open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баро ибни Озиб

**Абу Умар Баро ибни Озиби Ансорӣ** (; ?, Мадина — 690-1, Куфа) — яке аз саҳобагони Пайғамбар (с) ва фотеҳони ислом.

## Зиндагинома
Аз қабилаи Авс буда, қабл аз ҳиҷрати Муҳаммад (с) ба Мадина ба дини ислом гаравида буд. Дар замони ғазваи Хандак 15 сол дошт. Минбаъд ӯ ҳамчун лашкаркаш ба воя расид ва дар ҷангҳои Сиффин, Ҷамал ва муҳорибаи Наҳравон ширкат дошт. Баро ибни Озиб фотеҳи шаҳри Рай ва амири он таъйин шуда буд. Ҳамчунин ӯ дар фатҳи шаҳрҳои Қазвину Занҷон ва Шуштар ширкат доштааст.

Баро ибни Озиб ба муҳаддисӣ низ машғул будааст ва Имом Бухориву Муслим аз ӯ беш аз 300 ҳадис ривоят кардаанд. Баро ибни Озиб охири умри худро дар Куфа гузаронидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*  الموسوعة العربية العالمية. النسخة الالکترونية. الریاض، ۲۰۰۴
* 

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Саҳоба
Бино

thumb
**Бино** (), **сохтмон** () — созае аст, ки барои сукунат ва ба унвони сарпаноҳ ё барои кор сохта мешавад, ки муҳитро ба ду бахш берун ва дарун тақсим мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот
Чарм

thumb|«PhoneCases»
**Чарм** — пӯсти даббоғӣ шудаи ҳайвонот, ки барои дӯхтани пойафзору либосу кулоҳ ва ғайра истифода мекунанд

## Эзоҳ
Варзишгоҳ

**Варзишгоҳ** () — ҷойи варзиш, толор ва биноҳои дигар барои машқҳои варзишӣ, майдони варзиш; ҷое, ки дар он мусобиқаҳои варзишӣ барпо мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Иншоотҳои варзишӣ
Гурӯҳ:Толорҳо
Мусобиқа

**Мусобиқа** (арабӣ: **مسابقه**) — як тарзи фаъолият ва чорабинӣ, ки иштироккунандагони он барои пешӣ гирифтан ва бартарӣ ҷустан аз якдигар кӯшиш мекунанд; **мусобиқаи [[варзиш]]ӣ** қувваозмоӣ дар варзиш барои сабқат гирифтан, пеш гузаштан аз ҳамдигар; **мусобиқа бастан** пешакӣ муайян кардани шарти шароити мусобиқа бо тарафи мусобиқакунанда; **мусобиқа кардан** дар мусобиқа иштирок кардан; **мусобиқаро бурдан** дар мусобиқа ғолиб омадан.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Варзиш
Гурӯҳ:Педагогика
Гурӯҳ:Мусобиқаҳо
Мирзо Бобоҷонов

**Мирзо Бобоҷонов** — ходими ҷамъиятӣ ва ҳизби коммунистӣ. Корманди хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Мирзо Бобоҷонов 25 феврали соли 1925 ба дунё омада, зодаи шаҳри Ӯротеппа мебошад. Пас аз хатми омӯзишгоҳи педагогӣ муаллими синфҳои ибтидоӣ буд. Феврали соли 1943 ба сафи Артиши Шӯравӣ даъват шуд. Ӯ дар ҳайати дивизияи 110 тирандозии гвардияи фронти Степной дар убури дарёи Днепр иштирок кардааст. Баъд аз маҷруҳшавӣ табобат ёфта ба дивизияи 97 тирандозӣ фиристода шудааст. Дар ҳайати ин дивизия аз апрели с. 1944 то марти с. 1945 ҳамчун командири дастаи пулемётчиён ва комсорги рота хидмат менамояд. Барои корнамоиҳояш дар фронтҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ бо ордени Шараф (дараҷаи 1), ду ордени Парчами Сурхи Ҷангӣ, 7 медал мукофотонида шудааст.
Аз майдони ҷанг баргашта ӯ дар зодгоҳаш Ӯротеппа ба корҳои ҷамъиятиӣ маiғул мешавад, котиби якӯми кумитаи комсомолии шаҳр интихоб мешавад. Мирзо Бобоҷонов мактаби дусолаи ҳизбии назди КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон ва Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанберо хатм кардааст. Соли 1959 ӯро ба дастгоҳи КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон аввал ба сифати инструктор, сонӣ-ҷонишини мудири шуъба ва дар як вақт мудири хона маорифи сиёсӣи КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон таъйин мекунанд. Ӯ дар ин вазифа то соли 1989 яъне то ба нафақа баромаданаш бо самар фаъолият менамояд. Мирзо Бобоҷонов борҳо узви Кумитаи шаҳрии Душанбегии Ҳизби коммунистии Тоҷикистон, вакили мадуми дар Шӯрои халқии пойтахт, дар Шӯрои олии ИҶШС, узви КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон интихоб шудааст. Аз соли 1972 Раиси шуъбаи Душанбегии ветеранҳои ҷангу меҳнат буд. Ӯ соли 1973 сазовори унвони «Корманди хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон» гардидааст. Соли 1987 хидматҳои ӯро дар ҳаракати ветеранҳои Тоҷикистон ба назар гирифта ӯро нахуст раисии Шӯрои ветеранҳои ҷангу меҳнати Тоқикистон интихоб намуданд. Яке аз ташаббускорони таъсиси ин ташкилоти ҷамъиятии ҷумҳурӣ — Шӯрои ветеранҳои ҷангу меҳнати Тоқикистон, Мирзо Бобоҷонов буданд. Соли 1992 ин марди шуҷоъ дунёи фониро падруд гуфт.

## Ҷоизаҳо
* Ордени Шараф (дараҷаи 1),
* ду ордени Парчами Сурхи Ҷангӣ,
* 7 медал
* Корманди хизматнишондодаи маданияти ҶШС Тоҷикистон.

## Нигаред
* Евразийское пространство. Жизнь и Подвиг Мирзо Бабаджанова, воспоминания Мунзифы Мирзоевны Бабаджановой 

## Эзоҳ
Милий Балакирев

**Милий Балакирев** (*Ми́лий Алексе́евич Бала́кирев*; (, Нижний Новгород — , Санкт-Петербург)) — композитори рус, пианинонавоз, дирижёр, педагог, сарвари «Могучей кучки».

## Зиндагинома
Милий Балакирев дар оилаи мушовири ифтихории Алексей Константинович Балакирев (1809—1869) таваллуд шудааст.

Маълумоти мусиқиро дар хона гирифтааст. Солҳои 1853—1955 шунавандаи озоди факултети математикаи Универиситети Қазон буд. Соли 1856 аввалин бор дар Санкт-Петербург ҳамчун пианинонавоз ва композитор ҳунарнамоӣ мекунад. Дар ибтидои солҳои 60 садаи XIX дар Петербург роҳбари маҳфили композиторон буд, ки бо номи «Маҳфили Балакирев» ё «Тӯдаи муқтадир» машҳур аст. Асосгузор (1862) ва директор (1868—1973; 1881—1908)-и мактаби ройгони мусиқӣ дар Санкт-Петербург, ки минбаъд ба маркази оммавии таълим ва тарғиби мусиқии рус табдил ёфт. Солҳои 1867—1969 сардирижёри Ҷамъияти мусиқии рус, 1883-94 директори Капеллаи сурудхонони дарбор буд.

## Мусиқӣ
Муаллифи ду симфония (1897, 1908), «Увертюра дар мавзӯи се суруди русӣ» (1858, таҳрири 2-вум-1881), увертюраи «1000 сол» (1862, таҳрири 2-вум), достони симфонии «Рус» (1887—1907), достони симфонии «Тамара» (1882), се маҷмӯаи сурудҳои халқии рус, романсҳои «Ба наздам биё», «Суруди гурҷӣ», «Вақте ки киштзори зардшуда мавҷ мезанад» ва ғайра, яке аз офарандагони услуби нави мусиқии фортепиании рус мебошад. Асари беҳтарини фортепиании Балакирев фантазияи шарқии «Исламей» (1869) аст. Балакирев тарғибгари асарҳои М. И. Глинка (нимаи дувуми солҳои 60 садаи XIX операи «Руслан ва Людмила»-ро дар Прага ба саҳна гузошт, ба операи «Ҳаёт барои шоҳ» дирижёрӣ кард) ва композиторони ҷавон буд.
Мероси мусиқии композитор бисёр аҳамиятнок ин мусиқӣ ба фоҷиаи Шекспир «Корол Лир», 2 консерт барои фортепиано бо оркестр, фантазияи фортепианоии «Исламей», пиесаҳо барои фортепиано, романсҳо, хорҳо, 2 маҷмӯаи сурудҳои халқии русӣ ва ғ. Дар таърихи фарҳанги мусиқии русӣ бо офаридани асарҳои соф халқӣ, пианинонавозӣ чиррадаст ва дирижёри бомаҳорат, ташкилотчии барҷаста ва муррабии меҳрубони композиторони ҷавон ҳиссагузор аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Новая российская энциклопедия. Т. II. М., 2005.
* 

## Пайвандҳо
* Тарҷумаи ҳол 
* Сомона оид ба ҳаёт ва эҷодиёти оҳангсоз 
* 
* Нотаҳои Романсов ва дигар асарҳои Балакирев ба таври ройгон

Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XX
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XIX
Гурӯҳ:Оҳангсозони Русия
Барноманависӣ

**Барномасозӣ** (**барномарезӣ**, **барноманависӣ**) — раванди таҳияи барномаҳои компютерӣ.

Ба ибораи маъруфи Никлаус Вирт "Барномаҳо = алгоритмҳо + сохторҳои маълумот"; ба ибораи дигар, вазифаи калидии бевоситаи барномасозӣ таъсис ва истифодаи алгоритм ва сохторҳои маълумот мебошад.

## Таърих
thumb|Панели коммутатсиони мошинҳои суммиронии IBM 402
Дар асоси барноманависӣ компютер ё дигар афзори мантиқӣ ин ё он амалро иҷро мекунад. Нахустин барномаҳои компютериро математикон ва таҳиягарони мантиқ ба вуҷуд овардаанд. Одатан, барномаро барномасоз ба компютер ворид мекунад. Замоне, ки равзана яъне (экран) вуҷуд надошт, натиҷаи барнома бо чопгар (принтер) чоп карда мешуд. Сипас дар компютерҳо воситаҳои хотира сохта шуданд. Нахустин компютерҳо рақамӣ неву шабеҳӣ буданд. Яъне аввал компютерҳои механикӣ, сипас электрикиву механикӣ ва баъд электронӣ сохта шудаанд. барноманависӣ инчунин соз кардани афзори электронӣ ва маҷмӯаъҳои барномавию дастгоҳиро дар бар мегирад. Ба маънои умумӣ барноманависӣ – ин раванди тавсифи амали афзорест, ки дар дохили он амал мекунад ё маҷмӯи амрҳоест, ки афзор ё дастгоҳ онҳоро иҷро менамояд. Барноманависӣ аз унсурҳои илмӣ (мантиқ, математика, информатика, кибернетика), фанҳои муҳандисӣ ва санъат иборат аст. Ба маънои маҳдудаш (ба истилоҳ рамзбандӣ) барноманависӣ таҳияи дастурҳоеро, ки ба забони мушаххаси барноманависӣ аз рӯйи алгоритми муайян – нақша, усули ҳалли масъалаи гузошташуда навишта шудаанд, дар бар мегирад. Умуман барноманависӣ тамоми амалҳоест, ки ба ташаккул ва дар ҳолати корӣ нигоҳ доштани барномаҳо – таъмини барномавии компютерҳо зарур аст. Барноманависӣ аз таҳлил, масъалагузорӣ, таҳияи лоиҳаи барнома, сохтани алгоритмҳо, гурӯҳбандии маълумотҳо, навиштани матни барнома, ворид кардани он, санҷиши барнома, мутобиқсозӣ, такмил ва пешбурди он иборат мебошад.

## Забонҳои барномасозӣ
Барноманависӣ барои компютерҳо дар асоси истифодаи забонҳои барномаҳо амалӣ мешавад.

## Пайвандҳо
* Забони барномасозӣ
* Таъминоти барномавӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *<div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div>
* 
*  <style>body {transform:rotate(180deg);}</style>
* 
* 
* 

== Пайвандҳо ==
* [https://www.dmoz.org/World/Russian/%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%8B/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5 *Программирование'']  в каталоге ссылок Open Directory Project (dmoz).

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Барномасозӣ
Бароъати истеҳлол

**Бароъáти истеҳлóл** (аз ; *бароъат* – санъат, малака, дониш ва *истеҳлол* – гиряи нахустини кӯдак пас аз таваллуд, оғоз, сарсухан) — дар илми бадеъ яке аз санъатҳои бадеии маънавист.

## Талаботи санъат
Мувофиқи талаботи ин санъат нигоранда дар дебочаи китоб, оғози асар, қасида, достон ва ғайра суханонеро меорад, ки ба воситаи онҳо хонандаро ба мазмуни асар, ба муҳтавиёти он роҳнамоӣ мекунад. Бад-ин васила байни муқаддимаи асар ва бахши асосии он таносуби иҷмолӣ ва тафсил ба вуҷуд оварда мешавад.

## Намунаҳои бароъат
Беҳтарин намунаи бароъати истеҳлол «Дебоча»-и «Гулистон»-и Саъдӣ дониста шудааст, ки дар он омадааст: *«...ҳар чӣ напояд, дилбастагиро нашояд.... Барои нузҳати нозирон ва фусҳати хотирон китоби «Гулистон» тавонам тасниф кардан, ки боди хазонро бар варақи ӯ дасти татовул набошад...»*. Ин қабил шиносонидани асарҳо ва ба мутолиаи асар ҷалб намудани хонанда дар осори аксар шоирони классики форс-тоҷик ва муосир ба назар мерасад. Масалан, Фирдавсӣ дар оғози достони «Суҳроб» («Рустам ва Суҳроб») абёти зеринро оварда, хонандаро ба мутолиаи достон даъват мекунад: 
:: Кунун разми Суҳробу Рустам шунав, 
:: Дигарҳо шунидастӣ, ин ҳам шунав. 
:: Яке достон аст пуроби чашм, 
:: Дили нозук аз Рустам ояд ба хашм. 
:: Агар тундбоде барояд зи кунҷ, 
:: Ба хок афганад норасида турунҷ. 
:: Ситамгор хонам-ш, ар додгар,
:: Ҳунарманд хонам-ш, ар беҳунар.
:: Агар марг дод аст, бедод чист? 
:: Зи дод ин ҳама бонгу фарёд чист? 
«Найнома»-и Ҷалолуддини Румӣ (оғози «Маснавии маънавӣ») низ намунае аз бароъати истеҳлол мебошад. Санъати бароъати истеҳлолро дар оғози достони «Кремл»-и Абулқосим Лоҳутӣ, «Садои Осиё»-и Мирзо Турсунзода ва ғайра дидан мумкин аст. Дар оғози достони «Садои Осиё» омадааст: 
:: Осиё гӯяд сухан овози онро бишнавед, 
:: Мавҷи дарё, ғурриши баҳри дамонро бишнавед.

## Ҳамчунин нигаред
* Санъатҳои бадеӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Зеҳнӣ Т. Санъати сухан. Д., 1979; 
* Мирзозода Х. Луғати истилоҳоти адабиётшиносӣ. Д., 1992;
* محمد شریفی. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران، ۱۳۸۷ هـ. ش
* کزازی، میرجلال‌الدین، *زیباشناسی سخن پارسی ۳: بدیع،* تهران: کتاب ماد، چاپ دوم، ۱۳۷۳خ.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Санъатҳои бадеӣ
Гурӯҳ:Илми бадеъ
Таҳлили регрессия

**Таҳлили регрессия** - дар моделҳои оморӣ, таҳлили регрессия як фароянди оморӣ барои тахмини равобити байни мутағайирҳо мебошад. Ин равиш шомили текникҳои зиёди барои моделсозӣ ва таҳлил мутағайирҳои хос ва мунаҳсар бафард аст вақте ки тамаркузи равобити байни мутағайир вобаста ва як ё чанд мутағайир мустақил бошад.
Балантидиаз

**Балантидиáз **() — як навъи бемории ҳайвоноту одам. Балантидиазро содатаринҳо меангезанд. Асосан дар ноҳияҳои хукпарварӣ паҳн гаштааст. Ангезандаи беморӣ балантидияҳо (*Balantidium coli*) буда, дар рӯдаи ғафси хук, баъзан сагу одам зиндагӣ мекунанд. Ҳангоми балантидиаз фаъолияти рӯда вайрон мешавад.

## Манбаи сироят
Манбаи сироят хуки касал аст. Бо ахлоти он систаи балантидия ба хоку фарши хукхона меафтад. Баъди ба рӯда ворид шудан, систаи беҳаракат ба инфузория табдил ёфта, дар девораи рӯда ҷой мегирад ва захмин месозад. Ҳарор. бадани ҳайвони касал баланд мешавад; аз дарун луоби фасоддори хунолуд меояд. Ҳангоми балантидиаз то 50%-и ҳайвони касал нобуд мешавад.

## Аломатҳо
Балантидияҳо дар сӯрохи рӯдаи ғафси одам афзоиш карда, ягон нишонаи бемориро ба вуҷуд намеоваранд. Аломатҳои балантидиаз дар мавриди ба девораи рӯда амиқтар рафтани ангезандаҳои беморӣ рух менамоянд.

## Навъҳои балантидиаз
Балантидиаз шадиду музмин мешавад. Дар аснои балантидиази шадид бемор табу табларза карда, беҳол мегардад, сару шикамаш дард мекунад, дилбеҳузурӣ ва қай ба вуҷуд меояд; бемор дар як рӯз то 15–20 маротиба қазои ҳоҷат мекунад; наҷосат омехта бо хун ва луоб аст. Беморон зуд лоғар гашта, дар онҳо нишонаҳои беобии организм ба мушоҳида мерасанд. Балантидиази шадид то 2 моҳ идома меёбад. Ҷараёни балантидиази музмин давра ба давра аст. Дар давраҳое, ки аломатҳои беморӣ нест мешаванд, бемор худро хуб ҳис мекунад.

## Пешгирии беморӣ
Бо мақсади пешгирии балантидиаз тоза нигоҳ доштани атрофи хукхонаҳо, баъди кор ва пеш аз таом шустани даст аҳаммияти зиёд дорад.

## Сарчашма
*
Балғам

**Балғáм** () — яке аз хилтҳои чаҳоргона. Ҳангоми бемориҳои гуногуни узвҳои нафас ҷудо шуда, дар вақти сурфидан хориҷ мегардад. Миқдори балғам аз чанд мл (ҳангоми бронхит ва пневмония) то 1–2 л (ҳангоми бемориҳои фасодноки шуш, бронхоэктаз) мешавад. Ихроҷи балғам ба фаъолияти бронхҳо ва мавқеи ҷисми бемор вобаста аст (масалан, ихроҷи балғам ҳангоми ба паҳлуи солим дароз кашидани бемор зиёд мешавад).

## Ранг ва бӯи балғам
Балғам, одатан, бебӯй аст, вале ҳангоми пӯсиш дар шуш хеле бадбӯй мегардад. Ҳолату ранги балғам ба таркиби он вобаста аст. Балғам моеъ, часпак ва ғализ мешавад. Балғамҳои луобӣ, зардобӣ, фасодӣ, луобию фасодӣ, зардобию фасодӣ ва хунӣ ҳам мавҷуданд. Балғами луобӣ беранг, шаффоф, часпак буда, дар давраҳои аввали бронхит, газаки шуш, диққи нафас мушоҳида мегардад. Балғами зардобӣ моеи шаффоф ва кафкдор аст; ҳангоми обварами шуш ҷудо мешавад. Балғами фасоднок кабудча буда, дар шуш ҳангоми пӯсиш тавлид меёбад. Балғами хунин каме хун дошта, ҳангоми бемориҳои гуногуни шушу дил ихроҷ мешавад.

## Пайдарҳамӣ ва хусусияти балғам
thumb|Балғам
Дар балғам унсурҳои ҳуҷайравии хун, ҳуҷайраҳои омос, торҳои эластикӣ, содатаринҳо (масалан, амёба), кирмҳо (эхинококк, кирминаи аскаридаҳо), занбӯруғҳо, бактерияҳои гуногун ва ғайра вуҷуд дошта метавонанд.

Балғам манбаи бисёр бемориҳои сироятист. Барои пешгирии чунин бемориҳо ба рӯйи фаршу роҳ туф кардан ё ба кафи даст сурфидан мумкин нест, зеро бактерияҳои балғам ҳангоми дастфишурӣ ба каси дигар мегузаранд ё дар чизҳои дастрасида (пул, дастаки дар, мошин ва ғайра) боқӣ мемонанд. Дар вақти сурфидан даҳонро бо рӯймолча ё пушти дасти чап пӯшондан лозим аст. Бемороне, ки балғам ҷудо мекунанд, бояд ба туфдони махсуси сарпӯшдор туф кунанд; пас аз сурфидан фурӯ бурдани балғам зарар дорад. Балғами туфдонро қаблан ба маҳлули гандзудо (хлоргексид, хлорамин) безарар гардонида, сипас ба канализатсия мерезанд. Туфдони холиро дар маҳлули сода ҷӯшонда, безарар мекунанд. Барои таҳқиқи лаборатории балғам онро дар зарфи тоза ҷамъ меоранд (маҳлули гандзудо намерезанд).

## Пешгирӣ
Баъд аз балғампартоӣ даҳонро обгардон кардан лозим аст. Ҳангоми бемориҳои сироятие, ки ихроҷи балғам яке аз аломатҳои онҳост, риояи қоидаҳои беҳдошти шахсӣ хеле зарур мебошад. Балғам барои ташхиси бисёр бемориҳо (хусусан, амрози узвҳои нафаскашӣ) аҳаммияти зиёд дорад. Ҳангоми пайдо шудани сурфаи балғамдор фаврӣ ба духтур муроҷиат бояд кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Расулов У. Р. Атипическая бронхиальная астма. Д., 2000; 
* Расулов У. Р. Избранные вопросы терапии. Д., 2006; 
* Расулов У. Р. Возможности раннего прогнозирования факторов высокого риска развития бронхиальной астмы. Д., 2008.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нишонаҳои беморӣ
Ҷазираҳои Балеар

**Ҷазираҳои Балеар** — гуруҳи ҷазираҳо дар қисмати ғарбии Баҳри Миёназамин, Вилояти мухтори Испания. Аз ду ҷазираи калон – Малйорка, Менорка ва галаҷазираи Питиус (Ибитса, Форментера ва ғайра) иборат аст. Масоҳаташ қариб 5 ҳазор км2. Аҳолиаш 1106049 нафар (2010). Маркази маъмурӣ ва бандари асосиаш – шаҳри Палма (дар ҷазираи Малйорка).

## Ҷуғрофия ва гидрография
right|thumb|300x300px|Харитаи ҷазираҳои Балеар
Релйефаш, асосан, аз теппаву пуштакӯҳҳо иборат аст. Дар қисми шимолу ғарбии ҷазираҳои Малйорка қаторкӯҳи баландиаш то 1445 метр, дар ҷазираи Менорка пуштакӯҳи начандон баланд (358 м) воқеанд. Бештар релйефи карстӣ вомехӯрад. Иқлимаш баҳримиёназаминӣ; тобистон– гарми хушк, зимистон – сербориш; бориши солона – 400–600 мм. Ҳарор. миёнаи янв. – наздики 10&nbsp;°C, август – 24&nbsp;°C. Дар як сол зиёда аз 300 рӯзаш офтобӣ. Соҳилҳояш серхарсанг, дорои камаробу халиҷҳои хурди бешумор бо пляжҳои регдор. Бешаҳояш иборат аз булутзорҳо буда, қадпасти халабӣ ва ғайра мерӯянд.

## Таърих
Дар замони қадим Балеар дар тасарруфи Карфаген ва Рум буд. Соли 526 то милод. Балеарро вандалҳо, соли 534 – Византия соли 798 арабҳо забт карда буданд. Солҳои 1229–1235 Малйорка, дертар Менорка дар ҳайати шоҳигарии Арагон қарор доштанд. Солҳои 1298–1349 Балеар шоҳигарии мустақил буд. Соли 1349 аз нав ба ҳайати Арагон дохил шуд. Солҳои 1708–1802 ҷаз. Менорка дар тасарруфи Британияи Кабир буд. Аз соли 1833 ҷазираҳои Балеар музофоти Испания мебошанд.

## Иқтисодиёт
Аҳолӣ ба парвариши рустаниҳои субтропикӣ (ситрусҳо, зайтун, бодом), токдорӣ ва моҳидорӣ машғул аст. Балеар маркази туризми байналхалқӣ буда, табобатгоҳҳои аҷоиби баҳрӣ дорад. Фароғатгоҳҳои асосиаш – Палма, Сюдадела, Амкудия, Солйер, Сан-Антонио-Абад, Ибиса ва ғайра.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Новая российская энциклопедия. Т. II. М., 2005.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷазираҳо
Бали

**Бали** (Bali) — ҷазирае дар таркиби галаҷазираи Малайи Зонди Хурд дар Индонезия. Масоҳаташ 5,6 ҳазор км². Аҳолиаш 3,8 млн нафар (2010).

## Ҷуғрофия
left|thumb|250x250px|Харитаи ҷазираҳои Бали
Масоҳати ҷазираҳо 5780 км² ташкил медиҳад, дарозиаш — 150 километр аз шарқ ба ғарб ва 80 км аз шимол ба ҷануб.

### Релеф
Сатҳаш кӯҳсор. Ҷойи баландтарини Бали – вулкани Агунг (3142 м). Кӯҳҳояшро бешаҳои омехта фаро гирифтаанд. Соҳилҳояш баланд.

### Иқлим
Иқлимаш тропикии мавсимӣ; тобистонаш сербориш (бориши солонааш ба ҳисоби миёна–1500 мм), зимистонаш хушк.

### Олами наботот ва ҳайвонот
thumb|260x260px|Тропические ҷангал дар Вали
Дар соҳилҳои Бали шолӣ, қаҳва ва какао парвариш карда мешавад.

## Таърих
Дар садаи XIV Бали дар таркиби давлати Маҷапахити Ява буд. Дар аввали садаи XX зери мустамликаи ҳолландиҳо, баъди Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939–1945) – дар таркиби Ҷумҳурии Индонезия.

## Аҳолӣ
Ҳамагӣ дар ҷазираҳо 4 225 384 инсон (2014) зиндагӣ мекунад. Бо оғози асри XXI  аҳолии ҷазираҳо беш аз миллион нафар афзудааст.

### Шаҳрҳо
* Денпасар — пойтахт ва бузургтарин шаҳри ҷазираҳо.
* Сингараҷа — шаҳри саноатӣ дар шимоли ҷазираҳо.
* Кута — шаҳри курортӣ.
* Убуд — маркази ҳаёти бадеии Бали.

## Сайеҳӣ
thumb|240x240px|Ғуруб дар Бали
Ҷазираҳои Бали, маркази туризми байналхалқист.

## Фарҳанг
Бали маркази фарҳанги ҳунари бостонии Индонезия буда, кандакорӣ дар чӯбу устухон, деворнигорӣ, гулпартоӣ дар матоъ (Батик), ниқобсозӣ тараққӣ кардааст. Ёдгорҳои меъморӣ зиёданд: «Мазори шоҳон (асри 11), «Ғори фил» (асри 13) ва ғайра. Аз ин рӯ, Балиро «ҷазираи ҳазорон маъбад» меноманд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 
*  (обл.)
*  (обл.)

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҷазираҳо
Баланоглосс

**Баланоглоссҳо** () — ҷинсе аз ҷонварони обӣ; мансуби синфи рӯданафасҳо. Дарозиашон то 2,5 метр.

## Тавсифот
Ҷисми баланоглосс ба се қисм – хартумча, ғилофак ва бадан тақсим мешавад. Баланоглоссҳо чашм надоранд, дар об озодона шино мекунанд. Баланоглоссҳои калон бештар дар зери реги қаъри об панаҳ мебаранд. Дар Баҳри Ҷопон, Баҳри Миёназамин, Баҳри Сафед ва ғайра зиндагӣ мекунанд.

## Намудҳо
Намудҳои баланоглоссҳо тибқи феҳристи ҷаҳонии намудҳои баҳрӣ:
* *Balanoglossus apertus* (Spengel, 1893)
* *Balanoglossus aurantiacus* (Girard, 1853)
* *Balanoglossus australiensis* (Hill, 1894)
* *Balanoglossus biminiensis* (Willey, 1899)
* *Balanoglossus capensis* (Gilchrist, 1908)
* *Balanoglossus carnosus* (Willey, 1899)
* *Balanoglossus clavigerus* (Delle Chiaje, 1829)
* *Balanoglossus gigas* (Fr. Müller in Spengel, 1893)
* *Balanoglossus jamaicensis* (Willey, 1899)
* *Balanoglossus misakiensis* (Kuwano, 1902)
* *Balanoglossus natalensis* (Gilchrist, 1908)
* *Balanoglossus numeensis* (Maser, 1913)
* *Balanoglossus occidentalis* (Ritter, 1902)
* *Balanoglossus proterogonius* (Belichov, 1928)
* *Balanoglossus salmoneus* (Belichov, 1928)
* *Balanoglossus stephensoni* (van der Horst, 1937)

## Ҳамчунин нигаред
* Рӯданафасҳо

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Баланоглосс // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890—1907.

## Сарчашма
*
Рӯданафасҳо

**Рӯданафасҳо** ( аз  — рӯда,  — нафас) — синфи ҳайвоноти обии  типи нимхордадорон. Дар ҷаҳон қариб 80 намудашон маъмул аст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Обзор последних находок разных видов
Қарматиён

**Қарматиён**, **қаромита** () — ҳаракати мазҳабию сиёсӣ зидди дини расмии Хилофати Аббосиён дар мулки Аҷам — Мовароуннаҳру Хуросон, дар асри IX.

Карматиҳо гурӯҳи пурқуввати сиёсие буданд, ки дар асри IX пайдо шуда, деҳқонон, бодиянишинҳо ва аҳли ҳунар, хусусан, онҳоеро, ки аз мазҳаби расмии ислом ва сиёсати нажодпарастонаи халифаҳои аббосӣ, ки худро ҳокими ҳамаи мусулмонҳо мешумориданд, норозӣ буданд, муттаҳид мекарданд. Сабаби чунин ном гирифтани ин ҷараён дар он аст, ки асосгузори он Ҳамадон ибни Ашъас қад ва пойҳои кутоҳ дошт. Онҳо аз сарлашкарони туркнажоди мамлакати худ низ бим доштанд. Таълимоти карматӣ, ки бузургии нажоди эрониро нисбат ба арабу турк таблиғ мекард, чун мафкура такягоҳи хубе буд.
Таъсиру нуфузи он ба дараҷае буд, ки амирону вазирон ва шахсони дигари соҳибэътибор низ ба он майл мекарданд. Насри II ибни Аҳмад низ ба онҳо таваҷҷуҳ дошт. Дар охирҳои салтанати Насри II ҳаракати карматӣ (исмоилия) дар Мовароуннаҳру Хуросон сар зад ва қувват гирифт. Сарвари ҳаракат Ҳусайн ибни Алии Марвазӣ буд, ки дар набарде асир афтода дар зиндони Бухоро ҳалок шуд. Дар Мовароуннаҳр саркардаи карматиҳо Муҳаммад ибни Аҳмади Нахшабӣ буд, ки аз Насри II талаб кард, ки ба ивазидар ҳабсхонаи Бухоро ҳалок шудани Ҳусайн ибни Алии Марвазӣ, ки иҷрокунандаи супоришҳои махфии фотимиён буд, ба халифаи Миср 119 ҳазор динор тавон диҳад. Насри II, ки тарафдори ҳаракати карматӣ (исмоилия) гардида буд, ба додани ин маблағ розӣ шуд.

Ҳамаи ин ба норозигии рӯҳониёни ислом боис гардид. Лашкариён бошанд, онҳоро мекуфтанду ғорат мекарданд. Дар китоби «Осор ул-вузаро» — и Сайфиддинҳоҷӣ нисбати Абулфазли Балъамӣ равшан аст, ки ӯ бо фармони амир Нӯҳи Сомонӣ қатл шудааст. Ба андешаи муаррихи тоҷик А. Мухторов "ин шахс ҳамзамон ва парастори Рӯдакӣ буд. Шояд зада кӯр карда аз дарбор рондани Рӯдакӣ ва қатли Абулфазли Балъамӣ бо ҳам алақамандӣ дошта бошад? Яъне бо сабабҳои якхела (дар иштирок ба ҳаракати карматиҳо ё худ бо сабаби дигар) ин ду марди бузург ҷазо дида бошанд. Рӯҳониён зидди амир сӯиқасд ташкил карданд. Вале писари амири мазкур Нӯҳ аз ин сӯиқасд хабардор шуд. Сӯиқасдчиён ҷазои сахт гирифтанд. Насри II баъди ғалаба аз болои душманони худ эълон кард, ки аз тахти подшоҳӣ даст кашида писараш Нӯҳро ба ҷойи таъйин мекунад.

Нӯҳ ибни Насри II баъди расман ба тахт нишастан худ Нахшабиро ба дор кашид ва қатли оми карматиҳо дар сар то сари мамлакат оғоз ёфт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Хилофати Аббосиён
Гурӯҳ:Шӯришҳо
Open Directory Project

thumb|Логотипи DMOZ
**Open Directory Project** (**ODP**, **Лоиҳаи Феҳристи Озод**), ҳамчунин маълум ба **dmoz** (яке аз аввалин номҳои домейнии худ **d**irectory.**moz**illa.org) — феҳристи озоди бисёрзабонаи пайвандҳо ба сомонаҳои анкабутхонаи умумиҷаҳонӣ, мансуб AOL, аз ҷониби ҷомеаи муҳаррирони ихтиёрӣ дастгирӣ карда мешавад.

## Дар бораи лоиҳа
Феҳристи Озод аз ҷониби Ричард Скрента ва Бобо Труел таъсис дода шудааст. Оғози гушодашавии он 5 июни соли 1998 баргузор гардид.

## Пайвандҳо
* (англ.)
* Блоги расмии DMOZ (англ.)
* 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобхонаҳои электронӣ
Энсиклопедияи калони советӣ

** Энсиклопедияи Калони Советӣ **(; **БСЭ**) — нахустин донишномаи умумӣ ва марксистӣ-ленинӣ, ки дар ИҶШС ба забони русӣ нашр карда шудааст. Аз соли 1926 (ҷилди якуми нашри аввали он) то соли 1990 (охирин солнома) дар нашриёти «Советская энциклопедия» (ҳозира — нашриёти «Большая Российская энциклопедия») ба нашр расидааст. 
Се интишори Энсиклопедияи Калони Советӣ :
* нашри аввал (1926-1947) дарбаргирандаи 65 ҷилд ва ҷилди иловагӣ «СССР», бе рақам;
* нашри дуюм (1949-1958) дарбаргирандаи 49 ҷилд, ҷилди 50 «СССР», ҷилдҳои иловагӣ 51 ва 52 «Алфавитный указатель» дар ду китоб (1960);
* нашри сеюм (1969-1978) дарбаргирандаи 30 ҷилд (чопи ҷилди 24 дар ду китоб: дуюм, китоби иловагӣ — «СССР») ва ҷилди иловагӣ «Алфавитный именной указатель»  бе рақам (1981).

## Интишор

### Нашри якум
left|thumb|267x267px|Нашри якум

  Муҳтавои ҷилдҳо

  



### Нашри дуюм
thumb|Нашри дуюм

  Муҳтавои ҷилдҳо

  



### Нашри сеюм
Нашри сеюми «Энсиклопедияи Калони Советӣ», (солҳои нашр 1969 – 1978) - аз 30 ҷилд иборат аст. Соли 2001 нашри сеюми  Энсиклопедияи Бузурги шӯравӣ дар се компакт-диск (ширкати «Аутопан» сабт шудааст.
  Муҳтавои ҷилдҳо

  


Акс:UBN Great Soviet.JPG|Тарҷумаи нашри 3-юм ба забони англисӣ, китобхонаи Неймеган


#### Нусхаи электронӣ

  Муҳтавои дискҳо
  



## Донистаниҳо
* Инчунин, Энсиклопедияи калони Русия () дар Русия нашр шудааст.

## Нигаред
* Большой энциклопедический словарь

## Пайвандҳо
* Выходные данные всех томов всех трёх изданий БСЭ и всех ежегодников БСЭ 
* 
* *Виктор Степанов.* Исключение «Большой Советской Энциклопедии» из словарей «Яндекса» убило тысячи ссылок русскоязычной «Википедии» . 23 декабря 2014, TJournal.

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Донишномаҳо
Гурӯҳ:Донишномаҳои шӯравӣ
Ричард Столлман

[thumb|250x250px| Ричард Столлман дар «[Викиманиа|Викимании-2005»]]
thumb|Суруди Ричард Столлман "Free Software Song"
**Ричард Меттю Столлман** (, тав. 16 марти 1953, Манҳэттен, Ню-Йорк) — асосгузори ҳаракати таъминоти барномавии озод, лоиҳаи GNU, Фонди барномаҳои озод ва Лигаи барои озодии барномасозӣ. Муаллифи консепсияи «копилефт», ҳавасманди ҳифзи ғояҳои ҳаракат; ин мафҳумро ӯ бо кумаки ҳуқуқшиносон баъдтар дар иҷозатномаи GNU General Public License (GNU GPL) барои таъминоти барномавӣ таҷассум намуд.

## Зиндагинома
Ричард Столлман 16 марти соли 1953 дар шаҳри Ню-Йорк, дар оилаи Дэниэл Столлман ва Алиса Липпман таваллуд шудааст. Соли 1974 донишгоҳи Гарвардро хатм кард ва ба Донишкадаи технологии Массачусет дохил шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Сэм Уильямз (*англ.*).* Free as in Freedom: Richard Stallman's Crusade for Free Software (*англ.*). — O'Reilly Media, 2002. — 240 с. — .
* *Сэм Уильямз (*англ.*), Ричард Столлман.* Free as in Freedom (2.0): Richard Stallman and the Free Software Revolution (*англ.*). — GNU Press, 2002, 2010. — 229 p.

## Пайвандҳо
* Веб‐сайти шахсии Столлман
* Блоги Столлман дар сайти Фонди Барномаҳои Озод
* Вопросы GNU: РМС об SCO, дистрибутивах, DRM: интервью с Тимоти Батлером 
* Грязная кампания, инициированная SCO, не сможет повредить сообществу GNU: статья Ричарда Столлмана 
* Почему школам следует использовать только свободные программы  — перевод статьи Столлмана
* Первая публикация о Столлмане в Советском Союзе, 1990-й год
* Перевод интервью Питера Муна с Ричардом Столлманом 
* Интер(акти)вью 18: Ричард Столлман  — интервью «Русскому журналу», 25 Сентября 2000
* Перевод повести Столлмана «Право читать»
* Текстовая версия (на русском языке) лекции Ричарда Столлмана в Москве
* Ричард Столлман: «Биопиратство или биокаперство?» (перевод) 
* Ричард Столлман — интервью «МК» (25 июля 2014)

### Видео и фото
* CNews: Ричард Столлман — основатель свободного ПО снова в России
* Ричард Столлман в Москве. Фото, видео, аудио: часть 1 
* Ричард Столлман в Москве, часть 2 
* Ричард Столлман в Москве 2011, Гостиница «Radisson Славянская»
* Ричард Столлман в Москве 2011, МЭИ
* Интервью программе  SophieCo  на RT

Гурӯҳ:Барномасозони ИМА
Нупедия

**Нупедия** () — лоиҳаи донишнома ба забони англисӣ, мақолаҳое, ки коршиносон навиштаанд ва озод дар Интернет паҳн карда мешавад.

## Таъсис
Аз тарафи Ларри Сэнгер — сармуҳаррир ва ташкилкунандаи лоиҳа ва Ҷими Вэйлс — онгоҳ директори иҷроияи ширкати Bomis, маблағгузори лоиҳа таъси ёфтааст. Нупедия аз 9 марти соли 2000-ум то сентябри соли 2003 вуҷуд дошт ва пеш аз ҳама ҳамчун "бобо"-и Википедиа маълум аст.

Нупедия вики-вебгоҳ нест. Дар асоси он гузоштани раванди баррасии ҳамаҷонибаи мақолаҳо, бо мақсади ноил шудани сифати муқоисашаванда ба донишномаҳои ҳирфаӣ буд. Муаллифон олимон, ширкатдорони лоиҳа дар асоси ихтиёр буданд. Пеш аз бастан дар Нупедия 25 мақолаи тайёр ва 74 мақола бештар, дар раванди такмил ва баррасӣ буданд.

Дар моҳи июни соли 2008 CNET Networks Нупедияро яке аз бузургтарин сомонаҳои ҳоло кор намекардагӣ дар таърих унвон кард.

## Нигаред низ
* Википедиа
* Scholarpedia

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Викилоиҳа, офаридаи муаллифи Нупедия
Резонанс

thumb|300px|Таъсири резонанс
**Резонанс** (аз ,  — акс-андоза мекунам), дар ягон контури лаппиш (электрӣ, механикӣ) ба ҳадди меҳин (максималӣ) расидани амплитудаи лаппиши  маҷбурист. Ҳодисаи резонанс ҳангоми ба ҳам мувофиқ омадани басомади хоси системаи лаппанда ва басомади таъсири беруна ба амал меояд.
Дар табиат ҳодисаи резонанс тез-тез мушоҳида мешавад. Онро дар техника бисёр истифода мебаранд. Бисёр иншоот ва мошинҳо лаппишҳои хосро ба вуҷуд меоранд, бинобар он таъсироти даврии беруна боиси резонанси онҳо гардиданаш мумкин аст: масалан: ҳангоми аз ҷойи пайвасташавии релси роҳи оҳан гузаштани поезд таҳти таъсири зарбаҳои даврии чархҳои он резонанси кӯпрук ва таҳти таъсири қисмҳои чархзанандаи мошинҳо резонанси асоси иншоот ё худи мошин ба амал омада метавонад.

## Адабиёт
* 

## Эзоҳ

## Нигаред низ

* Резонатор
* Антирезонанс
* Лаппиш

## Адабиёт
* Википедиа русӣ
* 

Гурӯҳ:Физика
Вағаштон

**Вағаштóн** (аз вожаи суғдии ваға – ба маънои сабзу хуррам, кабудизор) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Шинги ноҳияи Панҷакент.

## Ҷуғрофия
Аз деҳа то маркази ноҳия 39 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 316 нафар (2017), тоҷикон. Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, 4 нуқтаи савдои хусусӣ ва истироҳатгоҳ дорад. Соҳаҳои хоҷагӣ: чорводорӣ, кирмакпарварӣ ва зироаткорӣ. Заминҳо аз деҳаи Шинг обёрӣ мешаванд. Тақрибан дар солҳои 1800 Наврӯз ном шахс аз деҳаи Бодгаҳ дар ин минтақа боғи мевазор бунёд карда, Вағаштон ном мегузорад.

## Канданиҳои фоиданок
Аз рӯйи қайди баъзе аз маъхазҳо дар асрҳои 16–17 хитойиҳо харитаи аниқи кони тилои Мосарифи Вағаштонро дастрас намуда, дар ин мавзеъ ин сарвати зеризаминиро коркард намуда, ба ватанашон мекашондаанд. Аз соли 1926 дар ин мавзеъ ҷустуҷӯйи геологӣ оғоз шуда, сарватҳои табиӣ бо аспу хар кашонда мешуданд. Аз соли 1930 роҳи мошингардро геологҳои рус (аз Иттифоқи коркарди марги муш(мишяк)–«Союзмишяк») бунёд намуданд ва аз соли 1943 кони истихроҷи омехтаи олтингӯгирду сулфур ба кор оғоз кард. Солҳои 1943–58 дар Вағаштон шаҳраки геологҳо мавҷуд буд. Солҳои ҶБВ (1941–45) тилову марги муши Вағаштон ба Англия фурӯхта мешуд. Ҳоло аз конҳои Вағаштон маъдани тило ва 12 намуд маъданҳои мис, нуқра, марги муш, сурма ва волфрам истеҳсол ва дар ҶДММ «Зарафшон» (корхонаи муштараки Тоҷикистону Хитой) коркард мешаванд (хоки В дорои 8 дарсад тило аст). Соли 1958 бо ташаббуси омӯзгор Сиддиқов Яхшибой дар яке аз хонаҳои истиқоматӣ нахустин мактаби ибтидоӣ бунёд гардид. Солҳои 1993  ва 2005 бар асари офати табиӣ хонаҳои мардум хароб гардида, аҳолиаш қисман ба мавзеи Саразм кӯчонда шуданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Панҷакент
Гурӯҳ:Ҷамоати Шинг
А

thumb|Аудио «А»
**A, а** — ҳарфи якуми ҳама алифбоҳои сириликасос. Ҳарфи аввали алифбои тоҷикӣ (аз соли 1940).

Дар алифбои арабиасоси тоҷикӣ бо ҳарфҳои «алиф» ( ا), «айн» ( ع) ва дар охири калимаҳо бо «ҳои ҳавваз» ( ه) ифода мешавад. Ҳарфи «А» дар гурӯҳбандии синфҳои таълимӣ, табақабандии мавзӯъҳо ва ғайра ба ҷои шумораи якум ба кор меравад. Ҳарф дар алифбоҳои гуногуни кишварҳои аврупоӣ, инчунин шарқӣ ҳарфи финиқии алиф аст, ки он, зоҳиран, аз аломати идеографии тасвири сари гов пайдо шудааст. Маънои калимаи финиқии алиф «гов» мебошад. Дар Европа ин ҳарф ба воситаи алифбоҳои юнонӣ ва этрусию лотинӣ, дар Шарқ ба воситаи алифбоҳои суриёнӣ ва оромӣ маъмул гашт ва шаклҳои гуногун гирифт. Номи ҳар­фи А. дар ибронии қадим «алиф», юнонӣ «алфа» (эҳтимол шакли таҳрифшудаи «алиф» бошад), славянӣ «азъ» («ман»), русию тоҷикӣ «а» мебошад. А. дар забони тоҷикӣ овози пасизабонии ғайрилабии кушодаро ифода мекунад. Шакли навишти чопиаш А а, дастнависаш А  садаи Дар алифбои лотинии маъмул дар забони тоҷикӣ (1929 – 39) низ ҳамин шаклҳоро дошт. Овози «а» дар алифбои арабиасоси тоҷикӣ (маъмул аз садаи 8 то соли 1929) дар аввали калима бо алиф (ابر – абр), айн (عقل – ақл), дар охири калима бо ҳои ҳавваз (شانه – шона), дар мобайни калима бо аломати фатҳа ё забар (برادر– бародар) ифода мешуд. Ҳарфи А-и калон ва а-и хурд дар матнҳои илмӣ, ҳуҷҷатҳо барои ҷудо кардани қисмҳо, бобҳо, фаслҳо, моддаҳо ва ғайра истифода мебаранд.

## Адабиёт
* «Фарҳанги забони тоҷикӣ» Ҷилди-1, саҳ.25

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Энсиклопедияи Миллии Тоҷик

Гурӯҳ:Алифбои тоҷикӣ
Гурӯҳ:Алифбои русӣ
Гурӯҳ:Алифбои укроинӣ
Гурӯҳ:Алифбои булғорӣ
Гурӯҳ:Алифбои мақдунӣ
Баллон

**Балло́н** (, аз  — тӯб):

* **Баллон** — колба (зарф)-и асбоби электровакуумӣ (ё ионӣ)-и аз шиша, филизз, сафол ё масолеҳи таркибӣ сохташуда, ки дохилаш холӣ аст ё бо гази инертӣ, бухори симоб ва ғайра пур буда, дар он электродҳо ҷойгир карда шудааст. 
* **Баллон** — ғилоф (зарф)-и резинӣ ё фӯлодӣ, ки барои насб кардани вентил, фланетс (фаланҷ, лаба) ё штутсер (пистонак) як ё ду даҳана дорад ва барои интиқолу нигоҳдорӣ ва истифодаи газҳои фишурдаву моеъ истифода мешавад. Чунин баллонҳо ранги махсуси фарқкунанда доранд (кабуд – барои оксиген, сабзи дорои ду рахи сурх – барои ҳидроген ва ғайра).
* **Баллон** — камера, болиштак ва тагмонаки (подкладка) резиние, ки таҳти фишор бо газ пур карда шудааст.
* **Баллон** — ғилоф аз матоъи пахтагӣ ё полимерӣ (майлар ва ғайра), ки бо гази аз ҳаво сабук пур карда, дар аэростат ва дирижаблҳо ба кор мебаранд. Ниг.  **[[Баллонет]]**.
* **Баллон** — зарфи шишагии сӯрохидор, ки бо пӯк муҳкам карда мешавад ва онро барои нигаҳдорию интиқоли моеъҳо истифода мекунанд.
* **Баллон** — дар балети асри XIX қобилияти теладиҳии мавзуни раққос аз фарш пеш аз ҷаҳиши баланд ва дар балети асри XX қобилияти аз ҷониби раққос дар ҳаво нигоҳ доштани ҳолат ва мавқеи дар замин қабулшударо ифода мекард.
* **Баллон** — деҳа дар Ирландия, дар шаҳристони Карлоу (провинсия Ленстер) ҷойгир аст.
* **Баллон, Клод** — ҳунарпешаи балети Фаронса ва балетмейстер.
* **Баллон** — коммуна дар Фаронса, дар минтақаи Пуату — Шаранта ҷойгир аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Батушев В. А. Электронные приборы. М., 1980; 
* Арие. М. Я. Дирижабли. Киев, 1986; 
* Орлов Д., Сафонов М. Акваланг и подводное плавание. М., 1998; 
* Бойко Ю. С. Воздухоплавание в изобретениях. М.,1990.

## Сарчашма
*
Вағанзой

**Вағанзой** (ҳамчунон Вағинзой; суғдӣ: ваға – сабзу хуррам ва зой – замин) — деҳа дар водии Яғноб, дар ҷамоати деҳоти Анзоби ноҳияи Айнӣ. Аз Вағанзой то маркази ҷамоат 53 км, то маркази ноҳия 88 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 10 нафар (2017; 15 нафар — 2007), тоҷикон (яғнобиҳо).

## Иқтисод
Вағинзой мактаб надорад. Хонандагон маълумоти ибтидоиро дар мактаби таҳсилоти ибтидоии деҳаи Марғтумайн гирифта, дар мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Анзоб ва маркази ноҳия таҳсили худро идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, сабзавоткорӣ ва зироаткорӣ. Заминҳо аз чашмасорон обёрӣ мешаванд. Аз ёдгориҳои таърихӣ дар Вағинзой марқади Хоҷаи Бӯстон ва Хоҷаи  Гулистон маҳфуз мебошанд, ки зиёратгоҳи мардуманд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ
Гурӯҳ:Ҷамоати Анзоб
Маҳмадсаид Зувайдзода

**Маҳмадсаид Маҳмуд Зувайдзода** () — ходими давлатии тоҷик.

## Зиндагинома
Маҳмадсаид Зувайдзода 2 марти соли 1969 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ.
Соли 1999 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ ва соли 2011 Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимиро бо ихтисоси муҳандис-сохтмончӣ хатм намудааст. Солҳои 1987—1989 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат кардааст.
Соли 1990 ба ҳайси устои Кооперативи сохтмонии «Монолит-2»-и шаҳри Душанбе фаъолияти худро оғоз намуда, то соли 2006 дар вазифаҳои муҳандис оид ба таъминот, саркори минтақаи сохтмонӣ, сармуҳандиси Раёсати сохтмонии «Монолит-2» ҶСК «Монолитстрой»-и шаҳри Душанбе, сардори Раёсати сохтмонии «Монолит-2» ҶСК «Монолитстрой»-и шаҳри Душанбе кор кардааст.
Солҳои 2006—2009 Директори генералии Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Сомон-Тоҷиксохтмон» ва солҳои 2009—2013 Директори генералии Иттиҳодияи истеҳсолии «Тоҷиксемент» буд.
Бо Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 декабри соли 2013 Директори Дирексия оид ба сохтмони иншооти ҳукуматии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардида, то 12 январи соли 2017 дар ин вазифа фаъолият намуд.
12 январи соли 2017 муовини якуми Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид. Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 18 ноябри соли 2020 Раиси Кумитаи сохтмон ва меъмории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гарди, то дами марг дар ин вазифа кор кардааст (аслан то 5 январи 2023).
Бо ордени «Шараф» дараҷаи I сарфароз гардонида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи техникии Тоҷикистон
Мавсума Муинӣ

' 
**Мавсума Муинӣ** (*Муинӣ Мавсума Муинзода*, 8 октябри 1981, шаҳри Хуҷанд, ҶШС Тоҷикистон) — ҳуқуқшинос, иқтисодчӣ, арбоби давлатии тоҷик, муовини Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 07 феврали соли 2024), вакили Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. номзади илмҳои таърих

## Зиндагинома
Мавсума Муинӣ 8 октябри соли 1981,  дар шаҳри Хуҷанд, ҶШС Тоҷикистон) ба дунё омадааст. Соли 2003 Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм намудааст.

## Фаъолияти корӣ
* Соли 2003 фаъолияти худро ҳамчун омӯзгори кафедраи ҳуқуқ ва мурофиаи ҷиноятии факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон оғоз намуд.
* Аз соли 2004 то 2009 — дар кафедраҳои «Ҳуқуқи судӣ ва назорати прокурорӣ» ва «Ҳуқуқи ҷиноятӣ ва криминалистика»-и Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгор фаъолият кардааст.
* Солҳои 2009 — 2014 — Муовини Раиси Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
* Аз 12 июли соли 2014 то 12 январи соли 2017 — муовини якуми Раиси Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардида  дар ин вазифа фаъолият намудааст.
* 12 январи соли 2017 — 2022 —  муовини Раиси шаҳри Душанбе.
* 2022—2023 — Раиси шаҳри Бӯстон, вилояти Суғд. 
* Аз октябри 2023 то феврали 2024 — Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум, узви Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба тартиботи ҳуқуқӣ, мудофиа ва амният.
* Аз феврали 2024 то марти 2025 — Муовини Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум.
* Аз моҳи марти соли 2025 то ҳол — Муовини Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати ҳафтум..

## Хонавода
* Оиладор соҳиби ду фарзанд.
## Мукофот
* Медали «Хидмати шоиста» (2015).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI
Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занони Тоҷикистон дар сиёсат
Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занони Тоҷикистон дар сиёсат
Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хидмати шоиста»
Бахтиёр Назирмадзода

**Бахтиёр Назирмадзода** - муовини Раиси шаҳри Душанбе (аз 12 январи соли 2017)
## Зиндагинома
Бахтиёр Назирмадзода  23 майи соли 1972 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ.
Соли 1994 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос, соли 2002 Академияи гумруки Федератсияи Россияро бо ихтисоси менеҷери соҳаи гумрук ва соли 2006 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Россияро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст.
Солҳои 1994-2008 дар вазифаҳои мутахассиси дараҷаи 3 дар  Ширкати ҳуқуқи байналмилалии «Контракт», Мудири истеҳсолии ширкати байналмилалии иттифоқи ҳуқуқшиносони Ҷумҳурии Тоҷикистон, директори генералии Ширкати «Контракт» - и шаҳри Душанбе, сардори шуъбаи таъминоти ҳуқуқӣ, сардори шуъбаи ҳамоҳангсозӣ ва такмили маъмурияти дорои андоз ва гумрук ва нозири калони раёсати ҳамкориҳои байналмилалии гумрукии Кумитаи гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Солҳои 2008-2010 Сардори Раёсати сармоягузорӣ дар  Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва солҳои 2010-2012 сардори Раёсати маркетинг ва танзими фаъолияти тиҷорат, сардори Сарраёсати таҳлили конъюнктураи бозор ва танзими фаъолияти тиҷоратии Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
Солҳои 2012-2014 ба ҳайси Муовини Сардори Сарраёсати пешгӯии сиёсати сармоягузорӣ ва танзими рушди минтақаҳои Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
Аз 12 июли соли 2014 то 12 январи соли 2017  дар вазифаи Мушовири бахши Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои иқтисодӣ кор мекард.
12 январи соли 2017 муовини Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид.
## Эзоҳ
Қурбон Саидзода

**Қурбон Тағай Саидзода**  — иқтисодчӣ, арбоби давлатӣ, муовини Раиси шаҳри Душанбе (аз 12 январи соли 2017).
## Зиндагинома
Қурбон Тағай Саидзода 26 феврали соли 1969 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, узви Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон.
* Соли 1994 — Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимиро бо ихтисоси иқтисодиёт ва идораи нақлиёт хатм намудааст.  
* Соли 1994 — дар Корпоратсияи илмӣ-истеҳсолӣ-тиҷоратии "Хатлон" ҳамчун мутахассиси пешбар фаъолияти худро оғоз намуда, баъдан дар вазифаи ноиби президенти Корпоратсия кор кардааст.
* Солҳои 2001-2014 — дар вазифаҳои нозир, ёвари Сарнозир, муовини Сарнозири Инспексияи нақлиётӣ, сардори Департаменти нақлиёти рӯизаминӣ,  Сардори Раёсати назорати бехатарӣ дар нақлиёт, сардори шуъбаи бехатарӣ дар нақлиёти сарраёсати нақлиёти рӯизаминӣ ва Муовини сардори Сарраёсати нақлиёти рӯизаминии Дастгоҳи марказии Вазорати нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
* Солҳои 2014-2015 — дар Пажуҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии “Нақлиёт” ҳамчун ходими калони илмӣ фаъолият намудааст.
* Аз декабри соли 2015 то 12 январи соли 2017 — ба ҳайси Сардори Раёсати нақлиёти рӯизаминии Дастгоҳи марказии Вазорати нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
* 12 январи соли 2017 — муовини Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Ивар Баллангруд

**Ивар Эриксен Баллангруд** (, ,  — , ) — варзишгар (конкитоз)-и норвегӣ, қаҳрамони чоркаратаи олимпӣ, қаҳрамони бисёркарати Аврупо, дорандаи рекорди ҷаҳонӣ.

## Дастовардҳо
Ивар Баллангруд яке аз беҳтарин конкитозони ҷаҳон дар давоми 15 сол аз соли 1924 то соли 1939 буд.
Дар таърихи конкитозӣ дувумин варзишгарест, ки бештар аз ҳама медали тило ба даст овардааст (12). Чемпиони Бозиҳои олимпии зимистонӣ (1928 ва 1936), се карат чемпиони ҷаҳон (1926, 1932, 1936), се карат чемпиони Аврупо (1930, 1933, 1936), барандаи медали нуқраи Бозиҳои олимпӣ дар масофаҳои 10000 м (1932) ва 1500 м (1936), чаҳор карат ноиб-қаҳрамони ҷаҳон (1929, 1930, 1931, 1935), барандаи медали биринҷии Бозиҳои олимпии зимистонӣ (1928), чемпионати ҷаҳон (1932, 1933, 1934) ва чемпионати Аврупо (1927, 1938).

## Рекордҳои ҷаҳонӣ
Ивар Баллангруд — панҷ маротиба рекорди ҷаҳонӣ бозгузошт:
* 5000 метр 8:24,2 19 январи соли 1929, Давос
* 5000 метр 8:21,6 11 январи соли 1930, Давос
* 3000 метр 4:49,6 29 январи соли 1935, Давос
* 5000 метр 8:17,2 18 январи соли 1936, Осло
* 10000 метр 17:14,4 6 феврали соли 1938, Давос

## Натиҷаҳои беҳтарин
Натиҷаҳои беҳтарин Ивар Баллангруд дар масофаҳои алоҳида:
* 500 метр — 42,70 (соли 1939)
* 1000 метр — 1:30,80 (соли 1930)
* 1500 метр — 2:14,00 (соли 1939)
* 3000 метр — 4:49,60 (соли 1935)
* 5000 метр — 8:17,20 (соли 1936)
* 10000 метр — 17:14,40 (соли 1938)

## Пайвандҳо
* Баллангруд дар Бозиҳои олимпӣ  
* Ivar Ballangrud 
* Ivar Ballangrud

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Фаррух Ҷумазода

**Фаррух Тӯрақул Ҷумазода** — ходими давлатӣ, муовини Раиси шаҳри Душанбе (2017).
## Зиндагинома
Фаррух Тӯрақул Ҷумазода 16 марти соли 1969 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ.
Соли 1993 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси муаллими физика ва соли 2007 Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик Муҳаммад Осимиро бо ихтисоси муҳандис-барқчӣ хатм намудааст.
Соли 1991 дар мактаби миёнаи №53-и шаҳри Душанбе ҳамчун лаборант фаъолияти худро оғоз намудааст.
Солҳои 1993-2006 дар вазифаҳои мутахассиси дараҷаи дуюми Студияи телевизионии «Сомониён», муҳандис, муҳандис-оператори шуъбаи ташвиқот ва реклама, муҳандис-оператори маркази матбуот, сардори маркази матбуот, нозири калони нозироти зудамали мубориза зидди тасарруфи қувваи барқи Хадамоти истеҳсолию техникии   «Тоҷикгосэнергонадзор»-и Ширкати Саҳҳомии Холдингии Кушодаи «Барқи Тоҷик», нозири «Госэнергонадзор»-и шаҳри Душанбе, сардори бахши сиёсати энергетикии Департаменти сиёсати энергетикии Вазорати энергетикаи Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз соли 2006 то 2016 дар Ширкати Саҳҳомии Холдингии Кушодаи «Барқи Тоҷик» дар вазифаҳои Муовини сардори шуъбаи равобити иқтисоди  берунаи Дастгоҳи марказӣ, Муовини сармуҳандис, Менеҷери истифодабарӣ ва хидматрасонии техникии Департаменти «Нерӯгоҳҳои истеҳсоли барқу гармӣ» кор кардааст.
Аз моҳи майи соли 2016 то 12 январи соли 2017  дар вазифаи Муовини  директори иҷроияи Департаменти «Нерӯгоҳҳои истеҳсоли барқу гармӣ»-и Ширкати Саҳҳомии Холдингии Кушодаи «Барқи Тоҷик» фаъолият намудааст.
12 январи соли 2017 муовини Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи техникии Тоҷикистон
Тоҷиддин Ниёз Саидзода

**Тоҷиддин Ниёз Саидзода** - Роҳбари дастгоҳи Раиси шаҳри Душанбе (аз 12 январи соли 2017)
## Зиндагинома
Тоҷиддин Ниёз Саидзода 8 январи соли 1977 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст, миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ.
Соли 2000 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст.
Пас аз хатми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аз соли 2000 то соли 2015 дар вазифаҳои ёрдамчии прокурори ноҳияи Турсунзода ва ёрдамчии калони прокурори ноҳияи Турсунзода, муовини Прокурори ноҳияи Синои шаҳри Душанбе, Прокурори ноҳияи Панҷи вилояти Хатлон ва Прокурори ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғд фаъолият намудааст.
Аз соли 2015 то соли 2016 дар вазифаи сардори шуъбаи кабули шаҳрвандон ва баррасии муроҷиатҳои Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз феврали соли 2016 ба ҳайси сардори Раёсати коргузорӣ ва назорати Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
12 январи соли 2017 Роҳбари дастгоҳи Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон