open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҳамрохон Зарифӣ

**Ҳамрохон Зарифӣ** (*Зарипов Ҳамрохон Зарипович*; зод. 25 декабри 1948, ноҳияи Балҷувон) — давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик, дорандаи рутбаи Сафири фавқулодда ва мухтор, номзади илмҳои сиёсӣ (2012). Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006—2013).

## Зиндагинома
Ҳамрохон Зарифӣ 25 декабри соли 1948 дар ноҳияи Балҷувон ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултаи физика ва математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб (1971), курсҳои забони англисӣ дар Донишгоҳи миллии забонҳои муосири Исломобод (1994).

### Хонавода
Оиладор соҳиби 2 фарзанд.

## Корнома
Омӯзгори Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб (1971—1972), хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1972−1973), таҷрибаомӯз, муҳаққиқи Ин-ти физика ва техникаи ба номи С. Умарови АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1973—1974), корманди Кумитаи амнияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1974—1993), муовини сардор, сардори Раёсати кадрҳо ва иттилооти махсуси ВКХ (1993-95), муовини Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1995—1996), намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар САҲА ва дигар созмонҳои байналмилалӣ (Вена, 1996—1997), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Австрия (1997—2002), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Конфедератсияи Швейсария (Вена, 1998−2002), ҳамзамон Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Маҷористон (Вена, 1999—2002), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИМА (2002—2006). Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006—2013), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷопон (аз 2015).

## Таълифот
Муаллифи беш аз 20 китобу рисола.

## Ордену ҷоизаҳо
Бо ордени «Шараф» (дараҷаи 2; 2004), медалҳои «Барои ҳифзи сарҳадди ИҶШС» (1980), «Барои хидмати шоёни низомӣ» (дараҷаи 3; 1983), «70-солагии Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС» (1988), «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2011) ва ҷоизаи ба номи Ҷалолуддини Румии ЮНЕСКО қадр шудааст.

## Парвандаи ҷиноӣ
Дар моҳи июни соли 2024 Ҳамрохон Зарифӣ ва чанде аз сиёстамадорони дигари Тоҷикистон боздошт шуданд. Гумонбарон бар асоси моддаҳои хиёнат ба давлат, ғасби ҳокимият, қаллобӣ ва барангехтани адоват айбдор дониста мешуданд. Асли қазия бо сабаби сирри махфӣ буданаш ошкор карда намешуд.

Дар моҳи феврали соли 2025 Додгоҳи олии Тоҷикистон Ҳамрохон Зарифиро бар асоси иттиҳоми кӯшиши табаддулоти давлатӣ ба 27 соли зиндон маҳкум кард.

## Осор
мини|Маҷмӯаи китобҳои "Хазинаи тилоии тоҷикон"
* Многовекторная дипломатия. Д., 2010;
* Таджикистан в системе обеспечения региональной безопасности ОБСЕ. Д., 2011;
* Ганҷинаи ҷовидони Тоҷикистон. Д., 2013.

## Донистаниҳои ҷолиб
Таҳти роҳбарии Ҳамрохон Зарифӣ ноябри 2016 бори нахуст Парчами Ҷумҳурии Тоҷикистон дар қуллаи Фудзияма барафрошта шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Дипломатияи Тоҷикистон: Дирӯз ва имрӯз. Д., 2009;
* Marquez. Who’s in Asia. USA, 2007;
* International Who’s who of public service. USA. 2001—2002. .

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вазирони корҳои хориҷии Тоҷикистон
Асадулло Раҳмон

**Асадулло Раҳмон** (*Раҳмонов Асадулло Қиматович*; ) — давлатмард, рӯзноманигор ва сиёсатшиноси тоҷик, номзади илмҳои сиёсӣ.

## Зиндагинома
Асадулло Раҳмон 1 январи соли 1973 дар деҳаи Пушинги ноҳияи Данғара ба дунё омада, риштаи журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва Академияи хидмати давлатии марбут ба президенти Русияро хатм кардааст.

Асадулло Раҳмон моҳи апрели соли 2005, раиси кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон таъйин шуд. Ӯ моҳи марти соли 2015 ёрдамчии президент дар масъалаи кадрҳо таъйин шуд.

## Ҷоизаҳо
Бо нишонҳои «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон», «Аълочии телевизиони Тоҷикистон» ва ордени Исмоили Сомонӣ, дараҷаи 2 қадрдонӣ шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон
Забони белорусӣ

**Забони белорусӣ** () — забони расмии мардуми Белорус, ба гурӯҳи забонҳои славянӣ дохил аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳо
Гурӯҳ:Забонҳои славянӣ
Забони тоторӣ

**Забони татарӣ** (*татар теле*, *татарча*) -  забони давлатии Ҷумҳурии Тотористон аст. Ба оилаи забонҳои кипчаки ва ба груҳи забонҳои туркӣ дохил мешавад. 

Гурӯҳ:Забонҳо
Забони муғулӣ

**Забони муғулӣ**(муғул. *Монгол хэл*) — забони давлатии Муғулистон

Гурӯҳ:Забонҳо
Забони вйетнамӣ

**Забони вйетнам** - забони давлатии Вйетнам

Гурӯҳ:Забонҳо
Забони уйғурӣ

**Забони уйғурӣ**  () — забони мардуми уйғур аст, ки дар Туркистони Шарқӣ воқеъ дар ғарбӣ Ҷумҳуриии Халқии Чин, дар ноҳияи худмухтори Синкёнг зиндагӣ мекунанд. 

Истилоҳ таърихии уйғур, ки ба сокинони туркзбони Синкёнг ва забонашон итлоқ мешавад, дар даҳаи 1920 мелодӣ дар пай миллигароии навин ба вуҷуд омад. Қабл аз он, истилоҳ «туркӣ» мутадовил буд, ки наздикии ин забонро бо узбакӣ (ки он истилоҳ низ навзуҳур аст ва имрӯза ҷойи истилоҳ «туркӣ»-ро дар Узбакистон гирифта) беҳтар баён мекард. Баъд аз инқирози забони ҷағатоӣ, забони уйғурӣ ва забони узбакӣ дар манотиқе, ки забони ҷағатоӣ суҳбат мешуд, тавсеъа пайдо карданд. Имрӯза забони уйғури дар натиҷаи реша гирифтан аз забон ҷағатоӣ, шомили вомвожаҳои фаровоне аз забони форсӣ аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳо
Забони тибетӣ

**Забони тибетӣ** - забон Тибет Ин забон дар райони автономии Тибет ва дигар минтақаҳои Ҷумҳурии Халқии Чин, инчунин дар Ҳиндустон, Непал ва Бутан паҳн шудааст. Шумораи барандагони забони тибетӣ тақрибан 6 млн нафар мебошанд. Ба зершохаи тибетӣ-бирманӣ ва шохаи сино-тибетӣ таалуқ дорад.

Гурӯҳ:Забонҳо
Забони дарӣ

**Забони дарӣ** — яке аз ду забонҳои давлатии Афғонистон ва шохае аз забони форсӣ ва ҳамагӣ ҳамсон ва ҳамоҳанги забони тоҷикӣ аст.

## Таърих

## Имло

## Алифбо

## Нигаред

Забони пашту

Гурӯҳ:Забонҳо
*
Дарӣ
Андиҷон

**Андиҷон** () — шаҳр дар Ӯзбекистон, маркази маъмурии вилояти Андиҷон. Дар қисми ҷанубу шарқии водии Фарғона ҷойгир аст.

Аҳолиаш 369 ҳазор нафар (2009). Роҳи оҳан ва аэропорт дорад.

## Таърих
Дар садаи IX бо номи *Андукон* ва дар садаи XV бо номи *Андигон* шуҳрат дошт. Дар садаи XV пойтахти давлати феодалӣ, дар садаи XIX маркази хонии Хӯқанд буд. 9 январи 1876 ба ҳайати Империяи Русия гузашт. Дар садаи XV бинобар дар роҳи корвонгарди абрешим воқеъ буданаш, ба маркази тиҷорат ва ҳунармандии водии Фарғона табдил ёфт. Аввали садаи XX яке аз марказҳои калони иқтисодӣ ва савдою саноат гардид. Соли 1902 аз заминҷунбӣ хароб гардид ва 4000 нафар одамон фавтиданд. Дар Андиҷон то имрӯз анъанаи ҳунарҳои мардумӣ ба мисли зардӯзӣ, кашидадӯзӣ ва қолинбофӣ нигоҳ дошта шудааст.

### Даврони шӯравӣ
Дар давраи ИҶШС, Андиҷон аз замини таърихии худ ҷудо карда шуда буд ва ҳозира сарҳад соҳа шуд, ки Водии Фарғонаро ба се ҷумҳуриҳои Шуравӣ тақсим кард. Андиҷон ба қисми ҶШС Ӯзбекистон дохил шуд. Дар давраи Шӯрави сарҳд роли муҳимро намебозид.

### Даврони истиқлол
Солҳои 1990, Андиҷон ва гирду атрофи он нотинҷ шуд. Қашшоқӣ ва аз сабаи шӯриши фундаментализми Исломӣ дари ба ин макон нотинҷи овард ва моҳи апрели соли 1990 ба хонаҳои Яҳудиён ва арманиҳо ҳамла карда шуданд. Шаҳр, ва умуман вилоят баъд аз пош хурдани шӯравӣ дар соли 1991 ба харобиҳо ва қашшоқи табдил ёфт. Маҳкам кардани сарҳад ба иқтисодиёти маҳалӣ ба алакай қашшоқони ин шаҳр зиёни калон овард. Моҳи майи соли 2003, марде бо номи Азизбек Каримовро аз сабаи нигоҳ доштани аслиҳаҳо барои террор аз тарафи Ҳаракати Исломии Ӯзбекистон зиндонӣ карда шуд. Вайро моҳи апрели 2004 ба қатл расониданд.

## Иқтисод
Андиҷон яке аз калонтарин маркази ҷамъоварӣ ва коркарди пахта аст. Заводҳои мошинсозӣ, биохимия, коркарди пахта, консервабарорӣ, истеҳсоли равған; фабрикаҳои нассоҷӣ, пойафзор, корхонаҳои саноати маҳаллӣ дорад. Дар давраи истиқлол дар Андиҷон 5 корхона оид ба тайёр кардани қисмҳои эҳтиётӣ барои заводи автомобилбарории «ӮзДЭУавто» сохта ба истифода дода шуд. Дар атрофи Андиҷон конҳои нефту газ мавҷуданд.

## Нақлиёт
Андиҷон яке аз марказҳои бузурги нақлиётии водии Фарғона ба ҳисоб рафта, дар мобайни панҷ вилоят қарор дорад; ду истгоҳи роҳи оҳан, аэропорт, инчунин автовокзали бузург дорад, ки аз он ба зиёда аз 200 хатсайр нақлиёт ҳамарӯза дар ҳаракат аст (аз ҷумла ба Иркутск, Саратов, Самара ва ғайра). Дар шаҳр наздики 60 корхонаи муштарак (бо ИМА, Хитой, Корея, Италия, Русия ва ғайра) фаъолият доранд.

## Маориф ва фарҳанг
Андиҷон дорои 5 мактаби олӣ, аз ҷумла донишгоҳ, донишкадаҳои омӯзгорӣ, забонҳо ва тиб, Театри вилоятии драма ва мазҳакаи ба номи Охунбобоев, Театри лӯхтак, Театри ҷавонон, Музейи маданият ва таърихӣ-кишваршиносӣ, боғҳои истироҳат, мактабҳои варзишӣ, варзишгоҳҳо аст. Дар Андиҷон пойгоҳҳои телевизион ва радио амал мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

## Пайвандҳо
* Сояи тираи дуди Андиҷон 
* Ҷавонони Ӯзбекистон ва ҳодисаҳои Андиҷон 


Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ӯзбекистон
Забони панҷобӣ

**Забони панҷобӣ** иак Забони Ҳинду-Аврупоӣ аст, ки мардоми панҷоби дар Панҷоби Ҳиндустон ва Панҷоби Покистон гуфтоги мекунанд. Номи ин забон аз таркиби вожаҳои форсии «панҷ» ва «об (дарё)» сохта шудааст.

## Эзоҳ
Гурӯҳ:Забонҳо
Гурӯҳ:Забони панҷобӣ
Забони ҳауса

frameless|border|right
**Забони ҳауса** — забон дар кишварҳои африқоӣ. Забони кишвари Нигер ва Нигерия.

Гурӯҳ:Забонҳо
Забони непалӣ

**Забони непали** (, непа́ли) — як забони ҳиндуориёӣ аст, ки дар Непал, Бутан ва бахшҳое аз Ҳинду Миёнмор такаллум мешавад. Шумори гӯишварони ин забон ҳудуди 30 миллиюн баровард мешавад, ки 22 миллиюн нафарашон онро дар мақоми забони модарӣ такаллум мекунанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳо
Забони урду

**Забони урду** (, [ˈʊrd̪uː])(инчунин ба сухангӯи он ҳамчун **лашкари** маълум аст; навишта шудааст **لشکری**) — забони Ҳиндустон ва Покистон аст. Забони урду яке аз забонҳои шохи ҳинду аврупоӣ ва ҳинду эрони ба шумор меравад.

300px|Алифбо ва рақамҳои урду бо номҳои ҳуруф

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Забонҳо
*
Урду
Оқил Оқилов

**Оқил Оқилов** (*Оқилов Оқил Ғайбуллоевич*; 2 феврали 1944, Хуҷанд) — ходими давлатӣ, сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999—2013). Корманди шоистаи Тоҷикистон. Дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ.

## Зидагинома
Оқил Ғайбуллоевич Оқилов 2 феврали соли 1944 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Соли 1967 Донишкадаи муҳандисию сохтмонии Москваро бо ихтисоси муҳандиси сохтмон ва соли 1980 Академияи илмҳои ҷамъиятии назди Кумитаи Марказии ҲКИШ-ро хатм намудааст.

Фаъолияти кориашро ҳамчун устои идораи сохтмонии № 5 трести бинокории Ленинобод оғоз намуда, солҳои 1969—1976 дар вазифаҳои сармуҳандис, сардори саридораи хоҷагии манзилию коммуналии шаҳри Ленинобод, сардори идораи сохтмони № 9-и трести хонасозии Ленинободи Вазорати сохтмони ҷумҳурӣ фаъолият кардааст.

Соли 1976 ба Кумитаи Марказии ҲК Тоҷикистон ба кор даъват шуда, то соли 1993 ба сифати инструктор, муовин, мудири шуъбаи Кумитаи Марказӣ адои вазифа намудааст.

Солҳои 1993—1999 ба ҳайси Вазири сохтмон, муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовини аввали раиси вилояти Ленинобод фаъолият дошт.

Солҳои 1999—2006 ба сифати Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон адои вазифа намудааст.
Аз 1 декабри соли 2006 то 2013 дубора дар мақоми Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон адои вазифа намудааст. Ҳоло дар нафақа аст.

## Нигаред низ

### Расонаҳои хабарӣ дар бораи О. Оқилов
Радиои Озодӣ (Март 26, 2010)
* Фаъолияти ӯ дар расонаҳои давлатӣ бозтоби густарда надорад ва ба назар мерасад, ки худи ӯ ҳам аз чеҳра намудан дар телевизиону нашрияҳо парҳез мекунад.
* Оқил Оқилов соли 1999 дар мақоми сарвазирӣ Яҳё Азимовро иваз карда буд. Моҳи декабри соли 2006 раисиҷумҳур ӯро дубора дар ин мақом таъйин кард. Ба гуфтаи коршиносон ва сиёсатмадорон, муддати тулонӣ дар ин мақом боқӣ мондани Оқил Оқилов чанд сабаб дорад — қабл аз ҳама ӯ ягон ҳадафи бузурги сиёсӣ надорад ва сониян, ӯ дар қиёс бо баъзе аз раҳбарони кишвар ягон манфиати тиҷоратиро думбол намекунад.
* Ба гуфтаи коршиносон, Оқил Оқилов аз мансабдорони ангуштшумори кишвар аст, ки қаноатро пеша кардааст ва рӯзгори хоксорона дорад. Ӯ солҳо боз дар як манзили сеутоқа дар маркази пойтахт, дар пушти чойхонаи «Роҳат» ба сар мебарад. Яке аз ҳамсояҳои ӯ, ки солҳои пеш дар ҳукумат кор мекард, ба мо гуфт (Радиои Озодӣ), соли аввали сарвазирияш ба Оқил Оқилов барои бунёди хонаи алоҳида маблағ ҷудо карданд ва аммо ӯ он пулро нагирифт ва изҳор намуд, ки барои ӯ ҳамин хонаи семанзила комилан кофист.

## Ҷоизаҳо
* Бо орденҳои Исмоили Сомонӣ дараҷаи 1,
* «Нишони фахрӣ»,
* медали «Барои меҳнати шоён»,
* Корманди шоистаи Тоҷикистон,
* Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ ва диг.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Гурӯҳ:Сарвазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Хуҷанд
Асадулло Ғуломов

**Асадулло Ғуломов** (28 феврали 1954, ноҳияи Данғара, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон — 3 августи 2011, Тоҷикистон) — ходими давлатии тоҷик. Корманди шоистаи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Асадулло Ғуломов 28 феврали соли 1954 дар ноҳияи Данғара таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ, соли 1976 Донишкадаи политехникии Тоҷикистонро бо ихтисоси муҳандис-сохтмончӣ ва соли 2005 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Россияро хатм намудааст.

## Корнома
Фаъолияти кориашро соли 1976 ба ҳайси устои колоннаи сайёри механиконидашудаи № 13-и трести «Кӯлобселстрой» оғоз намуда, баъд дар вазифаҳои прораб, сармуҳандиси Идораи махсусгардондашудаи сохтмонии № 27, сардори Идораи сохтмонии № 17, сардори трести «Тоҷикхимстрой»-и ноҳияи Ёвон кор кардааст.

Солҳои 1995—2001 муовини аввали Раиси Ширкати давлатии сохтмонии «Тоҷиксохтмон» ва солҳои 2000—2003 ба сифати раиси ноҳияи Фрунзеи шаҳри Душанбе фаъолият намудааст.

Соли 2003—2006 дар вазифаи муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 декабри соли 2006 муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардид. 3 августи соли 2011 Асадулло Ғуломов вафот кардааст.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени Шараф дараҷаи 1 ва унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Дар Тоҷикистон Асадулло Ғуломов даргузашт

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Шералӣ Гул

**Шералӣ Гул** (20 феврали 1950, ноҳияи Фархор) — ходими давлатӣ, Вазири энергетика ва саноати Тоҷикистон. Корманди шоистаи Тоҷикистон.

## Зандагинома
Шералӣ Гул 20 феврали соли 1950 дар ноҳияи Фархор таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик. Соли 1974 Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро бо ихтисоси муҳандис-гидротехник хатм намудааст.
Фаъолияти кориашро баъди хатми Донишкада соли 1974 ба сифати муҳандиси корҳои соҳилмустаҳкамкунии идораи системаи обёрии ноҳияи Фархор оғоз намуда, сипас дар вазифаҳои сардори қитъаи идораи системаи обёрии Фархор-Чӯбек, сардори колоннаи механиконидашудаи рақами 44-и ноҳияи Москва, муҳандиси калони колоннаи механиконидашудаи рақами 11-и трести «Кулобводстрой», сардори колоннаи механиконидашудаи трести «Данғараводстрой» кор кардааст.
Солҳои 1994—2001 ба сифати раиси ноҳияи Данғара адои вазифа намудааст.
Солҳои 2001—2006 дар вазифаи Раиси Кумитаи давлатии идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 декабри соли 2006 Вазири энергетика ва саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шуда буд.
Оиладор, соҳиби 7 фарзанд.

## Ҷоизаҳо
Бо орденҳои
* Исмоили Сомонӣ дараҷаи II,
* Шараф,
* унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон,
* Ифтихорномаи фахрии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо 
Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Мирзошоҳрух Асрорӣ

**Мирзошоҳрух Асроров** () — давлатмарди тоҷик, Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006—2013), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2018).

## Зиндагинома
Мирзошоҳрух Асроров 20 августи соли 1953 дар ноҳияи Айнӣ таваллуд шудааст. Соли 1975 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси филолог-шарқшинос ва соли 1991 Донишкадаи сиёсатшиносӣ ва идораи шаҳри Тошкандтро бо ихтисоси журналист-сиёсатшинос хатм намудааст.

## Корнома
Фаъолияти кориашро баъди хатми Донишгоҳ соли 1975 ба ҳайси тарҷумон дар давлати Афғонистон оғоз карда, солҳои 1980—1986 котиби кумитаи ВЛКСМ дар қисми низомӣ, корманди масъули Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон кор кардааст.

Солҳои 1986—1997 ба сифати сармуҳаррир, директори радиои Тоҷикистон, сармутахассиси Раёсати корҳои Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси Кумитаи кор бо ҷавонон, сардори Раёсат, мушовир, роҳбари дастгоҳи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.

Солҳои 2003—2006 сардори Идораи фарҳанги шаҳрдории Душанбе, солҳои 2006—2013 Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

## Ҷоизаҳо
Бо медали «Хидмати шоиста» ва унвони «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (2018) қадр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ
Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон** — роҳбари Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки тибқи фармони Президенти Тоҷикистон таъйин мешавад.

Вазири кунунии фарҳанг аз 29 январи 2024 Матлубахон Сатториён мебошад.

## Вазирони пешин
* Мӯсо Раҷабов (1953—1955);
* Қосим Ҳакимзода (1955—1958);
* Алиқул Имомов (1958—1961);
* Мирзо Раҳматов (1961—1966);
* Меҳрубон Назаров (1966—1979);
* Султон Мирзошоев (1979—1987);
* Нур Табар (1987—1990);
* Тамара Абдушукурова (1990—1992);
* Ато Ҳамдам (1992—1995);
* Бобохон Маҳмадов (1995—2001);
* Абдураҳим Раҳимов (2001);
* Кароматулло Олимов (2001—2004);
* Раҷабмад Амиров (2004—2006);
* Мирзошоҳрух Асрорӣ (2006‒2013);
* Шамсиддин Орумбекзода (2013—2020);
* Зулфия Давлатзода (2020—2024).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Муродалӣ Алимардон

**Муродалӣ Алимардон** — ходими давлатӣ, Муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон (2008—2015).

## Зиндагинома
Соли 1983 шуъбаи молиявии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.
Аз соли 1983 дар филиали «Агробонк»-и Чептура кор кардааст. Соли 1991 ба ҳайси идоракунандаи шуъбаи «Агробонк»-и ноҳияи Ҳисор фаъолият намудааст. Аз охири соли 1993 чун президенти Бонки саноати аграрии «Шарқ» адои вазифа кардааст.
Аз декабри соли 1996 то соли 2008 ба ҳайси раиси Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст. Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Шариф Раҳимзода Раиси Бонки миллии Тоҷикистон таъйин карда шуд.
Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 январи соли 2008 ба вазифаи муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шуда буд.

23 ноябри соли 2013 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон боз ба вазифаи муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст. 1 апрели соли 2015 аз ин вазифа озод карда шудааст. Ҳоло ба ҳайси Раиси ҶСК «Агроинвестбонк»
фаъолият мебарад.

## Пайвандҳо
* Сомонаи Расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ҳисор
Соли 1910

## Воқеа

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1910]]*
# 15 май - Боқи Раҳимзода Сорбог, ки яке аз деҳаҳои зеботарини ноҳияи Ғарм ба ҳисоб меравад, таваллуд ёфтааст.

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1910]]*
*Марк Твейн — нависанда ва хабарнигори Амрикои
*Лев Николаевич Толстой — нависандаи класикии адабиёти русӣ

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1910
Соли 1857

## Рӯйдодҳо
* 8 март дар Ню-Йорк коргарзанони фабрикаҳои пойафзол ва дӯзандагӣ гирдиҳамоӣ карданд.
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1857]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1857]]*

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Соли 1857
13 май

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*

### Миллӣ
 
### Динӣ

## Рӯйдодҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 13 май]]*
* 1607 — Ҷеймстаун, калонияи якуми англисӣ дар Амрикои Шимолӣ асос гузошта шудааст.
* 1836 — сохтумони Роҳи оҳани Тсарскоселская роҳи оҳани якум дар Русия, ки аз Петербург — Тсарское Село — Павловск мерафт.
* 1888 — манъ кардани ғуломдорӣ дар Бразилия.
* 1981 — сӯиқасд ба попи рим Иоанн Павел II, аз тарафи террористи туркӣ Агҷа, Меҳмет Алӣ.
*2005 Дар Андиҷон дар вақти пахш кардани Шӯриши мусаллаҳон дар Ӯзбекистон (2005) аз як чан сад то ҳазорҳо ҷамъомадагон кушта шуда буданд. 
## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 13 май]]*
* 1792 —  Пий IX, папаи Рим.
* 1804 —  Алексей Степанович Хомяков, фалайсуф, шоир, публисист, яке аз асосгузорони ҳаракати славянофилҳо.
* 1899 — Висневский – Адрусский Евгений (1899 – 1977) – сарояндаи опера, ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон;
* 1923 — Борис Исҳоқов (1923)- нависанда, драматург;
* 1930 —  Мирзо Аҳмадов – доктори илми филологӣ, профессор;
* 1930 — Зулфиқор Исмоилов – Ҳофизи халқии Тоҷикистон;
* 1930 — Шер Пўлодов (1930 – 1978) – актёри театр, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон;
* 1934 — Миралӣ Сафармамадов (1934-2011) – мутриб, оҳангсоз;
* 1934 —  Лутфия Айнӣ – санъатшинос, Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон;
* 1937 —   Желязни Роҷер, нависандаи амрикоӣ.
* 1945 — Сафар Саид- шоир;
* 1955 — Отамуроди Бекмурод – нависанда;

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 13 май]]*
* 2001 —  Алексей Андреевич Туполев (тав. 1925), конструктори ҷенералии ҳавопаймоҳо, доктори илмҳои техникӣ, профессор, академики АФР, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ. 
## Тақвими мардумӣ
Савр (21 Апрел — 20 Май) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Урдибиҳишт дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Савр

## Пайвандҳо
Айхвалд

**Айхвалд** () — маҳаллаи аҳолинишин () дар Олмон, маркази ноҳия, ки дар замини федералии Баден-Вӯрттемберг ҷойгир аст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмӣ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Баден-Вюртемберг
Sony Ericsson R600

**Sony Ericsson R600** — телефони мобилии дудиапазонаи фирмаи Sony Ericsson.

## Моделҳои монандӣ
* Alcatel OneTouch E158
* LG G1500
* Sagem myX-3
* Sony Ericsson T105
* Motorola C200

## Нигаред
* Sony Ericsson
* Sony Ericsson R600i

## Пайвандҳо
* http://www.sonyericsson.com 

Гурӯҳ:Телефонҳои мобилии Sony Ericsson
Sony Ericsson

**Sony Ericsson** соли 2001 аз тарафи компанияи ҷопонии Sony Corporation ва компанияи телекоммуникатсионии шведии Ericsson барои истеҳсоли телефонҳои мобилӣ сохта шуд. Ҳар ду компания истеҳсоли телефонҳои худро хотима доданд ва якҷоя телефонҳои мобилии Sony Ericsson истеҳсол мекунанд.
Сардоров Махмадиёр Наимович

**Махмадиёр Наимович Сардоров** — Ноиби ректор оид ба илм дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, Доктори илмҳои кишоварзӣ, Профессор, Корманди шоистаи Тоҷикистон.

## Пайвандҳо
*Донишгоҳи Аграрии тоҷикистон
Салимов Амонулло Файзуллоевич

**Салимов Амонулло Файзуллоевич** - Ноиби ректор оид ба таҳсили ғоибона дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, Номзади илмҳои биологӣ, дотсент

## Пайвандҳо
*Донишгоҳи Аграрии Тоҷикистон
Меҳмонхонаҳои Душанбе

**Меҳмонхонаҳои Душанбе**

# Hyatt Regency Dushanbe Hotel
#Меҳмонхонаи Тоҷикистон
#Меҳмонхонаи Вахш
#Меҳмонхонаи Душанбе
#Меҳмонхонаи Авесто
#Меҳмонхонаи Каён

Гурӯҳ:Меҳмонхонаҳои Душанбе
Камолҷон Маҳмудов

**Маҳмудов Камолҷон Бурҳонович** — номзади илмҳои ветеринарӣ дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Донишгоҳи Аграрии тоҷикистон
Иззатулло Сатторӣ

**Изатулло Сатторӣ** (*Сатторов Изатулло Табарович*; 24 декабри 1957, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон) — донишманди ветеринар, доктори илмҳои ветеринарӣ профессор, академики Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон. Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2016).

## Зиндагинома
Иззатулло Сатторӣ 24 декабри соли 1957 дар ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Соли 1978 Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистонро бо ихтисоси духтури тибби ветеринарӣ хатм кардааст. Оиладор, соҳиби панҷ фарзанд.

## Фаъолияти корӣ
Фаъолияти кориашро соли 1978 ба ҳайси ассистенти кафедраи зоогигиена ва асосҳои ветеринарии факултаи ветеринарии Донишкадаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон оғоз намудааст.

Солҳои 1984—1994 ходими илмӣ, мудири озмоишгоҳ ва аз соли 1994 то соли 2005 ба ҳайси директори Институти ветеринарии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон кор кардааст.

Аз соли 2005 то соли 2013 ба ҳайси ректори Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур кор кардааст.

Солҳои 2013—2016 дар вазифаи Президенти Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон фаъолият намудааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти № 658 аз 30 марти соли 2016 Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

## Фаъолияти илмӣ
Изатулло Сатторӣ соли 1984 дар Институти ветеринарии шаҳри Маскав ҳифзи рисолаи номзадӣ ва соли 1995 ҳифзи рисолаи докторӣ намуда, ба унвонҳои профессор (2001) Академики Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон (2001) ва профессори фахрии Донишгоҳҳои аграрии Россия, Қазоқистон, Арманистон, Чин (2008—2010) сазовор гаштааст.

Муаллифи беш аз 220 китобу мақола ва дастурамал оид ба соҳаи кишоварзӣ мебошад. Навигариҳои илмӣ бо 16 патент тасдиқ шудааст. Бо роҳбарии ӯ 14 номзаду докторҳои илм тайёр гардидааст.

## Мукофоту медалҳо
Дастовардҳои илмӣ ӯ бо медали тилои моликияти зеҳнӣ (2005) ва Ҷоизаи байналхалқии ба номи Суқроти Донишгоҳи Кембриҷи Англия (2007) қадрдонӣ гардидааст. Бо ордени «Шараф» (1999) сазовор шудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Кароматуллоева Руқия Салямовна

**Кароматуллоева Руқия Салямовна** - ноиби ректор оид ба фарҳангу тарбия,
номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
*Донишгоҳи Аграрии тоҷикистон
Шаҳрҳои Олмон

Дар Олмон шумораи маҳалҳои аҳолинишини дорои мақоми шаҳр (  – айнан *қонуни шаҳр*), аз 1 январи соли 2019 баробар ба 2056 мебошад. Аз онҳо чаҳор (Берлин, Ҳамбург, Мюнхен ва Кёлн) зиёда аз 1 миллион аҳолӣ доранд.

## Рӯйхати шаҳрҳои Олмон

## Калонтарин шаҳрҳои Олмон

### Харитаи шаҳрҳои калонтарин
Шаҳрҳо бо аҳолии:

: 7x7пкс — аз 100 000 то 199 999 нафар
: 10x10пкс — аз 200 000 то 299 999 нафар
: 12x12пкс — аз 300 000 то 499 999 нафар
: 15x15пкс — аз 500 000 то 599 999 нафар
: 19x19пкс — аз 600 000 то 999 999 нафар
: 23x23пкс — аз 1 000 000 то 2 999 999 нафар
: 28x28пкс — 3 000 000 ва зиёдтар аз он

### Рӯйхати шаҳрҳои калонтарин
 Иттилоот дар бораи аҳолии шаҳрҳо дар ҷадвал аз рӯи маълумоти навкардашуда то 31 декабри соли 2015  бо назардошти натиҷаҳои барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2011  . 

## Эзоҳ

## Пайвандҳои берунӣ

* Идораи федералии омори Олмон  (Statisches Bundesamt)   ) 
* Тибқи манбаъҳои расмии Олмон  шаҳрҳо ва манотиқи деҳаҳои иёлатҳои федералии Олмон     
* Тибқи манбаъҳои расмии Олмон  шаҳрҳо ва шаҳрҳои иёлатҳои федеролии Олмон     

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Олмон
Калгарӣ

**Калгарӣ** () — шаҳри калонтарини Канада.

Аҳолиаш 989 ҳаз. нафар (2006), бо аҳолии гирду атрофи берун аз шаҳр — беш аз 1 млн.
 
Калгарӣ — маркази калони саноатӣ мебошад, ки дар он хусусан саноати коркарди нафт рушд ёфтааст.

Дар соли 1988 дар ин шаҳр Бозиҳои Олимпии Зимистона шуда гузашт.

## Таърих

## Варзиш

## Эзоҳ


## Пайвандҳо

* Сомонаи расмии шаҳри Калгарӣ (англисӣ)

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Канада
6 ноябр

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои ]]*
### Миллӣ
* , 1994 - Рӯзи Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон

### Динӣ

## Рӯйдодҳо
200px|thumb|Қасри Арбоб
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 6 ноябр]]*
*1957 - Қасри Арбоб кушода шуд, қасри бошукӯҳи фарҳангӣ ва санъати хосаи меъморӣ дар ноҳияи Ғафуров вилояти Суғд ҷойгир шудааст.
*1994 - Эмомалӣ Раҳмон бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст. 
*1999 - Эмомалӣ Раҳмон аз нав дар асоси алтернативӣ ва бо овоздиҳии умумихалқӣ бори дуюм ба муҳлати ҳафт сол Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид. 
*2006 - Эмомалӣ Раҳмон дар интихоботи озоду шаффофи демократӣ дар асоси алтернативӣ бори сеюм ба муҳлати ҳафт сол Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд.
*2013 - Эмомалӣ Раҳмон бо 84,23% овози интихобкунандагон дар интихоботи навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пирӯз гардид.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 6 ноябр]]*
*1925 — Лутфӣ Зоҳидова (1925 — 1995), аввалин раққосаи балети ҶШС Тоҷикистон. Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. Ҳунарпешаи халқии СССР
*1936 — Роҳат Набиева, (1936-2017), олим, муаррих, доктори илмҳои таърих, профессор
*1948 — Нурулло Абдуллоев, ҳунарпеша ва драматург, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 6 ноябр]]*
## Тақвими мардумӣ
**Ақраб** (23 Октябр - 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ақраб

## Ҳамчунин нигаред

## Пайвандҳо
* wikiwand ба забони тоҷикӣ  
* http://days.peoples.ru/0611.html  
* http://www.calend.ru/day/11-06/ 
*  Наука, 6.11
* cyclowiki 6.11

## Эзоҳ

*
Соли 1994

.

 

## Руйдодҳо
## [[апрел]] [[1994]]
* 5 апрел -19 апрел – баргузории даври якуми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Москва бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.
## [[июн]] [[1994]]
* 18 июн - 28 июн – баргузории даври дуюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Теҳрон бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.
## [[август]] [[1994]]
* 17 август – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
## [[сентябр]] [[1994]]
* 7 сентябр – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Матни суруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.
## [[октябр]] [[1994]]
* 20 октябр - 1 ноябр – баргузории даври сеюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. Исломобод бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.
## [[ноябр]] [[1994]]
* 6 ноябр – Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шуд.
* 6 ноябр — Эмомалӣ Раҳмонов бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст.
## [[декабр]] [[1994]]
* 10 декабр – Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон таъсис ёфт.
## Адабиёт
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

## Зодрӯзҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]*

## Даргузаштҳо
*Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]*
## Эзоҳ
 
## Нигаред низ

Гурӯҳ:Соли 1994
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994
Олим

[thumb|200px|[Абӯалӣ Сино]]
**Олим** () - калимаи арабӣ буда маънояш шахсе, ки дар ягон соҳаи илму фарҳанг тадқиқот гузаронида ҳиссаи амалӣ гузоштааст.

Одатан ҳамон шахсонеро олим мегӯянд, ки усули илмиро истифода мебаранд.   Олим метавон дар як ё якчанд соҳаи илм (донишманд, донишдор, доно) бошад..
## Унвон ва дараҷаи илмӣ дар замони муосир
Унвони илмӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ ва муассисаҳои илмӣ ҷорӣ шудааст.
* унвонҳои илмӣ — дотсент, профессор.

Дараҷаи илмӣ баъд аз навиштан ва аз ҷониби унвонҷӯ дифоъ намудани рисолаи илмии магистр, номзади илм ва доктори илм дар ягон риштаи мухталифи илм, дар асоси қарори муассисаи илмии баландпояи давлатӣ дода мешавад. 
* Дараҷаҳои илмӣ: магистр, номзади илм , доктори илм ва доктори PHD. 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Касбҳо
Ҷумҳурии Сотсиалисти Федеративии Югославия

**Ҷумҳурии Сотсиалисти Федеративии Югославия** () яке аз кишварҳои Аврупо буд.

## Таърих

Гурӯҳ:Давлатҳои таърихии Аврупо
Озмуни Евровижн

right|248px|thumbnail
**Озмуни Сурудии Евровижн** () — озмуни ҳар сола мебошад, ки дар он аъзоёни фаъоли кишварҳои Аврупо ширкат меварзанд. Озмун аз 24 майи соли 1956 то ҳол идома дорад.
**Озмуни мусиқии Аврупо** ё **«Евровижн»** соли 1954  ташкил шудааст, системаи байналхалқии мубодилаи иттилоотҳои телевизионист, ки якқатор телевизионҳо, асосан Аврупоӣ ба он шомиланд. Бо системаи **Интервидение** мубодилаи барномаҳои телевизионӣ дорад. 

**«Евровижн»** (аз калимаҳои англисии *Eurovision Song Contest*; фаронсавии *Concours Eurovision de la chanson* гирифта шудааст) — мусобиқаи байналхалқии сурудҳои эстрадӣ дар байни давлатҳои аъзои Иттифоқи Намоишдиҳии Аврупо (EBU) мебошад. Соҳибҳуқуқи тамоми моликиятҳои зеҳнии лоиҳаи ин мусобиқа, Иттифоқи Намоишдиҳии Аврупо (ЕВС) дониста мешавад. Дар ин мусобиқа аз ҳар як кишвари аъзои Иттифоқи намоишдиҳии Аврупо (ЕВС) як намояндагӣ, ки барои иштирок ариза додааст ширкат меварзад. Мусобиқа тариқи on line аз телевизионҳо намоиш дода мешавад. Аз ҳар як кишвари аъзо метавонад як намоянда (якахон ё дастаи мусиқӣ), ки сурудеро бо давомнокии на бештар аз се дақиқа аст, сароянд. Дар вақти баромад, бояд дар саҳна аз шаш нафар, ҳунарпешаҳо зиёд набошанд. Баъди баромад тариқи овоздиҳии тамошобинон ва аъзои ҳакамон суруди писандидатарин муайян карда мешавад. Тамошобинони телевизионҳо ва ҳакамоне, ки кишварҳояшон иштирокчиёнанд, дар финал ва нимфинал ҳуқуқи овоздиҳиро доранд. Мусобиқа аз соли 1956 гузаронида мешавад ва яке аз маъруфтарин мусобиқаҳои ғайриварзишӣ дар дунё мебошад, ки то 600 миллион тамошобин дорад. «Евровидение» инчунин дар Тоҷикистон, Қирғизистон, Қазоқистон, Канада, Миср, Ҳиндустон, Лубнон, Африқои Ҷанубӣ, Кореяи шимолӣ, ИМА ва дигар давлатҳо, сарфи назар аз он, ки онҳо иштирокчии мусобиқа нестанд ва дар Аврупо воқеъ нагаштаанд тариқи телевизионҳо намоиш дода мешавад. Аз соли 2000 мусобиқа дар интернет намоиш дода мешавад, интернет-тамошобинонаш сол то сол меафзоянд: дар соли 2006 on line—намоишро аз интернет 74 ҳазор одамон тамошо карда буданд, дар соли 2017 — зиёда аз 600 ҳазор нафар. «Евровидение» барои шуҳратёр гаштани ҳунарпешаҳои иштирокчии ин мусобиқаи мусиқӣ саҳми калон дорад. Масалан,  гурӯҳи маъруфи «АББА» (ABBA, Шветсия—1974), «Чингисхон» (Dschinghis Khan, Германия—1979) ва сароянда Селин Дион (Швейтсария—1988) пас аз иштироки ҷолибашон дар ин мусобиқаи мусиқӣ дар дунё маъруфият пайдо карданд.

## Ҷолиб
Дар даври нимфиналии ин озмун 18 майи соли 2021, овозхони тоҷиктабор Манижа Сангин бо суруди Russian Woman дар шаҳри Роттердам, давлати Ҳолланд, Русияро муаррифӣ карда, дар даври финал 22 майи соли 2021 бо 204 хол, байни иштирокчиёни озмун ҷои нуҳумро ишғол намуд.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Мусиқӣ
Югославия

**Югосла́вия** — давлат дар Аврупо, дар Нимҷазираи Балкан аз соли 1918 то 2003 вуҷуд дошт ва баромад ба баҳри Адриатикӣ дошт.

## кишвар
Словения

Хорватия

Босния ва Ҳерсеговина

Сербия

Монтенегро

Косово

Ҷумҳурии Мақдуния 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Югославия
Карвина

﻿

**Карвина** () — шаҳр дар Чехии, дар наздикии сарҳад бо Полша.

Аҳоли 63,4 ҳаз. наф. (2005).

Яке аз муҳимтарин марказҳои кони ангишт мебошад.

Дар Карвина соли 1891 Густав Мортсинек, нависандаи чех таваллуд шудааст.

## Пайвандҳо
* Сомонаи мамурияти шаҳр

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Чехия
Шаҳрҳои Чехия

**Шаҳрҳои [[Чехия]]**:

* Бенешов
* Брно
* Всетин
* Годонин
* Градетс-Кралове
* Дечин
* Фулнек
* Йиглава
* Карвина
* Карлови Вари
* Кладно
* Колин
* Крнов
* Либеретс
* Мелник
* Млада-Болеслав
* Мост
* Нови-Йичин
* Оломоутс
* Опава
* Острава
* Пардубитсе
* Плзен
* Прага
* Пршибислав
* Пршибрам
* Раковник
* Соколов
* Страконитсе
* Табор
* Теплитсе
* Трутнов
* Тршебич
* Усти-над-Лабем
* Франтишкови-Лазне
* Хомутов
* Шумперк
* Ческе-Будейовитсе
* Яблонетс

*
Чехия
Бенешов

﻿

**Бенешов** () — шаҳр дар Чехия, 37&nbsp;км дур дар тарафи ҷанубу-шарқи Прага ҷойгир аст. Беш аз 16 000 нафар аҳолӣ дорад.

thumb|left|Майдон дар Бенешов

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Чехия
3 январ

## Ҷашнҳо
*Бознигаред: *:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 3 январ*

=== Миллӣ ===

=== Динӣ ===

== Рӯйдодҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 3 январ*
* [[1638]] — дар [[Амстердам]] [[театр]]и [[Ҳолланд]]ӣ [[«Схаубург»]] кушода шуд.
* [[1799]] — дар [[Константинопол]] [[шартнома]]и байни [[Русия]] ва [[Туркия]] ба имзо расид, ки мувофиқи он Туркия ба коалитсияи зидди [[Фаронса]] қабул шуд.
* [[1820]] — экспедитсияи рус бо роҳбарии [[Беллинсгаузен]] ва [[Лазарев]] ҷазираҳои [[Траверсе]]ро кашф намуд.
* [[1959]] — анҷоми кори стансияи «Советская» дар [[Антарктида]].
* [[1993]] — дар шаҳри [[Москва]] шартномаи байни Русия ва ИМА ба имзо расид, ки мувофиқи он маҳдудкунӣ ва камкунии яроқи стратегӣ қабул гашт. ([[шартномаи СНВ-2]]).

== Зодрӯзҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Зодагони 3 январ*
* [[1923]] — [[Николай Михайлович Рубтсов|Николай Рубтсов]], шоири рус.
* [[1947]] — [[Тағоймурод Солеҳов]], доктори илми биология, профессор.
* [[1949]] — [[Наврӯз Гулзода]], адабиётшинос.
* [[1949]] — [[Турсунбой Аҳмадов]], доктори илми кишоварзӣ, профессор.
* [[1956]] — [[Мел Гибсон]], ҳунарпешава филмбардори австралиягӣ.
* [[1963]] — [[Очил Зоҳидов]], [[файласуф]].
* [[1969]] — [[Михаэл Шумахер]], ронандаи машҳури Формула-1, чемпиони ҳафткаратаи ҷаҳон.

== Даргузаштҳо ==
*Бознигаред: :Гурӯҳ:Даргузаштагони 3 январ*
* [[1501]] — [[Алишер Навоӣ]] (номи аслиаш Низомиддини Мир), шоир, муттафакир ва ходими давлатии ӯзбек.

== Тақвими мардумӣ ==
*'Ҷадӣ''' (22 Декабр — 20 Январ) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Дай дар тақвими Эронӣ аст.
40px|none|Ҷадӣ

## Нигаред низ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Наука, 3.01
* bbc.on this day 3.01
Михаэл Шумахер

**Михаэ́л Шума́хер** (; ; тав. , Ҳюрт-Ҳермюлҳайм, Райн-Вестфалени шимолӣ) — собиқ ронандаи олмонии мусобиқаи «Формула 1», қаҳрамони ҳафткаратаи ҷаҳон.

## Айёми ҷавонӣ
Фаъолияти Михаэл аз рондани картинг, ки падараш Ролф сохтааст, оғоз ёфтааст, Падараш роҳбарии картинги маҳаллиро ба дӯш дошт. Михаэл Шумахер дар чаҳорсолагӣ ба паси чанбарак нишаст ва аллакай дар синни панҷсолагӣ дар сабқати картингҳо бомуваффақият ширкат меварзид.  Михаэл дар кӯдакӣ бо дигар намудҳои варзиш, алахусус, ҷуду машғул буд. Аммо дар ниҳоят ӯ қарор дод, ки ба картинг диққат диҳад. Дар синни 14-солагӣ, ӯ аввалин шаҳодатномаи ронандагии худро гирифт ва дар мусобиқаҳои расмӣ ширкат варзид.  Байни солҳои 1984 ва 1987 Михаэл дар якчанд қаҳрамониҳои Олмон ва Аврупо оид ба картинг ғолиб омад, аз ҷумла силсилаи  «Формула Кёниг». Соли 1990 ӯ унвони қаҳрамонро дар Формула 3-и Олмон ба даст овард. Соли 1991 ӯ ба зинаҳои муваффақ баромад ва дар Формула 3000-и Ҷопон рақобат кард. Ҳамчун узви барномаи ҷавонони Mercedes Junior, ӯ дар чемпионати ҷаҳон оид ба истодагарӣ бо Карл Венлдингер ва Ҳайнтз-Ҳаралд Френтзен ширкат варзида, дар Мехико соли 1990 дар як Sauber-Mercedes C11 ва соли 1991 дар «Аутополисе» (Ҷопон) дар Sauber-Mercedes C291z (ҳарду маротиба бо Карл Вендлингер) иштирок намудаааст. 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Алаф

thumb|right|250px
**Алаф** — шакли ҳаётии рустаниҳои олӣ. Алаф аз реша, поя ва барг иборат аст. Андозаи алаф аз якчанд мм то якчанд метр мешавад. Алаф яксола, дусола ва бисёрсола мешавад. Алафро инсон асосан барои хӯрока, табобат ва хӯроки чорво истифода мебарад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Гиёҳҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Алафҳои бегона
Гурӯҳ:Гиёҳшиносӣ
Маҷалла

thumb|250px|right|Маҷаллаҳо
**Маҷалла** (аз ) - ин журнал аст ва мақолаҳои гуногунро дар бар мегирад.

## Маҷаллаҳои Тоҷикистон дар даврони [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]
* Забони порсӣ
* Шӯълаи Инқилоб
* Дониш ва омӯзгор
* Дониш-биниш
* Садои шарқ
* Мулло Мушфиқӣ дертар Хорпуштак
* Занони Тоҷикистон
* Болшевики Тоҷикистон - дертар Коммунисти Тоҷикистон
* Здравохранение Таджикистана
* Хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон
* *Пионер* дертар Машъал
## Маҷаллаҳои [[Тоҷикистон]] дар даврони истиқлол
• Ҳафтаномаи «Тоҷикистон»	

• Маҷаллаи «Тоҷикистон»
 
• Маҷаллаи «Фарҳанг»

• Маҷаллаи «Паёми донишгоҳ»

• Маҷаллаи «Сиёсат ва Ҷомеа»

• Маҷаллаи «Тоҷикистон» ва ҷаҳони имрўз

• Маҷаллаи «Олами маориф»

• Маҷаллаи «Мактаб ва ҷомеа»

• Маҷаллаи «Мероси ниёгон»

• Маҷаллаи «Илм ва ҳаёт»

• Маҷаллаи «Адаб»

• «Ҳаёт ва қонун»

• Тоҷикони ҷаҳон

Гурӯҳ:Матбуот
Маҷаллаҳо
Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Абдураҳим Шерматов

** Абдураҳим Шерматов** (19 сентябри 1953, Исфара — 9 сентябри 2025, Исфара) — овозхон ва мақомсаройи тоҷик, омӯзгор, сароянда, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (2011).

## Зиндагинома
Аз оилаи коргар. Фориғуттаҳсили Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод (1975). Омӯзгори мактаби № 43 (1975—1977), мудири клуби сайёр, роҳбари бадеии коҳи фарҳанг, директори хонаи маданияти № 2 (1977—1993), роҳбари ансамбли «Шашмақом»-и шуъбаи фарҳанг, директори қасри «Шифокорон»-и осоишгоҳ, ҷонишини сардухтур оид ба корҳои маданию равшаннамоии осоишгоҳи «Зумрад» (1993—1995), аз соли 1996 сармуаллими факултаи санъати ДДХ. Роҳбари бадеии ансамбли бачагонаи «Шашмақом» (2003) мебошад.
Сирру асрори Шашмақом ва навову сурудҳои классикиро аз ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҷумҳурӣ Мирзоқурбон Солиев омӯхт. Бо ҳунармандони маъруфи Шашмақом Боймуҳаммад Ниёзов, Ҷӯрабек Муродов ва Камолиддин Раҳимов ҳамкории эҷодӣ дорад. Беш аз 30 оҳанг эҷод намуда, устоди зиёда аз 20 наф. сарояндагони сурудҳои классикӣ мебошад.
Иштирокдори симпозиумҳои байналхалқии мақомхонон дар Самарқанд, Исфара ва Душанбе («Аржанг-2001»), ғолиби озмуни шашмақомхонони ҷумҳурӣ (1990) ва дорандаи медали «Хидмати шоиста» (2000) аст.
Филми мустанади «Марди ҳунар» (ТВ Тоҷикистон, 1993, реж. И. Самадов, 50 даҷ.) ба фаъолияти ҳунарвариаш бахшида шуда, фонди тилоии радиои тоҷик зиёда аз 20 савту сурудҳои классикиро дар иҷрои Шерматов маҳфуз медорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон
Шералӣ Мамадалиев

**Мамадалиев Шералӣ Ҷӯрабоевич** (зод. 6 майи 1981, дех. Гунбазӣ, ноҳияи Исфара) — варзишгар, устоди варзиш (1999), чемпиони ҷумҳурӣ (2000, 2001, 2003), чемпиони Санкт-Петербург (2003), чемпиони чандинкаратаи вилояти Суғд оид ба бокс.

## Зиндагинома
Коргари заводи консерв (2001—2003) ва аз с. 2003 мураббии мактаби варзишии № 1.

Fолиб (2003) ва сазовори чойи дуюм (2000, 2001, 2002) дар мусобикаи байналхалки бахшида ба хотираи И. Хамзаалиев, чойи дуюм дар бозиҳои Осиёи Маркази (Душанбе, 2003), иштирокдори чемпионати Осиё (Филиппин, Пуэрто, 2003).

Тахти рохбарии мурабби Дадабек Фатхуллоев 105 вохури гузаронида, дар 93-тояш голиб баромадааст.

## Эзоҳ
Лангари Моҳиён

**Лангари Моҳиён** - мавзеъе дар деҳаи Чоркухи шаҳри Исфара мавчуд аст ки онро "Лангари Мохиён" меноманд. Аслан ин чо кабристон аст ва дар миёнчои он хавзе мавчуд аст ки дар он мохиҳои зиёд маскун хастанд.

Исфара
Таърихи Табарӣ

[thumb|255px|Аксе ки дар китоби Таърихи Табари ҷой гирифта шудааст, нусхаи [Балъами аст, ки ба забони форсӣ аз арабӣ тарҷума кардааст «Таърихи пайғамбарон ва шоҳон»-и ат-Табарӣ асри XIV]]
**[[Абӯали Балъамӣ|Абуалии Балъамӣ]]. Таърихи Табарӣ.** Аз силсилаи «Халқҳои эронӣ дар маъхазҳои таърихӣ». (Иборат аз се ҷилд). Ҷ. I — Душанбе: Ирфон, 1992. — 656 с.

«***Таърихи Табарӣ***» () ё «***Ториху-р-русул-вал-мулук***» () ё ин ки «***Ториху-л-умам-вал-мулук***» () — китобест, ки торихнигору пажӯҳишгар Муҳаммад ибн Ҷарир ал-Табарӣ ба забони арабӣ навишта ва яке аз муътабартарин манобеъи давраи исломӣ аст.

## Тарҷумони китоб
«*Таърихи Табарӣ*»-ро Абуалӣ Муҳаммад ибни Муҳаммади Балъамӣ аз арабӣ ба форсӣ баргардондааст. Дар ин асари таърихӣ этногенези мардумони эронитабор, ҳудуди густариши воқеъии ин мардумон (сукунати аввала ва баъдинаашон) ва забонҳои онҳо, урфу одат ва суннатҳои фарҳангии шаҳру рустоҳои Эронзамин ва як идда масъалаҳои дигар мавриди баррасӣ хоҳад шуд.

«Таърихи Табарӣ» таърихи мардумони эронитаборро аз Рӯзи Офариниш то пойдор шудани Хилофати Араб бозгӯ мекунад. Ба гуфти пажӯҳишгарони тоҷик — мураттибони «Таърихи Табарӣ»-и Балъамӣ Муҳаммадҷон Умаров ва Файзулло Бобоев «Балъамӣ аввалин донишманди таърихнигор буд, ки тамоми матолиб ва маълумоти таърихномаи Табариро ба таҳлилу тадқиқи илмӣ кашида, дар асоси он ва маълумоти сарчашмаҳои дигар ба забони дарӣ асари тозае офарид. Ва аз ин лиҳоз метавон гуфт, ки Балъамӣ муаллиф аст, зеро маълумоти муфассал дар достони Баҳроми Чӯбин ва фаслҳои марбут ба футуҳи кишвари Эрон берун аз ахбори арабӣ ва берун аз ин китоби таърих аст».

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Муҳаммадҷон Умаров ва Файзулло Бобоев, «Таърихи Табарӣ» дар 2 ҷилд. — Теҳрон, «Замон», 2001. — 1632 с.;

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Китобҳои таърих
Бобурнома

thumb|right|Тасвире аз Бобурнома
thumb|right|Тасвире аз Бобурнома
«**Бобурнома**» () — асари Заҳируддин Муҳаммад Бобур буда, воқеаҳои солҳои 1493-1529-ро, ки дар манотиқи мухталифи Мовароуннаҳр, Хуросон ва Ҳинд рух додаанд, фаро мегирад.

## Забони асар
«Бобурнома» бо забони туркии чағатоӣ ва услуби ёддоштнигории таърихӣ дар Ҳинд навишта шуда, инчунин мадорики арзишманди ҷуғрофиёӣ, табиатшиносӣ, мардумшиносӣ, тиб, адабиёт, ҳунар ва умури низомии сарзаминҳои зикршударо низ дар бар мегирад. Бобур баъди он ки ӯзбекҳо Мовароуннаҳрро тасарруф намуданд (1501), аз Самарқанд ба вил-ҳои мухталифи Мовароуннаҳру Хуросон паноҳ ҷуст ва ҳангоми оворагиҳо дар манотиқи кӯҳистон ва роҳҳои мушкилгузари Мовароуннаҳру Хуросон маводди бисёреро роҷеъ ба таърих, шахсиятҳои таърихӣ, фарҳанг, иқтисод, ҷуғрофиё, ҳайвоноту набототи навоҳии Мовароуннаҳр, Хуросон ва Ҳинд гирд оварда, онҳоро дар асараш «Бобурнома» дарҷ кард.

## Қисматҳо
«Бобурнома» аз се қисм иборат аст. Дар қисми аввали он воқеаҳои сиёсии Фарғона, ки Бобур он замон ҳокими ин вилоят буд, инчунин таърихи диг. ҳокимони Мовароуннаҳр (1493-94-1509), аз ҷумла воқеаҳои солҳои 1494—1503, яъне замони ҳузури Бобур дар Фарғона бо баёни мухтасари ҷуғрофиёи Фарғона ва Мовароуннаҳр, шарҳи ҳоли Умаршайх (падари Бобур), Султон Аҳмадмирзо (ҳокими Самарқанд дар солҳои 1493—1494 ва 1494—1495, Бойсунқурмирзо, (ҳокими Бухоро, баъдтар Самарқанду Ҳисор), писари Султон Маҳмудмирзо зикр шудаанд. Қисми дуюми «Бобурнома» воқеаҳои сиёсии Кобул, аз ҷумла омадани Бобур ба Кобул ва Ҳирот, тавсифи ҷуғрофиёи вил. Кобул, Лағмон ва Ғазнинро фаро мегирад. Бобур дар ин бахши асари хеш қисман ҳаводиси рухдода дар давлати Султон Ҳусайн Бойқаро (ҳокими Ҳирот дар солҳои 1470—1506)-ро тасвир карда, инчунин роҷеъ ба давлати Исмоили Сафавӣ (1524) низ иттилоъ додааст. Қисмати сеюми «Бобурнома» ба ҳодисаҳое, ки дар шим. Ҳинд аз соли 1519 то соли 1529 ба вуқӯъ пайвастанд, бахшида шудааст. «Бобурнома» ба забонҳои гуногун, аз ҷумла соли 1531 аз ҷониби шайх Зайнуддини Хаофӣ ба забони форсӣ-тоҷикӣ, соли 1857 дар Қазон аз ҷониби туркшиноси рус Н. Илинский ба забони русӣ, соли 1905 дар Лондон ба англисӣ ва соли 1958 дар Тошканд аз ҷониби М. Сале ба русӣ тарҷума шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* «Бобурнома»/ Тарҷумаи М. Сальей. Тошканд, 1958;
* Ҳамза Камол. История вторжения кочевых племён Дашти Кипчака в Среднюю Азию (XVI в.), Д., 2012.

## Сарчашма
*
Гулафзо Савриддинова

**Гулафзо Савриддинова** (тав. 12.09.1947, Исфара) — ходими давлатии Тоҷикистон, Корманди шоистаи фарҳанги ЧТ. Донишгоҳи хоҷагии халқи Москва (1969), Мактаби олии хизбии шаҳри Тошканд (1985).
Фаъолияти кориаш аз иктисодчии идораи савдои шаҳри Шӯроб с. 1969 огоз шудааст. Раиси иттифоки касабаи кормандони саноати махалли, раиси XМШ (1972—1977), муовини раиси комичроияи шурои депутатҳои халқи шаҳр (1977—1980), котиби кумитаи шаҳрии хизби коммунист (1980—1983), раиси комичроияи шурои депутатҳои халқи шаҳр (1982—1983), котиби якуми кумитаи хизби коммунисти ш. Исфара (1983—1985), мудири шуъбаи маданият, шуъбаи савдо ва хидматрасонии маишии КМ ПК Тоҷикистон (1985—1988), котиби аввали кумитаи шаҳрии хизб ва раиси Шурои депутатҳои халқ, раиси ш. Исфара (1988—1996), муовини Раиси Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1997—2000) ва аз моҳи марти с. 2000 муовини Раиси Мачлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Хизматҳои Савриддинова бо ордени «Дусти» ва медалу ифтихорномаҳо қадр шудаанд. Вакили Шурои Олии Чумҳурии Тоҷикистон (даъватҳои 12, 13), вакили халқии Маҷлиси Олии Чумҳурии Тоҷикистон (даъвати 1) интихоб шудааст..

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Исфара