open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анвори Суҳайлӣ

«**Анвори Суҳайлӣ**» — яке аз таҳрирҳои китоби «Калила ва Димна» аст, ки дар садаи XV ба саъйи Кошифӣ анҷом ёфтааст. Кошифӣ таҳрири матнро дар асоси «Калила ва Димна»-и Абулмаолии Насруллоҳ ба поён расонда, китоби худро ба вазири Ҳусайни Бойқаро Низомуддин Аҳмади Суҳайлӣ бахшидааст. Кошифӣ бобҳои 1-ум ва 2-юми «Калила ва Димна»-ро ихтисор намуда, ба ҷои он ҳикояти подшоҳи Чин, Рой Добшилим ва Бидпойро дохил карда, адади ҳикоёти пандомӯзи дохили бобҳоро аз 40 ба 100 расондааст. Кошифӣ сабки маснӯи Абулмаолиро то андозае сода ва амсолу ашъори арабӣ, ибораҳои маснӯъро аз асар хориҷ намуда, ҳикоёти парокандаи китоби ӯро мураттаб сохтааст. Инчунин Кошифӣ ба ҷои порчаҳои манзум ва зарбулмасалу ҳикматҳои арабии он ашъори шоирони форс-тоҷик ва зарбулмасалу мақолҳои тоҷикиро фаровон ба кор бурдааст. Вале ҳанӯз ҳам он тобеи сабки пуртакаллуфи насри садаи XV буда, аз суханпардозӣ орӣ нест. Бинобар ҳамин онро баъдтар Абулфазл ибни Муборак бо номи «Иёри дониш» (1588) ба форсӣ таҳрир кард. «Анвори Суҳайлӣ» чун тамоми таҳрирҳои «Калила ва Димна» асари панду ахлоқӣ буда, дар ҳикоятҳои тамсилии он хулқи нек, ватанпарастӣ, мардумдӯстӣ, адолатпешагӣ ва дигар хислатҳои инсонӣ тарғиб шудааст. Ин асар дар гузашта ба сифати китоби дарсӣ истифода мегардид. Таҳрири Кошифӣ ба чандин забонҳои Шарқу Ғарб тарҷума ва нашр шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Калила ва Димна, аз рӯи «Анвори Суҳайлӣ»-и Ҳусайн Воизи Кошифӣ (танзим ва таҳрири нави Р. Ҳодизода), Д., 2009.

## Сарчашма
*
Анвори Ҷаллия

**«Анвори ҷаллия»** — асари Абдуллоҳи Занузӣ роҷеъ ба фалсафа ва тасаввуф.

Ба забони форсӣ таълиф шуда, аз муқаддима ва шарҳу баёни масъалаҳои гуногуни ирфонӣ иборат аст. Муаллиф зимни таҳқиқи масъалаҳои тасаввуф назари файласуфонро низ баррасӣ кардааст. Дар муқаддима муаллиф сабаби таълифи китобро ёдовар шуда, дар ламаоти якум ба таҳқиқи илоҳиёт мепардозад. Ба фикри ӯ, ҳикмати илоҳӣ ба саволи «мо қувва» ҷавоб шуда, он тасаввури моҳият ва ҳақиқат мебошад, вале тасаввур ғайри тасдиқ ва вуҷуд ғайри моҳият аст. Аз ин рӯ, муаллиф масъалаи шиддату заъфро дар ҳикмати илоҳӣ баррасӣ карда, вуҷуди файёзро асл ва бақияи мавҷудотро шурӯи зоти вуҷуди ҳақиқӣ мепиндорад. Дар ҳамин қисмат асолати вуҷуд ва асолати моҳият баён шуда, масъалаи тавҳид ҳамчун «ло шарика лаҳу фӣ вуҷуд-ил-вуҷуд» ба миён гузошта шудааст. Вобаста ба ҳамин масъала мартабаҳои вуҷуди воҳид баён шуда, вуҷуди воҷиб аввал ҳамчун мартабаи ҳақиқат, сонӣ вуҷуди муайян тадқиқ гардидаанд. Абдуллоҳи Занузӣ маърифати ирфонии ҳақиқати имконӣ ба зотро баробар бо мукошафа ва мушоҳада медонад ва мартабаҳои онро аз назари худ шарҳ медиҳад. Дар ламаоти минбаъдаи «Анвори Ҷаллия» фарқи байни асмоъ ва сифотро ба фарқи араз ва сифати фаслу сурату ҷинсу модда, қудрату қодир ва ҳаёту ҳай монанд мекунад, маротиби мавҷудотро дар шиддату заъф мухталиф ва дар камолу нуқс гуногун пиндошта, мавҷудоти азалиро ҳамчун «асмои ҳусно» комилу қавӣ медонад. Барои нишон додани ҳамин масъала муаллиф ба таҳқиқи қавси нузул ё худ сайри бидояти нузул мепардозад ва ҳар зинаи мобаъдро нисбат ба зинаи моқабл нисбати нуқс ба камол, нисбати заъф ба шиддат ва нисбати қатра ба дарё медонад. Муаллиф дар «Анвори Ҷаллия» силсилаи масъалаҳои ирфониро аз қабили тавҳид, қалб, сир, кашф, файз, рӯҳ, нуру зулмат ва навъҳои гуногуни маърифат (илми виросат ва диросат) таҳқиқ намуда, ҳангоми таҳлили онҳо назари намояндагони равияву ҷараёнҳои гуногуни фалсафию ирфониро низ нишон медиҳад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Мавлон Раҳмонов

**Мавлон Раҳмонов** (тав. соли 1909, ноҳияи Конибодом – ваф. 21.03.1979, шаҳри Душанбе) — муаррих, номзади илмҳои таърих (1966), дотсент (1970). 
## Зиндагинома
Солҳои 1930–1931 шунавандаи мактаби дусолаи муаллимтайёркунӣ, 1931–1933 аскари сурх дар шаҳри Сталинобод, 1933–1934 шунавандаи курси тайёрӣ, 1934–1939 донишҷӯи факултети таърихи  Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко  буд. Солҳои 1939–1940 ҳамчун муаллими Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Сталинобод кор кардааст. Солҳои 1940–1941 дар аспирантураи донишкадаи омӯзгории пойтахт таҳсил намудааст. Солҳои 1941–1945 иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, 1945–1949 лектори шуъбаи таблиғоти КМ ҲК Тоҷикистон, 1949–1979 муаллим, муаллими калон ва дотсенти кафедраи марксизм-ленинизм ва таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко  буд. Муаллифи як силсила мақолаҳои илмӣ, илмию оммавӣ аст. Дар таълифотҳояш ёрии мардуми Тоҷикистонро дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ  баррасӣ   намудааст.  Бо ордени «Ситораи сурх» ва 3 медал мукофотонида шудааст.
## Осор
* Помощь таджикского народа в годы Великой Отечественной войны 1941– 1945гг. // Ученые записки Госпединститута, Д., 1961, №1.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Маҳмад Раҳмонов

**Маҳмад Рӯзиевич Раҳмонов** (тав. соли 1924, ш. Бухоро – ваф. маълум нест), педагог, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент. 
## Зиндагинома
Соли 1945 факултети забон ва адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории  ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1945– 1949 муаллими забон ва адабиёти тоҷики Омӯзишгоҳи шаҳраки Навободи вилояти Ғарм, 1949–1961 мудири бахши методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷики Институти илмию тадқиқотии илмҳои педагогии ҶШС Тоҷикистон, 1961–2003 муаллими калон, дотсенти кафедраи педагогикаи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Муаллифи зиёда аз 50 корҳои илмӣ, илмию методӣ буда, бо ҳаммуаллифӣ китоби дарсии «Педагогика школы»-ро  бо  забони  тоҷикӣ  тарҷума  ва  чоп  намудааст. Бо  нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва «Барои муваффақиятҳои мактаби олии ИҶШС» қадр карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ангар

**Ошёна** ё **ангар** () — маконест барои ҳифозат, хидматрасонии фаннӣ ва таъмири ҳавогардҳое, назири ҳавопаймову чархбол.

Аз рӯйи таъйинот ошёна се навъ мешавад: доимӣ, муваққатӣ ва васлу ҷудошаванда. Ошёнаи доимиро аз филизот ва оҳану бетон, ошёнаи муваққатиро аз чӯбу тахта, ошёнаи васлиро аз пӯлод ва хӯлаҳои сабук месозанд. Шаклу андозаҳои ошёна ба навъ ва шумори ҳавогардҳо вобаста аст. Ошёна бо таҷҳизоти таробарӣ ё ҳамлу нақл, иртиботот, дуздгир ва дастгоҳҳои оташнишонӣ муҷаҳҳаз мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зерсохтори фурудгоҳ
Сайвалӣ Раҳмонов

**Сайвалӣ Раҳмонов** (тав. 07. 07. 1939, ноҳияи  Восеъ), педагог,номзади илмҳои педагогӣ (1974), дотсент (1978). 
## Зиндагинома
Солҳои 1954–1958 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Кӯлоб, 1958–1962 дар шуъбаи методикаи таълими ибтидоии факултети педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1962–1968 ассистенти кафедраи педагогика ва методикаи таълими ибтидоӣ, 1968–1971 ассистенти кафедраи психология, 1971–1974 аспирант, 1975–1980 муаллими калон ва дотсенти кафедраи педагогика ва методикаи таълими ибтидоии донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1980–1986 ҳамчун декани факултети педагогика, 1986–1992 дотсенти кафедраи психология, 1992–1999 дотсенти кафедраи педагогика ва психологияи синфҳои ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Якчанд маротиба курси такмили ихтисосро дар назди Донишгоҳи давлатии ш. Москва ба номи М.В. Ломоносов гузаштааст. 
## Фаъолияти илмӣ
Оид ба нақши равишҳои маърифатӣ дар ташаккули шахсияти кӯдакони синни калони мактабӣ тадқиқоти илмӣ бурда, муаллифи зиёда аз 20 дастуру воситаҳои таълимӣ ва мақолаҳои илмиву методӣ аст. Хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1981), медали «Барои меҳнати шоён» (1985) ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қадр карда шудааст.
## Осор
* Модари ҷон – модарам (Тавсияи методӣ), Д., 1985;  
* Корҳои мустақилона аз психологияи инсон барои донишҷӯёни шуъбаи ғоибонаи факултети педагогика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1997. 
*  
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Абдуҳамид Раҷабов

**Абдуҳамид Раҷабов** (тав. 20.02.1939, ш. Конибодом) — географ, номзади илмҳои география (1968), дотсент (1974). 
## Зиндагинома
Соли 1958 Омӯзишгоҳи омӯзгории ш. Конибодом ва соли 1963 факултети табиатшиносию географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1964–1965 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1966–1968 дар аспирантура таҳсил дошт. Солҳои 1968–1976 муаллими калон ва дотсенти кафедраи географияи табиии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1977–1996 мудири кафедраи география ва муовини декани факултети фанҳои табиии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Хуҷанд ба номи Б.Ғафуров буд. Аз соли 1996 дотсенти кафедраи географияи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров аст. Муаллифи як қатор мақолаҳои илмӣ ва дастурҳои таълимию методӣ мебошад, ки дар онҳо шароити агроиқлимии   қисми   ҷанубии   Тоҷикистонро   баррасӣ   намудааст.  Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» сарфароз карда шудааст. 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 
Гурӯҳ:Ҷуғрофияшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд 
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Маҳмадулло Раҷабзода

**Маҳмадулло Раҷабзода** (тав. 4 январи 1958, ноҳияи Муъминобод, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — забоншинос, номзади илмҳои педагогика (2004), дотсент (2008).

## Зиндагинома
Солҳои 1976—1978 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1978—1983 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб таҳсил намудааст. Солҳои 1983—1993 муаллими забон ва адабиёти руси муассисаҳои таҳсилоти ҳамагонии ноҳияҳои Ҳисор ва Муминобод, 1993—1994 методисти шуъбаи таълими Донишгоҳи давлатии тиҷоратии Тоҷикистон, 1994—2002 декани шуъбаи рӯзона ва ғоибонаи Коллеҷи савдои шаҳри Душанбе буд. Солҳои 2002—2005 дар вазифаҳои декани факултети омӯзиши ғоибона, муовини ректор оид ба тарбия, масъалаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва таълими Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 2005—2009 декани факултети филологияи рус ва муовини ректор оид ба робитаҳои байналмилалии Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода буд. Аз соли 2009 дар вазифаи декани факултети забони русии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекард. Солҳои 2016-2020 ректори Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода буд. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) сарфароз гардидааст.
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 4 асару зиёда аз 40 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои забоншиносӣ ва тарбияи ахлоқиро мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор додааст. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) сарфароз гардидааст.

## Осор
* Тарбияи шахсият ва ташаккули сифатҳои ахлоқӣ дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (бо ҳаммуалллифӣ), Д., 2001;
* Формирование нравственных качеств личности в «Шахнаме» Фирдоуси, Д., 2004;
* Педагогические идеи Фирдоуси о нравственных качествах личности, Д., 2007;
* История педагогики мира. Курс лекции (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ангара

**Ангара́** (, ) —  дарё дар вилояти Иркутски кишвари Красноярски Федератсияи Русия, шохоби рости дарёи Енисей.

## Мушаххасот
Яке аз дарозтарин дарёҳои Сибири Шарқӣ, дарозиаш 1779 км, бараш аз 0,8 – 1,5 км то 3 – 5 км. Масоҳати ҳавзааш 1039 ҳазор км2, аз он ҷумла масоҳ. ҳавзаи худи Ангара (бе ҳавзаи кӯли Байкал) 468 ҳазор км2; дар роҳаш ба он 38195 дарё ва шохобчаҳо ҳамроҳ мешаванд. Нимаи аввали садаи XVII кашшофони нахустини рус онро Тунгускаи Болоӣ номида буданд. Номи Ангараро дар садаи XX гирифт (аз забони бурятҳо). Аз кӯли Байкал оғоз гардида, ба Шим. ва баъд ба Ғ. ҷорӣ мешавад.

## Захираи гидроэнергетикӣ
Захираи гидроэнергетикиаш хеле зиёд – бештар аз 86 млрд кВт-соат. Болооби Ангара дар натиҷаи сохтани НБО-ҳои Иркутск, Братск, Уст-Илим ва Богучанск асосан ба зинаи обанборҳо (Иркутск, масоҳ. 154 км2 ва Братск, масоҳ. 547 км2) табдил ёфтааст. Аз охири октябр то аввали май ях мебандад. Манбаи асосиаш (ғайр аз кӯли Байкал) барфу борон. Сарфи солонаи об ба ҳисоби миёна дар наздикии НБО-и Иркутск 1700 м3/с, дар наздикии НБО-и Братск 2900 м3/с, дар наздикии резишгоҳаш 4500 м3/с. Шохобҳои асосиаш: Иркут, Китой, Белая, Ока, Ия, Тасеев – аз чап, Илим, Чадобетс, Иркинеев – аз рост. Аз Иркутск то Байкал ва НБО-и Братск мунтазам киштӣ мегардад. Ангара аз моҳӣ (озодмоҳӣ, тосмоҳӣ, сафедмоҳӣ, равғанмоҳӣ ва ғайра) бой аст.

## Шаҳрҳои соҳилӣ
Дар соҳилҳои Ангара шаҳрҳои Иркутск, Ангарск, Усолйе-Сибирское, Свирск, Братск, Уст-Илимск ҷойгиранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дарёҳои Русия
Ангеза

**Ангеза** — таъсироти ботинӣ ё беруние, ки дар ретсепторҳо (асабҳои ҳассос) ангезишро ба вуҷуд меоваранд.

Ангезаҳои биогенӣ (аҳамияти мустақими биологӣ дошта), абиогенӣ (аҳамияти ғайримустақими биологӣ дошта) ва номуайян (дорои аҳамияти биологии ошкор нагардида)-ро фарқ мекунанд. Ангезаҳои абиогенӣ (дар шароити ҳассосияти организм ба онҳо) ҳамчун сигналҳо зоҳир мешаванд, чунки организм ба ангезаҳои биогенӣ ва номуайян ҷавоб мегардонад. Таъсироти моддии табиаташон гуногун (физикавӣ, химиявӣ, физикавию химиявӣ), ки онҳоро торҳои махсуси асаби анализаторҳои гуногун, ё бевосита ҳуҷайраҳои баъзе узвҳо ва бофтаҳо қабул мекунанд, ба сифати ангеза баромад карда метавонанд.

## Ҳамчунин нигаред
* Ангезиш
* Анализаторҳо

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зистшиносӣ
Латиф Раҷабов

**Латиф Шарифович Раҷабов** (13.05.1909, Хуҷанд — ?) — кимиёшиноси тоҷик, доктори илмҳои химия (1950), дотсент (1940).

## Зиндагинома
Солҳои 1927—1931 дар факултети химияи Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон дар ш. Самарқанд таҳсил кардааст. Солҳои 1927—1928 муаллими химияи мактаби миёна дар ш. Самарқанд, 1928—1929 муаллими химия дар факултети коргарии ш. Самарқанд, 1929—1931 муаллими химия дар Донишгоҳи коргарии шабонаи ш. Самарқанд, 1931—1934 муаллими калони химия дар Донишгоҳи давлатии ш. Самарқанд, 1934—1938 дотсенти Донишкадаи тоҷикии муаллимии ш. Тошкент, 1938—1941 мудири кафедраи химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод, 1941—1944 мудири Омӯзишгоҳи химия дар филиали тоҷикистонии АИ ИҶШС дар ш. Сталинобод, 1944—1949 докторанти АИ ИҶШС дар ш. Москва буд. Солҳои 1951—1954 ҳамчун мудири кафедраи химияи Донишкадаи давлатии хоҷагии қишлоқи ш. Сталинобод, 1954—1963 дотсент ва мудири кафедраи химияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Муаллифи мақолаҳои зиёди илмӣ ва маводҳои таълимӣ барои донишҷӯён мебошад.
Дар конференсияҳои илмию назариявии ҷумҳуриявӣ ва умумиитифоқӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Ҳамчун омӯзгори пуртаҷриба дар тайёр намудани ҳазорҳо нафар мутахассисон саҳми калон гузоштааст.

## Осор

* Русско-таджикский терминологический словарь, Сталинабад, 1948; 
* Компонентный состав торфяного дегтя // Известия АН СССР, 1949; 
* Органическая химия, Сталинабад, 1941; 
* Химическое исследование нейтрального масла торфяного дегтя // Известия АН СССР, 1949; 
* Асфальтены торфяного дегтя // Известия АН СССР, 1949; 
* Основные принципы новой таджикской терминологии по неорганической химии, Сталинабад, 1948.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Ангат

**Ангат**, ё **ангад**, **хори ангад**, **хори сафед**, **сарканак**, **хингбед**, **хуншуд**, **чинхор**, **ҷангалхор** () — як навъ бутта ё дарахти хурдест аз оилаи санҷидиҳо.

## Тавсифоти гиёҳшиносӣ

 
ои тақвияти кори узвҳои ҳозима, табобати илтиҳобу захми меъда, зангила, саратони сурхрӯда тавсия медиҳанд. Истеъмоли ҷӯшоби меваю барги ангат рехтани мӯи сарро бозмедорад. Ҷӯшоби донакаш мусҳил аст. Бо равғани ангат касалиҳои гуногуни пӯст, амрози занона, захми меъдаю рӯдаи дувоздаҳангуштаро табобат мекунанд.

## Эзоҳ

Беҳтар мешуд агар дар бораи чигуна ҷудо намудани равғани ангет маълумот пешниҳод менамудед, ки аз дарахти ангет ё худ (ангат) чигуна равғанро бадаст овардан мумкин.

## Адабиёт
* Запрягаева В. И., Лесные ресурсы Памиро-Алая, Д., 1976;
* Трофимов Т. Т., Облепиха в культуре, М., 1976;
* Флора Таджикской ССР, т. 6, 1981;
* Растения для декоративного садоводства Таджикистана, М., 1986;
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.

## Сарчашма
*
Пирмуҳаммад Раҷабов

**Пирмуҳаммад Раҷабов** (тав. 3.09.1941, ноҳияи Ғарм (имрӯза Рашт)), физик, номзади илмҳои физика-математика (1975), дотсент (1980). 
## Зиндагинома
Соли 1967 Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1967–1968 ассистенти кафедраи физикаи умумии донишкадаи номбурда, 1968–1969 таҷрибаомӯзи кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи давлатии Озарбойҷон, 1969–1972 аспиранти донишгоҳи мазкур, 1973–1986 муаллими калон, мудири кафедраи физикаи назариявӣ, 1986–1989 дотсенти кафедраи физикаи назариявӣ, 1989–1992 мудири кафедраи номбурдаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Солҳои 1992–1995 ҳамчун ҳамкор дар кафедраи физикаи назариявии  донишгоҳи  омӯзгорӣ  фаъолият  намудааст. Оид  ба  таъсири байниҳамдигарии зарраҳои элементарии физикӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи  номгӯи зиёди корҳои илмию методӣ мебошад.
## Осор
Назарияи нисбият, Д., 1984; Супоришҳои програмавӣ аз физика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1991; Луғати ислоҳоти соҳаи энергетика, Д., 2004; Физика (синфи 10, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2006; Физика (синфи 10, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2007; Усули таълими физика дар синфи 10 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2007.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Табиатшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Тағоймурод Раҷабов

**Тағоймурод Бобоқулович Раҷабов** (тав. 15 феврали 1954, Чароғчӣ, ноҳияи Ёвон, ҶШС Тоҷикистон  ИҶШС) — педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1989), дотсент (1991).

## Зиндагинома
Солҳои 1971–1976 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1976–1979 муаллими кафедраи методикаи таълими математика, 1979–1982 аспирант, 1982– 1989 ассистент, 1989–1991 муаллими калони кафедраи номбурдаи донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1991–2007 ҳамчун дотсенти кафедраи    методикаи    таълими    математикаи    Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ кор кардааст. Аз соли 2007 мудири кафедраи методикаи таълими ибтидоии донишгоҳи мазкур мебошад. Оид ба ташаккули маҳорат ва малакаҳои тадқиқотии хонандагон ҳангоми таълими геометрия дар мактабҳои асосӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи 80 кори илмию методӣ, аз ҷумла 12 васоити таълимӣ аст.
## Осор
* Такрори математикаи мактабӣ. Қ. 1–2, Д., 1988; 
* Корҳои контролӣ аз математикаи элементарӣ ва методикаи таълими математика, Д., 1994; 
* Арифметика, Д.,  1999;  
* Математика  (Китоби  дарсӣ),  Д.,  2002;  
* Маводи  дидактикӣ  аз  математика барои синфҳои 5-9, Д., 2010.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  
 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Солиҷон Раҷабов

**Солиҷон Насриддинович Раҷабов**  (тав. 1916, ш. Хуҷанд – ваф.16.06.1979, ш. Душанбе), файласуф, номзади илмҳои фалсафа (1963), дотсент (1966). 
## Зиндагинома
Солҳои 1932–1934 дар факултети коргарӣ, 1934–1937 дар факултети табиатшиносии Донишкадаи омӯзгории ш. Ленинобод таҳсил карда, онро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1941–1943 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат ва дар муҳорибаҳои Сталинград ва Воронеж иштирок намудааст. Солҳои 1944–1946 инструктори шуъбаҳои маорифи дастгоҳи КМ ҲК Тоҷикистон буд. Соли 1946 дар вазифаи котиби сеюми Комитети шаҳрии ҲК ҶТ кор кардааст. Солҳои 1946–1950 котиби комсомоли Тоҷикистон, 1951–1965 муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи асосҳои марксизм-ленинизм ва кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Соли 1965 вазифаи мудири кафедраи номбурдаро ба уҳда дошт. Солҳои 1965–1969 иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии тиббии ш. Душанбе ба номи Абӯалӣ ибни Сино буд. Солҳои 1970–1979 ба ҳайси дотсенти кафедраи коммунизми илмии Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон фаъолият намудааст. Муаллифи зиёда аз 25 мақолаҳои илмӣ ва илмиву оммавӣ мебошад. Таълифотҳои ӯ масъалаҳои фалсафаи иҷтимоӣ ва вазъи иҷтимоии мардуми деҳотро инъикос намудаанд. 
## Зиндагинома
Бо унвонҳои фахрии «Ходими шоистаи маорифи халқ» (1968), «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1972), нишони «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1976), ордени «Ленин» (1950), 2 ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат» (1947), ордени «Ситораи сурх» (1943), медали «Барои муҳорибаи Сталинград» (1942) ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қадр карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 

Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Шарафҷон Рӯзиев

**Шарафҷон Мунавварович Рӯзиев** (12 августи 1952, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 23 ноябри 2009, Душанбе) — омӯзгори тоҷик, доктори илмҳои педагогика (2007), профессор (2007).

## Зиндагинома
Солҳои 1970—1975 дар факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Соли 1976 устои таълимии кафедраи асосҳои истеҳсолоти факултети физикаи донишкадаи омӯзгорӣ буд. Солҳои 1976—1977 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1977—1982 лаборант, устои таълимӣ, лаборанти калон ва ассистент, 1985—1989 ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи фанҳои умумитехникии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1989—2005 ба ҳайси мудири кафедраи методикаи таълими технология ва декани факултети технология ва соҳибкорӣ, 2005—2007 дотсенти кафедраи методикаи таълими технология ва соҳибкории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Солҳои 2007—2009 профессор ва мудири кафедраи методикаи таълими технология ва соҳибкории донишгоҳи омӯзгорӣ буд.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 160 асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, аз он ҷумла 4 монография мебошад. Дар корҳои илмии худ асосҳои назариявӣ ва педагогии маълумоти технологии муаллимони технология ва соҳибкорӣ, ташаккули касбияти онҳо, методҳои комплексии омӯзиши технология ва дигар масъалаҳои муҳимро баррасӣ намудааст. Бо нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1991) қадрдонӣ карда шудааст.

## Осор
Теоретические основы технического образования учителей технологии и предпинимательства, Д., 2006; Педагогические основы технологического образования учителей технологии и предпринимательства, Д., 2006; Пути совершенствования методов применения политехнических знаний и умения в процессе технологической подготовки, Д., 2006; Педагогические основы формирования профессионального мастерства будущих учителей технологии и предпринимательства, Д., 2006; Методҳои комплексии омӯзиши технология // Ахбори АИ ҶТ, Д., 2004, № 2; Дидактические основы технологического обучения // Известия АН РТ, Отделения технических наук, Д., 2004, № 4; Задачи технологического обучения // Вестник ТГНУ, Д., 2006; Формирование навыков анализа и рационального планирования работы студентов в процессе технологического подготовки // Вестник ТГНУ, Д., 2006, № 3; Система технологической подготовки учителей // Вестник ТГНУ, Д., 2006, № 3; Тенологические дисциплины в системе профессиональной подготовки // Известия АН РТ, Д., 2006 № 1.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Насриддин Садриддинов

**Насриддин Талбакович Садриддинов** (зод. 18 майи 1949, ноҳияи Комсомолобод) — иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ (2009), дотсент (1983).

## Зиндагинома
Соли 1970 факултети иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1970—1971 инспектори Вазорати иқтисоди ҶШС Тоҷикистон, 1971—1972 ассисенти кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1972—1975 дар аспирантураи Донишгоҳи Ленинград ба номи Жданов таҳсил кардааст. Солҳои 1975—1983 ҳамчун муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи иқтисоди сиёсии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Соли 1983 ба кафедраи фанҳои ҷамъиятии филиали Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко дар ш. Қурғонтеппа ба кор гузаштааст. Муаллифи зиёда аз 10 корҳои илмӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Наҷмӣ Сайфиев

**Наҷмӣ Сайфиев ** (тав. 12.06.1932, деҳаи Варгонзаи ноҳияи Китоби ҶШС Ӯзбекистон), адабиётшиноси маъруфи тоҷик, доктори илмҳои филологӣ (1981), профессор (1983). «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1998)
## Зиндагинома
Солҳои 1946–1951 дар Омӯзишгоҳи омӯзгории мардонаи шаҳри Самарқанд, 1952–1957 дар факултети таъриху филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1957–1958 лаборанти Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1958–1959 лаборанти калон ва ходими хурди илмии Шуъбаи шарқшиносӣ ва осори хаттии АИ Тоҷикистон, 1959–1962 аспирант, 1962–1964 ходими хурди илмӣ, 1964–1967 ходими калони илмии шуъбаи номбурда буд. Солҳои 1967–1969 ҳамчун муаллим, 1969–1970 муаллими калон, 1970–1983 дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики донишкадаи омӯзгории пойтахт кор кардааст. Аз соли 1983 то ба имрӯз профессори кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Ҳамзамон, солҳои 1976–1984 вазифаи муовини декани факултети филологияи тоҷик оид ба корҳои илмӣ, 1984–1989 вазифаи мудири кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро ба уҳда дошт. 
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 150 номгӯ асарҳо ва мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Оид ба эҷодиёти Нахлии Бухороӣ ва равияҳои асосии инкишофи достони ишқӣ дар назми асри XIV форсу тоҷик корҳои илмӣ бурдааст. Бо роҳбарии ӯ 16 нафар рисолаҳои номзадӣ ва 3 нафар рисолаҳои докторӣ дифоъ кардаанд. Дар конференсияҳо ва симпозиумҳои мухталифи ҷумҳуриявӣ бо маърӯзаҳо баромад намудааст. Хидмати ӯ дар таҳия ва дастраси хонандагон гардонидаи осори классикони форсу тоҷик низ калон аст. «Асарҳои мунтахаб»-и Нахлии Бухороӣ (1988), «Хусравнома»-и Аттори Нишопурӣ (1990) аз ҷумлаи онҳост. Солҳои дароз узви Шӯрои дифои рисолаҳои докторӣ дар ихтисоси филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Барои хидматҳои шоёнаш бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1998), нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1994), нишони «Барои мувафақиятҳо дар кор» ва дигар медалҳову ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Осор
Нахлии Бухороӣ, Д., 1969; Ҳофизи Таниш ва «Шарафномаи шоҳӣ»-и ӯ, Д., 1973; Ҷалоли Толиб ва матни илмию интиқодии достони ӯ «Гулу Наврӯз», Д., 1975; Достонсароии форсу тоҷик дар асри XIV, қ. 1, 2, Д., 1983; Адабиёти тоҷик дар асрҳои XI-XII, қ.1, Д., 1995; Адабиёти тоҷик дар асрҳои XI-XII, қ. 2, Д., 1999; Адабиёти тоҷик дар асрҳои XVI, XVII, XVIII ва нимаи аввали асри XIX, Д., 2004; Таърихи адабиёти тоҷик нимаи дуюми асри XIX ва аввали асри XX, Д., 2009.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Саид Савлатов

**Саид Савлатов** (тав. 17. 05. 1940, деҳаи Чихохи ноҳияи Ванҷ), биологи тоҷик, номзади илмҳои биологӣ (1972), дотсент (1983). 
## Зиндагинома
Солҳои 1959–1964 дар Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси аграном-олим хатм намудааст. Солҳои 1964–1965 дар сафҳои Артиши Шуравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1965–1967 мутахассиси заминсозӣ дар ноҳияи Ванҷ, 1967–1970 аспиранти Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, 1970–1972 ассистенти кафедраи ботиника, 1973– 1975 дотсенти кафедраи дарвинизм ва асосҳои хоҷагии қишлоқи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1976–1989 ҳамчун дотсенти кафедраи зоология, 1984–1989 мудири кафедраи зоологияи донишкадаи омӯзгорӣ кор кардааст. Солҳои 1988–2008 ба ҳайси дотсенти кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ фаъолият намудааст. Аз соли 1998 то имрӯз вазифаи муовини декани факултети биология оид ба илм ва ҳамзамон аз соли 2009 вазифаи мудири кафедраи зоологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро ба уҳда дорад.

Муаллифи зиёда аз 68 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ, китобҳои дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ, аз ҷумла «Биологияи умумӣ барои синфҳои 10 ва 11» (2006), «Дастури таълимӣ оид ба ҳалли масъалаҳо биологӣ» (2006), «Генетика» (2010), «Дастур барои гузаронидани корҳои амалӣ аз Генетика» (2010), «Дастури тестӣ аз биология барои гузаронидани олимпиадаи хонандагон» (2010), «Дастури тестӣ аз биология барои гузаронидани олимпиадаи байналмилалӣ» (2010) мебошад. Яке аз мураттибони стандарти давлатии биология барои мактабҳои таҳсилоти умумӣ (1998–2009) аст. Дар тадқиқотҳои илмии худ қонуниятҳои меросгузории аломатҳоро дар наслҳои гибридии пахта, таъсири  омилҳои  физикӣ  ва  химикӣ  ба  баъзе  ҳашаротро  мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор додааст. Бо ифтихорномаҳои Вазорати мактабҳои олии ИҶШС ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1984) мукофотонида шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Саиднеъмон Раҷабов

**Саиднеъмон Мулоҷонович Раҷабов** (тав. 18.05.1958, ноҳияи Тоҷикобод), муаррих, номзади илмҳои таърих (2010). 
## Зиндагинома
Солҳои 1978–1983 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1983–1984 мудири кабинети кафедраи фалсафаи донишкадаи номбурда, 1984–1985 муаллими фанни таърих ва ҷамъиятшиносии мактаби №18 ноҳияи Тоҷикобод, 1986–1991 ҷонишини директори Омӯзишгоҳи касбӣ-техникии № 39 ноҳияи Тоҷикобод, 1991–1996 директори мактаби таҳсилоти умумии №2 ноҳияи Тоҷикобод, 1996–1999 ассистент, муаллими калони кафедраи таърихи умумӣ, 1997–2000 муовини декани факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев оид ба корҳои тарбиявӣ буд. Аз соли 2008 роҳбари бахши таҷрибаомӯзии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Муаллифи зиёда аз 14 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст. Оид ба ҳаракатҳои миллию озодихоҳии халқҳои Мовароуннаҳру Хуросон кори илмӣ бурдааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2002) сарфароз карда шудааст.
## Осор
Исторические предпосылки начала консолидации таджиков при арабском  халифате, Д., 2009; Отражение борьбы таджикского народа против арабского халифата в  трудах  русских советских историков-востоковедов первой половины ХХ в. // дар кит. Бобоҷон Ғафуров ва рушди таърихнигории миллӣ, Д., 2009; Шароитҳои таърихии зуҳури мазҳаби Имоми Аъзам // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Д., 2009, №3 (51); Начало борбы таджиков против арабских завоевателей // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Д.,   2009,
№6 (54).
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Эргаш Рӯзметов

**Эргаш Рӯзметов** (тав. 31. 05. 1939, ноҳияи Бостони вилояти Тошкенти ҶШС Ӯзбекистон — ваф. 1998, шаҳри Душанбе)  — и тоҷик, номзади илмҳои физика-математика (1965), профессор (1988). «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1995).

## Зиндагинома
Солҳои 1956—1961 дар факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1961—1964 аспирант, 1964—1967 муаллими калони кафедраи математикаи олӣ, 1967—1969 муовини декани факултети физика- математика, 1969—1971 мудири кафедраи таҳлили математикии донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1971—1976 мудири шуъбаи илм ва нашриёти Вазорати маорифи Тоҷикистон, 1976—1977 мудири кафедраи таҳлили математикӣ, 1977—1987 декани факултети математика, 1987—1991 муовини ректори донишгоҳи омӯзгорӣ оид ба илм, 1991—1995 муовини аввали ректори донишгоҳи омузгорӣ оид ба таълим, 1995—1998 профессор ва мудири кафедраи анализи математикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Оид ба ҳалшавандагии муодилаҳои интегралии сингулярии бисёрченакаи ғайрихаттӣ бо усули наздиккуниҳои пай дар пай ва назарияи системаҳои сингулярии барзиёд муайяншуда кори илмӣ ба анҷом расонидааст. Муаллифи зиёда аз 80 корҳои илмӣ ва илмию методӣ, аз он ҷумла як монография, 2 китоби дарсӣ, зиёда аз 8 дастуру васоити таълимӣ ва мақолаву фишурдаҳо мебошад. Хизматҳои шоёнаш бо медали «Барои меҳнати шоён» ба муносибати 100-солагии В. И. Ленин, унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1995), нишонҳои «Барои муваффақиятҳои олӣ дар кори маорифи ИҶШС» ва «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.

## Осор
Анализи математикӣ (Китоби дарсӣ барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ. Қисми 1, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1989; Анализи математикӣ (Китоби дарсӣ барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ. Қисми 2, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1991; Муодилаҳои дифференсиалии параметрдор ва татбиқи он дар татқиқи баъзе системаҳои барзиёд муайяншудаи муодилаҳо бо ҳосилаҳои хусусӣ, Д., 1994.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Қосим Саидов

**Қосим Ҳасанович Саидов** (27 декабри 1928, Бухоро — 19 июни 1995, Душанбе) — , номзади илмҳои физика ва математика, дотсент.

## Зиндагинома
Солҳои 1947—1951 дар факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1951—1954 аспиранти АИ Тоҷикистон дар назди Донишгоҳи ш. Одесса буд. Солҳои 1954—1957 ҳамчун ходими илмии обсерватория, 1957—1960 муаллими калони кафедраи физикаи Донишкадаи политехники Тоҷикистон, 1961—1966 дотсент ва мудири кафедраи физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1966—1978 мудири озмоишгоҳи Институти астрофизикаи АИ Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1978—1989 ба ҳайси дотсент ва мудири кафедраи астрофизикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин, 1989—1995 дотсенти кафедраи физикаи назариявии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко фаъолият дошт. Муаллифи зиёда аз 50 корҳои илмӣ ва 100 мақолаҳои илмию оммавӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Муҳиддин Саидов

**Муҳиддин Вайсиддинович Саидов** (зод. 18 феврали 1958, шаҳри Ваҳдат) — , номзади илмҳои педагогика (2005), дотсент (2009).

## Зиндагинома
Солҳои 1978—1983 дар факултети механика ва математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил намудааст. Солҳои 1981—1985 муаллими математикаи мактаби миёнаи № 63 шаҳри Душанбе, 1985—1992 ассистент, муаллими калони кафедраи физикаи эксперементалӣ, 1992—1996 муовини ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба иқтисод, 1996—2001 муаллими калони кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, 2001—2004 муовини ректори Донишкадаи марказии такмили ихтисоси кормандони соҳаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба иқтисод, ҳамзамон мудири шуъбаи табиию риёзии Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Солҳои 2004—2009 ҳамчун директори коллеҷи омӯзгории ноҳияи Рӯдакӣ кор кардааст. Аз соли 2009 инҷониб дотсенти кафедраи педагогикаи умумидонишгоҳии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Муалифи як рисола, 4 дастури таълимию методӣ, 3 барномаи таълимӣ ва зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Оид ба таҳлили низоми хондани лексия ва конспектҳо ба тариқи барномавӣ дар мактабҳои олӣ кори илмӣ бурдааст. Бо нишони сарсинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2001) сарфароз карда шудааст.

## Осор
* Асосҳои равоншиносии педагогӣ, Д., 2009;
* Санҷиши тестӣ аз фанни метаматика барои синфҳои 3. Қ. 1, 2., Д., 2007—2009;
* Педагогика бо тариқи тестӣ, Д., 2010.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Саидраҳмон Саидов

**Саидраҳмон Саидов** (зод. 22 декабри 1944, ноҳияи Варзоб) — адабиётшинос, номзади илмҳои филология (1987), дотсент (1993), профессор (2022)

## Зиндагинома
Солҳои 1963—1970 дар шуъбаи забон ва адабиёти тоҷики факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1965—1967 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1970—1972 муаллими фанни адабиёт ва директори мактаби 8-солаи № 121 ноҳияи Варзоб, 1972—1975 аспирант, 1976—1977 лаборанти калон, 1977—1995 муаллими калони кафедраи адабиёти тоҷики донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Ҳамзамон ҳамчун муовини декани факултети забон ва адабиёт ва декани шуъбаи ғоибонаи факултети номбурда кор кардааст. Солҳои 1995—1996 вазифаи декани факултети забон ва адабиёти Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣро ба уҳда дошт. Аз соли 2005 муовини декани факултети филологияи тоҷик оид ба корҳои илмӣ ва мудири кафедраи адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ мебошад. Оид ба жанри Абулқосим Лоҳутӣ ҳамчун адиби бачагон корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 200 асару мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ, илмию оммавӣ ва дастурҳои таълимӣ мебошад. Бо роҳбарии ӯ якчанд нафарон рисолаҳои номзадии худро дифоъ намудаанд. Бо нишони сарисинагии
«Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1989), ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донишгоҳи омӯзгорӣ мукофотонида шудааст.

## Осор
Адабиёти қадим, Д., 1998, 2005; Адабиёти Юнону Рими бостон, Д., 1998, 2007; Корҳои санҷишӣ аз таърихи адабиёти тоҷики асрҳои ІX-XV, XVІ-XІX ва ибтидои асри ХХ, Д., 2004; Корҳои санҷишӣ аз муқаддимаи адабиётшиносӣ ва адабиёти шифоҳии халқи тоҷик. Қисми 1, Д., 2005; Назмшиносӣ (дастури таълимӣ), Д., 2007; Абдусалом Деҳотӣ — адиби бачагон, Д., 2009; Тафсири шеър, моҳият ва асолати он, Д., 2009; Лоҳутӣ — тарҷумони асарҳои бачагона // Чанд мулоҳизаи адабӣ (Маҷмӯаи илмӣ), Д., 1974; Мулоҳизаҳо роҷеъ ба тарҷумаи як афсонаи Пушкин // Образ ва маҳорат (Маҷмӯаи илмӣ), Д., 1977; Назари устод Айнӣ ба санъат ва наоварӣ // Образ ва маҳорат (Маҷмӯаи илмӣ), Д., 1979; Таълими «Ҳамсафарон»-и Лоҳутӣ дар синфи 6 // Мактаби советӣ, 1990, № 6; Баҳорияҳои Пайрав // Паёми донишгоҳи омӯзгорӣ, № 9, Д., 2001.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Имомалӣ Сайёдов

**Имомалӣ Дӯсталиевич Сайёдов** (тав. 11. 09. 1965, деҳаи Мадовраи ноҳияи Панҷакент), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (2000). 
## Зиндагинома
Солҳои 1982–1989 дар факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намуда, дар ин миён солҳои 1984–1986 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ дар Афғонистон хидмат кардааст. Солҳои 1989–1993 муаллими математикаи мактаби миёнаи №41 шаҳри Душанбе, 1993 мудири кабинети кафедраи методикаи таълими математика, 1993–1999  ходими  хурди  илмии  Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2000 дар сохторҳои Вазорати корҳои дохила ва Вазорати мудофиаи Тоҷикистон фаъолият мекунад. Аз соли 2009 дар кафедраи педагогикаи донишгоҳи омӯзгорӣ ба сифати ҳамкор фаъолият дорад. Оид ба тарзҳои истифодаи адабиёти иловагӣ дар раванди тайёрии касбӣ-методӣ кори илмӣ бурдааст.
## Осор
* Формирование ӯ студентов математического факультета умений работать с дополнительной литературой в процессе методической подготовки // Вопросы методики обучения математике. Сб. науч. труд, Д., 1997; 
* Обобщенные умения по переработке и применению дополнительной литературы в методической подготовке учителя математики // Вестник педагогического университета (серия естественных наук), Д., 1998, №1.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Фаталист

**Фатализм**— онҳое, ки ба тақдир тан додаанду дар фикри тағйири он нестанд ва ҳатто ин корро ғайриимкон мешуморанд.

**Фаталист** — шахсе, ки ба тақдир сахт боварӣ дорад, яъне тамоми ҳодисаҳои рӯйдиҳандаро пешмуайяншуда меҳисобад.

## Дар адабиёт
* «Фаталист» — новеллаи Михаил Юревич Лермонтов, қисми таркибии романи «Қаҳрамони даврони мо»

## Дар мусиқӣ
* «Фаталист» дуюмин албоми Ассаи

## Дар синамо
* «Фаталист» (филм, соли 1968) филми коргардон Станислав Ленартович
* «Фаталист» (филм, соли 2005) филми коргардон Жуан Бутелю аз рӯи романи Дени Дидро

## Сарчашма
* Аз Википедияи русӣ  Фаталист
Гурӯҳ:Ҳамаи саҳифаҳои ибҳомзудоӣ
Сайнак Сайнаков

**Сайнак Парпишоевич Сайнаков** (зод. 12 марти 1977, деҳаи Дерзуд-Барзуд, ноҳияи Рушон, ҶШС Тоҷикистон) -  ва омӯзгори тоҷик, номзади илмҳои таърих (2015), дотсент (2019). 

## Зиндагинома
Сайнак Сайнаков солҳои 1983—1994 дар мактаби миёнаи № 8 ба номи Назаршо Бозидови ноҳияи Рушон таҳсил намудааст. Солҳои 1995—2000 коргари колхози «Наврӯз» — и ноҳияи Рушон буд. Солҳои 2000—2005 дар факултети таърихи ДДОТ ба номи ҚандиҶӯраев таҳсил намуда, онро бо дипломи аъло хатм кардааст. Ғолиби Олимпиадаи ҷумҳуриявии байни донишҷӯёни макотиби олии Тоҷикистон аз фанни таърих дар соли 2005 мебошад. Аз соли 2005 то соли 2007 ассистенти кафедраи таърихи халқи тоҷик, солҳои 2007—2010 аспиранти шуъбаи рӯзонаи кафедраи мазкур, солҳои 2010—2012 ассистент, солҳои 2012—2013 муаллими калони кафедраи таърихи халқи тоҷик ва с. 2013—2015 муовини декан оид ба корҳои илмии факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2015 то соли 2022  мудири кафедраи таърихи умумӣ ва муносибатҳои байналхалқӣ ва аз соли 2022 то имрӯз мудири кафедраи таърихи халқи тоҷики факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Аз соли 2019 ба тариқи ҳамкор дар вазифаи дотсенти кафедраи дипломатия ва муносибатҳои байналмилалии Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор мекунад ва аз январи соли 2020 то январи соли 2024 дар вазифаи ходими пешбари шуъбаи таърихи қадим, асри миёна ва нави Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АМИТ низ фаъолият намудааст.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи 100 корҳои нашршуда, аз ҷумла китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимӣ — методӣ, барномаҳои таълимӣ ва мақолаҳои илмӣ — тадқиқотӣ мебошад. Дар таълифотҳояш масъалаҳои таърихи сиёсии халқи тоҷик, таърихнигории мардумшиносии тоҷикон ва масъалаҳои давлатдории Ашкониёнро мавриди баррасӣ қарор додааст.
Таҳти роҳбарии ӯ ду докторант (PhD) ва ду унвонҷуй рисолаҳои илмиашонро дифоъ намудаанд.

## Ҷоизаҳо

* Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023)

## Осор
* Муборизаи халқи тоҷик ба муқобили истилогарони муғул. Маводи таълимӣ. — Душанбе, 2011. — 72 с.
* Таърихи Россия (охири асри XVII — ибтидои асри XX). — Душанбе, 2014. — 254 с.
* Таърихнигории давраи нави мамлакатҳои Европа ва Америка. — Душанбе, 2018. — 180 с.
* Таърихи муносибатҳои байналхалқӣ. — Душанбе, 2020. — 650 с.
* Таърихи Россия дар давраи империя. — Душанбе, 2021. — 345 с.
* Таърихнигории таърихи наву навтарини мамлакатҳои хориҷӣ (Европа ва Америка). Дастури таълимӣ-методӣ. — Душанбе, 2021. — 405 с.
* Таърихи муносибатҳои байналхалқӣ. Нашри дуюм. — Душанбе, 2024. — 812 с.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Рӯйдодҳои соли 2012

## [[Октябр]]и соли [[2012]]
* Ба истифода супоридани Нақби автомобилгарди Шаҳристон. Сохтумони  нақб давоми корҳои таъмири роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд – Чанак (Ӯзбекистон) мебошад.Сохтумони нақб расман 22 августи соли 2006 оғоз ёфтааст. Арзиши лоиҳаи сохтумони Нақби автомобилгарди Шаҳристон - 175 млн. сомонӣ. Дарозии Нақби автомобилгарди Шаҳристон – 5253 метр
## [[Декабр]]и соли [[2012]]
* 10 декабр - аъзошавии Тоҷикистон ба Созмони Умумиҷаҳонии Савдо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ
 
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2012
Рӯйдодҳои соли 2010

## [[Тоҷикистон дар соли 2010]]
## [[Феврал]]и соли [[2010]]
* 28 феврал Интихоботи порлумонӣ дар Тоҷикистон (2010) баргузор гардид.
## [[Март]]и соли [[2010]]
* 17 март — Муҳаммадшариф Ҳимматзода - собиқ вакили порлумони Тоҷикистон ва пешвои рӯҳонии Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон баъди бемории тӯлонӣ субҳи имрӯз даргузаштааст.http://www.ozodi.org/archive/news/20100317/538/538.html 
* 19 феврал — Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид қатъномаеро қабул кард, ки тибқи он ҷашни Наврӯз мақоми байналмилалӣ касб намуд.
## [[Июл]]и соли [[2010]]
* 1 июл — дар шаҳри Душанбе филиали Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. Ломоносов ифтитоҳ гардид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ
 
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2010