open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Набарди Политимет

**Набард дар Политимет**, (329 то милод) — набард байни лашкари фармондеҳони Искандари Мақдунӣ ва Спитамени суғдӣ.

## Рафти ҷанг
Дар соли 329 пеш аз милод, Искандари Мақдунӣ Бохтар ва Суғдро забт кард ва роҳашро ба Шарқ идома дод. Аммо, дар Суғд Спитамен бар зидди қудрати Искандари Мақдунӣ шӯриш бардошт. Шӯришиён гарнизони Македонияро дар пойтахти Суғд Мароқанд (Самарқанд) муҳосира карданд.

Тибқи гуфтаи Арриан, Искандари Мақдунӣ фармондеҳони худро ба Спитамен фиристод: Андромахе, Менедем ва Каранро, ба онҳо тақрибан 60 савора-гетайра ва 800 зархаридеро (наёмник), ки Каран онҳоро фармондеҳӣ мекард ва боз тақрибан якуним ҳазор зархарид дод. Вай ба онҳо тарҷумон таъин кард - Ликия Фарнух  . Спитамен, дар ақаллият, тактикаи хаста кардани душманро бо ҳамлаҳои пайваста аз самтҳои гуногун интихоб кард. Дар ниҳоят, артиши Юнону Македония тақрибан нобуд карда шуд. Ба гуфтаи Арриан, на бештар аз 40 савора ва тақрибан сесад сарбози пиёда наҷот ёфтанд.

Тибқи гуфтаи Куртсий Руф, фармондеҳи асосӣ Менедемост, ки дар сари 3 ҳазор аскарони пиёда ва 800 савора буд. Дар ин ҷанг 2 ҳазор аскарони пиёда ва 300 савора кушта шуданд. Худи Мендемос дар ҷанг афтод  . Искандар ин шикастро пинҳон кард ва ба сарбозони аз майдони ҷанг баргашта таҳдид карда, барои паҳн кардани хабар дар бораи ин ҳодиса таҳдид кард.

## Арзиш
Ин аввалин ва ягона пирӯзӣ бар нерӯҳои генералҳои Искандари Мақдунӣ дар тамоми таърихи маъракаи ӯ ба Шарқ буд. Пас аз ин, ба Искандар лозим омад, ки дар давоми се сол шӯришҳоро дар Суғдиён ва Бохтар саркӯб кунад. Танҳо бо издивоҷ бо духтари маҳаллӣ Роксана вай ашрофони маҳаллиро ба даст овард.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* *Арриан*. Поход Александра. — : МИФ, 1993.
* *Квинт Курций Руф*. История Александра Великого Македонского. — : Издательство МГУ, 1993.
Гурӯҳ:Category:Ҷангҳои Суғд
Гурӯҳ:Category:Ҷангҳои соли 329 п.а.м
Гурӯҳ:Category:Ҷангҳо дар Осиёи Марказӣ
Гурӯҳ:Category:Ҷангҳо аз рӯи алифбо
Гиреҳ (воҳиди дарозӣ)

**Гиреҳ** — воҳиди қадимии дарозӣ, ки баробар ба 2 баҳр ё 1/16 ҳиссаи гази 104 см буд ва 6,5 см аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченак
Гиреҳбандии воқеа

**Гиреҳбандии воқеа** — яке аз бахшҳои асосии сужети асари бадеӣ, ки онро гиреҳафканӣ ва рабт ҳам мегӯянд.

Гиреҳбандии воқеа лаҳзаи ба ҳам пайваст шудани воқеаҳо дар асарҳои ҳамосӣ ва намоишӣ, бахши оғози сужет буда, инкишофи ояндаи онро таъмин менамояд. Маъмулан чун давоми мантиқии экспозитсия (оғози воқеаҳо) зоҳир мешавад, вале метавонад мустақил бошад. Воқеаҳо, аксаран, дар оғоз ба ҳам бархӯрда, пайваст мешаванд, бинобар ин гиреҳбандии воқеа бештар дар аввали асар меояд ва ҷузъи муҳим дар идомаи табиии сужет аст. Шакли муқаррарии гиреҳбандии воқеа, ки баъди экспозитсия омада, табиӣ ҷараён мегирад, дар романи «Ғуломон»-и Садриддин Айнӣ, «Духтари оташ»-и Ҷалол Икромӣ, «Дони ором»-и М. Шолохов ба назар мерасад. Аммо ҷои гиреҳбандии воқеа метавонад иваз шавад ва гоҳе бе экспозитсия (романи «Дохунда»-и Садриддин Айнӣ) ва гоҳи дигар дар анҷоми асар (харидани «ҷонҳои мурда» аз тарафи Чичиков дар «Ҷонҳои мурда»-и Н. В. Гогол) ояд. Дар ин мавридҳо нияти ғоявӣ ва ҳадафи бадеии муаллиф чизи муҳим ва муайянкунанда буда, тартиб ва сохтори воқеаҳоро ба низом медарорад. Ҳамзамон ин тарзи истифодаи гиреҳбандии воқеа сабаби шавқовар шудан ва тезу тунду бошиддат ҷараён гирифтани сужет мегардад.

## Нигаред низ
* Гиреҳкушоии воқеа

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳодизода Р., Шукуров М., Абдуҷабборов Т. Фарҳанги истилоҳоти адабиётшиносӣ. Д., 1966;
* Литературный энциклопедический словарь. М., 1987. 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адабиёт
Гиреҳи мадор

**Гиреҳи мадор** — нуқтаи кураи Осмон, ки дар он ҳамвории мадори ҷирми осмонӣ ҳамвории шартиро (ки нуқтаи сарҳисоб дониста шудааст) бурида мегузарад.

Баъзан худи нуқтаи буриши мадор ва ҳамвории асосиро низ гиреҳи мадор меноманд. Ду навъи гиреҳи мадор — гиреҳи тулӯъкунанда (болорав) ва гиреҳи пастшаванда (поёнрав) мавҷуд аст.  

* Гиреҳи тулӯъкунанда (онро гиреҳи шимолӣ низ меноманд) нуқтаест, ки дар он ҷирми осмонии аз рӯи мадор ҳаракаткунанда ҳамвории шартиро ба самти шимол мебурад, яъне, аз Нимкураи ҷанубии кураи Осмон ба самти Нимкураи шимолӣ ҳаракат мекунад.  

* Гиреҳи пастшаванда (гиреҳи ҷанубӣ) нуқтаест, ки дар он ҷирми осмонӣ ҳамвории шартиро ба самти ҷануб мебурад (аз Нимкураи шимолӣ ба самти Нимкураи ҷанубӣ ҳаракат мекунад).  

Гиреҳи тулӯъкунанда бо аломати астрономии бурҷи Асад (Ω) ва гиреҳи пастшаванда бо аломати астрономии чаппагардони ин бурҷ (Ʊ) ишора карда мешавад. Чунин ном гирифтани гиреҳҳо ба он вобаста аст, ки дар гиреҳи тулӯъкунанда ҳаракати ҷирм дар Нимкураи шимолии Замин ба чашми бинанда аз поён ба боло ва дар гиреҳи пастшаванда аз боло ба поин намоён мешавад. Ҳамвории асосии сайёраҳо, зузанабҳо ва Моҳ эклиптика маҳсуб шуда, вазъи гиреҳҳоро дар кураи Осмон аз рӯи тӯли эклиптикиашон муайян мекунанд. Ҳангоми муайян кардани мадори радифони маснӯи Замин ҳамвории экватори осмонӣ ҳамвории асосӣ дониста шуда, вазъи гиреҳҳоро тулӯи мустақими онҳо муқаррар менамояд. Тӯли гиреҳи тулӯъкунанда ва тулӯи мустақими гиреҳи тулӯъкунанда ҷузъҳои мадор мебошанд. Дар ситораҳои дугона нуқтаҳои буриши мадори онҳо ва ҳамвории ба нури босира амудӣ ҷойгиршуда гиреҳи мадор мебошанд. 

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мадорҳо
Итсҳак Ҳерсог

**Итсҳак "Бужи" Ҳерсог** () — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Исроил, президенти кунунии Исроил, ҷонибдори ҳалли сулҳонаи муноқишаи Фаластин ва Исроил дар асоси «ду давлат барои ду халқ». Вай ба ҳайси раиси ҳизби лейборист, раҳбари оппозисиюни Кнессет ва вазири амнияти иҷтимоӣ кор кардааст. 2 июни соли 2021, вай президенти Исроил интихоб шуд ва 9 июл ба кор шурӯъ мекунад.

## Зиндагинома
Итсҳак Ҳерсог соли 1960 дар Тел-Авив, дар оилаи Хаим Ҳерсог ва Ора Ҳерсог таваллуд шудааст. Бобои ӯ Итсҳак Айзиг Ҳерзог раввини асосии равобити Ирландия ва Исроил буд. Ӯ ҷияни Абба Эвен аст.

Итсҳак таҳсили қонунро дар Донишгоҳи Тел-Авив ва Донишгоҳи Корнелл дар Ню-Йорк анҷом додааст. Вай дар қисми 8200-и хадамоти иктишофии ҳарбии Исроил хидмат кардааст. Майор дар захира.

Аз соли 1999 то 2001 Ҳерсог ҳамчун котиби ҳукумат дар назди сарвазир Эҳуд Барак кор мекард. 2000—2003 - Раиси Маъмурияти миллии мубориза бо маводи мухаддир. Соли 2003 ӯ ба Кнессет интихоб шуд. Дар соли 2005 ӯ ба аввалин вазифаи вазирии худ таъйин шуд.

17 январи соли 2011 ӯ аризаи истеъфо аз вазифаи вазири амнияти иҷтимоиро пешниҳод кард. Пас аз интихоботи дохилии ҳизбӣ, ки 22 ноябри соли 2013 баргузор шуд, ӯ вазифаи раиси Ҳизби Авода ва Роҳбари Оппозисиюни Кнессетро гирифта, аз Шели Яхимович пеш гузашт.

Моҳи сентябри соли 2015 Ҳерсог аз роҳбарияти кишвар даъват кард, ки гурезаҳои суриягиро ба Исроил роҳ диҳанд.

1 августи соли 2018 Ҳерсог сарвари Агентии яҳудиёни "Сохнут" интихоб шуд.

2 июни соли 2021 Ҳерсог ҳамчун президенти ёздаҳуми давлати Исроил интихоб шуд.

## Ҳаёти шахсӣ
Итсҳак Ҳерсог бо адвокат Михал издивоҷ кардааст, ҳамсарон се писар доранд. Вай дар хонаи кӯдакии худ дар  дар Тел-Авив зиндагӣ мекунад .

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1960
Гурӯҳ:Зодагони 22 сентябр
Гурӯҳ:Зодагони Тел-Авив
Гурӯҳ:Фарзандони президентҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Исроил
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Шартнома ба фарқияти нархҳо

**Шартнома ба фарқияти нархҳо** (**CFD**) — ин шартнома байни ду ҷонибҳо — фурӯшанда ва харидор барои додани фарқият байни арзиши ҷории дороӣ ба лаҳзаи баста шудани шартнома (мавқеъи кушода) ва қимати он дар анҷоми амали шартнома (мавқеъи пӯшида) мебошад.
 
Дар ШФН бо саҳмияҳо, облигатсияҳо, фючерсҳо, молҳо, индексҳо, асъор ва криптоасъор савдо кардан мумкин аст.
 
ШФН дар як қатор кишварҳо, масалан, дар Иёлоти Муттаҳида иҷозат дода нашудаанд. Чӣ тавре ки доштани CFD доштани дороӣ намебошад, дар баъзе кишварҳо, масалан, дар Британияи Бузург ҳангоми харид ё ки фурӯш андоз супоридан лозим нест.
 
## Таърих
ШФН дар Англия дар солҳои 1950-ум аз ҷониби хеҷ-хазинаҳо, барои доштани дастрасӣ ба амалиётҳои савдо бо китфи баланди қарзӣ офарида шудаанд. Аввалан CFD танҳо ба инвестори институтсионалӣ дастрас буданд. Имрӯз онҳо асбоби хеле машҳури савдоӣ байни инвесторҳои хурд дар тамоми ҷаҳон мебошанд.
 
## Мисоли оддӣ
Инвестор фикр мекунад, ки арзиши саҳмияҳои ширкати N меафзояд. Нархи саҳмияи ширкат 100$ аст. Инвестор 1000$ дорад.
 
Варианти 1 (бевосита): ӯ метавонад 10 саҳмия харад (1000$/100$)
 
Варианти 2 (CFD): китфи қарзии брокер 1:10 ба шумо барои содир кардани қарордод ба бештар аз 10 маротибаи депозити шумо имкон медиҳад, яъне ба $10 000 ($1000 * 10), ки ба 100 саҳмияҳо баробар аст.
 
**Агар саҳмия то 101$ афзояд**:

Дар варианти 1 инвестор 10$ фоида мегирад (10 саҳмия * 1$)

Дар варианти 2 инвестор 100$ фоида мегирад (100 саҳмия * 1$)
 
**Агар саҳмияҳо то 99$ коҳиш ёбанд**:

Дар варианти 1 инвестор 10$ гум мекунад (10 саҳмия * 1$)

Дар варианти 2 инвестор 100$ гум мекунад (100 саҳмия * 1$)
 
**Агар саҳмияҳо то 90$ коҳиш ёбанд**:

Дар варианти 1 инвестор 100$ аз 1000$-и худ гум мекунад ва савдоро давом медиҳад

Дар варианти 2 бошад, инвестор ҳамаи 1000$-худро гум мекунад. Ҳангоми поён рафтани нархи саҳмияҳо пасттар аз 90$, инвестор ба брокер қарздор мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Молия
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Discovery Channel

**«Discovery Channel»** — як шабакаи фаромиллии амрикоӣ ва шабакаи барҷастаи Discovery, Inc. мебошад, ки як ширкати оммавии тиҷоратӣ мебошад, ки аз ҷониби директори генералӣ Дэвид Заслав идора карда мешавад. Аз моҳи июни соли 2012, Discovery Channel саввумин канали паҳншудаи обуна дар Иёлоти Муттаҳида, пас аз TBS ва The Weather Channel аст; он дар 409 миллион хонавода дар саросари ҷаҳон тавассути канали барҷастаи ИМА ва каналҳои мухталифи телевизионӣ ё иҷозатномадиҳандаи байналмилалӣ мавҷуд аст.

Он дар аввал барномаҳои телевизионии ҳуҷҷатиро пеш аз ҳама ба илмҳои илмӣ, технологияҳо ва таърих равона мекард, аммо то соли 2010 ба телевизиони воқеӣ ва вақтхушиҳои псевдо-илмӣ табдил ёфт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Саҳифаи расмии VH1

 
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ, роҳандозишуда дар соли 1985
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии ИМА
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии инглисизабон
Гиреҳкушоии воқеа

**Гиреҳкушоии воқеа** — бахши муҳимми сужети асарҳои ҳамосӣ ва намоишӣ, ки ба натиҷаи бархӯрди моҷароҳо (интрига) ва шахсиятҳо иртибот мегирад ва маъмулан баъди ба авҷу шиддати ниҳоӣ (кулминатсия) расидани воқеаҳо ба амал меояд.

Замоне, ки дар асар ҳамаи низоъҳо ҳал мешаванд ва бархӯрду талошҳо ба анҷом мерасанд, воқеаҳо низ ба нуқтаи анҷом мерасанд, ки онро Гиреҳкушоии воқеа мегӯянд. Ҷои он дар бештари мавридҳо охири асар аст ва натиҷаи инкишофу анҷоми табиии воқеаҳо мебошад гиреҳкушоии воқеа метавонад дар оғози асар ояд. Дар ҳар маврид он вобаста ба мақсади ғоявию бадеии нависанда дар тасвири табии воқеаҳо бо таъсирбахш гардидани онҳо мусоидат менамояд. Агар гиреҳкушоии воқеа дар оғоз ояд, ба ҷуз аз вазифаи ғоявӣ, ҳамчунин сабаби афзудани ҷанбаи ҳаяҷонбахшӣ ва шавқангезии сужет мегардад. Мас., дар романи «Дохунда»-и С. Айнӣ ҳалли зиддиятҳои иҷтимоиву сиёсӣ бо ғалабаи Инқилоби Октябр ва бунёди сохти шӯравӣ меанҷомад, ки Гиреҳкушоии воқеа дар ин асар мебошад. Дар достони «Ҳасани аробакаш»-и Мирзо Турсунзода низои Ҳасан бо муҳити иҷтимоии давр ва набарди ботинию ахлоқӣ бо худаш бо ғалабаи дигар шудани ҷаҳонбинӣ, шаклгирии инсони нав меанҷомад. Аммо дар қиссаи С. Айнӣ «Марги судхӯр» гиреҳкушоии воқеа таври дигар, омехта бо шиддату ҳалли низоъҳо, ба амал меояд. Марги Қорӣ Ишкамба, ки бо шунидани хабари ғалабаи Инқилоби Октябр фаро расидааст, ҳам кулминатсияи инкишофи воқеаҳо ва ҳам гиреҳкушоии воқеа мебошад.

## Нигаред низ
* Гиреҳбандии воқеа

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ҳодизода Р., Шукуров М., Абдуҷабборов Т. Фарҳанги истилоҳоти адабиётшиносӣ. Д., 1966;
* Литературный энциклопедический словарь. М., 1987. 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Адабиёт
Гиристани муғон

«**Гиристани муғон**» (), **навҳаи муғон** — аз сурудҳои бостонии мавсимию маросимии тоҷикон, ки барои маросимҳои мардумӣ тасниф шуда, мардуми Бухоро онро дар рӯзи ёдбуди Сиёвуш иҷро менамуданд. Асоси ин сурудҳоро навҳаҳо ташкил мекарданд. Муаррих Муҳаммади Наршахӣ дар «Таърихи Бухоро» менигорад, ки «мардумони Бухороро дар куштани Сиёвуш навҳаҳост, чунонки дар ҳамаи вилоёт маъруф аст ва мутрибон онро суруд сохтаанду мегӯянд ва қавволон онро „Гиристани муғон“ хонанд ва ин сухани зиёда аз се ҳазор сол аст». Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ин истилоҳ бо ибораи «Хурӯши муғон» омадааст:

Гиристани муғон, гӯшаи тараннумӣ дар таркиби пардаи «Мухолиф» (асрҳои 12-13, Мирсайидалии Ҷузҷонӣ, «Мақолиду-л-улум»), аммо дар асрҳои баъдӣ бо ин ном гӯшае вуҷуд надорад ва шояд он бо номи «Гиря» тағйир ёфта бошад. Имрӯз ин оҳанг («Гиря») яке аз таснифоти машҳур дар таркиботи мусиқии устодонаи тоҷикист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Борбаднома. Д., 1989; Нағмаи ниёкон. Д., 1989;
* Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 7. Д., 1989;
* Раҷабов А. Эҷод ва иҷрои мусиқӣ дар садаҳои IV—VII. Д., 2011;
* Муҳаммади Наршахӣ. Таърихи Бухоро. Д., 2012
* مهدئ برکشلی. شرح ردیف موشبقئ ایرتن. تهران، ١۳۴۶ هـ. ش.؛
*رضاقلی خان هدایت. مجمع الفصحا. چاپ سنگی.١۸۹٧
* محمد علئ امام ششتری. شعر و موسیقی و ساز و آواز در ادبیات فارسی. تهران٬ ١۳۴۶ هـ. ش.؛
* ابومنصور ابن طاهر ابن زیله. کتابو الکافی الموسیقی. بغداد، ١۹۶۴؛
* نصرت الله حدادی. فرهنگنامۀ موسیقی ایران.تهران٬ ١۳٧۶هـ. ش. ؛
* مهدئ ستایشگر. واژه نامۀ موسیقی ایران زمین. جلد 1 ، تهران، ١۳۸١ هـ. ش.ر

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Гирифт

**Гирифт** (), **хусуф ва кусуф** () — рухдоде дар ахтаршиносӣ, ки дар натиҷаи он ду ва ё зиёда аз он ҷирмҳои осмонӣ дар як хатти рост хобида, яке равшании ҷирми дигарро пинҳон мекунад (мас., гирифти Офтоб ва Моҳ, сайёраҳо, радифони сайёраҳо ё ситораҳо).

Сабаби гирифт сатҳи як ҷирмро пӯшидани ҷирми дигар ё афтодани сояи як ҷирм ба болои ҷирми дигари осмонист. Гирифти Офтоб ҳангоми рӯи онро пӯшидани Моҳ, гирифти Моҳ ҳангоми ба сояи Замин дохил шудан, гирифти радиф ҳангоми ба сояи сайёра дохил шудан, гирифти ситораҳои дугона дар мавриди рӯи якдигарро пӯшидани онҳо мушоҳида мешавад. Ҳодисаҳои дигари гирифт, мас., гузашти сайёраҳо (Уторид ва Зуҳра) аз назди қурси Офтоб, радифҳо аз назди сайёра, сайёраҳо аз назди ситораҳо, сайёраву, ситораҳоро пӯшидани Моҳ ҷой доранд. Дар ҳолати дар ҳамвории эклиптика хобидани мадори Моҳ бояд ҳар моҳ (дар 29,53 шаборӯз) як маротиба гирифти Моҳ (ҳангоми моҳи бадр) ва як бор гирифти Офтоб (дар моҳи нав) мушоҳида мешуд. Дар асл тамоюли мадори Моҳ нисбат ба ҳамвории эклиптика тақр. 5°-ро ташкил медиҳад, пас, барои гирифт бояд моҳи бадр ё моҳи нав аз назди яке аз гиреҳҳои мадор (яъне аз назди нуқтаи буриши мадор ва эклиптика) гузарад. Чунин ҳолатҳо аҳёнан, вале мунтазам рух медиҳанд ва ин сабаби ҳар моҳ мушоҳида нагардидани гирифт мебошад. гирифти Моҳ ва Офтоб даврияти аниқи худро доранд, ки он ба 6585,32 шаборӯз ё 18 солу 11 шаборӯзу 7 соату 42 дақиқа баробар аст ва онро сарос меноманд.

## Нигаред низ
* Хуршедгирифтагӣ
* Моҳгирифтагӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Падидаҳои Замин

Гурӯҳ:Падидаҳои астрономӣ
Гирифт (мусиқӣ)

**Гирифт** () — усул ва шеваи иҷроӣ дар созҳои мусиқӣ; ларзондани даст ё ангуштон дар ҷараёни навохтани созҳои мусиқӣ (маъмулан дар созҳои тории камонӣ) болои торҳои дастаи сози мусиқӣ, то оҳанг мавҷдору ҷавҳардор садо диҳад.

Дар созҳои захмаӣ мутрибон гирифтро, одатан, бо истифода аз мизроб (нохун) иҷро мекунанд. Устодони мусиқӣ дар рафти иҷрои ин усул бештар таъбири «гирифт кардан»-ро ба кор мебурданд. Усули гирифт танҳо ба созҳои тории захмаӣ ё тории камонӣ хос нест, навозандагони созҳои зарбӣ (дойра, таблак, нақора) ҳам аз ин шеваи иҷро истифода мебаранд (яъне, агар бо як даст рӯи пардаро гиранд, бо дасти дигар ба навохтан мепардозанд).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* علی اکبر دهخدا. لغتنامه. تهران، ١۳۳٧ هـ. ش.؛
* فرهنگ آنندراج. کلکته٬ ١۸۸٧؛ برهان قاطع. نول کشور٬ ١۸۸۹؛
* رضاقلی خان هدایت. مجمع الفصحا. چاپ سنگی٬ ١۸۹٧؛
* محمد علئ امام ششتری. شعر و موسیقی و ساز و آواز در ادبیات فارسی. تهران٬ ١۳۴۶ هـ.
* نصرت الله حدادی. فرهنگنامۀ موسیقی ایران. تهران٬ ١۳٧۶هـ. ش.؛
* مهدئ ستایشگر. واژه نامۀ موسیقۍ ایران زمین. جلد 1. تهران، ١۳۸١ هـ. ش.ر 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мусиқӣ
Animal Planet

**«Animal Planet»** — як канали фаромиллии телевизионии амрикоӣ буда, ба Discovery, Inc. тааллуқ дорад, ки 1 октябри соли 1996 оғоз ёфтааст, шабака пеш аз ҳама ба силсилафилмҳо ва филмҳои мустанад дар бораи ҳайвоноти ваҳшӣ ва ҳайвоноти хонагӣ бахшида шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Саҳифаи расмии Animal Planet

 
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ, роҳандозишуда дар соли 1996
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии ИМА
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии инглисизабон
Гургон (сарзамин)

**Гиркания** ( аз порсии бостон 𐎺𐎼𐎣𐎠𐎴 *Varkāna* — «Сарзамини гургҳо») — минтақаи таърихӣ дар соҳилҳои ҷанубу ғарбии баҳри Хазар. Г. аз шимолу ғарб бо баҳри Хазар ва Мод, дар шарқ бо Марғиён, дар ҷануб бо Порт ҳамсарҳад буд. Дар катибаи Бесутун бо номи Варкон ё Варкона ва дар Вандидод ба шакли Виҳаркона омадааст. Истилоҳи Г. дар забони қадими форсӣ ба маънои «сарзамини гургҳо» истифода шуда, мавзеи ҷангалзори дорои ҳайвоноти ваҳшии зиёдро ифода мекард. Г. ибтидо ҷузъи Мод буда, аз давраи ҳукмронии Дорои I ба давлати Ҳахоманишиён ҳамроҳ шуд ва бо Порт ба ҳайати як сатрапия дохил мешуд. Дар арафаи ҳуҷуми юнониҳо ба Эрон ш. Задракарта (Астаробод) маркази Г. буд, ки аз ҷониби Искандари Мақдунӣ ишғол шуд. Г. аз давраи ҳукмронии Ашкониён аз Порт ҷудо гашта, аз ҷониби шоҳзодагон идора мешуд. Сарҳадди Г. дар нимаи дуввуми асри 1 м. тақр. дар ғарб то Қумис (Қумиш), дар ҷануб то минтақаи маскунии сакоиҳои Сиистон тӯл кашида, аксари сокинонаш бодиянишин буданд. Дар осори таърихнигорони юнонӣ баҳри Хазар ба хотири Г. баҳри Гиркания зикр шудааст. 

## Нигаред низ
* Гургон

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гирландойо (хонадон)

**Гирландойо** (Ghirlandaio, аслан Томаззо Бигорди, di Tommaso Bigordi) — хонадони мусаввирони итолиёӣ, ки асрҳои 15-16 дар Флоренсия зиндагиву кор кардаанд. Бузургтарин намояндаи маъруфи ин хонадон Доменико Гирландойо аз устодони деворнигории муҳташами Эҳёи аввал (мактаби флоренсиягӣ) буд. Рассомон Давид, Бенедетто ва Ридолфо низ аз ин хонадон буданд ва маъруфият доштанд.

* Доменико Гирландайо (1449—1494) — рассом.
** Ридолфо Гирландайо (1483—1561) — писараш.
*** Микеле ди Ридолфо Гирландайо — писараш.
* Давид Гирландайо (1452—1525) — бародари хурдии Доменико.
* Бенедетто Гирландайо (1458—1497) — бародари хурдии Доменико.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хонадонҳои Флоренсия
Маҳдӣ Муҳаммад Гулед

**Маҳдӣ Муҳаммад Гулед «Хадар»** (, ; ) —ходими давлатии сомалигӣ, иҷрокунандаи вазифаи сарвазири Сомалӣ аз июл то сентябри соли 2020.

То ба вазифарасӣ ӯ таҷрибаи қонунӣ дар Сомалиленд мегирифт ва дар дуюм комиссияи интихобии Сомалиленд чун маслиҳатчии ҳуқуқшиносӣ кор мекард.

То ёвари нахуствазири Сомалӣ будан, Гулед 4-умин қисми Меъмории бехатарии миллии Сомалиро раҳбарӣ мекард, аз ҷумла пешгирӣ ва муқобилат бо экстремизми таҷовузӣ. Баъдан ӯ ҳамнамояндаи Форуми ҳамкории Сомалӣ дар Брюссел буд, ки муваффақона хотима ёфт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сарвазирони Сомалӣ
Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Қутбнамои гардишсанҷ

**Қутбнамои гардишсанҷ**, **гироқутбнамо**, **гирокомпас** — нишондиҳандаи механикии самти меридиани ҳақиқӣ (ҷуғрофиёӣ), ки барои муайян намудани самти объект ва азимути самти зарурӣ таъйин гардидааст.

Тарзи кори қутбнамои гардишсанҷ ба хосиятҳои гироскоп ва ҳаракати шаборӯзии Замин асос ёфтааст; ақидаи сохти қутбнамои гардишсанҷро олими фаронсавӣ Фуко пешниҳод карда буд. қутбнамои гардишсанҷи Фуко гироскопи ғайристатикии дудараҷагӣ аст, ки меҳвари он дар ҳамвории уфуқ ҳаракат карда, ба туфайли пайдо гардидани моменти гироскопӣ, ки дар натиҷаи гардиши Замин ба вуҷуд меояд, кӯшиши бо ҳамвории меридиан якҷо шудан менамояд. Қутбнамои гардишсанҷи Фуко дар объектҳои мутаҳаррик, ки ба лапиш таъсирпазиранд, истифода нашуд, вале ақидаи ӯро оид ба таҳияи сохти баъзе навъҳои қутбнамои гардишсанҷи рӯизаминӣ истифода бурдаанд. Дар объектҳои мутаҳаррик қутбнамои гардишсанҷҳои як ва дуроторӣ, ки ба сохти гироскопҳои седараҷагӣ асос ёфтаанд, корбаст мегарданд. Қутбнамоҳои гардишсанҷро дар киштиронӣ ва техникаи мушаксозӣ васеъ истифода мебаранд. Навъи дигари қутбнамои гардишсанҷ гироуфуққутбнамо аст, ки самти ҳаракати киштӣ ва тамоюли кунҷҳои онро нисбат ба ҳамвории уфуқ муайян мекунад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Чархишнамоҳо
Гурӯҳ:Абзорҳои киштӣ
Сасхори

**Сасхори** — деҳаи хурд дар дараи Ничбисисткали мунисипалитети Мтсхетаи Гурҷистон аст. Ин минтақа ба минтақаи анъанавии Эртсо-Тянети дохил мешавад.
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Гурҷистон
Апе

**А́пе** () — шаҳри на он қадар калон дар шимолу шарқи Латвия, маркази маъмурии вилояти Апе.

Дар дарёи Вайдава, дар 177 км шимолу шарқтар аз Рига, дар марз бо Эстония ҷойгир аст. Номи эстонӣ — Ҳопа (*Hopa*). Аҳолӣ 1,8 ҳаз. тан (2007).

## Таърих
То 1 июли соли 2009 шаҳр тобеи ноҳияи Алуксне буд.

## Шахсҳои маъруф
Дар Апе солҳои кӯдакӣ ва ҷавонии Элина Залите (1898—1955) гузаштанд. Дар с. 1973 дар Апе осорхона-ёдбуди Залите кушода шуд.

## Иқтисод
Саноати чубкоркардкунӣ ва хӯрокворӣ.

## Нақлиёт

### Роҳҳои мошингард
Тавассути Апе роҳи мошингузари минтақавмм  Алуксне — Апе (сарҳади Эстония), давомаш роҳи эстонии  Апе (сарҳади Латвия) — Министе мегузарад.

### Алоқаи автобусии байнишаҳрӣ
Хатсайрҳои асосӣ Апе — Смилтене — Рига; Апе — Смилтене — Тсесис; Апе — Алуксне.

## Галерея

Apes pilsētas dome.jpg|Здание муниципалитета
Ape - panoramio (1).jpg
Apes pilsētas iela.jpg


## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна

* Официальный сайт Апского края
* Иттилое дар бораи Апе дар портали сайёҳии mesta.lv
* Иттилоъ дар бораи Апе дар базаи додаҳои топонимикӣ
The Beach Boys

**The Beach Boys** - яке аз гурӯҳҳои рок, ки соли 1961 дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико таъсис ёфт.

## Албомҳои эҷодшуда
* *Surfin’ Safari* (1962)
* *Surfin’ U.S.A.* (1963)
* *Surfer Girl* (1963)
* *Little Deuce Coupe* (1963)
* *Shut Down Volume 2* (1964)
* *All Summer Long* (1964)
* *The Beach Boys’ Christmas Album* (1964)
* *The Beach Boys Today!* (1965)
* *Summer Days (And Summer Nights!!)* (1965)
* *Beach Boys’ Party!* (1965)
* *Pet Sounds* (1966)
* *Smiley Smile* (1967)
* *Wild Honey* (1967)
* *Friends* (1968)
* *20/20* (1969)
* *Sunflower* (1970)
* *Surf’s Up* (1971)
* *Carl And The Passions: "So Tough"* (1972)
* *Holland* (1973)
* *15 Big Ones* (1976)
* *The Beach Boys Love You* (1977)
* *M.I.U. Album* (1978)
* *[L.A. (Light Album)* (1979)
* *Keepin' The Summer Alive* (1980)
* *The Beach Boys* (1985)
* *Still Cruisin’* (1989)
* *Summer In Paradise* (1992)
* *Stars And Stripes Vol. 1* (1996)
* *That’s Why God Made The Radio* (2012)
## Сарчашма

* Официальный сайт 

Гурӯҳ:Гурӯҳҳои дастаҷамъии мусиқӣ
Гурӯҳ:Гурӯҳҳои рок
Гиромии Кашмирӣ

**Мирзо Гиромии Кашмирӣ** (; ? — 1740, Деҳлӣ) — и форсизабони Ҳиндустон, писари Мирзо Абдулғанӣ Қабули Кашмирӣ.

## Зиндагинома
Падараш Қабули Кашмирӣ аз шоирони машҳури Кашмир ва аз шогирдони Мирзо Дороббек Ҷӯёи Кашмирии Табрезӣ аст. Суфиманиш буд. Бо намояндагони тамоми мазоҳиб рафоқат дошта, дар Деҳлӣ қаландарона мезист. Аз баъзе абёти девонаш бармеояд, ки аз пайравони тариқати қодирия будааст. Забони ашъораш, сабки нигоришаш содаву равон, ба фаҳму зеҳни мардум қарибу ошно буд. Таърихи фавти ӯро дар мисраи «Ринде аҷибе аз ин ҷаҳон рафт» — 1156 ҳ. қ., баробари 1740 м ёфтаанд. Нусхаи девонаш иборат аз 750 байт зери рақами 619 дар Китобхонаи миллии Порис нигаҳдорӣ мешавад. Ашъораш аз ғазал, қасида ва рубоӣ иборат буда, дар ҷое иродаташро ба Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ баён кардааст:

Ин абёт аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلدش)، جلد ۴. بخش ۳. تهران ۱۳۸۰ هـ. ش.؛
* صفا ذبیح الله. تأ ریخ ادبیات در ایران، جلد ۵\۲. تهران، ۱۳۶۶ هـ. ش.؛
* علیقلی والۀ داغستانی. تذکرۀ بی نظیر. تهران، ۱۳۹۰.هـ. ش.ر

## Сарчашма
*
Банӣ Исроил

**Бани Исроил** ( «фарзандони Исроил») — яке аз номҳои мардуми яҳудӣ. Он дар Қуръон тақрибан 40 маротиба, бештар дар робита бо ҳикояҳо дар бораи ҳаёти Паёмбар Мӯсо ва хуруҷи мардуми яҳудӣ аз Миср зикр шудааст .

Номи Исроил яке аз номҳои пайғамбар Яъқуб буд, ки 12 қабилаи Исроил аз онҳо пайдо шудааст. Он дар ояти Қуръон 3:93 омадааст ва дар забони қадимаи семитӣ маънояш «бандаи Аллоҳ» аст. Дар баъзе оятҳо дар байни Бани Исроил пайғамбар Исо  низ номбар шудааст.

## Яҳудиён
Дар ислом яҳудиён бо истилоҳи *яҳуд* () меоянд. Ин истилоҳ дар Қуръон дар давраи мадинаӣ омадааст, яъне яҳудиён, ки ҳамзамонони пайғамбар Муҳаммад (с) буданд. Пеш аз муҳоҷират ба Мадина асосан истилоҳи «писарони Исроил» (*Банӣ Исроил*) истифода мешуд. Одатан, яҳудиён дар *паҳлӯи* масеҳиён (насоро) меистанд  .

*Яҳудиён ба гурӯҳи «Аҳли китоб» (аҳл-ал-китоб)* дохил мешуданд. Дар давраи маккаӣ ва ибтидои давраи мадинаии паёмбар Муҳаммад (с) интизор буд, ки дар байни яҳудиён, ки як қисми назарраси аҳолии Мадина (Ясриб) ва бисёре аз воҳаҳои шимолии Арабистон буданд, рафиқон ва ҳампаймонҳо ва пайравони худро ёбад . Аммо яҳудиёни Мадина рисолати нубувватии Муҳаммадро эътироф накарданд, ӯро бо нобоварӣ ва масхара пешвоз гирифтанд. Пас аз бастани иттифоқ бо қурайшиҳо яҳудиён бо паёмбар ошкоро ихтилоф карданд, ки дар натиҷаи он дар солҳои аввали ҳиҷрӣ чандин задухӯрд бо яҳудиёни Мадина ба вуқӯъ пайваст, ки боиси аз Мадина хориҷ шудани аъзоёни аз қабилаҳои Кайнуқ, Қурайз ва Нодир ва сипас ба маъракаҳои ҳарбӣ алайҳи марказҳои яҳудиёни Хайбар Фадак ва дигарон гардид.

Аз ҷиҳати динӣ, давраи мадинаии Паёмбар Муҳаммад (с) дини исломро ҳамчун дини алоҳида, ки аз яҳудият ва масеҳият фарқ мекард, торафт шадидтар эҳсос ва қабул мекард. Пас айби яҳудиён дар илоҳикунонии 'Узайр пайдо мешавад. Ҳазрати Иброҳим аҷдоди муштараки яҳудиён ва арабҳо ҳисобида мешавад, мусалмонон бо яҳудиён дар хислатҳои муқаддас ва ҷойҳои муқаддас бисёр умумияте доранд . Тибқи шариати ислом, яҳудиён ба гурӯҳи одамоне шомил карда мешаванд, ки метавонанд таҳти парастории давлати исломӣ (*[[Аҳли зимма|аҳли азимма]]*) бошанд. Ҷамоаҳои яҳудиён ба пешвоёни худ итоат мекарданд, ки онҳо ҳама тамосҳоро бо ҳокимони исломӣ, ки ба корҳои дохилии ҷамоаҳо дахолат намекарданд, анҷом медоданд .

## Эзоҳ

## Нигаред
* Яҳудиёни бухорӣ
* Яҳудиёни Тоҷикистон
## Адабиёт

* 
* 
* 
* 
* Khani, Hamed and Khaleeli, Alexander, «Banū Isrāʾīl», in: Encyclopaedia Islamica, Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary.
Гурӯҳ:Яҳудиҳо
Гиромии Хофӣ

**Гиромии Хофӣ** (), **Гиромии Деҳлавӣ**, Мир Абдурраҳмони Вазоратхон (? — 1712) — и форсигӯи Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Ниёгонаш аз Хофи Хуросон буданд. Гиромии Хофӣ дар Ҳиндустон, дар дарбори Аврангзеб хидмат мекард. Девони ашъораш шаш ҳазор байт дорад, ки дар Лоҳури Покистон соли 1933 чоп шудааст. Абёти зерин аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Гиромии Ҷоландарӣ

**Ғуломқодир фарзанди Шайх Искандарбахш Гиромии Ҷоландарӣ**  (1856, Ҷоландари музофоти Панҷоб — 27.05.1927, Ҳушёрпур) — и форсигӯи Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Аз овони кӯдакӣ ба забонҳои урду ва панҷобӣ шеър мегуфт ва баъдан ба забони форсӣ эҷод намуд. Нахуст дохили мактаби Халифа Иброҳими Ҷоландарӣ шуда, дар назди ӯ «Гулистон» ва «Бӯстон»-и Саъдӣ, «Искандарнома»-и Низомиро фаро гирифт. Сипас ба ш. Лоҳур рафт ва ба Коллеҷи шарқшиносӣ дохил шуд. Ҳангоми супоридани имтиҳоноти хатми коллеҷ ҷавоби баъзе саволҳоро ба шеър навишт ва тахаллуси «Гиромӣ»-ро дар ҳамин давра баргузид. Гиромии Ҷоландарӣ ба дарбори Мир Маҳбубалихон — ҳокими Ҳайдарободи Дакан ба хидмат даъват гардид. Ӯ аз соли 1888 муддати 35 сол дар даргоҳи Мир Маҳбубалихон ва фарзандаш шоири хос ва муқарраб буд. Дар соли дуввуми хидматаш унвони маликушшуароро гирифт. Девони Гиромии Ҷоландарӣ (иборат аз чаҳор ҳазор байт) шомили маснавиёт, ғазалиёт, маноқиб, хамриёт, қитъаот, сӯгномаҳо, қасоид ва 320 рубоӣ мебошад. Осораш дар мавзӯъҳои ишқ, тасаввуф, фалсафа ва ахлоқ буда, дар пайравӣ аз шоирони номии форсизабони Ҳинд Назирӣ, Зуҳурӣ, Соиб суруда шудаанд. Бештар ба Ҷалолуддини Румӣ, Низомии Ганҷавӣ ва Ҳофизи Шерозӣ таваҷҷуҳ доштааст. Маснавии «Хароботи ҷунун»-ро дар ҷавоби «Найранги ишқ»-и Ғанимати Кашмирӣ сурудааст. Аз ӯ маснавиҳои кӯтоҳ низ дар пайравии «Соқинома»-и Зуҳурӣ боқӣ мондааст. Рубоиётро дар татаббуи Абусаиди Абулхайр ва Абдурраҳмони Ҷомӣ сурудааст. Се «Сӯгнома» ҳам дорад, ки севвумиро дар марсия ба фавти хеш сурудааст ва онро баъди маргаш дар санги мазораш (ш. Ҳушёрпур) ҳаккокӣ намудаанд. Дар сабкҳои ҳиндӣ ва ироқӣ эҷод кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ғаффоров А. Назми форсизабони Ҳинду Покистон дар нимаи дуюми асри XIX ва асри XX. Д., 1975;
* Ҳамон. Гиромии Ҷоландарӣ. Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1, Д., 1988;
* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلدش)، جلد ۴. بخش ۳. تهران ۱۳۸۰ هـ. ش.ر

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гиромии Шомлу

**Ҳасанбек Гиромии Шомлу** (дар баъзе манбаъҳо Киромӣ; асри 17) — и эронӣ.

## Зиндагинома
Дар замони ҳукмронии Ҷаҳонгир, Шоҳиҷаҳон дар Гуҷарот, Бангола ва дигар вилоятҳо соҳибмансаб буд. Аз Гиромии Шомлу девоне боқӣ мондааст, ки шомили қасоиду қитъаҳо дар ситоиши Шоҳиҷаҳон ва Дорошукӯҳ, моддаҳои таърих оид ба воқеаҳои таърихии давраи шоҳони номбурда мебошад. Нусхаҳои дастнависи девонаш дар Китобхонаи Худобахши Патна ва Ганҷинаи Керзони Анҷумани осиёии Бангола (шумораи 267) нигаҳдорӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* آذر بیگرلی. آتشکده. تهران، ۱۳۳۶ ۱۳۳۸- ش.؛ گلچین معانی احمد. کاروان هند. مشهد، ۱۳۶۹ ش.؛
* نصرآبادی میرزا محمد طاهر. تذکرۀ نصرآبادی. تهران، ۱۳۷ش.؛
* دانشنامۀ ادب فارسی. ادب فارسی در شبه قاره (هند، پاکستان، بنگلادش). جلد چهارم. تهران، ۱۳۸۰ش.ز

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Чархишнамо

**Чархишнамо** (), **гироско́п** (аз  «чарха» +  «мебинам») — ҷисми сахте, ки дар гирди яке аз меҳварҳои симметрияи худ (ба ном меҳвари чархишнамо) босуръат чарх мезанад.

Меҳвари чархишнамо дар фазо фақат аз таъсири қувваҳои берунӣ самти худро тағйир дода метавонад. Агар меҳвари чархишнамо собит бошад, овезаи он нисбат ба меҳвар (самти меҳварро тағйир надода) бояд озодона тоб хӯрда тавонад. Бо ин мақсад ба ном овезаи Карданоро истифода мебаранд. Дар чархишнамои чунин овезадор аз таъсири қувваҳои соиш дар пояҳо меҳвари гардиш бо мурури вақт аз самти аввалаи худ майл мекунад. Вале чархишнамое, ки дар он саққочаи аз масолеҳи фавқунноқил сохташуда дар майдони магнитӣ озодона ҳаракат мекунад, аз ин камбуд орӣ аст. Сайёраҳо, роторҳои мошинҳо ва турбинаҳои электрӣ, тири тӯпҳо, ғирғиракбозичаҳо ва ғ. аз ҷумлаи чархишнамо-ҳо мебошанд. Қобилияти самти меҳвари гардиши худро нигоҳ дошта тавонистани чархишнамо, ки хосияти асосии он мебошад, дар асбобҳои гуногуни навигатсионӣ (гироқутбнамо, гироамуд ва ғ.), инчунин барои тасбит (стабилизатсия)-и парвози ҳавопаймоҳо (автопилот), мушакҳо, ҳаракати киштиҳои баҳрӣ, торпедоҳо ва ғ. истифода мешавад. Устувории гигроскопии меҳвари гардиши Замин дар равандҳои геофизикӣ, иқлимӣ, обу ҳаво мавқеи бузург дорад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ҳирудиноз

thumb

**Ҳирудино́з** (**hirudinosis**; , аз  шуллук + -*osis*) — беморие, ки шуллукҳо ба вуҷуд меоваранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Mnet

**«Mnet»** (**M**usic **net**work) — як канали ноқилии мусиқии  телевизиони Кореяи Ҷанубӣ мебошад, ки ба CJ ENM тааллуқ дорад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Саҳифаи расмии Mnet

 
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионӣ, роҳандозишуда дар соли 1993
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Кореяи Ҷанубӣ
Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии куриёизабон
Шуллукдармонӣ

thumb|250px|Шуллук дар пӯсти одам
**Шуллукдармонӣ**, **ҳирудотерапи́я** (аз  — «шуллук»,  — «дармон», ҳамчунин **бделлотерапия** аз  — «шуллук») — як навъи муолиҷа бо шуллук.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкии табиъидармонӣ
Роман Гиршман

**Роман Михайлович Гиршман**,  (3 октябри 1895, Харков — 5 сентябри 1979, Будапешт) — муаррих, бостоншинос ва шарқшиноси фаронсавӣ, узви Академияи навиштаҷот ва осори нафиси Фаронса (1965), узви вобастаи Академияи шоҳии Британия, доктори фахрии Донишгоҳи Теҳрон.

## Зиндагинома
Соли 1920 аз Русия муҳоҷират намуда, муддате дар Истанбул (Туркия) ва Фаластин зиндагӣ карда, баъдан ба Фаронса рафт (1923). Хатмкардаи Донишгоҳи Сорбон (1928), Экол-дю-Луври Порис (1929). Фаъолияти бостоншиносиро соли 1930 аз ҳафриёти Ҷирсу (шаҳраки имрӯзаи Толеҳи Ироқ) шурӯъ намуд. Роман Гиршман аз соли 1931 роҳбари гурӯҳи бостоншиносони Осорхонаи Лувр дар Эрон тайъин шуда, то соли 1967 дар ҳафриёти Теппаи Гиён (наздики Наҳованд, 1931—1932), Сиёлки Кошон (1933—1937), шаҳристони Бишопури Форс (солҳои 1935, 1936, 1938, 1941), Багроми Афғонистон (1941—1943), Шуш (1946) ва Масҷиди Сулаймон (1947, 1968—1972) ширкат кард. Роман Гиршман солҳои 1941—1943 роҳбари гурӯҳи бостоншиносони фаронсавӣ дар Багроми Афғонистон таъйин шуд. Бозёфтҳои таърихии Роман Гиршман дар ҳафриёти Багром барои омӯзиши таърихи тамаддуни Кушониён ва Ҳайтолиён муҳим буданд. Муҳимтарин кашфиёти бостоншиносии Роман Гиршман Дурунтош (Чуғоз-Занбил, 30 км дуртар аз Шуш) ба даст омада, ҷиҳати даврабандии илмии ёдгориҳои Эрони қадим, Элом ва Урарту дастоварди бузург ба шумор мерафт. Бозёфтҳои Роман Гиршман дар омӯзиши таърихи давлатдории қавмҳои ориёитабори мидӣ, скифу сакоӣ, портҳо ва кушониён саҳифаҳои тоза кушод. Роман Гиршман ёдгориҳои қадимии Эронро (аз ҳазорсолаи 5-то ҳазорсолаи 1 то м.) бо усули нави илмӣ аз лиҳози бостоншиносӣ даврабандӣ кард. Роман Гиршман бо ордени Легиони Фахрӣ, ордени Санъат ва осори нафиси Фаронса, ордени Тоҷи Эрон ва дигар мукофотҳо сарфароз гаштааст. Аз ҷониби Роман Гиршман барои дастовардҳои арзандаи таърих ва тамаддуни Эрон ҷоизаи ба номи Гиршман таъсис ёфтааст. Ҳоло бо мақсади густариш додани омӯзиши таърих ва тамаддуни Эрони қадим ҷоизаи муштараке ба номи Роман Гиршман ва Таня Гиршман (ҳамсараш) таъсис дода шудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ҳиссао (сайёрак)

**Ҳиссао** — сайёраки № 2746, ки дар қисми дохилии ҳалқаи асосии сайёракҳо ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Ҳистрион

**Ҳистрио́н** (аз  — ҳунарпеша, бозигар) — ҳунарпешагоне дар Руми Қадим, ки аксарияташон аз ғуломон ё ғуломони озодшуда буданд.

Инҳо дастаҳо таъсис медоданд ва саркардаҳошон аз миёни худашон интихоб мешуд. Дар ҷашнҳои солонаи расмӣ, ҳангоми бозиҳои пуршукӯҳи нусрат, ё маросимҳои дафн ва ё дар интихоботи мақомоти рутбаҳои баланд ва ғ. ҳунарнамоӣ мекарданд. Дар ибтидо бе ниқоб нақш мебозиданд (ниқоб бо таъсири театри Юнон дар асри 1 то м. маъмул гашт). Барои намоишҳои саҳнавиашон бинои доимӣ надоштанд. Ба ҳистрион, маъмулан, одамони табақаи поёни ҷамъият ва ғуломон, ки ҳеч ҳуқуқи шаҳрвандӣ надоштанд ва онҳоро ҷисман ҷазо додан мумкин буд, ҷалб карда мешуданд. Танҳо баъзе ҳистрионҳои шуҳратманд сазовори эҳтиром буданд.

Ҳунарпешагони кӯчагии асрҳои 9–13, онҳо ҳамзамон ҳамчун ровиёни достонҳо, навозанда, раққос, хонанда, ромгари ҳайвонот ва ғ. саҳнаороӣ мекарданд. Ҳистрионҳо иттиҳоди «бародарӣ»-е доштанд, ки бар пояи он мудом маҳфилҳои ҳунармандони ғайрикасбии саҳна таъсис меёфт. Ҳунари ҳистрион навъҳои гуногун дошта, дар ҳунарнамоиҳои сирк, эҷодиёти гӯяндагону шоирон ва ғ. рушд меёфт.

Бо мурури замон ҳистрионҳоро дар Фаронса жонглёр, Олмон шпилман, Лаҳистон франт, Итолиё мим, Испания хугляр, Русия скоморох (масхарабоз ё худ ширинкор) меномиданд. Охири асри 13 ҳистрион аз таъқиби диндорон ва табақаи аъёну ашроф ба кори плеатрҳои ҳаваскори шаҳр гузаштанд. Ин қабил ҳунарпешагон дар байни мардуми тоҷик бо номҳои шуъбадабоз, масхарабоз, ширинкор ва амсоли инҳо маъруф буданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 1. Д., 1988;
* Дживилегов А., Бояджиев Г. История западноевропейскою театра. М., 1991;
* Новая российская энциклопедия. Т. IV(2). М., 2008.

Гурӯҳ:Ҳунарпешагон
Саша Гитрӣ

**Саша́ Гитрӣ** (, номи аслияш **Александр Жорж Пйер Гитрӣ**; ) — ҳунарпеша, коргардон ва драматурги фаронсавӣ.

## Зиндагинома
Писари ҳунарпеша Люсен Гитрӣ, ки солҳои 1882-90 дар театри Михайловскийи Санкт-Петербург кор кардааст. Аз соли 1900 дар саҳна ва аз 1902 корманди театри «Ренессанс» (Порис). Ба драманависӣ бори нахуст соли 1902 дар театри «Матюрен» иқдом кардааст. Ҳудуди 150 асари саҳнавӣ навиштааст, ки «Жан де Лафонтен» (1916), «Пастер» (1919), «Кадрил» (1937) аз ҷумлаи онҳо мебошанд.

Эҷодиёти Саша Гитрӣ, ки ба фазои хосси ҷашнии Порис фурӯ рафтааст, аз бисёр ҷиҳатҳо сабки театрҳои хиёбониро мушаххас сохт. Аз соли 1917 ба кино ҷалб шуд ва чандин филмро ба саҳна гузошт. Ӯ ҳамчунин муаллиф ва иҷрокунандаи силсилаи барномаҳои радиоӣ роҷеъ ба таърихи Фаронса (1944), Наполеони I (1954) мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Гис

**Гис**, **Гит**, **Кис**, **Ҷис** - шаҳри қадимӣ дар 5–6 фарсангии шимолу ғарби Гурганҷ, ки дар соҳили чапи яке аз шохаҳои дарёи Ому қарор дошт. 

Дар осори таърихии арабизабон бо номҳои Ҷит, Ҷис ва Қис ёд мешавад. Ибни Фазлон аввалин таърихнигорест, ки зимни сафараш ба Гурганҷ (соли 921) аз Гис ёд кардааст. Мақдисӣ Гисро ҳамчун як шаҳри бузурги хуросонии Хоразм, дорои рустоҳое дар биёбон ва марзи муҳкам дар канори сарзамини ғузҳо тавсиф намудааст. Ба қавли Ибни Ҳавқал, Г. деҳе дар панҷ фарсангии Гурганҷ ва ягона ободӣ дар пои кӯҳ буд, ки марзҳои шимолиаш ба Мазминия мерасид. Таърихнигор Г. Лестренҷ Гисро ҳамчун як шаҳри бузурги соҳили чапи Ҷайҳун зикр кардааст, ки эҳтимол бар асари ҳамлаҳои муғул ва тохтутози Темур хароб шуда, ба ҷояш шаҳри Вазир бино шуда бошад. Вале В. В. Бартолд назарияи бунёд шудани ш. Вазирро ба ҷои Гис рад карда, онро ҳамчун маркази тиҷоратӣ дар самти чапи Гурганҷ медонад. Ба қавли Я. Г. Ғуломов, шояд Гис дар мавзеи харобаҳои ш. Пулҷой ва 30 км ғарби шаҳраки Хованд (Буғрохон) қарор дошт. Шаҳри Гис пас аз тохтутози муғул ва тағйир ёфтани масири дарёи Ому аз рушду равнақ бозмонд. Вамбери зимни сафараш ба Мовароуннаҳр шаҳри ҳокимнишини мустақилеро бо номи Кит ё Қит дар дуфарсангии соҳили чапи Ҷайҳун ёд кардааст, ки баъзе таърихнигорон онро бо шаҳри Гис як медонанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Гулямов Я. Г. История орошения Хорезма. Ташкент, 1957;
* В. В. Бартолд. Сочинения. Т. 3. М., 1965.
* لسترنج. جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی./ ترجمة محمود عرفان. تهران، ۱۳۷۳ش.؛
* مهدی سیدی. فرهنگ جغرافیای تاریخی ترکمنستان. تهران، ۱۳۸۳ ش.ر

## Сарчашма
*
Гелминтҳо

**Гелминтҳо** (), **киҷҷаҳо** — кирмҳои рӯда, кирмҳои паразит, ангезандаи гелминтозҳои одам, ҳайвонот ва рустанӣ.

## Навъҳо
Асосан 4 навъи гелминтҳо маълуманд:
# паҳнкирмҳо — трематодаҳо ё кирмҳои маканда ва сестодаҳо ё тасмакирмҳо; аз трематодаҳо бештар описторхисҳо, аз сестодаҳо бандкирмҳои гов, хук ва кирми тасмашакли реза, кирминаи эхинококк ва алвеококк дучор меоянд;
# лӯндакирмҳо ё нематодаҳо — аскаридаҳо, кирмҳои қамчиншакл, мӯякшакл (остритсаҳо), анкилостомидаҳо, трихинеллаҳо ва ғ.;
# кирмҳои хорсар;
# ҳалқакирмҳо ё аннелидҳо. Кирмҳои ду навъи охир дар организми одам дучор намеоянд.

Гелминтҳо вобаста ба даври инкишоф ба биогелминтҳо ва геогелминтҳо ҷудо мешаванд. Биогелминтҳо (мас., бандкирмҳо, эхинококк) дар организми ҳомилони мобайнӣ ва охирин инкишоф меёбанд. Кирмина ва тухми геогелминтҳо (мас., аскаридаҳо, власоглавҳо) берун аз организми ҳомил, яъне дар хок ба давраи инвазиявӣ (сироятангезӣ) мерасанд.

Ба одам асосан тухми кирмҳои болиғ ё кирминаи гелминтҳое, ки дар хӯрок вуҷуд доранд, сироят мекунанд; кирминаи баъзе навъҳои гелминтҳо ба организм аз пӯст (анкилостомидаҳо) ё дар аснои газидани ҳашарот (филярияҳо) дохил мешаванд. Гелминтҳо ба организм таъсири ангезишовар, заҳролудсоз ва аллергӣ мерасонанд. Дар баъзе мавридҳо онҳо сӯрохи узвҳоро мебанданд. Ҳолатҳое низ вуҷуд доранд, ки дар организм даҳҳо ва ҳатто садҳо адад бандкирмҳои гов ва хук мушоҳида шудааст.

Гелминтҳо ниҳоят сернасл мебошанд; аксари онҳо дар як шаборӯз ҳазорҳо ва даҳҳо ҳазор тухм мегузоранд. Гелминтҳо ба саломатии одамон зарари калон мерасонанд, чорво, ҳайвоноти мӯинадори ваҳшӣ, моҳӣ, рустаниҳоро касал карда, зиёни калони иқтисодӣ меоранд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Карл Адолф Гйеллеруп

**Карл Адолф Гйеллеруп** (; ) —  ва драматурги донморкӣ, номзади илмҳои диншиносӣ (1878). Барандаи Ҷоизаи нобелӣ (1917).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултаи илоҳиёти донишгоҳи Копенҳаген. Пас аз танқидан омӯхтани Библия ба скептитсизм (шаккокӣ) майл намуд. Романҳои «Идеалист» (1878), «Данияи ҷавон» (1879), «Антигонос» (1880), «Шогирди олмониҳо» (1882)-и ӯ таҳти таъсири нависандаи озодфикр, мунаққид ва публитсисти даниягӣ Г. Брандес (1842—1927) навишта шудаанд. Карл Адолф Гйеллеруп сиёсати иҷтимоии даврро танқид мекард ва ғояи озодии виҷдонро тарғиб менамуд. Дар маҷмӯаи ашъори «Дулона» (1881), аз мубориза бар зидди иртиҷои динӣ баҳс кардааст. Таассуроти сафараш аз Олмон, Швейсария ва Русия (1883 −84) дар китоби «Солҳои мусофират» (1885) инъикос ёфтаанд. Дар ин асар Карл Адолф Гйеллеруп аз ақидаҳои Брандес дур шуда, майл намуданашро ба адабиёти рус изҳор доштааст. Дар таъсири эҷодиёти И. С. Тургенев романҳои «Гомул», «Сол мажор» (1883) ва «Минно»-ро (1889) навишт.

Ба қалами Карл Адолф Гйеллеруп драмаҳои «Брюнхилда» (1884), «Хагбард ва Сигне» (1888), «Шоҳ Ерне Склад» (1893) (дар асоси ривоятҳои скандинавии қадим), драмаҳои иҷтимоӣ-равонии «Ҳерман Вандел» (1891), «Вутхорн» (1893), «Аълоҳазрат» (1895) мутааллиқанд. Карл Адолф Гйеллеруп аз соли 1892 дар Олмон мезист ва бо забони олмонӣ эҷод мекард. Романи «Осиёб»-и ӯ (1896) аз лиҳози равонӣ аз дигар асарҳояш тафовут дорад. Дар драмаи «Оташҳои қурбонӣ» (1903) ва романи «Камонитаи зоир» (1906)-и ӯ таъсири ақидаҳои Ф. Нитсше, А. Шопенгауэр ба назар мерасанд. Дар солҳои охири ҳаёташ романҳои «Мусофирони абадӣ» (1910), «Дӯстони Худо» (1916), «Шохаи сабз»-ро (1917) таълиф намуд, ки дар онҳо мавзӯъҳои дини масеҳият матраҳ гардидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Неустроев В. П. Литература скандинавских стран (1870—1970). М., 1980;
* Большая советская энциклопедия. Т. 7. М., 1972.
*
ВКонтакте

**ВКонтакте** (, ) — шабакаи иҷтимоии русии онлайн буда, дар Санкт-Петербург ҷойгир аст. VK яке аз бузургтарин шабакаҳои иҷтимоии Аврупо буда, зиёда аз 500 миллион аккаунт ва беш аз 100 миллион корбари фаъоли рӯзона дорад. Шабака асосан дар байни русзабонон — дар Россия, Беларус, Қазоқистон ва дигар кишварҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ — маъмул аст.

## Таърих

### Таъсис (2006–2007)
ВКонтакте дар соли 2006 аз ҷониби Павел Дуров — муаллифи форуми маъруфи донишҷӯии spbgu.ru — таъсис ёфт. Пас аз вохӯрӣ бо ҳамсинфаш Вячеслав Мирилашвили, ки Facebook-ро нишон дод, онҳо тасмим гирифтанд шабакаи иҷтимоии русии шабеҳ созанд. Бародари Павел — Николай Дуров — техникаи сомонаро таҳия кард.

ВКонтакте дар сентябри 2006 барои озмоиш оғоз ёфт ва 10 октябри 2006 расман кушода шуд. 19 январи 2007 ширкат расман дар Россия сабти ном шуд. Дар феврали 2007 шабака ба 100 000 корбар расид; дар июли 2007 — 1 миллион; апрели 2008 — 10 миллион.

### Рушд ва тағйири моликият (2010–2014)
Дар декабри 2008 ВКонтакте рақиби асосиаш Одноклассники-ро аз нигоҳи маъмулият пас гузошт ва шабакаи иҷтимоии шумораи яки Россия шуд. То соли 2013 ВКонтакте бузургтарин мулки медиавии Россия аз нигоҳи даромад гашт.

Дар соли 2014 Павел Дуров зери фишори ҳукуматии Россия маҷбур шуд ҳиссаашро дар ширкат бифӯрӯшад ва кишварро тарк кунад. Баъдтар ширкат Mail.ru Group (ҳоло VK Group) пурра ба ихтиёр гирифт.

## Хусусиятҳо

### Паёмрасонӣ
Корбарон метавонанд паёмҳои хусусӣ ба гурӯҳи 2 то 500 нафар фиристонанд. Ҳар паём метавонад то 10 замима — расм, видео, файли аудиоӣ, ҳуҷҷат — дошта бошад.

### Гурӯҳҳо ва саҳифаҳои ҷамъиятӣ
VK се намуди ҷамъиятро пешниҳод мекунад: **Гурӯҳҳо** (барои баҳсу мунозира), **Саҳифаҳои ҷамъиятӣ** (барои ширкатҳо ва машҳурон) ва **Рӯйдодҳо** (барои консертҳо ва чорабиниҳо).

### VK Video
Хизмати видеои VK, ки дар декабри 2024 аз нигоҳи тамошобинии моҳона дар Россия аз YouTube пешӣ гирифт — пас аз он ки YouTube дар Россия суст ва маҳдуд шуд.

### Мусиқӣ ва бозиҳо
VK ба корбарон имкон медиҳад файлҳои аудиоиро боргузорӣ кунанд, рӯйхати навозиш созанд ва мубодила кунанд. Инчунин бозиҳои браузерӣ дар дохили шабака мавҷуданд.

## Маъмулият
VK дар кишварҳои зерин яке аз сомонаҳои пурбинанда мебошад:
* Россия — ҷои 1–4-ум
* Беларус — ҷои 3-юм
* Қазоқистон — ҷои 6-ум
* Қирғизистон ва Молдова — ҷои 8-ум

Дар Украина VK то соли 2017 хеле маъмул буд, аммо ҳукумати Украина онро манъ кард пас аз оғози ҷанги Россия дар шарқи Украина.

## Ҳамчунин нигаред
* Одноклассники
* Telegram
* Facebook
* Павел Дуров

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии VK
* Дар бораи VK

## Эзоҳ

Гурӯҳ:ВКонтакте
Гурӯҳ:Шабакаҳои иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои технологӣ
Гурӯҳ:Ширкатҳои русӣ
Гурӯҳ:Таъсисёфтагони 2007
Глосгу

**Глосгу** ( , ,  ) — шаҳр дар шимолу ғарби Британиёи Кабир, дар Шотландия, 35 км болотар аз резишгоҳи дарёи Клайд. Аҳолиаш 610 ҳазор нафар, бо аҳолии атрофи шаҳр 1,8 млн нафар (2014).

## таърих
Шаҳр аз асри 6 маълум аст. Глосгу дар ибтидо маҳаллаи моҳигирӣ буд. Соли 1115 епископӣ (усқуф) ташкил ёфт Аз соли 1180 шаҳр ва маркази ярмаркаи тиҷоратӣ. Соли 1450 мақоми шаҳри шоҳиро гирифт. Аз соли 1492 Глосгу маҳалли сукунати Усқуфи аъзам гардида, дар охири асри 15 ба маркази бузурги таълимӣ ва динии Шотландия табдил ёфт. Аз асри 17 маркази бузурги тиҷорат (тавассути уқёнусҳо бо мустамликаҳои Британияи Кабир тиҷорат дошт). Баъди инқилоби санъатии асри 19 дар Глосгу саноати ангишт, кимиё, филиззоти сиёҳ, мошинасозии сабук, шишасозӣ, коғазбарорӣ тараққӣ кард. Дар асри 19 аҳолии Глосгу 10 баробар афзуд. Аз охири асри 19 Глосгу яке аз марказҳои муҳимми саноатӣ ва нақлиётии Британияи Кабир мебошад. Глосгу якҷо бо шаҳрҳои наздисоҳилӣ (Дамбартон, Порт-Глазго, Гринок) ва агломератсияи Клайдсайд бузургтарин маркази киштисозии мамлакатро ташкил намуд. Баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ (1939-45) ҳаҷми истеҳсолоти саноатӣ кам гардид. Солҳои 70-80 асри 20 бештари минтақаҳои бандарӣ ва саноатӣ таҷдид карда шуданд.

## Саноат
Соҳаҳои саноати электротехника, истеҳсоли нақлиёт, хӯрокворӣ, дӯзандагӣ, табъу нашр, бофандагӣ боқӣ монда, соҳаи ғайриистеҳсолӣ — маориф ва сайёҳӣ рушд кард.

## Ёдгорищои таърихӣ
Дар Глосгу аз ёдгориҳои меъморӣ — Калисои ҷомеъ (1118—1508), хонаи иқоматии Праванде Лордшип (1471), иморатҳо дар услуби викторианӣ ва «услуби Глазго» (Мактаби санъат, 1898—1909; Донишгоҳҳо, 1451, 1807) боқӣ мондаанд. Осорхонаҳо: коллексияи Баррелҳо (1752), Келвингроуҳо, Нигористони бадеии Глазго, Нигористони санъати муосир, Маркази меъморӣ ва дизайни Шотландия — «Лайтҳауз», Осорхонаи Хантер, Дахмаи Калисои ҷомеъ, таърихи Глосгу, дин, футболи Шотландия ва ғ. Боғи ботаникӣ, маркази илмӣ ва планетарий, театри Опера ва балети миллии Шотландия, Оркестри миллии шоҳии Шотландия, Оркестри симфонии Қувваҳои ҳарбӣ-ҳавоӣ, Оркестри миллии ҷавонони Шотландия дорад. Ҳамасола фестивали ҷаз, фестивали боғҳо, санъати тасвирӣ ва ғ. баргузор мегарданд. Соли 1990 Глосгу маркази аврупоии санъат, соли 2003 пойтахти аврупоии варзиш ном гирифт. Дар маркази варзиши Ҳэмпден-парки Глосгу дастаҳои машҳури футболи Британияи Кабир «Глазго Рейнҷерс» ва «Селтик» қувваозмоӣ мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Иля Глазунов

**Иля Глазунов** (; ) — мусаввир ва графики рус, академики АР Федератсияи Русия (2000). Рассоми халқии ИҶШС (1980).

## Зиндагинома
Ректори Академияи рассомӣ, ҳайкалтарошӣ ва меъмории Русия (аз соли 1987), дар Институти давлатии рассомии Маскав ба номи В. Суриков (аз соли 1978) дарс медиҳад; узви ифтихории Академияи рассомии Салтанатии Мадрид ва Барселона (1979). Дар Институти рассомӣ, ҳайкалтарошӣ ва меъмории ба номи И. Е. Репини АР ИҶШС, дар назди Б. В. Иогансон (1951-57) таҳсил кардааст. Иля Глазунов дар намуду жанрҳои гуногун: чеҳранигорӣ, манзаранигорӣ, графика, мусаввараҳои таърихӣ, саҳнаороӣ, намоя асарҳо офаридааст. Қариб тамоми осори офаридаи ӯ аз 4 силсила иборат аст. Иля Глазунов аз миёнаи солҳои 1950 ба мавзӯи «шаҳр» рӯ меорад. Наққошиву мусаввараҳои ин силсила рӯзгори ҳамзамононро инъикос мекунанд, аз ҷумла хусусияти ҳасбиҳолӣ доранд («Баҳори Ленинград», 1955; «Шаҳр», «Тасвири ҳамсар», 1955 ва ғ.). Силсилаи дигар — «Таърихи Русия» ба дарки бадеиву фалсафии таърихи Рус бахшида шудааст («Майдони Куликово», 1961-80; «Андрей Рублёв», 1964 ва ғ.). Ниҳояти ин силсила мусаввара — намояҳои бисёршакл мебошанд, ки таърихи на танҳо Русия, балки ҷаҳонро низ фаро гирифтаанд («Мистерияи асри XX», 1977-99; «Русияи ҷовидон», 1988; «Бедор шав, Русия», 1994). Силсилаи дигарро тасвирҳо (портретҳо)-и сершумор ташкил медиҳанд. Давраи муҳим дар эҷодиёти рассом ороиши асарҳои бадеӣ мебошад. Ин силсила корҳои Иля Глазунов-ро дар мавзӯъҳои романҳои Ф. М. Достоевский (аз соли 1956), Н. С. Лесков (1972) ва дигарон дар бар мегирад. Иля Глазунов ҳамчун публитсисти график (сиёҳқаламӣ) низ маъруф аст (силсилаҳои «Ветнам», 1967; «Чили», 1969 ва 1973; «Никарагуа», 1983-84). Ӯ яке аз ташкилкунандагони Ҷамъияти умумироссиягии ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ ва фарҳангӣ (1967) мебошад. Соли 1997 барои таъмири Кремли Маскав бо Мукофоти давлатии Федератсияи Русия қадр карда шудааст.

## Осор
* Дорога к тебе: из записок художника // Молодая гвардия. 1965. № 10-12. 1966. № 2-3;
* Россия распятая. — М.: Роман-газета ,1996 г.; 496 страниц; ISBN 5-88155-540-6
* Россия распятая. — М.: Агентство КРПА Олимп; 2006 г.;792 страниц Издание 2-е, доп., ISBN 5-7164-0538-X
* Россия распятая. В 2 т., в 4 кн. — М.: Голос-Пресс, 2008. — ISBN 978-5-7117-0052-4.
* Россия распятая. — 3-е изд. дополн.: АСТ, 2017. — 1104 с. илл. фото. репродукц. — 2000 экз. ISBN 978-5-7117-0052-4 (Большая биография)

## Эзоҳ

## Сарчашма
*