open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Панҷа

**Панҷа** () — қисми интиҳои дасту пойи одам.
Панҷаи даст (Manus) аз сарпанҷа (меъсам), миёнпанҷа ва ангуштон иборат аст. Сарпанҷа аз ҳашт устухон иборат буда, онҳо дар ду қатор ҷой гирифтаанд. Қатори боло (аз устухони соид) аз устухонҳои заврақшакл, ҳилолшакл, сеқирра ва нахӯдшакл, қатори поён аз устухон — трапетсия ва устухони трапетсияшакл, устухони саракдор ва устухони чангакшакл таркиб ёфтааст. Миёнапанҷа панҷ устухон дорад. Устухони ангуштон аз буғумҳо иборатанд. Ангушти I аз ду, ангушти дигар аз се буғум таркиб ёфтаанд. Бандҳои сарпанҷа, миёнапанҷа ва ангуштон бо ҷиҳози пайвандӣ сахт устувор гаштаанд.
Дар мавзеи П.-и даст мушакҳои байниустухонӣ ва кирмшакл, мушакҳои барҷастагии ангушти калон ва мушаки барҷастагии ангушти хурд ҷой гирифтаанд. Мушакҳои боқӣ, ки П.-и даст ва ангуштонро ба ҳаракат медароранд, дар соид мавқеъ ёфтаанд. Фаъолияти мушакҳои қаткунандаи П.-и дастро асабҳои оринҷ ва миёнҷоӣ, фаъолияти мушакҳои росткунандаро асаби соид идора мекунанд. П.-и дастро артерияҳои оринҷ ва соид бо хун таъмин мекунанд; шохаҳои онҳо дар кафи даст байни якдигар анастомоз ҳосил карда, камонҳои сатҳӣ ва амиқро ба вуҷуд меоваранд. Хуни венавӣ ба тавассути шабакаи венаҳои сатҳӣ ва амиқи бозу ҳаракат мекунад.
Пӯсти кафи даст ва панҷаҳо нисбат ба пӯсти пушти П.-и даст ғафстар буда, кам ҳаракат мекунад. Дар пӯсти П.-и даст ба миқдори зиёд ғадудҳои арақ ва нӯгҳои асаб мавҷуданд. Дар маркази кафи даст апоневрози ғафсе мавҷуд аст, ки танобакҳои фиброзӣ ба вуҷуд овардаанд (дар байни онҳо насҷи чарбӣ ҷойгир аст).
Дар П.-и даст нуқси инкишоф, осеб ва бемориҳои гуногун падид меоянд. Ахейрия (тамоман набудани П.) хеле кам вомехӯрад. Полидактилия (серангуштӣ) ва олигодактилия (камангуштии модарзод) нисбат бештар мушоҳида мешавад. Ҳангоми набудани як ё чанд ангушт ва устухонҳои миёнапанҷа П.-и даст шоха ё чангак (ба мисли «анбӯр»-и харчанг)-ро мемонад. Дар сурати нуқси модарзодии инкишоф ангуштон мумкин аст шакли дуруст дошта бошанд, вале дар баъзе ҳолатҳо онҳо аз сабзиш монда, баднамо мегарданд. Кӯтоҳ будани ангуштон микродактилия, аз ҳад зиёд дароз будани онҳо макродактилия ном дорад. Баъзан часпидагии модарзодии ангуштон (синдактилия) ба мушоҳида мерасанд. Дар ин гуна мавридҳо ангуштон мумкин аст ба якдигар бо пӯст часпида бошанд (синдактилияи пардагӣ) ё онҳоро як ғилофи умумии пӯстӣ фаро гирифтааст (синдактилияи ҷилдӣ); бисёр вақт буғумҳо ба якдигар устухонпайванд низ мебошанд (синдактилияи устухонӣ). Нуқси П.-и даст ба тавассути ҷарроҳӣ муолиҷа карда мешавад.
Ба осебҳои П.-и даст баромадан, шикастагӣ, канда шудан ва ғ. мансубанд. Устухонҳои сарпанҷа, одатан, кам беҷо мешаванд; шикастани онҳо низ аҳёнан ба мушоҳида мерасад. Дар ҳама ҳолатҳои шикастан ё баромадани устухонҳои П.-и даст ҳатман ба духтури осебшинос муроҷиат кардан лозим аст. Захм ёфтани бофтаҳои П.-и даст хавфи зиёд дорад, зеро мумкин аст ангезандаҳои бемориҳои сироятии римдор ба организм роҳ ёфта, боиси пайдоиши бемории кузоз шаванд. Дар П.-и даст бисёр вақт бемориҳои илтиҳобии шадид, мас., хасмол, флегмонаи амиқ, озаху обилаҳои гуногун ва ғ. зуҳур меёбанд. Табобати захму бемориҳои П.-и даст вазифаи духтур аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Колбадшиносии инсон‎
Аскар Ҳаким

**Аскар Ҳаким** (зод. 10 октябри 1946) — шоир ва давлатмарди тоҷик. Барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Корманди шоистаи Тоҷикистон. Аз соли 1976 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Аскар Ҳаким 10 октябри  1946 дар деҳаи Рӯмони ноҳияи Хуҷанд  таваллуд шудааст. Соли 1967 факултаи таъриху филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро ба итмом расонда, ду сол дар идораи барномаҳои ҷавонон ва наврасони Кумитаи телевизион ва радиои ҶШС Тоҷикистон муҳаррир будааст. Солҳои 1969-1974 аспиранти кафедраи таърихи адабиёти советии Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М.В.Ломоносов, баъдан муовини сармуҳаррири маҷаллаи «Садои Шарқ», муовини сармуҳаррири рӯзномаи «Маданияти Тоҷикистон», сипас сармуҳаррири ҳамин ҳафтанома (ҳозира «Адабиёт ва санъат), аз соли 1991 то марти 2003 раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон будааст.

Аскар Ҳаким  алҳол ходими пешбари илмии Пажӯҳишгоҳи забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии Академия миллии илмҳои ҶТ мебошад. Таҳқиқоти банда доир ба вежагиҳои шеъри ғиноии тоҷикии нимаи дуюми асри ХХ буд, ки онро дар 530 сафҳа ба поён расондам. Дар фикри дифои рисолаи докторӣ набудам, аммо дӯстони соҳибназарам баъди мутолиаи таълифот маро таҳрик доданд, ки онро ба сифати кори докторӣ пешниҳод кунам. Яке аз он нафарон худи ту будӣ, ки дар як суҳбат “Баҳром Сирус вақте рисолаи докторӣ ҳимоя мекунад, синнаш аз 80 гузашта будааст, шумо ҳам докторӣ кунед”-гӯён маро ташвиқ мекардӣ. Ҳамин тавр, ман рисолаи докторӣ дифоъ кардам…

## Эҷодиёт
Осори адабиётшиносиаш дар маҷмӯаҳои «Шеър ва замон» (1978), «Дар қаламрави сухан» (1982) «Творцы созвучий» (Маскав, 1988), «Испытане поэзией (1992) ва ғ. ба табъ расидаанд. Соли 1974 дар мавзӯи «Ворисияти таърихӣ ва навпардозиҳои шоирона» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Дар баробари пешбурди фаъолияти журналистӣ, мунаққидӣ ва адабиётшиносӣ, пайваста шеърофаринӣ кардааст. Ашъори дар солҳои гуногун офаридааш дар авроқи кутуби «Раҳнавард» (1983), «Тарозуи Офтоб» (1987)), «Путник» (Маскав, 1989), «Рӯзи умед» (1990), «Рубоиёт» (1992), «Баргпайванд: шеърҳои точикии Аскар Ҳаким» (дар алифбои ниёкон; Ню-Йорк, 1993), «Шаҳри меҳолуд» (ба ҳуруфи ниёкон; 1993), «Баргузидаи ашъори Аскар Ҳаким» (Теҳрон, 1995), «Ашъори мунтахаб» (2012) ва ғ. нашр гардидаанд. Ашъораш, бар иловаи русӣ, ба чанде аз забонҳои дигари хориҷӣ ҳам интишор ёфтаанд. Осори В.Биков «Сотников» (1979), М.Ю. Лермонтов «Хазинадорзани Тамбовӣ» (1981), Г. Эмин «Аср, замин, ишқ» (1983), А. Данте «Мазҳакаи илоҳӣ» (бахши «Дӯзах», 1987) ва дигаронро ба тоҷикӣ гардондааст. Мураттиби китоби «Лирика. Из персидско-таджикской поэзии» (Маскав, 1987) мебошад.

Баргузидаи ашори Аскар Ҳаким ба номи *Баргпайванд* дар соли 1993 дар Америко ба чоп расид.

## Ҷоизаҳо
* Шоири халқии Тоҷикистон, 
* барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, 
* Корманди шоистаи Тоҷикистон.
## Сарчашма


Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон
Наср

**Наср** (арабӣ: **نثر**) — асарҳои бевазну беқофия навишташуда; муқобили назм.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А — О./Дар зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р.Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ. — М., 1969, — c.836
* 

Гурӯҳ:Адабиёт
Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Фотиҳа (сура)

Сураи «Фотиҳа» маккӣ ва дорои 7 оят аст. Аз ҷиҳати тартиби нозилшавии оёт панҷумин мебошад. Аввалин сураи ҷузъи якуми Қуръон аст.

## Сабаби «Фотиҳа» ном гирифтани он
Бо таваҷҷуҳ ба ин ки «Фотиҳа» ба маънои оғози ҳар чиз аст, ин сураро низ «Фотиҳатул-Китоб» номиданд, зеро Қуръон бо он ифтитоҳ шудааст. Аз тарафи дигар, ин аввалин сура аз Мусҳафи шариф аст, ки котибони Қуръон онро менависанд ва аввалин сура аз Китоби Маҷиди Илоҳӣ аст, ки хонанда онро тиловат мекунад, ҳар чанд аз назари тартиби нузули оёт, ин сура аввалин оёти нозилшудаи Қуръон нест.

### Дигар номҳо
Сураи «Фотиҳа» дувоздаҳ ном дорад, ки машҳуртарини онҳо се номи зер аст:
* «Фотиҳатул-Китоб», «Уммул-Китоб» ва «Сабъул-масонӣ» (яъне ҳафт ояте, ки қироати онҳо дар намозҳо такрор мешавад).
* Номҳои дигари машҳури он «Ҳамд», «Салот» ва «Воқия» (яъне нигоҳдоранда) мебошад.

## Фазоили сураи «Фотиҳа»
Дар фазилати ин сура ҳадисҳои зиёде ривоят шудааст. Аз он ҷумла, ҳадиси шарифи зайл ба ривояти Бухорӣ ва Аҳмад аз Абӯсаъид ибни Муъалло аст, ки гуфт: «Расули Худо (с) ба ман фармуд: «Бидон, қабл аз он ки аз масҷид хориҷ шавӣ, туро аз бузургтарин сураи Қуръон огоҳ хоҳам сохт».
Абӯсаъид мегӯяд: «Расули Худо (с) дастамро гирифт ва ҳамин ки хостанд аз масҷид хориҷ шаванд, гуфтам: «Эй Расули Худо (с)! Магар шумо нагуфтед, ки туро аз бузургтарин сураи Қуръон огоҳ хоҳам сохт?». Фармуданд: «Оре! Бузургтарин сураи Қуръон ****
аст. Ин ҳамон «Сабъул-масонӣ» (ҳафт ояти такроршаванда) ва Қуръони азиме аст, ки ба ман дода шудааст».

## Роҳнамоӣ
Сураи «Фотиҳа» дарбаргирандаи маъонии Қуръон, муштамил бар усул ва фуруъи дин, дарбардорандаи усули ақида, ибодат ва шариат, раҳномойӣ ба сӯи дархости ҳидоят аз Раббул-ъоламин ва дархости барканор мондан аз роҳи мунҳарифон ва бероҳашудагон аст.

## Мундариҷа

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
*
Жюри

**Жюри** - (аз калимаҳои англисӣ ва франсавии juгу, лотинии juго - ''савганд ёд мекунам)

# гурӯҳи мутахассисоне, ки ба ҳалли масъалаи додани мукофоту ҷоизаҳо дар озмунҳо, мусобиқаҳои варзишй, олимпиадаҳо ва ғайраҳо машғуланд.
# Дар мурофиаи ҷиноятии мамолики англисизабон коллегияи додгустарҳои (судяҳон) ғайрикасбй- судяҳои ҳакамӣ, ки дар баррасии парвандаҳои гражданӣ ва ҷиноятӣ бевосита иштирок мекунанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Меҳмон

**Меҳмон** () касе, ки мизбон (соҳиби хона) ӯро пазироӣ мекунад.

## Сарчашма
Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ.1 А – О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c.684

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Жестикулятсия

**Жестикулятсия**  - ҳаракатҳои аъзои бадан, аз қабили китф, сар, даст ва диг., ки дар
байни ҷинояткорон истифода карда мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Меҳроб

**Меҳроб** () — тоқи даруни масҷид, ки дар тарафи қибла воқеъ аст; ҷойи истодани имом вақти намози ҷамоа.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ.1 А — О./Дар зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р.Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ. — Москва 1969, — c.685

Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Гурӯҳ:Ислом
Жаргон

**Жаргон** - лафзи махсусе, ки маҳз дар байни ҷинояткорон ба кор бурда мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дузанагӣ ё серзанагӣ

**Дузанагӣ ё серзанагӣ** — дузана будан ё бисёр зан доштан.

## Дузанагӣ аз дидгоҳи қонунгузорӣ
**Дузанагӣ ё серзанагӣ** ҷиноят ба муқобили оила ва ноболиғон буда, дар м. 170 Кодекси Ҷиноятии ҶТ пешбинӣ гардидааст. Дар ҷомеаи ҳуқуқбунёд дузанагӣ ва серзанагӣ баробарҳуқуқии занонро дар муносибатҳои никоҳӣ бо мардҳо вайрон карда, онро дар оила вобаста гардонида, ба шахсияташ зиён мерасонад. Вале чизи асосие, ки моҳияти ҷинояти мавриди назарро муайян месозад, вайрон шуданн тартибу низоми муносибатҳои оилавӣ-никоҳӣ мебошад.

Тарафи объективин ҷиноятро дузанагӣ ё серзанагӣ, яъне бо ду ё якчанд зан зиндагонӣ кардан бо пеш бурдани хоҷагии умумӣ ташкил медихад. Ба роҳ мондани ҳоҷагидории умумӣ аломати ҳатмии дузанагӣ ё серзанагӣ
мебошад.
Ҳамхобагӣ бо ду ё зиёда зан танҳо вақте ҷинояти мавриди назарро ба вуҷуд меоварад, ки ҳамаи иштироккунандагони он оилаи ягонаро ба вуҷуд меоваранд, агар хоҷагии умумӣ набошад, ҷиноят истисност. Ҳолатҳои чудогонаи алоқаи ҷинсии ашхосе, ки дар никоҳ қарор доранд, бо зани бегона чун дузанагӣ дониста намешавад, ҳатто дар сурате, ки шахс ба таври мунтазам кумаки моддӣ ба зан расонида бошад.

Субъекти ҷиноят мардест, ки ба синни никоҳ расида ва дар никоҳ қарор дорад. Тарафи субъективии ҷиноятро қасди бевосита ташкил медиҳад.

## Дузанагӣ аз дидгоҳи шариати Ислом
Далели бисёрзанӣ дар Қуръон дар сураи Нисо, ояти 3 омадааст:

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Сураи Оли Имрон

Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 200 оят аст.

## Мундариҷа

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
*
Файзулло Абдуллоев

**Файзулло Абдуллоев** (30 октябри соли 1946(19461030)) — ҳуқуқшинос, ходими давлатӣ, собиқ Раиси Суди Конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996-2000) ва вазири адлияи Тоҷикистон (1990-1993), Ҳуқуқшиноси шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Файзулло Абдуллоев 30 октябри  соли 1946 дар совхози Кангурти ноҳияи Совет, вилояти Хатлон таваллуд шудааст.
Соли 1973  факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи. В. И. Ленинро хатм кардааст. Фаъолияти кориашро аз вазифаи коромӯзи Вазорати адлияи ҶШС Тоҷикистон сар кардааст (солҳои 1974-1976).
* Солҳои 1976-1977 — судяи халқии ноҳияи Восеъ 
* Солҳои 1977-1980 — Муовини Раиси суди вилояти Кӯлоб  
* Солҳои 1980-1987 — Раиси суди халқии шаҳри Кӯлоб.
* Солҳои 1987-1990 — Муовини Раиси Суди Олии ҶШС Тоҷикистон.
* Солҳои 1990-1993 — Вазири адлияи ҶШС Тоҷикистон.
* Солҳои 1993-1994 — мутахассиси пешбари Комитети телевизион ва радиошунавонии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 1994-1995 — Президенти ширкати ҳуқуқии "Мадад".
* Соли 1995. — мушовири калони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба робита бо Парлумон ва масъалаҳои ҳуқуқӣ.
* Солҳои 1995-1996 — Раиси Суди Олии Иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 1996-2000 — Раиси Суди Конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2000-2004 — муовини аввали Вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2004-2008 — судяи Суди Иқтисодии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил.
* Солҳои 2008-2011 — Раиси Суди Иқтисодии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил.
23 декабри соли 2011-ум дар ҷаласаи 13 (ғайринавбатии) Ассамблеяи АврАзЭС ба вазифаи судяи Суди  АврАзЭС таъйин шуд, ки он фаъолияти худро аз 1 январи соли 2012 оғоз кардааст.

## Ҷоизаҳо
Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 августи соли 2006 бо Ордени "Исмоили Сомонӣ" дараҷаи II-ум ва 22 июни соли 2007 бо Ифтихорномаи Суди Иқтисодии ИДМ сарфароз шудааст.

Ҳуқуқшиноси шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бо унвони олии Мушовири давлатии адлия дараҷаи якум мушарраф гардидааст.

## Пайвандҳо
* Маълумот дар сомонаи Вазорати адлияи ҶТ

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ
Гурӯҳ:Зодагони 30 октябр
Гурӯҳ:Зодагони соли 1946
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Темурмалик
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносон аз рӯи алифбо
Додгоҳи ҳакамӣ

**Додгоҳи ҳакамӣ** - яке аз мақомоти ҳокимияти судӣ буда, дар Конститутсия ва қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо номи Суди иқтисодӣ муқаррар шудааст. Суди иқтисодӣ дорои низоми худ буда, аз Суди Олии иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Суди иқтисодии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, судҳои иқтисодии вилоятҳо ва шаҳри Душанбе иборат мебошад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Анъом

Сура дар Макка нозил шудааст ва дорои 20 воҳиди мавзӯӣ буда, аз 165 оят иборат мебошад. Ин сура аз аҳди нузули Қуръон то кунун бо ном ва унвони дигаре ҷуз Анъом хонда нашудааст. Ин ном дар Қуръони Карим маҷмӯан 32 маротиба ва дар худи сура 6 бор зикр гардидааст.

## Мундариҷа
Аслан манзури сураи Анъом масоили ҳалолу ҳаром будани бархе аз ҳайвоноти аҳливу ваҳшӣ дар аҳди ҷоҳилият ва истифода аз онҳост. Сураи Анъомро уламои дин маккӣ меҳисобанд, ки он дар як навбат дар Макка барои ҳазрати Муҳаммад пайғамбар (с) нозил шудааст.

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* 
* Гуш кардани Сураи 6 Ал Анъом
Сураи Аъроф

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз а206 оят ва 24 рукӯъ иборат аст. Ба тартиби нузул сураи 87 мебошад. Номи Аъроф аз ояти 46 гирифта шудааст.

## Мундариҷа

Дар оғоз ҳуруфи муқаттааи Алиф, Лом, Мим, С дорад. Аърофро ба панҷ қисм тақсим кардаанд: 1) қиссаи Одам (а), ӯ саҷда кардани фариштагон, саркашии Шайтон, бо васвасаи ӯ аз биҳишт берун шудани Одам (а), огоҳиҳо ва муждаҳо ба фарзандони Одам (а), аҳволи аҳли биҳишт, дӯзах ва аъроф (1–56); 2) баёни қиссаҳои пайғамбарони пешин (а) ва қавмҳои онҳо – Нӯҳ, Ҳуд, Солеҳ, Лут ва Шуайб (57–100); 3) баёни қиссаи Мусову Ҳорун (а) ва Фиръавн ва оқибати кори банӣ Исроил, фарҷоми кори Фиръавну қавми ӯ, қиссаи Сомирӣ ва гӯсолапарастии банӣ Исроил, зикри таҷаллии Худо ба кӯҳ (101–173); 4) қиссаи Балъами Боур (176–185); 5) баёни растохез ва нишонаҳои он (186–206). Дар  сураи Аъроф оятҳое дар хусуси пайравӣ кардан ба Китоб (Қуръон), аҳволи мардуми шаҳрҳои нобудкардашуда, усули ақоид, ҳарому ҳалол, сифоти пайғамбар (с) (ибораи маъруфи «набии уммӣ» дар ҳамин сура, оятҳои 157 ва 158 зикр шудааст), рисолати пайғамбар (с) барои оламиён, номҳои некӯи Худо, офариниши нахустин, хондан ва шунидани оятҳои Қуръон оварда шудаанд. Дар ояти 143 ба Мусо (а) «лан таронӣ» (маро нахоҳӣ дид) гуфтани Худо дарҷ аст. Дар тафсири ин оят сунниёну шииён ихтилофи назар доранд, ки аз масъалаи доманадори «дидани Худо» маншаъ гирифтааст. Ҳамчунин дар ояти 172 паймоне, ки аз фарзандони Одам (а) гирифта шудааст, баён меёбад ва дар он «аласту би Раббикум» (оё Парвардгори шумо нестам) зикр шудааст. Ин паймонро «аҳди аласт» мегӯянд ва мавриди таваҷҷуҳи олимон, бахусус мутафаккирону адибони суфия қарор гирифтааст. Дар ояти 206 саҷдаи аввалини тиловат ҳаст.

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
*
Куала-Лумпур

**Куала-Лумпур** (малайи (Куала-Лумпур маънояш: "резишгоҳи ифлос"), инглисӣ:Kuala Lumpur  арабӣ:كوالا لومڤور) — пойтахти Малайзия.

Аҳолии Куала-Лумпур дар соли 2016 7,590,000 наф.  

## Ҷуғрофия
Шаҳри Куала-Лумпур дар ҷанубу ғарби нимҷазираи Малакка  дар  водие, ки онҷо якҷояшавии дарёҳои Кланг ва Гомбак аст, воқеъ аст.


Акс:Oilpalm malaysia.jpg|боғи Куалла-Лумпур
АКс:KL Outing 022b.jpg|Манораҳои Петронас
Акс:Sultan Abdul Samad National Day.jpg|Қасри Абдулсамад
Акс:Dayabumi, Kuala Lumpur (February 2007).jpg|Маҷмааи Даябуми
Акс:National Mosque KL 2007 pano.jpg|Масҷиди миллӣ
Акс:KualaLumpurTower.jpg|Манораи телевизионии Куала-Лумпур
Акс:Blue dome mosque near hang tuah.jpg|Масҷиди Ҳанг Туа бо Манораҳо



## Эзоҳ




Гурӯҳ:Шаҳрҳои Малайзия
Гурӯҳ:Куала-Лумпур
Шаҳло Музаффарова

**Шаҳло Мирзобадаловна Музаффарова** (11 феврали 1971 шаҳри Душанбе) — забоншинос, адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ, узви ҲХДТ мебошад.

## Фаъолияти омӯзгорию илмӣ
Баъд аз хатми Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (1993) Шаҳло Музаффарова аз соли 1993 дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба ҳайси муаллими калон кор мекард. Соли 1999 ӯ рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Ҳафт пайкар»-и Низомӣ ва таҳаввули достони Баҳроми Гӯр" дифоъ кард. Дар солҳои 1999—2005 мудири кафедраи забони тоҷикӣи донишгоҳи мазкур буд. Худи ҳамон сол (2005) ба кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ба кор гузашт ва соли 2009 вазифаи ноиби декани факултаи филологияро оид ба корҳои таълим ба уҳда гирифт. Ӯ дар тӯли фаъолияти омӯзгориаш як силсила чорабиниҳои муҳимми илмӣ-методиро барпо кард ва мақолаву дастурҳои таълимиро эҷод намуд. Китоби дарсии «Забони тоҷикӣ»-ро дар ҳаммуалифӣ бо Собирҷон Ҳошимов нашр кард. Шаҳло Музаффарова иштирокдори конфронсҳои ҷумҳуриявию байналхалқӣ ва муаллифи беш аз 40 асари илмист. Соли 2014 монографияи ӯ дар мавзӯи «Ҳафт пайкар»-и Низомӣ ва таҳаввули достони Баҳроми Гӯр" чоп гардид..

## Осор
* Музаффарова Ш. М., Сабурова Ш. А. Корҳои назоратӣ барои донишҷӯёни шуъбаҳои ғоибонаи донишгоҳҳо(дастури таълимӣ). — Душанбе: Нашриёти Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, 2002.-53 стр.
* Музаффарова Ш. М., Хашимов С. Х. Практический курс таджикского языка (для студентов филологических факультетов вузов). — Душанбе: Изд-во РТСУ, 2012.-271 стр.
* Музаффарова Ш. М., Хашимов С. Х. Практический курс таджикского языка (для студентов филологических факультетов вузов,2-ое издание). — Душанбе: Изд-во РТСУ, 2013.-218 стр.
* Музаффарова Ш. М. «Семь красавиц Низами и его создание». — Душанбе: РТСУ, 2014.- 169 стр.
* Музаффарова Ш. М. Обстоятельство образа действия в таджикском и русском языках.-Сб.докладов 12-й Международной научной конференции. — Япония, донишгоҳет Цукуба, 2015.
* Музаффарова Ш. М., Хашимов С. Х.. Таджикский язык.(для студентов и преподавателей вузов, 3-е издание испр.и доп.). — Душанбе: Изд-во РТСУ, 2016.-230 стр.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2011).

## Адабиёт
* РОССИЙСКО-ТАДЖИКСКИЙ (СЛАВЯНСКИЙ) УНИВЕРСИТЕТ. ЭНЦИКЛОПЕДИЯ . Душанбе: Издательство РТСУ, 2011. С. 162—163.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Ноил Шерзода

**Ноил Шерзода** - шоири инқилобии тоҷик, ки солҳои бистум дар байни хонандагони тоҷик машҳур гардида буд.

## Зиндагинома
Мухтор Шерзода, ки тахаллуси Ноилро гирифтааст, соли 1895 дар ноҳияи Уротеппа таваллуд ёфта, соли 1935 вафот намудааст. Падараш мударрисӣ мекард. Ноил соли 1915 ба Бухоро рафта баъди револютсияи Октябр ба зодгоҳаш баргашт ва ба кори мактабу маориф машғул гардид.

## Эҷодиёт
Шеърҳои аввалаашро «Аҷаб бепарда мебинам», «Мунаввар аз чароғи оразат дидам шабистонро», «Дидам маҳе, ки дидаи олам надидааст» дар мавзӯҳои анъанавии адабиёти тоҷик, ишқу ошиқӣ гуфтааст. Шоир баъдан  мувофиқи тақозои ҳаёт ба мавзӯҳои дигар, аз қабили танқиди дину хурофот ва одатҳои нанговар «Нест бод Хурофот», «Дил хун шуд аз Хурофот», «Доги ҳиҷрон» ва ғайра даст мезанад. Сипас ба тарғиби мактабу маориф ва падидаҳои ҳаёти нав («Хитоб ба духтарони Шарқ», «Интихоби Шӯро», «Ба иди Октябр» ва ғайраҳо) рӯ меоварад. Баъзе шеърҳояш дар пайравии В. Маяковекий, А. Лоҳутӣ ва дигарон гуфта шудаанд. («Агар хоҳӣ равӣ бар истироҳат, бигир дафтарчаи аккредитив» ва ғайраҳо). Шерзода гӯё девоне доштааст, аммо нопайдост.

Мавзӯҳои ашъори Ноил ташвиқу тарғиби мактабу маориф, ситоиши баҳор, табиат, даъват ба ободии мамлакат, мубориза баҳри саводнокӣ, ишқи поки инсонӣ, сиёсӣ-иқтисодӣ ва ҳаҷвӣ буданд. Ноил соҳиби табъи баланди  шоирӣ дошт. Дар ин ё он мавзӯъ бадоҳатан шеър мегуфт. Вай ноинсофӣ, виҷдонфурӯшӣ, бадандешии шахсро фош менамуд. Шоир поймолкунандаи ҳаққу ҳуқуқи занонро зери тозиёнаи танқид мегирифт. Ноил умри кӯтоҳ дида бошад ҳам, аз худаш мероси  бой боқӣ гузоштааст. Шоир девоне доштааст, аммо он дастраст нагардидааст. Намунаҳои  ашъораш аз рӯзномаю маҷалла, дастнавис ва ҳошияи китобҳо ҷамъ оварда шудаанд.

:**МАОРИФ**

:Гул гашта хиҷил аз гули рухсори маориф,
:Булбул шуда дилбастаи гулзори маориф.
:Осон ба каф ин гавҳари якто нарасад ҳеч,
:Соед рухи хеш ба девори маориф.
:Нодон ба ҷаҳолаткадаи хеш фурӯ монд,
:Доно биравад аз паи асрори маориф.
:Бар нисбати ҳиммат ҳама кас мева бичинад,
:Аз нахли самаровару пурбори маориф.
:Ҳушу хираду маърифату илм диҳад бар,
:Ҳар дона, ки бигрифт зи анбори маориф.
:Дар роҳи маориф бикунад қуввати худ сарф
:Даъват кунад он кас, ки манам ёри маориф.

:**НАРГИСИ ШАҲЛО**

:Мекунад махмури мино наргиси шаҳло маро,
:Мекашад аз кунҷи хилватхона савдоҳо маро.
:Сарв борс гар ба гулзори назокат сар занад,
:Суръате дорад ба дил фикри қади боло маро.
:То раҳо созӣ паи қатлам камони ҷонситон,
:Тири мижгонат фитонад бар замин аз по маро
:Қисмати васлат муяссар нест ҷуз ҳаҷру гудоз,
:Қатраҳои ашки хунин мешавад дарё маро.
:Ёди айёми ҷудоиро наёбам чорае,
:Як даме биншин, набошад тоқати фардо маро.
:Муддате шуд баҳри васфи даргаҳат сар мезанам,
:Муждаи хубе нашуд з-он лаъли шаккархо маро.
:Аз тагофул чашми ҷодуят кунад тороҷи дил,
:Гар табассум ғунчаи лаълат кунад имо маро.
:Нуктае чун гул ба унвони ғазал созам, раҳам
:Накҳате, Ноил, шавад з-он гулруҳи барно маро.

## Эзоҳ

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Истаравшан
CASA-1000

**CASA-1000** — аввалин тарҳи муштараки байниминтақавии Осиёи Марказӣ ва Осиёи Ҷанубӣ буда, пайвасти шабакаҳои барқи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон, Ҷумҳурии Исломии Афғонистон ва Ҷумҳурии Исломии Покистонро дар бар мегирад.

## Ҳадафи лоиҳа
Ин тарҳ норасоии неруи барқро коҳиш дода, дар ташаккули бозори энергетикӣ, ба роҳ мондани ҳамкориҳои тиҷоратии кишварҳои шарик, таъсиси ҷойҳои нави корӣ бо дарназардошти як қатор манфиатҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва экологӣ ҳиссагузор хоҳад буд. Асосноккунии техникӣ-иқтисодии лоиҳа соли 2009 анҷом дода шуда, соли 2011 аз нуқтаи назари тиҷоратӣ тасдиқ гардидааст.

Ин тарҳ барои Тоҷикистон ва Қирғизистон дар бобати содироти нерӯи барқи изофагӣ дар фасли тобистон ва ба даст овардани даромади воқеӣ имконияти мусоид фароҳам оварда, барои қонеъ намудани талаботи аҳолӣ ва иқтисодиёти Афғонистон ва Покистон бо нерӯи барқи аз ҷиҳати экологӣ тоза хидмат хоҳад кард.

Дар назар аст, ки фурушандагони нерӯи барқ - Тоҷикистон ва Қирғизистон дар моҳҳои май - сентябр то 5 миллиард киловат соат, аз ҷумла 3 миллиард киловатт соат Тоҷикистон ба харидорон - Афғонистон ва Покистон таҳвил хоҳад кард.

Татбиқи лоиҳаи CASA-1000 аз гомҳои нахустинест дар раванди амалӣ намудани маҷмуи тадбирҳо ва мувофиқаҳои муштарак бо мақсади таҳкими робитаҳои коммуникатсионӣ ва инфрасохторӣ миёни кишварҳои минтақаҳои Осиёи Марказӣ ва Осиёи Ҷанубӣ, ки минбаъд барои рушду шукуфоӣ ва саодату осудагии мардумони он мусоидат намуда, барои иқдомҳои минбаъда дар ин самт замина хоҳад гузошт.

## Маблағи умумии лоиҳа
Маблағи умумии лоиҳаи CASA-1000 1 миллиард доллар арзёбӣ мегардад. Барои иҷрои ин тарҳ Тоҷикистон ба миқдори 320 миллион доллари амрикоӣ сармоя ҷалб мекунад. Сармояҳои Қирғизистон 209 миллион, Афғонистон 354 миллион ва Покистон 209 миллион долларро ташкил медиҳанд.

Дар назар аст, дар марҳилаи аввал хатти баландшиддати 500 киловаттаи интиқоли неруи барқ аз Даткаи Қирғизистон ба Хуҷанди Тоҷикистон бо дарозии 477 километр бунёд шуда, сипас сохтмони хатти баландшиддат аз Тоҷикистон ба Афғонистон ва аз он кишвар ба Покистон бо дарозии 750 километр оғоз шавад.

## Бознигаред

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон
Абрикосов Алексей Алексеевич

**Абрикосов Алексей Алексеевич** — олим, олими соҳаи физика, дорандаи Ҷоизаи Нобел (2003), академики АИ Россия, доктори илмҳои физика ва математика(1955).академики АИ СССР (1987), узви АИ миллии ИМА, узви хориҷии Ҷамъияти шоҳии Лондон (2001), узви фахрии хориҷии Академияи илму санъати Америка (1991) мебошад. 
## Зиндагинома
**Абрикосов Алексей Алексеевич**  25 июни соли 1928 дар шаҳри Маскав ба дунё омадааст. Ӯ физики рус буда, дар Пажӯҳишгоҳи масъалаҳои илми рисолаи ном­задӣ (1951) ва рисолаи докторӣ (1955) дифоъ кардааст. Ӯ соли 1965 сарвари факултаи физика  назариявии муҳитҳои яклухт таъйин мешавад. Солҳои 1976 – 1991 мудирии кафедраи физикаи назариявии Институти давлатии пӯлод ва хӯлаҳои шаҳри Маскавро бар зимма дошт. Соли 1991 бо даъвати Лабораторияи миллии Аргонн (иёлоти Иллинойс) ба ИМА меравад.
## Эҷодиёт
Асарҳои илмии Абрикосов А.А. асосан ба фавқунноқилҳои навъи дуюм бахшида шудаанд. Ин намуди фавқунноқилҳо хосияти худро ҳатто дар майдони магнитии пурқувват (то 25Тл) нигоҳ медоранд. Олим Абрикосов А. собит намуд, ки ин ҳодиса дар натиҷаи пайдошавии панҷараи доимии хатҳои магнитӣ, ки бо ҷараёнҳои ҳалқавӣ иҳота шудаанд, ба амал меояд. Чунин сохтор «панҷараи гирдбод-шакли Абрикосов» номида шудааст. Ӯ инчунин бо масъалаҳои электродинамикаи энергияҳои баланд, фавқунноқилият, ҳароратҳои паст, назарияи фавқуш­шороӣ ва ноқилҳо низ машғул шудааст. Соли 2003 ҳамроҳи В. Л. Гинзбург ва Э. Леггет барои «Корҳои асосӣ оид ба назарияи фавқунноқилҳо ва моеъҳои фавқушшоро» сазовори Ҷоизаи Нобел гардид.
## Осор
*Методы квантовой теории поля в статистической физике, М., 1961; 
*Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1963; 
*Основы теории металлов, М., 1987.
## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи Ленинӣ (1966); 
* Ҷоизаи давлатии СССР (1982); 
* Ҷоизаи ба номи Ландау (1989);
* Ҷоизаи ба номи Ҷон Бардин (1991)
* Ҷоизаи Нобел (2003).

## Сарчашма
Давлати ҳуқуқбунёд

**Давлати  ҳуқуқбунёд** – истилоҳи давлати ҳуқуқбунёд (Rechstaat) дар
адабиёти ҳуқуқии Олмон дар нимаи  дуюми асри XVIII - аввали асри XIX пайдо шудааст.
Онро дар асарҳои худ К. Велкер (соли 1813), И.Х. Фрайхер фон Аретин (с.
1824), Робент фон Мол (соли 1832) истифода бурдаанд. Дар адабиёти ҳуқуқии англисӣ ба ҷои он истилоҳи «ҳукмронии ҳуқуқ» истифода мешавад Ба маънои васеъ давлати ҳуқуқбунёд давлатест, ки дар он
ҳуқуқ ҳукмрон асг. Ба таври мушаххасгар давлати ҳуқуқбунёд ин шакли ҳуқуқии ташкил ва фаъолияги ҳокимияти сиёсии омма аст.

Аломатҳои давлати ҳуқуқбунёд: 
# волоияти ҳуқуқ ва қонуни ҳуқуқӣ;  
# воқеӣ будани ҳуқуқу озодиҳои фард;  
# таҷзияи ҳокимият;  
# волоияти адолати судӣ дар ҷомеа аз ҷумла назорати судии Конститутсионӣ

Мафҳуми давлати ҳуқуқбунёд нахустин бор дар яке аз ҳуҷҷатҳои муҳимтарин «Эъломияи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон» 24 августи соли 1990 аз тарафи сессияи дуюми Шӯрои Олии Ҷумҳурии
Тоҷикистон зълон гардид. Конститутсияи нави Ҷумҳурии Тоҷикистон ин ғояро ривоҷ дода, кафолатҳои онро муқаррар кард ва бартарии ҳуқуқ дар ҷомеа ва давлат таъкид гардид. Яке аз рукнҳои давлати ҳуқуқбунёд
волоият ва ҳукмронии қонун, дар назди қонун баробар будани ҳама мебошад. Давлат ва ҳамаи мақомоти он, шахсонн мансабдор, шаҳрвандон ва иттиҳодияҳои онҳо вазифадоранд Конститутсия ва қонунҳоро риоя ва
иҷро намоянд. Дар давлати ҳуқуқбунёд арзиши олӣ доштани инсон ва
ҳуқуқу озодиҳои ӯ, эътироф, риоя ва |ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва
\шаҳрванд - вазифаи муқаддаси давлат мебошад. Дигар талаботе, ки
Конститутсия (моддаи 9) дар назди давлати ҳуқуқбунёд мегузорад, ин
таҷзияи ҳокимиятн давлатӣ, яъне ба ҳокимняти қонунгузор, иҷроия ва
судӣ ҷудо намудани ҳокимиятн давлатӣ, ки ба воситаи он ҳар як мақоми номбурда имконият пайдо мекунад, ки мустақилона дар доираи салоҳияти худ амал намояд, ба шумор меравад.
## Нигаред низ
* Дастгоҳи давлатӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлат
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Давлати сеюм

**Давлати  сеюм** - он давлате мебошад, ки дар шартномаи байналхалқии мазкӯр иштирокчй нест. Ҳуқуқ ва манфиатҳои давлати сеюм объекти шартномаи байналҳалқӣ намешавад.
## Нигаред низ
Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Давлат
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Баҳодур Файзулло

**Баҳодур Файзулло** — нависандаи муосири тоҷик, аз соли 1957 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

## Зиндагинома
Баҳодур Файзулло 26 сентябри соли 1933 дар шаҳри Истаравшан таваллуд шудааст. Баъди хатми Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Истаравшан ба Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон дохил шуд ва онро соли 1957 хатм намуд. Фаъолияти кориашро соли 1957 дар маҷаллаи «Хорпуштак» оғоз карда, то соли 1991 чун мухбири сайёр, ходими адабӣ ва муҳаррири калони шуъбаи адабӣ хидмат намуд. Соли 1991 ба зодгоҳаш - шаҳри Истаравшан баргашт ва чун раиси бахши шаҳрии Бунёди забони тоҷикӣ фаъолият кард.

## Эҷодиёт
Муаллифи китобҳои «Ками мову карами Шумо», «Як дақиқа берун бароед», «Обсофкунак», «Камкори сертарадуд», «Бандаи ханда» ва ғайраҳо мебошад. Навиштаҳояш дар маҷаллаҳои «Крокодил», «Журналист», «Звезда Востока», «Шарқ Юлдузӣ», «Гулистон» чоп  шудаанд. Дар ҷамъоварии осори парокандаи Зуфархони Ҷавҳарӣ хидматҳои назаррас карда, осори шоирро бо номи «Мунтахаби осор» пешкаши хонандагон намудааст. Аз ҳаёт ва фаъолияти шахсони барӯманди диёр очеркҳо навишта, муаллифи зиёда аз 200 адад фелетонҳои хурду калон мебошад. Баҳодур Файзулло соли 1957 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта  шудааст. Баҳодур Файзулло соли 2008 аз олам чашм пӯшид.

## Эзоҳ

Баёзи адибони Истаравшан - Душанбе: "Эҷод", 2009.- 288 саҳ.
Ноҳияи Березовский

**Ноҳияи Березовский** () — ноҳияест дар Русия, ки дар таҳти итоати вилояти Свердловск мебошад.
## Таърих

## Ҷуғрофия

## Иқлим

## Аҳолӣ

## Сарчашма


*Системаи назорати давлатии Русия

Гурӯҳ:Вилояти Свердловск
Дотатсия

**Дотатсия** — яке аз шаклҳои танзими маблағгузории буҷетӣ буда, аз тарафи мақомоти болоии ҳокимияти давлатӣ бо мақсади мустаҳкам гардонидани буҷети мақомоти поёнии ҳокимияти давлатӣ маблағи муайянро аз ҳисоби буҷети худ барои пӯшонидани хароҷот равона мекунад. Масалан, вилоят аз ҳисоби буҷети худ барои ҷуброни хароҷоти буҷети ноҳия миқдори муайяни маблағ ҷудо мекунад.
## Инчунин нигаред
* Кӯмаки молиявии беподош (дотатсия)
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ‎
Доимоамалкунанда

**Доимоамалкунанда** — ин калима аз нигоҳи ҳуқуқӣ усули таҷзияи ҳокимиятро дар сохтори давлатӣ (моддаи 9) муқаррар намуд. Дар асоси он яке аз шохаҳои ҳокимияти давлатӣ - Маҷлиси Олӣ дупалатагӣ буда, яке аз палатаи он - Маҷлиси намояндагон, ки бевосита аз тарафи халқ ва ҳизбҳои сиёсӣ интихоб мешавад, палатаи доимоамалкунанда (касбӣ) эътироф шуда, ба зиммаи он таълиф ва қабули қонунҳо гузошта шудааст.
Ғайр аз ин, сохторҳои дохилии Маҷлиси Олии ҶТ (Шӯроҳои ҳар ду маҷлис, кумитаю комиссияҳои онҳо), мақомоти доимоамалкунанда ба шумор мераванд. Инчунин мақомоти дохилии Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ (комиссияҳои доими, сохторҳои дохилин ҳукумат), доимоамалкунанда буда, ташкил ва иҷрои қарорҳои онҳоро таъмин менамоянд.
## Нигаред низ
* Парламенти Тоҷикистон - Маҷлиси Олӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Диктатураи ҳарбӣ

**Диктатураи ҳарбӣ** - аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш *ҳокимияти номаҳдуди ҳарбӣ* аст. Он ҳокимияти сиёсии гурӯҳ ё  доираи шахсони бо истифодаи бевоситаи яроқ бавуҷудомада мебошад. Диктатураи ҳарбӣ дар шаклҳоӣ гуногун ба вуҷуд омада, шаклан идоракунии гражданӣ, вале воқеан идоракунии ҳарбӣ мебошад. Дар диктатураи ҳарбӣ ошкоро барқарор кардани ҳокимияти ҳарбӣ мушоҳида шуда, идоракунии ҳарбиву гражданӣ ба ҳам омехта карда мешавад. Нишонаҳое, ки ба диктатураи ҳарбӣ мансуб дониста мешаванд, инҳоянд: 
* ҳокимияти номаҳдуд ва бетартиб, 
* вуҷуд надоштани механизми ҳуқуқӣ, 
* манъи фаъолияти ҳизбҳо ва ташкилотҳо, 
* назорати ҳарбиён аз болои воситаи ахбори умум, 
* маҳдуд шудан ё аз байн рафтани ҳуқуқу озодиҳо.
## Нигаред низ
* Автократия
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимияти давлатӣ
Диспозитсия

**Диспозитсия** — аз калимаи лотинии  *ҷобаҷокунӣ*, *тақсимкунӣ* - қисми таркибии меъёри ҳуқуқ мебошад, ки дар он қоидаҳои рафтор инъикос мегардад. Дар диспозитсия шаклҳо ва тарзҳои содир намудани рафтори муайян ва ё манъи содир намудани он нишон дода мешавад.
Диспозитсия аз меъёрҳо - қоидаҳои рафтор иборат аст. Дар меъёрҳо-принсипҳо, меъёрҳо-мафҳумҳо ва ба мисли инҳо диспозитсия мавҷуд нест.
Диспозитсия дорои намудҳои зерин мебошад: одӣ (қоидаҳои рафторро бе шарҳи он инъикос менамояд); мукаммал (тамоми нишонаҳои қоидаи рафторро дар бар мегирад  ҳаволакунанда (қоидаи рафторро инъикос
накарда, барои шиносоӣ бо он ба меъёри дигар ишора мекунад
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Анвар Олим (Ориёнмеҳр)

**Ориёнмеҳр** – нависанда, рӯзноманигор. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1996), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1999).

## Зиндагинома
Анвар Мирзоҳакими Олим  (Ориёнмеҳр) соли 1956 дар деҳаи Рӯмони ноҳияи Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Баъд аз хатми мактаби миёна шомили Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод шуда, соли 1977 соҳиби дипломи маълумоти олӣ гардидааст. Солҳои 1986-1988 дар сафи Артиши Шӯравӣ дар Афғонистон адои хидмат кардааст. Аз соли 1980 дар соҳаи рӯзноманигорӣ заҳмат мекашад. Ҳоло корманди масъули маҷаллаи «Паёми Суғд» мебошад.
 
## Эҷодиёт
Муаллифи маҷмӯаҳои «Қиссаҳо аз ислом ва панди Мавлонои Рум», «Вақти гули зардолу», «Балогардон», «Макрӯҳ», «Шаби 13-ум…» мебошад. Асарҳои адиби литвонӣ Скрайрис «Чароғи
сеҳрнок», нависандаи рус В.Гринков «Ашки ҷаллод», нависандаи қирғиз Ч. Айтматов «Алопаре, ки медавад лаб-лаби баҳр»-ро ба тоҷикӣ гардондааст.
Аълочии фарҳанги Тоҷикистон. Бо медалу ифтихорномаҳо мукофотонида шудааст.

## Сарчашма


Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Command & Conquer: Red Alert 2

***Command & Conquer: Red Alert 2*** бозии компютерии жанри стратегии 2.5D буда, дар вақти воқеӣ бозӣ карда мешавад. Он аз ҷониби Westwood Studio ва Westwood Pacific омода карда шудааст.

Гурӯҳ:Бозиҳои видеоӣ
Анфол

Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз аз 75 оят ва 10 рукӯъ иборат аст. Ба тартиби нузул сураи 95 мебошад. Номи Анфол аз ояти 1 гирифта шудааст.

## Мундариҷа
Сура дар хусуси ғазваи Бадр нозил шуд ва дар он баёни аҳкоми ғаниматҳо, сифату хусусиятҳои имоновардагон ба Худову Пайғамбар (с), муносибати онҳо ба ҷанг, бахусус ҷанги Бадр, нусрат ёфтани муъминон аз ҷониби Худо ба тавассути фариштагон дар ҷанг, баъзе ҳолатҳои ин ҷанг, итоат кардан ба амри Худову Пайғамбар (с) ва қабули даъвати онҳо, макру ҳилаҳои мушрикон ба муқобили Пайғамбар (с), нобуд шудани ин макрҳо ва молҳои дар ин роҳ сарфшуда ва ғайра оварда шудааст. Аз ояти 40 боз ба мавзӯи ғаниматҳо ва чигунагии тақсими он, ҳолоти муъминон ва мушрикон дар ҷанг, муносибати шайтон ба мушрикон руҷӯъ шуда, дар зимн фиръавниёну пешиниён ва оқибати кори онҳо, муомила бо шиканандагони аҳду паймон зикр ёфтааст. Сипас боз баёни ҷанг, омодагии ҳарбии мусулмонон дар баробари ҳар гуна душман, шартҳои асир гирифтан, қабули фидя аз онҳо оварда мешавад. Баъд оятҳое меоянд, ки дар онҳо ҳамаи мусулмонони замони Пайғамбар (с) — муҳоҷирону ансориён дар асоси имон, ҳиҷрат, ширкат дар ҷиҳод ва муносибат ба ҳиҷрату ҷиҳод табақабандӣ шуда, савобу подоши онҳо муайян гардидааст.

## Тафсир

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Сураи Тавба

Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 129 оят аст.

## Мундариҷа

## Тафсир

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Юсуфи Насрулло

**Юсуфи Насрулло** – нависанда ва дромнавис. Аз соли 2010 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад.
## Зиндагинома
Юсуфи Насрулло 10 декабри  1954   дар деҳаи Даштаки ноҳияи Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Соли 1971, пас аз хатми мактаби таҳсилоти умумии №15, вориди бахши журналистикаи факултаи филологияи тоҷики Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин шудааст. Баъди хатми мактаби олӣ ба Ленинобод баргашта, соли 1976 дар заводи зарфҳои шишагии шаҳр кор кардааст. Соли 1977 ба Кумитаи телевизион ва радиошунавонии вилоят гузашта, аз устодони соҳа сабақ омӯхтааст. Алҳол мухбири маҷаллаи ҳаҷвии «Хорпуштак» дар вилояти Суғд аст.
## Эҷодиёт
Аввалин китоби ҳикояҳояш «Ожидание» соли 1996 интишор ёфтааст. Ҳамон сол Нашриёти давлатии ба номи Раҳим Ҷалил (Хуҷанд) китоби очерку ҳикояҳои ҳаҷвии ӯро бо номи «Соҳиби аспи падар» ба чоп расондааст. Нахустин асари калонҳаҷми ӯ «Шона барои зулфи Мона Лиза» соли 1986 офарида шуда, онро омӯзгори Донишкадаи давлатии омӯзгории ба номи С.М.Киров Александр Пронин ба русӣ тарҷума кардааст. Нашри роман ба иллати ҷанги шаҳрвандӣ ба таъхир афтода, дертар, соли 2010, онро адиб ва тарҷумони амрикоӣ
Юрий Кушнер ба инглисӣ гардонда, нашриёти бонуфузи ИМА «Publish America» ба теъдоди 50 ҳазор нусха дар дастраси хонандагон қарор додааст. Соли 2010, ҳамчунин, китоби ҳикояҳои Юсуф Насрулло «The Waiting» аз тарафи нашриёти «Lulu»-и Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ба дасти чоп расид, ки бо
тасвирҳои рассом Камол Тошматов (писари шоира Озод Аминзода) ороиш ёфтааст. Анвар Тавобов чанде аз ҳикояҳои ӯро ба русӣ гардонида, бори аввал дар маҷаллаи «Помир» чоп кунондааст. 17 марти соли 1990 ҳафтавори «Тишрин»-и Ҷумҳурияи Сурияи Араб ҳикояҳои ӯро ба забони арабӣ чоп кардааст.
Соли 1992, нахустин бор дар Тоҷикистон, дар назди корхонаи «Санъо» (шаҳри Қайроққум) телевизиони ғайридавлатии «Темурмалик»-ро таъсис додааст.
 
Муаллифи 20 асари мусаннад мебошад, ки баъзе аз онҳо дар ҳаммуаллифӣ бо нависанда Наҷмиддини Шоҳинбод офарида шудаанд.
Соли 1992 намоишномаи мазҳакавии ӯ «Ишқи ҷавони ҳинду» дар шаҳри Қайроққум ғолиби озмуни драманависони мамлакат шудааст. Баъди ду сол намоишномаи «Зинда бод Фаронса!»-и ӯ ғолиби озмуни навбатии
драманависони Тоҷикистон гардидааст. Соли 1998 намоишномаи ҳаҷвии «Заволи империяи чорум» дар Шаҳринав ғолиби озмуни дигари драманависони мамлакат шудааст. Қиссаи «Вохӯрӣ бо худ» (2000), бо сарсухани Нависандаи халқии Тоҷикистон Муҳиддин Хоҷазод чоп шуда, писанди хонандагон гардидааст.
Юсуфи Насрулло бо ҳафтавори «The Bukharian Times» (Ню-Йорк) ҳамкории эҷодӣ дошта, дар он зуд-зуд аз тағйироти навини Тоҷикистон ва рӯйдодҳои фарҳангӣ мақолаву очеркҳо чоп мекунад. Соли 2009 ба Туркия сафар карда, дар Чаталжа, дар ҳавлии нависандаи машҳур Азиз Несин зиста, доир ба ҳаёту фаъолияти ҳаҷвнигори бузург асаре бо номи «Азиз Несин ва ман»-ро навиштааст.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик
Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ғафуров
Сураи Раъд

Сура дар Мадина нозил шудааст ва иборат аз 43 оят аст.

## Мундариҷа

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Сураи Иброҳим

Сура дар Макка нозил шудааст ва иборат аз 52 оят аст.

## Мундариҷа

## Тафсир
Сураи Иброҳим аз 52 оят иборат буда, ба истиснои оятҳои 28 ва 29, дигар оятҳои он қабл аз ҳиҷрат, дар Макка нозил шудаанд. Шумораи оятҳои сураи Иброҳим назди қориёни Басра 51, назди куфиён 52, назди шомиён 55 ва назди дигарон 50 оят аст. Сураи Иброҳим, тибқи қавли роҷеҳ (авло), аз 831 калима ва 3434 ҳарф иборат аст. Чун дар он аз маъмурияти Иброҳим (а) ва бинои хонаи Каъба ба василаи ӯ сухан ба миён омадааст, чунин номгузорӣ шудааст. Сураи Иброҳим дорои ҳафт рукӯъ мебошад. Мавзӯъҳои Сураи Иброҳим мушобаҳат ва ҳамгунии зиёде бо матлабҳои сураи «Ҳиҷр» доранд. Сураи Иброҳим бо баёни авсофи Қуръон оғоз шуда, дар он дар бораи Иброҳим, дуо ва ниёишҳои ӯ дар Макка, таърихи анбиё (Нӯҳ, Мусо) ва қавмҳои пешин (Од, Самуд) ва дигар достонҳои ибратбахш сухан меравад. Дар Сураи Иброҳим дар бораи ваҳй, рисолат, тавҳид, қиёмат ва ҳисобу китоби он рӯз низ хабар дода шудааст. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Мақсуда Абдусаломова

**Мақсуда Абдусаломова** (*Мақсуда Неъматовна Абдусаломова*; тав 20 декабри 1938, Самарқанд), — кимиёшинос, доктори илмҳои химия (1988), профессор (1990), Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон (1997).

## Зиндагинома
Мақсуда Неъматовна Абдусаломова 20 декабр и 1938 дар шаҳри Самарқанд ба дунё омадааст.
Хатмкардаи Институти олии технологии ш. Ленинград (1959). Лаборанти калони Институти химияи АИ ҶШС Тоҷикистон (1960—1961), аспиранти Институти металлургияи АИ СССР (1961 — 64), мудири бахш (1965 — 76) ва мудири лабораторияи пайвастҳои нимноқили (1976—1998) Институти химияи Академияи илмҳои Тоҷикистон. Аз соли 1998 ходими калони илмии ҳамин институт. Роҷеъ ба хусусияти пайвастҳои мушкилгудоз ва корбасти онҳо дар таҳияи элементҳои гуногун ва металлҳои пластикӣ, муайян намудани қонуниятҳои барқа­рории диаграммаҳои фазавӣ, алоқамандии пайвастҳои электронии элементҳо, хусусан антимонидҳо ва вис­мутидҳо, дарёфти технологияи синтези пайвастҳои нави нимноқилӣ ва ғ. тадқиқот анҷом додааст. Мақолаҳои илмиаш дар мамолики хориҷӣ низ ба табъ расидаанд.
## Осор
* Антимониды. — Душанбе, 1977;
* Висмутиды. — Душанбе, 1978;
* Антимониды и висмутиды редкоземельных элементов. — Душанбе, 1978;
* Гендер и техника. — Душанбе, 2005;
* Преподаватель гендера на технических и естественных факультетах университетов.  — Душанбе, 2005.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Назорати муаллифӣ

**Назорати муаллифӣ** — дар илми китобдорӣ, назорати муаллифӣ равандест, ки иттилооти библиографӣро ташкил мекунад. Барои мисол, истифода аз имлои ягона ва равшани ном (сарлавҳа) ё идентификатори рақамӣ барои ҳар як мавзӯъ дар феҳристҳои китобхона. Мақоми калима дар назорати муаллифӣ аз идеяи ки номҳои одамон, ҷойҳо чиз ва мафҳумҳои ваколатдор шудаанд, яъне, онҳо дар як шакли махсус таъсис шудаанд.

## Эзоҳ
Китобфурӯшӣ

thumb|Фурӯшгоҳи китоб дар Буенос Айрес
**Китобфурӯшӣ**, маҳале аст ки китоб дар он фурухта мешавад ва мардум метавонанд дар он китоб харидорӣ кунанд. Китобфурӯшиҳо анвоъи мухталифе доранд. Мумкин аст китобфурӯшӣ ба хариду фурӯши китобҳои дасти дувум низ бипардозанд.

## Манбаъ
Абдусаттор Абдуҷаббор

**Абдусаттор Абдуҷаббор** —  арбоби давлатӣ, иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисодӣ (2001), профессор (2008), академики Академияи илмҳои байналмилалии мактабҳои олӣ (2011), Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷи­кистон (1998). 
## Зиндагинома
Абдусаттор Абдуҷаббор (Ҷабборов) 24 декабри  1948 дар Панҷакент ба дунё омадааст, Хатмкардаи Донишгоҳи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1976) ва Мактаби олии Ҳизбии коммунистӣ дар шаҳри Тошкент (1986). Сармуҳандиси идораи кишоварзӣ (1974 – 1975), мудири шуъбаи саноату нақлиёти Комитети Ҳизби коммунистӣ (1977 – 1981), раиси Комитети назорати халқӣ, муовин ва раиси Комитети иҷроияи Совети депутатҳои халқи шаҳри Панҷакент (1986 – 1990), даъвати 12 (1990 – 1995), раиси Комиссия оид ба масъалаҳои кори шӯроҳои вакилони халқ ва худидораи маҳаллии Шӯрои Олии ҶТ (1990 – 1992), аввалин Мушовири давлатии Президенти ҶТ (1992), Вазири Вазорати таъминоти иҷтимоии ҶТ (1992 – 1994), Вазири Вазорати ҳифзи иҷтимоии аҳолии ҶТ (1994 – 2005). Аз соли 2005 раиси Фонди ғайридавлатии нафақаи «Оянда». Абдусаттор Абдуҷаббор бо фаъолияти педагогӣ ва илмӣ низ машғул аст: профессори кафедраи «Молия ва қарз»-и Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон (аз соли 2005), ҷонишини раиси Шӯрои диссертатсионии комиссияи аттестатсионии Вазорати маориф ва илми Федератсияи Россия дар назди Институти иқтисодиёт ва демографияи АИ ҶТ ва узви Шӯрои диссертатсионии комиссияи аттестатсионии Вазорати маориф ва илми Федератсияи Россия дар назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон (аз соли 2005).

## Фаъолияти илмӣ
Ӯ яке аз мутахассисони варзидаи соҳаи ҳифзи иҷтимоӣ ва аз ҷорикунандагони илми ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ дар ҷумҳурӣ мебошад.
Муаллифи 18 рисола ва 115 мақолаи илмию оммавӣ оид ба масъалаҳои мухталифи соҳаи ҳифзи иҷтимоӣ. Иштирокдори симпозиуму семинарҳои байналхалқӣ дар Бостон, Брюссел, Вена, Манила, Полша, Ҳиндустон, Туркия, Эрон, Чехия, Словакия, Булғория ва як қатор давлатҳои узви ИДМ. Депутати Шӯрои Олии ҶТ (даъвати 12), вакили Маҷлиси намояндагони Шӯрои Олии ҶТ (даъвати 2). 
## Ҷоизаҳо
Бо нишонҳои «Аълочии ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон», медали ҷашнии 10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии ҶТ, Ҷоизаи байналхалқии ба номи Анри Дюнан (Женева, 1998) сарфароз гардидааст. Узви ИЖ Тоҷикистон аз соли 1996.  
## Осор
* Ташаккул ва  инкишофи ҳифзи иҷтимоӣ дар Тоҷикистон, Д., 1996;  
* Асосҳои иқтисодӣ, иҷтимоии ҳифзи нафақахӯрон ва роҳҳои инкишофи шаклҳои хидматрасонӣ ба онҳо, Д., 1996; Ташаккул ва инкишофи ҳифзи иҷтимоӣ дар Тоҷикистон, Д., 1999; 
* То ба хулқат ҷаҳон ороӣ, Д., 1999; 
* Предпосылки и экономические основы социальной защиты населения в условиях становления рыночных отношений, Д., 1999; 
* Социальная защита населения, Д., 2003; 
* Ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, Д.,2009; 
* Микрофинансирование, Д., 2010; 
* Асосҳои маблағгузории хурд, Д., 2010.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон
Навозанда

**Навозанда**, **мутриб** () — навозандаи асбоби мусиқӣ ва сароянда, созандаву хонанда.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ 

Гурӯҳ:Мусиқӣ
Ҳокимияти сиёсӣ

**Ҳокимияти сиёсӣ** — самтҳои муайяни муносибатҳои байни гурӯҳҳои калони иҷтимоӣ мебошад. Функсияҳои ҳокимияти сиёсӣ аз ташаккули низоми сиёсии ҷомеа, ташкили ҳаёти сиёсӣ ва муносибатҳои сиёсӣ, роҳбарии равандҳои сиёсӣ ва ғайрисиёсӣ, ташкили шакли муайяни идоракунӣ; реҷаи сиёсӣ ва сохтори конститутсионии давлат иборат аст.
## Нигаред низ
* Ҳокимияти давлатӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимият
Ҳокимияти давлатӣ

**Ҳокимияти давлатӣ** — воситаи асосии амалӣ гардонидани ҳокимияти давлатӣ фаъолияти мураттаби мақомоти давлатӣ буда, маҳз ба воситаи онҳо халқ ҳокимияти давлатии ба ӯ тааллуқдоштаро ба амал мебарорад.

Ҳокимияти давлатӣ барои мӯътадилгардонии ҳаёту фаъолияти ҷомеа, татбиқ ва ҳифзи ҳуқуқу озодии инсон ва шаҳрванд зарур аст. Табиати ҳуқуқии ҳокимияти давлатӣ дар моддаи 6 Конститутсияи ҶТ муайян карда шудааст - дар Тоҷикистон халқ баёнгари соҳибихтиёрӣ ва сарчашмаи ягонаи ҳокнмияти давлатӣ буда, онро бевосита ва ё ба воситаи вакилони худ амалӣ мегардонад. Тибқи моддаи 9 Конститутсияи ҶТ ҳокимияти давлатӣ дар асоси таҷзияи он ба ҳокимияти қонунбарор, ҳокимияти иҷроия ва суд амалӣ мегардад.
## Нигаред низ
* Ҳокимияти сиёсӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимияти давлатӣ
Ҳокимияти иҷроия

**Ҳокимияти иҷроия**  — яке аз шохаҳои ҳокимияти давлатӣ мебошад, ки амалан ҳаёту фаъолияти ҳар як халқу давлатро мураттаб месозад. Ҳокимияти иҷроия дар низоми муайяни мақомоти давлатӣ таҷассум ёфта, фаъолияти созандагиву иҷроияро амалӣ менамояд. Тибқи консепсияи давлати ҳуқуқбунёд функсияи асосии ҳокимияти иҷроия - иҷрои қонунҳои қабулкардаи парлумон мебошад. Ҳокимияти иҷроия сиёсати давлатӣ ва иродаи давлатиеро, ки дар қонун инъикос гардидааст, ба таври ташкилӣ-ҳуқуқӣ дар ҳаёт татбиқ менамояд. 
## Дар Тоҷикистон
Ҳокимияти иҷроияро дар маҳал намояндаи Президент - Раиси вилоят, шаҳр ва ноҳия амалӣ мегардонад.
Мақомоти намояндагӣ ва иҷроияро дар воҳидҳои маъмурию марзӣ Раис сарварӣ мекунад. Раис дар назди мақомоти болоӣ ва Маҷлиси вакилони халқи дахлдор масъул аст. Мақоми худидоракунии шаҳраку деҳа ҷамоат аст.
Мақомоти намояндагӣ ва Раис дар доираи салоҳияти худ санадҳои хуқукие қабул мекунанд, ки иҷрояшон дар каламрав ҳатмист.

## Нигаред низ
* Ҳокимияти давлатӣ  
* Ҳокимияти иҷроияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳокимият
Гурӯҳ:Тақсимоти ҳокимият
Роҳпаймоии Форсӣ дар Ню-Йорк

thumb|Persian Parade New York.jpg
**Роҳпаймоии Форсӣ дар Ню-Йорк** (; ) — роҳпаймоии ҳар сола. Роҳпаймоӣ дар маркази шаҳри Иёлоти Муттаҳидаи Амрико — Ню-Йорк мегузарад.

Дар роҳпаймоӣ форсҳо ва дигар эрониён, халқҳои форсизабон ва дигар мардуми Эрони Бузург иштирок мекунанд. Роҳпаймоӣ дар айёми иди Наврӯз мегузарад. Дар роҳпаймоӣ сокинон ва мухоҷирони муқими ИМА аз Эрон, Тоҷикистон, Афғонистон, Ӯзбекистон, Озарбойҷон ва Курдистон иштирок мекунанд.

## Пайвандҳои беруна
* Сайтӣ расмии ин роҳпаймоӣ 
* Роҳпаймоиӣ форсизабонон дар соли 2016
* Роҳпаймоиӣ форсизабонон, соли 2015 дар YouTube
* Роҳпаймоиӣ форсизабонон, соли 2014 дар YouTube

Гурӯҳ:Ню-Йорк
Гурӯҳ:Эрон