Губернияи Кутаисӣ

**Губернияи Кутаиси** () — воҳиди маъмурию ҳудудии Империяи Русия. Шаҳри губернӣ — Кутаиси.

## Хусусиятҳои физикӣ ва ҷуғрофӣ

### Мавқеи ҷуғрофӣ
Он дар ҷанубу ғарби Закавказия, дар соҳили ҷанубу шарқии Баҳри Сиёҳ ва дар ҳавзаи дарёҳои Риони ва Чорох ҷойгир буд.

Масоҳат — 25.942 вёрсти кв.

Иқлими он мулоим, намнок ва ҳамвор аст. Олами наботот субтропикии боҳашамат аст (зодгоҳи ток).

### Релйеф
Сатҳ дар шимол кӯҳӣ — нишебиҳои ҷанубии Кавкази асосӣ (Дих-Тау, 17 ҳазор фут баландӣ); қисми миёна, қад-қади дарёи Риони, ҳамвор, дар ҷойҳои ботлоқзор, пастхамӣ; қисми ҷанубии вилоятро Кавкази Хурд ишғол кардааст. Ҷангалҳо тақрибан нисфи масоҳати умумиро ташкил медиҳанд. Хок дар ҷойҳои кӯҳӣ санглох, дар пастиҳо аллювиалӣ, бениҳоят ҳосилхез аст.

## Таърих
Губернияи Кутаиси соли 1846 дар натиҷаи тақсимоти губернияи Гурҷистон-Имеретия ташкил карда шуд. Соли 1883 ба ин вилоят округи Сухум ва 2 округ (Артвинский ва Батуми) вилояти барҳамхӯрдаи Батумӣ дохил карда шуданд. Соли 1903 окргуҳои Артвинский ва Батуми дубора ба вилояти Батумӣ ҷудо карда шуданд. Дар аввали асри 20 округи Сухуми низ мақоми округи махсуси Империяи Русияро гирифта, ба губерния баробар карда шудааст.

Дар соли 1918 вилоят ба ҳайати Ҷумҳурии Демократии Гурҷистон дохил карда шуд.

## Таркиби динӣ
То соли 1863, дар ин губерния, ба истиснои Минрелия, 348 933 нафар зиндагӣ мекарданд. Қисми зиёди аҳолӣ масеҳиёни православӣ буданд. Илова бар ин, дар губерния 31189 пайрави калисои арманӣ, 2402 шисматик (духобор), 2374 католик, 5369 яҳудӣ ва 20132 мусулмон зиндагӣ мекарданд. Соли 1861 дар губерния инҳо буданд: 455 калисоҳои православӣ (11 дайр ва 444 калисо); 72 калисои арманӣ; 2 калисоҳои католикӣ дар Кутаиси ва Ахалтсихе; 1 канисаи яҳудиён дар Кутаиси 

## Аҳолӣ
мини|Map-etno-kutais
мини|Кутаиси 1886
Аҳолӣ 914 ҳазор нафар (аз ҷумла дар шаҳр 62 ҳазор нафар).

### Таркиби этникӣ дар соли 1897

## Тақсимоти маъмурӣ
мини|300x300пкс| Тақсимоти маъмурии губерния Кутаиси 1903-1918
Соли 1897 **ба вилояти Кутаиси** 7 уезд ва 3 округ дохил мешуданд.

## Ҳукумат

### Губернаторҳои ҳарбӣ

### Губернаторон

### Губернаторҳои ҳарбӣ

### Роҳбарони губерниҳои дарбориҳо

### Ноибони губернаторҳо

### Ёрдамчиёни губернатори ҳарбӣ

## Рамзҳо
мини|Герби губернияи Кутаиси
Нишони губернияи Кутаиси 29 октябри соли 1870 тасдиқ шудааст.

## Иқтисод

### Саноат
Заводҳо ва корхонаҳо (1900) 314 бо истеҳсоли 8,5 миллион рубл.

Истихроҷи маъдан аз замонҳои қадим; дар наздикии истгоҳи роҳи оҳани Квирила бойтарин конҳои манган дар ҷаҳон (солона то 23 миллион пуд), маъдани мис ва сурб, ангишт (зиёда аз 3 миллион пуд) аст.

Заминдорӣ хеле гуногун аст. Растаниҳои асосии парваришшаванда ҷуворимакка ва ангур мебошанд. Нон (гандум, арзан, ҷав ва ғ.) каме дар қисматҳои баландкӯҳи губерния кишт мешавад. Парвариши тамоку (навъҳои баланд) рушд мекунад; қад-қади соҳили Баҳри Сиёҳ — боғҳои мева ва афлесун.

### Нақлиёт
Роҳи оҳан 379 верста.

## Одамони машҳур

* Ксимитов, Константин Лазаревич, зодаи деҳаи Кума (Михайловка) -и ноҳияи Сухум бо орденҳои Аннаи Муқаддас дараҷаи 3, 4 ва Сентислави дараҷаи 3 мукофотонида шудааст.
* Маяковский, Владимир Владимирович, зодаи деҳаи Багдатӣ (Бағдодӣ), шоири советии рус.

## Ҳамчунин нигаред

* Гурҷистон ҳамчун як қисми империяи Россия

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* 
* ЭСБЕ:Кутаисская губерния
* Библиотека Царское Село, книги по истории Кутаисской губернии XIX - XX века, PDF 
* Электронный фонд РНБ. Статистическое описание Кутаисского генерал-губернаторства

Гурӯҳ:Губернияи Кутаиси