open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бадри Шервонӣ

**Бадри Шервонӣ** (; деҳаи Шамохии Шервон, 1387 — 26 ноябри 1450, ҳамон ҷо) — шоири форс-тоҷик ва маликушшуарои Шервоншоҳиён.

## Зиндагинома
Бадри Шервонӣ дар Шӯш, ки аз тавобеи Шимохии Шервон аст, ба дунё омадааст. Ҷараёни зиндагӣ ва фаоълияти эҷодии шоир асосан дар Шервон гузашта, ба Табрез ва Макка сафарҳо карда будааст.

Давлатшоҳи Самарқандӣ дар «Тазкират-уш-шуаро» маълумоте доир ба шоири хушгӯю нодираҷӯй будан ва дар Шервону музофоти он шуҳрат доштанаш овардааст.

Доир ба овозаи шеъру равонии сухан ва нерӯи табъи хеш шоир худ гӯшрас мекунад:

Дар бораи айёми ҷавонию таҳсилоташ дар маъхазҳо маълумот дарҷ нагардидааст. Дар 11-солагӣ ба шеъргӯӣ оғоз карда буд. Дар шеъру шоирӣ худро шогирди Камоли Хуҷандӣ медонист. Бо Котибии Туршезӣ мулоқоту мубоҳиса кардааст. Марди фозилу донишманд, ҳозирҷавоб — бадеҳагӯ будааст. Зиндагии фақирона дошт ва дар хорию зорӣ аз олам даргузашт.

## Девони ашъор
Аз Бадри Шервонӣ девони ашъор боқӣ мондааст, ки шомили 12433 байт, аз ҷумла 154 қасида (7371 байт), 205 ғазал (1451 байт), 7 марсия (546 байт), 186 қитъа (1599 байт), 83 ҳабсиёт (566 байт), 13 ҳазлиёт (136 байт), 37 таърих (120 байт), 2 мутоиба (107 байт), 2 маснавӣ (114 байт), 1 тарҷеъбанд (96 байт), 2 мусаммат (52 байт), 16 мутафарриқот (91 байт), 43 рубоӣ (86 байт), 11 муаммо (12 байт) мебошад. Як нусхаи девонаш дар китобхонаи Институти шарқшиносии АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон зери рақами 132 маҳфуз аст. Соли 1985 девони ашъораш дар шаҳри Маскав ба табъ расидааст.

Дар қасидаҳои вай мавзӯъҳои васф, тасвири манзараҳои табиат, лаҳзаҳои ҷангу набард, панду насиҳати аҳли ҷоҳ ва зимомдорони давр, ситоиши донишу хирад, мазаммати ситаму бедодӣ ва ғ. ба назар мерасанд. Қасидаҳое низ дорад, ки бевосита ба номи шоҳону ҳокимон иншо гардидаанд. Бадри Шервонӣ дар ғазалиёташ ба мавзӯъҳои ишқ, васфи зебоиҳои табиат, масоили иҷтимоӣ, ғарибию фироқ, бечорагию тангдастӣ ва ғ. даст задааст. Забони ашъораш содаву равон аст, аз санъатҳои бадеӣ моҳирона истифода бурдааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Раҳмонов А. *Бадри Шервонӣ* ⁄⁄ *Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик.* Ҷ. 1. Д., 1988;
* Давлатшоҳи Самарқандӣ. *Тазкират-уш-шуаро*. Д., 1999.
Муҳаммадшариф Гулханӣ

**Муҳаммадшариф Гулханӣ** () — и тоҷики асрҳои XVIII—XIX

## Зиндагинома
Муҳаммадшариф Гулханӣ солҳои 70-уми асри XVIII дар деҳаи Булқоси кӯҳистони Қаротегин, дар оилаи деҳқони фақир таваллуд шудааст. Дар назди имоми деҳа хатту савод омӯхт. Лекин душвории иқтисодии оила маҷбур месозад, ки диёрашро тарк кунад. Вай ба Қӯқанд меравад. Дар он ҷо аввал ба мардикорӣ ва пас ба сарбозӣ ҷалб мешавад. Он вақтҳо хони Қуқанд тоҷикони кӯҳистонро ба хидмати аскарӣ қабул мекард. Гулханӣ ба сипоҳи хосси хони Қуқанд Олимхон қабул шуда, дар Фарғона хидмат кардааст.

Муҳоҷират ба Фарғона ва хидмат дар дарбор барои ташаккули ҷаҳонбинии ӯ замина шуда, барои ҳамчун шоири пешқадами давр тарбия ёфтанаш асос гардид. Хидмат ва зиндагии дарборӣ имкон дод, ки вай бо ҳаёти дарбориён, муфтхурӣ ва фисқу фуҷури табақаи ҳукмрон аз наздик шинос шавад. Пас аз вафоти Олимхон Гулханӣ дар хидмати Умархон монда, баъдтар ба саффи шоирони дарборроҳ ёфт. Гулханӣ дар дарбор фақат шоири муқаллид ва маддоҳи хосси амир набуд, балки нисбат ба аҳли дарбор ва табақаи ҳукмрон назари танқидии худро изҳор мекард. То охири умраш Гулханӣ зиндагии фақирона аз сар гузаронид. Ҳамзамон ӯ бо аҳли ҳунар шиносоӣ ва дӯстӣ пайдо карда буд. Ин дӯстӣ, хамкорӣ бо адибони ҳунарманд ба ташаккули ҷаҳонбини ва эҷодиёти шоир таъсири бузруг гузошт. Дар ин чо ӯ забони узбакиро омӯхт.

Гулханӣ бино ба маълумоти Қорӣ Раҳматуллоҳи Возеҳ бештар ғазалу қасида гуфта, онҳоро дар девоне фароҳам овардааст. Ӯ дар шеърҳояш умеду орзуи мазлумону бечорагонро ситудааст ва аҳли ҷоҳро ба адлу инсоф даъват кардааст. Аз Гулханӣ танҳо 12 ғазал, як қасида ва якчанд шеъри туркӣ дастрас шудаасту бас.

Шоир дар баъзе шеърҳояш «Гулханӣ» дар баъзеашон «Ҷуръат» тахаллус гирифтааст. Дар диёраш чун «шоири кӯҳсор» (бо тахаллуси Фазлии Намангонӣ) ном баровардааст. Намунаи барҷастаи эҷодиёти адиб асари «Зарбулмасал» мебошад.

## Намуни ашъор

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Низомуддин Аҳмади Суҳайлӣ

**Амир Низомуддин Шайх Аҳмади Суҳайлӣ** (), маъруф ба **Амир Шайхам** (1444—1502; мутахаллис ба **Суҳайлӣ**) —  ва и форс-тоҷик, вазири Султон Ҳусайни Бойқаро.

## Зиндагинома
Ӯ аз 11 — солаги ба гуфтани шеър шурӯъ карда, дар 12 — солаги бо ташаббуси Озари ба худ тахаллус интихоб кардааст. Таҳсилоти илмии Суҳайли дар Ҳироту Самарканд гузашта, вай кариб бист сол мулозиму вазири Султон Хусайни Бойкаро (1469—1506) буда, дар охири умр аз мулозимат даст мекашад. Соли 1494 Хусайн Воизи Кошифи «Анвори Суҳайлӣ»-ро ба ӯ бахшида таълиф мекунад. 

Суҳайли 14 сентябри соли 1502 дар Хирофот вафот кардааст.

## Эҷодиёт
Аз мероси адабии Суҳайли то ба замони мо девони ашъор, ки бештар аз 2500 байтро фаро мегирад ва аз қасидаву ғазал, қитъаву рубои, таркиббанду тарчеъбанд ва мустазоду фард иборат аст ва достони «Лайли ва Мачнун» боки мондааст. Ба қавли Давлатшоҳ Суҳайлӣ девони туркӣ хам доштааст, ки имрӯз нопайдост.

### Лайли ва Маҷнун
«Лайли ва Маҷнун»-ро Амир Шайхам Суҳайлӣ 2 октябри соли 1484 тамом кардааст ва он мувофики гуфти муаллиф 2065 байтро фаро мегирад. Вале нусхаи ягонаи бокимондаи он (Оксфорди Англия) шомили 2029 байт аст.

## Намунаи ашъор
: Ба гулгунҷомае дил додам боз,
: Ба дасти қотиле афтодаам боз.
: Ба якрангии он қаттолшева
: Чи хун, к-аз дидаҳо нақшодаам боз.
: Ҳавои бандагии сарви нозе
: Фитода дар сари озодаам боз.
: Сӯи абрӯйи шӯхе кардк имо,
: Ҳилоли абрӯи саҷҷодаам боз.
: Шудам аз хеш чандон, бас кун, эй ишқ.,
: Ки боз ояд ҳарифи бодаам боз.
: Ҷудо з-он маҳ чиҳо, к-аз оҳу нола
: Ба суйи чарх нафристодаам боз.
: Нахоҳам чун Суҳайлӣ вусмаву холл,
: Ки мадҳуши ҷамоли содаам боз.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Котибии Туршезӣ

**Шамсуддин Муҳаммад ибни Абдуллоҳ Котибии Туршези** (; ) —  ва хаттоти моҳири форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Таърихи таваллуди шоир номалум аст. Дар Туршез, ки яке аз музофотҳои Нишопур аст, таваллуд шудааст. Котибии дар зодгоҳаш маълумоти ибтидоӣ гирифта, дар мадрасаи Нишопур таҳсили илм кардааст. Аз солҳои таҳсили мадраса ба шеъргӯӣ шурӯъ намуда, аз мавлоно Симӣ хаттотиро омухт ва ба сабаби хатти хуб доштанаш «Котибӣ» тахаллус кард.

Котиби солҳои 1410 аввал ба Ҳирот, баъд ба Самарқанд сафар карда, солҳои 1412 — 14 боз дар Ҳирот иқомат кардаст. Солҳои 1415 −22 дар Астаробод, Мозандарон, Гелон, Хичоз ва ғайра зиндагӣ карда, сипас боз ба Ҳирот баргашта, яке аз ходимони Кохи ҳунари Ҳирот мешавад. Баъди марги Бойсангур (1433) боз ба сафар баромада, Табрезу Исфаҳонро сайр кард ва ниҳоят дар Астаробод сукунат ихтиёр намуд. Шоир соли 1435 дар Астарабод даргузаштааст. Қабраш дар гуристони «Нуҳгурон» боқист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* ذبیح‌الله صفا (۱۳۴۲). تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن‌سینا. ص. ۴۴۸.

Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Паррандаи обӣ

Маколаи хуб.

**Поганкаи Кларк** - паррандаи дар об шинокунанда буда аз оилаи 
поганкаҳои шарки буда дар Америкаи Шимоли умр ба сар мебарад. Якумин бор соли 1858 ҳамчун паррандаи намуди поганкаи чудои тасвир шуда буд. Баъд аз он соли 1985 ҳамчун як намуди «камранг»-и шакли паганкаи шарки ҳисоб ёфта, аз чихати вазн, чусса, рафтор ва кариб ки бо рангаш монанди дошт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Парандаҳо
Энаҷон Бойматова

**Энаҷон Бойматова** () — пахтакор, раиси колхози колхози «Москва» -и ноҳияи Конибодоми ҶШС Тоҷикистон, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1960). устоди пахтаи Ҷумхурии Тоҷикистон (1967).

## Зиндагинома
Энаҷон Бойматова соли 1923 дар деҳаи Роҳи нави ҷамоати Пӯлодони ш. Конибодом (собиқ ноҳияи Қӯқанди вилояти Фарғона) таваллуд шудааст.

Узви ҲКУ (б) аз соли 1945.

Дар солҳои 1935 — 1942 чун деҳқони колхозчӣ кор мекард, аз соли 1943 то 1956 бригадир, ва аз соли 1957 — раиси колхози «Москва»-и ноҳияи Конибодоми ҶШС Тоҷикистон. Дар ин вазифа вай то соли 1988 кор кардааст. Ӯ дар тули 28 соли роҳбари хоҷагӣ буданаш дар инкишофи пахтакорӣ, Боғдори ва чорводории ноҳия саҳми арзанда гузошт. Маҳз бо рохбарӣ ва ташаббуси ӯ стансияи насоси обкашии «60-солагии СССР» сохта шуд, ки он боиси аз худ намудани қариб 1000 гектар замини болои Канали калони Фарғона ва бунёди боғҳои нави мева гардид. Дар мавзеи соҳили Сир 900 гектар замини бекорхобида корам гардонида шуд. Ӯ ба ободии деҳа хам аҳамияти ҷиддӣ медод. Дар давраи роҳбарии ӯ 4 таълимгоҳи замонавӣ, боғчаи кӯдакон, беморхона, бинои идораи колхоз, 40 хонаи истиқоматӣ сохта шуда, роҳҳо асфалтпӯш гардиданд. Э. Бойматова аз соли 1954 аъзои КМ ПК Тоҷикистон ва вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 4-11) буд. Раиси хоҷагӣ дар солҳои 1988 — 2002 Набиҷон Иномов, Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Ба муносибати 70- солагии Энаҷон Бойматова. 9 июли 1994 хоҷагии ҷамоавии (Москва) ба номи Э.Бойматова гузошта шуд. Баъдтар ба Ҷамъияти саҳҳомии "Э. Бойматова " табдил дода шудааст.

Дар моҳи июни соли 2007 ба ин хоҷагии пешқадами Тоҷикистон Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ташриф овард..

Энаҷон Бойматова 14 январи соли 2011 дар Конибодом дар синни 87-солагӣ даргузашт. Вай охирин Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ дар Тоҷикистон буд.

## Ҷоизаҳо
* Бо қарори Президиуми Шӯрои Олии ИҶШС аз 7 марти соли 1960 ба муносибати таҷлили 50-солагии Рӯзи байналмилалии занон, барои дастовардҳои назаррас дар кор ва фаъолияти пурсамари иҷтимоӣ, Инаҷон Байматова бо унвони Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ ва ордени Ленин, медали тилоии «Дос ва Болға» мукофотонида шудааст.
* Бо панҷ ордени Ленин, ордени Инқилоби Октябр, Байрақи Сурхи Меҳнат, Дӯстии халқҳо, панҷ медали " Барои нишондиҳандаҳои меҳнат " (инчунин панҷ медали ВДНХ-и ИҶШС) сарфароз карда шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* 
* Бойматова Энахон 

Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Пахтакорони ИҶШС
Гурӯҳ:Даргузаштагони шаҳри Конибодом
DVD

thumb|DVD
**DVD** (ди-ви-ди́,  — диски оптикии рақамӣ) — барандаи информатсия дар намуди диск, ба компакт-диск аз рӯи намуд монанд аст, вале аз сабаби истифодаи мавҷҳои хурди лазерӣ назар ба компакт дискҳои одӣ ҳаҷми калон дорад.

## Таърих
Якум дискҳо ва асбобҳои DVD моҳи ноябри соли 1996 дар Ҷопон ва моҳи марти соли 1997 дар ИМА пайдо шуданд.
Дар аввали солҳои 1990-ум ду стандарт барои барандагони информатсия тадқиқотҳо бурду мешуданд. Яке аз онҳо «Multimedia Compact Disc» (MMCD) ном дошт ва аз тарафи ширкати Philips ва Sony коркарда мешуд, дигаре — «Super Disc» — 8 калонтарин ширкатҳо дастгири мекарданд, ки дар байни онҳо Toshiba ва Time Warner буданд. Дертар сайю кӯшиши тадқиқотчиёни стандартҳо бо IBM як шуданд, ки намехостанд такрори ҷанги хунрези форматҳо шаванд, ки монанди форматҳои касетаҳо VHS ва Betacam дар солҳои 1980-ум шуда буд. Расман DVD моҳи сентябр и соли 1995 эълон шуд.

## Маълумоти техникӣ
left|150px
DVD аз рӯи сохтаҳои додаҳо 3 намуд аст:
* DVD-Video — филмҳо (видео ва садо);
* DVD-Audio — аудиододаҳои сифати баланд (хубтар, назар ба аудио-компакт-диск);
* DVD-Data — ҳамаи додаҳо.

## Нигаред

* DVD region code—маҳдудияти маҳаллӣ DVD, Антиглобализм 
* HD DVD
* Blu-ray Disc
* HVD
* Avi2DVD
* Технологияи дуруст кардани хатогиҳо DRT-DM

## Адабиёт
* *DVD Demystified*, Jim Taylor; McGraw-Hill Professional; ISBN 0-07-135026-8 (2nd edition, December 22, 2000)
* *DVD Authoring and Production*, Ralph Labarge; CMP Books; ISBN 1-57820-082-2 (August 2001)

Гурӯҳ:DVD
Гурӯҳ:Дар соли 1996 пайдо шуданд
Таърихи Беларус

Ин мақола дар бораи **таърихи Белорус** мебошад.

## Солҳои таърихӣ

### Якум давлати Белорус

## Асри 20ум
### BNR and LBSSR

### Ҷумҳурии Советии Белорус ва Белоруси Ғарбӣ

Дар ИҶШС, номи ин кишвар *[[ҶСС Белорус|Ҷумҳурии Советии Сотсиалистии Белорус]]* ном дошт. Ин номро рӯзи 1 январи, 1919 дар Смоленск эълон карданд.

### Белорус дар Ҷанги 2юми Ҷаҳон

### ҶСС Белорус аз 1945 то 1990
Баъд аз ҷанг дар 1945, Белорус яке аз аъзоёни асосгузори Созмони Миллали Муттаҳид шуд.

## Ҷумҳурии Белорус
Рӯзи 27 июл 1990, Белорус соҳибистиқлолии миллии худро аз СССР эълон кард.


Image:Europe 814.jpg|814.
Image:Litva (Yermalovich).svg|11 стагоддзе.
Image:Galicia-Volhynia map.PNG|1340.
Image:Polska 1333 - 1370.png|1370.
Image:Poland under Jagello (134038053).jpg|14 стагоддзе.
Image:VKL-1462-ru.png|1462.
Image:IRP 1466.PNG|1466.
Image:Lithuanian state in 13-15th centuries.png|15 стагоддзе.
Image:GDL-1586.jpg|1586.
Image:Rzeczpospolita Royal Ducal.png|16 стагоддзе.
Image:Rzeczpospolita 1600.png|1600.
Image:Rzeczpospolita Trojga Narodów w roku 1658.png|1658.
Image:English map of Poland XVIII century.png|1772.
Image:Rzeczpospolita Rozbiory 3.png|1795.
Image:Lithuania 1835.jpg|1835.
Image:Belarus 1882.jpg|1882.
Image:Stielers Handatlas 1891 46.jpg|1891.
Image:BATYUSHKOV(1890) p591.jpg|1897.
Image:Gubernie zachodnie krolestwo polskie 1902.jpg|1902.
Image:London-geographical-institute the-peoples-atlas 1920 the-partition-of-russia-in-europe 3012 3992 600.jpg|1918.
Image:BNR (Ruthienie Blanche) Map 1918.jpg|1918.
Image:PL-RU war 1919 phase II.svg|1919.
Image:PBW June 1920.png|1920.
Image:Karta över de europeiska delarna av Sovjetunionen på 1920-talet.jpg|1926.
Image:Rzeczpospolita Central Lithuania.png|1920 — 1922.
Image:Reichskommissariat Ostland Administrative.png|1943.
Image:Karte_viertepolnischeteilung.png|1945.
Image:Belarus 1997 CIA map.jpg|1997.


Гурӯҳ:Таърихи Белорус
Гурӯҳ:Таърихи Аврупо‎
Тохтар Аубакиров

**Тохтар Онгарбаевич Аубакиров** (тав. 1946) — якум кайҳоннаварди Казоқистон ва дар як вақт 72юм (охирин) кайҳоннавардони ИҶШС мебошад. Вакили Маҷлиси Олии ҚазССР даъвати 12ум. Вакили Маҷлиси Парламенти Ҷумҳурии Казоқистон дар ҳавзаи интихоботи № 44 Вилояти Қызылорда.

Рӯзи 24 июл соли 1946 дар ноҳияи Қароқаралин вилояти Қарағанда таваллуд шудааст.

Синфи 8уми мактаби миёнаро хатм карда, баъдан усто шуда дар корхонаи Темиртау кор кард, ва дар як вақт мактаби бегоҳирӯзӣ хатм намуд.

## Пайвандҳои беруна
*Тохтар Аубакиров

Гурӯҳ:Кайҳоннавардони СССР
Гурӯҳ:Кайҳоннавардони Қазоқистон
Гурӯҳ:Қаҳрамонони Иттифоқи Шӯравӣ
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Қазоқистон
Гурӯҳ:Қаҳрамонони Қазоқистон
Гурӯҳ:Кавалерони Ордени Отан
Гурӯҳ:Кавалерони ордени Рамзи Фахрӣ
Ҳойида

**Ҳойида** (, номи аслаш **Маъсума Дадеболо**; ) — овозхони бисёр номвари эронӣ.

Вай дар сини 26-солагӣ кори худро бо хондани таронаи Озода, ки асари устодаш Алии Таҷвидӣ бар руйи охирин сурудаи Раҳии Муъаййирӣ оғоз кард.

Вай хоҳари бузургтари Маҳастӣ буд. Албатта Маҳасти кори худро зудтар аз вай оғоз карда буд ва ба дунболи оҳангҳои муваффақ ки Маҳасти хонда буд(Монанди «Онки Диламро» сӯхтаи Парвизи Ёҳақӣ) ӯ низ ба кори хонандаги руй овард ва аз хоҳараш дар ин замина муваффақтар шуд.

Вай пеш аз Инқилоби Исломии Эрон ба Лондон рафта ва аз онҷо ба Амрико рафт ва дар Лос Анҷелес кори худро идома дод. Вай бисёр пуркор будааст ва беш аз 30 Албом дорад.

## Садои Ҳойида
Профессор Ерик Нахҷавонӣ дар бораи садои Ҳойида дар Донишномаи Эронико менависад: «Талфиқи қудрати ҳанҷара ва маҳорат дар текниҳои овози, ба сидои контролтойи вай ҷинс ва танини нодир барои иҷрои овоз дода буд. Аз он гузашта, ҳиси қави у дар замонбандии мусиқойи, доштани ритми равон дар иҷро ва баёни шоирона ва муъассири мусиқойи, ба вай ин имкон ро дод то ҳар таронаи ро ки мехонад ба шикли таъсигузор иҷро кунад…»

## Даргузашт
Ҳойида дар соли 1990 дар Сан Франсиско даргузашт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонони зани Эрони
Маҳастӣ

**Маҳасти** ки номи аслиаш **Хадиҷа (ё Ифтихори) Дадеболо**(форсӣ: خدیجه(افتخار) دده‌بالا) аст, яке аз хонандагони номвар ва пуркори мусиқии попи Форсӣ ва Классик буд. Вай дар соли 1946 дар Теҳрон зода шуд ва дар 25 июн 2007 дар Санта Роза, Калифорния даргузашт.
Вай яке аз пишкисватони солҳои мусиқии тилоии Эрон буд. Ҳамчунин вай хоҳари Ҳойеда мебошад.

Вай пас аз Инқилоби Исломии Эрон дар соли 1978 ба хотири фишори ки бар хонандагони зан вуҷуд дошт ба Англия муҳоҷират кард ва чанд сол пас аз он ба Иёлоти Муттаҳидаи Амрико рафта ва то охири умр дар онҷо зист.

Вай дар моҳи марти 2007 расман эълом кард, ки ба бемории Саратони рудаи бузург мубталост ва дар 25 июн дар ҳамон сол даргузашт.

## Вай ва хонаводааш
Вай дар мусоҳибаи бо радио "БиБиСи" гуфтааст:"Воқеъан хонаводаи мо намегузоштанд ман ва хонуми Ҳойёда бихонам. Ман чун ошиқи ҳунар будам бо ҳар вазъияти буд рафтам дунболи ин кор ва гуфтам ҳатто агар бародарам ҳам манро бикушад бигузор ман ба ин орзуям бирасам ва баъд кушта шавам! Вале баъдҳо ҳам ман ва ҳам Ҳойеда (ки ҳамеша руҳаш шод бошад) ба бародарам собит кардем ки одам метавонад ҳам як ҳунарманд ва ҳам як бону бошад.Мусоҳибаи БиБиСи бо Маҳастӣ

## Албомҳо

* Ашуфта
* Асир
* Овозак
* Дилдода
* Бизан то бирақсам
* Базм
* Гули Гандум
* Аз Худо Хоста
Official Ms. Mahasti::

http://ladymahasti-goldsong.blogfa.com/ 
http://ladymahasti-goldsong.blogfa.com/ 
http://ladymahasti-goldsong.blogfa.com/ 

## Бингаред

* Мусиқии попи Форсӣ 
* Мусиқи дар Эрон
* Маҳастии Ганҷавӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Овозхонони зани Эрони
Гурӯҳ:Теҳрониён
Гурӯҳ:Соли 1946
Гурӯҳ:Зодагони Теҳрон
Гурӯҳ:Рӯзи 25 июн даргузаштагон
Гурӯҳ:Соли 2007 даргузаштагон
Сартарош

**Сартарош** — шахсе, ки мӯй, мӯйлаб ва риши мардумро мегирад ва ба тартиб меорад. Дар гузашта устои сартарош вазифаи хатнакунии писарбачагонро низ ба уҳда дошт.

## Донистаниҳо
Дар гузашта дар миёни мардуми кӯҳистони тоҷикнишин одате буд, ки деҳқонон пас аз ғалларо дар хирман бод дода шудан, як миқдори ками онро ба мардум дар роҳи Худо садақа мекарданд. Асосан, кафсан ба устоҳои оҳангар ва сартарош дода мешуд. Зеро онҳо дар тамоми сол бепул ба деҳқонон хидмат мекарданд ва кафсан аз сари хирман ба ивази хидмати устоҳо пардохта мешуд.

## Нигаред низ
* Сартарошхона

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Одамон аз рӯи касб
Гурӯҳ:Пешаҳо
Знаймер Моузес

**Знаймер Моузес** (*Мовсес Девид Знаймер*; 1 январи соли 1942, ҶШС Тоҷикистон, шаҳри Кӯлоб) асосгузори якумин телевизиони мустақил бо номи *Citytv* ва президенти ширкати *ZoomerMedia* дар шаҳри Торонтои кишвари Конодо мебошад.

Знаймер дар шаҳри Кӯлоб, дар оилаи яҳудӣ Арон Знаймер (Aron Znaimer) ва Хая Знаймер нии Эпелтсвеиг (Chaya Znaimer née Epelsweig) ки аз Латвия ва Лаҳистон ҳангоми ҷанги бузурги Ватанӣ ба ИҶШС, ва сипас ба Кӯлоб омада будаанд, таваллуд шудааст. Дар синни хурдсоли Ватанро тарк карда, аввал ба Шанхай, Чин меравад ва баъдан соли 1948 ба Монреал, Канада меравад. Дар Монтреал, Донишгоҳи Макгилл аз рӯи риштаи фалсафа ва сиёсатшиносӣ ва дертар дар Донишгоҳи Ҳарвард солҳои 1960 таҳсил кардааст.

Знаймер кори худро бо ҳамроҳ шудан ба CBC солҳои 1960 сар кард. Вай бо барномаи худ дар Радиои CBC *[[Cross Country Checkup]]* машҳур мешавад, дар як вақт дар барномаи телевизионии CBC Television *Take Thirty* бо Адрин Кларксон. Баъд аз раъд кардан ба имконияти пешниҳодҳои дар CBC, Знэймер корро тарк карда ба пахши барномаҳои радио ва телевизиони хусусӣ шурӯъ мекунад.

## Филмнома
* 1991: *Abraxas, Guardian of the Universe* de Damian Lee: *Secundus' Answer Box* (садо)
* 1983: *I Am a Hotel* (ТВ)
* 1991: *Live at the El Mocambo: Stevie Ray Vaughan and Double Trouble* (навор)
* 1997: *Space News* (силсилафилм)
* 1998: *American Whiskey Bar* (ТВ)
* 2001: *Conspiracy Guy: Behind the Coat* (ТВ)
* 2002: *Right On* (силсилафилм)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Кӯлоб
Гурӯҳ:Соли 1942 таваллудшудагон
Гурӯҳ:Одамони зинда
Гурӯҳ:Яҳудиёни Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муҳоҷирони Шӯравӣ дар Канада
Донишгоҳи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ

**Донишгоҳи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ** () соли  1976 ташкил шудааст, ва яке аз калонтарин донишгоҳои давлатии олӣ дар Имороти Муттаҳидаи Арабӣ  ба ҳисоб меравад.

## Ҷойгиршавӣ:
Донишгоҳ дар шаҳри Ал-Аин, дар Аморати Абузабӣ ҷойгир аст.

## Пайвандҳо
*Сомонаи расмии Донишгоҳи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ

Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Имороти Муттаҳидаи Арабӣ
Мӯйлаб

[thumb|Рассом [Иля Репин мӯйлаб дошт.]]

**Мӯйлаб** () – мӯи расидаи лаби болоии мардон, бурут; мӯйлаб гирифтан а) тарошидани мӯйлаб; б) қайчӣ зада ба тартиб даровардани мӯйлаби расида; мӯйлаб сабз кардан бурут баровардан; мӯйлаб тоб додан а) мӯйлабро тофта шоф кардан; б) маҷ. Кибру ғурур зоҳир кардан;  мӯйлаби касеро табар (ҳам) набуридан а) бисёр мағрур будан, ниҳоят кибру ғурур доштан; б) ҳеч парво ё тарсе надоштан.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мӯй
Гурӯҳ:Одам
Аликанте

thumb|left||Бандари Аликанте
**Аликанте** (, ) — як шаҳр ва маркази маъмурии вилояти Валенсияи Испания аст. Аз рӯи шумораи аҳолӣ 330 ҳазор нафар шаҳр ҷойи 11-ро дар Испания ишғол кардааст. Аликанте дар соҳили баҳри Миёназамин ҷойгир шудааст.
## Таърих

## Мардум
## Иқлим
## Иқтисод
## Фарҳанг
## [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]]

## Нигаред
* Шаҳрҳои Испания
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Испониё
Гурӯҳ:Аликанте
Факулта

**Факулта** (, аз  «имконият, истеъдод») — қисми  таълимӣ-илмӣ ва маъмурӣ дар муассисаи таҳсилоти олии касбӣ аст, ки фаъолияташ  барои тайёр намудани донишҷӯён ва аспирантон барои дарёфти тахассуси муайян, такмили ихтисоси мутахассисон ва роҳбарӣ ба фаъолияти илмӣ-тадқиқотии кафедраҳои тобеъ мебошад.

## Нигаред
  
* Донишгоҳ
* Муассисаи олии касбии таълимии давлатӣ
* Муассисаи олии касбии таълимии ғайридавлатӣ

Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Гурӯҳ:Мактабҳои олӣ
Маркази исломии Вашингтон

**Маркази исломии Вашингтон** — масҷид ва маркази мадании Ислом дар Вашингтон мебошад. Вай дар Эбассу Роу дар Хиёбони Массачусетс дар тарафи шарқии пули Рок Крик ҷойгир аст. Соли 1957 кушода шуда буд ва калонтарин ҷойи Мусулмонон барои ибодат дар Нимкураи Ғарбӣ ба ҳисоб мерафт. Беш аз 6,000 одамон ҳар рӯзи Ҷумъа ба намозхони ба инҷо меоянд.

Илова ба масҷид, марказ китобхона ва синфхонаҳо, ки дар онҷо аз Ислом ва забони арабиро таълим дода мешавад.

## Нигаред низ
* Меъмории Исломӣ
* Санъати исломӣ
* Феҳристи масҷидҳо
* Ислом дар ИМА

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Маркази исломии Вашингтон Ҳ.К.

Гурӯҳ:Биноҳо ва сохторҳо дар structures Вашингтон Ҳ.К.
Гурӯҳ:Масҷидҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Дин дар Вашингтон Ҳ.К.
Маркази Исломии Амрико

**Маркази Исломии Амрико** масҷид дар Деарборн, Мичиган ки аз ҳама калонтарин дар Амрикои Шимолӣ мебошад.

Асосгузор ва собиқ сарвари он  Муҳаммад Ҷавад Чирри буд.

## Нигаред низ
*Масҷиди Деарборн

## Пайвандҳо
*Маркази Исломии Амрико

Гурӯҳ:Масҷидҳо дар ИМА
Гурӯҳ:Деарборн, Мичиган
Гурӯҳ:Биноҳо ва сохторҳо дар Мичиган
Муҳаммад Ҷавад Чирри

Имом **Муҳаммад Ҷавад Чирри**  ()  (1 October 1905–10 ноябр 1994) асосгузор ва сарвари Маркази Исломии Амрико  то охири умр. Соли 1994 дар Деарборн, Мичиган, ИМА даргузашт.

## Сарчашмаҳо


## Пайвандҳо
*Маркази Исломии Амрико
Масҷиди Ню Йорк

**Масҷиди Ню Йорк** яке аз калонтарин марказҳои намозу ибодати Исломӣ дар Ню Йорк Сити. Дар Хиёбони Сеюм байни кӯчаҳои 96ум ва 97ум ҷойгир шудааст, бо сохти ба тарафи Макка ва меъмории замонавии худ машҳур аст.

Пул барои сохтумон аз тарафи ҳукумати Либиё, Арабистон Саудӣ ва Кувайт соли 1966 ҷудо карда шуда буд, аамо барои ба хотима расидани сохтумон солҳои дароз мегузарад.

Соли соли 1990 ба хотима расид, ва масҷид расман 25 сентябр, 1991 кушода шуд.

## Пайвандҳо
*Маълумот дар бораи ин масҷид 

Гурӯҳ:Масҷидҳо дар ИМА
Гӯр

**Гӯр**, **қабр**, **мадфан**, **мазор** — ҳуфрае дар замин аст, ки мурдагонро дар он ба хок меспоранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Хоксупорӣ
Феҳристи осорхонаҳои Утриш

Шумораи бисёри осорхонаҳо дар Вена, пойтахти Австрия ҷойгир мебошанд. Феҳристи пурраи осорхонаҳои Вена алоҳида ҷойгир шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Феҳристи осорхонаҳои Австрия бо забони олмонӣ 
* Роҳнамои Австрия
* Осорхонаҳои Вена 
* Осорхонаҳои Австрия дар портали austria.info 

*
Австрия
Аскарида

**Аскарида** () — намояндаи кирмҳои гирд муфтхӯр, ки дар рӯдаи борики одам муфтхӯрӣ мекунанд.

## Эзоҳ
Обхокиҳо

**Обхокиҳо**, **дузистон** (), **амфибияҳо** () — ҷонвароне, ки ибтидо дар об зиндагӣ мекунанд ва ҳангоме, ки нумувашон комил шуд аз об хориҷ мешаванд ва дар хушкӣ ҳам ҳаракат мекунанд.

## Эзоҳ
Антеннула

**Антеннулаҳо** -   мӯйлабҳои кӯтоҳи харчангшаклон

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гузарвожа

**Гузарвожа**, **калимаи убур**, **рамзи убур**, **исми рамз** () — ин вожаест, ки дар Интернет дар вақти истифодаи почтаи электронӣ, порталҳо ва ё сомонаҳои сайтҳои динамикӣ бо калимаи корбар дохил карда мешавад. Дар натиҷаи истифодабарандаи хидмати Интернетӣ метавонад ба сомона ворид шавад.

Калимаи убур ҳамчун калид истифода бурда мешаванд. Барои кушодани дар ва ё истифодаи кортҳо бештар калимаҳои убур истифода мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Интернет
Адаптатсия

**Адаптатсия** (аз лотинӣ adaptation – мутобиқат, созгорӣ) — қобилияти ба шароити муҳит мутобиқ гаштани мавҷудот. Дар натиҷаи адаптатсия мавҷудот ҳангоми тағйир ёфтани шароити сукунат аз маҳвшавӣ эмин мемонад. Дар ҷараёни таҳаввулот аксар аломату хусусиятҳое, ки дар як шароит ба вуҷуд меоянд, дар шароити нав нодаркор ва ҳатто зарарнок мешаванд. Таҳаввулоти дивергентӣ ва конвергентӣ навъҳои адаптатсия мебошанд. Ҳангоми таҳаввулоти дивергентӣ аз як сарнасли умумӣ мавҷудоти ҷойи сукунаташон гуногун инкишоф меёбанд. Масалан, ҳамаи ҳайвоноти ширхӯри ҳамроҳакдор, ки дар шароити гуногун зиндагӣ мекунанд (гавазну заргӯш дар рӯи замин, маймуну санҷоб дар дарахт, кит дар об ва ғайра), аз ҷонварони панҷадори ҳашаротхӯр ба вуҷуд омадаанд. Бо вуҷуди ин, дар натиҷаи адаптатсия миқдор ва шакли дандонҳо, дарозӣ ва миқдори устухонҳои дасту по, зичӣ ва ранги мӯйи онҳо тағйир ёфтаанд. Дар аснои таҳаввулоти конвергентӣ намуди зоҳирии баъзе ҳайвоноте, ки пайдоишашон гуногун аст, бинобар якхела будани шароити зиндагӣ монанд мешавад. Масалан, пойҳои кӯрмуш ва калламуши халтадор дар натиҷаи адаптатсия барои заминканӣ мувофиқ гаштаанд, ҳол он ки ғизои кӯрмуш ҳашарот буда, ғизои калламуши халтадор ҷонвари хоянда аст. Организмҳо аз нигоҳи физиологӣ низ ба шароити сукунат мутобиқ мешаванд. Масалан, дар натиҷаи адаптатсия баъзе ҳайвонот ба хоби зимистона мераванд, парандаҳо ба мамлакатҳои гарм мекӯчанд ва ғайра.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Биологияи таҳаввулӣ
Гурӯҳ:Физиология
Гурӯҳ:Иммунология
Гурӯҳ:Адаптатсия
Аксон

**Аксон** ( «меҳвар») — нейрит, шохаи ҳуҷайраи асаб, ки ба воситаи он импулсҳои асаб аз ҳуҷайра ба узвҳо ва дигар ҳуҷайраҳои асаб паҳн мешаванд. Аз ҳар ҳуҷайраи асаб (нейрон) фақат як Аксон мебарояд. Ғизогирӣ ва нумӯи Аксон аз ҷисми нейрон вобаста аст: ҳангоми буридани Аксон қисми канораи он нобуд гашта, қисми марказиаш фаъол боқӣ мемонад. Дар мавриди якчанд мкм будани диаметри Аксон дарозии он дар ҳайвоноти калон (масалан, Аксоне, ки аз нейронҳои ҳароммағз ба по меравад) ба зиёда аз 1 м мерасад. Дар баъзе ҷонварон (масалан, моҳӣ) Аксон хеле калон (ғафсиаш садҳо мкм) мешавад. Дар протоплазмаи Аксон (аксоплазма) торҳои тунук — нейрофибрилҳо, инчунин митохондрия ва тӯри эндоплазмавӣ мавҷуданд. Сохтори ҷилд ва диаметри Аксон, ки торҳои асабро ташкил медиҳанд, суръати ба воситаи асаб гузарондани ангезишро муайян месозанд. Интиҳои Аксон (терминалҳо) шоха ронда, ба асабҳои дигар (масалан, асаби мушакҳо) алоқа менамояд. Ба воситаи чунин алоқа (синапсҳо) ангезиш интиқол меёбад. Маҷмӯи Аксонҳоро асаб меноманд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Системаи асаб
Алантоис

**Алантоис** -яке аз қабатҳои ҷилди ҷанин аз ҳайвоноти муҳрадор

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Аорта

**Аорта** -  шохраг раги  калонтарин ва кӯтоҳтарин ба ҳисоб  меравад.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Албинизм

**Албинизм** -(аз лотинӣ albus – сафед) — вуҷуд надоштани пигментатсияи муқаррарӣ: дар одам ва ҳайвонот ранги муқаррарии пӯст, мӯй, пардаи чашм; дар рустаниҳо – ранги сабз.

Албинизм аломати ирсӣ буда, аз мавҷудияти гени ретсессивӣ, ки дар ҳолати гомозиготӣ синтези пигментҳо (дар рустаниҳо – хлорофилл, дар ҳайвонот – меланин)-ро бозмедорад, вобаста аст. Масалан, агар ду рустании гени албинизми ниҳонидошта гардолуд карда шаванд, он гоҳ дар насли онҳо ба ҳар се рустании сабз як рустании бехлорофилли ғайри қобили ҳаёт пайдо мешавад. Алорангии барги рустаниҳо ба мавҷудияти гени албинизм дар қисми ҳуҷайраҳои барг вобаста аст. Навъи дигари Албинизми рустаниҳо ба тағйирёбии ирсии хлоропластҳо алоқа дорад. Дар одам ва ҳайвонот коэф. зуҳуроти Албинизм, яъне мавҷуд будани гени Албинизм дар ҳолати гомозиготӣ, баробари 1:20000 аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Амниот

**Амниотхо** - гурӯҳи ҳайвоноти зеробии муҳрадор, ки намояндагони онҳо аз тухми дар хушки гузошта шуда инкишоф меёбад.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Маъқад

**Маъқад**, **анус**, **сурохи кун** — бахши поёнии дастгоҳи гувориш дар ҷонварон ва амалкарди он дафъи маводи зоиди дохили бадан аст.

Анус аввалин бор дар натиҷаи такомул дар нематодаҳо пайдо шуд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Автоматияи дил

**Автоматияи дил** - кобиляти бо танзим кашиш хӯрдани дил тавасути импулсҳо.

## Нигаред
* Дил

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Анализатор

**Анализатор** ( — analysis — таҷзия, ба қисмҳо ҷудошавӣ), таҳлилгар

* **[[Анализатор (биология)|Анализатор]]** дар биология — унсурҳои мураккаби анатомию физиологӣ, ки ангезаҳои ҳайвоноту одамро дарк ва таҳлил мекунанд
* Анализатори спектр — асбоб барои мушоҳида ва чен кардани тақсимоти нисбии энергияи лаппишҳои электрикӣ (электромагнитӣ) дар фосилаи муайяни басомад.
* Анализатори мантиқӣ — барои ба қайд гирифтан ва таҳлили пайдарпаии рақамӣ истифода мешавад. 
* Анализатори трафик (ё сниффер) — таҳлилгари трафики шабакавӣ, барнома ё олоти барномавию таҳизотиест, ки барои доштан ва сипас таҳлил кардан ё фақат таҳлили трафики шабакавии қисмҳои дигар таъйин гардидааст.
Бентос

thumb|right|250px|Намояндаи типии макрозообентос
**Бентос** (от  — умқ) — маҷмӯи организмҳое, ки дар рӯй ё даруни лойқаи қаъри баҳрҳо ва ҳавзаҳои оби материкҳо зиндагӣ мекунанд.

Бентос ҳайвонӣ (зообентос) ва наботӣ (фитобентос) мешавад. Аз рӯйи тарзи зиндагӣ Бентосҳо аз ҳамдигар фарқ доранд; баъзе Бентосҳо дар рӯй ё даруни лойқаи қаъри обанбор зинда­гӣ мекунанд; Бентосҳои дигар ҳа­ракатнок мебошанд. Тар­зи ғи­зо­гирии Бентос низ гуногун аст. Баъзеи онҳо даранда буда, баъзеи диг. аз рус­тани­ҳо ғизо мегиранд. Бентос калон (макробентос), миёна (мезобентос) ва майда (микробентос) мешавад. Ба зообентос асосан фораминиферҳо, ис­фанҷ­ҳо, рӯдаковокҳо, немер­тин­­ҳо, китф­­пойҳо, нармба­дан­ҳо, харчангшаклҳо, сӯзан­пӯстҳо, асси­ди­я­ҳо, моҳиҳо ва ғ. мансубанд. Қисми зиё­ди зообен­тосҳо дар тунукобҳо ҳаёт мегузаронанд. Фито­бентосҳо аз бактерияю обсабзҳо (об­сабз­ҳои диа­томӣ, сабз, ҷигарранг, сурх), баъзе рустаниҳои гулдор (зостера, филлоспадикс, руппия ва ғайра) иборатанд. Қаъри серсанги баҳр­ҳо аз фитобентос ғанӣ аст. Дар ҳав­заҳои оби ширин миқ­дори зообентос нисбат ба баҳрҳо кам мебошад (содата­ринҳо, исфанҷ­ҳо, зулукҳо, нармбаданҳо, кирмаки ҳаша­рот ва ғайра).

## Нигаред низ
* Бентал

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Уқёнусшиносӣ
Ғариза

**Ғариза**  ( – сиришт) — гароиши дарунӣ ва зотии андомгони зинда ба самти рафторҳои мушаххас, алоқаҳо, маҳоратҳо ва маълумоте, ки инсон ва ҷонварон бидуни омӯзиш аз ибтидои таваллуд ба сурати билқувва ё билфеъл дар худ доранд. 

Рафторҳои ғаризӣ аз сиришт бархоста, иктисобӣ ва омӯзишӣ нестанд. Рафторҳое монанди навъи тағзия ва тавлиди мисл дар ҳайвонот бидуни таҷрибаи қаблӣ ва ба таври худкор, генетикӣ ва аз пеш барномарезишуда иҷро мешаванд. Ин барномарезии аз пеш таъйиншуда ғариза аст. Мас. : сангпуштҳои баҳрӣ, ки дар канори соҳил ба дунё меоянд, аз лаҳзаи аввали аз тухм баромадан худ ба худ ба сӯйи баҳр ҳаракат мекунанд. Лонасозӣ, ҷангталабӣ ва дигар рафторҳои бисёр ҷонварон рафторҳои ғаризианд, ки барои бақо лозиманд. К. Г. Юнг ҳар гуна талош ба самти фаъолиятҳои муайян, аз ҷумла ҳамаи фарояндҳои равониро, ки неруяшон таҳти назорати худогоҳ нест, ғариза медонад. Муҳаррики ин кашиш метавонад аз дарун ё берун бархоста бошад ва механизми ғариза низ метавонад ба шакли физикӣ ё органикӣ фаъол гардад. Юнг дар миёни ғаризаҳои бешумори инсон ба вуҷуди як ғаризаи иҷтимоӣ низ қоил аст. Ба андешаи ӯ, инсон танҳо маҷмӯае аз ғаризаҳои худхоҳона нест, балки мавҷуде иҷтимоӣ ҳам ҳаст.

## Ғаризаҳои инсон
Ғаризаҳои инсон ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: ғаризаҳои олӣ (умури фитрии инсон), ва ғаризаҳои ҳайвонӣ. Ғаризаҳои олӣ: худоҷӯӣ, камолхоҳӣ, фазилатталабӣ, ишқу парастиш, илмдӯстӣ, ҳақиқатҷӯӣ ва ғариза Ин гароишҳои зотӣ маънодиҳанда ва рушдбахшандаи ҳаёти инсонанд. Бидуни ин ғаризаҳо инсон ҳайвоне беш нест ва зиндагии ӯ тиҳӣ аз маъно хоҳад буд. Ғаризаҳои ҳайвонӣ (гароишҳои моддӣ ва ҳайвонӣ) дар ҳифзу давомнокии ҳаёти инсон нақши муҳим доранд. Агар ғаризаҳои неруманде чун муҳаббати зот, шаҳват, хашму ғазаб намебуданд, инсон барои ҳифзи ҳаёти худ ҳеч талош намекард ва натиҷаи он ҷуз нестии насли башарият намебуд. Ин ғаризаҳо дар зебосозии зиндагӣ ва дилпазирии он нақши мумтоз доранд. Ғаризаҳо ба зиндагӣ шӯру шавқу ишқ ва зебоии хосе мебахшанд.

Ҷиҳати манфии ғариза истифодаи нодурусти он, асири шаҳват гардидани инсон, аз назорати хиради солим дур мондани ғаризаҳо аст. Ғаризаҳо ва шаҳвати инсонӣ, бавижа ғаризаи ҷинсӣ қобили назоратанд, аммо на ба маънои саркӯбии ғаризаҳо ва шаҳавот, балки ба маънои истифодаи дуруст ва ҷилавгирӣ аз гусехтагии онҳост.

## Адабиёт
* Слоним А. Д. Инстинкт, загадки врождённого поведения андомгонов. Л. , 1967;
* Мак-Фарленд Д. Поведение животных. Психобиология, этология и эволюция. М. , 1988;
* Вагнер В. А. Биологические основания сравнительной психологии. Т. 2. М. , 2005;
*آنتونی گیدنز. جامعه شناسی / ترجمهٔ منوچهر صبوری. تهران،۱۳۸۱ ش  

## Сарчашма
*   


Гурӯҳ:Мафҳумҳои равоншиносӣ
Ҳидроза

**Гидроидҳо** - шикамбаданхо ҳайвоноти бемӯҳра

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Ҳемоглобин

thumb

**Гемоглобин** - сафедаи хун, ки дар хуҷайраҳои сурхи хун эритроситхо ҷойгир шудааст ва сурхии хун аз он вобаста аст.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гонгилюн

thumb|

**Гонгилюн** ( — гиреҳ), ё **уқдаи асаб** — маҷмӯи ҳуҷайраҳои асаб, ки аз тана, дендриту аксонҳо, инчунин ҳуҷайраҳои шилми асаб иборатанд. 

Гонгилюн парда низ дорад, ки аз бофтаҳои пайвандӣ таркиб ёфтааст. гонгилюн дар бисёр ҳайвон- теппача, омосоти бемуҳра ва ҳамаи муҳрадорон вуҷуд дорад. гонгилюнҳо бисёр вақт ба ҳам пайваст шуда, сохторҳои гуногун, мас., бофтаҳои асаб, занҷираҳои асаб ва ғайраро ҳосил мекунанд. Дар бемуҳраҳо гонгилюн маъмулан қисмҳои силсилаи марказии асаб аст. Дар ин ҷонварон гонгилюнҳо бо ҳам омехта шуда, сохтори нисбатан мураккабро ба вуҷуд меоранд. Мас., аз махлут гаштани чанд гонгилюнҳои ҷуфт дар рафти таҳаввулот дар бандпойҳо ва нармбаданҳои сарпо майна ташаккул ёфтааст. Дар муҳрадорон гонгилюнҳо берун аз силсилаи асабҳои марказӣ қарор доранд. Силсилаи гонгилюнҳо сохторҳои гуногуни силсилаи асабро ба ҳам пайваста, такона (импулс)-ҳои асабро таҳвил ва баъзе амалкарди узвҳои дохилиро идора мекунанд. Ду гурӯҳи калони гонгилюн — гонгилюнҳои ҳароммағзӣ ва мухтор мавҷуданд. Аввалӣ аз ҷисми нейронҳои ҳиссӣ (сенсорӣ), дуввумӣ аз ҷисми нейронҳои силсилаи мухтори асаб ташаккул ёфтаанд. Дар тибби муосир гонгилюн чанд мафҳумро ифода мекунад, мас., гонгилюни бунёдӣ, гонгилюни нашвӣ ва ғ. гонгилюни бунёдӣ ташкилаест, ки аз нейронҳои зериқишрӣ (уқдаҳои нейронӣ) иборат буда, дар маркази моддаи сафед дар нимкураҳои мағзи сар ҷойгир аст. Нейронҳо амалкарди нашвӣ ва ҳаракатии андомгонро танзим карда, дар амалиёти гуногуни силсилаи асаб ширкат меварзанд. гонгилюни нашвӣ уқдаи муҳимми силсилаи асабҳои наботӣ мебошад. Гонгилюнҳои нашвӣ ба дарозии сутунмуҳра занҷирвор ду қатор ҷой гирифтаанд. Андозаи онҳо аз чанд ҳиссаи миллиметр то баробари нахӯд буда, кори ҳамаи узвҳои дохилиро ба низом медароранд. Дар китобҳои тиббӣ гонгилюн ба маънии «асаббофт» низ меояд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Семенов М. Р. Физиология и анатомия. М., 1997;
* Воронова Н. В. Анатомия центральной нервной системы. М., 2005.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Дастгоҳи асаб
Гектокотил

**Гектокотил** - мӯйлабҳои  чинсии  малюскаҳои сарпой.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гелмитоз

**Гелмитозхо** - беморие,ки кирмҳои муфтхур ба вучуд меоранд.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гемолимфа

**Гемолимфа** - моеъе, ки дар рагҳои ҳайвоноти бемӯҳра, ки системаи гардиши хуни сарбаста доранд ҳаракат мекунад ва вазифаи хунро ичро мекунад.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Дерма

**Дерма** — қабати дохилии пӯст, ки аз бофтаи пайвасткунанда таркиб ёфтааст.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гермофродит

**Гермофродит**хо -ҳайвоноте, ки хам тухмҳуҷайра ва хам нутфа доранд.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Дендрит

**Дендрит** - изофаи кӯтоҳи шохаҳои нейрон

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Пистон

**Пистон** ё **сина** — узви берунаи занона, ки тариқи он инсон шир мехӯрад.

## Анатомия
## Сохтори ғадудӣ
### Балоғатӣ
### Тағйирот дар доираи ҳайз
### Ҳомиладорӣ ва хӯрондани шир
### Менопауза
## Хӯрондани шир
## Аҳмияти клиникӣ
### Саратони сина
### Ҷарроҳии пластикӣ
## Ҷамъият ва тамаддун

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Саломатӣ
Гурӯҳ:Физиологияи инсонӣ
Гурӯҳ:Бадани одам
Гурӯҳ:Колбадшиносӣ
Гурӯҳ:Шаҳватпарастии инсон
Моҳишиносӣ

**Моҳишиносӣ** (), ё **ихтиология** (аз  [ихтю́с], [ихти́с] — моҳӣ;  [ло́гос] — калима) — илмест, ки сохт ва тарзи ҳаёти моҳиҳоро меомӯзад

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Бахшҳои ҷонваршиносӣ
Лейкосит

**Лейкоситҳо** — ҷисмчаҳои сафеди хун; ҳуҷайраҳои беранг буда, ядро ва ситоплазма доранд. Дар таркиби 1 мм³ хуни одами солим 5000 — 8000 (яъне нисбат ба эритроситҳо 600—800 маротиба камтар) лейкосит мавҷуд аст. Лейкосит дар мағзи устухон, гиреҳи лимфа ва сипурз ҳосил мешаванд. Онҳо донадор (гранулоситҳо) ва бедона (агранулоситҳо) мебошанд.

Эозинофилҳо (мас., эозин), базофилҳо (мас., синкаи метилен) ва нейтрофилҳо мансуби лейкосити донадоранд. Миқдори нейтрофилҳо аз таъсири сироят, бемориҳои шадиди шуш ва узвҳои дигари дохилӣ (мас., эндокардит, аппендисит ва ғ.) ва миқдори эозинофилҳо, одатан, бинобар ҳассосияти баланди организм, бештар дар мавриди касалиҳои аллергӣ (экзема, зиқи нафас), киҷҷа, инчунин аз барзиёд истеъмол кардани антибиотикҳо меафзояд. Агранулоситҳо ба лимфоситҳо ва моноситҳо ҷудо мешаванд. Баъзе намудҳои лейкосит аз рӯи фоиз таносуби муайян доранд, ки формулаи лейкосит меноманд. Дуруст муайян намудани формула барои ташхиси беморӣ муҳим аст. Миқдори лейкосит метавонад дар давоми рӯз тағйир ёбад. Ҳангоми кори ҷисмонӣ ва баъзе бемориҳо лейкосити хун зиёд мешаванд (ниг. Лейкоситоз). Камшавии лейкоситро лейкопения меноманд. Лейкосит мавҷудоти ба организм дохилшударо нест мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Паразитизм

**Муфтхӯр** - бисёр ҳайвонот дар бадан ва узвҳои бадани дигар ҳайвон ва одам зиндагӣ мекунад.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Сегмент

**Сегмент** -  халкахои чудогона дар  бадани кирмхои халкаги.

Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Ҷангал

мини| Роҳ дар ҷангал
мини| Сайёҳон дар ҷангал
**Ҷангал** – майдони дарахту буттазорҳо бо алафҳои баланди дағал. Ин вожа ҳамчунин ба ҷангалҳои тропикӣ ё субтропикӣ ва буттаҳои зиччи касногузаре ишора мекунад, ки бо токҳои чӯбдор печида, аммо дар доираҳои илмӣ ин фаҳмиш нодуруст ҳисобида мешавад. Истилоҳи "ҷангал" ба ягон намуди махсуси растаниҳо ё макони зист ишора намекунад. Минтақаи ҷангал дар ҳама ҷо барои эҳтиёҷоти иқтисодӣ азхуд карда мешавад, ки дар натиҷа он мунтазам кам мешавад. Боигарии олами набототу ҳайвонот нисбат ба гуногунии гузашта ба таври назаррас коҳиш ёфтааст.

## Этимология
Калимаи "Ҷангал" аз *калимаи инглисии "Jungle"* бармеояд, ки решааш ба санскрит бармегардад, ки дар он ҷо калимаи " ҷ*ангала* " () маънои «заминҳои бекорхобида»-ро дошт. инглисҳои муқими ҳинд ин вожаро аз ҳиндӣ ва урду гирифтаанд, ки дар он вақт маънои "беша"-ро дошт ва онро ба маънои "ҷабҳаи касногузар" истифода бурдан гирифтанд.

## Паҳншавӣ
Ҷангалҳо хоси минтақаҳои тропикии муссонии Осиёи Ҷануб ва  Ҷанубу Шарқӣ мебошанд, ки аксари онҳо дар Ҳиндустон, Ҳиндучин ва ҷазираҳои Зонд мерӯянд. Ҷангҳои маъмултарин, Терай, дар минтақаҳои ботлоқзор бо иқлими намии тропикӣ ё субтропикӣ қад-қади Ганг дар доманакӯҳҳои Ҳимолой мерӯяд.

## Пайдоиш
Ҷангалҳо дар киштзорҳои партофташуда, холигоҳҳо ва минтақаҳои сӯхта ба вуҷуд омадаанд, яъне онҳо натиҷаи фаъолияти инсон мебошанд. Аввалин шуда алафҳои баланд ва буттаҳо пайдо мешаванд, ки бо токҳои сершумор пайваст мешаванд, дарахтони нарм тез нашъунамо мекунанд;

## Наботот
мини| Нахли раттанг
Растаниҳои чӯбдоре, ки ба ҷангал хосанд, сал *(Shorea robusta)*, сиссу *([[Dalbergia sissoo]])*, акатсия, стеркулия дарахтон бо ток печида аст, маъмултаринаш нахли каламушмонанди ба дарахт монанди ҷинсҳои каламус ва дигар навъҳои хурмо мебошанд. Аз растаниҳои алафӣ ғалладонагиҳои баланд бартарӣ доранд: найшакари худрӯй *(Saccharum spontaneum)*, қамиш *([[Typha elephantina]])*, эриантус, бамбук ва ғ.

## Истифодаи гуногун

### Мисли бешаи намнок
Азбаски муҳаққиқони аврупоӣ дар аввал аз ҷангалҳои тропикӣ асосан тавассути дарё сафар мекарданд, гиёҳҳои зиччи печида дар соҳили дарё таассуроти фиребандаеро ба вуҷуд оварданд, ки чунин шароити ҷангал дар тамоми ҷангал вуҷуд дорад. Дар натиҷа, хато гумон карда шуд, ки тамоми ҷангал ҷангали касногузар аст. Ин, дар навбати худ, боиси пайдоиши истифодаи дуюми маъмули ҷангал ҳамчун қариб ҳама ҷангали тропикӣ гардид. Ҷунгли дар ин замина махсусан бо ҷангали тропикӣ алоқаманд аст, , аммо метавонад ба ҷангали абрӣ, ҷангали боронгарии мӯътадил ва мангров паҳн шавад.

### Ҳамчун метафора
Дар журналистика вожаи «ҷангал» аксар вақт муҳитеро ифода мекунад, ки бо шароити бад, муносибатҳои бадахлоқона, зӯроварӣ ва ғайра тавсиф мешавад.

* Ҷангалҳои бетонӣ - маҳалҳои фақирнишини шаҳр
* Ҷангалҳои олами зеризаминӣ
* Қонуни ҷангал беқонунии комил аст, бо худсарии ошкоро ва зӯроварӣ  .

## Низ нигаред
* Беша

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 

## Пайвандҳо

* BBC - Илм ва табиат: ҷангал

Гурӯҳ:Бешаи нарми тропикӣ
Гурӯҳ:Навъи беша
Биосфера

thumbnail|right

**Биосфе́ра** (аз  — зист  — кура, қишр) — табақаи махсуси кураи Замин, ҷойи зисти ҷонварон.

Биосфера қисми атмосфера (тропосфера), тамоми гидросфера ва қисми болоии қишри Замин (литосфера)-ро то қаъри 2-3 км дар бар мегирад. Биогеотсеноз таркиби мабдаи фаъоли биосфера кунунӣ мебошад. Истилоҳи «биосфера»-ро аввалин бор с. 1875 геологи австриягӣ Э. Зюсс ҷорӣ кард. Таълимоти умумиро оид ба Биосфера акад. В. И. Вернадский (1926) офарид. Аз 105 унсурҳои кимиёӣ барои ташаккули организмҳои зинда шаш унсур ҳатмист: C, N, O, H, P, S. 99 дарсади массаи зиндаи организмҳоро H, C, N, O, Na, Mg, P, S, Cl, K, Ca, Fe ташкил медиҳанд.

Бино ба пажӯҳишҳои олимон мавҷудияти Коинот ба 20 млрд сол баробар аст. Замин 4,7 млрд сол қабл пайдо шудааст. Аввалин организмҳои зинда 3,8 ва мавҷудоти серҳуҷайра 1 млрд сол пеш ба вуҷуд омадаанд. Нахустин ҳайвоноти муҳрадор 500, рустаниҳои хушкӣ 400, ширхӯрҳо 200 ва приматҳо 70 млн сол қабл ташаккул ёфтаанд. Аввалин намояндагони ҷинси Homo sapiens 20 ҳазор сол пеш умр ба сар бурдаанд.

Биосфера на фақат соҳаи ҳаёт, балки дигар қисматҳои Заминро, ки аз ҷиҳати генетикӣ бо моддаҳои зинда вобастаанд, дар бар мегирад. Мувофиқи таълимоти Вернадский Биосфера аз ҳафт моддаи гуногун, вале аз ҷиҳати генетикӣ бо ҳам алоқаманд иборат аст. Дар ҳудуди Биосфера моддаҳои зинда ё осори фаъолияти биокимиёии онҳо вомехӯранд. Газҳои атмосфера (оксиген, нитроген, гази карбонат), оби табиат, нафт, ангиштсанг, оҳаксанг, гил ва ҳосилаҳои метаморфози онҳо (варақсанг, мармар, хоро ва ғайра) дар асоси моддаҳои зиндаи Замин ба вуҷуд омадаанд. Фаъолияти истеҳсолии инсон якҷо бо тағйироти босуръати табиати зинда ва ғайризинда (истифодаи сарватҳои зеризаминӣ, кам шудани ҷангалзор, корам кардани заминҳои партов, сохтмони обанборҳо, тағйири маҷрои дарёҳо, нест кардани намудҳои рустанию ҳайвонот, аз маҳсули фаъолияти инсон ифлос гаштани об, хок ва фазо, истифодаи нуриҳои минералӣ, обшӯю хоксели замин, сохтмони шаҳрҳо, дарғот ва ғайра) вусъат меёбад. Дар рӯйи Замин қитъаи хушкӣ ё баҳре нест, ки дар он осори фаъолияти одам набошад. Дар атмосфера, уқёнус ва хушкӣ ҳамаҷо маҳсули сӯхтани нафт, ангишт, газ, партовҳои саноатӣ, пестисидҳо, нуриҳо ва ғ. мушоҳида мешавад. Ифлос гаштани Биосфера ба ҳаёти худи одамон зарари калон мерасонад. Муҳофизати Биосфера аз таъсироти манфии антропогенӣ вазифаи аввалиндараҷаи ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад.

## Нигаред низ
* Экология
* Муҳофизати табиат.

## Адабиёт
* Экологический энсиклопедический словарь. М. 1999;
* Воронов А. Г. Биогеография с основами экологии. М. 2003;
* Вернадский В. И. Биосфера и ноосфера. М. 2004.

## Сарчашма
* 


Гурӯҳ:Экосистемаҳо
Ҳетеротроф

**Ҳетеротроф** - организмҳое, ки моддаҳои ғизоии тайёрро дар шакли гуногун ғизо мегиранд аз лотини «ҳетерос» - гуногун «трофос» - ғизо. Ба инҳо асосан ҳайвоноти алафхӯр даранда ва одамон мансубанд.
Яап де Ҳуп Схефер

**Якоб Гийсберт** (**Яаап**) **де Ҳуп Схефер** (тав 3 апрел, 1948) сиёсатмадори нидерландӣD 11ум Дабири кулли NATO мебошад.

## Зиндагӣ ва фаъолият

### Вазири корҳои хориҷӣ

### 11ум Дабири кулли [[NATO]]

## Пайвандҳо
* Зиндагинома - сомонаи NATO
Музаффар Бурҳонов

**Музаффар Бурҳонов** - раққос ва балетмейстери Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1967). Дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Рӯдакӣ.
## Зиндагинома
Омӯзишгоҳи академии хореографии ба номи А.Я. Ваганови ш Ленинград  ва факултети балемейстерии Институти санъати театрии ш. Москаро (1972), хатм кардааст. Солҳои 1961-1980 раққоси балет ва минбаъд  сарбалемейстери   Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ буд.
## Эҷодиёт
Дар 30 спектаклҳо нақш офаридааст. Соли 1972 аввалин балети кори дипломиашро  -  “Темурмалик” ( М. Ашрафӣ) ба саҳна гузоштааст. Ӯ якҷо бо Ҳунарпешаи халқии ИҶШС Малика Собирова ҳунарнамои намуда дар сартосари ҷаҳон шуҳрат дошт ва бо ҳунари баланди худ Тоҷикистонро машҳур гардонда буд. Нақшҳои асосиро дар театрҳои хориҷии Туркия,Эрон, Япония, Полша ва Чехословакия, Финляндия, Сингапур, Ҳиндустон, Канада, Тунис ва Либиё, Дания ҳамроҳи раққосаи балет  Малика Собирова иҷро кардааст. Дар Озмуни байналмилалии артистони балет дар Варна (1964) бо медали нуқра мукофотонида шудааст.
### Қаҳрамонҳои намоишномаҳо
* Алберт («Жизел» А.Адан, 1961), 
* Зигфрид («Лебединое озеро» П. Чайковский, 1962), 
* Ленни («Тропою грома» К.Караев, 1963), 
* Базалио («Дон Кихот» Л.Минкус, 1963, 1969, 1980), 
* Зафар, Қодир («Афсонаи кӯҳсор», «Писари Ватан» Ю.Тер - Осипов), 
* Ромео («Ромео и Джульетта» С.Прокофьев, 1966), 
* Маҷнун («Лайлӣ ва Маҷнун» С.Баласанян, 1970), 
* Шоҳзода («Золушка» С.Прокофьев, 1972), 
* Солор («Баядерка» Л.Минкус, 1973, 1974), 
* Дезире («Спящая красавица» П.Чайковский, 1975), 
* Феб («Эсмералда» Пуни, 1976) ва диг.
### Намоишномаҳои ба саҳна гузошта
* «Кӯли қувон» П. Чайковский (1983), 
* «Алибобо ва ғорагарон» Г. Александров (1982), 
* «Суруди кӯҳсорон» Ю. Мамедов (1985), 
* «Ҳазору ак шаб» (1985).

## Мукофот
* Ҷоизаи давлатии ба номи А. Рӯдакӣ (1967)
* ордени “Нишони Фахрӣ”, 
* Ифтихорномаҳои  соҳавӣ қадр карда шудааст.
  	 
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳунармандони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Гурӯҳ:Балетмейстери театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ‎
Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Генотип

**Генотип** (аз ген ва тип — хел, навъ) — маҷмӯи генҳои хромосома, ки омили ирсии андомгон буда, сохту фаъолияти ҳаёт ва рушди аломату хосиятҳои онро муайян мекунад.

Генотип силсилаи ягонаи генҳо буда, онҳо бо якдигар робитаи мураккаб доранд. генотип меъёри вокуниши андомгонро (организм) дар шароити тағйирёбандаи муҳит муқаррар мекунад, фенотиперо ба вуҷуд меоварад, ки аз рӯйи он нисбат ба генотип ҳукм рондан имконнопазир аст, зеро андомгони генотип-ашон гуногун фенотипи яксон ва баръакс, андомгони генотип-ашон яксон, фенотипи гуногун доранд. Барои муайян намудани таркиби генотип аз усули ҷуфтикунии таҳлилӣ ва таҳлили генетикии авлод истифода мекунанд. генотип дар натиҷаи мутатсия тағйир меёбад. Ҳангоми афзоиши нашвӣ генотип ҳамчун ҳомили маълумоти ирсӣ бетағйир буда, аз насл ба насл мегузарад (ба истиснои ҳолатҳои пайдоиши мутатсия), ҳол он ки фенотип вобаста ба шароити муҳит тағйир меёбад. Дар онтогенез генотип ҳамчун унсури мутаҳаррику тағайирёбанда амал мекунад, чунки дар давраҳои гуногуни рушди андомгон гоҳ як навъ ва гоҳ навъи дигари генҳо фаъоланд. Истилоҳи генотип баъзан барои ифодаи гурӯҳи генҳо ё генҳои алоҳида истифода мешавад.

## Нигаред низ
* Фенотип

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Офаринишшиносӣ
Гурӯҳ:Зистшиносии фаргаштӣ