open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абдулбоқии Наҳовандӣ

**Абдулбоқи́и Наҳовандӣ** (1570, деҳаи Ҷулак, Наҳованд – 1633, Ҳиндустон) — шоир, адиб, таърихнигори форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Аҷдодаш аз курдони Ироқ буданд. Бобову падараш дар давраи ҳукмр. Исмоили Сафавӣ (1501 – 24) аз Ироқ ба Эрон кӯчиданд. Падари Абдулбоқии Наҳовандӣ, бародараш Оқо Ҳизр чун омилон, волӣ, ҳукуматдорони баъзе минтақаҳои атрофи давлат хидмат мекарданд. Аҷдоди Абдулбоқии Наҳовандӣ шахсони фозил буданд, табъи шоирӣ доштанд. Дар ҳамин муҳит, дар муошират бо аҳли илму адаб, ки ба даргоҳи падару бародараш меомаданд, айёми наврасӣ ва камолоти Абдулбоқии Наҳовандӣ сипарӣ гаштааст. Муддате ӯ ҳам дар корҳои давлатӣ иштирок доштааст. Ба сабаби зиддиятҳои дарборӣ, ҳасодати байниҳамдигарии омилон Абдулбоқии Наҳовандӣ маҷбур мешавад ватанашро тарк карда, рӯ ба Ҳинд биёрад. Дар Ҳиндустон аввал ба дарбори Абдураҳими Хони Хонон ворид шуд ва то соли 1619 дар хидмати ӯ буд. Сипас ба хидмати шоҳзода Парвиз даромад ва то охири умр ҳамроҳи ӯ буд.

## Осор
Аз Абдулбоқии Наҳовандӣ асари таърихиву бадеии «Маосири Раҳимӣ» (дар бораи таърихи хонадон ва осори хайрияи Абдураҳими Хони Хонон), 391 байт дар анвои гуногуни шеър (қасида, ғазал, рубоӣ, байт), дебочаҳои ба «Куллиёт»-и Урфии Шерозӣ ва «Девони рубоиёт»-и Амир Муғаййисиддин Маҳвии Ҳамадонӣ навиштааш боқӣ мондаанд.

## Китобҳо
* Маосири Раҳимӣ (бахши зиндагиномаҳо). Т., 1381 ҳ. ш.,
* Куллиёти Урфии Шерозӣ, ҷ. 1, Т., 1378 ҳ. ш.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мухаммадиев Ш. М. «Маосири Рахими» Абдулбаки Нахованди как литературный источник по истории персоязычной литературы Индии XVI – XVII веков, Д., 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон** — созмони давлатии иттилоотию таҳлилӣ аст ва вобаста ба тасдиқи сохтори нави Дастгоҳи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади баланд бардоштани сифат ва фаъолият дар таъмини иттилоотию таҳлилии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда шудааст.
## Таърих
Марказ дар заминаи Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодии Вазорати иқтисоди Ҷумҳурии Тоҷикистон созмон дода шудааст, ки он дар навбати худ аз Институти илмию тадқиқотии иқтисод ва тарзҳои иқтисодию математикии банақшагирӣ бо маркази ҳисоббарии Госплани ҶШС Тоҷикистон, ки соли 1971 мутобиқи Қарори Кумитаи давлатии ИҶШС оид ба илм ва техника аз 13 апрели соли 1971 ташкил карда шуда буд, аз нав сохта шудааст.
Аз 18 апрели соли 2003 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Тартиб ва сохтори нави Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шуд. Мутобиқи ин Тартиб, Марказ созмони давлатии иттилоотию таҳлилӣ буда, бевосита ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ мебошад.

## Фаъолият
Дар фаъолияти худ Марказ Конститутсия ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Фармонҳо, Қарорҳо ва Амрҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро зери роҳбарии хеш мегирад.
Номгӯи мавзӯъҳои корҳои илимю тадқиқотии Марказ аз тарафи Шӯрои ҳамоҳангсозии корҳои илмию тадқиқотӣ дар соҳаи илмҳои табиӣ, техникӣ, тиббӣ, гуманитарӣ (башарӣ) ва иҷтимоии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешавад.
Натиҷаҳои тадқиқоти Марказ ба Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Шӯрои ҳамоҳангсозӣ фиристода мешавад. Ҳисобот оид ба итмоми корҳои илмию тадқиқотӣ дар Маркази миллии патентию иттилоотии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт карда мешаванд.

Дар Марказ Шӯрои илмӣ, Шӯрои илмию методӣ ва Шӯрои илмию нашриётӣ амал мекунанд. Ба ҳайати Шӯро роҳбарон, олимони варзида ва кормандони Марказ, ҳамчунин олимони варзида ва кормандони Академияи илмҳо, мактабҳои олӣ, дигар вазорату идораҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил мешаванд. Дар Марказ ба таври доимӣ донишомӯзони мактабҳои олӣ таҷриба меомӯзанд, ки бештари онҳо баъдан кормандони Марказ мегарданд.
Марказ бо мақомоти ҳокимияти давлатӣ, созмонҳои байналмилалӣ, хазинаҳои гуногун ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ҳамкорӣ намуда, дар ҷумҳурӣ ва берун аз он робитаҳои зиёди илмӣ дорад.

## Нашрия
Маҷаллаи «Тоҷикистон» ва ҷаҳони муосир» — нашрияи расмии Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Муассисаҳои илмӣ
Абдулазизхон (мазмунҳо)

* Абдулазизхон (1614—1683) — панҷумин хони Бухоро аз сулолаи Аштархониёни ӯзбек. Солҳои 1645—1681 ҳукмронӣ кардааст.
* Абдулазизхон (1513—1550) — шашумин ҳоким аз сулолаи Шайбониён дар Хонигарии Бухоро. Солҳои 1540 – 1550 ҳукмронӣ кардааст.

Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамном
Қозимамад Абдуламонов

**Қозимамад Абдуламо́нов** (тав. 13 ноябри 1948, деҳаи Бароч, Роштқалъа) — агроном, доктори илмҳои кишоварзӣ (2003), профессор (2005).

## Зиндагинома
Қозимамад Абдуламонов 13 ноябри 1948 дар деҳаи Барочи Роштқалъа ба дунё омадааст. Соли 1971 Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро хатм кардааст.

## Фаъолияти корӣ
Фаъолияти кориаш дар Институти биологии Помири АИ ҶТ оғоз ёфта, ба ҳайси лаборанти калон, ходими илмӣ, ходими калони илмӣ, мудири лабораторияи генетикаю селексияи рустаниҳо кор кардааст. Аз соли 2008 муовини директор оид ба илми ҳамин пажӯҳишгоҳ мебошад.

## фаъолияти илмӣ
Доир ба селексия ва генетикаи зироати ғалладона ва лӯбиёгии навъи маҳаллӣ тадқиқот мебарад. Навъҳои серҳосили гандуму ҷави ба шароити кӯҳистон ва касалиҳо тобоварро ба вуҷуд овардааст.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи ба номи академик Е. Павловский

## Осор
* Некоторые результаты селекции сельскохозяйственных растений на Западном Памире, дар кит.: Биологические ресурсы Памира, Д., 2002; 
* Селекция ячменя и тритикале на Западном Памире, Д., 2005.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Агрономҳои Тоҷикистон
Абдулбоқии Табрезӣ

**Абдулбоқи́и Табрезӣ** (; ) — хаттот ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Давраи ҷавониаш дар зодгоҳаш Табрез гузаштааст. Баъд барои касби камол ба Бағдод рафта, бо китобат машғул шудааст. Дар навиштани хатҳои сулс, насх, риқоъ ва ғайра устод будааст. Аз осори ӯ катибаҳои масҷиди Шоҳ Сулаймон (шаҳри Исфаҳон) боқӣ мондааст. Бо тахаллуси «Боқӣ» шеър низ месурудааст. Аз ашъори ӯ чизе дастрас нест.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Абдулваҳҳобхоҷа

**Абдулваҳҳобхо́ҷа**  (асри 16) — шоири тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бухоро. Дар 80-солагӣ дар қарияи Асфардони вилояти Нисо фавтидааст. Бо тахаллуси Ориф низ шеър мегуфт. Аз авлоди тазкиранигори садаи XVI Хоҷа Ҳасани Нисорӣ  будааст. Бино ба маълумоти ин тазкира Абдулваҳҳобхоҷа дар назди падараш илм омӯхта, аз шахсони таҳсилдида ва машҳури аҳди худ буд. Аз фанни шеър вуқуфи тамом дошта, пайваста эҷод мекардааст. Ба қавли Нисорӣ ашъори Абдулваҳҳобхоҷа малеҳ, гуфтораш фасеҳ буда, дар ғазал ба тасаввуфу ирфон майл доштааст.

Намунае аз ашъори ӯ:

: Сарбаландон, ки ба даргоҳи ту доранд саре,
: Ки сари хеш ба фирдавс фурӯ меоранд.
: Ҳаваси теғи ту ҳар тоҷварро нарасад,
: Ин ҳавоест, ки хосони ту дар сар доранд.
: Орифо, дурҷи ҳақоиқ барорӣ аз гӯш,
: Кӯҳли тақлид на шоистаи ин осоранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Зодагони асри XVI
Гурӯҳ:Даргузаштагони асри XVI
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Абдулваҳҳоб Мирзо

**Абдулваҳҳо́б Мирзо́** (соли таваллуд номаълум – вафот тақрибан байни 1860 – 70, шаҳри Китоб) —  хаттоти тоҷик.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бухоро. Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳо Абдулваҳҳоб Мирзо бештар аз 100 асарро ба забонҳои тоҷикӣ ва арабӣ бо хати шикаста ва настаълиқ китобат кардааст. Аз осори хаттотии Абдулваҳҳоб Мирзо то замони мо маснавиҳои Ҷалолуддини Румӣ ва «Юсуф ва Зулайхо»-и Нозими Ҳиравӣ расидаанд. Ин асарҳо дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хаттоони тоҷик
Авесто (нашриёт)

**Авесто (нашриёт)** (ҶММ Авесто) — нашриёти хусусӣ. Соли 1992 дар шаҳри Истаравшан соҳибкор Ориёнфар Толиб Сангинзода таъсис дод.

Аз соли 1994 дар шаҳри Душанбе ҷойгир аст. «Авесто» дар инъикоси мукаммал ва воқеии ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Тоҷикистон собитқадам ва аз пайи таблиғи сиёсати дохилию хориҷии ҶТ мебошад. «Авесто» бо забон­ҳои тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ адабиёти сиёсӣ, ҳуқуқӣ, бадеӣ, таълимӣ ва илмӣ-оммавиро нашр мекунад.

Китобҳои «Ман ба шумо сулҳ меоварам!», «Ҷиноятро решакан кунем», «Ваҳдат, сулҳ ва бунёдкорӣ мароми мост!»-и Президенти ҶТ Эмомалӣ Раҳмон (ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ) ва як қатор китобҳои дигар: «Сиёсати хориҷии Эмомалӣ Раҳмонов», «Муносибатҳои дуҷонибаи байнидавлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Тоҷикистон – шарики боэътимод дар муносибатҳои байналмилалӣ», «Сиёсати хориҷии Тоҷикистон дар шароити глобализатсия», «Сиёсати дарҳои боз», «Внешняя политика Республики Таджикистан на современном этапе», «Келишув сари йул. Эмомали Раҳмон – инсон ва сиёсий арбоб» ва ғайра, ки ба инъикоси сиёсати давлат бахшида шудаанд, дар нашриёти «Авесто» ба табъ расидаанд.

Китобҳои таълимӣ ва илмӣ-оммавии «Дастур оид ба маърифати ҳуқуқии занон» (бо забонҳои тоҷикӣ ва русӣ); «Дастури таълимии таҷрибаомӯзии сайёҳӣ», «Нишоне аз пайроҳаи умр» ва ғайра маҳсули «Авесто» мебошанд. Соли 2009 «Авесто» 10 номгӯй (бо теъдоди 10 ҳазор нусха) китобу брошюра баровард.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нашриёт
Авесто (мазмунҳо)

* Авесто - китоби муқаддаси зардуштия
* Авесто - нашриёти хусуси дар шаҳри Душанбе.
* Хурда-Авесто - яке аз бахшҳои китоби Авесто
* Занди Авесто - матнҳои китоби Авесто
* Авесто - хадамоти иттилооти дар Тоҷикистон
* Авесто - осорхона дар шаҳри Қурғонтеппа
* Авесто - меҳмонхона дар шаҳри Душанбе
* Авесто - яке аз забонҳои Эрони бостонӣ

Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Абдулваҳҳоби Машҳадӣ

**Абдулваҳҳо́би Машҳадӣ** (;  ? — қарни XVI) — хаттоти форсу-тоҷик.

## Зиндагинома
Роҷеъ ба ҳаёт ва фаъолияти Абдулваҳҳоби Машҳадӣ маълумоти кофӣ дар даст нест. Қариб тамоми умраш дар зодгоҳаш шаҳри Машҳад гузаштааст. Тибқи ахборе, Абдулваҳҳоби Машҳадӣ хоҳарзодаи устод Султоналии Машҳадӣ буда, нозукиҳои ҳунари хаттотиро аз ӯ омӯхтааст. Бино ба маълумоти «Гулистони ҳунар»-и Қозӣ Аҳмад дар солҳои 60 садаи XVI Абдулваҳҳоби Машҳадӣ 80-сола буда, ҳаёти дарвешона ба сар бурдааст. Абдулваҳҳоби Машҳадӣ дар айни замон яке аз хаттотони машҳур ва шинохтаи Машҳад будааст.

Муҳаққиқони осори Абдулваҳҳоби Машҳадӣ бар ин ақидаанд, ки ӯ хати зебо дошта, навъҳои хати арабиро хуб менавиштааст. Намунаҳои хати ӯ дар Китобхонаи давлатии Истамбул маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Кази Ахмед, Трактат о калиграфах и художниках, М.-Л., 1947; Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1, Д., 1988;
* Ашрафӣ М., Таджикская миниатюрасри Бухарская школа XVI—XVII вв., Д., 2011.

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Nokia Lumia 1020

**Nokia Lumia 1020** — телефони мобилӣ, тарҳрезшуда аз ҷониби ширкати Nokia ва коркунанда таҳти идораи системаи омилии Windows Phone 8. Смартфон 11 июли соли 2013 дар як чорабинӣ дар шаҳри Ню-Йорк муаррифӣ шуд. Смартфон бо намоишгари 4.5-дюймаи зудҳис бо иҷозаи HD+ (1280x768) муҷаҳҳаз шудааст. Намоишгар бар асоси технологияи AMOLED сохта шуда ва бо шишаи устувори Corning Gorilla Glass 3 ҳифозат шудааст. Инчунин дар дастгоҳ пардозандаи дуҳастаӣ бо басомади 1,5 GHz насб шудааст. Телефон пуркунии илқоиро (бо истифода аз панелки, ки алоҳида харидорӣ мешавад) дар асоси стандарти Qi пуштибонӣ мекунад. Смартфон бо PureView-камераи 41 мегапикселӣ ва системаи устуворсозии оптикӣ муҷаҳҳаз аст. Дар дастгоҳ ҳофизаи 32 Gb бе имконияти васеъкунӣ насб шудааст.

## Мушаххасот

### Корпус, клавишҳо

### Пардозанда, ҳофиза

### Намоишгар

### Алоқа

### Пуркунии илқоӣ, таъминоти барқ

## Камера

#### Сенсор

#### Линза

#### Дурахш

#### ТБ

## Системаи омилӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 
* Обзор камеры Nokia Lumia 1020.  Сравнение с GALAXY S4 Zoom, iPhone 5s и другими  (рус.) hi-tech.mail.ru (3 октября 2013)
Иван Авесаломов

**Авесаломов Иван Сергеевич** (1 феврали 1907, шаҳри Великий Устюги Федератсияи Русия – 30 апрели 1986, Душанбе) — ветеринар-паразитолог, доктори илмҳои ветеринария, профессор (1952).

## Зиндагинома
Авесаломов Иван Сергеевич (1 феврали соли 1907 дар шаҳри Великий Устюги Федератсияи Россия ба дунё омадааст). Баъди хатми Институти ветеринарии шаҳри Омск (1931) дар Бурятская (ноҳияи Алар, Иркутск) кор кардааст. Иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941 – 1945). Баъди ҷанг дар Сибиряк (ноҳияи Усолск, Иркутск), Қазоқистон ва Ленинград ба фаъолияти илмӣ пардохт. Соли 1960 ба Тоҷикистон омад. Мудири шуъбаи паразитологияи Институти тадқиқоти илмии чорводорӣ ва ветеринарияи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, (1960 – 1962), мудири кафедраҳои анатомия ва физиология (1962 – 1965), микробиология, эпизоотология ва паразитологияи Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1966 – 1986) буд. Авесаломов раиси Шуъбаи тоҷикистонии Ҷамъияти умумииттифоқии протозоологҳо ва Шуъбаи тоҷикистонии Ҷамъияти умумииттифоқии микробиологҳо буд.

## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи беш аз 150 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 3 монография. Тадқиқоти ӯ ба омӯзишу муолиҷаи трипаносомози асп, роҳҳои муолиҷаи касалии ҳайвонот ва манбаъҳои табиии онҳо оиданд.

## Осор
* Касалиҳои ҳайвоноти хоҷагии қишлоқ ва ваҳшии Тоҷикистон. — Д., 1973;  
* Касалиҳои гӯсфанд. — Д., 1977;  
* Болезни крупного рогатого скота и меры борьбы с ними. Учебное пособие. — Д., 1978;  
* Болезни лошадей и меры борьбы с ними. Учебное пособие. — Д., 1984.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени Ҷанги Ватанӣ, дараҷа I, медалҳо, Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон, Грамотаи Фахрии ВАСХНИЛ мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Зодагони 1 феврал
Гурӯҳ:Даргузаштагони рӯзи 30 апрел
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1986
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ
Митҳун Чакрабортӣ

**Митҳун Чакрабортӣ** (номи ҳангоми таваллуд — **Гоуранга Чакрабортӣ**; тав. 16 июни соли 1950, Калкутта, Ҳиндустон) — ҳунарпешаи синамои ҳинд, дар беш аз 350 филм нақш бозидааст. Яке аз бозигарони маҳбубтарин бисёрпардохти Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар оилаи корманди ширкати телефонӣ ба дунё омадааст. Дар кӯдакӣ омӯзишро дар Коллеҷи калисои Шотландия, воқеъ дар Калкутта гирифтааст.

## Эҷодиёт дар синамо

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома

## Ҷоизаҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Ганҷбор

**Ганҷбор** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Раҷаб Исмоилови ноҳияи Ваҳдат.

## Ҷуғрофиё
Аз Ганҷбор то маркази шаҳри Ваҳдат 8 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 1723 нафар (2017). Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, 3 масҷиди панҷвақта ва нуқтаҳои савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Кофарниҳон обёрӣ мешаванд. Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ Раҷаб Исмоилов сокини ҳамин деҳа буд.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ваҳдат
Гурӯҳ:Ҷамоати Раҷаб Исмоилов
Ганҷдара

**Ганҷдара** (собиқ *Ғешбулоқ*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Себистони ноҳияи Данғара.

## Ҷуғрофиё
Аз Ганҷдара то маркази ноҳия 25 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 300 нафар (2013). Деҳа масҷиди панҷвақта ва мактаби таҳсилоти умумии ибтидоӣ дорад. Хонандагон таҳсилро дар мактаби таҳсилоти умумии асосии деҳаи Шаршар давом медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, ғаллакорӣ, боғпарварӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз оби чашмаҳо обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 4 хоҷагии деҳқонӣ мавҷуд аст.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Данғара
Гурӯҳ:Ҷамоати Себистон
Windows Phone 8

**Windows Phone 8** — насли дуюми системаи амалиётии Windows Phone аз Microsoft. Оғози расмӣ 29 октябри соли 2012. Система мисли пешгузаштаҳои худ интерфейси Modern UI истифода мебарад.

## Хусусиятҳои техникӣ

## Намояндаҳои Windows Phone 8
Дар феҳрист ҳамчун смартфонҳое, ки ин навсозиро қабул кардаанд, дохил аст.

## Эзоҳ
Абдулло Абдулвосиев

**Абдулло Абдулвоси́ев** (1922, деҳаи Қӯзибегӣ, Орҷоникидзеобод — 19 майи 1968, ҳамон ҷо) — Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1958).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Орҷоникидзеобод. Иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—1945). Нозири комитети Ҳизби Коммунистӣ (1946 — 54), раиси комиҷроияи Шӯрои депутатҳои халқии ноҳия (1955 — 61), директори идораи қабули ғалла (1961 — 65), мудири шуъбаи раёсати «Тоҷикплодоовош»-и назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (1965 — 68) буд. Вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 6).

## Ордену медалҳо
Бо ордени Ленин ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

## Сарчашма
*
Рӯзи ҷаҳонии паноҳандагон

**Рӯзи ҷаҳонии паноҳандагон** () — аз ҷониби Маҷмаъи умумии СММ аз 4 декабри соли 2000 (Қарор № 55/76) қабул шудааст. 20 июн таҷлил карда мешавад. 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Қатъномаи № 55/76

Гурӯҳ:20 июн
Гурӯҳ:Рӯзҳои ҷаҳонии СММ
Абдулвосеъ (шоир)

**Абдулвосеъ** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — шоири форс-тоҷик (асри 15).

Дар вилояти Нури Хуросон ба дунё омада, дар ҳамин ҷо таҳсил ва касби камол кардааст. Дар тазкираҳои «Маҷолис-ун-нафоис», «Музаккир-ул-аҳбоб» Абдулвосеъ чун шоири хушбаёну тозафикр ва фозилу донишманд тавсиф шудааст. Намунаҳои ашъораш ба тавассути тазкираҳову баёзҳо то замони мо расидаанд. Аз ин намунаҳо бармеояд, ки ӯ дар ашъораш зиндагиву ҳоли худро тасвир, баъзе норасоиҳои замонаро танқид ва ишқро тараннум намудааст. Абёти зерин намунае аз ашъори ӯянд:

: Ҷаҳон бемадор асту беэътибор, 
: Маҷӯ эътиборе аз ин бемадор. 
::: ***
: Забон зи сӯзи дарунам забонае бошад, 
: Шарораҳои вай аз ман нишонае бошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Алишер Навоӣ, Маҷолис-ун-нафоис, Тошкент, 1961.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Шоирони тоҷику форс
Умеди Маҷд

**Умеди Маҷд** (; 1971, Нишобур) — мутарҷими Қуръон, мусаҳҳеҳ, шоир ва нависандаи эронӣ. Донишёри Донишкадаи адабиёти Донишгоҳи Теҳрон.

## Таҳсилот
Ӯ хатмкардаи Донишгоҳи саноатии Амири Кабир дар риштаи петтрушимӣ (ихтисоси петрохимия) буда, давраи доктории адабиётро дар Донишгоҳи Теҳрон гузаштааст.

## Фаъолият
Ӯ ҳамчунин мудири бунгоҳи интишороти Умед Маҷд аст.

## Осор
Осори шаръии Умеди Маҷд иборатанд аз тарҷумаи манзуми Қуръон дар ҳаждаҳ ҳазор байт, тарҷумаи манзуми Наҳҷу-л-балоға дар чаҳордаҳ ҳазор байт, тарҷумаи Саҳифаи саҷодия дар панҷ ҳазор байт, тарҷумаи Қуръон барои бори дуввум мутафовит бо тарҷумаи қаблӣ дар чаҳордаҳ ҳазор байт ҳамроҳ бо тафсир ва ғайра мебошад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* کاملترین شرح منظوم زندگی امام علی(ع)+دومین منظومه شعری با موضوع ولایت  
* پایگاه الکترونیکی انتشارات امید مجد 
* نمونه‌ای از ترجمه مجد 

## Сарчашма
* امید مجد: ترجمه‌های منظوم قرآن به تصویرسازی بیش از صنایع ادبی نیاز دارند 
* گفتگو با امید مجد، مترجم قرآن
* فریدون گرایلی، نیشابور شهر قلمدان‌های مرصع، بخش مشاهیر معاصر ذیل «امید مجد»

Гурӯҳ:Мутарҷимони Қуръон
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ
Авиатор (корхона)

**«Авиатор»** — маҷмааи варзишии корхонаи воҳиди давлатии ҳавопаймоии «Тоҷикистон». Соли 1985 дар шаҳри Душанбе ташкил шуд. Масоҳ. умумиаш 5, 6 га. Ду майдони алафпӯши (108 х 68 м ва 96 х 62 м) футбол, роҳи чорхатаи асфалту битумпӯш барои давидан (400 м), минтақа барои ҷаҳидан ба дарозӣ ва баландӣ дорад. Дорои 5 ҳазор ҷойи нишаст ва инчунин 4 корти теннис бо 1,5 ҳазор ҷойи нишаст, майдончаҳо барои волейбол ва баскетбол, 2 майдонча барои бозии городки бо 400 ҷойи нишаст, машқгоҳи тирандозӣ (6 самт, 25 ва 50 м), ки ба 300 нафар хидмат мерасонад, аст. Дар ҳудуди «Авиатор» биноҳои маъмурӣ мавҷуданд, ки дар онҳо хонаҳои хизматӣ, ҳуҷраи духтур, ҳуҷраи дастурдиҳӣ, узели радио, ҳуҷраи истироҳат, ҳуҷраи методӣ, маркази барқароркунии саломатӣ бо ҳуҷраҳои варзиши шифоӣ ва масҳ, сауна, хонаҳо барои либоскашӣ ва нигоҳ доштани лавозимоти хоҷагӣҷойгиранд. Дар назди «Авиатор» бахшҳои варзиши оммавӣ ва варзиши шифоӣ: гурӯҳҳои «Тандурустӣ», футбол, волейбол, баскетбол, тирандозӣ, теннис (майдонӣ, рӯйимизӣ), городки, варзиши сабук, клубҳои шашкаю шоҳмот ва варзиш амал мекунанд. Маҷмааи варзишӣ метавонад дар як рӯз ба 800 – 1000 нафар хидмат расонад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Душанбе
Авиамоделизм

thumb|Модели самолёти C-130.
**Авиамоделизм** (аз авиа… ва модел) — навъи эҷодиёти техникӣ, сохтану идора намудани аппаратҳои париши идорашаванда ё худ мустақил парвозкунанда ва нусхаҳои хурди (модел) парвознакунандаи онҳо бо мақсадҳои техникӣ ё варзишӣ.  
* Авиамоделизми техникӣ имконият медиҳад, ки масъалаҳои муҳими таҷрибаҳои илмию техникии сохтани аппаратҳои париш ҳал гардад.
* Авиамоделизми варзишӣ як намуди техникии варзиш буда, иштирокчиёни он дар тарҳрезӣ ва сохтани нусхаҳои планерҳо, самолётҳо, вертолётҳо ва ғайра, идора намудани онҳо бо суръати баланд, масофаи дароз ва давомоти парвоз, инчунин дар санъати ҳавонавардии олӣ мусобиқа мекунанд. 
Авиамоделизм ҷавононро ба омӯзиши намудҳои гуногуни техника ҷалб намуда, донишашонро мукаммал, сатҳи омодагии онҳоро барои хидмат дар сафҳои қувваҳои мусаллаҳ баланд мебардорад. Ҳоло дар ҷаҳон саноати Авиамоделизм хуб ба роҳ монда шуда, ширкатҳои махсус нусхаҳои бо радио идорашаванда, муҳаррикҳо, макетҳо, сӯзишворӣ, маводи сохтмонӣ, қисмҳои эҳтиётӣ, маҷаллаҳои махсус ва ғайраро ба фурӯш мебароранд. Авиамоделизм ҳамчун намуди варзиш дорои федератсияи байналхалқӣ (FAI) буда, мусобиқаҳои худро аз рӯи авиамоделизми варзишӣ мегузаронад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Авиамоделизм
Авиауфуқ

**Авиауфуқ,** авиагоризонт (аз авиа… ва уфуқ) — асбоби гигроскопӣ барои муайян намудани кунҷи тамоюл ва нишон додани алвонҷхӯрии аппаратҳои париш. Авиауфуқро лётчик барои идора ва устувории аппарати париш истифода мекунад. Авиауфуқ дар идора намудани аппарати париш аз рӯи асбобҳо ва муайян намудани мавқеи он дар фазо аҳамияти калон дорад. Аз рӯи сохт Авиауфуқ мухтор (автономӣ) ва аз масофа идорашаванда мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Йонас Авижюс

**Йо́нас Ави́жюс** (; 16 майи 1922 — 7 июли 1999) — нависандаи литвагӣ. Дар асарҳояш аз пастиву баландиҳои зиндагии мардуми кишвараш баъд аз ҶБВ (1941 – 45) ҳикоя кардааст.

## Осори илмӣ
Избранные произведения в 2-х тт., М., 1988.
Муаллифи китоби очеркҳои «Ҷӯякҳои нахустин» (1948), маҷмӯаҳои «Одамон ва ҳаводис» (1954), «Инсон инсон мемонад» (1960), романҳои «Кӯҳи шишагӣ» (1961), «Деҳа дар чорсӯ» (1964), «Бехонумон» (китобҳои 1 – 4, 1970 – 88; Мукофоти ленинӣ, 1976; тарҷумаи тоҷикии Ҷ. Азизқулов, 1987), «Рангҳои буқаламун» (1979), «Дягимай» (1981) ва ғайра.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Авитрол

**Авитрол** — як навъ моддаи химиявӣ, аз кристаллҳои сафед иборат аст. Ҳангоми бо амиди натрий то 110°С гарм кардани пиридин дар баробари 2 – аминопиридин бо миқдори хеле кам ҳосил мешавад. Онро аз пиридин – N – оксид низ ҳосил кардан мумкин аст. Авитролро дар шакли консентрати эмулсияи 25-фоиза ва хокаи намкаши 50-фоиза истеҳсол мекунанд. Барои рамондани парандаҳо бо ва дигар моддаҳои мувофиқ омехта карда ба зироат мепошанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Модаҳои химявӣ
Авитсенит

**Авитсенит** (аз Авитсена – номи дар Европа маъмули Абуалӣ ибни Сино) — минерали нодири таллий (оксиди таллий). Формулаи химиявиаш Tl2O3 (Tl – 89,5%). Сингонияаш кубӣ (дидодекаэдрӣ). Кристаллҳояш майда. Ранги Авитсенит сиёҳи тобон, сиёҳи хокистарӣ, ношаффоф. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос – 1,5 – 2,5; зичиаш 8900 – 10340 кг/м3. Авитсенитро бори аввал соли 1958 геологҳо Е. А. Конкова ва В. Ф. Савелйев аз кӯҳҳои Зирабулоқи Ӯзбекистон дар қабатҳои лимониту карбонатӣ пайдо кардаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Минералҳо аз рӯйи алифбо
Сафиувло Ҳабибов

**Сафиувло Ҳабибов** (10.11.1941, деҳаи Урметан, ноҳияи Айнӣ) — доктори илми иқтисодӣ (1989), профессор (1993), Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон (1997).

## Зиндагинома
Донишкадаи иқтисоди Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро соли 1964 ба поён расонда, дар ҳамон донишгоҳ ассистент, муаллими калон, дотсент, мудири кафедраи иқтисоди тиҷорат (1964—1987), дотсенти кафедраи иқтисод ва мудирияти муҷтамеъи кишоварзӣ–санъатӣ (1987—1990) кор кардааст. Солҳои 1990—1993 муовини мудири Пажӯҳишгоҳи иқтисодии раёсати ҷумҳурии Тоҷикистон, 1993—2002 мудири кафедраи иқтисоду корофаринӣ ва декани факултаи иқтисоду мудирият, 2002—2011 муовини раиси Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар муносиботи байналмилалӣ, 2011—2012 мудири кафедраи иқтисоди ҳамин донишгоҳ буд. Аз соли 2012 профессори ҳамон кафедра аст.
Дар масоили иқтисодӣ-иҷтимоӣ дар давраи гузариш ба иқтисоди бозорӣ, соҳибкории хурду миёна, ислоҳоти иқтисодӣ, проблемаҳои назарӣ ва амалии натоиҷи фаъолияти молии корхонаҳо, стратегияи инкишофи босуръат ва шиддатафзоии тараққиёти тиҷорати ҷумҳурӣ ва ғайра беш аз 150 асару мақола навиштааст. Саҳмаш дар таҳқиқ ва ҷорӣ кардани низоми кредити кории мутобиқ бо стандартҳои ҷаҳонӣ калон аст.

## Осор
* Тематика лекций и научно-теоретических конференций по вопросам экономики. — Д., 1977;
* Торговые скидки, издержки обращения и рентабельность торговли. Учебное пособие. — Д., 1982;
* Сфера услуг на современном этапе. — Д., 1984; Торговля в перестройке. — Д., 1988;
* Интенсификация развития торговля в перестройке. — Д., 1989;
* Тиҷорат дар замони бозсозӣ. — Д., 1989;
* Шиддатафзоии инкишофи тиҷорат. — Д., 1989;
* Иқтисодиёти бозорӣ. Китоби дарсӣ. — Д., 1994 (ҳаммуаллиф);
* Массовое питание. Учебно-методическое пособие. — Д., 1997 (соавтор);
* Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ-тоҷикӣ). — Д., 2000 (ҳаммуаллиф);
* Иқтисоди корхонаҳои хурд. — Д., 2001;
* Бозори истеъмолии Тоҷикистон. — Д., 2003 (ҳаммуаллиф);
* Менеҷмент. Китоби дарсӣ. — Д., 2003 (ҳаммуаллиф);
* Бозор ва соҳибкорӣ: фаъолияти машваратӣ. — Д., 2004;
* Масъалаҳои баланд бардоштани самаранокии савдои чакана. — Д., 2004;
* Проблемы повыщения эффективности розничной торговли. — Д., 2004 (соавтор);
* Соҳибкории хурд. — Д., 2006; Тиҷорати байналхалқӣ. Қитоби дарсӣ. — Д., 2007 (ҳаммуаллиф).

## Адабиёт
* Илмат ба амал чу ёр гардад… — Д., 2001.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Абдураҳмон Ҳакимзода

**Абдураҳмон Ҳакимзода** (06.08.1940, н. Рӯдакӣ) — доктори илми иқтисодӣ (1986), профессор (1986) Корманди шоистаи Тоҷикистон (1997).

## Зиндагинома
Соли 1962 факултаи иқтисоди Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро ба итмом расонда, фаъолияташ дар ҳамин ҷо ҷараён гирифтааст, вазифаҳои ассистент, муаллими калон, дотсенти кафедраи банақшагирии хоҷагии халқ (1962—1971), мудири ҳамин кафедра (1971—1992), мудири кафедраи иқтисоди миллӣ (1992—2010) Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро адо намудааст.
Доир ба танзими давлатии иқтисодиёт дар шароити бозор, банақшагирии стратегӣ, назарияи банақшагирии индикативӣ, бехатарии иқтисодӣ, муаммоҳои рақобатпазирӣ, ояндабинии иқтисодию иҷтимоӣ зиёда аз сад асару мақола навиштааст.

## Осор
* Такмили шакл ва усулҳои идоракунии истеҳсолот. — Д., 1975;
* Структурные сдвиги в народном хозяйстве Таджикской ССР. — Д., 1975 (соавтор);
* Организация и планирование промышленных предприятий. Учебное пособие. — Д., 1970;
* Интизоми планӣ дар хоҷагии халқ. — Д., 1984;
* Истифодаи планӣ дар хоҷагии халқ. — Д., 1984;
* Планирование развитие народнохозяйственного комплекса Таджикской ССР. — Д., 1985;
* Региональные аспекты планирования рабочих мест. — М., 1985;
* Проблемы сбалансирования трудовых ресурсов и рабочих мест в Таджикской ССР. — М., 1985;
* Технический прогресс и рост производительности труда в промышленности Таджикистана. — Д., 1989;
* Иқтисод ва идоракунии минтақа. Китоби дарсӣ. — Д., 2002 (ҳаммуаллиф);
* Региональная экономика и управление. — Д., 2002 (соавтор);
* К вопросу о прогнозировании и планировании путей преодоления состояние бедности населения. — Д., 2004;
* Ташкили идораи иқтисоди миллӣ. — Д., 2005;
* Самтҳои асосии такмили ташкили идоракунии миллӣ. — Д., 2005;
* Асосҳои бехатарӣ ва рақобатпазирии иқтисоди миллӣ. — Д., 2006;
* Иқтисоди миллӣ: асосҳои бехатарӣ ва рақобатпазирӣ. — Д., 2007 (ҳаммуаллиф);
* Минтақаҳои озоди иқтисодӣ. Китоби дарсӣ. — Д., 2010.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Кибриё Ҳасанова

**Кибриё Абдуазизовна Ҳасанова** (28.04.1928, Хуҷанд – 26.02.1996, Душанбе) — доктори илми тиб (1962), профессор (1963). Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1978).
## Зиндагинома
Кибриё Абдуазизовна Ҳасанова Институти давлатии тиббии Тошкентро хатм намудааст (1951). Ассистенти кафедраи терапияи госпиталӣ (1956-1958), мудири кафедраи терапияи факултавӣ (1962-1983), мудири кафедраи терапия бо курси бемориҳои касбии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1983-1996) кор кардааст.
Зиёда аз 160 таълифоти илмӣ, ба табъ расондааст. Таҳқиқоташ ба масъалаи тибби баландкӯҳ, бемориҳои касбӣ, гематология, хусусиятҳои эпидемиологияи инкишоф ва ҷараёни пневмокониозҳо дар шароити Тоҷикистон оиданд.
Бо ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Осор
* Сравнительная оценка действия препаратов ландыша и строфактина при недостаточности кровообращения с особым учетом периферического кровообращения и дыхания. – М., 1955; Остеомиелосклероз и миелофиброз, как особое варианты миело-пролиферативного синдрома: Дисс... доктора мед. наук. – М., 1962; 
* Остемиелосклероз и миелофиброз как особые варианты миелопролиферативного синдрома. – Д., 1963; 
* Вопросы профессиональной патологии в Таджикистане. – Д., 1965; 
* Состояние свертывающей системы крови ӯ здоровых и больных ревматизмом. – Д., 1970; 
* Кардиагностической ценности системы свёртывания крови при ревматизме. – Д., 1970; 
* Гемокоагуляция, микроэлементный и витаминный обмены ӯ больных пневмокониозом. – Д., 1973; 
* Витаминотерапия при пневмокониозах. – Д., 1974; 
* Острые пневмонии. – Д., 1975; 
* Картина крови в норме и патологии ӯ детей-жителей Памира. – Д., 1977; 
* Касалиҳои узвҳои ҳозима ва пешгирии онҳо. – Д., 1977; 
* Забота Коммунистической партии об охране здоровья народа. – Д., 1978 (соавтор); 
* Нормативы некоторых микроэлементов крови ӯ детей, взрослых лиц-жителей средне-высокогорья. – Д., 1979; 
* Состояние микроэлементов крови здоровых лиц, больных гипертонической болезнью и атеросклерозом – жителей разных высот Таджикистана и пути их коррекции. – Д., 1980; 
* Микроэлементы в норме и патологии ӯ жителей разных высот Таджикистана. – Д., 1980; 
* Некоторые аспекты развития медицинской науки в Таджикистане. – Д., 1981; 
* Охрана здоровья народа - составная часть социальной программы Коммунистической партии. – Д., 1984 (соавтор); 
* Дыхательная система горнорабочих и больных пневмокониозом в условиях высокогорья. – Д., 1986 (соавтор); 
* Курорты Таджикистана. – Д., 1988; 
* Картина крови и норме и патологии - жителей Памира. – Д., 1990.
## Адабиёт
* Сангинов А. Путь ученого. – Д., 1988; 
* Роҳи олим. – Д., 1989.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон
Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Абдуҳамид Ҳомидов

**Абдуҳамид Воҳидович Ҳомидов** (зод. 1954, Душанбе) — доктори илми тиб (2002), профессор (2002). 
## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи муолиҷавии Маркази илмии ҷарроҳии дилу рагҳои ба номи А. Н. Бакулев (1977). Духтури интерни шуъбаи ҷарроҳии умумии Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии №3 (1977-1978), ҷарроҳи Беморхонаи клиникии ёрии таъҷилии тиббии Душанбе (1978-1982), ординатори клиникӣ (1982-1984) ва аспиранти Маркази илмии ҷарроҳии дилу рагҳои ба номи А. Н. Бакулеви АИТ Россия (1985-1988), духтури ҷарроҳи дили Маркази илмии ҷумҳуриявии ҷарроҳии дилу рагҳо ва сандуқи сина (1990-1996), дотсенти Донишгоҳи давлатии Уляновск (ш. Уляновски Россия; 1996-1997), докторант (1997-2000) ва ходими пешбари илмии шуъбаи ҷарроҳии нуқси модарзодии дил дар кӯдакони хурдсоли Маркази илмии ҷарроҳии дилу рагҳои ба номи А. Н. Бакулев.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Фарҳод (деҳа, Нишопур)

**Фарҳод** (, Farhād), — деҳистон дар шаҳристони Найшобӯри устони Хуросони разавӣ, воқеъ дар кишвари Эрон аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳристони Найшобӯр
Абдуллоҳ Ибни Сабаъ

**Абдуллоҳ Ибни Сабаъ** (;  **Мулаққаб ба Ибни Савдо**, асри VII) — бунёдгузори яке аз фирқаҳои ифротӣ ва ғулоти шиа бо номи Сабаия, аз яҳудиёни Сан­ъо дар Яман буда, дар замони хилофати Умар ба Мадина омад ва ба пайравӣ аз ислом тазоҳур намуд.

## Зиндагинома
Абдуллоҳ Ибни Сабаъ аз яҳудиёни Сан­ъо дар Яман буда, дар замони хилофати Умар ба Мадина омад ва ба пайравӣ аз ислом тазоҳур намуд. Вай баъдан аз Мадина ба Басра ва Куфа омад ва пас аз муддате ба Шом рафта, дар байни мардум ба бадгӯӣ ва таъни халифаи сеюм Усмон ва нашри ақо­иди худ дар бораи улуҳияти Алӣ ва дигар андешаҳои фитнаан­гези худ пардохт. Чун мардум аз ҳадафҳои шум ва ақидаи зиддиис­ломии вай огаҳ шуданд, ӯро аз Шом берун карданд. Вай равонаи Миср шуд ва дар он ҷо ба нашри бидъати худ пардохт ва гурӯҳе аз мардуми авом ва шахсиятҳои муғриз перомуни ӯ гирд омаданд.

Усули эътиқодие, ки Абдуллоҳ Ибни Сабаъ дар байни мардум тарвиҷ мекард, аз улуҳияти Алӣ ва раҷъати Муҳаммад (с) иборат буданд. Вай мегуфт, ки Алӣ ҳаргиз намемирад, вай дар байни абрҳост ва тундар (раъд) садои хашми ӯст. Ҳамчунин мегуфт: Ман аз касоне дар шигифтам, ки ба раҷъат ва бозгашти Исо (ъ) бовар доранд, вале бозгашти Муҳам­мадро дурӯғ мепиндоранд, дар ҳоле ки назди онҳо Муҳаммад аз Исо бузургтар аст.

Вай мегуфт, ки ҳар паёмбар васие дорад ва Алӣ васии Муҳаммад аст, ки Усмон ҳаққи ӯро ғасб кардааст ва бо ин суханон мардумро бар зидди Усмон ба шӯриш таҳрик мекард. Гӯянд: Вақте мар­дум пас аз шаҳодати Усмон ба Алӣ байъат карданд, Абдуллоҳ Ибни Сабаъ бархост ва хитоб ба Алӣ гуфт: Туӣ он зоте, ки заминро офаридаӣ ва ба мардум рӯзӣ мебахшӣ. Алӣ аз ин гуфтори вай ба хашм омад ва ӯро ба Соботи Мадоин табъид кард.

Абдуллоҳ Ибни Сабаъ бо истифода аз авзоъи ошуфтаи уммат дар замони хилофати Алӣ даъвати худро ошкор ва ба муҳабба­ти аҳли байти расули Худо (с) тазоҳур намуд ва анде­шаҳои тавротии худро дар миёни мардум паҳн сохт. Вай барои эҷоди ихтилоф дар миёни мусулмонон ва шикастани ваҳдати уммат ҷиҳати таҳқиқи ҳадафҳои зиддиисломии худ тарҳи дупаҳлӯаеро, ки қаб­лан барномарезӣ шуда буд, иҷро мекард. Аз як сӯ, кина­ву адоватро бо Усмон изҳор медошт ва аз сӯи дигар, андешаҳоеро дар бораи Алӣ ривоҷ медод, ки ба мақсадҳои дини ислом носозгор буданд. Аз ҷумла, мегуфт: Мавзӯи вилоят ва имомати Алӣ дар Таврот зикр гардидааст ва Муҳаммад (с) боз ба дунё бармегардад, зеро вақте Исо (ъ) ба дунё бозмегардад, пас Муҳаммад (с) ба тариқи авло бояд боз гардад.

Пас аз кушта шудани Алӣ ба соли 40 ҳ./661 м. ба дасти яке аз хаво­риҷ Абдуллоҳ Ибни Сабаъ боз ба нашри андешаҳои ботил ва ха­робиовари худ пардохт ва ин афкори вай дар пайдоиши фир­қаҳои гуногуни шиа нақши муҳимме доштаанд. Гузашта аз ин, яке аз ин фирқаҳои шиа дар таърих бо номи сабаиён ши­нохта ме­шавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* А. Боқизода, Имоми Аъзам бузургмарде дар таърихи башарият. – Душанбе, 2009;
* Доиратулмаорифи форсӣ. – Ҷ. 2.

Гурӯҳ:Шиаён
Гулдара (ш. Гулистон)

**Гулдара** (собиқ Терекан то 13.12.2011) — деҳа дар ҷамоати шаҳраки Адрасмони шаҳри Гулистон.

## Ҷуғрофиё
То соли 1941 дар ҳайати ноҳияи Ашт буд. Бо ташкилёбии ҷамоати шаҳраки Адрасмон (26 марти 1941) ба ҳайати он ворид карда шуд. Аз Гулдара то маркази ҷамоати шаҳрак 12 км, то маркази шаҳр 78 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1322 нафар (2013). Гулдара мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, нуқтаҳои савдои хусусӣ, бозор, бунгоҳи тиббӣ, масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, боғпарварӣ. Заминҳояш аз наҳри Дреш обёрӣ мешаванд.
## Шахсони номдор
Ҷанговари шуҷоъ, дорандаи медали «Барои шуҷоат» (соли 2013 ба пайвандонаш супорида шудааст) Қанаев Қучқор, ки соли 1943 дар вилояти Витебски Ҷумҳурии Белоруссия вафот кардааст, дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шаҳраки Адрасмон
Абдураҳим Ғозиевич Ҳоҷибоев

**Абдураҳим Ғозиевич Ҳоҷибоев** (02.10.1934, деҳаи Хистеварзи н. Хуҷанд – 2003, Душанбе) — доктори илми иқтисодӣ (1982), профессор (1988). 
## Зиндагинома
Соли 1957 Институти планкашию иқтисодии Саратовро ба итмом расонда, дар Шӯрои таҳқиқотии қувваҳои истеҳсолкунандаи Академияи илмҳои Тоҷикистон ба сифати ходими илмӣ, ходими калони илмӣ, мудири шуъба (1957-1977) кор кардааст. Солҳои 1978-1985 мудири шуъба, муовини директори Институти илмӣ-таҳқиқотии зироаткории Тоҷикистон, 1985-1993 директори Институти илмӣ-таҳқиқотии иқтисодиёт ва ташкили истеҳсолоти кишоварзии ҷумҳурӣ буд. Аз соли 1994 то поёни умр вазифаи ноиби Президенти Академияи кишоварзии Тоҷикистонро иҷро намудааст.
Бобати масоили инкишофу ҷойгиронии қувваҳои истеҳсолкунанда, демография, иқтисодиёти соҳаҳои гуногуни Тоҷикистон, истифодаи захирсадаҳои меҳнатӣ, ташкили хоҷагии деҳқонӣ, иҷораи пудратӣ ва ғайра беш аз шаст кори илмӣ нашр намудааст.

## Осор
* Резервы повышения производительности труда в хлопководстве колхозов и совхозов Вахшской долины. – Д., 1966; 
* Актуальные проблемы воспроизводства населения и эффективного использования трудовых ресурсов в Таджикской ССР. – Д., 1976; 
* Использование трудовых ресурсов в сельском хозяйстве Таджикистана. – Д., 1979; 
* Коллективный подряд на селе. – Д., 1985; 
* Пути внедрения арендного подряда колхоза «Россия» Ленинского района. – Д., 1989; 
* Дехканское хозяйство: вопросы организации и законодательные основы его создание. – Д., 1993 (соавтор); 
* Строительство автомобильных дорог в сельском хозяйстве Таджикистана. – Д., 1991 (соавтор).
* == Адабиёт  = =
* А.Г. Ходжибаев. – Д., 1996.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Академияи кишоварзии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Матлуба Ҳақназарова

**Матлуба Абдумаҷидовна Ҳақназарова** (07.10.1961, шаҳри Кӯлоб), доктори илми тиб (2012).

## Зиндагинома
Соли 1984 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро хатм намуда, дар интернатураи он хондааст. Солҳои 1985-1988 акушер-гинекологи Беморхонаи марказии н. Темурмалик, 1988-1990 ординатори клиникии кафедраи акушерӣ-гинекологии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино, 1990-1993 акушер-гинеколог ва мудири Маслиҳатхонаи занонаи рақами 3-и Душанбе, 1994-2001 сардухтури клиникаи Пажӯҳишгоҳи акушерӣ, гинекологӣ ва педиатрии Тоҷикистон, 2001-2005 хидмат дар ҷумҳурии Яман, 2005-2008 муовини декани факултаи тибби умумӣ ва муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино буд. Аз соли 2008 вазифаи декани факултаи фармасевтиро адо намудааст.
Перомуни ҷанбаҳои клиникию эпидемиявӣ ва тиббию иҷтимоии фавти занон дар Тоҷикистон ва роҳҳои кам кардани он, солимии насловарии занон ва ғайра беш аз шаст кори илмӣ ба нашр расондааст.
## Осор
* Принципы терапии больных хламидийной инфекции. Методическое указание. – Д., 2007; 
* Репродуктивное здоровье женщин при инфекциях, передающихся половым путем: Дисс... доктора мед. наук. – М., 2011.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Гулистон (деҳа, н. Ғафуров)

**Гулистон** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Исфисори ноҳияи Бобоҷон Ғафуров.

## Ҷуғрофиё
Аз деҳа то маркази ноҳия 12 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 643 нафар (2013). 2 нуқтаи савдои хусусӣ, чойхона ва маркази саломатӣ дорад. Деҳа мактаб надорад. Талабагон дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Исфисор таҳсил мекунанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ ва сабзавоткорӣ. Заминҳо аз дарёи Сир ва Канали Калони Фарғона обёрӣ мешаванд.

## Таърих
Деҳа соли 1986 барои мардуме, ки бар асари заминларзаи Гулистон (собиқ Қайроққум) (1985) бехона монда буданд, бунёд шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ғафуров
Гурӯҳ:Ҷамоати Исфисор
Азрақия

**Азрақия** ё азориқа () —  яке аз тавоифи бузурги хавориҷ ва аз пайра­вони Нофеъ ибни Азрақ ибни Қайс ҳастанд. Вай аз қабилаи банӣ Ҳанифа ва аз аҳли Басра буда, дар замони Абдуллоҳ ибни Зубайр бар зидди вай хуруҷ кард ва бо Муҳаллаб ибни Абусуфра дар чандин мав­зеъ ба заду­хӯрд пардохт, то саранҷом соли 65 ҳ./685 м. дар наздикиҳои Аҳвоз дар набарди Дулоб кушта шуд. 

Ақидаи азориқа ин аст, ки ҳамаи мухолифонашон, яъне дигар мусалмонон мушрик ва аҳли дӯзах мебошанд, куштан ва ғанимат гирифтани молу мулки онҳо ҷоиз аст, барои шахси хориҷӣ ҷоиз нест, ки аз қафои ғайри хориҷӣ намоз бигузорад, зеро ба ақидаи онҳо вай мушрик аст.

Ҳамчунин онҳо ақида доранд, ки сар задани гуноҳо­ни сағира ва ка­бира ҳар ду аз паёмбарон имкон дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Хайруддини Зириклӣ, Ал-аълом, ҷ. 7. – Бейрут, 2007; 
* Доиратул­маорифи форсӣ, ҷ. 1. – Теҳрон, 1380 ш.
Наҷдия

**Наҷдия** ( – *наҷдот*) —  яке аз фирқаҳои хавориҷ аз пайравони Наҷда ибни Омир ё Уваймир. Пайравони ин фирқа аз дигар гурӯҳҳои хавориҷ бо корбурди тақия фарқ мекунанд. Онҳо барои ҳифзи молу ҷон ва ҳамин тавр нашри андеша¬ҳои динии хеш бо истифода аз равиши тақия худро чунон нишон медиҳанд, ки гӯё аз ҷумлаи хавориҷ нестанд.

Дар замони Абдулмалик ибни Марвон, халифаи умавӣ пайравони тоифаи наҷдия дар Мадина, Қатиф, Сиистон ва сарзаминҳои дигаре хуруҷ ва ба қатлу ғорати мардум пардохтанд. Оқибат дар миёни онҳо ихитилоф ва парокандагӣ афтод, сарвари тоифа Наҷда соли 72 ҳ. кушта шуд ва Абдулмалик бозмондаҳои онҳоро аз байн бурд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Доиратулмаорифи форсӣ, ҷ. 2. — Теҳрон, 1380 ш.
Наҷда ибни Омир

**На́ҷда ибни Омири Ҳанафӣ** () — асосгузор ва сарвари фирқаи наҷ­дияи хавориҷ. 

## Зиндагинома
Наҷда Ибни Омир ё Уваймир аз қабилаи Банӣ Ҳанифа аст. Пайравони ӯро наҷдия ва наҷ­дот мегӯянд. Наҷда Ибни Омир нахуст бо Нофеъ ибни Азрақ – сарвари хавориҷи азрақия ҳамроҳ буд, вале пас аз муддате аз вай ҷудо гашта, соли 66 ҳ. дар замони Абдуллоҳ ибни Зубайр дар Ямома хуруҷ кард ва муддати панҷ сол бар зидди лашкари Мусъаб ибни Зу­байр муқовимат намуд. Вай дар ин муддат сарзаминҳои Ямома, Баҳрайн, Умон, Ҳуҷр ва қисмате аз сарзамини Урзро дар даст дошт ва дар ниҳоят соли 69 ҳ./688 м. ба дасти тарафдорони Ибни Зубайр кушта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Хайруддини Зириклӣ, Ал-аъломи. ҷ. 7. – Бейрут, 2007.
Суфрия

**Суфрия** () — яке аз фирқаҳои бузурги хавориҷ ва пайрави Зиёд иб­ни Асфар () мебошанд. 

## Назароти динии суфрия
Пайравони фирқаи суфрия нисбат ба пайравони фирқаи азрақия муътадилтар ва аз наҷдия ва ибозия низ дар баъзе назароти дини­ашон фарқ мекарданд. Масалан: 
* касонеро, ки бо онҳо ҳамақида буданд, ва­ле ҳамроҳашон дар ҷанг бо мухолифон ширкат намекарданд, кофир намедо­нистанд, 
* истеъроз – қатли кӯдакон ва занони мухолифонро раво намедо­нистанд, 
* тақияро дар қавл, на дар амал, ҷоиз медонистанд, 
* касеро, ки муртакиби гуноҳи мӯҷиби ҳад шавад, кофир намедонистанд, балки онро ба номи  анҷомдиҳандааш мехонданд, ба монанди дузд, ки ӯро сориқ, зиногар, ки ӯро зонӣ ва ғ., 
* муртакиби гуноҳи кабираеро, ки барояш дар шаръ ҳадде пешбинӣ нашуда, кофир медонистанд. 
Суфрия пас аз Абдуллоҳ ибни Ваҳб ва Ҳурқус ибни Зуҳайр Абубилол Мурдоси Хориҷӣ ва пас аз вай Имрон ибни Ҳиттони Судусии шоирро имом ва пешвойи худ медонанд.

Баъзе аз муҳаққиқон зуҳури суфрия дар соли 76 ҳ./696 м. медонанд ва он вақте буда, ки Солеҳ ибни Мусарреҳ бар зидди ҳукми умавиён хуруҷ кард ва пас аз кушта шудани вай Шабиб ибни Язид Шайбонӣ роҳбарии он шӯришро ба даст гирифт. Соли 134 ҳ. пайравони суфрия аз Хозим ибни Хузайма шикаст хурда, шуморе аз онҳо ба Уммон фирор карданд ва дар он ҷо ба даст ибозиён кушта шуданд. Соли 153 ҳ. Суфрия бо раҳбарии Абуқурра дар Мағриб қиём карданд ва коргузори аббосиён дар он ҷо Умар ибни Ҳафсро ба қатл расониданд ва соли 155 ҳ. Сиҷилмосаро ба тасарруф дароварданд. Суфрия дар қиёми умумии барбарҳо дар Мағриб ширкат доштанд ва саранҷом дар он ҷо дар фирқаи ибозия мун­ҳал гаштанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*А. Боқизода, Имоми Аъзам бузургмарде дар таърихи башарият. – Душанбе, 2009; 
* Доиратулмаорифи форсӣ, ҷ. 2. – Теҳрон, 1380 ш.
Аҷрадиён

**Аҷрадиён** ё **аҷорида** () — аз фирқаҳои хавориҷ ва пайрави Абдулкарим ибни Аҷради Хориҷӣ ҳастанд. Андешаҳои динӣ ва усули гурӯҳии ин фирқа ба фирқаи наҷдия хеле наздик мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Язидия

**Язидия** ё **язидиён**  (эзадия ва эзадиён) — фирқае аз хавориҷ ва пайрави Язид ибни Абуанисаи Басрии Хориҷӣ ҳастанд ва ба Язид ибни Муовия, халифаи уммавӣ ҳеч гуна мансубияте надоранд.

## Густариш
Язидияи имрӯза аслан тоифае аз курдон ҳастанд, ки дар сарзаминҳои ҳудуди Мавсил, ҷабали Синҷор, Диёрбакр ва перомуни Ҳалаб сукунат ва ойину диёнате хоссе бо ҳамин ном доранд. Шумораашон ҳудуди 70 000 тахмин шуда, расму ойини онҳоро омезае аз ақоиди аҳли ширк, диёнати яҳуд, маҷус, ислом ва собиа ба вуҷуд овардааст.

## Ақидаи язидия
Язидия ақида доранд, ки Худованд аз мардуми аҷам паёмбаре мефиристад, барояш китобе нозил менамояд ва ба василаи он дини Муҳаммадро мансух (бекор) мегардонад. Дар байни онҳо ҳам акнун ду китобе ба забони арабӣ бо номҳои ал-Ҷилва ва Мусҳаф вуҷуд дорад.

Афкори фирқаи язидия ба усули эътиқодии Ислом ва муқаррароти тавҳидии Қуръон ва суннат комилан мухолиф буда, аз назари аҳли суннат аз ислом хориҷ дониста шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Доиратулмаорифи форсӣ, ҷ. 2. – Теҳрон, 1380 ш.
Адентия

**Адентия** (аз юнонӣ а – ҳиссачаи инкорӣ ва лотинӣ dens – дандон) — нуқси модарзодист, ки дар одам ва ҳайвонот тамоман ё қисман набудани дандонҳоро нишон медиҳад. Бисёр вақт адентия бо нодуруст сабзидани пӯст, мӯй, ғадудҳои арақ ва ғайра баробар зоҳир мегардад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Айёми ташриқ

**Айёми ташриқ** ( — рӯзҳои офтоб додан ва дар офтоб хушк намудани гӯштҳои қурбонӣ) — серӯзи пас аз ид – ёздаҳум, дувоздаҳум ва сездаҳуми моҳи зулҳиҷҷа ҳастанд.

## Таърих
Дар розгори қадим мардуми Макка ва атрофи он ва ҳамин тавр ҳоҷиёни сарзаминҳои дигар, ки дар мавсими ҳаҷ ба он ҷо меомаданд, ба сабани набудани сардхонаҳо, тариқаи нигаҳдории гӯшт дар қутиҳо – консевакунӣ ва дигар васоили ҳифзи гӯштҳои қурбонӣ ба муддатҳои зиёд ба офтоб додан ва хук намудани гӯштҳои қурбонӣ дар айёми ташриқ ва захира кардани онҳо барои оянда мепардохтанд. Он яке аз василаҳои нигаҳдории гӯшт дар он рӯзгор ба шумор мерафт.

Дар ййёми ташриқ ҳамчунин такбири ташриқ гуфта мешавад, ки он назди бузургони ҳанафӣ, ҳанбалӣ ва дар қавле аз шофеъӣ пас аз фарзи намози бомдоди рӯзи нуҳуми зулҳиҷҷа – рӯзи Арафа шурӯъ ва баъд аз намози асри рӯзи сездаҳум ба поён мерасад ва 23 вақт намозро дар бар мегирад, назди моликиён ва шофеъиён бошад, паз аз зубри рӯзи ид шурӯъ ва пас аз асри рӯзи сездаҳум ба поён мерасад ва 17 вақт намозро дар бар мегирад

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Дни Ат-Ташрик. Справка // РИА-Новости
* Не упустите: идут дни Ат-Ташрик  // газета «Рисалат»
Маҳмадалӣ Қурбонов

**Мамадалӣ Курбонович Қурбонов** (январи 1905, қишлоқи Учкурғон, уезди Уш, вилояти Фарғона, Империяи Русия — 14 майи соли 1976, Уш, ҶШС Қирғизистон, ИҶШС) — ходими ҳизбӣ ва давлатии шӯравӣ, раиси ШКХ — Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон (1937—1946).

## Зиндагинома
Дар оилаи деҳқони камбағал дар қишлоқи Учқуронин уезди Уш ҳоло ноҳияи Қадамҷойи вилояти Бодканд ба дунё омадааст, миллаташ Тоҷик.

## Фаъолияти меҳнатӣ
Сардори кони ангишти Шӯроб (1933-36), комиссари халқии саноати маҳаллии Тоҷикистон, мудири Шуъбаи саноати КМ ҲК(б) Тоҷикистон, комиссари халқии Тоҷикистон оид ба ғаллакорӣ (1936-37), раиси Шӯрои Комиссарони Халқи ҶШС Тоҷикистон (1937-46). Баъдан чун ходими ҳизбӣ дар Ӯзбекистон, Қирғизистон кор кардааст. Дар анҷуманҳои 3-6 КМ ҲК(б) Тоҷикистон узви КМ ва Бюрои КМ ҲК(б), ҳамчунин вакили Шӯрои Олии ИҶШС (даъвати 1) ва Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 1) интихоб гардидааст.

## Мукофоту унвонҳо
Бо ду ордени Ленин, орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, Ҷанги Ватанӣ (дараҷаи 1), се ордени «Нишони фахрӣ» ва медалҳо сарфароз гардидааст.

## Хотира
Яке аз кӯчаҳои Душанбе ба номи Маҳмадалӣ Қурбонов гузошта шудааст

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898-1991 годы.
* Энциклопедия Таджикистана.
* Коммунистическая Энциклопедия.
* Книга «Документы советской истории». Советское руководство переписка. 1928—1941 г. часть 5. стр.379.
* Личное дело депутата Верховного Совета СССР 2 созыва Мамадали Курбанова хранится в Государственном архиве РФ (личное дело № Р7523 48 598 из 9 листов).
* Личное дело Мамадали Курбанова хранится в Государственном архиве РФ (личное дело № 544 из 19 листов) даты дела: 12 декабря 1937-10 февраля 1946.

## Пайвандҳо
* <small>Рӯйхати вакилони Шӯрои Олии ИҶШС даъвати 2</small>
* <small>Маълумотнома оид ба таърихи ҳизби коммунистии ва Иттиҳоди Шӯравӣ солҳои 1898—1991</small>
* <small>Кӯчаи Мамадали Курбанов</small>
* <small>Рӯйхати сарвазири вазирони Тоҷикистон</small>
* <small>Рӯйхати вакилони Шӯрои Олии ИҶШС 1 даъвати</small> 
* <small>Рӯйхати вакилони Шӯрои Олии ИҶШС 1 даъвати</small> 
* <small>Рӯзномаи «Полярная правда»</small> 
* <small>Курбанов_Серго_Мамадалиевич</small>
* <small>Рубли Госархив кинофотодокументов</small> 
* <small>Рубли Госархив кинофотодокументов</small>
* <small>Персоны Центразии</small> 
* <small>Мамадали Қурбонов бо забони ӯзбекӣ</small>

Гурӯҳ:Раисони Шӯрои Вазирони Тоҷикистон