open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Умед Мирзоширинов

**Умед Мирзоширинов** (тав. 29 майи 1972, Хоруғ, ВАКБ, ҶШС Тоҷикистон) — коргардони саршиноси тоҷик.

## Зиндагинома
Умед Мирзоширинов 29 майи соли 1972 дар шаҳри Хоруғ ба дунё омадааст. Солҳои 1990 дар шаҳри Маскав дар риштаи актёрии ВГИК — Донишгоҳи кинематографияи Русия таҳсил карда, баъдан дар ВИППК факултаи коргардониро хатм кардааст.

## Фаъолият
Дар киностудияи «Мосфилм» ба сифати ёвари коргардон кор кардааст. Дар таҳияи чанд филми бадеӣ, аз ҷумла «Ду рафиқ» (коргардон В. Пендраковский) иштирок доштааст. Соли 2000 ба Душанбе баргашт ва дар «Тоҷикфилм» филми бадеии «Муҷассамаи ишқ»-ро рӯи навор овард, ки муваффақият пайдо намуд. Баъдан филми бисёрқисматаи телевизионии «Муҳаббат»-ро таҳия сохт, ки писанди умум афтод.

## Филмҳо
Муаллифи чандин филми бадеӣ аст, аз ҷумла: «Бумеранг» (1997), «Гулҳои Душанбе» (2001), «Муҷассамаи ишқ» (2003) «Мушкилкушо» (2015), «Додараки фариштаҳо» (2021) ва дигарҳо аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон
Хушкшӯӣ

thumb|Мошини замонавии хушкшӯӣ
**Хушкшӯӣ** (), **хушкашӯӣ** — яке аз равишҳои шустушӯ ва пок кардани либос, бо буғ ва маводи кимиёӣ шустани либос.

Аз онҷо, ки дар ин равиш аз об истифода намешавад хушкшуӣ ном гирифтааст. Молекулаҳои об бисёр қутбӣ ҳастанд ва ҳангомӣ шустушӯ бо об бисёре аз торҳои порчаи обро ба худ ҷазб мекунанд ва аз шакл меафтанд. Ба хусус барои либосҳои дорои бофтҳои махлут монанди шиму костюм ва палто, шустушӯ бо об сабаби аз байн рафтани шакл ва ҳолати онҳо мешавад.

## Равиши шустушӯ
Дар ин равиш либосҳоро даруни дастгоҳи махсусе қарор медиҳанд ва як маҳлули кимиёиро ба он изофа мекунанд. Пас аз тамом шудани муддати замони шустушӯ, вақте либосро аз дохили дастгоҳ берун меоваранд, ба таври комил хушк аст. Хушкшӯиҳо барои бардоштани доғи рӯи либосҳо аз усули азҳамҷудошавӣ истифода мекунанд. Ин кор дар ду марҳала анҷом мегирад, ибтидо доғ тавассути як ҷисми нармкунанда мулоим мешавад сипас бо фишори зиёд бардошта мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Технологияҳои поксозӣ
Пешшумораи телефон

**Пешшумораи телефон** ё **Рамзи телефон**,  системаи рақамҳои телефонҳост, ки ба муштариёни бо телефон сӯҳбаткунанда, барои занг задан ва зангҳои телефониро қабул кардан, инчунин муайян кардани макони муштарии зангзананда ва рақами вай истифода мешавад. Ҳар як давлат як ё якчанд пешшумораи телефонро дорост. Пешшумораи телефонии Ҷумҳурии Тоҷикистон **+992** мебошад. Вилоятҳо, ноҳияҳо ва дигар воҳидҳои маъмурӣ низ пешшумораҳои телефонии худро доранд. Ширкатҳои мобилӣ низ пешшумораҳои алоҳидаи худро соҳиб мебошанд. 

Пешшумораи телефонии шаҳрҳо ва ноҳияҳои Тоҷикистон:
*Душанбе — 37
*Хуҷанд — 3422
*Бохтар — 3222
*Хоруғ — 3522
*Кӯлоб — 3322
*Варзоб — 3153
*Ваҳдат — 3136
*Ҳисор — 3139
*Лахш — 3132
*Норак — 3138
*Нуробод — 3133
*Рашт — 3131
*Роғун — 3134
*Ноҳияи Рӯдакӣ 3137
*Сангвор — 3156	
*Тоҷикобод — 3154
*Турсунзода — 3130
*Файзобод — 3135
*Шаҳринав — 3155
*Ёвон — 3141
*Абдураҳмони Ҷомӣ — 3243
*Ноҳияи Кӯшониён — 3245
*Вахш — 3246
*Ноҳияи Дӯстӣ — 3248
*Қубодиён —	3251
*Дустӣ — 3249
*Ноҳияи Носири Хусрав — 3551
*Ноҳияи Панҷ — 3252	
*Сарбанд — 3250
*Ноҳияи Хуросон — 3242
*Шаҳритус — 3240
*Ноҳияи Восеъ — 3111
*Данғара — 3312
*Ноҳияи Ҳамадонӣ — 3315
*Муминобод — 3318
*Фархор — 3316
*Ноҳияи Темурмалик — 3314
*Ховалинг —	3317
*Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин — 3319	
*Балҷувон — 3357 
*Ноҳияи Айнӣ — 3479
*Ашт — 3135
*Ноҳияи Деваштич — 3464
*Ноҳияи Бобоҷон Ғафуров — 3442
*Ноҳияи Ҷаббор Расулов — 3455
*Зафаробод — 3452
*Истаравшан — 3454
*Исфара — 3462
*Конибодом — 3467
*Масчо — 3445
*Панҷакент — 3475
*Ноҳияи Спитамен — 3441
*Ноҳияи Шаҳристон — 3456
*Ноҳияи Дарвоз — 3552
*Ишкошим — 3553
*Мурғоб — 3554
*Роштқалъа — 3555
*Рӯшон — 3556
	
Пешшумораи ширкатҳои алоқаи мобилии Тоҷикистон:
*Tcell — +99292; +99293;
*Вавилон-Мобайл — +992918; +99298;
*Мегафон Тоҷикистон — +99290;
*Beeline — +99291;
*Тоҷиктелеком — +99299.

## Пайвандҳо
*Феҳристи пешшумораи телефонии кишварҳо

## Сарчашма
*https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Телефонный_план_нумерации

Гурӯҳ:Пешшумораҳои телефон
Подшоҳии Бритониёи Кабир

чап|мини|200x200пкс| Парчами Бритониёи Кабир (соли 1606) дар якҷоягӣ парчами Шотландия ва Англия буд.
**Подшоҳии Бритониёи Кабир** (Kingdom of Great Britain) — аз соли 1707 то 1801 милодӣ, номгузории кишвар дар шимолу ғарби Аврупо ва қисми ҷазираҳои Бритониёи Кабир. Он аз ҷониби иттифоқи ду подшоҳӣ Ингилистон ва Шотландия таъсис дода шудааст.

Подшоҳии Бритониёи Кабир пас аз пайвастани Ирландия дар 1801, ки «Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирландия», ва баъд аз истиқлоли Ирландия оқибат ба «Подшоҳии Муттаҳидаи Британияи Кабир ва Ирландияи Шимолӣ» номгузорӣ шуд.

## Нигаред низ

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Кишварҳои қадим дар ҷазираҳои Британия
Байромия

**Байромия**, **байрамия** () аз *байрам – ид*) — тариқае аз дарвешони турк, ки Ҳоҷӣ Байрами Валӣ (даргузашт 1430) дар Анқара таъсис намуда буд.

## Таълимот
Таълимоташ ба нақшбандия бисёр наздик аст, зеро пайравони он зикри хуфяро пазируфтаанд ва аз ин рӯ, баъзе муҳаққиқон байромияро шохае аз нақшбандия медонанд. Ин тариқат пас аз марги Ҳоҷӣ Байрам зуд пароканда шуд. Бархе аз пайравонаш ба халифаи ӯ Оқ Шамсуддин Муҳаммад (1390–1459) пайвастанд ва бо номи Шамсия машҳур шуданд. Дар таълимоти онҳо зикри ҷаҳрӣ бештар маъмул буд.

Гурӯҳи дигари Байромиён, ки зикр, вирд ва либосҳои анъанавии худро тарк карда буданд, маломия номида шуданд. Онҳо ба шайхони байромия эҳтироми зиёд доштанд ва ҳатто яке аз шайхони онро қутби замон эълон намуда буданд. Шохаи сеюме, ки аз байромия ба вуҷуд омад, ҷилватия ном дошт ва муассисаш Азиз Маҳмуди Худоӣ (даргузашт 1628) мебошад. Ба тавассути Иброҳим ибни Темурхон ибни Ҳамза (даргузашт 1617) дар Миср интишор ёфт.

Дар таълимоти байромия тарзи сайри соликони тариқат аз дигар силсилаҳои тасаввуф фарқ мекард. Солик аввал бо таълимоти ваҳдати вуҷуд шинос мешуд ва минбаъд мақомот ва аҳволи маърифатии тасаввуфиро анҷом медод. Байромиён муътақид буданд, ки тамоми олам аз Худо ба тавассути илму сифатҳои он содир шудаанд, сифатҳо зуҳури моҳияти илмии Худованданд. Ҳамин «аъёни илмия»-и Худованд аз тавҳиди зотии таълимоти онҳо башорат медиҳад. Нишони зоҳирии пайравони байромия нишони шашбарг аз карбосе буд, ки огоҳии онҳоро аз шаш ҷиҳати дунё (рост, чап, пеш, қафо, боло ва поин) башорат медиҳад. То пароканда шудани тариқату шохаҳои байромия дар Туркия (соли 1925) пайравони он дар Истанбулу Анқара, Измир ва диг. шаҳрҳои марказӣ фаъолияти худро идома медоданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* مادلونگ. و. فرقه های اسلامی. تهران، ۱۳۷۷

## Сарчашма
*
Лорд Байрон

**Лорд Го́рдон Ба́йрон**, аз соли 1822 — **Ноэл-Байрон**, аз соли 1798 — 6-умин барон Байрон (; , Лондон — , Миссолунги, Юнони Усмонӣ), маъмулан ба **лорд Байрон** () — шоири инглис пайрави равияи романтизм.

## Зиндагинома
Дар Тиринти-Коллеҷи Донишгоҳи Кембриҷ таҳсил кардааст (аз соли 1805). Унвони баронро дошт (1809) ва узви Палатаи лордҳо буд.

## Фаъолияти эҷодӣ
Яке аз нахустин маҷмӯаҳои ашъораш «Соати фароғат» (1807) ба мунаққидон писанд наомад. Дар ҷавоб шоир эссеи «Бардҳои англис ва шореҳони шотландӣ»-ро иншо намуд. Солҳои 1809—1811 ба Португалия, Испания, Албания, Туркия ва Юнон сафар кард. Таассуроти сафарашро ба шакли рӯзнома дар достони «Мусофирати Чайлд Ҳаролд» (Чайлд унвонест, ки дар Англия ба наврасони ашрофия дода мешуд; 1812—1818) нигошт ва баъди нашри он шуҳрати шоирӣ пайдо намуд. Достонҳои «шарқии» ӯ (солҳои 1813—1816) «Роҳзан», «Кофир», «Арӯс аз Абидоссия», «Муҳосираи Коринф» ва ғ. дар навъи эпоси ғиноиву ҳамосӣ (лирикию эпикӣ) эҷод шудаанд. Аз ҷавонӣ ашъори Фирдавсӣ, Низомӣ, Ҳофиз ва дигаронро пайваста мутолиа мекард. Бар асари ҳамин мутолиот ба эҷодиёти ӯ «мавзӯъҳои шарқӣ» роҳ ёфтаанд. Дар суруди дувуми достони «Мусофирати Чайлд Ҳаролд» аз Ҳофиз ёдовар шуда, достони «Бармаид»-ро дар пайравии Ҳофиз эҷод кардааст. Силсилаи шеърҳои Байрон бо номи «Таронаҳои яҳудӣ» (1813—1815) ба аксари забонҳои Аврупо тарҷума шудааст. Соли 1816 Байрон аз доираи ашрофия дур шуда, Британияи Кабирро тарк намуд ва сокини Швейтсария гардид. Аз он ҷо ба Итолиё кӯчид. Давраи нави фаъолияти эҷодии Байрон бо эҷоди достони драмавӣ-фалсафии «Манфред» (1817) шурӯъ гардид. Қаҳрамони асар шахси аз ҷомеа дур ва «рӯҳан хасташуда» мебошад. Ин асар мубоҳисае буд бо «Фауст»-и Гёте. Аз романи манзуми Байрон «Дон Жуан» (1819—1824; нотамом) бармеояд, ки аз романтизм ба реализм рӯй овардааст. «Дон Жуан»-и Байрон аз асарҳои шоирону нависандагони диг., ки дар ин мавзӯъ навишта буданд, фарқ дорад. Байрон қаҳрамонашро танзомез тасвир кардааст.

## Байронизм
Дар зери таъсири эҷодиёти Байрон ва шахсияти ӯ (аксари асарҳояш хусусияти тарҷумаиҳолӣ доранд) дар Аврупо ҷараёне бо номи байронизм — тафаккури ҷудоӣ аз ҷомеа, дурӣ ҷустан аз он, бовар надоштан ба ормону орзуҳо (идеалҳо) ва дар айни замон, ошӯбгарию озодихоҳӣ пайдо шуда, ба маданияту адабиёти аксари кишварҳо таъсир гузошт.

## Тарҷумаи шеърҳо ба тоҷикӣ
Шеърҳои Байрон «Ту гиря кардӣ», «Ту роҳи ҳаётро тай кардӣ» (дар тарҷумаи Р. Ҷалил ва А. Деҳотӣ), «Прометей», «Вақт», «Ба Томас Мор», «Ба қаҳрамони халқ», «Дар албом», «Ибрат», «Катибаи ҷамҷама» (дар тарҷумаи Байрон Собир; маҷ. «Садои Шарқ», 1968, № 4) ба тоҷикӣ баргардонида шудаанд. Дар матбуот тарҷумаҳои ашъори Байрон аз нусхаи асл (дар тарҷумаи Назри Яздон) ба табъ расидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Сидоренко Л. В. *Комментарии Байрона к восточным повестям* // *Вестник Ленинградского университета. Серия «История. Язык. Литература»*. 1970, № 14;
* Ҳабиб Юсуфӣ. *Пушкин ва Байрон* // *Роҳи нотамом*. Д., 1973;
* Шокир Мухтор. *Байрон ва Шарқ* // г. «Тоҷикистони Советӣ», 1985, 21 июл.

## Сарчашма
*
Нусратулло Шарипов

**Нусратулло Шарипов** (тав. Кӯлоб, шаҳри Кӯлоб), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (2007). 
## Зиндагинома
Солҳои 1976–1981 дар Донишгоҳи давлатии ш. Кӯлоб ба номи А.Рӯдакӣ таҳсил кардааст. Солҳои 1981– 1984 муаллими фанҳои математика ва физикаи мактаби миёнаи №7 ноҳияи Восеъ, 1984–1989 ассистенти кафедраи методикаи таълими математикаи донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлоб, 1989–1992 аспиранти кафедраи методикаи таълими математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев, 1992–1998 муаллими кафедраи методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии ш. Кӯлоб, 1998–1999 муаллими калони кафедраи алгебра, геометрия ва методикаи таълими математикаи Донишгоҳи давлатии ш. Қурғонтеппа, 1999–2002 мутахассиси дараҷаи аввали шуъбаи илми Вазорати маорифи Тоҷикистон, 2002–2006 мутахассиси пешбари идораи илми Вазорати маориф, 2006–2008 сармутахассиси Раёсати таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи умумии Вазорати маориф буд. Аз соли 2009 ҳамчун иҷрокунандаи вазифаи дотсент, мудири кафедраи геометрия ва муовини декани факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба корҳои илмӣ фаъолият дорад. Оид ба хусусиятҳои ташкил ва татбиқи таълими тафриқаи фанҳои табиию риёзӣ дар синфҳои болоии мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 26 мақолаву фишурдаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад.
## Осор
* Омӯзиши бузургиҳо // Маърифат, 1991, № 5; 
* Оид ба баъзе паҳлӯҳои алоқамандии байни фанҳо дар мактаби муосир // Робитаи байнифаннии математика бо фанҳои табиӣ дар мактабҳои миёнаю олӣ (Маводи конференсияи ҷумҳуриявӣ), Д., 2004.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Нурулло Усмонов

**Нурулло Усмонов** (зод. 15.07.1937, деҳаи Панҷрӯд, ноҳияи Панҷакент)  — и тоҷик, доктори илмҳои физика-математика (2004), профессор (2005).

## Зиндагинома
Соли 1961 факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1961—1964 муаллими мактаб-интернати деҳаи Лучоби ш. Душанбе, 1964—1966 аспирант, 1966—1976 муаллими калони кафедраи анализи математикӣ, 1977—1986 мудири кафедраи геометрия, 1986—2002 декани факултети математикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2002 профессори кафедраи математикаи олии Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон мебошад. Оид ба масъалаҳои канории функсияҳои аналитикӣ, аналитикии умумӣ ва гармоникӣ кори илмӣ анҷом додааст. Муаллифи 12 асар ва зиёда аз 145 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ аст. Бо роҳбарии ӯ 5 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ намудаанд. Узви Шӯрои диссертатсионии дифои рисолаҳои докторӣ ва номзадии Институти математикаи АИ Тоҷикистон мебошад. Дар конференсияҳои илмии ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ (Москва, Тифлис, Боку, Новосибирск, Тошкент, Душанбе) бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Хидматҳояш бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон», нишонҳои «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» ва «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.

## Осор
* Ибтидои Евклид ва геометрияи Лобачевский (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1992;
* Геометрия (Китоби дарсӣ, бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1993;
* Паробола ва тарзҳои гуногуни тасвири он (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1995;
* Хати рост ва ҳамворӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1995;
* Элементҳои топология (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1995;
* Татбиқи интеграл дар ҳалли масъалаҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1997;
* Геометрияи дифференсиалӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1999;
* Татбиқи интеграли муайян дар ҳалли масъаллаҳои илмҳои табиатшиносӣ ва иқтисодиёт (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2002;
* Алгебра барои синфи 9 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2001;
* Алгебра барои синфи 9 (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2005;
* Алгебра ва ибтидои анализ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2005.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Агуаскалентес

**Агуаскалентес** () — пойтахти иёлати Агуаскалентес  аст. 

## Ҷуғрофия

## Таърих

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Мексика
Байт (эҷодиёти шифоҳӣ)

**Байт** () — навъи алоҳидаи шеър ва яке аз анвои жанри ғиноӣ (лирикӣ) дар эҷодиёти шифоҳии мардум. 

Байтро, аксаран, духтарону писарони ошиқу дилдода ё шахсоне, ки ғаму ғуссае доранд, шахсони ба ғарибӣ афтода, дур аз Ватан эҷод кардаанд. Ин гуна байтҳо сӯзу дарди ошиқона ё ҳиссиёти ғарибию бекасиро дар бар мегиранд, ки хеле пуртаъсиранд: 

Дар байтҳо тавассути васфи ҳусни маҳбуба эҳсоси шодию ғами гӯянда баён мегардад. Аксари байтҳои ишқӣ оҳанги навмедӣ ва ҷудоӣ аз ёру диёр, эътироз ба никоҳи маҷбурӣ ва ғ. доранд. Байтҳои мардумӣ, аксаран, ба ин ё он лаҳҷа гуфта мешаванд ва зебоияшон низ дар ҳамин аст, ки ҳолати гӯяндаро бо лаҳни худаш таҷассум месозанд. Азбаски чунин байтҳо офаридаи табъи шахсони синну солашон гуногун ва баъзан, таҳсилнакардаву ноогоҳ аз қавонини шеъру шоирианд, дар вазну қофияашон баъзе ноҳамворию норасоӣ ба назар мерасад. Аммо истифода аз санъатҳои бадеӣ, монанди ташбеҳу истиораву киноя ва ғ., онҳоро чунон зебову дилнишин кардааст, ки шунавандаро мафтун месозад. Байтҳои халқӣ дар ду вазни шеър – ҳиҷоӣ ва арӯз, ё дар ду вазни ба ҳам омезишёфта гуфта шудаанд. Дар эҷодиёти шифоҳии халқи тоҷик байтҳое вомехӯранд, ки ба абёти адабиёти хаттии форс-тоҷик ҳамоҳангӣ доранд. Мас., шоири форс-тоҷик Абуҳафси Суғдӣ гуфтааст:

Мардум гуфтаанд:

Калимаи байт дар забони гуфтугӯии тоҷикӣ инчунин маънои «суруд», «байт хондан» – «суруд хондан», «сароидан»-ро дорад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт

* Амонов Р. *Лирикаи халқии тоҷик*. Д., 1968;
* *Байтҳои халқии тоҷик* / Мураттиб Н. Азимов. Д., 1982;
* *Баёзӣ фолклори тоҷик*. Ҷ. 1. Д., 1985.     

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адабиёти шифоҳӣ
Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон
Гурӯҳ:Жанрҳои адабӣ
Коауила

**Иёлати Коауила** () — яке аз иёлатҳои Мексика аст.

## Ҷуғрофия

## Бахшбандии иёлатӣ

## Таърих

## Иқтисодиёт

## Инҷоро ҳам бингаред

Гурӯҳ:Иёлатҳои Мексика
Раҳим Узоқов

**Раҳим Узоқов** (тав. 10.10.1941, ноҳияи Ӯроттеппа), олими соҳаи техникӣ, номзади илмҳои техникӣ (1989), дотсент (2000). 
## Зиндагинома
Солҳои 1958– 1963 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил кардааст. Солҳои 1963–1965 лаборант, лаборанти калони Институти физика ва техникаи АИ Тоҷикистон, 1965–1970 ходими хурди илмии сектори Маркази ҳисоббарории Институти физика ва техникаи АИ Тоҷикистон, 1971–1974 аспиранти АИ Тоҷикистон, 1974–1991 ходими хурди илмии шуъбаи Маркази ҳисоббарории Институти физика ва техника буд. Солҳои 1991–2005 дар кафедраи математикаи ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев ба сифати муаллими калон ва дотсент кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 40 корҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Дар конференсияҳои илмию назариявии ҷумҳуриявӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.
## Осор
Средние пульсационные характеристики потока при сильно-разнородном составе // Доклад АН Тадж. ССР. Т. 18, № 5, 1975; Коррекционные и спектральные функции турбулентного руслового потока и их аналитические представление // Известия АН Тадж. ССР, № 1, 1976; О применении полупроводниковых теплосопротивлений для измерения пульсаций скорости // Известия АН Тадж.  ССР,№ 2, 1981.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Байт (хона)

**Байт** () — маҳалли сукунат, ки баъдтар, дар аҳди ислом, маъноҳои истилоҳӣ ва маҷозӣ гирифт. Масалан, Каъбаро Байтуллоҳ (Байтулҳаром, Байтулатиқ), бутхонаро Байтуласном, масҷиди осмонии муқобили Каъбаро Байтулмаъмур меномиданд. Дар таълимоти ирфонӣ байт киноя аз қалби Инсони Комил аст, ки солик баъди камолоти ниҳонии ҷисмонӣ ва ақлию маънавӣ дар он ҳамчун ваҳдат тамоми касрати олами моддиро ҷой медиҳад.

Байтулмуқаддас (Уршалаим)-ро дар Фаластин шаҳри муқаддаси яҳудиёну масеҳиёну мусулмонон медонанд. Дар он, бар замми ҷойҳои муқаддаси яҳудиёну масеҳиён, Масҷиди Ақсо ва ҳарамулмуқаддаси мусулмонон воқеъ буда, баъди Байтуллоҳ дувумин ҷойи муқаддаси мусулмонон ба шумор мерафт. Таърихи бунёди Байтулмуқаддасро садаи XV то м. тахмин кардаанд. Байтулмол хизонаест, ки дар он моли дар ҷанг ғаниматгирифта ва амволи шахсони фавтида нигоҳ дошта мешуданд.

Халифаи дувуми рошидӣ аввалин шахсе буд, ки тақсими заминҳои забтшуда ва ғаниматҳои бадастомадаро нораво шумурда, онҳоро давлатӣ эълон кард ва Байтулмолро таъсис дод, ки имом ё ноибони ӯ, ҳамчун мутасаддии амволи давлатӣ, идора мекарданд. Хироҷу андози ситондашуда аз мардум, закот, ушр, хумс, мероси ҳашрия ва ғ. низ дар он ҷамъоварӣ мешуданд ва, мувофиқи муқаррароти махсус, ҳамаи мусулмонон ҳаққи истифодаи онро доштанд.

## Ҳамчунин нигаред
* Аҳлу-л-байт
* «Байту-л-ҳикма»

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Тоҳир Умаров

**Тоҳир Умаров** (тав. 25.02.1929, шаҳри Конибодом – ваф. 9.07.1975, шаҳри Душанбе), муаррих, номзади илмҳои таърих (1961), дотсент (1965). 
## Зиндагинома
Соли 1951 факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёнаро (ш. Тошкент) хатм кардааст. Солҳои 1951–1961 муаллими калони кафедраи ҲКИШ, 1961–1963 декани факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1961–1962 аспиранти назди кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишгоҳи давлатии Осиёи Миёна, 1962–1971 ректори Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб, 1971–1975 ректори Донишкадаи давлатии тарбияи ҷисмонии шаҳри Душанбе ба номи М.И. Калинин буд. Дар анҷуманҳои 15 ва 16 Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон номзад ба аъзогии КМ ҲК ҶШС Тоҷикистон интихоб шуда буд. Муаллифи 6 асар ва 60 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Мавзӯи тадқиқотҳои ӯро масъалаҳои сохтмони маданӣ дар Тоҷикистон ва инкишофи маорифи халқи Тоҷикистон дар панҷсолаи панҷум дар бар гирифтаанд. Барои хидматҳояш бо медали «Меҳнати шоён» ва ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Осор
* Инкишофи маорифи халқи Тоҷикистон, Д., 1968; 
* Аз таърихи сохтмони маданӣ дар Тоҷикистон, Д., 1959; 
* Оид ба таърихи муборизаи Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон барои инкишофи маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои панҷсолаи панҷум, Д., 1960.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Умар Умаров

**Умар Сулаймонович Умаров** (тав. 04.08.1966, деҳаи Шаватки Болои ноҳияи Айнӣ) — , номзади илмҳои педагогӣ (2010).

## Зиндагинома
Солҳои 1983—1990 дар шуъбаи физика-математикаи факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намуда, дар ин миён солҳои 1984—1986 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Дар давраи донишҷӯӣ солҳои 1988—1990 ба ҳайси лаборанти кафедраи методикаи таълими физикаи донишкадаи омӯзгорӣ кор кардааст. Солҳои 1990-1991лаборанти калон, 1991—1998 ассистенти кафедраи методикаи таълими физика буд ва аз соли 1998 ҳамчун муаллими калони кафедраи номбурдаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Ҳамзамон, солҳои 1994—1997 дар шуъбаи рӯзонаи аспирантураи донишгоҳи омӯзгорӣ таҳсил дошт. Оид ба истифодаи маводи маҳал дар таълими физикаи мактабҳои миёнаи таҳсилоти ҳамагонӣ ва дигар масъалаҳои методикаи таълими физика корҳои илмӣ мебарад. Муаллифи зиёда аз 100 номгӯи корҳои илмию методӣ мебошад, ки 20 номгӯи онҳоро воситаҳои таълимию методӣ ташкил медиҳанд. Бо ташаббуси ӯ аввалин маротиба дар ҷумҳурӣ ҷадвалҳои таълимӣ аз физика бо забони тоҷикӣ мураттаб, нашр ва дастраси муаллимони физикаи мактабҳои миёнаи ҷумҳурӣ гардид. Шумораи зиёди мақолаҳояш дар маҷаллаҳои илмии ҷумҳурӣ нашр шудаанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2006) ва раҳматномаҳои раёсати донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз шудааст.

## Осор
* Физика (Китоби дарсӣ барои синфи 8), Д., 2009;
* Истифодаи маводи маҳал дар ҳалли масъалаҳои тарбиявии таълими физика (Дастури методӣ), Д., 2009;
* Таҷрибаомӯзии педагогӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010;
* Корҳои беруназсинфӣ аз физика, Д., 2008;
* Саёҳатҳои физикӣ, Д., 2005;
* Озмоишҳои хонагӣ аз физика, Д., 2006;
* Рукнҳои тарбиявии таълими физика, Д., 2007

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Алиқул Утаганов

**Алиқул Утаганов** (тав. 6.01.1945, деҳаи Арали ноҳияи Кӯйбышев (имрӯза А. Ҷомӣ), географ, номзади илмҳои география (1978). 
## Зиндагинома
Солҳои 1962–1966 дар факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1966–1969 корманди Кумитаи кор бо ҷавонони ноҳияи Кӯйбышев, 1969–1972 котиби ҳизбии хоҷагии Ёвон – 4 буд. Соли 1972 ба кафедраи географияи иқтисодии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ба кор омадааст. Аз соли 1978 дар кафедраи географияи иқтисодии донишкадаи омӯзгории пойтахт ҳамчун муаллим, иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедра ва мудири кафедра кор кардааст. Солҳои 1988–1991 муовини президенти Ҷамъияти географии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1991–1994 президенти ҷамъияти мазкур буд. Аз соли 1995 то ба имрӯз дотсенти кафедраи иқтисодиёти ҷаҳони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон мебошад. Аз соли 2004 ҳамчун мудири кафедраи мазкур кор карда, айни ҳол мудири шуъбаи таҷрибаомӯзии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст, ки дар онҳо масъалаҳои рушди пахтакорӣ, боғдориву ангурпарварӣ, азхудкунии заминҳои нав, ташкили минтақавии истеҳсолот ва ғайраҳо мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.
## Осор
* Структура сельского хозяйства Юго-западного Таджикистана. Научные труды, Д., 1973; 
* Перспективы Явано-Обикиикской долины, Д., 1974; 
* Горные и предгорные сады (на уз.яз.), Ташкент, 1980; 
* Богарное виноградарство, Д., 1977; 
* Мировая экономика ( Учебное пособие), Д., 2001; 
* Иқтисодиёти ҷаҳонӣ (Дастури таълимӣ), Д., 2004; 
* Иқтисодиёти ҷаҳон (Курси лексияҳо), Д., 2006; 
* Муносибатҳои иқтисодии байналхалқӣ (Курси лексияҳо), Д., 2007; 
* Роль государства в развитии международного туризма, Д., 2007.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Ҷуғрофияшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Исматулло Файзиев

**Исматулло Давлатович Файзиев** (тав. 10.02.1950, ноҳияи Ӯротеппа), физик, номзади илмҳои педагогӣ (1988). 
## Зиндагинома
Солҳои 1970–1975 дар факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1976–1981 муаллими мактаби миёнаи №53 шаҳри Душанбе, 1981–1989 ассистент, 1989–1992 муаллими калон, 1992–1997 дотсенти кафедраи методикаи таълими физикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Ҳамзамон солҳои 1985–1988 дар шуъбаи рӯзонаи аспирантураи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Челябинск таҳсил кардааст. Айни ҳол мудири кафедраи методикаи таълими физикаи Донишгоҳи давлатии шаҳри Хуҷанд ба номи академик Б. Fафуров мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 номгӯи корҳои илмию методӣ аст.
## Осор
Методические рекомендации по проведению учебных конференций и семинаров с технологическим содержанием в курсе физики 9 класса, Челябинск, 1987; Мавқеъ ва мазмуни семинару конференсияҳо дар таълими физика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1990.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Мақсуда Фозилова

**Мақсуда Фозилова** (*Мақсуда Зулфиқоровна Фозилова*; тав. 2.02.1966, деҳаи Лангар, ноҳияи Ҳисор) — омӯзгор, номзади илмҳои таърих.

## Зиндагинома
Солҳои 1986—1991 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев таҳсил намудааст. Солҳои 1991—1993 мудири кабинети кафедраи таърихи сиёсӣ, 1993—1995 аспиранти кафедраи таърихи сиёсӣ, 1995—2001 муаллими калони кафедраи таърихи Ватани Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев, 2001—2008 муаллими калони кафедраи таърихи халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино буд. Аз соли 2008 ҳамчун муаллими калони кафедраи таърихи халқи тоҷик ва муовини декани факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ оид ба таълим фаъолият мекунад. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ аст.

## Осор
* Тайёр кардани кадрҳои занони педагог дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (1971—1985), Д., 2007;
* Сиёсати давлатӣ оид ба тайёр кардани кадрҳои педагогӣ аз шумораи занони маҳалӣ дар солҳои 70-80-уми асри ХХ // Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, 3(46), Д., 2008;
* Проблемаҳои тайёр кардани кадрҳои баландихтисоси педагогӣ аз шумораи занони маҳаллӣ дар Тоҷикистон дар солҳои 80-уми асри XX // Ахбори Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, № 1, Д., 2009.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Любов Фозилова

**Любов Абдурашидовна Фозилова** (тав. 30.12.1926, ш. Самарқанд – ваф. маълум нест), номзади илмҳои педагогӣ (1970), дотсент (1975). 
## Зиндагинома
Соли 1954 Донишкадаи омӯзгории ш. Кӯлоб ва соли 1957 факултети забон ва адабиёти руси Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченкоро бо дипломи аъло хамт кардааст. Солҳои 1957–1959 муаллим ва мудири қисми таълими мактаби миёнаи №32 ш. Сталинобод, 1959–1962 аспирант, 1962–1974 муаллими калони кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти рус, 1974–1987 дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти руси Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Муаллифи зиёда аз 10 мақолаҳои илмӣ аст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва 2 медал қадрдонӣ карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Умарбек Султонзода

**Умарбек Султонзода** (*Умарбек Султонов*, тав. 12.04.1936, деҳаи Мадовраи ноҳияи Панҷакент – ваф. 13.11.1996, шаҳри Душанбе), файласуф, номзади илмҳои фалсафа (1970). 
## Зиндагинома
Соли 1961 Донишкадаи омӯзгории шаҳри Ленинободро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1961–1996 дар кафедраи фалсафаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко   ба ҳайси ассистент, муаллими калон ва дотсент фаъолият намудааст. Солҳои 1966–1969 дар аспирантураи АИ ҶТ таҳсил карда буд. Солҳои 1970–1977 дар Шуъбаи фалсафаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Советии Тоҷик дар вазифаҳои мухталиф кор кардааст. Солҳои 1977–1996 дар кафедраи фалсафа ва фалсафаи фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон   ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Солҳои 1982–1983 дар Афғонистон ба сифати тарҷумон низ ифои вазифа намудааст. Соли 1995 ходими илмии Шуъбаи фалсафаи АИ ҶТ буд ва ҳамзамон дар кафедраи фалсафаи фарҳанги донишгоҳи омӯзгорӣ ба ҳайси муаллими ҳамкор кор мекард. Муаллифи ду асари илмӣ ва зиёда аз 60 мақолаҳои илмӣ, илмию оммавӣ мебошад. Таълифотҳои ӯ ба масъалаҳои давлат ва инқилоб, таҳлили ақидаҳои   иҷтимоӣ-сиёсӣ   ва   ахлоқии   Ибни   Сино   бахшида   шудаанд. Саҳми ӯ ҳамзамон дар тарбияи кадрҳои варзидаи Афғонистон низ калон аст, зеро ӯ соли 1980 дар Донишкадаи такмили ихтисоси муаллимони ҷамъиятшиносии Донишгоҳи ба номи М.Ю. Лермонтови шаҳри Москва барои ҷомеашиносони мактабҳои олии Афғонистон аз фалсафа дарс гуфтааст.
## Осор
Дар бораи китоби В. И. Ленин «Давлат ва инқилоб», Д., 1990; Афкори фалсафию иҷтимоӣ ва ахлоқии Ибни Сино, Д., 1966.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Иссиқкӯл

**Иссиқкӯл [Issiqkul]** — номи кӯл дар ҳудуди ноҳияи Деҳқонободи вилояти Қашқадарёи Ҷумҳурии Ӯзбекистон буда, ин кӯлро дар гузашта Хузар ва Тангиҳарам мегуфтанд. Номи аслии ин кӯл Гармоб аст, ки барои бо об таъмин намудани чорво аз он истифода мебаранд. Иссиқкӯл гунаи туркии ин калима мебошад. Кашаф [Kašaf] чун номи гидроним дар осори хаттӣ ҳам номи тағйирёфтаи Кешрӯд ва ҳам номи кӯл зикр гардидааст. Аз ҷумла дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ дар ҳамин маврид корбаст гардидааст:
: Чунон аждаҳо, к-ӯ зи рӯди Кашаф,
: Бирун омаду кард гетӣ чу каф. [269,68]
Аз рӯйи сохт ин калима дар шакли сода омадааст, вале дар гузашта дар шакли мураккаб — Каш — аф > Каш — об шояд арзи ҳастӣ карда бошад. Имрӯз чун ҳавзи калон дар Шаҳрисабз мебошад ва барои аз ҳавзҳои дигар нисбатан калон будан ин номро гузоштаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Гурӯҳ:Кӯлҳои Ӯзбекистон
Ховаркӯл

**Ховаркӯл**— кӯлест пиряхӣ дар шарқи Помир, ки 380 км мураббаъ масоҳат дорад ва дар баландии 3914 км аз сатҳи дарё ҷой гирифтааст.

Дарозии кӯл 33 км ва бараш 23 км аст. Аз ин кӯл дар ҷануб рӯди Яхобрӯд (Музкӯл) ва аз шимол рӯди Сиёҳрӯд (Қараҷилга) ҷорӣ мешаванд.

Ховаркӯл ҳамакунун дар ҳудуди мамнуъгоҳҳои табиии Тоҷикистон — Боғи миллии Тоҷикистон ҷой гирифта ва ба ҳудуди табиии ҳифзшавандаи Тоҷикистон, ки соли 2013 ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии Созмони Милали Муттаҳид (ЮНЕСКО) шомил шудааст.

## Нигаред низ
* Яшилкӯл
* Панҷ (рӯд)
* Зоркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мамнӯъгоҳҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Ойкӯл

**Ойкӯл** — кӯлест дар ноҳияи Шуғнони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Дар нишеби ҷануби қаторкӯҳи Шуғнон ва водии шохоби Рашти Шохдара-дарёи Чандиндара тақрибан 20 км дуртар аз резишгоҳи дарё воқеъ аст. Баландиаш аз сатҳи баҳр 3548 м буда, оби кӯл ширину шаффоф аст. Ойкӯл дар натиҷаи канда шудани кӯҳпора ва банд гардидани маҷрои дарёи Чандиндара ба вуҷуд омадааст.

## Нигаред низ
* Помир
* Қарокӯл
* Зоркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Оқкӯл

**Оқкӯл** — кӯлест дар Помири ғарбӣ, дар ҳудуди ноҳия Шуғнони Вилояти мухтори кӯҳистони Бадахшони Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Дар нишебии шимоли канори шарқии қаторкӯҳи Шуғнон, дар саргаҳи дарёи Увалисой шохоби рости дарёи Туққузбулоқ, ҳавзаи Қунд воқеъ гаштааст. Оби кӯл ширину мусаффо буда, зимистон ях мебандад. Баландии кӯл аз сатҳи баҳр 4450 м. Оқкӯл дар натиҷаи кӯчидани кӯҳпора ва банд шудани пеши дарё ба вуҷуд омадааст. Поёнтар аз Оқкӯл дар водии дарёи Увалисой як қатор кӯлҳои хурд мавҷуданд, ки калонтарини онҳо Чуқуркӯл мебошад.

## Нигаред низ
* Помир
* Қарокӯл
* Зоркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Риваккӯл

**Риваккӯл**— кӯл воқеъ дар шарқи Помир.

Ин кӯл аз нигоҳи ҳудуд 380 км мураббаъ масоҳатро ишғол намуда, дар баландии 3914 км воқеъ гардидааст. Дарозии кӯл 33 км ва бараш 23 км-ро фаро гирифта, аз ҷануб дарёи Музкӯл, аз шимол Қароҷилға ҷорӣ мешавад. Ин кӯли пиряхӣ маҳсуб меёбад.

## Нигаред низ
* Помир
* Қарокӯл
* Зоркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Ҷамшед (кӯл)

**Ҷамшед ** (то 2021 — Яшилкӯл) — кӯл дар Помири Шарқӣ (ноҳияи Мурғоби Вилояти мухтори кӯҳистони Бадахшон) буда, дар қисми ғарбии водии дарёи Аличур, дар баландии 3734 м аз сатҳи баҳр воқеъ гаштааст. Номи кӯл аз нигоҳи сохт мураккаб буда, аз ҷузъҳои яшил — тоза, равшан, ҷилодор ва кӯл — оби ҷамъшуда таркиб ёфта, маънояш оби равони тоза, равшан мебошад.. Ҷамшед, ҳоло дар ҳудуди мамнӯъгоҳҳои табии Тоҷикистон — Боғи миллии Тоҷикистон ҷойгир аст, Кӯл ба ҳудуди табиии ҳифзшавандаи Тоҷикистон, ки соли 2013 ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии Созмони Милали Муттаҳид (ЮНЕСКО) шомил шудааст.

## Нигаред низ
* Ховаркӯл
* Рангкӯл
* Зоркӯл

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мамнӯъгоҳҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Дараи ҳавз (кӯл)

**Дараи ҳавз** — кӯл воқеъ дар шарқи Помир.

## Нигаред низ
* Яшилкӯл

## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Ҳазорчашма (кӯл)

**Ҳазорчашма** — номи кӯл дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар нишебии шимолии қаторкӯҳи Ҳисор, дар водии қисми болооби дарёи Шинг шохоби рости дарёи Моғиён, ҳавзаи Зарафшон воқеъ гаштааст. Манбаи асосии кӯл оби дарёчаест, ки аз ин кӯл 2 км болотар аз Марғзор ҷорист.

Об ба дохили кули Ҳазорчашма аз ду тараф аз дарахти сурх ва Марғзор ҷорӣ мешавад. Эҳтимол аз сабаби сард будани об ғайр аз курмоҳи дигар намуди ҷонварони зериобӣ зиндагӣ карда наметавонанд. Ин кул дар дараи нисбатан васеъ ҷойгир аст. Ин аст, ки сокинони маҳаллаҳои поёни Оби ҳаёт, Сари сангпул, сойи Марғзор ин мавзеъро тобистони дароз — аммо ин ҷо он на он қадар дароз аст, ҳамчун чарогоҳ истифода мебаранд. Ҳатто оғилҳои худро дар ҳамин ҷо бунёд кардаанд.
Кули Ҳазорчашма нисбат ба дигар кулҳо сабуру ором аст ва рангаш сиёҳчатоб мебошад. Ҳамин тавр ҳама кулро дидем. Таассурот олист. Аҷиб он ки аз Ҳафткӯл танҳо кули Марғзор ва Ҳазорчашма дар фасли дай ях мебанданд ва барои мардум ҳамчун пул хидмат мекунанд. Обдави ин кулҳо моро мутахаййир кард. Яъне аз кули 7-ум ба кули 6-ум об ба таври муқаррарӣ тавассути дара ҷорӣ мешавад. Кули 6-ум обрав надорад ва поёноби он гум мешавад оби он бо тайи замин ба кули 5-ум мерезад. Болои он мардум хона андохтаанд. Ва ин раванд то кули поёни айнан ҳамин хел идома меёбад.

## Нигаред низ
* Ҳафткӯл
* Искандаркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Марғузор

**Марғзор (Марғузор)** — кӯлест дар ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон. Дар нишебии шимолии қаторкӯҳи Ҳисор, дар водии қисми болооби дарёи Шинг шохоби рости дарёи Моғиён, Ҳавзаи Зарафшон воқеъ гаштааст. Дар миёни мавзеи «Ҳафткӯл»  кӯлҳои Марғузор ё Ҳафт нозанини Шинг  бо хусусиятҳои худ фарқ мекунад. Кӯлҳои Марғузор аз ҳафт кӯли фирӯзаранг иборат буда, силсиламонанд тавассути водии васеи дарёи Шинг ҷорӣ мешавад. Сабаби Марғузор ном гирифтани мавзеи «Ҳафткӯл» дар он аст, ки кӯли аз ҳама калонттарин дар инҷо «Марғузор» ном дошта, дарозиаш — 4,5 км, чуқуриаш 45 метр ва ҳудуди умумиаш 1,16 км² – ро ташкил медиҳад. Баландии кӯл 2139 м аз сатҳи баҳр буда, масоҳати сатҳи кӯл 1,16 км тӯлаш 2650 м, бараш ба ҳисоби миёна 423 м, ҷойи аз ҳама чуқураш 46,7 м буда, ҳаҷми об 29 млн. м мебошад. Манбаи асосии кӯл оби дарёчаест, ки аз кӯли Ҳазорчашма 2 км болотар аз Марғзор ҷорист. Ғайр аз он ба кӯл боз 4 дарёча мерезад, ки манбаи онҳо чашмаҳои кӯҳӣ мебошанд. Кӯли Марғзор дар натиҷаи канда шудани кӯҳпора ва банд шудани маҷрои Шинг ба вуҷуд омадааст.

Шоҳидон мегуянд, ки дар гузашта сатҳи об боз ҳам баландтар будааст ва аз сабаби боло шудан аз дарғот сатҳи он 25 метр коҳиш ёфтааст. Дар аёми баҳору тобистон гирду атрофии он аз ҳисоби гулу гиёҳҳо кабуди кабуд мешавад, аз ин хотир онро Марғзор номидаанд. Ҷои писандидаи сайёҳон аст. Мардум дар болои он деҳаи Оби ҳаёт ва канораш деҳаи Чакиро обод кардаанд. Аз ин кӯл пулакчамоҳи шикор кардан мумкин аст.

## Нигаред низ
* Ҳафткӯл
* Искандаркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Ҳушёр (кӯл)

**Ҳушёр** — номи кӯл аз силсилаи кӯлҳои Марғзор, дар дараи Шинги ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар натиҷаи селовард ва обоварҳои дарёчаи Гӯрдара банд шудани маҷрои дарёи Шинг ба вуҷуд омадааст. Тӯлаш 770 м, бараш ба ҳисоби миёна 130 м, чуқуриаш то 15 м, ҳаҷми об 0,73 млн.м³, масоҳати сатҳи об 0,10 км² мебошад. Манбааш асосан оби дарёи Шинг, ки он аз кӯли Нофин гузашта, ба Ҳушёр мерезад. Аз соҳили чапи кӯл дарёчаи Гӯрдара низ оби худро ба Ҳушёр мерезад. Пасту баландшавии солонаи сатҳи об чандон зиёд нест. Обаш ширин ва шафоф аст.

Ҳушёр кӯле, ки бари кӯли Соя ҷойгир шудааст. Аз ин кӯл мардуми деҳаи Гурдара истифода мекунанд. Ранги кӯли Ҳушёр бо кабудиш андак аз кулҳои дигар тафовут дорад, зеро рӯшантар аст.

## Нигаред низ
* Ҳафткӯл
* Искандаркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Оқсукон

**Оқсукон** — кӯл дар ноҳияи Ашти вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон. Дар соҳили рости дарёи Сир дар доманаи кӯҳи Қизилқар воқеъ аст. Масоҳаташ 8,8 км², дарозияш 5 км, бараш то 2,5 км, чуқуриаш қариб 1м аст. Баҳорон кӯл аз обҳои барфу борон пур мешавад, тобистон обаш дар натиҷаи бухоршавии зиёд хушк мешавад. Лое, ки дар зери намак ҷамъ шудааст, шифобахш аст. Соли 1951 дар назди кӯл табобатхона кушода шуд. Аз лойи Оқсукон шифохонаи Хуҷанд, Хоҷаобигарм, Обигарм, Тошканд, Фарғона, Чорбоғ истифода мебаранд. 
Оқсукон ягона кӯли шифобахши серистеъмол дар Тоҷикистон буда,  байни нишебиҳои пасткӯҳҳои Суффатоғ, Оқбел, Қизилҷар ва Шумтоғ дар баландии  450 м аз сатҳи баҳр, дар ноҳияи Ашти вилояти Суғд воқеъ аст. Он аз маркази ноҳияи Ашт – Шайдон дар фосилаи   22 км, обанбори Қайроққум 15 км ва аз шаҳри Хуҷанд 82 км ҷойгир мебошад. Оқсукон аз ғарб ба шарқ 13 км тӯл кашида, паҳниаш 0,5-2 км, умқаш 0,7 м ва майдони сатҳаш ба 8,8 километри мураббаъ мерасад. Соҳили ҷанубии кӯл байзашакл, шимолиаш аз халиҷҳои хурду нимҷазираҳо иборат аст. 

## Нигаред низ
* Помир
* Қарокӯл 
* Зоркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Шутк (кӯл)

**Шутк** — кӯлест дар деҳаи Ремони ҷамоати Анзоби ноҳияи Айнии вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Бояд гуфт, ки аз ду тарафи пирях ҷӯйчаҳои оби зулол ба кӯл ворид мешаванд. Вале аз ягон ҷои кӯл об берун намебарояд. Бо вуҷуди он ки оби кӯл ба ягон ҷо ҷорӣ намешавад, оби он тозаву мусаффо ва шаффоф мебошад. Ин кӯл, ки бо номи Кӯли Шутк дар шеваи мардуми деҳаи Ремон машҳур аст, дар баландии тахмин 4500 - 4700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир шудааст. Аз ин рӯ, дар фасли тобистон ҳам шабона болои он бо қабати тунуки ях баста шуда, рӯзона он ях об мекушояд.

## Нигаред низ
* Ҳушёр (кӯл)
* Искандаркӯл

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Байт (доиратулбуруҷ)

**Байт** (), **байтутат** — ҳар яке аз 12 бахши доиратулбуруҷ (эклиптика), ки ба шеваҳои хос дар нуҷум тақсим мешавад.

Тақсими доиратулбуруҷ ба буют (хонаҳо) аз Юнони Қадим оғоз шудааст. Ин тақсимбандӣ ба уфуқи маҳал бастагӣ дорад ва бинобар ин бо тақсимбандии доиратулбуруҷ мутафовит аст. Оғози аввалин байт нуқтаи толеи рӯйи доиратулбуруҷ ба уфуқи шарқист. Барои шуморагузории хонаҳо мушоҳиде, ки дар арзҳои миёнаи Нимкураи Шимолӣ истода бошад, бояд ба самти ҷануб бингарад ва муқобили самти ақрабаки соат ҳисоб кунад. Байтҳо дар нуҷум, асосан, дар амали толеъ ба кор мераванд ва ҳар яки онҳо ба соҳаи муайяне бахшида шудаанд: 1 – ҷон, 2 – мол, 3 – бародарон ва хоҳарон, 4 – волидайн, 5 – фарзандон, 6 – беморӣ, 7 – издивоҷ, 8 – марг, 9 – сафар, 10 – ифтихор, 11 – дӯстон, 12 – душманон.  Якчанд байтҳо гурӯҳҳои муайянеро ташкил медиҳанд: 1, 4, 7, 10 – автод ё буюту-л-иқбол; 2, 5, 8, 11 – буюти моила; 3, 6, 9, 12 – буюти зоила; 3, 5, 9, 11 – буюти нозира ва 2, 6, 8, 12 – буюти соқита. Дар илми нуҷум равиши таърифи байтҳо «тасвияту-л-буют» ва нуқтаҳои оғози ҳар байт «марказ» номида мешавад. Бештари равишҳои таърифи байтҳо ба 4 нуқтаи аслӣ  асос ёфтааст. Ин нуқтаҳо нуқоти буриши доиратулбуруҷ бо ду сафҳаи уфуқ ва нисфуннаҳор мебошанд.	

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ахтаршиносӣ
Якон

**Якон** () ё **якони низомӣ** () — дар улуми низомӣ бахше аз як созмони низомӣ аст, ки дорои нерӯи инсонӣ ва таҷҳизоти муайян бошад.

Якони артишӣ созмоне дар даруни нерӯҳои мусаллаҳ аст. Ҳар якон метавонад чандини сарбоз, нов, сарбозбар ё ҳавогардро дар бар бигирад. Ҳар се нерӯи заминӣ, ҳавоӣ ва дарёӣ ба таври пойгонӣ ба зербахшҳо, бахшҳо, яконҳои роҳкунишӣ ва яконҳои бузург бахш мешаванд. Ин ягонбандиҳо ба мудирияти беҳтари коркардӣ, тактикӣ ва идории нерӯҳои мусаллаҳ ёрӣ мерасонад. Шеваи тақсими ин яконҳо дар набардгоҳ ё маҳали размоишро «*ороиши низомӣ*» мегӯянд.

Дар бисёре аз кишварҳои ҷаҳон сохтори нерӯи заминӣ бар дастабандии яконҳои зер бунёд ёфтааст:

Дар сохтори нерӯҳо *разма*, *таҳма*, *вашт* ва *гурдон* ***яконҳои зербахш*** (; ), *ҳанг* — ***бахш*** (; ), *гунд*, *лашкар*, *сипоҳ* — ***яконҳои роҳкунишӣ*** (; ) ва *артиш* — ***якони бузург*** (; ) номида мешаванд. 



Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ



## Эзоҳ
Кӯли калон (кӯл)

алт=Кӯҳҳои Фон, кӯли Калон|марказ|мини|614x614пкс|<center> Манзараи кӯҳҳои Фон, кӯли Калон</center>
**Кӯли калон** — кӯл дар нишебии шимолии қаторкӯҳи Зарафшон дар ҳудуди ноҳияи Панҷакенти вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеъ аст.

## Нигаред низ
* Ҳафткӯл
* Ало (кӯл)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Лаби ҷай (кӯл)

**Лаби ҷай** — кӯлест дар қисми шимолии деҳаи Ғаберӯди ноҳияи Айнии вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой гирифтааст.

Дар тобистон оби он зиёд шуда, аз кӯл берун баромада, самти деҳа роҳ мегирад. Агар дар тобистон назар афканед, бисёр даҳшатнок аст, оби зиёд дорад. Ҳар кас наметавонад, ки дар ин кӯл оббозӣ кунад. Чунки оби он ниҳоят сарду хунук аст. Вақте ки дар зимистон оби он хушк мешаваду ба он назар мекунӣ, аҷиб менамояд. Касро он манзара дар тааҷҷуб меорад, ки наход ҳамон кӯли бузург хушкида бошад!? Тарқишҳои зиёде мавҷуданд, ки бинандаро дар ҳайрат меоранд. Ин мавзеъро ба он хотир Лаби ҷай гуфтанд, ки замоне дар он ҷо кӯл буда, он канда шудааст. Ин суханҳо асоси воқеӣ дорад. Зеро то ҳол канда шудани он маълум нест. Ҳар нафаре, ки ба он назар мекунад, бе ҳеч шубҳа гуфта метавонад, ки замоне он кӯл канда шуда, деҳаро шуста бурдааст. Дар замони Шӯравӣ сайёҳон аз дигар давлатҳои хориҷӣ ба воситаи чархбол омада, ҳафтаҳо дар ин сарзамин истироҳат карда, сипас ба ватанашон бармегаштанд. Дар он тарафи ағбаи Ҷолапаст пирях то ба тарафи кӯҳдоман поён фуромада, дар пойдомани он як кӯли хеле зебое пайдо гаштааст. Як ҳиссаи кӯл хушк буда, се ҳиссаи онро пирях ташкил медиҳад. Баландии пирях дар ин ҷо 40-50 метрро ташкил медиҳад.

## Нигаред низ
* Ҳафткӯл
* Марғзор (кӯл)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кӯлҳои вилояти Суғд
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Impregilo

**Impregilo S.p.A.** — ширкати муҳандисӣ ва сохтмони шаҳрвандии итолиёӣ, ки дафтари маркази он, дар шаҳри Милан қарор дорад. 

Ин ширкат соли 1959 таъсис ёфта, аз тариқи якҷояшавӣ бо ширкатҳои дигар, рушд кард ва дар ҳоли ҳозир бузургтарин паймонкори лоиҳаҳои сохтмонӣ дар Итолиё ба шумор меояд. 

Ширкат Импреҷило то кунун лоиҳаҳои бузурги зиёдеро дар саросари ҷаҳон иҷро намудааст. Ин лоиҳаҳои умумӣ дар заминаи зерсохтҳо, ҳамлу нақл ва системҳои зистмуҳитӣ будаанд. Саҳмияҳои ин ширкат дар бозори Биржаи Итолиё доду ситад мешавад. 

## Лоиҳаҳо
Ширкат дар замони мавҷудияти худ дар амалисози бисёре аз лоиҳаҳои бузурги зерсохтӣ, ширкат намудааст, ки миёни онҳо метавон баъзеро номбар кард:

* нерӯгоҳи барқи обии (НБО) «Кариба», Замбия/Зимбабве, 1959;
* сарбанди «Дез», Эрон, 1963;
* сарбанди «Тарбела», Покистон, 1976, ва ғ.

## Ҳамкорӣ дар сохтмони НБО Роғун
Бо назардошти таҷрибаи ғанию имконияти васеи сармоягузорӣ ва ғолиби озмуни байналмилалӣ оид ба сохтмони иншооти НБО «Роғун» гардидани ширкати «Салини Импреҷило” ин корпоратсияи сохтмонӣ ҳамчун шарики умедбахши Тоҷикистон дар идомаи сохтмони НБО Роғун арзёбӣ гардид. Дар ҳамин замина иттилоъ дода шуд, ки байни Тоҷикистон ва Ширкати «Салини Импреҷило» доир ба лоиҳакашӣ, харид ва сохтмони иншооти НБО “Роғун” ба маблағи 3,9 миллиард доллари ИМА шартномаи ҳамкорӣ ба имзо расидааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти расмии ширкат

Гурӯҳ:Ширкатҳои Итолиё
Дурумкӯл

**Дурумкӯл** — кӯл воқеъ дар шарқи Помир.

## Нигаред низ
* Яшилкӯл

## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Кӯлҳои Бадахшон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Париён (кӯл)

**Париён** — кӯлест дар нишебии ҷанубии қаторкӯҳи Ҳисор, дар ҳудуди ноҳияи Ҳисори Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Дар болооби дарёи Қаратоғ, дар баландии 2123 м аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Кӯл дар натиҷаи канда шудани кӯҳпора ва банд шудани маҷрои яке аз шохаҳои чапи дарёи Қаратоғ ба вуҷуд омадааст. Дарозии кӯл 712 м, бараш то 225 м, чуқуриаш ба ҳисоби миёна 10,8 м, ҷойи аз ҳама чуқуриаш 18,6 м [дар назди Сарбанд], масоҳати кӯл 0,016 км² , ҳаҷмаш 173 ҳазор м3 мебошад. Оби кӯл аз қабат ва болои сарбанд ҷорист. Атрофи кӯл хушманзар буда, истироҳатгоҳи сайёҳон аст.

## Нигаред
* Обанбори Норак
* Баҳри тоҷик

## Сарчашма

 

Гурӯҳ:Кӯлҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Модиён

**Байтал**, **модиён** — аспи мода. 

Дар 6–7-солагӣ пурра инкишоф меёбад; 36 дандон дорад, даври ҳамлаш 11 моҳ; як бача мезояд. Солиму бардам ва боқувват таваллуд шудани тойчаҳо ба тарзи нигоҳубини байтал вобаста аст. Байталҳоро баъди 6 моҳи ҳомилагӣ дар корҳои вазнин истифода намебаранд. Онҳоро 2 моҳ қабл аз зоидан ва 15 рӯз баъди он кор фармудан мамнӯъ аст. Байтал рӯзе 20–25 л шир медиҳад. Гӯшту равғану шири байтал маҳсулоти серғизо буда, хосияти шифоӣ доранд. Аз шири байтал қимиз тайёр мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аспҳо