open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Поддубное (ноҳияи Россошан, Воронеж)

**Поддубное** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа  дар ҳайати ноҳияи Россошан, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Россошан (Воронеж)
Суруди миллӣ

**Суруди миллӣ** ё **Суруди давлатӣ** — яке аз рамзҳои расмии, миллии ва давлатии кишвар мебошад, дар баробари парчами ва нишони кишвар. Суруди миллӣ мусиқаю оҳанг ва матн дорад. Асосан дар маросимҳои расмии кишвар, ҳамчунин дар маросимҳои миллӣ ва давлатӣ, дар мусобиқаҳои варзишӣ ҳам истифода мешавад.

## Нигаред низ
* Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ аз рӯи кишвар
Мавлуда Муродова

**Мавлуда Ҷӯраевна Муродова ()** — нависандаи ӯзбекзабон, рӯзноманигор, аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. Аълочии матбуоти Тоҷикистон. Корманди илмии Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров.
## Зиндагинома
Мавлуда Ҷӯрахон 3 феврали  соли 1954 дар деҳаи Ғӯлакандози ноҳияи Пролетар (ҳозира ноҳияи Ҷаббор Расулов) вилояти Суғд  таваллуд шудааст. Дар солҳои 1979-1982 дар рӯзномаи  «Пролетар тонги» мухбир, солҳои 1982-1995 директори китобхонаи марказии ноҳияи Ғафуров, солҳои 1995-2000 мудири шуъбаи САҲШ ноҳияи Ғафуров, солҳои 1995-2010 дар рӯзномаи  «Хуҷанд» вазифаи мудири шуъбаи ӯзбекиро ба уҳда дошт.
Аз соли 2010 ӯ дар Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров ба ҳайси корманди илмӣ фаъолият мебарад.
## Эҷодиёт
Асарҳои бадеӣ:

* (),
* ,
* ,
* ,
* ,
* ,
* ,
* ,
* .
* 
Мавлуда Ҷӯрахон барои ба чоп омода кардани Қомуси Ҳабибулло Холҷӯраев, Шариф Нуриддинов. Исписор: Онҳо фарзандони ту ҳастанд. (ба забонҳои тоҷикӣ ва ӯзбекӣ). —  Ғафуров-Хуҷанд, 2012 () саҳми арзанда гузоштааст ва яке аз муҳаррирони ҳамин қомус аст. Ӯ солҳои охир дар бораи занони машҳури Тоҷикистон фаъолияти илмӣ бурда ба забонҳои тоҷикӣ ва ӯзбекӣ мақолаву китобҳои илмӣ- оммавиро  ба нашр омода карда истодааст.
## Эзоҳ
 
* Ҳабибулло Холҷӯраев, Шариф Нуриддинов. Исписор: Онҳо фарзандони ту ҳастанд. (ба забонҳои тоҷикӣ ва ӯзбекӣ). —  Ғафуров-Хуҷанд, 2012. – 956 с.; 
* *Ёднома*//Нашрияи Осорхонаи ҷумҳуриявии академик Б Ғафуров, шумораҳои соли 2015-2016; 
* ;

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони ӯзбекзабони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ҷаббор Расулов
Раъно Иркаева

thumb|Толори осорхонаи академик Б. Ғафуров
**Раъно Иркаева** - нависандаи ӯзбекзабон, омӯзгор. Аълочии маданияти ҶШС Тоҷикистон (1988). Ҷонишини директори Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, дар шаҳри Ғафуров, вилояти Суғд.
## Зиндагинома
Раъно Файзиевна Иркаева, 1 январи  соли 1942 дар ноҳияи Бойсуни вилояти Сурхондарёи Ҷумҳурии Ӯзбекистон таваллуд шудааст. Хатмкардаи факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Дар солҳои 1966-1976 дар мактабҳои шаҳри Душанбе ба ҳайси омӯзгор кор кардааст. Солҳои 1976-1996 дар китобхонаи ҷумҳуриявии бо номи А. Фирдавсӣ дар Душанбе дар вазифаи мудири шуъбаи матбуоти даврӣ фаъолият дошт.
Аз соли 1996 то имрӯз  Раъно Иркаева  ҷонишини директори Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров мебошад. Раъно Иркаева ҳамроҳи шавҳараш профессор Ҳабибулло Холҷӯраев ташаббускори бунёд кардани Осорхонаи ба номи академик Бобоҷон Ғафуров ва Осорхонаи табиат дар шаҳри Ғафурови, вилояти Суғд мебошад.
## Эҷодиёт
* ,
* ,
* ,
* .
## Эзоҳ
 
* Ҳабибулло Холҷӯраев, Шариф Нуриддинов. Исписор: Онҳо фарзандони ту ҳастанд. (ба забонҳои тоҷикӣ ва ӯзбекӣ). —  Ғафуров-Хуҷанд, 2012. – 956 с.; 
* Ёднома//Нашрияи Осорхонаи ҷумҳуриявии академик Б Ғафуров, шумораҳои соли 2015-2016; 
* ;

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони ӯзбекзабони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Бойсун
Деҳоти Вранг

**Деҳоти Вранг** — ҷамоати деҳотест дар ноҳияи Ишкошими Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон.
## Сохтори маъмурию ҳудудии деҳот

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

 
## Мардум

## Деҳоти ҷамоат
 
## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ишкошим
Деҳоти Мирсаид Миршакар

**Ҷамоати Мирсаид Миршакар** — ҷамоатест дар ноҳияи Мурғоби Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон. Ин ҷамоат 7821 аҳолӣ дорад.  
 
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

 
## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Роштқалъа
Кофарниҳон (мазмунҳо)

Мазмунҳо: 
* Кофарниҳон (дарё) - номи дарё дар водии Ҳисор
* Қалъаи Кофарниҳон - номи Қалъа дар Тоҷикистон
* Кофарниҳон - собиқ номи шаҳр (солҳои 1992-2003) дар водии Ҳисор.
 
Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Бозиҳои олимпии тобистона

thumb|450px|Макони баргузории Бозиҳои олимпии тобистона|alt= Макони баргузории Бозиҳои олимпии тобистона
thumb|450px|Карта победителей неофициального медального зачета летних Олимпийских игр
**[[Бозиҳои олимпӣ|Бозиҳои олимпии тобистона]]** (, ) — калонтарин маҷмӯи мусобиқаҳои тобистонаи байналмилалӣ. Нахустин Бозиҳои олимпии тобистона соли 1896 баргузор гардида аст.

## Намудҳои варзиш, ки дар Бозиҳои олимпии тобистона муаррифӣ шудаанд

## Солҳо ва макони баргузорӣ

**1** Неофициальные Бозиҳо, которые не признаются Международным олимпийским комитетом.

**2** Отменены из-за Первой мировой войны.

**3** Бозиҳо 1940 Сола, запланированные к проведению в Токио, в 1938 Солу были перенесены в Хельсинки, Финляндия из-за Японо-китайской войны, а затем в мае 1940 Сола были окончательно отменены в связи с началом Второй мировой войны и Советско-финской войны.

**4** Отменены из-за Второй мировой войны.

**5** Соревнования по конному спорту прошли в Стокгольме, Швеция.

**6** В связи с вводом советских войск на территорию Афганистана, некоторые страны объявили бойкот Играм. Участие в Играх не приняли спортсмены из 65 государств, включая ИМА, Канаду, Турцию, Южную Корею, Японию, ФРГ.

**7** В ответ на бойкот московской олимпиады (а также реагируя на открытый отказ властей ИМА в обеспечении безопасности советских спортсменов) Олимпийские Бозиҳо 1984 Сола проигнорировали почти все страны социалистического блока, за исключением КНР, Югославии и Румынии.

## Ҳамчунин нигаред
* Таҳрими Бозиҳои олимпӣ
* Бозиҳои олимпӣ
* Бозиҳои паралимпӣ
* Бозиҳои олимпии зимистона
* Бозиҳои олимпии бостонӣ
* Кумитаи байналмилалии олимпӣ

## Пайвандҳо
* Подготовка к олимпиаде в Рио  Планируется привлечь 42 тысячи волонтеров.
* Инфографика по Олимпийским играм — 2012, новости соревнований, архив игр 
* История летней Олимпиады
Варид

thumb|right|250px|Дастгоҳи гардиши хуни инсон.
**Варид**, сиёҳраг, вена — раге, ки хунро аз узву бофтаҳо ба дил интиқол медиҳад. Варидҳои даври калони гардиши хун аз узву андомҳои бадан хуни аз оксиди карбон, маҳсули мубодилаи моддаҳо, ҳормони ғадудҳои усораи дохилӣ ва ғайра серро гирифта, ба даҳлези рости дил равона месозанд. Варидҳои даври хурди гардиши хун хунеро, ки дар шушҳо сероксиген гаштааст, ба даҳлези чапи дил интиқол медиҳанд.

## Силсилаи варидҳо
Тавассути силсилаи варидҳои даромадгоҳи ҷигар моддаҳои ғизоие, ки дар роҳи меъдаву рӯдаҳо ҷабида шудаанд, ба даври умумии гардиши хун ворид мегарданд. Силсилаи варидҳо аз шабакаи мӯйраг (капилляр)-ҳо ибтидо мегирад. Дар ин ҷо варидчаҳо ташаккул меёбанд, ки минбаъд дар натиҷаи омезишу якҷо шудани онҳо варидҳо ба вуҷуд меоянд. Девораи варид нисбат ба девораи шараён (артерия) нафису нарм буда, мушакҳояш суст рушд ёфтаанд; дар варид фишори хун хеле кам, дар варидҳои калон аз фишори атмосферӣ пасттар аст. Барои гардиши хун дар варидҳо ҳаракати қафаси сина (ҳангоми нафас кашидан) ва диафрагма, дар варидҳои амиқи дасту по кашиш ёфтани мушакҳо ёрӣ мерасонанд. Даричаҳои варид, ки ба самти ҷараёни хун ҷойгир мебошанд, хунро фақат ба дил роҳ медиҳанд. Дар девораи баъзе варидҳои калон (масалан, варидҳои холии боло ва поин, вариди даромадгоҳи ҷигар ва ғайра) нӯги торҳои сершумори асаб мавҷуданд, ки гардиши хунро танзим менамоянд.

## Флебология
Варид бештар дучори бемориҳои илтиҳобӣ мешавад. Сохтор, фаъолият ва ташхису муолиҷаи бемориҳои варид мавзӯи омӯзиши флебология аст.

## Нигаред
* Дил
* Гардиши хун

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Абдурахмонов Ф. А. Кровеносные сосуды брюшины. Д., 1973;
* Абдурахмонов Ф. А. Анатомияи одам. Ҷ. 1–2. Д., 1995, 1998; 
* Абдурахмонов Ф. А. Краткий атлас анатомии человека. Д., 2000.

## Сарчашма
* 

*
Рагҳои хун

thumb|Рагҳои бадани инсон
**Рагҳои хун** (*Vasa sanguifera*) — рагҳое, ки ба воситаи онҳо хун дар бадани одам аз дил ба бофтаҳо (артерияҳо, артериолаҳо, мӯйрагҳо ва ғайра) ва баръакс аз бофтаҳо ба дил (мӯйрагҳои венавӣ, венулаҳо, венаҳо) ҳаракат мекунад. Маҷмуи рагҳои хун ва дил системаи ягонаи дилу рагро ташкил медиҳанд.

## Нигаред
* Силсилаи дилу рагҳо

## Эзоҳ

## Адабиёт

## Сарчашма
* Энсиклопедияи мухтасари тиб (Иборат аз 5 ҷилд) . – Душанбе, 2011. – Ҷ.4. – 504 с.

Гурӯҳ:Рагҳо
Бофта

**Бофта** (*textus*) — маҷмӯи ҳуҷайраҳое ва моддаи байниҳуҷайравӣ, ки аз рӯи пайдоиш, сохт ва иҷрои амал ба якдигар монанд буда, вазифаи якхеларо иҷро мекунанд.
## Сохт
Сохт ва ҷойгирии бофтаҳоро илми гистология меомӯзад. Бофтаҳо чор намуд мешаванд: эпителӣ, пайвандӣ, мушакӣ ва асабӣ. Ба бофтаҳои пайвандӣ хун, лимфа, бофтаҳои тӯрмонанд, ковок, зич, тағоякӣ ва устухонӣ мансубанд. Бофтаҳои тӯрмонанд узвҳои махсуси муҳофизатӣ ва хунофар (сипурз, лимфағуддаҳо, мағзи устухон)-ро ташкил мекунанд. Бофтаҳои пайвандии ковок аз ҳуҷайраю нахҳои гуногун ва моддаи байни ҳуҷайраҳо иборат буда, насҷи зери пӯст ва қабатҳои ковоки байни узвҳоро ба вуҷуд меоранд. Рагу пайҳо аз бофтаҳои пайвандии зич таркиб ёфтаанд. Бофтаҳои пайвандии тағоякӣ, ки аз ҳуҷайраҳои калон иборатанд, ба пайдоиши бандҳо, қабурға, бинӣ, гӯш ва диг. узвҳо замина мегузоранд. Бофтаҳои пайвандии устухонӣ вазифаи такягоҳро иҷро мекунанд. Бофтаҳои мушакӣ ду навъ – суфта ва кӯндаланграх мешаванд. Мушакҳои суфта аз ҳуҷайраҳои дарози дукшакл иборат буда, ҳаракати узвҳои дохилиро таъмин месозанд. Мушакҳои кӯндаланграх аз торҳои мушакӣ (мушакҳои скелетӣ) ё ҳуҷайраҳо (мушаки дил) иборатанд; онҳо қобилияти тез кашиш хӯрданро доранд. Бофтаҳои асабӣ аз ҳуҷайраҳои асаб (нейронҳо) ва ёрирасон иборат буда, барои дарк, таҳлил ва ҷавоби ангезиши аз муҳит ё аз узвҳо омада мусоидат мекунанд. Ангезиш тавассути ретсепторҳо қабул шуда, ба импулсҳои асаб мубадал мегардад ва ба воситаи торҳои асаб ба системаи асаби марказӣ мегузарад. Дар ин ҷо импулсҳои ҷавобӣ ташаккул ёфта, ба воситаи дигар торҳои асаб ба узвҳо мераванд.

## Нигаред
* Ҳуҷайра

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Гаврилов Л. Ф., Татаринов В. Г. Анатомия: Учебник. — 2-е изд. перераб. и доп. — М.: Медицина, 1986. — 368 с

## Сарчашма
* Энсиклопедияи мухтасари тиб (Иборат аз 5 ҷилд) . – Душанбе, 2011. – Ҷ.1. – 504 с.

Гурӯҳ:Бофтаҳои организм
Рустами Эмомалӣ

**Рустами Эмомалӣ** (зод. 19 декабри соли 1987, ноҳияи Данғара, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик, генерал-майори хадамоти гумрук (2014). Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2020 даъвати VI), (аз 2025 даъвати VII) . раиси шаҳри Душанбе (аз 2017), президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Рустами Эмомалӣ 19 декабри соли 1987 дар ноҳияи Данғара дар хонаводаи Эмомалӣ Раҳмон ва Азизмоҳ Асадуллоева ба дунё омадааст. 

Дар соли 2008 Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодиёти ҷаҳон, соли 2011 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русияро бо ихтисоси идоракунии давлатӣ ва соли 2014 Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст. Забонҳои русӣ, англисӣ ва олмониро медонад.

### Хонавода
Оиладор, соҳиби 2 фарзанд.

### Фаъолияти корӣ
Рустами Эмомалӣ фаъолияти кориашро соли 2006 ба ҳайси сармутахассиси шуъбаи ҳамкорӣ бо созмони умумии савдои Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз намуда, солҳои 2009—2011 дар вазифаи сардори Раёсати дастгирии соҳибкории Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Солҳои 2011—2012 сардори Раёсати ташкили мубориза бар зидди ҳуқуқвайронкуниҳои гумруки Хадамоти гумрук, солҳои 2012—2013 муовини сардори Хадамоти гумрук ва солҳои  2013—2015 сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Солҳои 2015—2017 дар вазифаи Директори Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Аз 12 январи соли 2017 бо Фармони Президенти Тоҷикистон иҷрокунандаи вазифаи Раиси шаҳри Душанбе . ва аз 4 апрели соли 2017 ба вазифаи Раиси шаҳри Душанбе таъин гардид..

Аз 17 апрели соли 2020 то соли 2025 Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI адои вазифа намудааст. 
11 апрели соли 2025 дар иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид..
### Фаъолияти ҷамъиятӣ
[thumb|Гурзпартои маъруфи тоҷик [Дилшод Назаров бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|alt=Гурзпартои маъруфи тоҷик Дилшод Назаров бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|left]]
Аз апрели соли 2009 муовини Раиси Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, аз ноябри соли 2009 узви Кумитаи муносибатҳои байналмиллалии Шурои олимпии Осиё ва аз январи соли 2012 Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон ва аз апрели соли 2019 Рустами Эмомалӣ Президенти Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ интихоб шудааст.

## Ҷоизаву орденҳо
* Ордени «Зарринтоҷ» дараҷаи II (2018)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Раисони шаҳри Душанбе
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII
Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон
Ҷаннӣ Инфантино

**Ҷаннӣ Инфантино** (; тав. 23 марти 1970, Швейтсария) — фаъоли варзишӣ, 9-умин президенти ФИФА аз 26 феврали соли 2016, ихтисосаш ҳуқуқшинос. Шаҳрвандии Швейтсария ва Италияро дорост.

## Зиндагинома
Ҷаннӣ дар ҷануби Швейтсария таваллуд шудааст, итолиёӣ ба ҳисоб меравад. Дорои дипломи ҳуқуқшинос аст. Бо забонҳои итолиёӣ, фаронсавӣ ва олмонӣ бе мушкилӣ гап мезанад, боз забонҳои англисӣ, испониёвӣ ва арабиро медонад.

То гузаштан ба УЕФА Ҷаннӣ Инфантино дар котиби умумӣ дар Маркази байналмилалии омӯзиши варзиш кор мекард (CIES).

26 феврали 2016 президенти ФИФА интихоб шуд. Дар даври дуюми овоздиҳи соҳиби 115 овоз аз 207 овозҳо шуд.

## Оила
Инфантино бо Ливана Лина Ал-Ашқар (*Leena Al Ashqar*) оиладор аст. Соҳиби чаҳор фарзанд ҳастанд.
 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Биография дар сайти УЕФА
* Биография дар сайти ФИФА 
* Официальный Твиттер 

Гурӯҳ:Президентҳои ФИФА
Андрей Абдувалиев

**Андрей Абдувалиев** (*Абдувалиев Андрей Ҳакимович*; 30 июни 1966, Ленинград) — варзишгар, гурзпартои Тоҷикистон ва Ӯзбекистони Шӯравӣ, устоди хизматнишондодаи варзиш. Чемпиони Бозиҳои олимпии тобистона 1992 дар гурзпартоӣ. Чемпиони дукаратаи ҷаҳон оид ба варзиши сабук (1993, 1995). Рекорди инфиродӣ — 83,46 м (1990). Чемпиони ИҶШС (1991). Устоди хизматнишондодаи варзиши ИҶШС (1992).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон (1987).

Аз соли 1993 дар Ӯзбекистон зиндагӣ мекунад. Пас аз анҷоми касби варзишӣ аз соли 2000 ӯ ҳамчун котиби генералии Федератсияи варзиши сабуки Ӯзбекистон, сармураббии дастаи мунтахаби миллӣ кор карда истодааст.

## Дастовардҳо
Чемпиони Бозиҳои Олимпӣ (Барселона, 1992), чемпиони дукаратаи ҷаҳон (Штуттгарт, 1993; Гётеборг, 1995), дорандаи Ҷоми ҷаҳон (Лондон, 1994), соҳиби медали нуқраи Бозиҳои иродаи нек (ИМА, 1990), чемпиони Спартакиадаи халқҳои ИҶШС (1991), чемпиони СССР (1991). Натиҷаи беҳтаринаш дар гурзпартоӣ 83 м 46 см (Сочи, 1990).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Чемпионҳои ҷаҳон оид ба варзиши сабук
Ҷамоат

**Ҷамоъат** () ё **тӯдаи мардум** — шумори зиёде аз афрод, монанди тамошочиён дар майдонҳои варзишӣ, ки наздик ба якдигар ва барои ҳадафи муштарак ва зудгузар гирди ҳам меоянд.

## Нигаред низ
* Мардум 
* Ҷамъият

## Эзоҳ

 
 

Гурӯҳ:Истилоҳоти ҷомеашиносӣ 
Гурӯҳ:Ҷамъият
Ҷуғрофияи интихобот

**Ҷуғрофияи интихобот** () - шарҳи тақсимшавии марзи давлат, воҳидҳои марзию маъмурӣ ба ҳавзаҳои интихобот. Баъзе қоидаҳои ба ҷуғрофияи интихобот дахлдор аз қонунҳои интихобот бармеоянд, масалан, манъ кардани ташкили ҳавзаҳои интихобот оид ба интихоботи вакилон аз ҳисоби маҳалҳои ба ҳам ҳамҳудуднабуда; дар ташкипи ҳавзаҳои интихобот ба назар ғирифтани тақсимоти марзию маъмурй; дар тамоми қаламрави ҷумҳурӣ барои интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ташкил кардани панҷ ҳавзаи интихоботии бисёрмандатӣ, ки сарҳади онҳо ба сарҳади вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меояд.
Аммо мафҳуми ҷуғрофияи интихобот бештар вақт ба муносибати чорабиниҳои амалӣ ё тақсими бебарори ҳавзаҳо ба кор меравад.  Масалан, ба як ҳавзаи интихобот ҳамаи аҳолии марзеро ҳамроҳ кардан мумкин аст, ки ба табақаи ҳукмрон хайрхоҳанд ва марзи диғар, ки аҳолии он суст хайрхоҳанд, ба ҳавзаҳои гуногуни ҳамсарҳад тақсим кардан мумкин аст. Ҳамаи инро бо мақсади сустгардонии мавқеи мухолифин истифода кардан мумкин аст.
## Нигаред
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Маракана

**«Варзишгоҳи Маракана́»** (), номи расмии варзишгоҳ **«Ма́рио Фи́лю»** () — аввалин варзишгоҳи футбол аз рӯи зарфият дар Бразилия, дар гузашта — бузургтарин дар ҷаҳон. Дар Рио-де-Жанейро ҷойгир аст. Арсаи асосии бошгоҳҳои «Фламенго» ва «Флуминенсе», ҳамчунин мунтахаби Бразилия барои ҳамаи сину сол мебошад.

## Таърих
Номи «Маракана» аз дарёчае, ки аз назди он мегузарад гирифта шуда, сохтмони ин варзишгоҳ соли 1948  бо мақсади гузаронидани чемпионати ҷаҳон оид ба футбол дар соли 1950 шурӯъ гардида буд.
alt=Намуди дохилии Вазишгоҳи Маркана, лаҳзае пеш аз аввалин мусобиқаи байни Фламенго ва Сан-Паулу чемпионати Бразилия дар соли2010|center|900x900px|Намуди дохилии Вазишгоҳи Маркана, лаҳзае пеш аз аввалин мусобиқаи байни Фламенго ва Сан-Паулу чемпионати Бразилия дар соли 2010

## Бозиҳои олимпии тобистона 2016

Бозиҳои XXXI  олимпии тобистонаи соли 2016 дар варзишгоҳи "Маракана"-и Рио-де-Жанейро дар Бразилия 5 август соати 19:55 ба вақти маҳаллӣ (6 август соати 03:55 ба вақти Душанбе) оғоз шуд. Дар маросими ифтитоҳи Олимпиада, ки се соат идома дошт, сарони 45 кишвари дунё ширкат карданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти расмӣ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Варзишгоҳҳои футбол дар Бразилия
Нашриёти “Авасто”

**Нашриёти «Авасто»** — дар миқёси Ҷумҳурии Тоҷикистон нахустин нашриёти хусусист, ки моҳи июли соли 1992 дар шаҳри Истаравшани вилояти Суғд аз ҷониби шаҳрванд Ориёфар Толиб Сангинзода таъсис гардидааст. Мақоми марказии он аз соли 1994 (баъди дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайди давлатӣ гирифта шудани оинномаи А.) дар шаҳри Душанбе ҷойгир аст.

«Авасто» баъди ба истиқлоли давлатӣ расидани Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифаи пуриқтидортарин нашриёти Иттиҳоди Шӯравӣ «Политиздат»-ро иҷро мекунад ва дар инъикоси мукаммал ва воқеии ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳибистиқлол собитқадам буда, аз пайи таблиғи сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. «Авасто» бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ адабиёти сиёсӣ, ҳуқуқӣ, бадеӣ, таълимӣ ва илмӣ-оммавиро нашр мекунад.

Номгӯи як қатор китобҳои нашриёти «Авасто», ки ба инъикоси сиёсати давлат бахшида шудаанд:
* «Эмомалӣ Раҳмонов: Ман ба шумо сулҳ меоварам!»; 
* «Эмомалӣ Раҳмонов: Ҷиноятро бояд решакан кунем»; 
* «Эмомалӣ Раҳмонов – таъминкунандаи сулҳу ваҳдат ва дӯстию рафоқати мар¬думи Тоҷикистон» (бо забони тоҷикӣ); 
* «Эмомалӣ Раҳмонов: Ваҳдат, сулҳ ва бунёдкорӣ мароми мост!» (бо забонҳои тоҷикӣ ва русӣ); 
* «Внешняя политика Президента Рахмонова» («Сиёсати хориҷии Президент Раҳмонов»); 
* «Межгосударственные отношения Республики Таджикистан в двустороннем формате»(«Муносибатҳои дуҷонибаи байнидавлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»); 
* «Таджикистан – надёжный партнёр в международных отношениях» («Тоҷикистон – шарики боэътимод дар муносибатҳои байналмилалӣ»); 
* «Политика открытых дверей» («Сиёсати дарҳои боз»); 
* «Внешняя политика Таджикистана в условиях глобализации» («Сиёсати хориҷии Тоҷикистон дар шароити ҳамгироӣ»); 
* «Таджикистан на пороге тысячелетий: реализация национальных интересов на международной арене» («Тоҷикистон дар остонаи ҳазорсолаҳо: Татбиқи амалии манфиатҳои миллӣ дар арсаи байналмилалӣ»); «Внешняя политика Республики Таджикистан на современном этапе» («Сиёсати хориҷии Тоҷикистон дар марҳалаи муосир») (бо забони русӣ); 
* «Келишув сари йӯл. Эмомали Раҳмон – инсон ва сиёсий арбоб»(«Роҳи ваҳдат. Эмо¬малӣ Раҳмон – инсон ва арбоби сиёсӣ», бо забони ӯзбекӣ).
*

Номгӯи як қатор китобҳои таълимӣ ва илмӣ-оммавии нашриёт «Авасто» «Дастур оид ба маъ¬¬рифати ҳуқуқии занон» (бо забонҳои тоҷикӣ ва русӣ); 
* «Дастури таълимии таҷрибаомӯзии сайёҳӣ»; 
* «Маҷмӯи қонунҳои конститутсионӣ, қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сохтори давлатӣ ва худидораи маҳаллӣ»; 
* «Академик Ниёзмуҳаммадов Бобоҷон Ниёзович»; 
* «Жанрҳои журналистикаи телевизион»; 
* «Лаҳзаҳои зиндагӣ»; 
* «Нишоне аз пайроҳаи умр»; 
* «Ҳикмати авлиё»; 
* «Офаришини охирин» 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Муассисаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нашриётҳои Тоҷикистон
Иван Тихон

**Ива́н Григо́ревич Ти́хон** (; тав. 24 июли соли 1976 деҳаи Гловсевичи, ноҳияи Слонимский, вилояти Гродненская, БССР, ИҶШС) — гурзпартои белорус, чемпиони дукаратаи ҷаҳон, медаловари Бозиҳои олимпии соли 2008. Устоди хидматнишондодаи варзиши Беларус (2004).

Дар шаҳри Гродно зиндагӣ мекунад.

## Дастовардҳои варзишӣ

* Чемпиони дукарати ҷаҳон (Париж-2003, Осака-2007)
* Дар Олимпиадаи Афина-2004 — 79 м 81 см. Занял третье место, но получил позднее серебро из-за дисквалификации чемпиона венгра Адриана Аннуша. Через 8 лет, в 2012 году был лишён награды за применение допинга.
* Участник Олимпиады в Пекине-2008 — 81 м 51 см. Занял третье место, но в декабре 2008 года из-за повышенного содержания тестостерона, по решением Международного олимпийского комитета был лишён награды и подвергнут дисквалификации. В июне 2010 года меры были отменены Спортивным арбитражным судом в связи с нарушениями при допинг-контроле. 5 августа 2010 года Ивану Тихону торжественно была возвращена его бронзовая награда пекинской Олимпиады.
* Занял 4-е место на Олимпиаде в Сиднее-2000
* Завоевал серебряную медаль на Олимпиаде в Рио-де-Жанейро 2016 года, с резульатом 77,79 м.

В июле 2005 года на чемпионате Беларуси в Бресте Тихон метнул молот на 86 м 73 см, что лишь 1 сантиметр уступает мировому рекорду Юрия Седых, установленному в августе 1986 года.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*Иван Тихон — саҳифа дар сайти IAAF 
*Иван Тихон  — омори олимпӣ дар сайти *Sports-Reference.com* 
*Мусоҳиба бо Иван Тихон дар рӯзномаи «Народная воля» аз 24 ноябри соли 2006

Гурӯҳ:Гурзпартоёни Белоруссия
Гурӯҳ:Чемпионҳои ҷаҳон оид ба варзиши сабук
Юсуф Абдусаломов

**Юсу́ф Абдусаломов** (*Абдусаломов Юсуф Рашидович*; тав. 8 ноябри 1977, Ансалта, ДАССР, РСФСР, ИҶШС) — кӯштигири тарзи озоди Тоҷикистон, Озарбойҷон, Русия, медаловари Бозиҳои олимпии соли 2008. Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ. Миллаташ — авар

## Зиндагинома
Юсуф Абдусаломов 8 ноябри соли 1977 дар Доғистони Русия (РСФСР, ИҶШС) таваллуд шудааст. Ӯ дар миёни панҷ бародару шаш хоҳараш аз ҳама хурдист. Факултаи тарбияи ҷисмонии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Доғистонро хам кардааст. Ба гуштӣ аз сини 12-солагӣ машғул аст.

Аз соли 2013 инҷониб мураббии асосии мунтахаби Лаҳистон оид ба гӯштини тарзи озод мебошад..

## Дастовардҳои варзишӣ
Юсуф Абдусаломов барандаи медали нуқраи Бозиҳои осиёӣ дар Бусани Кореяи Ҷанубӣ (соли 2002), қаҳрамони Осиё дар Ню-Деҳлии Ҳиндустон (2003), ғолиби Бозиҳои V Осиёи Марказӣ дар Душанбе (2003), барандаи медали нуқраи мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳон дар Боку (2007), барандаи медалҳои биринҷии мусобиқоти қаҳрамонии Осиё (2008, 2012), барандаи медали нуқраи Бозиҳои XXIX тобистонаи олимпӣ дар Пекин (2008), ғолиби мусобиқоти интихобии олимпӣ дар Ҳелсинки (2012) мебошад.

Юсуф Абдусаломов алҳол бо аҳли хонаводааш дар Лаҳистон ба сар мебарад. Соҳиби 4 фарзанд, се духтару як писар мебошад.

## Ҷоизаҳо
Юсуф Абдусаломов 2 сентябри соли 2008 бо Ордени «Шараф» дараҷаи 1 мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Юсуф Абдусаломов  — омори олимпӣ дар сайти *Sports-Reference.com*
Бозиҳои олимпии тобистона 2008

**XXIX-умин [[Бозиҳои олимпии тобистона]]** (номи расмӣ — **Бозиҳои Олимпиада XXIX; **, , ,) дар Пекин, пойтахти ҶХЧ аз  8-ум то 24-уми августи соли 2008 баргузор гардид.Ҳамчунин баъзе аз мусобиқот дар Гонконг, Тяньцзине, Циндао, Циньхуандао, Шанхай ва Шэньяне гузаронида шуд.

## Интихоби шаҳр
Пекин был избран столицей XXIX Олимпиады 13 июля 2001 года на 112-й сессии МОК в Москве, опередив по результатам голосования Торонто, Париж, Стамбул и Осаку. После первого тура голосования Пекин значительно опережал других кандидатов. Осака набрала всего 6 голосов и была исключена из списка кандидатов. Во втором туре Пекин был поддержан подавляющим большинством голосов, поэтому необходимость в последующих турах отпала. В окончательный список кандидатов, составленный в 2000 году, не вошли другие 5 городов, подававшие заявку: Бангкок (Таиланд), Каир (Египет), Гавана (Куба), Куала-Лумпур (Малайзия) и Севилья (Испания).

После победы в голосовании вице-премьер Госсовета Китая, Ли Ланьцин, заявил, что «победа Пекина в конкуренции за приобретение права организации Олимпиады 2008 — это признание международным сообществом общественной стабильности, социального прогресса и экономического процветания Китая». Прежде Пекин подавал заявку на проведение летних Олимпийских игр 2000 года. Голосование проходило 23 сентября 1993 года в Монте-Карло. Пекин лидировал в голосовании в первых трёх турах, но затем проиграл Сиднею в финале.

## Маросими ифтитоҳ
Церемония открытия Игр прошла на Пекинском национальном стадионе 8 августа 2008 года.

## Эзоҳ

## Инчунин нигаред
* Эстафета олимпийского огня
* Летние Паралимпийские игры 2008
* Бойкот Олимпийских игр

## Пайвандҳо
* Официальный сайт
* Игры на сайте МОК
* Официальный сайт всемирной эстафеты олимпийского огня 
* Виды спорта на Играх 
* Главные арены Олимпиады-2008 
* В Пекине обнароднован девиз Олимпийских игр 2008 года 
* В Пекине обнародована эмблема Олимпиады-2008
Қорӣ Наҷм

**Қорӣ Наҷм** (*Қорӣ Наҷмуддини Хонанда*, 1854, ноҳияи Рометан, Бухоро — 1926/27, Бухоро) — хонанда, навозанда, таронасаро ва оҳангсози тоҷик.

## Зиндагинома
Ибтидо созу овозро дар зодгоҳаш омӯхта, барои такмили маҳорат ба Бухоро омада, ба доираи устодони мусиқӣ ворид шуда, аз Қорӣ Каромати Дилкаш (1851—1906), Бобо Ҷалол (1845—1928), Бобо Ғиёс (1859—1927) ва дигарон дарси овозхонӣ (мақомхонӣ), сознавозӣ, марвихониро фаро мегирад. Қорӣ Наҷм дар ҳунари иҷроӣ бештар ба сабки Қорӣ Каромати Дилкаш дилбастагӣ дошт ва дар пайравии ӯ корҳои зиёди эҷодию ҳунариро анҷом медиҳад. Барои дониши хуб андӯхтан дар мадрасаи Мири Араб таҳсил намуда, муддате дар дарбори Амир Музаффар (1860—1885) ҳамчун мутриб хидмат карда, амир Абдулаҳад (1885—1910) ба ҳунари иҷроияш эътимод дошт.

Баёзи «Шашмақом»-ро тартиб дода, Домулло Ҳалим (1878—1940), Устод Шодӣ (1878—1942) ва дигарон аз ӯ ҳунари мақомхонӣ омӯхтаанд. Қорӣ Наҷм «савт», «талқин», «муғулча»-ро бо камоли тозаҳунарӣ иҷро мекард, табъи баланди шеърдонӣ дошт ва дар баёзҳои «Шашмақом» чанд ғазалворааш дохил шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Д., 2009. — С. 111. — ISBN 978-99947-49-13-3

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони Бухоро
Қорӣ Неъмати Савтӣ

**Қорӣ Неъмати Савтӣ** (с.тав. 1890, Самарқанд, с.ваф. 1947, Самарқанд), сароянда, навозанда, оҳангсоз-таронасаро, намояндаи боҳунари мактаби иҷроии Самарқанд. Санъати мусиқӣ, шеърро ибтидо аз падараш омӯхта, минбаъд назди Ҳоҷӣ Абдулазиз (1852-1936) асосҳои амалии созу овозро андӯхт. Қорӣ Неъмати Савтӣ дар рушд, идомаи анъанаи иҷроии мактаби иҷроии Самарқанд саҳми арзанда дорад.Шохаҳои созию овозии «мушкилот», «тасниф», «тарҷеъ», «гардун», «савт», «талқин», «сувора»-ро дар ҳамовозии дутор бо тозакориҳои ҳунарӣ анҷом медод. Қорӣ Неъмати Савтӣ дар таъсиси дастаҳои ҳунарӣ, тадриси осори мусиқии мардумӣ ва устодона дар Самарқанд, Панҷакент корҳои зиёди ҳунарӣ намуда, зумраи сарояндагони боҳунари мақомро (Искандар Бобоев, Шариф Акрам ва диг.) рӯи саҳнаи иҷроӣ овардааст.

## Адабиёт
Таджикская музыка, Душ., 2003; Ҳакимов Н. Шашмақом дар қарни ХХ, Хуҷанд, 2006.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони Самарқанд
Қорӣ Саиди Ҳисорӣ

**Қорӣ Саиди Ҳисорӣ** (с.тав.1911, деҳаи Қаротоғ, ноҳияи Шаҳринав, с.ваф. 1987, ҳамон ҷо), сароянда,  навозанда, марвисаро. Ба шеъру мусиқӣ аз овони ҷавонӣ дар муҳити хонаводагӣ аз падараш омӯхта, бештар дар сознавозӣ (дутор), иҷрои қисм, шохаҳои созию овозии мусиқии устодона, мардумӣ ҳунарашро такмил медиҳад. Фаъолияти эҷодию иҷроии Қорӣ Саид  дар дастаҳои ҳунарии сайёр, Филармонияи давлатии ҶШС Тоҷикистон (1940-1948), хонаҳои маданияти Ҳисор, Шаҳринав (1949-1967) сурат гирифта, дар рушди анъанаҳои иҷроии ҳавзаҳои ҳунарии Самарқанду водии Ҳисор саҳми босазо дорад. Қорӣ Саид  аз шогирдон ва мубаллиғони сабки иҷроии Ҳоҷӣ Абдулазиз (1852-1936), Саидхон Тӯхтаи Ҳисорӣ (1890-1964) буда, дар рушди анъанаҳои иҷроии бадоҳасароӣ, марвисароӣ корҳои зиёди ҳунарӣ анҷом дода, шогирдони зиёде-ро тарбия намудааст. Дар иҷрои Қорӣ Саид  намунаҳои гуногунмавзӯи бадеҳа, марвигӣ, шохаҳои созии «Шашмақом», оҳангҳои устодонаи «Курт», «Эшбой», «Дилхироҷ», «Муноҷот», «Тановар», «Сарахбори дилангезон», «Ташниз», «Мискин» ва ғ. бо сози дутор сабт шудаанд.

## Адабиёт
Тадж.искусство, М., 2002; Таджикская му-зыка, Душ., 2003; Ҳакимов Н. «Шашмақом» дар қарни ХХ, Хуҷанд, 2006.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Шаҳринав
Қорӣ Сулаймон

**Қорӣ Сулаймон** (*Сулаймон Сиддиқов*; 1884, Хуҷанд — 1968, Хуҷанд) — хонанда, навозанда ва оҳангсози тоҷик.

## Зиндагинома
Санъати сознавозӣ, овозхониро назди Содирхон (1847—1931) фаро гирифтааст. Қорӣ Сулаймон баробари мутрибӣ дар заводу корхонаҳои саноатӣ ба сифати сардори гурӯҳи коргарон (Харков, 1916), аз фаъолони зидди босмачиён (1918—1928), корманди шуъбаи корҳои дохилию амнияти вилояти Ленинобод (1928—1937) хидмат кардааст. Қорӣ Сулаймон аз шогирдони боҳунари Содирхон буда, бисёр паҳлӯҳои иҷроиро аз ӯ андӯхта, ҳатто пешопеши тобути устодаш бо суруд ӯро ба хонаи охират мегуселонад. 

Қорӣ Сулаймон зиёда аз 60-суруду навоҳои классикиро ҳифз намуда, бо сабки хоси иҷроӣ (бештар бо сабки Содирхон) манзури сомеон намудааст. Қорӣ Сулаймон бо сарояндагони саршиноси ҳавзаи иҷроии Хуҷанд Абдуқодир Каримов, Мадамин Назиров «ашӯлаи калон»-ро бисёр мусиқивору рангин месуруд ва дар инкишофи анъанаи иҷроии шаклу анвои шеърию мусиқии «нақш» бештар саҳм дошта, дар ин замина корҳои зиёди ҳунарӣ кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Д., 2009. — С. 112. — ISBN 978-99947-49-13-3.

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Хуҷанд
Деҳоти Лангардара

**Ҷамоати Лангардара** () — Ҷамоат дар Ноҳияи Шӯроободи, вилояти Хатлон. Ва бар оморӣ соли (2010) Ҷамоати Лангардара  3 311 тан ҷамъият доштааст.

## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Ҷамоати Лангардара
Гурӯҳ:Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин
Ҷумъабой Қузиев

**Ҷумъабой Қузиев** (тав. 1971, деҳаи Сангистон, ноҳияи Айнӣ), сароянда (иҷрокунандаи мақомҳо, мусиқии мардумӣ). Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Баъди хатми мактаби ҳамагонӣ (1990), факултаи мусиқии тоҷики (шуъбаи мусиқии анънавӣ, тахассуси сароянда) Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода (1992-1997) ба сифати сарояндаи шомили Ансамбли давлатии «Шашмақом» ба номи Ф. Шаҳобови Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон гардид. Ҷумъабой Қузиев дар ин муддат барои омӯзиш ва дарёфти сирҳои ниҳонии мақомҳо кӯшиш ба харҷ дода, дар иҷрои шохаҳои овозии «Шашмақом» – «Рок», «Талқин Қулмуҳаммади Удӣ чаи Савти Сабо», «Уфари Савти Наво», «Қашқарчаи Мустзоди Наво», «Қашқарчаи Савти Чоргоҳ», «Баёти 4» ва ғ. маҳорат, сабки хоси иҷроӣ ба харҷ додааст. Ҷумъабой Қузиев иштирокдори рӯзҳои фарҳанги Тоҷикистон дар Русия (Москва 2005), ЮНЕСКО (Франсия, Париж, 2005), барномаҳои консертии 1100-солагии давлати Сомониён, 80-солагии пойтахти Тоҷикистон Душанбе ва ғ. аст.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ
Давлат Қурбонов

**Давлат Қурбонов** (тав. 1943, деҳаи Лағмон,ноҳияи Кӯлоб) — дирижёр, роҳбари бадеии Ансамбли давлатии «Шашмақом»-и ба номи Ф. Шаҳобови Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1982-1986, 2007), Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1989), Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1999). 
## Зиндагинома
Давлат Қурбонов хатмкардаи омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе (1958-1963), Консерваторияи давлатии Тошканд (1965), факултаи санъати Доношгоҳи омӯзгории Душанбе (1972) буда, фаъолияти эҷодиашро дар оркестри созҳои миллии Кумитаи давлатии радио ва телевизиони ҶШС Тоҷикистон ба сифати ғижжакнавоз (1961-1963) оғоз намуда, сипас директори мактаби бачагонаи мусиқии шаҳри Кӯлоб (1965-68), мудири бахши созҳои миллии Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1972-1977), дирижёри Оркестри созҳои миллӣ (1977-1982), дирижёр ва роҳбари бадеии Оркестри созҳои миллии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1982-1986) хидмат намудааст. Ӯ роҳбари бадеии Ансамбли давлатии «Шашмақом»-и ба номи Ф. Шаҳобови Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (1982-1986, 2007) буд.
Қурбонов солҳои 1986-88 роҳбари бадеӣ ва сардирижёри оркестри созҳои халқии Кумитаи телевизион ва радиошунавонӣ. Аз соли 2009 сардирижёри Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраевро адо мекунад. 
## Эҷодиёт
Дар тӯли ин солҳо асарҳои зиёди гуногунҳаҷму гуногунжанрро барои оркестри созҳои халқӣ табдилу таҳия намуда, репортуари онро мунтазам наву рангин месозад. Қ. дар тӯли фаъолияташ асарҳои композиторони машҳури ҷаҳон – Ж. Бизе, Э. Григ, В. Мотсарт, композиторони рус – М. Глинка («Фантазия»), П. Чайковский («Рақси русӣ»), композитори арман А. Хачатурян (Рақсҳо аз балети «Гаянэ»), асарҳои композиторони тоҷик – Ш. Сайфиддинов («Сютаи рақсии №1»), З. Шаҳидӣ («Ёри мо»), Я. Сабзанов («Консерт барои фортепиано»), Д. Дустмуҳаммадов («Увертюраи дустӣ»), А. Одинаев («Гулдастаи баҳорӣ») ва ғ.–ро дирижёрӣ кардааст. Иштирокчии Даҳа ва Рӯзҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва (1964) ва Симпозиуми байналхалқии мусиқии халқӣ ва классикӣ дар Самарқанд (1983). Ӯ тавассути Оркестри созҳои миллӣ осори оҳангсозони ҷаҳонӣ ва миллиро дирижёрӣ намуда, иштирокдори даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Русия (Москва, 1964), рӯзҳои фарҳанги тоҷик дар Русия (2005), дар ЮНЕСКО (Франсия, 2005) ва ғ. буда, барои хидматҳои шоистааш дар тарғиб ва рушди мусиқии тоҷик бо Ифтихорномаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз шудааст.

## Адабиёт
* Таджикское искусство. - М., 2002; 
* Таджикская музыка. - Душанбе, 2003; 
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.3. - Душанбе, 2004; 
* Ҳакимов Н. Шашмақом дар қарни ХХ. - Хуҷанд, 2006.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма

Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шашмақом
Гурӯҳ:Дирижёрҳои Тоҷикистон
Сангинбой Қурбонов

**Сангинбой Қурбонов** —   овозхон, оҳангсоз-таронасоз, сарвари гурӯҳи ҳунарии «Борбад». Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.
## Зиндагинома
Фориғуттаҳсили мактаби махсуси мусиқӣ ва Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе (1972) буда, фаъолияти эҷодию иҷроияшро дар Ансамбли давлатии рақсии «Лола» (1974-1978) оғоз намуда, сипас чун иҷрокунанда (мутриб) дар дастаи тарона ва рақсии Филармонияи давлатии ҶШС Тоҷикистон, таҳти роҳбарии Ҳунарпешаи халқии СССР Ҷӯрабек Муродов  (1978-1992) ҳунарнамоӣ кардааст. Сангинбой Қурбонов муассиси Иттиҳодияи эҷодии Борбад (1989, дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев) буда, барномаи мусиқии «Наврӯзи Аҷам», таҳиягари консерти устоди мусиқии Эрон Муҳаммадризо Шаҷараён дар Кохи Борбад (1990) ва ғ. аст. 
## Эҷодиёт
Сангинбой Қурбонов дар заминаи «Шашмақом», «Фалак», «Ҳафтдастгоҳ» (эронӣ), осори мусиқии мардумӣ (марвӣ, созандаҳо), равиши нави пардабандии созҳо (ҷӯри бостонӣ) ба эҷоди 28-суруд, тарона комёб шудааст. Таснифоти Сангинбой Қурбонов «Сорбон», «Гиря», «Таманнои бис-мил», «Куҳанбоғ», «Ёд бод», «Модар», «Маст ман», «Зиндагӣ», «Сардафтари ошиқон», «Дарё равон аст», «Падар», «Асири зулф» ва ғ. дар иҷрои сарояндагони номвар барои хазинаи мусиқии радиои тоҷик сабт шудаанд. Сангинбой Қурбонов иштирокдори чандин ҷашнвораю Симпозиуми байналмилалии мусиқӣ (Душанбе, 1990, Эрон, 1997), бо барномаҳои хоса дар ҳайати устодони мусиқӣ ба Ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, мамолики хориҷӣ: Ҷопон (1985), Ҳиндустон (1992), Олмон (1994, 1998) ҳунарнамоӣ карда, дар камолоти ҳунарии сарояндагон Озода Ашӯрова, Қурбон Абдуллоев, Ғаюр Ашӯров, Бахтиёр Эшонов, Искандар Валиев, Матлабшоҳ Мавлонов ва диг. саҳми хоса дорад.

## Адабиёт
* Таджикская музыка. - Душанбе, 2003.
## Ҳамчунин нигаред
* Шашмақом
## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев
Гурӯҳ:Шашмақом
Қурбоналии Нойӣ

**Қурбоналии Нойӣ** (?, Миёнколот — 1630, Бухоро) — мусиқидон, навозанда, хонанда ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Мусиқиро аз падараш, ки шоиру ҳунарманд буд, омӯхта, назди устодони созу овоз Кавкабии Бухороӣ, Мираки Маҷӯҳии Бухороӣ ҳунари сознавозӣ, асосҳои назари мусиқиро фаро мегирад. Қурбоналии Ноаз Хоҷа Ҷаъфари Қонунӣ, Устод Амир Алиакбари Қонунӣ, Мавлоно Абӯлҳасани Самарқандӣ низ дарси ҳунар андӯхта, дар шаклу анвои шеърию мусиқии «савт», «амал», «қавл», «нақш», «рехта» ва ғ. таснифоти рангин сохта, махсусан «Куллиёт ба мақоми Рост» (тазмин ба Кавкабии Бухороӣ), «Нақши нолаи най», «Амали оташи ишқ», «Қавли шавқи ситези маҳбуба», «Пешрави ной», «Рехтаи Рост» назди устодону ромишгарони Бухорою Самарқанд, Марв, Миёнколот шуҳрати зиёд доштаанд. Қурбоналии Ночанд муддат ба сифати мутриб дар хидмати Имомқулихони Аштархонӣ (1611—1643) будааст. Табъи хуби шоирӣ дошта, ғазалу рубоӣ, қитъа, соқиномаро некӯ месурудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Д., 2009. — С. 114. — ISBN 978-99947-49-13-3.

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Қулмуҳаммади Удӣ

**Устод Қулмуҳаммади Удии Самарқандӣ** (; ? — 1539, Самарқанд) — мусиқидон, оҳангсоз, навозанда,  ва хаттоти форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Аз Шибирғони Афғонистон. Санъати мусиқиро дар Ҳирот назди Устод Шодӣ, Хоҷа Юсуфи Бурҳон ва дигарон фаро гирифт. Дар созандагию сознавозӣ анъанаи мактаби классикии Ҳиротро пайравӣ мекард. Муддате дар Самарқанду Бухоро ба сар бурда, ҳунармандони бисёрро тарбия кардааст. Бо ҳунари эҷодию иҷроии Марву Рай низ ошно буд. Дар навохтани уд ва ғижак шуҳрат дошт. Барои ғижак мақомҳои «Ҳусайнӣ», «Ҳиҷоз», «Зангӯла», «Рост» бар усулҳои «Фохтазарб», «Барафшон», «Нимсақил» таснифу эҷод кардааст. Муаллифи «Воқеоти Бобурӣ» Қулмуҳаммади Удиро аз мусаннифони тавонои нимаи аввали қарни XVI-и Ҳирот донистааст. Ӯ дар
сознавозӣ мактаби хосси худро дошт. Дар уд, ғижаку қонун тағйироти нав ворид карда, барои ин созҳо таснифоти гуногун («Савт», «Пешрав», «Нақш», «Кор», «Қавл») сохтааст. Дар хаттотӣ, наққошӣ, ҷадвалкашӣ,
лавҳакашию ҳалкорӣ низ ҳамто надошт. Чанд нусха аз осори ҳамасронашро бо тасвирот оро додааст. Нусхаи ороишии маснавии «Шоҳу дарвеш»-и Ҳилолиро ба ӯ нисбат медиҳанд. Дар шеъру шоирӣ низ табъи равон дошт.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — , 2009. — С. 113. — ISBN 978-99947-49-13-3.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони Самарқанд
Қулдош Боқихони Хонанда

**Қулдош Боқихони Хонанда** (1840, ноҳияи Ғиждувон, вилояти Бухоро — 1902, Бухоро) — навозанда, сароянда, мақомхони машҳури ҳавзаи иҷроии Ғиждувон.

## Зиндагинома
Зиндагӣ ва фаъолияти эҷодиаш дар зодгоҳаш ва Бухоро гузашта, аз овони ҷавонӣ ба шеъру мусиқӣ роҳ ёфта, аз падараш, ки иҷрокунандаи машҳури марвихонӣ, мақом буд, овозхониро омӯхт. Назди Ҳоҷӣ Абдулазиз Махсум (1842—1905), Бобо Ҷалол (1845—1928) ва дигарон асосҳои амалии мақомҳоро фаро гирифта, дар иҷрои «савт», «наср» маҳорати хуб дошт ва «Соқинома»-ҳоро дар пояи ҳунарӣ иҷро мекард. Аз Ҳоҷӣ Абдуллои Савтӣ (1834—1902) асосҳои суннатии иҷрои мақомҳо, шеъ-рро амиқ омӯхта, дар иҷрои «Чапандози Наво», «Мустаҳзоди Наво», «Соқиномаи Ироқи Бухоро», «Ороми ҷон», «Уфари Ороми ҷон», «Насруллоӣ» ва силсилаи сурудҳои «марвӣ» маҳорати баланди ҳунарӣ ба харҷ додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Д., 2009. — С. 113. — ISBN 978-99947-49-13-3.

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони вилояти Бухоро
Қосими Қонунӣ

**Қосими Қонунии Ҳиротӣ** (; Устод Қосими Созанда; ? , Ҳирот — 1602, Машҳад) — мусиқидон, навозанда, оҳангсоз, хонанда ва и форс-тоҷик

## Зиндагинома
Ибтидои ҳунари шеъру мусиқиро аз падараш омӯхт, назди устодони мусиқии Ҳирот, Бухоро, Марв ҳунарашро такмил медиҳад, Дар овозхонӣ, сознавозӣ, хаттотӣ нобиғаи замон буд ва муддате дар дарбори Шоҳ Таҳмосб ба сифати мутриб ва хаттот хидмат намуда, чандин таснифоти со-зию овозиашро ба Иброҳим Мирзои Сафавӣ ва диг. шоҳзодагони сафавӣ тақдим мекунад. Қосими Қонунӣ дар шаклҳои шеърию мусиқии «амал», «савт», «нақш», «қавл», «навбат», «кор», «пешрав» ва ғ. ба зарбу навоҳои «Рост», «Исфаҳон», «Ироқ» таснифоти гуногунмавзӯъ тасниф намуда, асарҳояш «Пешрави Қонунӣ», «Савти Қонунӣ», «Амали Қонунӣ», «Рехтаи Рост», «Амали Қосим», «Кор ба Уззол», «Саҷъ ба Ҳусайнӣ» дар ҳавзаҳои ҳунарии Ҳироту Машҳад, Бухорою Самарқанд, Марв шуҳрати зиёд касб карда, ба қисме аз онҳо «Амали доруи сар» (дар усули Фохта, ба мақоми «Рост», шуъбаи «Нишобурак») устодони мусиқӣ назираҳои рангин сохтаанд. Шеърро (ғазал, рубоӣ) низ некӯ мегуфтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — С. 112. — ISBN 978-99947-49-13-3.

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони Машҳад
Қурбонхони Самарқандӣ

**Қурбонхони Самарқандӣ** (1858, Самарқанд — 1915, Самарқанд) — сароянда, марвисаро, раққоса ва намояндаи машҳури ҳавзаи иҷроии Самарқанд.

## Зиндагинома
Зиндагӣ ва фаъолияти Қурбонҳон дар давраи салтани амирони манғитӣ Музаффар (1860—1885), Абдулаҳад (1885—1910), Олимхон (1910—1920) ҷараён гирифта, аз аввалин зани хонанда, раққоса буда, дар синни 12-солагиаш ба шавҳар доданд, вале ӯ таҳти ҳимояи Генерал-губернатори рус ба олами мусиқӣ ворид мешавад. Қурбонхон се маротиба дар ҳайати дастаи ҳунарии губернатор ба Русия (1887, 1888, 1892) сафари ҳунарӣ намуд. Дар иҷрои шохаҳои ҷудогонаи мақом, бештар дар марвисароӣ, рақс шуҳрат ёфт. Қурбонхон аз аввалин зани тоҷик, ки сарварии дастаи ҳунариро ба уҳда дошт (то соли 1915 асосан занони яҳудинасаби Бухоро, Самарқанд сарварии дастаҳои бонувони ҳунарӣ буданд). Қурбонхон мактаби иҷроии Марямбонуи Хонандаро (1831—1872) идома додааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — С. 115. — ISBN 978-99947-49-13-3.

Гурӯҳ:Зодагони Самарқанд
Қорӣ Камол

**Қорӣ Камол**,машҳур ба **Қорӣ Камоли Хонанда** (1862, Бухоро — 1942, ҳамон ҷо) — хонанда, навозанда, оҳангсоз ва таронасарои тоҷик.

## Зиндагинома
Санъати овозхонӣ, сознавозиро аз падараш омӯхта, овози хуб ва сомеаи нотакрор дошт. Ба шогирдии Бобо Ҷалол Носирзода (1845—1928) ворид шуда, аз шогирдони беҳтарини ӯ буд. Муддате назди Қорӣ Каромати Дилкаши Танбӯрӣ (1851—1906) сознавозӣ (танбӯр) омӯхта, бо ҳамроҳии устодаш дар маҳфилҳои адабӣ, ҳунарии Аҳмади Дониш (1826—1897) ширкат меварзид. Бо барномаҳои ҳунарӣ дар шаҳрҳои Марв, Кармина, Фарғона, Самарқанд, Тошканд ҳунарнамоӣ карда, «Қуръон», достони ҳамосиро дар пояи баланд иҷро менамуд. Дар иҷрои шохаҳои овозии мақомҳо «савт», «қашқарча», «муғулча», «талқин» маҳорати баланди иҷроӣ ба харҷ медод. Қорӣ Камол солҳои зиёд дар мактаби мусиқии Шар-қи Бухоро ба сифати устод фаъолият намуда, сарояндаю оҳангсозон Шоҳназар Соҳибов (1903—1972), Фазлиддин Шаҳобов (1911—1974) ва диг. аз ӯ асосҳои амалии созу овозро фаро гирифтаанд. Қорӣ Камол назди аҳли ҳунар бо номи «Камоли Савтхон» ҳам шуҳрат доштааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи Шашмақом. / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Д., 2009. — С. 111. — ISBN 978-99947-49-13-3.

Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик
Гурӯҳ:Мутрибони асри XX
Гурӯҳ:Зодагони Бухоро
Айни (деҳа)

**Айнӣ** (номи пешинааш *Ҳуҷайнӣ*) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Изатулло Ҳалимови ноҳияи Нуробод. Аз деҳа то маркази ноҳия 14 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 336 нафар (2009), тоҷикон. Деҳа мактаби таҳсилоти умумии асосӣ дорад. Мардуми деҳа ба зироаткорӣ,боғдорӣ ва чорводорӣ машғуланд. Заминҳо аз оби чашма обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷамоати Изатулло Ҳалимов
Канзу-л-мусиқӣ

**«Канзу-л-мусиқӣ»** («Ганҷи мусиқӣ») — настаълиқи хоно, ба забони форсӣ-тоҷикӣ, муаллифаш номаълум, дар замони Муҳаммадшоҳ (хонадони Темуриёни Ҳинд 1719-1748)) нигошта шуда, ба номи Муъзизхон эҳдо гардидааст. Нусхаи «Канзу-л-мусиқӣ» (аслиаш) дар Китобхонаи Девони Ҳинд (№ 2265, 130 саҳифа) нигаҳдорӣ мешавад.

Аз муҳимтарин таълифоти мусиқӣ роҷеъ ба мусиқии классикии ҳинд-рогҳо ва таркиботи он дар иртибот бо мусиқии форсӣ-тоҷикӣ (аҷамӣ «Дувоздаҳмақом»). «Канзу-л-мусиқӣ» аз муқаддима ва се боб (фасл) таркиб ёфта, дар дебоча (муқаддима) тавсиф (шарҳи) мусиқӣ бо такяи тавзеҳи манобеи хаттии мусиқии то замони муаллиф, бо баъзе натиҷагириҳои тоза корбаст шудааст.

Муҳимаш он, ки муаллиф дар ҷараёни тафсири таркиботи назарии мусиқӣ (илми мусиқӣ) назари мусиқидонони ҳиндиро дар иртибот ба шарҳи мусиқӣ оварда ва дар заминаи он ба тафсири мушаххас дастёб шуда, ин усули шарҳи мураккаботи созу овозро дар боби аввал («Дар баёни рогҳо») идома, моҳияти илмии маҷмӯи мусиқии устодонаи ҳиндӣ на фақат дар зимни тавсифи маъмул, инчунин барои эътимодмандии усули таҳлилиаш муаллифи «Канзу-л-мусиқӣ» аз порчаҳои назмию насрии мусиқидон (дар сифати рогҳо) рисолаҳои доир ба «Дувоздаҳмақом» таҳлилу баррасии таркиботи ин шохаи муҳими созию овозии мусиқии ҳиндӣ буда, (сангит), ихтирооти мусиқии Амир Хусрав, Наяк Гупол ва дигарон дар иртибот ба дарку усули эҷоду иҷрои рогниҳо қаламдод шудаанд.

Боби саввуми «Канзу-л-мусиқӣ» («Дар баёни рогҳо ва мақомоти маъмула»-рогҳо ва «Дувоздаҳмақом») мисли муаллифони ас. 16-17 иртиботи ин ду падидаи эҷодии мусиқиро на фақат аз нигоҳи таъ-рихӣ, назариявӣ, инчунин эҷодию иҷроӣ, зарбӣ ва таносуботи шеърӣ (интихоби матнӣ) ва ғ. ба риштаи таҳлил овардааст. Назари таҳлили муқоисавии муаллифи «Канзу-л-мусиқӣ» дар заминаи осори хаттии мусиқии ҳиндию аҷамӣ (форсӣ-тоҷикӣ) ба субут расидааст. Аз ин нигоҳ метавон гуфт, ки «Канзу-л-мусиқӣ» аз муҳимтарин манобеи хаттии мусиқӣ дар ҳавзаҳои ҳунарии замони Темуриёни Ҳинд аст.

## Адабиёт
Канзу-л-мусиқӣ, нусхаи қаламии Девони Ҳинд, № 2257; Шуур А. Мероси мусиқии ҳиндӣ ба забони дарӣ, Торонто, 2004; Аъзамӣ, Доктор Шаъиб, Форсӣ адаб бе аҳд салотин Туғлуқ, Лакҳнав, 1985; Ethe H. Catalogue of Persian Manyscriptsin the Library of the India Office, vol.1, Oxford, 1903; Ансорӣ, Доктор Нурулҳасан, Форсӣ адаб бе аҳд Аврангзеб, Деҳлӣ, 1969; Эн-циклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1, Душ., 1988.
## Нигаред низ
* Шашмақом
## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Шашмақом
Қуфли румӣ

**«Қуфли румӣ».**

1. Аз оҳангҳои тақвимӣ, маросимии замони Сосониён (222-651).

2. Аз силсилалаҳнҳои (сигона, лаҳни 15-ум) Борбади Марвазӣ (598-99-628-38), ки барои Хусрави Парвиз
(591-628) сохтааст.

:Чу «Қуфли румӣ» овардӣ дар оҳанг, 
:Кушодӣ қуфли ганҷ аз Руму аз Занг.
(Низомӣ)

3. Аз сурудҳои маъмули ҷашнии мардумони Марву Рай Бухоро (ас.10-12):

:Суруди «Қуфли румӣ», понздаҳумин дон, 
:Даҳу шаш «Ганҷи Бодовард» ҳамедон.
(Баҳор)

4. Гӯшаи муҳими мусиқӣ дар таркиби мақоми «Зерафкан» («Дувоздаҳмақом», ас.13-14):

:Булбул ҳамесарояд чу Борбад, 
:«Қолус»-и «Қуфли румӣ»-ву Ҷолинус.
(Унсурӣ)

5. Гӯшаи тараннумӣ дар таркиби мақоми «Зерафкан» («Дувоздаҳмақом», ас.15-16). Минбаъд дар манобеи хаттӣ «Қуфли румӣ» ба сифати гӯша, шохаи тавсифӣ ёд нашудааст.

## Адабиёт
Анҷуманорои Носирӣ, Теҳрон, 1294; Баҳо-ри Аҷам, Деҳлӣ, 1284; Фарҳанги Ананд Роҷ, Лакҳнав, 1892; Бурҳони қотеъ, Теҳрон, 1330-1335; Низомӣ, Кул-лиёт, Теҳрон, 1374; Фарҳанги форсӣ, Теҳрон, 1963; Фа-рҳанги Амид, Теҳрон, 1966; Фарҳангномаи мусиқии Эрон, Теҳрон, 1376; Машҳун Ҳ. Таърихи мусиқии Эрон,ҷ.1, Теҳрон, 1373; Фарҳанги Деҳхудо,Теҳрон, 1377.
## Нигаред низ
* Шашмақом
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Шашмақом
Маводи нашъадор

**Маводи нашъадор** — гурӯҳи мавод ва доруҳои дорои таъсиррасонии баланди нашъамандй.
## Нигаред низ
* Нашъамандй
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Маводи ҳуҷҷат

**Маводи ҳуҷҷат** — дар тадқиқи техникии криминалӣ, ки ҳуҷҷатҳо мафҳуми ҷамъкунанда доранд асоси ашёвии ҳуҷҷатро муқаррар мекунад, мавод, ки дар он матн ва аломатҳои ҳуҷҷат ҷой дорад.
## Нигаред низ
* Ҳуҷҷат
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Маводи озуқа

**Маводи озуқа** — хоҷагии қишлоқи кишвар баҳри тайёр намудани маводи озуқа фаъолият менамояд. Давлат ҳамҷун танзимкунандаи истеҳсолоти кишоварзӣ уҳдадор аст, ки захираи зарурии маводи озуқа ва ашёи хомро барои саноат тайёр намояд. Яке аз вазифаҳои асосии давлат таъмин намудани аҳолӣ бо маводи озуқаи аз ҷиҳати экологӣ тоза мебошад, аз ин рӯ, мақомоти асосии назоратӣ таъсис дода шудааст.
## Нигаред низ
* Кишоварзӣ
## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ғизоҳо