open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Муҳаммад Халилов

**Муҳаммад Халилов** (1 январи 1909 м. Боғи шамоли Самарқанд — 30 декабри 1988, Душанбе) — ҳунарпешаи театр, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1956).

## Зиндагинома
Муҳаммад Халилов (1 январи 1909 м. Боғи шамоли шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст. Курси дусолаи муаллимтайёркунии Самарқандро хатм кардааст (1929). Муаллими мактаби миёнаи ноҳияи Ургути вилояти Самарқанд, донишҷӯи Инстиути пахтакории ш. Самарқанд ва дар айни замон роҳбари дастаи ҳаваскорони санъат (1930). Соли 1930 ба Тоҷикистон омадааст. Актёри Театри давлатии драмаи мусиқии тоҷик (ҳоло — Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ(1931—1969).

## Эҷодиёт
Нақшҳои драмавӣ ва мазҳакавиро бозидааст. Симоҳои ҷолибе аз қабили Эшон («Ҳуҷум»-и В.Ян, 1931), Қодир («Дар таги пӯстак»-и М.Юсуфбеков, 1933), Салимбек («Мубориза»-и А.Усмонов, 1933), Аркадий Павлович («Платон Кречет»-и А.Корнейчук, 1936), Порфирио («Алқаср»-и Мдивани, 1938), Петров («Балво»-и Дм. Фурманов ва С.Поливанов, 1939), Темур («Шодмон»), Хӯҷаев («Калтакдорони сурх»-и С.Улуғзода, 1941), Брабансио («Отелло»-и У.Шекспир, 1939, 1948), Ляпкин — Тяпкин («Ревизор»-и Н. В. Гогол, 1946, 1952), Капулетти («Ромео ва Ҷулйетта»-и У.Шекспир, 1947, 1953), Мутаваллӣ («Духтари ноком»-и Ҷ.Икромӣ, 1951), Қудрат («Дохунда»-и Ҷ.Икромӣ, 1954, 1957), Герсог Албани («Шоҳ Лир»-и У.Шекспир, 1957), Рофиев («Тӯфон»-и Ғ. Абдулло, 1957), Ҳодӣ Пиён («Тӯй»-и С. Ғанӣ, 1958), Ҷунайд («Рӯдакӣ»-и С.Улуғзода, 1958), Шайх Насрулло («Мурдаҳо»-и Ҷ.Муҳаммадқулизода, 1963), Барони хасис («Фоҷиаҳои хурд»-и А. С. Пушкин 1966) офаридааст. Дар бисёр филмҳои тоҷик аз ҷумла «Дар заставаи дур» (нақши Ҷалил, 1940), «Дохунда» (нақши Пирамард, 1956), «Байрақи оҳангар» (нақши ҷорчӣ, 1961) иштирок кардааст.

Ба собиқ ҷумҳуриҳои ИҶШС, инчунин ба Афғонистон (1968) сафари ҳунарӣ кардааст. Иштироркчии ду Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва (1941, 1957).

## Ҷоизаҳо
* Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат,
* Нишони Фахрӣ,
* медалҳо ва Ифтихорномаҳои фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
Фарзандони Муҳаммад Халилов — Неъмат Халилов, Шавкат Халилов ва Суръат Халилов чеҳраҳои шинохта дар соҳаи санъати Тоҷикистон мебошанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ
Гурӯҳ:Зодагони Самарқанд
Таҳсилоти олии касбӣ

**Таҳсилоти олии касбӣ** — дараҷаи таҳсилотест, ки шахс дар муассисаи олии таълимӣ дар натиҷаи раванди пайдарпай, бонизом ва ҳадафманди фарогири мазмуни таълим, ки он ба таҳсилоти миёнаи ҳамагонӣ асос ёфта, бо дарёфти тахассуси муайян аз рӯи ҷамъбасти аттестатсияи давлатӣ ба анҷом мерасад, соҳиб мегардад.
Ба хатмкунандаи муассисаи олии таълимӣ дараҷаи таҳсилоти олии касбӣ:
* бакалавр
* ва зинаи дуюм, магистр дода мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вазорати марифи Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Аспирант

**Аспирант** - шахсе, ки дорои Таҳсилоти олии касбӣ буда, мутахассис аст ё дараҷаи магистрро дорад ва дар аспирантураи муассисаи олии таълимӣ ва ё муассисаи илмӣ ба мақсади таҳияи рисола барои дарёфти дараҷаи номзади илм таҳсил мекунад.
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" Боби якум. Моддаи 2. Мафҳумҳои асосӣ.
## Пайвандҳои беруна
* Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон 

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Аттестатсия

**Аттестатсия** (лот. attestatio — шаҳодат, тасдиқ) — тартиби муқаррар кардани мувофиқати мазмун, сатҳ ва сифати омодагии хатмкардагони муассисаи олии таълимӣ ба талаботи стандартҳои давлатии таълимии Таҳсилоти олии касбӣ аз рӯи соҳаҳои таълим (ихтисос)

## Дар фаъолият
Аттестатсия аз тарафи комиссияи махсус муайян кардани тахассуси кории коргар, тавсифи сифатҳои хосси ӯ, баҳодиҳии натиҷа ҳои фаъолияти хидматӣ (истеҳсолӣ, таълимӣ). Аттестатсия дар муассиса, корхона, ташкилот ва ғ. барои муносиб кардани ҳайати кадрии корхона, баланд бардоштани самараи кор, додани дараҷа, унвон ва рутбаи муайян анҷом дода мешавад. Аз рӯйи қоида Аттестатсия даврӣ мегузарад. Муҳлат, тарз ва шартҳои анҷом додани Аттестатсия, инчунин категорияҳои кормандоне, ки Аттестатсия карда мешаванд, аз рӯйи санадҳои меъёрию ҳуқуқии идораҳои соҳавӣ муқаррар мегарданд.

Дар мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 2009 ба ҷойи имтиҳоноти аз синф ба синфгузаронӣ ва хатм Аттестатсия ҷорӣ шуд. Аттестатсия дар мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ барои муайян намудани мутобиқати мазмун, дараҷа ва сифати тайёрии шогирдон ба талаботи стандартҳои давлатии таҳсилот ба роҳ монда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Гурӯҳ:Мактаб
Таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ

**Таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ** - таҳсилотест, ки ба ҳар шахс имкони боло бурдани сатҳи таҳсил ва тахассусро дар заминаи таҳсилоти олии касбӣ медиҳад.
## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" Боби якум. Моддаи 2. Мафҳумҳои асосӣ.
## Пайвандҳои беруна
* Вазорати марифи Ҷумҳурии Тоҷикистон 
## Нигаред низ
* Магистратура

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Аккредитатсия

**Аккредитатсия** (, «бовар кардан») - дар ҳуқуқи конститутсионӣ, ҳуқуқи маъмурӣ ва ҳуқуқи байналмилалӣ мафҳумест, ки тартиби муайян намудани мақоми субъектҳои ҳуқуқро оид ба пеш бурдани фаъолият тибқи стандартҳои давлатӣ ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ таъйин мекунад. Масалан, Аккредитатсияи муассисаҳои таҳсилоти олӣ ин тартиби муайян намудани мақоми он дар пешбурди фаъолияти таълимӣ мутобиқи стандартҳои таҳсилоти олии касбӣ мебошад. Мувофиқи қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуот ва дигар воситаҳои ахбори омма» аз 14 декабри 1990 (бо тағйироту иловаҳо) пешбинӣ шудааст, ки воситаҳои ахбори омма бо ризоияти мақомоти давлатӣ, ташкилоту созмонҳои сиёсӣ ва ҷамъиятӣ метавонанд рӯзноманигори худро дар назди онҳо вакил намоянд. Рӯзноманигори вакилшуда ҳуқуқ дорад, ки дар маҷлисҳо ва дигар чорабиниҳои ташкилоти ӯро аккредитатсиянамуда иштирок намояд, ӯ ба тартиби ташкилоти мазкур муқарраркарда бо стенограммаҳо, суратмаҷлисҳо ва дигар ҳуҷҷатҳо таъмин карда мешавад. Аккредитатсияи рӯзноманигорони хориҷиро ВКХ Ҷумҳурии Тоҷикистон, агар онҳо Сарқонун (Конститутсия) ва дигар қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон-ро риоя нанамоянд, метавонад қатъ намояд. Воситаҳои ахбори омма бо иҷозати мақомоти расмӣ метавонанд дар мамлакатҳои хориҷӣ мухбирони худро дошта бошанд (моддаи 33). Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи телевизион ва радиошунавонӣ» аз 14 декабри 1996 ба муассисаҳои радиову телевизион ҳуқуқ медиҳад, ки дар назди мақомоти давлатӣ ва иттиҳодияҳои шаҳрвандон гурӯҳҳои эҷодӣ ва кормандони ҷудогонаи худро Аккредитатсия намоянд. Тартиби Аккредитатсияи гурӯҳҳои эҷодӣ ва кормандони радио ва телевизион аз тарафи Ҳукумати ҶТ муайян карда мешавад (моддаи 26). Бо мақсади озодона паҳн кардани ҳамаи шаклҳои ахбор, ҳамкорӣ дар мубодилаи ахбор бо давлатҳои хориҷӣ, зарурати таъмин намудани ҳифзи ҳуқуқи журналистон ва дигар ходимони васоити ахбори омма ва фароҳам овардани шароити мусоиди кор дар ҶТ Низомнома дар бораи Аккредитатсияи мухбирони хориҷӣ дар ҶТ тасдиқ шудааст.

## Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" Боби якум. Моддаи 2. Мафҳумҳои асосӣ.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Қонуни Каниститутсионӣ
Райн

**Райн** (, ) — дарё, ки дар Швейтсария ибтидо гирифта аз давлатҳои Лихтенштейн, Утриш, Олмон, Фаронса, Нидерланд гузашта нуқтаи охиринаш Баҳри Шимолӣ аст.

Дарозии дарё 1230 км. Сарчашмаи он аз кӯҳҳои Алп дар баландии 2345 м аз сатҳи баҳр ҷой гирифта аст. Паҳнои обхез тақрибан 185 ҳаз. км² мебошад.

## Сарчашма


Гурӯҳ:Дарёҳои Швейтсария
Гурӯҳ:Дарёҳои Лихтенштейн
Гурӯҳ:Дарёҳои Утриш
Гурӯҳ:Дарёҳои Олмон
Гурӯҳ:Дарёҳои Фаронса
Гурӯҳ:Дарёҳои Нидерланд
Докторант

**Докторант** - шахсе, ки дараҷаи илмии номзади илм дошта, ба докторантура барои дарёфти дараҷаи доктори илм қабул шудааст.

Дар макотиби олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" дар асоси иҷозатномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон докторантураҳо амал карда истодаанд. 
 
## Пайвандҳои беруна
* Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

 
Гурӯҳ: Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ: Унвон ва дараҷаи илмӣ
Шаҳристон (мазмунҳо)

* Шаҳристон - воҳиди тақсимоти маъмурӣ дар Эрон
* Шаҳристон - ноҳия дар Тоҷикистон
Ихтисос

**Ихтисос (мазмунҳо)** — маҷмӯи дониш ва маҳорату малака, ки аз роҳи омодагии ҳадафнок ва таҷрибаи корӣ ҳосил шуда, барои навъи муайяни фаъолият зарур мебошад ва бо ҳуҷҷатҳои мувофиқ дар бораи таҳсилот тасдиқ карда мешавад..
 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Муассисаи таҳсилоти олӣ

**Муассисаи олии касбии таълимӣ** ё *муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбӣ*  — муассисаи таълимӣ, таълимии илмӣ, ки барномаи таълимӣ-касбии таҳсилоти олиро аз рӯи стандарт ва самти муайяни таълим ва маърифату тахассус татбиқ менамояд, таълиму тарбия ва тайёрии касбии шаҳрвандонро вобаста ба майлу хоҳиш, қобилият ва талаботи меъёрии соҳаи таҳсилоти олии касбӣ таъмин мекунад, инчунин фаъолияти илмӣ ва илмию техникиро амалӣ мегардонад
## Нигаред низ
* Донишгоҳ
* Муассисаи олии касбии таълимии давлатӣ
* Муассисаи олии касбии таълимии ғайридавлатӣ
  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ

Гурӯҳ:Мактабҳои олӣ
Муассисаи олии касбии таълимии давлатӣ

**Муассисаи олии касбии таълимии давлатӣ** - муассисаи олии таълимие, ки аз ҷониби давлат таъсис дода шуда, аз буҷети давлатӣ ё дигар манбаъҳо маблағгузорӣ мешавад ва ба мақоми ваколатдори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ мебошад.
## Нигаред низ
  
* Донишгоҳ 
* Муассисаи олии касбии таълимии ғайридавлатӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Муассисаи олии касбии таълимии ғайридавлатӣ

**Муассисаи олии касбии таълимии ғайридавлатӣ** - муассисаи олии таълимие, ки ба моликияти ғайридавлатӣ ва хусусӣ асос ёфта, ба муассис (муассисон) тобеъ аст  
## Нигаред низ
  
* Донишгоҳ
* Муассисаи олии касбии таълимии давлатӣ 
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Касб (мазмунҳо)

**Касб** ( — ихтисос, шуғл, пеша, ҳунар, ҳирфа, талаби рӯзӣ):

* Касб — анҷом додани коре барои фароҳам кардани ҳазинаи зиндагӣ; косибӣ, ҳирфа
* Касб — мақулаи фалсафаи калом
Бозомӯзӣ ва такмили ихтисоси касбӣ

**Бозомӯзӣ ва такмили ихтисоси касбӣ**  -  таълиме, ки мутобиқи сатҳи таҳсилоти касбӣ, ба мақсади такмили ихтисос аз ин ё он касб дода мешавад  
## Нигаред низ
  
* Донишгоҳ
* Муассисаи олии касбии таълимии давлатӣ
* Муассисаи олии касбии таълимии ғайридавлатӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Иҷозатнома

**Иҷозатнома**, **лисензия** (аз  — ҳуқуқ, иҷозат) — иҷозат, рухсат ба ҳуқуқ, ва ё ҳақи иҷрои ин ё он фаъолият, ки дорои иҷозатномаро талаб менамояд.

## Иҷозатномагирӣ дар тиҷорат

## Иҷозатномагирӣ дар илму маориф
**Литсензиякунонӣ** - тартиби эътироф кардани имконоти муассисаи олии таълимии навъи муайян барои оғози фаъолияти таълимӣ, ки бо гирифтани таҳсилоти олии касбӣ  ва ихтисос мутобиқи талаботи стандартҳои таҳсилоти олии касбӣ, инчунин, талаботи давлатӣ нисбат ба таъмин будан бо кадрҳо, таъминоти илмию методӣ ва моддию техникӣ алоқаманд аст.

## Ҳуқуқи муаллиф

## Манобеъ


Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Стандарти таҳсилоти олии касбӣ

**Стандарти таҳсилоти олии касбӣ** - маҷмӯи меъёрҳое, ки мазмуни таҳсилоти олии касбӣ , моҳияту муҳлати таълим ва усулҳои ташхиси сифати таҳсилоти олиро бо назардошти дастовардцои умумибашарӣ муайян мекунанд.  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Тахассус

**Тахассус** - намуд ва дараҷаи омодагии касбии хатмкунанда барои иҷрои фаъолияти касбӣ ё давом додани таҳсил, ки дар ҳуҷҷати дорои таҳсилоти марбута инъикос мешавад.
## Манобеъ
* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" Боби якум. Моддаи 2. Мафҳумҳои асосӣ.   
* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ. 
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Курсант

**Курсант** ё **Размомӯз** () — шахсе, ки бо тартиби муқарраршуда ба муассисаи олии таълимии ҳарбӣ (ва ё махсус) қабул шуда, барои ба дараҷаи муайяни таҳсилот ва ихтисос соҳиб шудан таҳсил мекунад.

## Вожашиносӣ
«*Размомӯз*» аз ду бахш сохта шудааст: *разм* + *омӯз*. Мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (*разм*) + асоси феъли замони ҳозираи «*омӯхтан*» (*омӯз*)] аст. Дар сохти ин сифат аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:

Разм  )  + *омӯз* > *омӯхтан* – донишҷӯи донишгоҳи низомӣ ё афсарӣ; сарбоз ё афсаре, ки давраҳои омӯзиши низомиро мегузаронад.

«*Размомӯз*» барои ҷойгузин кардани симати низомии «*курсант*» ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудааст.

## Манобеъ


## Нигаред низ
* Нерӯҳои мусаллаҳ
* Дараҷаи низомӣ
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон

Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ
Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Артиши Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Мазмуни таълим

**Мазмуни таълим** - сохтор, мундариҷа ва ҳаҷми барномаи таълимист, ки аз худ намудани он ба шахс имкони гирифтани таҳсилоти олии касбӣ  ва ихтисоси муайянро таъмин менамояд..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Унвонҷӯ

**Унвонҷӯ** - шахсе, ки таҳсилоти олии касбӣ дошта, ба аспирантура ва ё докторантураи муассисаи олии таълимӣ ё муассисаи илмӣ вобаста шудааст ва барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илм бе таҳсили давраи аспирантура рисолаи илмӣ менависад ва ё шахсе, ки дорои дараҷаи илмии номзади илм буда, барои гирифтани дараҷаи илмии докторӣ бе таҳсили давраи докторантура рисолаи илмӣ менависад.
## Нигаред низ
* Доктори илм
* Номзади илм
* Магистр (унвон)
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Таълими фосилавӣ

## Мафҳумҳои асосӣ

**Таълими фосилавӣ (таълим дар масофа)** - яке аз шаклҳои таълим, фаъолияти мақсадноки методии таълимӣ-идрокӣ ва инкишофии шахс, ки аз муассисаи таълимӣ дар масофаи дур воқеъ гаштаанд ва тавассути воситаҳои электронӣ ва телекоммуникатсионӣ маълумот мегиранд.

**Таҳсилоти фосилавӣ** — тарзи амалигардонии раванди таълим бо истифодаи технологияҳои муосири иттилоотӣ ва телекоммуникатсионӣ, ки таълимро дар масофа бе иштироки бевоситаи шахсии омӯзгор ва таълимгирандагон имконпазир мегардонад.
## Нигаред
*Омӯзгор
*Омӯзиши мобилӣ
*Муассисаи таълимӣ 
*Таҳсилоти олии касбӣ

## Манобеъ


Гурӯҳ:Маориф
Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Экстернат

**Экстернат** - омӯзиши мустақилонаи фанҳои таълимӣ мутобиқи барномаҳои асосии таълимии таҳсилоти олии касбӣ,аз рӯи самти интихобнамудаи тайёрк (тахассус) бо аттестатсияи ниҳоӣ (ҷорӣ ва ниҳоӣ) дар муассисаи олии таълимӣ.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Фаъолияти таълимӣ

**Фаъолияти таълимӣ** - фаъолияте, ки аз роҳи анҷоми хадамот барои дарёфти таҳсилоти олии касбӣ, ва додани ҳуҷҷати дорои таҳсилоти марбута алоқаманд аст..
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Мутахассис

**Мутахассис** () — ихтисос пайдокардаи ягон соҳа (кор); ҳунари ягон соҳаро азхудкарда, устои ягон соҳа; соҳибтахассус.

Дар қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон мутахассис шахсест, ки соҳиби таҳсилоти олии касбӣ буда, доир ба назария ва амалияи самти ихтисосаш дониш, малака ва маҳорати касбӣ дошта, қобилияти навиштани кори илмиро дорост.

## Эзоҳ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Донишгоҳ
Соли 105

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо

## Даргузаштҳо
* Хэ-ди — шоҳаншоҳи Чин 89 — 105.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 105
Соли 1004

## Рӯйдодҳо
* Первый мирный договор между правителями империи Сун в Китае и киданями, по которому китайцы обязывались выплатить дань.
* Римским папой стал Иоанн XVIII.
* Построена обсерватория в Каире.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1004]]*

* Носири Хусрав Абу Муин ал-Қубодиёни ал-Марвозӣ, шоири Тоҷику Форс, фалайсуф

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1004]]*

* Аделаида Аквитанская, маликаи Фаронса, ҳамсари Гуго Капет
* Усмошветс, Паҳлавони рус (соли таваллуд муайян нест, соли вафот тақрибан).

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1004
Соли 1005

## Рӯйдодҳо

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1005]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1005]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1005
Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо

**Пойгаҳи Иттилоотии Интернетии Филмҳо** (аз ) — пойгаҳи иттилооти бархате аст, ки шомили иттилооти бозигарон, филмҳо, бозиҳои видеоӣ, маҷмуаҳои телевизионӣ ва ғайра мебошад.

## Таърих

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти Internet Movie Database (IMDb)
* Таърихи IMDb
* Суолҳои пурсидашудаи IMDb

Гурӯҳ:Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
Гурӯҳ:Системаҳои тавсиагар
Даҳаи 10 (мелодӣ)

**Даҳаи 10 (мелодӣ)** - даҳаи 1-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 10 (мелодӣ)
Мунзифа Ғаффорова

**Мунзифа Ғаффорова** (*Мунзифа Қаҳҳоровна Ғаффорова*; 4 октябри 1924, Хуҷанд — 2013, Душанбе) — доктори илмҳои фалсафа (1968), профессор (1988), ходими давлатӣ, «Ходими хизматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон» (1974).

## Зиндагинома
* Солҳои 1943 бахши табиатшиносии Донишкадаи давлатии мӯзгории ш. Ленинобод хатм кардааст. 
* 1943 ба ҳайси муаллими фанни биологияи Селхозтехникуми Ленинобод ва муншии Кумитаи комсомолӣ дар назди Донишкадаи омӯзгории вилояти Ленинобод фаъолият кардааст. 
* 1944–1946 котиби Кумитаи комсомолии вилояти Ленинобод оид ба ташвиқот ва тарғибот, 
* 1946–1948 котиби Кумитаи комсомолии ҶШС Тоҷикистон оид ба ташвиқот ва тарғибот, 
* 1948–1952 мудири шуъбаи КМ ҲК ҶШС Тоҷикистон оид ба кор байни занон буд. 
* 1952–1955 дар аспирантураи АИ ҶШС Тоҷикистон таҳсил кардааст. 
* 1955–1957 ба ҳайси муаллими калони кафедраи марксизм-ленинизми Донишкадаи занонаи Душанбе, 
* 1957–1962 дотсенти кафедраи марксизм-ленинизми Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 
* 1962–1973 мудири кафедраи фалсафаи донишкадаи мазкур кор кардааст. 
* 1966–1968 докторанти Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. Ломоносов буд. 
* 1974–1979 дар вазифаи ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода, 
* 1979–1988 ректори Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко кор кардааст.
* 1988-2013 профессори кафедра и фалсафаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд.
## Ҷоизаҳо
* ҷоизаи «Ходими хизматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон» (1974), 
* ду ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат» (1948, 1949), 
* ордени  «Дӯстии халқҳо» (1984), ордени «Дӯстӣ» (1999), 
* медали «Барои меҳнати шоён дар солҳои 1941–1945» (1945), 
* ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
 
Инчунин бо нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1971), «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» (1982), «Аълочии фарҳанги ҷумҳурӣ» (1997), нишони «Наставник молодёжи» (1991), сарфароз карда шудааст. 
## Пайвандҳо
* Собиқ ректорони ДДОТба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Докторони улуми фалсафа
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Даҳаи 100 (мелодӣ)

**Даҳаи 100 (мелодӣ)** - даҳаи 10-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 100 (мелодӣ)
Даҳаи 110 (мелодӣ)

**Даҳаи 110 (мелодӣ)** - даҳаи 11-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон
* Хэ-ди — шоҳаншоҳи Чин 89 — 105.

Гурӯҳ:Даҳаи 110 (мелодӣ)
Даҳаи 130 (мелодӣ)

**Даҳаи 130 (мелодӣ)** - даҳаи 13-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон
*Лусий Вер — сипаҳсолори ояндаи Руми Бостон

## Даргузаштагон
thumb|180px|«Антиной»
*Антиной — ҷавоне ки бо сипаҳсолори Руми Бостон Адриан ҳамеша ҳамроҳ буд.

Гурӯҳ:Даҳаи 130 (мелодӣ)
Даҳаи 460 (мелодӣ)

**Даҳаи 460 (мелодӣ)** - даҳаи 46-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон
*Соли 466 Хлодвиг I — подшоҳ ва бунёдгари давлати Франкҳо.

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 460 (мелодӣ)
Даҳаи 600 (мелодӣ)

**Даҳаи 600 (мелодӣ)** - даҳаи 60-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон
**Фотима бинти Муҳаммад** (; — духтари хӯрди ҳазрати Муҳаммад, паёмбари ислом аз ҳамсари якум Хадича тавлид ёфтааст (605—633).  

Гурӯҳ:Даҳаи 600 (мелодӣ)
Даҳаи 740 (мелодӣ)

**Даҳаи 740 (мелодӣ)** - даҳаи 74-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо
*1743 — аз нав барқарор шудани ҷанг (ҷанги Силез) Утриш, Англия, Сардиния, Саксония, Нидерланд ва Русия ба муқобили  Фаронса, Бавария ва Пруссия.

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 740 (мелодӣ)
Даҳаи 830 (мелодӣ)

**Даҳаи 830 (мелодӣ)** - даҳаи 83-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо
**Астрономия**
*10 апрели соли 837 — Ситораи думдор Галлея дар наздикии 5 миллион км аз Замин гузашт ва ин аз ҳама масофаи наздикшавии ӯ нисбати Замин буд.

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 830 (мелодӣ)
Даҳаи 840 (мелодӣ)

**Даҳаи 840 (мелодӣ)** — даҳаи 84-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо
* Мӯҳосираи Порис аз ҷониби викингҳо соли 845

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 840 (мелодӣ)
Даҳаи 850 (мелодӣ)

**Даҳаи 850 (мелодӣ)** - даҳаи 85-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон
* Рӯдакӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 850 (мелодӣ)
Даҳаи 860 (мелодӣ)

**Даҳаи 860 (мелодӣ)** - даҳаи 86-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 860 (мелодӣ)
Даҳаи 890 (мелодӣ)

**Даҳаи 890 (мелодӣ)** - даҳаи 89-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо
* Миёни бародарон Насри I Сомонӣ ва Исмоили Сомонӣ соли 888 задухӯрди мусаллаҳона сурат гирифт.

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 890 (мелодӣ)
Даҳаи 940 (мелодӣ)

**Даҳаи 940 (мелодӣ)** - даҳаи 94-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон
* Рӯдакӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

Гурӯҳ:Даҳаи 940 (мелодӣ)
Даҳаи 980 (мелодӣ)

**Даҳаи 980 (мелодӣ)** - даҳаи 98-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон
* Абуали ибни Сино - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 980 (мелодӣ)
Даҳаи 1020 (мелодӣ)

**Даҳаи 1020 (мелодӣ)** - даҳаи 102-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1020 (мелодӣ)
Даҳаи 1090 (мелодӣ)

**Даҳаи 1090 (мелодӣ)** - даҳаи 109-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо
## Ҳокимон

* Ал-Мустансир — халиф фотимӣ (1036—1094).
* Урбан II — попи Рум (1088—1099) .
* Доналд III — шоҳ(1093—1097) .
* Вилҳелм II — шоҳ(1087—1100) .
* Магнус III Пойлуч — шоҳи(1093—1103) .
* Бржетислав II Хурдӣ — князи (1092—1100) .
* Ҳенрих IV — императур (1084—1105) .
* Филипп I — шоҳи(1060—1108) .
* Алфонсо VI Шуҷоъ — императур (1077—1109) .

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1090 (мелодӣ)
Даҳаи 1130 (мелодӣ)

**Даҳаи 1130 (мелодӣ)** - даҳаи 113-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон
*Умари Хайём - шоири адабиёти классикии форсу тоҷик.

Гурӯҳ:Даҳаи 1130 (мелодӣ)
Даҳаи 1150 (мелодӣ)

**Даҳаи 1150 (мелодӣ)** - даҳаи 115-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо
*соли 1154 Изяслав Давидович Киевро запт намуд.
*соли 1154 Юрий Долгорукий шаҳри Дмитровро бунёд кард.

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1150 (мелодӣ)
Даҳаи 1200 (мелодӣ)

**Даҳаи 1200 (мелодӣ)** - даҳаи 120-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон
*30 сентябри 1207 Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ — намояндаи бузурги форсу тоҷик

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1200 (мелодӣ)
Даҳаи 1270 (мелодӣ)

**Даҳаи 1270 (мелодӣ)** - даҳаи 127-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон
*19 декабри 1207 Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ — намояндаи бузурги форсу тоҷик

Гурӯҳ:Даҳаи 1270 (мелодӣ)
Даҳаи 1410 (мелодӣ)

**Даҳаи 1410 (мелодӣ)** - даҳаи 141-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон
* Соли 1414 Абдураҳмони Ҷомӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.
* 30 майи соли 1412 — Жанна д’Арк, қаҳрамони халқии Фаронса .

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1410 (мелодӣ)
Даҳаи 1430 (мелодӣ)

**Даҳаи 1430 (мелодӣ)** - даҳаи 143-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1430 (мелодӣ)
* 30 майи 1431 — Жанна д’Арк, қаҳрамони халқии Фаронса (зодрӯз тахмин 1412).
Даҳаи 1400 (мелодӣ)

**Даҳаи 1400 (мелодӣ)** - даҳаи 140-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон
* Камоли Хуҷандӣ - намояндаи бузурги форсу-тоҷик.

Гурӯҳ:Даҳаи 1400 (мелодӣ)
Даҳаи 1390 (мелодӣ)

**Даҳаи 1390 (мелодӣ)** - даҳаи 139-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1390 (мелодӣ)
Даҳаи 1450 (мелодӣ)

**Даҳаи 1450 (мелодӣ)** - даҳаи 145-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон
*1459 Ашраф **Абуалӣ Ҳусайн ибни Ҳасани Мароғаӣ** — шоири форсу-тоҷик. 

Гурӯҳ:Даҳаи 1450 (мелодӣ)
Даҳаи 1500 (мелодӣ)

**Даҳаи 1500 (мелодӣ)** - даҳаи 150-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо
**Аврупо**
*Соли 1502 — бунёди шаҳри Ряжск.
*Шуриши деҳқонон дар Норвегия бо сарварии Кнут Алфонс.
*Калонтарин ҳуҷуми ливониҳ ба шаҳри Псков. Мардуми рус дар ин ҷанг ғолиб баромад.
*Урдуи калон аз дасти хонигарии Қрим шикаст ёфт.

**Осиё** 
*1501—1736 — Сулолаи Сафавиён дар Озарбойҷон.
*1501—1524 — Шоҳи Озарбойҷон Исмоили Сафавӣ.
*Исмоили Сафавӣ ба ҷануб равона гашта қувваҳои асосии султон Ак Коюнлу шикат дода Тебрезро запт мекунад. Исмоил худро подшоҳ ва равияи шиизмро ҳамчун дини давлатӣ элон мекунад. 

**Амрико**
*1502—1504 — Чорум ирсоли Христофор Колумб
*3 апрел — ибтидои ирсоли Христофор Колумб

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1500 (мелодӣ)
Даҳаи 1480 (мелодӣ)

**Даҳаи 1480 (мелодӣ)** - даҳаи 148-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо

## Зодагон
*28 марти соли 1483— рассом ва меъмор Рафаэл Санти, намояндаи намоёни мактаби флорентсӣ. 
*10 ноябри соли 1483 сарвари Реформатсия, Мартин Лютер.

## Даргузаштагон
*1483 — Шоҳи Англия Эдуарди V.

Гурӯҳ:Даҳаи 1480 (мелодӣ)
Даҳаи 1610 (мелодӣ)

**Даҳаи 1610 (мелодӣ)** - даҳаи 161-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо
## Фарҳанг
* Ҷон Донн (1572—1631), шоир. «Анатомияи ҷаҳон» (1612).
* Луис де Гонгора (1561—1627), шоир. «Soledades» (1613).
* Лопе де Вега (1562—1635), нависанда .
### Илм ва фанноварӣ
* Галилео Галилей (1564—1642), ахтаршинос .

## Рӯйдодҳо

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1610 (мелодӣ)
Даҳаи 1870 (мелодӣ)

**Даҳаи 1870 (мелодӣ)** - даҳаи 187-уми тақвими мелодӣ аст.

## Муносибатҳо

## Рӯйдодҳо
*Сайёраки Адрияро — 23 феврали 1875 ситорашиноси австрияги Пализа Иоганн дар Пула кашф кард.

## Зодагон

## Даргузаштагон

Гурӯҳ:Даҳаи 1870 (мелодӣ)
Маъруфхоҷа Баҳодуров

**Маъруфхоҷа Баҳодуров** () — овозхон ва навозандаи тоҷик, Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон (1947).

## Зиндагинома
Маъруфхоҷа Баҳодуров 18 ноябри соли 1920 дар деҳаи Румони ноҳияи Ғафуров ба дунё омадааст. Яке аз давомдиҳандагони анъанаҳои Содирхон Ҳофиз. Узви дастаи ҳаваскорони қасри маданияти комбинати абрешим (1934—1938), овозхони Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1938—1950), роҳбари ансамбли мусиқии тоҷик дар кумитаи садои ҶШС Ӯзбекистон (1950—1956), корманди театри опера ва балети шаҳри Самарқанд (1966—1967), профессори Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1993—1996).

## Эҷодиёт
Барномаашро беш аз 100 суруду тарона ташкил медиҳад. Баҳодуров иҷрокунандаи силсилаи сурудҳои «Шашмақом», асарҳои Содирхон Ҳофиз («Гулёр», «Гулёри Содирхон», «Ушшоқ»-и Содирхон) мебошад. Сурудҳои машҳури Баҳодуров «Ба фидои ту», «Тасаддуқ», «Эй дил хомуш шав», «Дилбари ҷонони ман», «Ёрро» ба ганҷинаи тилоии мусиқии халқи тоҷик ворид шудаанд. Аз сарояндагони баландноми мусиқии классикии тоҷик ба шумор меравад. Барномаашро беш аз 100 суруду тарона ташкил медиҳад. Ӯ ба осори мусиқии Содирхон рӯҳия ва ифодаи тоза бахшида, таронаҳои «Шаҳноз», «Шаҳнози Содирхон», «Чапандози Содирхон», «Гулёри Содирхон», «Гулёр», «Баёт», «Ушшоқ», «Чоргоҳ», «Дугоҳ», «Ироқ» «Нимчӯпонӣ» ва ғ-ро бо маҳорати баланди сарояндагӣ иҷро намудааст. Таронаҳои Баҳодуров «Дилбари ҷонони ман» (ғазали Ҳофиз), «Эй дил хомӯш шав» (шеъри Лоҳутӣ), «Фидои ту» (ғазали Бедил), «Тасаддуқ» (ғазали Машраб) ва ғ. ба хазинаи тилоии мусиқии классикии тоҷик дохил шудаанд. Баҳодуров мусаннифи достони шеърию мусиқии «Лайлӣ ва Маҷнун» ва ғ. мебошад. Инчунин муаллифи якчанд барномаҳои ҳунарист.
Иштирокчии Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва (1941), Даҳаи санъати ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон (Тошкент 1944), ҳамоиши байналхалқии мусиқии мардумони Шарқ (Самарқанд 1988), Анҷумани тоҷикони дунё (Душанбеи 1994), Рӯзҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар вилоятҳои Тошканду Фаргона (1997). Ба кишварҳои Афғонистон ва Эрон сафарҳои ҳунарӣ кардааст.

## Ҷоизаҳо
* Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат (1957),
* «Нишони фахрӣ»,
* медали «Барои шуҷоати меҳнатӣ» (1954),
* Ифтихорномаи Президиуми ШО ҶШС Тоҷикистон қадрдонӣ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1, Д., 1988;
* Таджикская музыка, Д., 2003;

## Пайвандҳо
* Омӯзгорони ДДХ ба номи Б. Ғафуров
* Шашмаком — Маъруфхуча Баходуров
* Шашмаком — Насруллои — Маъруфхуча Баходуров
* Ҳабиб Саид — YouTube — «Ёде зи он замон»

Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Мутрибони асри XX
Ҷуду

thumb|150px|right|Иҷрои ҳаводиҳӣ ''Моротэ Сэойнагэ''
**Ҷуду** (|柔道|ҷу: ду:|маънояш — «Роҳи нарм») —  як ҳунари размии нави ҷопонӣ бидуни истифода аз силоҳ, варзиши размӣ, варзиши навъи олимпӣ (аз сол 1964) ва барҷастатарин шакли куштӣ бо либос дар мусобиқоти байналмилалӣ аст. Ҷуду соли 1882 тавассути Кано Ҷигоро ба унвони як ҳунари размии илтиқотӣ эҷод шуд ва ба далели таъкид бар муборизаи озод ба ҷойи кото (маҷмуаи ҳаракот аз пеш тарроҳишуда) ва ҳазфи унсурҳои зарба задан ва омӯзиши силоҳҳо аз ҳунарҳои размии қаблӣ фарқкунанда шуд. 

Ҷуду ба далели тасаллут бар мактабҳои ҷуҷуитсуи қадимӣ, дар мусобиқоти ҳунарҳои размии полиси Токио (ба ҷопонӣ: 警視庁武術大会, keishicho bujutsu taikai), ки тавассути идораи полиси калоншҳри Токио баргузор мешуд, ба шуҳрат расид ва ба унвони ҳунари размии аслии ин мақомот интихоб шуд. Тамринкунандаи ҷуду ҷудукор ва либоси ҷуду ҷудугӣ номида мешавад. 

Ҳадафи ҷудуи рақобатӣ ин аст, ки ҳарифро ба замин бияндозед, ӯро бо тасбит беҳаракат кунед ё ӯро бо қуфли муфассал ё хафакун таслим кунед. Дар ҳоле ки заработ ва истифода аз силоҳҳо дар бархе аз шаклҳои аз пеш таъйиншуда (кото) гунҷонда шудаанд, аммо зиёд тамрин намешаванд ва дар мусобиқоти ҷуду ё тамрини озод ғайриқонунӣ ҳастанд. Ниҳоди байналмилалии ҳоким бар ҷуду, Федератсияи ҷаҳонии ҷуду аст ва рақобатҳо дар мадори ҳирфаии байналмилалии Федератсия ҷаҳонии ҷуду доир мегарданд.

## Таърих
Таърихи аввалияи ҷуду ба таври ҷудонашуданӣ бо бунёнгузори он, ҳамачиздон ва мураббии ҷопонӣ, Ҷигоро Кано, ки номи аслии ӯ Шинусука Ҷигоро (ба ҷопонӣ: 新之助 治五郎, shinnosuke jigorō) буд, муртабит аст. Кано соли 1860 ва дар хонаводае нисбатан мураффаҳ ба дунё омад. Падараш Ҷирусоку, писари дувуми раиси кишиши маъбади Шинту Ҳиушӣ дар вилояти Шиго буд. Ӯ бо Содоку Кано, духтари молики ширкати Кику-Мосомуна издивоҷ кард ва ба ин хонавода мулҳақ шуд ва номи худро ба Кано тағйир дод. Ӯ дар ниҳоят ба мақоми расмӣ дар шавгунсолорӣ мансуб шуд. 

Ҷигоро Кано аз кӯдакӣ таҳти омӯзиши илмӣ қарор гирифт ва аз синни ҳафтсолагӣ, забони англисӣ, хушнависии ҷопонӣ (ба ҷопонӣ: 書道, shodō) ва чаҳоркитоби конфусиягӣ (ба ҷопонӣ: 四書, shisho)-ро зери назари чандин мураббӣ мутолиа кард. Вақте Кано чаҳордаҳсола буд, дар мактабе бо забони англисӣ дар Шибои Токио ба номи Аикуии-гиҷуку шуруъ ба таҳсил кард. 

Талошҳои аввалияи ӯ барои ёфтани устоди ҷуиҷитсу, ки ӯро бипазирад, бо муваффақияти кам мувоҷиҳ шуд. Ҷуиҷитсу дар Ҷопон, ки ба суръат ба сӯи ғарбишудан мерафт, аз мад афтода буд. Бисёре аз касоне, ки қаблан ин ҳунарро омӯзиш медоданд, маҷбур ба тағйири шуғл шуда буданд ё аз омӯзиши он чунон ноумед шуда буданд, ки ба таври комил даст аз кор кашида буданд. 

## Нигаред
*
## Эзоҳ

## Адабиёт
* Jigoro Kano. Kodokan Judo: The Essential Guide to Judo. — Kodansha International, 1994. — 264 с.
* Kyuzo Mifune. The Canon of Judo: Classic Teachings on Principles and Techniques. — 2nd edition. — Kodansha International, 2004. — 224 с.
Сония

thumb|right|150px|Мижазании давра тақрибан ҳар як сония мегузарад.
**Сония** (; ишораи байналмиллӣ: **s**) — воҳиди ченкунии вақт ки шастяк ҳисаи дақиқаро ташкил мекунад, яке аз воҳидҳои асосии байналмиллии тартиби CGS.

## Нигаред

*Соат
*Дақиқа

## Сарчашма

* National Physical Laboratory: ''Trapped ion optical frequency standards''  
* ''High-accuracy strontium ion optical clock''; National Physical Laboratory (2005)
*  National Research Council of Canada: ''Optical frequency standard based on a single trapped ion''  
* NIST: ''Definition of the second''; notice the cesium atom must be in its ground state at 0 K
* Official BIPM definition of the second
* Seconds and leap seconds by the USNO
* The leap second: its history and possible future
*  ''What is a Cesium atom clock?''  

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченкунии вақт
Фут (тул)

**Фут** (аз ) — ченаки масофа (дарозӣ) дар тартиби ченакҳои англисӣ.

## Маъно

*Фути геометрӣ*-ро дар Англия асри XVI ҳамчун бари шасту чор ҷав қабул шуд.

*Асои хуби кишоварз* — ченаки дарозӣ, ки дар корҳои амалии инглисҳо баробари 12 — 16 фут ба ҳисоб мерафт.

## Сарчашма
*Genauigkeit vormetrischer Längeneinheiten
*Единицы СИ: длина

Гурӯҳ:Ченакҳои масофа
Гурӯҳ:Тартиби ченакҳои инглисӣ
Гурӯҳ:Тартиби ченакҳои инглисӣ
Сахтафзори роёна

**Таъминоти таҷҳизотӣ** — қисмҳои электронӣ ва механикии компютер, ки ба таркиби система ё шабака дохил мешавад, ба ғайр аз таъминоти барномавӣ ва маълумот (маълумоте, ки компютер нигощ медорад ва коркард мекунад). Яъне қисмҳои компютер аст, мисол: муш, клавиатура, диски сахт ва ғайра.

## Таърифи сунъатӣ
Сахтафзор бахши моддӣ, қобили ламс ва абзори ҳар маҷмуаъ ё систем аст. Сахтафзор маъмулан ба қитъат ва яроқи олоти фулузӣ ва пластикӣ ташкил диҳанда маҷмуаъ гуфта мешавад. Лозим ба тавзеҳ аст, ки барқ низ ҷузви сахтафзор ҳисоб мешавад.

## Таърифи роёна
Дар дониши роёна ба маҷмуаъ мадорҳои электроникӣ, аҷзои физикӣ ва механикии қобили ламс ва мушоҳида дар як роёна сахтафзор мегӯем. Ҳамчунон ба бахши ғайриқабули ламс монанди системи амал, барномаҳои роёнаӣ нармафзор этилоф мегардад.

## Феҳристи сахтафзорҳо
* Модар тахта (Motherboard)
* Саҳифаи намоиш
* Ҷабъаи роёна
* Саҳфа калид (клавиатура)
* Муш
* Чопгар
* Сканер
* Пардозандаи марказӣ
* Драви флоппӣ
* Диски сахт (ҳофиза)
* Модем
* Драйви нурӣ
* Корти садо (Sound card)
* Корти графикӣ
* Филми нурӣ
* Воҳиди пардозандаи марказӣ
* Гушӣ
* Драйви нурӣ (CD ва DVD)
* Корти телевизион
* Корти DVB
* Вебкам
* Микрофон (Баландгӯяк)
* Ҳедсет (Headset)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Роёниши шахсӣ
Гурӯҳ:Сахтафзори роёна
Гурӯҳ:Роёнаҳои шахсӣ
Парвози фазоӣ

thumbnail|Як мушаки Протон, ки дар ҳоли интиқоли Звезда барои Истгоҳи Фаҳоии Байналмиллалӣ
**Парвози фазоӣ** (аз ) як парвози берунхосте, ки ба мақсад ё даруни фазои берунӣ анҷом мешавад ва анҷоми он мумкин аст тавассути як фазопаймо бо сарнишин ё бидуни сарнишин анҷом гирад. Ба унвони мисол Барномаи Фазоии Союзи Русия ё Барномаи Шатлҳои Фазоӣӣ Амрико ва Исроил инсон ба Истгоҳи Фазоии Байналмиллалӣ аз ҷумла барномаҳои сарнишиндор ҳастанд.

## Нигаред низ
* Кайҳоннавард
* Манзумаи офтобӣ
* Кайҳоннавардӣ
* Кайҳоншиносӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Парвози фазоӣ
Фанноварии фазоӣ

**Фанноварии фазоӣ** (аз ) ба маҷмуаи донишҳо ва фанновариҳое муртабит бо баррасии фазои атрофи курраи Замин гуфта мешавад. Шинохти фазоӣ перомун, мушак, моҳвора, аъзоми инсоӣ ба фазо, шатл, истгоҳҳои фазоӣ ва ғайра аз шохаҳои фанноварии фазоӣ маҳсуб мешаванд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Фанноварӣ
Фанноварӣ

**Фанноварӣ** ё **Технолоҷӣ** (ба ) шигирдҳо ва ба корбурдани абзорҳо, дастгоҳҳо, моддаҳои ва фарояндаҳои гиреҳкушои душвориҳои инсон аст. Фанноварӣ фаъолияти инсонӣ аст ва аз ҳамин рӯ, аз дониш ва аз муҳандисӣ деринатар аст.

* Ин истилоҳ бар маҷмуаъи "дониш" қобили дастрас барои сохтан малзмуот ва маснуот аз ҳар навъ, барои пардохтан ба ҳирфаҳо ва маҳоратҳои дастӣ (ба истиснои анҷоми корҳои мазҳабӣ, ҷодуӣ, низомӣ ва ё ошпазӣ) ва барои истихроҷ ё ҷамъоварии анвоъи мавод (ба истиснои маводе, ки барои хӯрок ё барои маросими мазҳабӣ ё ҷодуӣ мавриди истифода қарор мегиранд) далолат дорад. 
* Дар мавриди ҷомеаъи ки ҳамакнун сунъатианд ё ҷомеаъи ки дар ҳоли сунъатӣ шудан ҳастанд ин истилоҳ далолат дорад бар ҳама ё бахше муназаме аз он маҷмуаъи "дониш", ки марбут аст ба:
# Усули илмӣ ва иктишофӣ
# Фарояндҳои сунъатӣ мавҷуд ва пешин, манобеъ нерӯ ва мавод, ва равишҳои интиқол ва иртибот, ки тасвир мешавад ба тавлид ё беҳбуди колаҳо ва хидмати марбут бошанд.

*Мафҳуми текноложӣ ба сурати донише, ки ба сохтан ва ба кор бурдани абзор ва васоили марбут мешавад, ва дониш истифода аз маводи хом (ба истисно хӯрок) 
*"низоми текноложик" яъне "абзори мавод ва маҷмуаъи аз дониш", ки "дар ихтиёри афроди саҳим" дар як иқтисод қарор дорад".
*Корбурди сунъати натоиҷи илмӣ, ки кори фан шиносон ва муҳандисон аст ва "илм" ё "илми маҳз" ихтисос дода шудааст.
*Далолат дорад ба фаъолияти илмӣ дар роҳи беҳбуд равишҳо ва васоили сунаътӣ қадимӣ бидуни арҷоъ ба усули илмӣ.

## Пайвандҳо
* Илм ва фанноварӣ - Миллат 
* Илму фанноварӣ - Tojnews 
* Донишгоҳи фанноварӣ: Нома ба волидайн барои "мубориза бо фасод" - БиБиСи Тоҷикӣ

## Эзоҳ

Сиёсат ва фанноварӣ
Гурӯҳ:Фанноварӣ
Apple Inc.

**Apple Inc.** — ширкати амрикоии технологӣ буда, дар Купертино, Калифорния ҷойгир аст. Apple яке аз бузургтарин ширкатҳои технологии ҷаҳон мебошад ва аз рӯи арзиши бозор борҳо мақоми ширкати 1-уми ҷаҳонро дар ихтиёр доштааст.

Apple 1 апрели 1976 аз ҷониби Стив Ҷобс, Стив Возняк ва Роналд Вейн дар гараж дар Купертино таъсис ёфтааст. Маҳсулоти маъруфи ширкат: iPhone, Mac, iPad, Apple Watch, AirPods, macOS ва iOS.

Дар соли 2023 фурӯши Apple ба 383 миллиард доллар ва фоидаи соф ба 97 миллиард доллар расид.

## Таърих
### Солҳои аввал (1976–1984)
Стив Возняк компютери аввали Apple — Apple I — дар соли 1976 тарроҳӣ кард. Ширкат расман 1 апрели 1976 таъсис ёфт. Соли 1977 Apple II нашр шуд — яке аз аввалин компютерҳои шахсии муваффақи тиҷоратӣ дар ҷаҳон.

Дар соли 1984 Apple Macintosh — аввалин компютери оммавии бо интерфейси графикӣ — нашр дод. Реклами машҳури «1984» барои Macintosh то имрӯз яке аз беҳтарин рекламаҳои таърих ба ҳисоб меравад.

### Буҳрон ва бозгашт (1985–2001)
Соли 1985 Стив Ҷобс аз Apple бо зӯрӣ берун карда шуд. Бе ӯ Apple рӯ ба таназзул ниҳод. Дар соли 1997 Apple ширкати NeXT — ки Ҷобс таъсис дода буд — харидорӣ кард ва Ҷобс ба ширкат бозгашт. Дар он сол Apple дар лаби варшикастагӣ буд.

Аз соли 1998 Ҷобс силсилаи маҳсулоти революционии навро оғоз кард: iMac (1998), iPod (2001), iTunes (2001).

### Давраи тиллоӣ (2001–2011)
Дар январи 2007 Стив Ҷобс iPhone муаррифӣ кард — ин рӯйдод саноати смартфонро барои ҳамеша тағйир дод. Соли 2008 App Store кушода шуд. Соли 2010 iPad нашр шуд.

5 октябри 2011 Стив Ҷобс даргузашт. Ҷонишини ӯ **Тим Кук** — директори амалиётии собиқ — шуд.

### Давраи Тим Кук (2011–ҳол)
Тим Кук давраи нав дар Apple оғоз кард: Apple Watch (2015), AirPods (2016), Apple Silicon M1 (2020), Apple Vision Pro (2024). Дар соли 2018 арзиши Apple ба 1 триллион доллар расид — аввалин ширкати амрикоие бо ин арзиш. Дар соли 2022 арзиши Apple ба рекорди 3 триллион доллар расид.

## Маҳсулот ва хизматҳо
### Сахтафзор
* **[[iPhone]]** — смартфон (аз 2007)
* **[[Mac]]** — компютерҳои MacBook, iMac, Mac Pro (аз 1984)
* **[[iPad]]** — планшет (аз 2010)
* **[[Apple Watch]]** — соати ақлманд (аз 2015)
* **[[AirPods]]** — наушникҳои бесим (аз 2016)
* **[[Apple Vision Pro]]** — гарнитури фазои омехта (аз 2024)

### Нармафзор
* **[[iOS]] / [[iPadOS]]** — системаи амалиётии iPhone ва iPad
* **[[macOS]]** — системаи амалиётии Mac
* **[[watchOS]]** — системаи амалиётии Apple Watch

### Хизматҳо
* **App Store** — бозори барномаҳо
* **iCloud** — нигоҳдории абрӣ
* **Apple Music** — мусиқии обуна
* **Apple TV+** — видеои обуна
* **Apple Pay** — пардохти мобилӣ

## Молия

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Apple
* Apple — Маълумоти сармоягузорӣ
* Apple Newsroom

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои амрикоӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони 1976
Гурӯҳ:Ширкатҳои NASDAQ
Толишон

**Толишон** () — яке аз халқҳои Қавқози Ҷанубӣ ба шумор рафта дар кӯҳистони Толиш ва атрофи он то ҷануби-ғарбии соҳили баҳри Каспий (ҷанубу шимоли Озарбойҷон ва шимолу ғарби Эрон) иқомат мекунанд.
Шумораи умумии Толишон дар тамоми дунё 2 000 000 нафар

thumbnail|Як гурӯҳ толишони эронӣ дар назди манзилашон. Охири садаи 19

## Таърих
### Таърихи куҳан
### Толишон дар садаҳои 19-20

## Аҳолӣ

## Забон
Забони толишӣ  ба гурӯҳи забонҳои иронии шимолу-ғарбӣ дохил шуда ба гӯиши татӣ дар Озарбойҷони Эрон наздик аст. Якчанд лаҳҷа дорад аз қабили: Остороӣ, Ланконӣ, Лерикӣ, Массолӣ. Лаҳҷаи ланконӣ серталаффуз аст. Забони толишони Эрон ба гӯиши толишони Ленкоран наздик аст. Соли 1928 дар асоси графики лотини алифбои забони толишӣ  сохта шуд.

## Дин
Толишон мусулмони шиамазҳабанд. Қисми каме аз онҳо суннимазҳаб мебошанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Толишон
Пойгоҳи ҳавоии Киркук

**Пойгоҳи ҳавоии Киркук** () — фурудгоҳи низомӣ   аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 2990 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри каркӯк кишвари Ироқ қарор дорад, ва дар баландии 323 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.

## Ҷусторҳои вобаста
*Коди ИОТО
*Коди ИКАО
*Феҳристи фурудгоҳҳои Ироқ

## Манобеъ


* World Aeronautical Database. Retrieved 29 July 2013  
* Airport and Aircraft information. Retrieved 29 July 2013 

Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Префектураи Эҳиме

**Префектураи Эҳиме** () — яке аз префектураҳои Ҷопон аст.
## Таърих
## Бахшбандии кишварӣ

## Иқтисодиёт
## Аҳолӣ
 
## Фарҳанг
### [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]
### Дин
## Пайвандҳо
 
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Префектураи Эҳиме
Подшоҳӣ

[thumbnail| Кишварҳое ки гунаҳои аз [низоми подшоҳӣ дар онҳо барқарор аст.]]

**Подшоҳӣ** ё **салтанат** () — шакле аст аз низоми ҳокимиятӣ, ки дар он фарде ба унвони раиси кишвар ба номи подшоҳ ё малика дорад. Ин унвон маънои хоси намодӣ дорад. Ҳегел Эронзаминро нахуст давлати шоҳаншоҳи меномид.

## Эзоҳ
Барф

**Барф** — оби фусурдашуда, ки ба шакли булӯрҳо (кристаллҳо)-и реза дар фасли сармо аз абрҳо ба рӯйи Замин мерезад ва рангаш сафед аст.

## Ташаккули булӯрҳо
Барф дар абрҳо дар натиҷаи дар ҳарорати аз 0°С паст ба зарраҳои чанг часпида, ях кардани қатраҳои об ба вуҷуд меояд. Ба булӯрҳои яхи дар аввал қутрашон то 0,1 мм дар вақти афтиш ба Замин дар натиҷаи конденсатсия нами ҳаво часпида, ҳаҷмашон бузург мешавад ва булӯрҳои шаклашон шашқира ба вуҷуд меоянд. Дар натиҷаи булӯрбандии молекулаҳои об байни шуоъҳои булӯр кунҷҳои 60° ва 120° ҳосил мешаванд. Булӯри асосии об дар ҳамворӣ шакли шашкунҷаи мунтазамро дорад. Ба қуллаҳои чунин шашкунҷа булӯрҳои нав часпида, шаклҳои гуногуни ситорачаҳо – барфакҳо ба вуҷуд меоянд.

## Барфакҳо
thumb|Барфакҳо
Ранги сафеди барфро ҳавои дар барфак мавҷуд ҳосил мекунад. Рӯшноии басомадҳояшон гуногун дар сатҳҳои сарҳаддии байни булур ва ҳаво инъикосгардида, пароканда мешавад. Қисми зиёди таркиби барфакҳоро ҳаво ташкил медиҳад (95%), ки зичии хурд ва суръати нисбатан пасти афтиши онҳо (0,9 км/соат)-ро таъмин мекунад.

Калонтарин барфак дар ИМА ба қайд гирифта шудааст, ки қутраш  (тақрибан ) буд . Одатан, қутри барфак 5 мм, вазнаш 0,004 грамм мешавад (вазни барфи лаклакӣ то 0,5 граммро ташкил дода метавонад).

## Таърих
Ахтаршиноси поляк И. Кеплер барфро дар асари худ *«Дар бораи барфакҳои шашкунҷа»* на чун ҳодисаи табиӣ, балки ҳамчун шакли ҳандасӣ баррасӣ намуд. Олими фаронсавӣ Р. Декарт дар асарҳои худ шакли барфакҳоро омӯхтааст. У. Бентли (фермери амрикоӣ) бори аввал акси саҳеҳи барфакро зери микроскоп ба даст овард (1885). Ӯ дар давоми 46 сол зиёда аз 5000 акси барфакҳоро ҳосил кард. Дар натиҷаи омӯзиши ин аксҳо маълум шуд, ки ду барфаки сохташон яксон вуҷуд надорад. Аз миқдори боридани бориш, бахусус барф намнокии сол муайян карда мешавад.

## Нигаред низ
* Бориш

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 


Гурӯҳ:Зимистон
Нашрия

**Нашрия** () — ба асаре гуфта мешавад, ки ба таври давраҳои нусхаи нави аз он мунташир мегардад. Мисоли соддаи он нашриёт, рӯзномаҳо ва маҷаллаҳо ҳастанд. Рӯзномаҳо маъмулан рӯзона ва маҷаллаҳо ҳафтагӣ ё моҳиёна мунташир мегарданд.

Нашрияҳо маъмулан бо истифода аз шумораи стандарти байналмилалии паяндаҳо ва ё ISSN (International Standard Serial Number) намоя мешаванд..
## Нигаред
* Нашрияи маъруф

 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ
Гурӯҳ:Журналистика
Гурӯҳ:Нашрия
Гурӯҳ:Нашриёти даврӣ
Дарбанд

**Дарбáнд** (то 14 майи 1999 шаҳраки Комсомолобод) — шаҳрак, маркази маъмурии ҷамоати шаҳраки Дарбанд ва маркази маъмурии ноҳияи Нурободи Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Ҷуғрофиё ва аҳолӣ
Аз Дарбанд то шаҳри Душанбе 157 км; роҳ – асфалтпӯш. Аҳолиаш 1849 нафар (январи 2017).
## Аҳолӣ

## Тақсимоти маъмурӣ
Шаҳрак аз 7 маҳалла иборат аст.

## Маориф, фарҳанг ва саломатӣ
Дарбанд муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, беморхонаи марказӣ, дармонгоҳ, варзишгоҳи замонавӣ (дорои 5 ҳазор ҷои нишаст), клуб, дорухона, 18 нуқтаи савдои хусусӣ, маркази назорати беҳдошт (санитарию эпидемиологӣ), нуқтаҳои хидмати маишӣ, бозори замонавӣ, масҷиди панҷвақта, 2 хатти оби ошомиданӣ, корхонаи обтозакунӣ, боғчаи бачагон, чойхона, ошхона, китобхона, коллеҷи муҳандисӣ-техникӣ, ҷамъияти матлубот, шуъбаи корҳои дохилӣ, шуъбаи амният, суд, прокуратура, идораи байторӣ, муассисаи давлатии нигаҳдории роҳҳои автомобилгард, ситоди ҳолатҳои фавқулода, идораи кишоварзӣ, комиссариати ҳарбӣ, шуъбаи маориф, муассисаи серсоҳаи , шуъбаи нозироти андоз, шуъбаи омор, сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ ва филиали бонкҳо дорад. Дар Дарбанд 22 омӯзгор (15 нафар соҳиби маълумоти олӣ) ва 42 духтур (18 нафар соҳиби маълумоти олии тиббӣ) фаъолият доранд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёҳои Сурхоб ва Хингоб ба воситаи наҳри «50 солагии Тоҷикистон» обёрӣ мешаванд. Дарбанд бо номи шаҳри қадимии Дарбанд номгузорӣ шудааст, ки харобаҳояш ҳанӯз дар шимолу шарқии деҳаи Лаби Ҷари ноҳияи Нуробод пайдо шудаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
Гурӯҳ:Ноҳияи Нуробод
Гурӯҳ:Дарбанд
Милан

**Милан** ( ,  — «дар маркази ҳамворӣ») —  шаҳри муҳимтарини Итолиёи Шимолӣ, Маркази маъмурии вилояти Ломбардия, аз ҳама ноҳияи калонтарини Итолиё, ва Милан (провинтсия).
Милан — дуюм шаҳри калонтарини Итолиё буда пойтахти моливу-иқтисодии Итолиё ва пойтахти ҷаҳон барои муд (мода) ба ҳисоб меравад.

## Нишон
Нишони имрӯзаи Милан салиби сӯрх дар заминаи нуқрагин аст. Ҳамин гуна салиб дар парчами Милан омадааст. Дар болои сипари нишон тоҷ ба монанди девори қалъа бо панҷ бурҷ ки барои нишонҳои шаҳрҳои Аврупо қабул шудааст (corona muralis), воқеъ дорад. Сипар бо гулчамбар иҳота шуда аз ду қисм иборат аст, яке шохаи дарахти ғор ва дигаре аз шохаи дарахти булут аст.

## Таърих
left|250px|thumb|Намуди Милан дар асри XIX
Гумон аст, ки Миланро қабилаи келтҳои Итолиёи Шимолӣ бунёд кардаанд, тақрибан соли 600 п.м.  Пас аз запт кардани Милан аз ҷониби римиҳо номи шаҳро Медиолан (лот. Mediolanium или Mediolanum) ном карданд, тақрибан соли 222 п.м.

Дар асри IV милодӣ, дар вақти ҳукмронии шоҳаншоҳ Феодосий I, шаҳр бо Рум ва Равена рақобат мекард барои шаҳри марказӣ шудани шоҳаншоҳии Рими Ғарбӣ.

Дар соли 1045 Милан худро ҳамчун давлати соҳибистиқлол (коммуна) эълон кард. Дар ин байн мубориза байни комуннаҳо сар зад барои соҳиби мансаб шудан дар Ломбардия бо ҳамин гуна коммунаҳо Павия, Кремона, Комо ва Лоди. Соли 1111 Лоди мағлуб гашт ва 16 сол пас аҳли милан Комо-ро ҳам шикаст доданд.

Бе ниҳоят пурзӯр гаштани аҳли Милан шоҳаншоҳ Фридрих Барбароссаро дар ташвиш андох ва ӯ бо аскарони худ вориди Итолиёи Шимолӣ шуд. Истиқлоли Милан соли 1162 ба охир расид. Пас аз мӯҳосираи нӯҳмоҳа, шаҳр запт ва ғорат карда шуд аз ҷониби аскарони шоҳаншоҳ. Бошандагони шаҳр парешони деҳот шудан ва ҳама устувориҳое ки вуҷуд дошт, хароб гаштанд. Соли 1167 Милан аз нав бо қувваҳои иттиҳоди шаҳрҳои Ломбардия бунёд гашт. Бо кӯшиши якҷояи коммунаҳо, шоҳаншоҳро дар Леняно шикаст доданд (1176).

## Иқлим

## Адабиёт
*Булдаков Г. Н., Лейбошиц Н. Я. Милан / Ленинградская организация ордена Ленина Союза архитекторов СССР. — Л.: Стройиздат. Ленингр. отд-ние, 1991. — 112 с. — (Города — побратимы Ленинграда).

## Сарчашма

* Официальный вебсайт муниципального совета 
* Милан для туристов, видео 
* Милан — достопримечательности, фото, карта, погода 

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Итолиё
Гурӯҳ:Милан