучор меояд. Дар китоби «Бундаҳиш» ба шакли «Водгис» ва «Водғис» истифода шудааст.

## Таърих
Дар асрҳои миёна Бодғис аз навоҳии ободи Хуросон ва дорои шаҳрҳое бо номҳои Ҷабалу-л-фарза (Кӯҳи нуқра), Куфо, Куғнобод, Буст, Ҷозҷӣ, Кобрун, Колуван, Деҳистон, Баван, Бомийин ва 300 рустои обод будааст. Дар асрҳои 4-10 Деҳистон аз бузургтарин ва ободтарин шаҳрҳои Бодғис будааст, вале қароргоҳи ҳокими ин минтақаро шаҳри Куғнобод гуфтаанд. Муаррихон ва ҷаҳонгардони маъруфи асримиёнагӣ Ҷосийқонӣ, Ёқути Ҳамавӣ, Амин Аҳмади Розӣ, Мақдисӣ, Идрисии Тасвирӣ дар бораи Бодғис маълумот додаанд.

Соли 1964 дар заминаи қисматҳое аз вилоятҳои Ҳирот ва Маймана вилояти Бодғиси Афғонистон таъсис ёфт. 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Афғонистон
Гурӯҳ:Вилояти Бодғис
Вилояти Бағлон

**Бағлóн** ( *Baġlān*, ) — вилоят дар шимолу шарқии Афғонистон, дар сари роҳи автомобилгарди Кобул – Хонобод. Маркази маъмуриаш Пули Хумрӣ.

## Ҷуғрофиё
Дар ғарб бо вилояти Самангон, дар шимол бо Қундуз, дар шимолу шарқ бо Тахор, дар ҷанубу шарқ бо Панҷшер, дар ҷанубу ғарб бо Бомиён, дар ҷануб бо Парвон ҳамсарҳад аст. Бағлон дар наздикии соҳили дарёи Қундуз дар баландии 500 м аз с. б. ҷой гирифтааст.

## Таърих
Бағлон дар асарҳои қадимии ҷуғрофӣ бо номи Бекбонул ва Бағулоғу ҳам ёд шудааст. Мутобиқи маълумоти маъхазҳои таърихӣ  Бағлон дар аҳди Кушониён бунёд гардидааст. Номи ин шаҳр дар китобе ба забони бохтарӣ ва хатти юнонӣ, ки аз харобаҳои маъбади Сурхкӯтал (маъруф ба Кофирқалъа) пайдо шуда буд, ёд мешавад. Мутобиқи иттилои маъхазҳои таърихии асримиёнагӣ Бағлон аз шаҳрҳои Тахористон дар навоҳии Балх ба шумор мерафт.

Вилояти Бағлон соли 1964 дар натиҷаи тақсимоти собиқ вилояти Қатаған ба вуҷуд омадааст. Аз августи 1998 то 2001 вилоят зери итоати Толибон қарор дошт.

## Аҳолӣ
Аҳолиаш 745 ҳазор нафар (2011). Дар вилоят ҳазораҳо (15%), тоҷикон (55%), пуштунҳо (20%), ӯзбакҳо (9%) ва дигар миллатҳо зиндагонӣ мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вилояти Бағлон
Вилояти Балх

thumb|200px

**Вилояти Балх** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Мазори Шариф маркази ин вилоят аст.

## Эзоҳ

*
Пӯстдунбапалав

**Пӯстдунбапалав** - Пӯстдунбаро дар оби намакдор 15-20 дақиқа меҷӯшонанд. Баъд пӯстдунбаро ба равған-и доғ андохта, то сурх шуданаш бирён мекунанд. Ба дег аввал пиёз, баъд сабзиро андохта каме таф медиҳанд. Баъд об, намак, сир, адвиёт, андохта зирбак тайёр мекунанд. Ба рӯи зирбак биринҷ андохта дам мекунанд.


Гурӯҳ:Xӯрок
Гурӯҳ:Қаламфурҳо
Вилояти Бадахшон (Афғонистон)

**Вилояти Бадахшон** () — яке аз вилоятҳои Ҷумҳурии Исломии Афғонистон аст. 

Бадахшон дар шеърҳои шоирон ба кайфияти лаъли худ маъруф будааст. Бадахшон дар шимолу шарқи Афғонистон воқеъ аст. Ин вилоят дар соли 1895 миёни ду импиротурии Русия ва Бритония ба ду бахш тақсим гардид. Як бахши ин вилоят бо номи Бадахшон ба Русия таъаллуқ гирифт, ки баъдан Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар Иттиҳоди Шӯравӣ (ИҶШС) бо марказияти шаҳри Хоруғ шуд ва бахши дувум бо марказияти шаҳри Файзобод ба Афғонистон паӣваст. Русия ва Бритония рӯди Панҷро чун марзи табиъӣ пазируфта ва бо сутунҳои марзӣ нишонагузорӣ карданд. 

Маркази **вилояти Бадахшон** шаҳри Файзобод аст, ки 315 км шимолу шарқтар аз  шаҳри Кобул, пойтахти Афғонистон, дар канори рӯди Кӯкча ҷой гирифта аст ва 50 ҳазор нафар аҳолӣ дорад.

## Ҷойгоҳ
Дар шимолу шарқи Афғонистон ҷоӣ дорад.
 
Ин вилоят аз шимолу ғарб — бо вилояти ХатлониТоҷикистон, аз шимолу шарқ — бо ВМ Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, аз шарқ — бо Чин, аз ҷануб — бо Покистон, дар ғарб — бо вилояти Тахор, дар ҷанубу ғарб бо вилоятҳои Нуристон ва Панҷшер ҳамсарҳад аст.

[300px|thumb|Намое аз [Ноҳияи Хвоҳон|Хоҳон, Рӯди Панҷ ва Муҳаллаи Анҷироби Шӯрообод.]]

## Номдорон
* Бурҳонуддин Раббонӣ — раҳбари Ҳизби ҷамъияти исломии Афғонистон ва раисҷумҳури пешини Афғонистон
* Тоҳир Бадахшӣ — фаъоли сиёсӣ ва раҳбари созмони инқилоби заҳматкашони Афғонистон (СОЗО)
* Латиф Пидром — шоъир, раиси ҳизби Кунгреи миллии Афғонистон ва узви Маҷлиси намояндагони Афғонистон
* Фавзия Куфӣ — фаъоли ҳуқуқи занон, раиси Мавҷи таҳаввули Афғонистон ва узви Маҷлиси намояндагони Афғонистон 
* Устод Аҳмад Лоҳурӣ — меъмори аршади Тоҷмаҳал

## Мардум

Аксарияти бошандагони ин вилоятро тоҷикон ташкил дода ва ба забони дарӣ ва забонҳои бадахшонӣ сухан мегӯянд. 

Аҳолӣ — 1 054 087 нафар (соли 2021).

## Таърих

## Ҳукумат

## Иқтисодиёт

## Омӯзишу парвариш

## Беҳдошту беҳзистӣ

## Бахшбандии идории вилояти Бадахшон
Вилояти Бадахшон 28 вулусволӣ ё ноҳия дорад:
}
}
}

## Пайнавиштҳо


Гурӯҳ:Вилояти Бадахшон
Вилояти Дойкундӣ

thumb|200px

**Вилояти Дойкундӣ** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Нилӣ маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилояти Дойкундӣ
Вилояти Форёб

thumb|200px

**Вилояти Фориёб** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Маймана маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилояти Фориёб
Тӯғрамапалав

**Тӯғрамапалав** - порчаҳои калон-калони гӯшт ва сабзи-ро  дар об меҷӯшонанд ва баъди пухтан гӯштро резаю сабзиро наргасӣ мекунанд. Сипас дар равғани доғ пиёзро сурх мекунанд аз болояш шӯрбои тайёр, биринҷ, адвиёт ва намак андохта, то тайёр шудани палав сарпӯши дег-ро пӯшонда маҳин меҷӯшонанд. Палавро ба табақ кашида, ба рӯяш гӯшту сабзии резаро меандозанд.

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Шуур

**Шуур** () — ҳуш, огоҳӣ, фаҳм, фикр; шакли олии инъикоси маънави-и воқеиятро гӯянд, ки танҳо ба инсон хос аст. Он ба нутқ алоқаманд буда, шаклҳои ҳиссиёти идрок, хотира, тасаввур, тахайюл ва диққат мебошад ва ҳамчун тафаккур-и маънӣ дар мафҳум, ҳукм, хулоса, фарзия, ҳадс, ғоя ифода мегардад.

Шуур, шакли олии инъикоси ҳақиқати воқеӣ ва мувофиқи мақсад танзим намудани муносибати одам ба муҳити зист.
Қобилияти дарк намудани ҳастӣ дар ҷараёни фаъолияти амалии мақсаднок одамро аз ҳайвон фарқ мекунонад. Ин қобилият бидуни фаъолияти майнаи одам амалӣ намегардад. Вале шуур. танҳо вазифаи модарзодии майнаи одам нест. Фақат имконияти пайдоиши шуур, дар одам вобаста ба сохти муайяни системаи асаб (ниг. Фаъолияти олии асаб) модарзодист. Ин имконият фақат дар шароити ҳаёти ҷамъиятӣ амалӣ мегардад. Ин ҳукми фалсафиро амалия тасдиқ мекунад. Чунончи, бисёр ҳодисаҳое маълуманд, ки бачагони хурдсолро ҳайвонҳои ваҳшӣ дуздидаанду онҳо дар байни вуҳуш калон шуда, баъди чанд сол аз нав ба назди одамон баргаштаанд. Онҳо ҳайвонтабиат шуда буданд ва тамоми кӯшишҳои ба онҳо ёд додани сифатҳои инсонӣ натиҷае намедод, ҳарчанд ки аз ҷиҳати биологӣ аз одамони муқаррарӣ фарқе надоштанд ва сохти системаи асабашон мисли системаи асаби одамони дигар буд. Бинобар ин, шуур, маҳсули фаъолияти майна дар шароити ҳаёти ҷамъиятӣ аст. Меҳнат ва нутқ (забон) барои пайдоиши шуури одам, шарти асосӣ ҳисоб меёбад. Забон шакли моддии зуҳуроти шуур буда, чун воситаи алоқаи байни одамон пайдо шудааст. Тамоми сарвати илму фарҳанги инсонӣ бо забон инъикос меёбад. Одам тавассути нутқ (забон) дониш меандӯзад, аз сарвати маънавии гузаштагон баҳравар мегардад.

Шуур ба инсон имкон медиҳад, ки воқеиятро дуруст дарк намояд, ба он сарфаҳм равад, ояндаро пешбинӣ кунад ва дар ин асос бо фаъолияти амалӣ ба олам таъсир расонад.

## Нигаред
* Ҳуш
* Бешуурӣ
* Равоншиносӣ

## Пайвандҳо
* Соли маориф танҳо ба вазорати маориф дахл надорад ё киштаҳо дар баҳори соли накӯ - Миллат 

Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Вилояти Ҷӯзҷон

**Вилояти Ҷӯзҷон** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Шибирғон маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилояти Ҷӯзҷон
Гӯшт

thumb|Ҳаргуна намудҳои гӯшт
**Гӯшт** ин маводи ҳаррӯзаи инсон аст, ки онро аз аз гов, гӯсфанд ва аз дигар ҳайвонҳои барои истеъмол мегиранд.

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Хӯрокиҳо
Гурӯҳ:Гӯшт
Зардаки ваҳшӣ

**Сабзӣ**, **бехӣ**, **зардак** ё **газар** () —  пӯсташро ҳамчун хӯроки чорво истифода мебаранд.

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Сабзавот
Барак

**Ҷӯшбарак**, **Барак**, **тушбера** — навъи таоми тоҷикон.

## Омодасозӣ
Хамири тушбераро аз орди хушсифат бо обу намак, тухм тайёр мекунанд. Хамирро зувола гирифта, хурд-хурди чоркунҷа мебуранд. Дар тайёр кардани барак пиёз, гӯшти қима (аз гӯшти тозаи гӯсфанд ё гов) ва бӯгзор (мурч, зира, қаламфур)-ро истифода мебаранд. Қимаи тайёрро ба чалпакчаҳои чоркунҷа ё мудаввари тунук печонда, дар оби намакдор мепазанд.
thumb|center|500px|Тарзи тайёркардани тушбера

## Нигаред низ
* Манту

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. — Душанбе: Дониш, 2015.
* Энсиклопедияи мухтасари рӯзгордорӣ. — Душанбе, 1988

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Мантуҳо
Вилояти Викло

**Вилояти Уиклоу** (, ) — яке аз вилоятҳои Ҷумҳӯрии Ирландия аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Вилояти Килдея

**Вилояти Килдея** (, ) — яке аз вилоятҳои Ҷумҳӯрии Ирландия аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Вилояти Кундуз

thumb|200px

**Вилояти Кундуз** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Кундуз маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилояти Кундуз
Вилояти Лағмон

thumb|200px

**Вилояти Лағмон** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Миҳтарлом маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилояти Лағмон
Вилояти Пактико

thumb|200px

**Вилояти Пактико** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Шарона маркази ин вилоят аст.

## Административное деление
300px|thumb|right|Районы вилайята Пактика (до 2005 года).
В его состав входят 19 районов:
* Бармал
* Вазахва
* Вормамай
* Гаян
* Гомаль
* Дила
* Джанихел
* Матахан
* Ника
* Омна
* Сар Ганза
* Сароби
* Терва
* Ургун
* Шаран
* Заргун Шар
* Зирук
* Юсуфхель
* Яхияхель

## Примечания

Гурӯҳ:Вилояти Пактико
Вилояти Панҷшер

**Вилояти Панҷшер** (ба дарӣ: *ولایت پنجشیر*) — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Бозорак маркази ин вилоят аст. 99.8%-и аҳолии вилоятро тоҷикон ташкил медиҳанд

## Таърих
Ҳудуди Панҷшери муосир аз ибтидои асри 16 то миёнаҳои асри 18 таҳти ҳукмронии хонии Бухоро буд. Минтақаи Парвон, ки Панҷшерро дар бар мегирифт, аз ҷониби Аҳмадшоҳи Дурронӣ забт карда шуд ва баъд аз имзои шартномаи дӯстӣ дар соли 1750 аз ҷониби амири Бухоро Мурод Бег расман ҳамчун як қисми империяи Дурронӣ эътироф карда шуд. Ҳукмронии Дуррониро сулолаи Баракзай ба дунбол дошт. Дар асри 19, вилоят аз ҷанги Инглистону Афғонистон зарар надидааст.

Соли 1973 қудратро дар Афғонистон Муҳаммад Довудхон ба даст гирифт, ки ӯ бо бартарии паштунҳо ба як қисми зиёди қаламрави Покистон даъво карданро оғоз кард, ки боиси нигаронии шадиди ҳукумати Покистон шуд. То соли 1975 сарлашкари ҷавон Аҳмадшоҳи Масъуд ва пайравонаш дар Панҷшер шӯриш бардоштанд, аммо онҳо маҷбур шуданд ба шаҳри Пешовари Покистон гурезанд ва дар он ҷо аз сарвазири Покистон Зулфиқор Алӣ Бҳутто дастгирӣ ёфтанд. Бино ба баъзе хабарҳо, Бҳутто роҳи инқилоби апрелиро дар Кобул дар моҳи апрели 1978 кушод ва Довудро маҷбур сохт, ки нерӯҳои низомиро дар саросари деҳот тақсим кунад.

Панҷшер дар замони ҷанги Шӯравӣ ва Афғонистон бар зидди Аҳмадшоҳи Масъуд ва сарбозони ӯ чанд маротиба ҳамла карда буд. 17 августи соли 1979, пас аз исёни минтақавӣ, минтақа таҳти назорати шӯришиён қарор гирифт. Бо сабаби релефи кӯҳӣ, Панҷшер барои муҳофизати муҷоҳидон аз ҳукумати ҲХДА ва қувваҳои мусаллаҳи шӯравӣ қулай буд.

### Шикастҳои чархболи Шӯравии Ми-8 дар кӯҳҳои Панҷшер
Пас аз суқути Ҷумҳурии Демократии Афғонистон дар соли 1992, минтақа ба ҳайати Давлати Исломии Афғонистон шомил шуд. Дар охири солҳои 90-ум Панҷшер ва вилояти ҳамсояи Бадахшон барои Эътилофи Шимолӣ алайҳи Толибон хидмат мекарданд. 9 сентябри соли 2001 вазири дифоъ Масъуд аз ҷониби ду ҷангии Ал-Қоида кушта шуд. Ду рӯз пас, ҳамлаҳо дар Иёлоти Муттаҳида моҳи сентябри соли 2001 рух дод, ки боиси сар задани ҷанги бузурги таҳти сарварии ИМА дар Афғонистон шуд.

Вилояти Панҷшери имрӯза соли 2004 аз вилояти ҳамсояи Парвон ташкил шудааст. Нерӯҳои амнияти миллии Афғонистон дар ин вилоят чанд пойгоҳ таъсис додаанд. Нерӯҳои Байналмилалии Кӯмак ба Амният (ISAF) низ пойгоҳҳои худро дар ин ҷо таъсис додаанд ва дар охири солҳои 2000-ум дар Панҷшер Гурӯҳи Бозсозии Вилоят (ГБВ) таҳти назорати ИМА ба фаъолият оғоз карданд.

Соли 2021 дар Панҷшер рӯйдодҳои ҷолибе рух доданд, ки ба муноқишаи байни гурӯҳи террористии Толибон, ки қудратро дар Афғонистон ғасб карда буд, ва муқовимати ҳукуматии "Муқовимати Панҷшер", ки 16 август ташкил шуда буд, рабт дода мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилояти Панҷшер
Вилояти Зобул

**Вилояти Зобул** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Қалот маркази ин вилоят аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилояти Зобул
Irfan View

**IrfanView** - ин барнома яке аз Барномаҳои ройгони (freeware) машҳур буда, барои тамошо ва коркарди аксҳо истифода бурда мешавад.

Гурӯҳ:Барномаҳои ройгон
Вилояти Тахор

thumb|200px

**Вилояти Тахор** () — яке аз вилоятҳои Афғонистон аст. Шаҳри Толуғон маркази ин вилоят аст.

## Таърих
Соли 2001 дар қишлоқи Хоҷа Баҳоуддин Аҳмадшоҳи Масъуд кушта шуд.

##### Тақсимот

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилояти Тахор
Вилоятҳои Ирландия

Ҷумҳурии Ирландия аз 26 **вилоят** иборат аст:

ва Ирландияи Шимолӣ 6 вилоят дорад:

*
Вилояти Роскоммон

**Вилояти Роскоммон** (, ) — яке аз вилоятҳои Ҷумҳӯрии Ирландия аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Вилояти Дери

**Вилояти Дери** (, ) — яке аз вилоятҳои Ирландияи Шимолӣ аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Евро

**Евро**, €, яке асъори Иттиҳоди Аврупо аст.

## Сарчашма
*   

Гурӯҳ:Воҳидҳои асъор аз рӯи алифбо
21 январ

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: *:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 21 январ*
=== Миллӣ ===

=== Динӣ ===

== Рӯйдодҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 21 январ*

* [[1935]] — таъсиси [[ноҳияи Рӯдакӣ]], (то соли 1961 ноҳияи  Сталинобод ва то соли 1992 ноҳияи Ленин).

== Зодрӯзҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ: Зодагони 21 январ*
* [[1945]] — [[Тағоймурод Гулов]], доктори илми кишоварзӣ.
* [[1925]] —  [[Аза Каримова]] (1925-2000), доктори илми  филологӣ.
* [[1950]] — [[Комилҷон Ғаниев]], овозхон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон
* [[1955]] — [[Имомёрбек Қаландарбеков]], доктори илми техникӣ, профессор.                        
* [[1950]] — [[Татяна Саидова]], файласуф.
* [[1945]] — [[Шоиста Шоҳимардонова]], забоншинос, мутарҷим (аз англисӣ).               
* [[1850]] — [[Иван Мушкетов]] (1850-1902), этнографи  рус, муҳаққиқи этнографияи тоҷикони болооби Аму.                 

== Даргузаштҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 январ*
* [[1924 ]]— [[Владимир Ленин]], инқилобии Русия ва якумин котиби аввали Ҳизби Коммунистии ИҶШС

== Тақвими мардумӣ ==
*'(21 Январ — 19 Феврал)** - **Далв''' яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Баҳман дар Гоҳшумори Эронӣ аст.
40px|none|Далв

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0121.html 
* http://www.calend.ru/day/21-01/ 
* Наука, 21.01 
* BBC On this day, 21.01

## Эзоҳ

Гурӯҳ:21 январ
Вилояти Благоевград

**Вилояти Благоевград** () — яке аз вилоятҳои Булғористон аст.

## Инҷоро ҳам бингаред
Забони булғорӣ

**Забони булғорӣ** () – забоне, ки ба гурӯҳи ҷанубии забонҳои славянӣ таалуқ дорад. Ба он бештар аз 7 млн нафар гап мезананд. Илова ба овозҳои дар дигар забонҳои славянӣ маъмул дар забони булғорӣ таркибҳои овози "шт" "жд" дар истеъмоланд. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Булғористон
булғорӣ
Вилоятҳои Булғористон

frame|right|Административно деление на Булғористон
**Вилоятҳои Булғористон**
Нишонаи почта

**Индекси почта** — пайдарпаии ҳарфҳо ё рақамҳо ба суроғаи почта бо мақсади мусоидат ба мураттабсозии фиристодани почта, аз ҷумла автоматӣ. Дар айни замон, аксарияти хадамоти почтаи миллӣ аз индексҳои почта истифода мебаранд.
Таърифи истилоҳи индекс: *«нишони рақамии суроғаи почта, ки ба объекти алоқаи почта таъйин шудааст».*

## Индекси почта дар Тоҷикистон
Индекси почта дар шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон: 
* 735520	Айнӣ
* 735790	Ашт
* 735140	Балҷувон
* 735140	Баҳорӣ
* 735800	Бӯстон
* 736300	Ванҷ
* 735700	Варзоб
* 735400	Ваҳдат
* 735140	Вахш
* 735140	Восеъ
* 735620	Ғончӣ
* 735700	Рашт
* 735690	Ғафуров
* 735020	Ҳисор
* 735140	Данғара
* 735700	Дарбанд
* 735140	Ҷиликӯл
* 737450	Ҷиргатол
* 735140	Дӯстӣ
* 734000	Душанбе
* 734025	Душанбе
* 734064	Душанбе
* 735600	Зафаробод
* 735140	Исмоили Сомонӣ
* 735610	Истаравшан
* 735920	Исфара
* 736500	Ишкошим
* 735610	Қайроқум
* 736400	Қалъаи-Хумб
* 735610	Конибодом
* 735200	Колхозобод
* 735140	Қубодиён
* 735120	Куйбишев
* 735140	Кӯлоб
* 735140	Бохтар
* 735800	Меҳрон
* 736100	Миденшор
* 735140	Ҳамадонӣ
* 735140	Муъминобод
* 736600	Мурғоб
* 735830	Нов
* 735300	Норак
* 735140	Обикиик
* 735140	Фархор
* 735500	Панҷакент
* 735820	Пролетарск
* 735140	Панҷ
* 737450	Роғун
* 736112	Роштқалъа
* 736200	Рӯшон
* 735147	Сарбанд
* 735140	Советский
* 734060	Сомониён
* 737450	Тавилдара
* 737450	Тоҷикобод
* 737450	Турсунзада
* 737450	Файзобод
* 735140	Ховалинг
* 736000	Хоруғ
* 735700	Хуҷанд
* 735730	Чкаловск
* 737450	Шаҳринав
* 735800	Шаҳристон
* 735180	Шаҳритус
* 735180	Ш.Шоҳин

## Пайвандҳо
*Почтаи тоҷик
*Таърихи почта ва маркаҳои почтавии Тоҷикистон
*Нишонаи почта
* Тоҷнет

## Эзоҳ
Ривоятхои Шумерӣ

## Ривоятҳои шумерӣ

**Ривоятҳои Байнуннаҳрайн** - Байнуннаҳрайн ё Миёнрӯдон сарзаминеро мегуфтанд ки миёни рӯдҳои Даҷла ва Фурот ҷой дорад ва дар гузашта кишварҳои Шумер, Аккад, Ошур, Бобил ва Элом дар он ҷойгир буданд ва имрӯз бештари ин сарзамини дар кишвари Ироқ ҷой дорад. 
Ривоятҳои Шумерию Аккадӣ аз қадимитарин  ривоятҳои ҷаҳон ҳастанд, ки дар сарзамини Байнуннаҳрайн дар асрҳои IV - II то милод падид омадаанд. 
Ривоятҳои ҳурритӣ ривоёти  мардуме ҳастанд, ки дар шимоли Байнуннаҳрайн дар асрҳои III - II то милод зиндагӣ мекарданд.
Ривоятҳои ошурӣ - ривоёти ошуриён, ки дар шимоли Байнуннаҳрайн дар асрҳои XIV - VII то милод зиндагӣ мекарданд.
Ривоятҳои бобилӣ - ривоёти бобилиён, ки дар ҷануби Байнуннаҳрайн дар асрҳои XX - VI то милод зиндагӣ мекарданд.

Гурӯҳ:Ривоятҳо
ΜTorrent

**µTorrent** (боз бо номи **uTorrent** машҳур аст) клиенти BitTorrent барномаи ройгон (freeware) дар ҳоли ҳозир фақат барои Microsoft Windows only (although it does run on Wine and Cedega for non-Windows users). The entire program is a single 170 KiB compressed executable (as of version 1.6, Июли 2006). It was designed to use as little of a computer's resources as possible while offering functionality equivalent to the most popular, full-featured clients, such as Azureus or BitComet. Its title is frequently abbreviated as "**µT**" or "**uT**" (as it is difficult to type the Greek character µ using many keyboard layouts). 

µTorrent дар C++ навишта шудааст.

Гурӯҳ:Барномаҳои ройгон
Бритониёи Кабир

thumb|right|250px
**Бритониёи Кабир** (англ. *Great Britain*, валл. *Prydain Fawr*, гэлӣ *Breatainn Mhòr*, корнӣ *Breten Veur*, шотл. *Great Breetain*) — ҷазираи калонтарин дар Аврупо ва 9-ум аз рӯи масоҳат дар сайёра. Аҳолӣ зиёда аз 63,786,000  млн. нафар (2016), баъд аз ҷазираҳои Ява ва Хонсю ҷойи сеюм дар ҷаҳон аст.
Масоҳат — 209,331 км². Дар ҷазира 95% ҳудудҳои Шоҳигарии Муттаҳида — Инглистон, Шотландия ва Уэлс ҷойгир шудааст.
## Нигаред
*Риши Сунак
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Британияи Кабир
Авлоди якуми худоҳо

Дар **авлоди якуми худоҳо** аввал Бетартиби мавчуд буд. Худоёне, ки аз ин Бетартиби ба вучуд меомаданд – Гея (худои Замин), Никта (худои Шаб), Тартар (худои беохират), Эреб (худои торики), Эрос (худои ишку муҳаббат). Худоёне, ки аз Гея пайдо шудаанд – Уран (худои Осмон) ва Понт (худои зери баҳри). Худоён, аз руи офатҳои табиатие, ки онҳо ба вучуд оварда метавонистанд, чунин сурат доштанд.

Гурӯҳ:Ривоятҳои Юнони Кадим
Google Earth

**Google Earth** барномаи глобуси виртуалӣ ройгон мебошад Ин барнома тамоми ҷаҳонро ҳамчун харита нишон медиҳад ва аксҳояш аз спутникҳо дастрас мешаванд.

Гурӯҳ:Интернет
1 сентябр

## Ҷашнҳои миллӣ
*  Арманистон,  Белорус,  Қазоқистон,  Қирғизистон,  Латвия,  Литва,  Молдавия,  Русия,  Туркманистон,  Укроин,  Тоҷикистон — рӯзи дониш.
*  Словакия — рӯзи Конститутсияи Словакия.
*   Ӯзбекистон — рӯзи истиқлолияти Ӯзбекистон.

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 1 сентябр]]*
* 1714 — Дар Петербург бо фармони Пётри I нахустин китобхона дар Русия таъсис дода шудааст.
* 1939 — Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ сар шудааст.
* 1948 — кушодашавии Университети давлатии Тоҷикистон — ҳоло ДМТ.
* 1969 — Табаддулоти давлатӣ дар  Лубнон, ки  Муаммар Қаддафиро ба сари қудрат оварда буд.
* 2003 — РБК, шабакаи телевизиюнии Русия намоишро оғоз кард.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 1 сентябр]]*
* 1888 — Иван Антипов-Каратаев, доктори илми кишоварзӣ, академики АИ Тоҷикистон, Ходими шоистаи илми ҷумҳурӣ.
* 1908 — Акрам Додобоев, доктори илмҳои биологӣ, профессор.
* 1920 — Муҳаммад Осимӣ, доктори илмҳои фалсафа, академик,
* 1938 — 2007 — Раҷаб Мирзоев, олими соҳаи педагогика, Корманди шоистаи Тоҷикистон.
* 1946 — Намоз Ҳотамов, муаррих, доктори илмҳои таъри, профессор.
* 1948 — Дилбар Раҷабова, муаррих.
* 1949 — Абдураҳмон Расулӣ, рӯзноманигор, нависанда, тарҷумон. 
* 1953 — Аҳмадшоҳи Масъуд, сиёсатмадор ва сарлашкари тоҷики аҳли Афғонистон.
* 1958 — Мирзоҳайдар Умарзод, шоир.
* 1958 — Сафрон Ёдгорова, раққоса, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
* 1959 — Акмал Қаландаров, рӯзноманигор, нависандаи узбекизабон ва қирғизизабон.
* 1968 — Анвар Ҳамидов, олими соҳаи география.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 1 сентябр]]*
* 1991 — Фотеҳ Ниёзӣ, нависандаи тоҷик.

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0901.html 
* http://www.calend.ru/day/9-01/
31 август

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
*  — Рӯзи истиқлол
*  — Рӯзи истиқлол
*  — Рӯзи миллии забон
*  — Рӯзи ҳамбастагӣ ва озодӣ
*  — Рӯзи истиқлол
*  — Рӯзи истиқлол
*  — Рӯзи бузургдошти қурбониёни саркӯб

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 31 август]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 31 август]]*
* 1821 — Герман Гелмголтс, физики олмонӣ, физиолог ва психолог.
* 1863 — Сергей Михайлович Прокудин-Горский, аксбардори рус.
* 1928 — Бароҳат Ҳоҷибоева, забоншинос, Корманди шоистаи Тоҷикистон.
* 1928 — Ҳомидҷон Маҳмудов, олими соҳаи математика.
* 1941 — Марина Светаева, шоираи рус.
* 1958 — Ғаффур Шамсиев, олими соҳаи тиб.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 31 август]]*

## Тақвими мардумӣ
**Сунбула** (23 Август — 22 Сентябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Сунбула

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0831.html 
* http://www.calend.ru/day/8-31/ 
* Наука, 31.08
* BBC On this day, 31.08
Роберт Лоуелл

thumbnail
**Роберт Лоуелл**  (1917 - 1977) шоири амрикоӣ.

Гурӯҳ:Адабиёти Амрико
Силвия Плат

**Силвия Плат** (1932 - 1963) шоири амрикоӣ.

Гурӯҳ:Адабиёти Амрико
Майна

**Майна**, **тутимайна** () — гунае парранда. Дрозии баданаш қариб 25 см, болаш 135—147, думаш 76-92мм, рангаш хокистарии сиёҳтоб, парҳои шикам ва зери думаш сафед ва бинобар ин ҳангоми парвоз ало метобад. Майна аввалин маротиба дар асри XX аз тарафи Афғонистон омадааст. Ин парранда тез калимаҳоро ёд мегирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Позвоночные животные России: Обыкновенная майна

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Анна Секстон

**Анна Секстон** (1928-1974) шоири амрикоӣ

Гурӯҳ:Адабиёти Амрико
Ҷон Берримен

**Ҷон Берримен** (1914-1972)

Гурӯҳ:Адабиёти Амрико
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
9 сентябр

## Ҷашнҳо
* Рӯзи байналмилалии мубориза бар зиддӣ бесаводӣ.
* Рӯзи роҳсозон

*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
*  — Рӯзи истиқлол;
*  — Рӯзи истиқлол;
*  — Рӯзи миллии кӯдак;
*  — рӯзи поси хотираи қурбониёни Холокоста ва ҷинояти нажодпарастӣ;
*  — рӯзи хризантемаҳо.

### Касбӣ
* Рӯзи умумиҷаҳонии зебоӣ — ин идро кумитаи байналхалқии эстетика ва косметология CIDESCO дар соли 1995 қабул кардааст.

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 сентябр]]*

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 9 сентябр]]*
* 1943 — Саид Шаҳобиддинов, мутарҷими арабӣ.
* 1948— Содиқ Бобоҷонов, генерал-майор.
* 1958 — Изатулло Ширинҷонов, олими соҳаи ҳуқуқ.
* 1958 — Ризои Абдулбар, шоир.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 9 сентябр]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* http://days.peoples.ru/0909.html 
* http://www.calend.ru/day/9-09/
Магас

**Магас** () — гунае аз хонаводаи магасҳои хонагӣ. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳашарот
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Теодор Ретке

**Ричард Ҳуго** (1908-1963) нависандаи амрикои

Гурӯҳ:Адабиёти Амрико
Мори обӣ

**Мори обӣ** () — гунае аз морҳои безаҳр. Рангаш зарди кабудтоб ё бур буда, холҳои сиёҳча ё рахҳои кӯндаланг дорад. Сараш секунҷа буда, аз гардани паҳнаш чандон фарқ намекунад (дар пушти сараш ба шакли ҳарфи лотинии V холи сиёҳтобе ҳаст). Дарозиаш 100—120 см, вазнаш 250—300 г. Баданашро пулакчаҳои сахт пӯшондаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:олами ҳайвонот
Забони албанӣ

**Забони албанӣ** () — яке аз забонҳои гурӯҳи забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ аст.

## Эзоҳ

албанӣ
албанӣ
Гурӯҳ:Албания
Забонҳои келтӣ

**Забонҳои Келтӣ** яке аз забонҳои гурӯҳи забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ аст. 
thumb|right|The Six Nations considered the heartland of the modern Celts.

#### Бритоник

* Забони бретонӣ
* Забони уелсӣ

#### Гойделик

* Забони ирландӣ

Гурӯҳ:Забонҳо
Гурӯҳ:Забонҳои Келтӣ
Гурӯҳ:Забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ
Забонҳои ҳиндуаврупоӣ

thumb|300px|Забонҳои ҳинду-аврупоӣ
### Албанӣ

* Забони албанӣ
### Анатолӣ
### Арманӣ

### Балтикӣ

* Забони латишӣ
* Забони литвонӣ

### Келтӣ

### Дасӣ
### Германӣ

### Юнонӣ

* Забони юнонӣ
### Ҳинду-Эронӣ

### Итолиёӣ

* Забони испанӣ
* Забони итолиёӣ
* Забони португалӣ
* Забони руминӣ
* Забони фаронсавӣ
* Забони каталанӣ
### Славянӣ

### Срасиянӣ
### Тохариҳо

Гурӯҳ:Забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ
Мори чипор

**Мори чипор** () — сардае аз морон. Дар ҷаҳон қариб 30 гунадорад. Мори нисбатан калону ғафс буда, дарозияш то 150 см мерасад. Сарашро пулакчаҳои гуногуни сахт пӯшондаанд. Бисёр морҳои чипор безаҳранд. Дар Тоҷикистон 4 гуна мори чипор маскун аст: кӯндаланграх(C.karelini), сурхрах(C.rhodorhachis), гуногунранг(C.raverdieri) ва холдор(C.tyria).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Мормоҳӣ

**Мормоҳӣ** () — як ҷинси моҳӣ аст. Дарозиаш 30 см буда, танашро пулакчаҳои майда пӯшидаанд. Дар гирди даҳонаш 10 муйлабча дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Апертиум

**Апертиум** (Apertium) барномаҳои озод барои тарҷумаи мошинӣ аст. Апертиум аз тарафи ҳукумати Испания ва Каталонияи Донишгоҳи Аликанте сохта шудааст. Ин нармафзори ройгон аст, ки тавассути тавсифдиҳандагон мутобиқ бо шартҳои GNU GPL ройгон нашр мешуд.

## Забонҳо

## Адабиётҳо
* Forcada, Mikel L., Francis M. Tyers, and Gema Ramírez-Sánchez. "The Apertium machine translation platform: five years on." //  Proceedings of the First International Workshop on Free/Open-Source Rule-Based Machine Translation. 2009.
* Tyers, Francis, et al. "Free/open-source resources in the Apertium platform for machine translation research and development." // The Prague Bulletin of Mathematical Linguistics 93 (2010): 67-76. 

## Инчунин нигаред
* OmegaT
* GoldenDict – луғати озод бо функсияи тарҷума аз рӯи алифбо.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Apertium: an open-source shallow-transfer machine translation engine and toolbox (бо англисӣ ва испанӣ)

Гурӯҳ:Барномаҳои барои тарҷумаи мошинӣ
Забонҳои ҳиндуэронӣ

thumb|Диаграммаи забонҳои ҳинду-эронӣ дар дохили хонаводаи забони ҳинду-аврупоӣ
thumb|Таҳвили забонҳои ҳинду-эронӣ
 
**Забонҳои ҳинду-эронӣ**— яке аз забонҳои гурӯҳи забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ аст. Шохаи махсуси оилаи забонҳои ҳинду-аврупоӣ, ки забонҳои гуруҳи ҳиндӣ (ҳиндуориёӣ), эронӣ ва дариро дар бар мегирад. Сабаби ба шохаи махсус муттаҳид шудани ин се гуруҳи забонҳо ин аст, ки дар онҳо умумияти забони ҳинду-эронӣ вуҷуд дошта, як қатор архаизмҳои умдаи давраи ҳинду-аврупоӣ маҳфуз мондаанд. Тахмин аст, ки ин умумият аввал дар даштҳои Руссияи Ҷанубӣ (шимоли баҳри Хазар) ба вуҷуд омада, сипас дар ҳудуди Осиёи Миёна ва мавзеъҳои ба он наздик такомул ва инкишоф ёфтааст. Забонҳои гуногуни ҳинду-эронӣ дорои аломатҳои якхела ва калимаҳои умумии зиёде мебошанд. Хусусан сохти грамматикӣ, фонди асосии луғавӣ ва синтаксиси забони қадими ҳиндуӣ (авестоӣ, форсии қадим, ведӣ, санскрит) ба ҳам хеле наздик аст.

## Забонҳои Эронӣ

### Забонҳои эронии ғарбӣ
* Забони форсӣ
** форсии Эрон
** форсии Афғонистон (дарӣ)
** Забони тоҷикӣ
*Забони лурӣ
*Забони ачомӣ
* Забони курдӣ
* Забони балучӣ

### Забонҳои эронии шарқӣ
* Забони пашту
* Забони осетӣ

## Забонҳои ҳинду-ориёӣ
* Забони ҳиндӣ ва Забони урду (ё забони ҳиндустонӣ) ду намуди як забони адабии нави ҳиндӣ мебошанд. Урду забони давлатии Покистон (хати вай дар асоси алифбои арабӣ тартиб дода шудааст) ва забони давлатии Ҳиндустон аст.
* Забони банголӣ
* Забони панҷобӣ
* Забони лахнда
* Забони синдҳӣ
* Забони раҷастҳанӣ
* Забони гуҷаратӣ
* Забони маратхӣ
* Забони сингалӣ
* Забони непалӣ
* Забони биҳарӣ
* Забони ория
* Забони ассамӣ
* Забони лулиён

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Ҳинду-Эронӣ
Гурӯҳ:Забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ
Забонҳои олмонӣ

**Забонҳои Олмонӣ** яке аз забонҳои гурӯҳи забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст. 
thumb|right|280px|The global distribution of Germanic languages. Solid red indicates that a majority of inhabitants speaks a Germanic language. Striped red indicates that a sizeable minority (more than 10%) speaks a Germanic language.

## Олмонии шимолӣ

### Скандинавии ғарбӣ

* Забони исландӣ
* Забони норвегӣ
* Забони норн

### Скандинавии шарқӣ

* Забони даниягӣ
* Забони шведӣ

## Олмонии ғарбӣ
* Забони англисӣ
* Забони нидерландӣ
* Забони олмонӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои олмонӣ
Гурӯҳ:Забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ
Забонҳои балтикӣ

**Забонҳои Балтикӣ** яке аз забонҳои гурӯҳи забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ аст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳои Балтикӣ
Гурӯҳ:Забонҳои Ҳинду-Аврупоӣ
Ҳизби коммунисти (марксист-ленинист) Сан-Марино

**Ҳизби коммунисти (марксист-ленинист) Сан-Марино** () — ҳизби коммунист дар Сан-Марино. Ин ҳизб соли 1968 бунёд ёфтааст.

Ҳизб дар интихоботи парлумонии соли 1969 иштирок кард, вале ягон ҷойро ишғол накард. Ҳизб дар интихоботи парлумонии соли 1974 иштирок кард, вале ягон ҷойро ишғол накард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳизбҳои коммунисти Аврупо


Гурӯҳ:Сан-Марино
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсӣ аз рӯи алифбо
Забонҳои славянӣ

**Забонҳои славянӣ** — яке аз забонҳои гурӯҳи забонҳои ҳиндуаврупоӣ аст. 
## Славянии ғарбӣ

* Забони беларусӣ
* Забони русӣ
* Забони украинӣ

## Славянии шарқӣ

* Забони полякӣ
* Забони словакӣ
* Забони чехӣ

## Славянии ҷанубӣ

* Забони булғорӣ
* Забони мақдунӣ
* Забони сербӣ
* Забони словенӣ
* Забони хорватӣ
* Забони бoснияӣ

славянӣ
славянӣ
Вилояти Бухоро

**Вилояти Бухоро**  (ӯзб. Buxoro viloyati بخارا ولایتی) як вилояти Ӯзбекистон, ки дар ҷанубу ғарби кишвар ҷойгир аст. Биёбони Қизилқум қисмати зиёди қаламрави  онро дарбар мегирад. Он бо Туркманистон, вилояти Навоӣ вилояти Қашқадарё, як қисми ками вилояти Хоразм ва Ҷумҳурии Қарақалпоқистон ҳамсарҳад аст. Масоҳати вилоят 39.400  км 2 аст. Аҳолӣ тахминан 1 543,900 нафар аст (охири соли 2009), ки 71% он дар деҳот зиндагӣ мекунанд.

Вилояти Бухоро ба 11 ноҳияи маъмурӣ тақсим шудааст. Марказ - Бухоро  Дигар шаҳрҳои калон: Олот, Қарокӯл, Галаосиё, Газли, Ғиждувон, Когон, Ромитан, Шофиркон ва Вобкент.

Иқлими вилоят континенталии хушк аст.

Шаҳри қадимаи Бухоро ба мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шудааст ва  ҳамчун "осорхонаи зинда" ва як маркази сайёҳии байналмилалӣ маъруф аст. Дар шаҳр ва атрофи он ёдгориҳои сершумори таърихӣ ва меъморӣ мавҷуданд.

Вилояти Бухоро дорои захираҳои назарраси табиӣ, аз қабили газ, нафт, графит, бентонит, мармар, сулфур, оҳаксанг ва ашёи хом барои сохтмон мебошад. Самтҳои аз ҳама рушдёфтаи саноат коркарди нафт, пахтатозакунӣ, нассоҷӣ ва дигар соҳаҳо мебошанд. Ҳунарҳои анъанавӣ, ба монанди гулдӯзии тилоӣ, кулолӣ ва кандакорӣ эҳё шудаанд. Вилояти Бухоро маркази парвариши гӯсфандони қарокулӣ ва истеҳсоли пашмҳои қарокулӣ дар Ӯзбекистон мебошад.

## Воҳидҳои маъмурӣ

400x400пкс|рост|мини|Ноҳияҳои вилояти Бухоро

## Эзоҳ

## Пайванд
* Вебсайти расмӣ  
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Бохара". Энсиклопедияи бритониёӣ. 4 (саҳ. 11). Матбуоти Донишгоҳи Кембриҷ. саҳ. 156–157 

Гурӯҳ:Вилояти Бухоро
Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Вилояти Фарғона

thumb|250px

**Вилояти Фарғона** — яке аз вилоятҳои Ӯзбекистон аст. Шаҳри Фарғона маркази ин вилоят аст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо
Вилояти Ҷиззах

**Вилояти Ҷиззах** () — воҳиди маъмурӣ тақсимоти ҳудудии Ӯзбекистон.
Маркази маъмурӣ — шаҳри Ҷиззах.

## Ҷуғрофиё
Вилояти Ҷиззах дар қисмати марказии Ӯзбекистон дар мобайни дарёҳои Сирдарё ва Зарафшон ҷойгир шудааст. Масоҳати ҳудуди вилоят — 20 500 км². Иқлимаш хушки континентӣ, бо тобистони гарм ва зимстони сарди муътадил.

Ҳамсарҳад бо:
* дар шимол бо Ҷумҳурии Қазоқистон ва вилояти Сирдарё
* дар ҷанубу шарқ бо Ҷумҳурии Тоҷикистон
* дар ғраб бо вилоятҳои Навоӣ ва Самарқанд.

## Таърих
Вилояти Ҷиззах 29 декабри соли 1973 дар ҳайати ҶШС Ӯзбекистон таъсис ёфтааст. 6 сентябри соли 1988 барҳам дода шуд, ва 16 феврали соли 1990 барқарор шудааст.

## Воҳидҳои маъмурӣ
thumb|400px|Воҳидҳои маъмурии вилояти Ҷиззах

## Пайвандҳо
* Джизакская область — официальный сайт 
* Хокимият Джизакской области 
* Автомобильные номера Джизакской области СССР 
* Галерея Джизака
* '''Информационный портал Джизака''' (Новости, Статьи, Объявление, каталог организаций, фото джизака, форум и чат Джизака, все о Джизака) 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Вилояти Ҷиззах
Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Вилояти Қашқадарё

thumb|250px

**Вилояти Қашқадарё** ё **вилояти Кешкрӯд**  — яке аз вилоятҳои тоҷикнишин дар Ӯзбекистон мебошад. Шаҳри Қаршӣ маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо
Вилояти Самарқанд

**Вилояти Самарқанд** (*[[Забони ӯзбекӣ|ӯзб]]. Samarqand viloyati*) — яке аз вилоятҳои Ӯзбекистон мебошад. Маркази вилоят шаҳри Самарқанд аст.

thumb|346px|right|Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудии вилояти Самарқанд
80% тоҷикон

## Ҷойгоҳ
Вилояти Самарқанд бо сарзамине 16 800 км² дар водии Зарфашон ва воҳаи Самарқанд, дар марказӣ Ӯзбекистон ҷойгир аст. Ин вилоят дар шимол бо вилоятҳои Ҷиззах ва Навоӣ, дар шарқ ҳам бо вилояти Навоӣ, дар ҷануб бо вилояти Қашқадарёи Ӯзбекистон, ва дар ғарб бо Тоҷикистон (бо ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғд) ҳаммарз аст.

## Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудии  вилоят
 
 
ва 4 шаҳрҳои тобеи минтақавӣ:
* Самарқанд
* Оқтош
* Каттақӯрғон
* Ургут

Шаҳрҳои калон — Самарқанд, Каттақӯрғон, Нуробод, Ургут, Ҷума,  Оқтош, Булунғур, Ҷомбой.

## Аҳолӣ
Дар ҷадвал афзоиши аҳолии вилоят дар ибтидои сол (2016) дода шудааст..

## Эзоҳ
 
 

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо
Вилояти Хоразм

**Вилояти Xоразм** — яке аз вилоятҳои Ӯзбекистон мебшад.  Шаҳри Урганҷ маркази ин вилоят аст.

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо
Ҷумҳурии Қароқалпоқистон

thumb|250px
 
**Ҷумҳурии Қароқалпоқистон** ё **Қарақалпоқистон**,  (Қароқалоқия, Қарақалпоқия, ба , ба ) — як ҷумҳурии мухтор дар Ӯзбекистон мебошад, ки тақрибан 40% қаламрави ин кишварро ташкил медиҳад, аммо тақрибан 90% қаламрави он регзор аст. Шаҳри Нуқус пойтахти ин ҷумҳурӣ аст.
Дар ибтидои соли 2017 аҳолии Қароқалпоқистон 1817,5 ҳазор тан. Дар пойтахти ҷумҳурӣ 307,4 ҳазор тан истиқомат дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Авитаминоз

**Авитамино́з** — бемориест, ки ба сабаби дар организм нарасидан ё набудани витаминҳо ба вуҷуд меояд.
## Намудҳои авитаминоз
Авитаминоз экзогенӣ ва эндогенӣ мешавад. Авитаминози экзогенӣ зимни истеъмоли хӯрокҳои беғизо ба вуҷуд меояд. Сабаби авитаминози эндогенӣ асосан бемориҳои сироятӣ мебошанд, ки ҳазми витаминҳоро дар организм халалдор месозанд. Норасоии витамин хусусан ба занҳои ҳомила, кӯдакон ва ашхосе, ки ягон бемориро аз сар гузарондаанд, зиён дорад.

## Нишонаҳои ин беморӣ
Авитаминози авитаминоз бемории музмин буда, аз нарасидани витамини авитаминоз дар организм ба вуҷуд меояд. Ҳангоми он мубодилаи моддаҳо вайрон, сабзиш ва муқобилати организм ба бемориҳои сироятӣ суст гашта, пардаи пилки чашм, луобпардаҳои аъзои ҳозима, роҳи нафас ва узвҳои ҷинсию шоша дурушт мешаванд. Дар мавриди авитаминози авитаминоз одам шабкӯр шуда, аз чашм об, баъзан фасод меравад, милки дандонҳо варам мекунанд. Асабҳо ихтилол ёфта (ташаннуҷ, калавидан, фалаҷи ягон аъзо ва ғайра), дар рӯи забон ва ҳалқҳалолати зарди сафедтоб пайдо мешавад.

## Нишонаи бемории аветаминози В,С,D дар организм
Авитаминози В натиҷаи нарасидан ё набудани витаминҳои гурӯҳи В (В1, В2, В6, В12, РР ва ғайра) буда, боиси ихтилоли мубодилаи моддаҳо, камхунӣ, осеб ёфтани пӯст, ихтилоли фаъолияти дилу асаб мегардад. Ҳангоми дар организм набудани витамини В1 дар хуну бофта кислотаи пироангур ғун гашта, сабаби ихтилоли асаб (ташаннуҷ, фалаҷ ва ғайра) мегардад. Аз норасоии витамини В2 (рибофлавин) дерматит, илтиҳоби рӯда, рӯшноитарсӣ ва аз норасоии витамини РР дарди ниқрис ба вуҷуд меояд. Набудани кислотаи фолиеат ва витамини В12 ба камхунӣ оварда мерасонад. Авитаминози С натиҷаи норасоии витамини мазкур дар хӯрок ё ҳангоми амрози аъзои ҳозима дар организм бад ҳазм шудани ин витамин мебошад. Дар мавриди он бемор аз иштиҳо монда, милки дандонҳо варам мекунад, организм заиф мешавад, набз ва нафаскашӣ меафзояд. Авитаминози D аксар аз норасоии витамини D ё провитаминҳои он рух медиҳад. Ҳангоми ин беморӣ дар организм таносуби мӯътадили калсий ва фосфор халал меёбад.

## Роҳҳои пешгирии ин беморӣ
Масъалаи пешгирии авитаминоз бо тарзҳои гуногун ҳал карда мешавад. Дар коллективҳои бачагона ба хӯрок (одатан ба шир)-и кӯдакони то 3-сола ретинол, кислотаи аскорбинат ва витамини D илова менамоянд. Истеъмоли ғизои ҳархела низ тадбири асосии пешгирии авитаминоз мебошад; инчунин риоя намудани қоидаҳои нигаҳдории озуқаворӣ ва пухтупази он низ муҳим аст. Витаминҳоро бо тавсияи духтур истифода бояд бурд. Бидуни таъйиноти духтур истеъмол намудани онҳо ба ҷойи фоида зарар меоварад (нигар Гипервитаминозҳо).

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ангурак

**Ангурак**, ё **олучаи хирсак**, ё **сиёҳбодом** () — бутта ё дарахтест худрӯй.

## Тавсифоти гиёҳшиносӣ
То 8 м қад мекашад. Пӯстлохи танааш сиёҳтоб, навдаҳои наврустааш хокистарии сурхча. Баргаш думчадор, гирда, байзашакл ё дарозрӯя, нӯгтез (дарозиаш 2-8 мм). Гулаш зангӯламонанд (дарозиаш 4—-5 мм), сабзи зардтоб, одатан 10—15-тоӣ аз бари барг мебарояд (моҳҳои май — июн мешукуфад). Мевааш мудаввар (қутраш 0,6-0,8 см), аввал сабз, баъдтар (авг. — сент.) сиёҳи ҷилодор мешавад. Донакаш байзашакл (дарозиаш 5—6 мм), бӯри сиёҳтоб ё қаҳваранг.

Ангурак, одатан, дар ҷангалзори гармсер ва паҳнбарг, туғайзор, канори сою дарёҳо (қаторкӯҳҳои Қурама, Дарвозу Ҳисор, мавзеъҳои воҳаи дарёи Сир, ҷан. Тоҷикистон; 1000—1700 м баландтар аз с. б.) нумӯ меёбад. Бештар ҳамроҳи фарқ, санҷид, дӯлона, бед, тилох ва ғ. месабзад. Дарахти беор аст. Ба осонӣ зиёд мешавад.

## Хосияти шифоӣ
Табибони халқӣ бо ҷӯшоби шохчаву пӯстлохи А. захми меъда ва қабзияти меъдаву рӯдаро табобат мекунанд. «Чой»-и меваи хушкашро (1 қошуқ дар 200 мл оби ҷӯш, ки ним истакон пеш аз хоб менӯшанд) доруи исҳоловар меҳисобанд. Дар тибби муосир мева ва пӯстлохаш чун воситаи исҳоловар истифода мешавад. Аз пӯстлохаш «франгин» ном доруе мегиранд, ки ба қабзияти куҳна давост.

## Корбурд
Пештар бо меваи ангурак матоъи пахтагӣ ва шоҳиро ранг (сабз, зард, сурх) мекарданд. Аангурак рустании ороишӣ ва доруист. Онро дар соҳили дарёҳои Тоҷикистони Марказӣ ва Шимолӣ (дар баландиҳои то 1700 м аз с. б.) парваридан мувофиқи мақсад аст; одатан ниҳолҳои 2—3-соларо кӯчат мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Запрягаева В. И. Лесные ресурсы Памиро-Алая. — : Наука, 1976, — 595 с.
* Флора Таджикской ССР, т. 6, Л., 1981

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ
Вилояти Сурхондарё

thumb|250px

**Вилояти Сурхондарё** яке аз вилоятҳои тоҷикнишин(тоҷикон зиёда аз 23%) дар ҷумҳурии Ӯзбекистон буда, дар ҷануби он воқеъ гардидааст. Шаҳри Термиз, ки бисёри мардумаш тоҷик (38%) мебошад, маркази маъмурии ин вилоят аст.

## Иқлим
Иқлимаш ба минтақаи субтропикӣ рост меояд. Ҳудуди вилоятро хатти арзи шимолии 37°10' — 39°02' ва дарозии шарқии 66°32'- 68°25' бурида мегузарад. Аҳолиаш 1 милёну 806 ҳазору 700 нафар. 
## Таърих
Вилоят дар таърихи 6 марти соли 1941 ташкил карда шудааст. 
## Ҷуғрофия
Вилоят бо ҷумҳуриҳои Туркманистон, Афғонистон, Тоҷикистон ва вилояти Қашқадарьё ҳамсарҳад мебошад. Масоҳаташ 20 100 километри мураббаъ. Ба шаҳрҳои бузурги дигар Бойсун, Сариосиё, Шарғун, Шеробод, Шӯрчи, Кумқӯрғон ва Жарқӯрғон медароянд.
## Аҳолӣ
аҳолиаш аз рӯи маълумоти соли 2005, 1 милёну 925 ҳазору 100 нафарро ташкил мекунад. Истиқоматкунандагони ин вилоят асосан мардуми тоҷик ва ӯзбеканд. Аҳолии пойтахти вилоят, шаҳри Термиз 122 ҳазору 900 нафарро ташкил мекунад ва буругтарин шаҳри вилоят шаҳри Деҳнав (Ӯзбекистон) буда 69 ҳазору 500 нафар иқоматкунанда дорад. 
## Тақсимоти маъмурӣ
Вилоят маъмуран ба 14 ноҳия, 8 шаҳр, 7 шаҳрак ва 114 деҳа тақсим шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вилоятҳои Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ аз рӯи алифбо
Боғи миллӣ

**Боғи миллӣ** () — қитъаи ҳифзшавандаи ягон маҳал, ки бо мақсади маҳфуз доштани ҷойҳои хушманзара (шаршара, дара ва ғайра), рустаниву набототи нодир, ёдгориҳои табиию таърихӣ ва ғ. бунёду нигоҳбонӣ карда мешавад. Дар боғи миллӣ сайругашту истироҳати одамон мамнӯъ нест. Ҳамчунин, барои пешбурди корҳои таҳқиқотии илмӣ, ки ба манфиати ҳамон мавзеъ мебошанд, иҷозат дода мешавад. Дар бисёр мамлакатҳо бо қарори махсуси мақомоти олии қонунбарори давлатӣ таъсис меёбад.

## Таърих
Дар раванди инкишофи ҷамъият инсоният ба олами набототу ҳайвонот хисороти зиёде ворид овардааст. Қисме аз офаридаҳои табиат рӯ ба нестӣ овардаанд, муҳити экологии баъзе мавзеъҳо ифлос гардидааст. Бинобар ин, барои наҷоти аждари Комодо боғи миллии Комодо, ҳифозати манбаъҳои оби гарм Боғи миллии Йелловстон, нигаҳдошти пиряхҳои Перито-Морено дар Аргентина боғи миллии Лос-Гласярес офарида шудаанд. Боғи миллии якумин соли 1872 дар Йелловстони ИМА бунёд ёфтааст. Нахустин боғи миллӣ дар Аврупо соли 1914 дар кантони Гравбюндени Швейтсария ташкил ёфтааст.

Баробари пешрафти илму техника дар ҷаҳон, шумораи боғи миллӣ рӯ ба афзоиш ниҳод. Ҳоло дар дунё тақр. 70000 боғи миллӣ мавҷуд аст, ки 10 дарсади масоҳ. хушкии рӯйи заминро ташкил медиҳанд. Аз ҷумла, дар Бразилия 60, Миср 27, Озарбойҷон 8, Русия 35 боғи миллӣ фаъолият доранд.

## Нигаред низ
* Боғи миллии Тоҷикистон

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Тортанак

**Бофандаҳо**, **Тортанак** ва ё **Анкабут** бесутунмуҳраҳоянд, ки 8 пой доранд ва тор истеҳсол мекунанд. Дар табиат намудҳои гуногуни бофандаҳо ҳастанд. Бештарашон хеле хурданд. Бисёре аз бофандаҳо ҳашаротхуранд. Онҳо хашаротҳоро ё тавассути торкашӣ ё торпошидан медоранд. Баъзан онҳо ба сурохиҳои замин пинҳон мешаванд ва баъдан хашароти дидаро медоранд. Бофандаҳо бол надоранд.

Баъзе аз намуди бофандаҳо хатарноканд. Онҳо дандонҳои тез доранд ва онҳоро барои газидани одамон истифода мебаранд ки захрноканд ва хатто ба марг оварда мерасонад.

## Нигаред
*Ғунда

Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Мавҷи Олмон

«**Мавҷи Олмон**» (олм. *Deutsche Welle*, кӯтоҳ *DW*) — як муассисаи давлатии телевизион ва радиошунавоии ғайритиҷоратиест, ки 16-уми декабри соли 1960 таъсис ёфтааст. Идораи маъмурияташ дар шаҳри Бонни Олмон қарор дорад. 

## Таърих
Дар замони Ҷанги Сард ин радио аз шаҳри Бонн барномаҳои худро пахш мекард.

## Сарпарастӣ
Муассисаи *«Deutsche Welle»* («Дойче Велле») ҳар сол аз буҷаи давлати Олмон аз 270 то 280 млн евро маблағгузорӣ мешавад. Сарпарастон ва саховатмандон низ ба ин муассиса кӯмакҳои пулӣ мерасонанд. 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Садои Олмон - Deutsche Welle
Гурӯҳ:Олмон
Гурӯҳ:Радио
Гурӯҳ:Телевизион
Садои Амрико

thumb|Voice of America logo
**Садои Амрико**  - радиои байналмиллалии ИМА мебошад. Бо беш аз 40 забонҳои дунё аз Вашингтон Ҳавзаи Колумбия барномаҳои худро пахш мекунад.

## Нигаред
* Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ

## Пайвандҳо
*Садои Амрико

Гурӯҳ:ИМА
Гурӯҳ:Радио
China Radio International

**CRI - China Radio International** - Радиои Байналхалқии Чин - радиои байналмиллалии Чин. Бо беш аз 40 забонҳои дунё аз Пекин - Бейҷинг барномаҳои худро пахш мекунад.

Радиои Байналхалқии Чин 

Гурӯҳ:Чин
Гурӯҳ:Радио
Бузи ангорӣ

**Бузи ангорӣ** бостонтарин зоти пашмдеҳи Буз буда, дар кишварҳои қадими ҷангали Байнаннаҳрайн ба вуҷуд омадааст. Дар асрҳои миёна Б.-и ангорипарварӣ махсусан дар ноҳияи Ангора (Анқараи Туркия) инкишоф ёфт ва номи зот низ аз ҳамин ҷост. Пашми Бузи ангорӣ як-хела, нимдурушти сафед, ҷилодори мустаҳкам ва қаиш аст. Ҷисми тарошшавандаи он аз як микдор тибит ва кили кӯтоҳ иборат аст. Дарозии пашмаш пеш аз тароши якум 20—25 см (баъзан 35 см) мешавад. Дар як тарош аз модабузаш 2,2— 4 кг, такааш 4—6 кг пашм мегиранд (65—89-фоизаш пашми соф аст). Дар натичаи истифодаи яктарафа Бузҳои ангорӣ ҳангоми танҳо барои пашм парвариш кардан ҷисман хурду лоғар шуданд ва вазни зиндаашон кам гардид. Вазви зиндаимиёнаи модабузаш 27—42 кг (кадаш то
сари душ 55—58 см), такааш 52— 95 кг ( надаш 63—68 см), маҳсулнокиаш 100—110%. 70—100 кг шир медиҳад. Равғаннокии шираш 4,4%.
 
**Бузи ангорӣ.**
Вазни пушташ 38—50 кг. Гӯшташ хушсифат. Аз пусташ муина,аз паш¬маш моҳут, ҷолин, матоъҳои гуно-гуни баландсифати трикотажй ва ғ. тайёр мекунанд. Пусташ мулоим ва бадошт. Такай Б.-и ангориро ба¬рои бо бузҳои дуруштпашм ҷуфтӣ кардан истифода мебаранд. Пашми Б.-ҳои дурага аз онҳо руида мо-нанди пашми худашон нимдурушт мешавад.

## Нигаред
*Буз

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Вилоятҳои Ӯзбекистон

Ӯзбекистон 12 вилоят, 1 ҷумҳурии худмухтор ва як шаҳри худмухтор дорад:

thumb|350px
# Тошканд
# Вилояти Андиҷон
# Вилояти Бухоро
# Вилояти Фарғона
# Вилояти Ҷиззах
# Вилояти Намангон
# Вилояти Навоӣ
# Вилояти Қашқадарё
# Вилояти Самарқанд
# Вилояти Сирдарё
# Вилояти Сурхондарё
# Вилояти Тошканд
# Вилояти Xоразм
# Қарақалпоқистон

Ӯзбекистон
Гурӯҳ:Вилоятҳо аз рӯи кишвар
Вилоятҳои Қирғизистон

Ҷумҳурии Қирғизистон ба ҳафт вилоят тақсим шудааст (ба ). Пойтахт — шаҳри Бишкек ҳамчун шаҳри мустақили дорои аҳамияти ҷумҳуриявӣ ва инчунин маркази вилояти Чуй идора карда мешавад. Шаҳри Ӯш низ аз соли 2003 мақоми шаҳри мустақилро дорад.

Вилоятҳо бо масоҳаташон, барӯйхатгирии аҳолӣ ва пойтахтҳояшон чунинанд:

Ҳар як вилоят минбаъд ба ноҳияҳо (*район*) тақсим карда мешавад, ки аз ҷониби шахсони мансабдори аз ҷониби ҳукумат таъиншуда идора карда мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурии сатҳи якум
Гурӯҳ:Тақсимоти маъмурии кишварҳои Осиё
*
Вилояти Бодканд

**Вилояти Баткен** () — яке аз вилоятҳои Қирғизистон аст. Маркази маъмурии вилоят — шаҳри Бодканд аст. Дар шарқ бо вилояти Ӯш, дар ҷануб ва ғарбу шимол — бо Тоҷикистон ва дар шимолу шарқ — бо Узбакистон ҳаммарз аст. Бахши шимолии вилоят як қисми водии ҳамвори кишоварзии водии Фарғона мебошад. Заминҳо ба самти ҷануб ба сӯи кӯҳҳо дар марзи ҷанубӣ боло меравад: дар шарқ кӯҳҳои Олой ва дар ғарб қаторкӯҳи Туркистон.

Аҳолии вилоят, бар пояи додаҳои саршумории аҳолӣ дар соли 2009, 380 256 нафарро ташкил медод. Аз ин шумор 24,2 % дар чор шаҳри минтақа ва панҷ шаҳраки аҳолинишин, 75,8 % дар деҳот зиндагӣ мекунанд. Аксари (76,5%) аҳолии минтақаро қирғизҳо ташкил медиҳанд; инчунин узбакҳо (14,7%) ва тоҷикон (6,9%), камобеш русҳо (0,8%), тоторҳо (0,4%) ва туркҳо (0,2%) низ ҳастанд.

## Таърих
Вилояти Бодканд 13 октябри соли 1999 дар ҳудуди маъмурии ноҳияҳои Бодканд, Қадамҷой, Лайлак ва шаҳри Қизил-Қияи вилояти Ӯши Ҷумҳурии Қирғизистон таъсис шудааст.

Маркази маъмурии минтақаи навтаъсиси Бодканд деҳаи Бодканд буд, ки 18 феврали соли 2000 дар доираи сарҳади маъмурӣ-ҳудудии деҳаи Бодканд бо 11,4 ҳазор аҳолӣ ба шаҳри Бодканд табдил ёфт. Моҳи феврали соли 2001 Шӯрои шаҳри Бодканд таъсис ёфт, ки ба он деҳаҳои Булоқбошӣ, Қизилҷул ва Бозорбошӣ дода шуданд. Дар натиҷа, шумораи умумии аҳолии Шӯрои шаҳри Бодканд 16,6 ҳазор нафар буд. 1 декабри соли 2008 Бодканд аз ноҳия ба тобеъи вилоят интиқол ёфт.

18 феврали соли 2000, шаҳри Сулукта аз ноҳияи Лайлак хориҷ карда шуд, ба он мақоми шаҳри тобеъи минтақавӣ дода шуд.

## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт

## Аҳолӣ
## Фарҳанг

### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин

### Идҳо

## Эзоҳ
Вилояти Чуй

**Вилояти Чуй** () — яке аз вилоятҳои Қирғизистон аст. Маркази вилоят — шаҳри Бишкек.

Вилояти Чуй 21 ноябри соли 1939 таъсис ёфтааст.  

Масоҳат — 20 200 км². Аҳолӣ — 941 100 нафар (2019).
## Таърих
## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт
## Аҳолӣ
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин

### Идҳо

## Пайвандҳо

## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Вилояти Чуй‎