Амриш Пурӣ

**Амриш Лал Пурӣ** (, ; 22 июни соли 1932, Наваншаҳр, Панҷоб, Ҳиндустони Бритониё, Империяи Бритониё – 12 январи соли 2005, Мумбай, Маҳараштра,  Ҳиндустон) — ҳунарпешаи театр ва синамои ҳинд. Яке аз машҳуртарин ҳунарпешаҳои Болливуд дар нақши золим буд. Зиёда аз 30 сол ҳунарнамоӣ намудааст (нақши дебютии ӯ соли 1967 буд ва охирин иҷрои ӯ соли 2006 рӯи навор баромадааст). Филмномаи ӯ аз 257 то 400 филмро дар бар мегирад. Амриш дар Болливуд, Толливуд, Колливуд ва дар филмҳои бо забони каннада, маротҳӣ, панҷобӣ, малаялам ва инчунин дар Ҳолливуд низ ҳунарнамоӣ намудааст. Секарата гирандаи ҷоизаи Filmfare Awards барои беҳтарин нақши мардони дуюмдараҷа (1986,1997 ва 1998) буд.

## Зиндагинома
Амриш Пурӣ дар як шаҳри хурди панҷобӣ дар наздикии шаҳри Наваншаҳр дар оилаи оддӣ бо чаҳор фарзанди дигар таваллуд шудааст.  Вай коллеҷи гуманитариро дар Шимла, иёлати Ҳимочал Прадеши Ҳиндустон, баъд шӯъбаи сиёсӣ-иқтисодии донишгоҳро хатм карда, 20 сол дар Бомбей дар Вазорати меҳнат ва ҳукумати Индира Гандӣ кор кардааст.

Ҳанӯз дар солҳои мактабхонӣ ба фанҳои физика, кимиё ва ҳамчунин навохтани най ва аккосӣ таваҷҷуҳ дошт ва ҳамеша орзуи ҳунарнамоӣ дар театру синаморо дошт.

## Фаъолият
### Театр
Аввал дар ҳайати театри Иброҳим Алказӣ, раиси Мактаби миллии драмавӣ, таълим гирифт, ки баъд аз он коргардон, драматург ва филмноманавис Сатиядев Дубей ӯро ба Театри Притҳвии худ қабул кард, ки дар он, инчунин дар театри «Тҳистар Юнит» Амриш Пурӣ солхои зиёд ҳунарнамоӣ кардааст, аз ҷумла дар намоишномаҳои С. Дубей, дар спектаклҳои «Манзара аз купрук» аз руи песаи Артур Миллер, «Les fourberies de Scapin»-и Молер ва ғайра бо чунин ҳунармандони барҷаста, филмноманависон ва коргардонҳо хамчун Виҷай Тендулкар ва Бадал Саркор кор кардааст. Амриш Пурӣ дар Академияи мусиқӣ, рақс ва драма низ таҳсил кардааст. Соли 1968 аввалин мукофоти театриро гирифт. Дар солҳои 1960-ум Амриш Пурӣ ҳамчун ҳунарпешаи саҳна шуҳрат пайдо кард ва яке аз чеҳраҳои калидӣ дар театри ҳинд буд ва ҳамчунин узви доимии ширкати «Театри Бомбей» буд. Инчунин, ба шарофати овози хос ва ба осонӣ шинохтааш солҳои зиёд дар радио ва таблиғ кор кардааст.

### Синамо
Тибқи қонунҳои саноати филмҳои тиҷории Ҳиндустон, ӯ дер дар филмҳо бозӣ карда, бори аввал дар синни 38-солагӣ, вақте ки бисёре аз ҳунармандони он замон аллакай фаъолияти синамоии худро ба охир мерасонданд, бозӣ кард. Нахустин нақши барҷастаи худро дар соли 1970 бозид, соли 1971 дар филми "Решма ва Шера" бозидааст.

Дар синамои тиҷоратии Ҳиндустон, ӯ асосан бо нақшҳои худ ҳамчун бадкирдори оқил, маккор ва нотарс машҳур шуд. Аввалин муваффақияти калони ҳунарманд дар синамо бо иҷрои нақши заминдор Вир Пратап Сингҳ дар филми "Hum Paanch" (1980) ба коргардонии Бапу ба даст омад. Соли 1986 барои нақш дар филми "Meri Jung"-и коргардон Субҳаш Гҳай нахустин ҷоизаи Filmfare Awards-ро барои беҳтарин бозигари дуввумдараҷаро дарёфт кард ва пас аз он борҳо бо ин ва дигар ҷоизаҳои бонуфузи синамои миллӣ ва хориҷӣ сарфароз гашт.  Филми «Ҷаноби Ҳиндустон» (1987) низ хеле маъмул буд ва нақши Могамбо солҳои тӯлонӣ корти визитӣ ба ҳунарманд гардид.

Вай инчунин дар филмҳои машҳури ҳиндӣ нақшҳои барҷастаи манфӣ бозидааст: Shakti (1982), Vidhaata (1982), Hero (1983), Jagir (1984), Samundar (1986), Nagina (1986), Dance, Dance (1987), Tridev (1989), Ram Lakhan (1989), Kishen Kanhaiya (1990), Karan Arjun (1995), Koyla (1997) ва ғайра. Дар охири фаъолияташ дар филмҳои маъруфи ҳиндӣ, аз қабили «Арӯси рабуданашуда» (1995) "Pardes" ("Дар ғарибӣ", 1997), "Zubeidaa" (2001), "Gadar: Ek Prem Katha" (2001) ва ғайра нақшҳои мусбӣ, вале қатъӣ ва риояи анъанаҳои консервативии падарони хонаводаҳоро бозидааст.

Вай инчунин дар «синамои параллелӣ» (синамои ҷиддии реалистӣ, артҳаус) ҳунарнамоӣ кардааст. Дар баробари актёрони маъруфи драмавии ҳиндӣ, ба мисли Ом Пурӣ, Носируддин Шоҳ, Смита Патил, Шабона Азмӣ, Кулбҳушан Харбанда, дар бисёр филмҳои коргардонҳои машҳури синамои Ҳинд, ба мисли Шям Бенегал, Говинд Ниҳаланӣ, Гириш Карнад нақш бозидааст. Дар филмҳои коргардон Шям Бенегал Амриш Пурӣ тақрибан дар ҳама филмҳо бозӣ кардааст, ки дар байни онҳо нақшҳои барҷастатарин дар филмҳои "Nishant" (1975), "Manthan" (1976), "Bhumika" буданд" (1977) мебошанд.

## Ҳаёти шахсӣ
### Оила
Амриш фарзанди чорум дар оила буд, ӯ ду бародари калонӣ Чаман ва Мадан, хоҳар Чандраканта ва бародари хурдӣ Ҳариш дошт.
Бародарони калонии Амриш Чаман ва Мадан низ ба синамо иртибототи касбӣ доранд ва Мадан Пурӣ низ ҳунарпешаи маъруфи синамо буд.
5 январи 1957 Амриш Пурӣ бо Урмила Дивекар (1957–2005) издивоҷ кард. Занаш бо театр ва кино робита надошт. Онҳо аз табақаҳои гуногун буданд, аз ин рӯ волидони ҳарду ҷониб муддати тӯлонӣ зидди издивоҷи онҳо буданд. Амриш ва Урмила ду фарзанд доранд: писар Раҷив (оиладор, маллоҳ ва соҳибкор), духтар Намрата (оиладор, табиб) ва чаҳор набера: се писару як духтар (Раҷив ду фарзанд ва Намрата  низ ду фарзанд дорад) .

### Вафот
12 январи соли 2005 даргузашт. Сабаби марг хунравии мағзи сар аст, ки пас аз ҷарроҳӣ рух додааст.

Ду сол пеш аз маргаш ба навиштани тарҷумаи ҳоли худ шурӯъ кард, аммо барои анҷоми он вақт надошт. Ин китобро рӯзноманигор Ҷиотӣ Сабҳарвал ва писари ҳунарпеша Раҷив бар асоси маводи умри Амриш Пурӣ анҷом дода, барои чоп омода кардаанд ва пас аз марги актёр дар соли 2006 таҳти унвони () нашр шудааст.

## Филмнома
### Ҳиндӣ

### Телугу

### Каннада

### Томилӣ

### Малаялам

### Маротҳӣ

## Ҷоизаҳо

### Ғалабаҳо
* 1968: Maharashtra State Drama
* 1979: Sangeet Natak Akademi Award for Theatre
* 1986: Filmfare Award for Best Supporting Actor – *[[Meri Jung]]*
* 1991: Maharashtra State Gaurav Pur **'
* 1997: Star Screen Award for Best Supporting Actor|Screen Award for Best Supporting Actor – **'
* 1997: Filmfare Award for Best Supporting Actor – **'
* 1998: Filmfare Award for Best Supporting Actor – ''[[Virasat (1997 film)|Virasat]]''
* 1998: Screen Award for Best Supporting Actor – ''[[Virasat (1997 film)|Virasat]]''

=== Номзадиҳо ===
* 1990: [[Filmfare Award for Best Performance in a Negative Role|Filmfare Award for Best Villain]] – ''[[Tridev]]''
* 1992: Filmfare Award for Best Villain – ''[[Saudagar (1991 film)|Saudagar]]''
*1993: Filmfare Award for Best Supporting Actor – ''[[Muskurahat (1992 film)|Muskurahat]]''
* 1993: Filmfare Award for Best Villain – ''[[Tahalka]]''
*1994: Filmfare Award for Best Supporting Actor – ''[[Gardish]]''
* 1994: Filmfare Award for Best Villain – ''[[Damini – Lightning|Damini]]''
*1996: Filmfare Award for Best Supporting Actor – 
* 1996: Filmfare Award for Best Villain – ''[[Karan Arjun]]''
* 1999: Filmfare Award for Best Villain – ''[[Koyla]]''
* 2000: Filmfare Award for Best Villain – ''[[Baadshah (1999 film)|Baadshah]]''
* 2002: Filmfare Award for Best Villain – **'
* 2000: Zee Cine Award for Best Actor in a Negative Role – *[[Baadshah (1999 film)|Baadshah]]*
* 2000: Zee Cine Award for Best Actor in a Negative Role – *[[Taal (film)|Taal]]*
* 2002: Zee Cine Award for Best Actor in a Negative Role – *Gadar: Ek Prem Katha*

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ҳиндӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Ҳиндустон
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои телугу
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои томилӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои каннада
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои малаялам
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои панҷобӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои маротҳӣ
Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards