Ордени Ситораи Сурх

**Ордени Ситораи Сурх** (рус. Орден Красной Звезды) — бо Фармони Президиуми Кумитаи Иҷроияи Марказии Иттиҳоди Шӯравӣ аз 6 апрели 1930 таъсис дода шудааст. Қонунияти орден бо Қарори Президиуми Кумитаи иҷроияи марказии СССР 5 майи 1930 таъйин шудааст.

Баъдан, масъалаҳои марбут ба супурдани ордени Ситораи Сурх бо Низомномаи умумии орденҳои СССР (Қарори Кумитаи Иҷроияи Марказӣ ва Шӯрои Комиссарони Халқии СССР аз 7 майи 1936), Указҳои Президиуми Шӯрои Олии СССР аз 19 июни 1943, 26 феврали 1946, 15 октябри 1947 ва 16 декабри 1947 ислоҳ ва илова карда шуданд. Бо фармони Президиуми Шӯрои Олии СССР аз 28 марти 1980 Низомномаи ордени Ситораи Сурх дар таҳрири нав тасдиқ карда шуд.

## Оинномаи орден
Статути орден якчанд маротиба тағир ёфт.

**Ордени Ситораи Сурх бо** мақсади мукофотонидан барои хидматҳои бузурге дар мудофиаи СССР ҳам дар замони ҷанг ва ҳам дар замони осоишта, дар таъмини амнияти давлатӣ таъсис дода шудааст.

Бо ордени Ситораи Сурх инҳо мукофотонида шуданд:

* хизматчиёни Армияи Советӣ, Флоти Ҳарбии Баҳрӣ, қушунҳои сарҳадӣ ва дохилӣ, коркунони Комитети бехатарии давлатии СССР, инчунин аскарони қаторӣ ва фармондеҳии органҳои корҳои дохилӣ;
* қисмҳои ҳарбӣ, киштиҳои ҳарбӣ, ташаккулҳо ва иттиҳодияҳо, корхонаҳо, муассисаҳо, ташкилотҳо.

Хизматчиёни давлатҳои хориҷӣ низ метавонанд бо ордени Ситораи Сурх мукофотонида шаванд.

Бо ордени Ситораи Сурх сарфарозгардонӣ иҷро карда шуд:

* Барои далерӣ ва мардонагии шахсӣ дар набардҳо, ташкили аъло ва роҳбарии моҳирона ба амалиётҳои ҳарбӣ, ки ба муваффақиятҳои қӯшунҳои шӯравӣ мусоидат кардаанд;
* Барои амалиёти бомуваффақияти ҷангии ҷузъу томҳои низомӣ, ки дар натиҷаи он ба душман зарари калон расонида шудааст;
* Барои хидматҳо дар таъмини амнияти давлатӣ ва дахлнопазирии сарҳади давлатии СССР;
* Барои далерӣ ва мардонагӣ ҳангоми иҷрои вазифаи ҳарбӣ ё хизматӣ, дар шароити марбут ба хатари ҳаёт;
* Барои иҷрои намунавии супоришҳои махсуси фармондеҳӣ ва корнамоиҳои дигар, ки дар замони осоишта ба даст оварда шудаанд;
* Барои хидматҳои бузург дар нигоҳ доштани омодагии баланди ҷангии қӯшунҳо, нишондиҳандаҳои олӣ дар омодагии ҷангӣ ва сиёсӣ, азхуд кардани техникаи нави ҳарбӣ ва дигар хидматҳо дар таҳкими иқтидори мудофиавии СССР;
* Барои хидматҳо дар рушди илм ва техникаи ҳарбӣ, тайёр кардани кадрҳо барои Қувваҳои Мусаллаҳи СССР;
* Барои хидматҳо дар таҳкими қобилияти мудофиавии давлатҳои иттиҳоди сотсиалистӣ.

Дар давраи аз 4 июни соли 1944 то 14 сентябри соли 1957, ордени Ситораи Сурх барои 15 соли хидмат дар сафҳои Артиши Сурх, Флоти баҳрӣ, мақомоти корҳои дохилӣ ва амнияти давлатӣ мукофотонида шуд.
чап|мини|163x163пкс| Мӯҳри СССР, 1946

Дар давраи баъд аз Ҷанги Бузурги Ватанӣ ба ҳамаи хизматчиёни ҳарбӣ, кормандони хадамоти оташнишонии ниманизомӣ ва кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ки ҳангоми иҷрои вазифа ҳалок шудаанд, ордени Ситораи Сурх одати маъмулӣ дошт. Орден ва дафтари фармоиш ба наздикони фавтида тақдим карда шуданд.

Ҳодисаҳои мукофотонидани сапёрҳо низ мавҷуданд, ки шахсан безарарсозии дастгоҳҳои таркандаи мина ва ашёи таркандаро, ки бо хатари ҳаёти онҳо алоқаманд аст, иҷро кардаанд (масалан, соли 1967 бо ордени Ситораи Сурх ба сапёрҳо майор В. Зайтсев ва лейт. калон А.Спиридонов, ки соли 1966 бомуваффақият минаҳои боқимондаро тоза кард.Соли 1944 нерӯҳои ақибнишин дар Арктика анбори лавозимоти ҷангиро минакорӣ карданд, ки 3,5 ҳазорро дар бар мегирифт, аз мина озод карданд) .

Дар ҷараёни *муноқишаҳои маҳаллӣ* ва *ҷанги Афғонистон, бо* ордени Ситораи Сурх ба бисёр хизматчиёни ҳарбӣ (вале на ҳама), ки дар задухӯрдҳои ҳарбӣ ҷароҳатҳои мӯътадил, ҷароҳатҳои вазнин ё зарбаҳои шадид бардоштанд, супорида шуд.

Супоридани ордени Ситораи Сурх бо пешниҳоди Вазорати мудофиаи СССР, Вазорати корҳои дохилии СССР ва КГБ СССР мутаносибан сурат мегирифт.

Ордени Ситораи Сурх дар тарафи рости сина пӯшида мешавад ва агар орденҳои дигар бошад, пас аз ордени Ҷанги Ватании дараҷаи II гузошта мешавад. То тобистони соли 1943 дар тарафи чапи сина пӯшида мешуд.
чап|мини|260x260пкс| Ордени Ситораи Сурх - порчаи ёдгории сарбозон-интернатсионалистон дар шаҳри Николаев
мини|180x180пкс| Ордени Ситораи Сурх
мини|180x180пкс| Ордени Ситораи Сурх (тарафи муқобил)

## Якчанд кавалерони ордени Ситораи Сурх
Ордени Ситораи Сурх метавонад якчанд маротиба мукофотонида шавад: 6 маротиба орден ба ҳадди аққал 5 нафар, 5 маротиба - зиёда аз 60 нафар, 4 маротиба - зиёда аз 900 нафар, 3 маротиба - зиёда аз 5000 нафар мукофотонида шуданд.

### 6 ордени Ситораи Сурх

* Кошел, Иван Данилович (1919-2008) - генерал-майори авиатсия (23/11/1942; 08/02/1944; 31/07/1948; 11/19/1951; 03/09/1956; 02/22/1968)  );
* Оноприенко, Филипп Петрович  (1919-2005) - Лётчики шоистаи ҳарбии СССР, полковник (21.02.1945; 24.06.1948; 31.07.1948; 29.02.1954; 12/30 / 1956; 31.07.1961);
* Панченко, Петр Петрович   (1922-1997) - Лётчики шоистаи ҳарбии СССР, полковник (18.08.1943; 05/16/1947; 04/29/1954; 12/18/1956; 12) / 30/1956; 22.02.1964);
* Силантӣев, Василий Василйевич   (соли таваллудаш 1922) - подполковник (08.08.1943; 10.06.1943; 09/13/1944; 05/15/1945; 12/30/1956; 02 / 17/1976);
* Ситтсева, Николай Гаврилович  (1922-1981) - генерал-майор (аз ҷумла 05/23/1943; 11/3/1943) .

### 5 ордени Ситораи Сурх

* Анжело, Ашер Моисеевич  (1918-1995) - полковник (06/07/1945; 09/20/1947; 04/30/1954; 02/23/1968; 02/21/1969);
* Горчаков, Пётр Андреевич (1917-2002) - генерал-полковник, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (20.02.1943; 30.11.1954; 22.11.1967; 22.02.1968; 11.02.1987);
* Драгомир, Василий Саввич  (1914-1989) - лейтенанти калон (31/12/1942; 09/20/1947; 11/05/1954; 02/22/1955; 03/07/1957);
* Еременко, Иван Иванович (соли таваллудаш 1922) - капитан (29.04.1944; 07.01.1944; 12.06.1944; 05.02.1945; 30.12.1956);
* Завялов, Михаил Алексеевич  (1918-1998) - подполковники ГБ (аз ҷумла 24.02.1945)  ;
* Иванов, Виталий Петрович  (1925-2016) - полковник;
* Ивлиев, Николай Васильевич   (1918-2015) - контр-адмирал (27.05.1945; 07.08.1945; 02.02.1953; 22.02.1968; 02.02.1974);
* Изотов, Сергей Иванович  (1920-2005) - генерал-лейтенант (23/9/1944; 10/26/1955; 06/26/1959; 07/15/1966; 02/21/1974);
* Калинин, Павел Григорьевич  (1923-2020) - генерал-лейтенант;
* Каснерик, Михаил Константинович  (1923-2015) - Лётчики шоистаи ҳарбии СССР, полковник (1948; 30.12.1956; 04/29/1957; 31.07.1961; 22.02.1965);
* Лукин, Иван Максимович  (1915-1999) - генерал-майор (24/07/1943; 04/06/1945; 15/11/1950; 02/22/1955; 22/2/1968)  ;
* Малхасян, Константин Иванович   (1916-2007) - Навигатори хизматнишондодаи СССР, полковник (12/07/1943; 06/20/1949; 01/14/1952; 04/29/1954; 07 / 12/1957);
* Малюгин, Сергей Михайлович   (1921-2002) - генерал-лейтенант;
* Мещеряков, Валентин Иванович  (1920-1989) - генерал-полковник;
* Минеев Александр Степанович  (1922-1998) - Озмоишии озмоишии шоистаи ИҶШС, полковник (10.10.1944; 9.03.1956; 30.12.1956; 31.07.1961; 21.02.1969);
* Миханов, Сергей Александрович (соли таваллудаш 1922) - полковники лейтенанти (01/30/1945, 05/08/1945, 05/10/1945 , 12/30/1956, 05/04/1972);
* Морозов, Анатолий Григорйевич  (1903 - пас аз 1979) - полковники ГБ (аз ҷумла 24.02.1945)  ;
* Осиптсов, Александр Николаевич   (1922-2012) - полковники хадамоти тиббӣ (26/11/1943; 02/22/1944; 08/10/1944; 05/09/1945; 12/30 / 1956);
* Пасхин, Александр Алексеевич (1915-1998) - контр- адмирал  ; 26/2/1953; 04/28/1963; 10/31/1967; 02/21/1974);
* Пелихов, Василий Захарович   (соли таваллудаш 1919) - капитан (04/12/1944; 04/06/1945; 05/31/1945; 09/17/1945; 11/26/1955);
* Рудаков, Борис Николаевич   (1923-2003) - полковник;
* Сироткин, Тимофей Николаевич  (1904-1976) - ефрейтор (29.07.1944; 09/26/1944; 01/25/1945; 03/07/1945) ; 14.04.1945);
* Степаненко, Иван Никифорович   (1920-2007) - ду карат Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, Лётчики шоистаи ҳарбии СССР, генерал-майори авиатсия (31.07.1942; 23.07.1943; 05/11) / 1945; 22/2/1955; 30/12/1956);
* Стогнев, Павел Семёнович   (1922-1995) - полковник (17.03.1943; 30.03.1944; 08.08.1944; 10. 26/1955; 22.02.1968);
* Сичев, Виктор Матвеевич  (1922-2014) - генерал-майор (аз он ҷумла 19.08.1943)  ;
* Тарасов, Дмитрий Афанасевич  (1923-1988) - подполковник (04/29/1944; 28/19/1945; 10/10/1951; 22/2/1955; 12/30/1956)  ;
* Титов, Михаил Георгиевич  (1921-2018) - генерал-лейтенант;
* Ткачев, Алексей Данилович  (1923-2016) - генерал-лейтенант (аз ҷумла 02.22.1943; 10.22.1944)  ;
* Черних, Григорий Василйевич  (1923-2010) - капитани рутбаи 2 (28/10/1942; 06/07/1944; 08/12/1944; 06/14/1945; 10/26/1955)  ;
* Югер Павел Яковлевич  (1923-2006) - полковник, Лётчики шоистаи ҳарбии СССР (04.24.1943; 04.06.1955; 30.12.1956; 31.07.1961; 22.02.1968);
* Якимов, Алексей Петрович   (1914-2006) - Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, Лётчики шоистаи озмоишии СССР, полковник (09/20/1947; 31/07/1948; 15/11/1950; 07 / 12/1957; 31.07.1961);
* Яковишин, Степан Григорйевич (1915-1988) - полковник  (18.08.1945; 11/19/1951; 04/29/1954; 12/18/1956; 02/22/1968).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ордени Ситораи Сурх
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд