open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фаридуни Ҷунайдӣ

**Фаридуни Ҷунайдӣ** (10 апрели 1939, Нишобур) — эроншинос, нависанда, мударриси донишгоҳ, устурашиноси эронӣ. Заминаи асосии тахассуси ӯ шоҳномапажуҳӣ аст.

## Зиндагинома
Фаридуни Ҷунайдӣ, фарзанди Бактоши Эронӣ, ва падарбузурги Қандаҳорӣ дар 20 фарвардини соли 1318-и хуршедӣ (соли 1939 милодӣ) дар кӯҳистони Риванди Нишобур зода шуд.

## Фаъолият
Дар соли 1358 «Бунёди Нишопур»- ро бунёд ниҳод ва акнун мудири ин Бунёд ва нашрияи «Балх» аст. Ӯ солҳо устоди донишгоҳҳои Санъатии Шариф, Теҳрон ва Кирмон будааст ва ба омӯзиши забонҳои бостон ва «Шоҳнома» мепардозад ва акнун низ ба сурати озод ва ройгон ба омӯзиши забонҳои паҳлавӣ ва авастоӣ ва баргузории анҷуманҳои Шоҳномахонӣ дар Бунёди Нишопур машғул аст.

## Осор

### Шоҳномапажӯҳӣ
Фаридуни Ҷунайдӣ беш аз 30 сол аз умри худро барои вироиши «Шоҳнома» сарф кардааст, то бино ба назари худ байтҳои афзудаи «Шоҳнома»- ро аз он ҷудо кунад ва ин нусхаи виростаи ӯ аз «Шоҳнома» дар 6 ҷилд 3 сол қабл мунташир шуд.
thumb|340x340px|''Ҷунайдӣ, Фаридун (1360); Номаи паҳлавонӣ (Худомӯзи хат ва забони паҳлавии ашконӣ, сосонӣ); нашри Балх.''
Аз дигар осори ӯ метавон намунаҳои зерро баршумурд:
* Номаи паҳлавонӣ (Худомӯзи хат ва забони паҳлавӣ, сосонӣ ва ашконӣ);
* Зиндагӣ ва муҳоҷирати Ориёиён бар пояи гуфторҳои эронӣ;
* Фарҳанги ҳазвориши паҳлавӣ;
* Достонҳои Рустами паҳлавон (Маҷмуъаи ёздаҳҷилдӣ);
* Зарвон, санҷиши замон дар Эрони бостон (дар бораи муносибатҳои рӯзҳо ва моҳҳои сол дар Эрони бостон);
* Фазл бини Шодони Нишопурӣ ва набарди андешаҳо дар Эрони пас аз Ислом, чопи нахуст 1360;
* Нақши ҷонварон дар сухани Саъдӣ;
* Заминаи шинохти мусиқии Эрон;
* Корномаи Ибни Сино;
* Набарди андешаҳо дар Эрони пас аз Ислом;
* Фарҳанги ҳазворишҳои дабираи паҳлавӣ;
* Вироиши «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ (давраи шашҷилдӣ);

### Сарпарастиҳо ва ҳамкориҳои пажуҳишӣ
* Фарҳанги вожаҳои Авасто (авастоӣ-паҳлавӣ-форсӣ-англисӣ)-Эҳсони Аҳромӣ, Фаридуни Ҷунайдӣ;
* Фарҳанги Безуӣ, Бародарон Мазриъатӣ, бо пешгуфтор ва ёварии Фаридуни Ҷунайдӣ;
* Вожаномаи Румону, Шералӣ Теҳронизодаи Қучонӣ, бо пешгуфтор ва ёварии Фаридуни Ҷунайдӣ;
* Вожаномаи Роҷӣ (Гӯиши Дилиҷон), Ҳусайни Сафарӣ, бо пешгуфтор ва ёварии Фаридуни Ҷунайдӣ;
* Номаи фарҳанги Эрон (дафтари якум, дуюм ва сеюм), гирдоварии Фаридуни Ҷунайдӣ.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* 
* 

Гурӯҳ:Шоҳномапажӯҳон
Гурӯҳ:Мардумони тоҷик
Аденома

**Адено́ма** (; аз  «ғадуд» +  «омос») — омоси ғайрисаратонӣ, ки дар ғадудҳои гуногун (ғадуди шир, ҷигар, меъда, гурда, ғадуди сипаршакл ва ғайра) ба вуҷуд омада, сохтори бофтаҳои онҳоро маҳфуз медорад. Аденома бо мурури вақт метавонад ба омоси саратонофар табдил ёбад. Бинобар ин, онро саривақт бо роҳи ҷарроҳӣ гирифта партофтан лозим аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Аденома
Аденовирусҳо

thumb|Аденовирус дар қиёс бо дигар вирусҳо
**Аденовирусҳо** (, аз юнонӣ aden – ғадуд ва вирусҳо) — як гурӯҳи вирусҳо, ки ангезандаи бемориҳои гуногун (назлаи шадиди роҳҳои нафас, конъюнктивит, илтиҳоби шуш, илтиҳоби рӯдаҳо ва ғайра) мебошанд. Аденовирусҳо аз ҳуҷайраи аденоидҳо ва бодомакҳои одам, ки он ҷо дар ҳолати нофаъол қарор доранд, ҷудо карда шудаанд. Аденовирусҳои маймунҳо, гов, муш ва парандаҳо низ маълуманд. Аденовирусҳо аз ҷилди сафедавӣ ва ДНК, ки дар маркази вирион воқеанд, таркиб ёфтаанд. Аденовирусҳо липид надоранд. Андозаи Аденовирусҳо 70 – 90 ммк аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Вирусҳо
Аддитивӣ

**Аддитивӣ** ( — замшаванда) — чунин хосияти бузургиҳост, ки тибқи он қимати бузургии ягон объекти яклухт ба ҷамъи қиматҳои бузургҳои қисмҳои алоҳидаи он (ҳангоми ба таври дилхоҳ ба қисмҳо тақсим кардани объект) баробар аст. Масалан, аддитивӣ будани ҳаҷм чунин маъно дорад: ҳаҷми ҷисми яклухт ба ҷамъи ҳаҷми қисмҳое, ки он ҷисмро ташкил медиҳанд, баробар мебошад. Ба монанди ҳамин дарозии хат, масоҳати сатҳ, массаи ҷисми физикавӣ ва ғайра бузургиҳои аддитивӣ мебошанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Арифметика
Гурӯҳ:Бузургиҳои физикӣ
Абдулғаффорхон

**Хон Абдулғаффор**, **Почо Хон**, **Бочо Хон** (; ; ;  6 феврали соли 1890, Хаштнагар, Утманзай, Пешовар, Устони марзи шимолу ғарбӣ, Ҳинди Бритониё — 20 январи соли 1988, Пешовар, Покистон) — пешвои сиёсӣ ва рӯҳонӣ паштуҳо, ҳамдаст ва пайрави Маҳатма Гандӣ, асосгузори аввалин артиши бидуни хушунат дар ҷаҳон.

Барои озодии ҳуқуқҳои миллати паштун мубориза бурдааст. Аз соли 1919 роҳбари ташкилоти миллатгарои «Анҷумани ислоҳи афғонӣ» ва пешвои партияи «Ҷирғаи паштун». Яке аз асосгузорони «Ҳизби халқии миллии Покистон».

## Зиндагинома

right|thumb|Абдулғаффорхон
Хон Абдуғаффор дар соли 1890 дар наздикии Пешовар ба дунё омадааст. Падараш, Хон Баҳром буд

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ник Мегоран.  Биография афганского героя служит наставлением для современного читателя 
* В. В. Адаменко. Хан Абдул Гаффар-хан
* &#x7C;access-date= requires &#x7C;url= (help) 
*  CS1 maint: Extra text (link) 
* Khan Abdul Ghaffar Khan (1969). *My life and struggle: Autobiography of Badshah Khan (as narrated to K.B. Narang)*. Translated by Helen Bouman. Hind Pocket Books, New Delhi.
* Rajmohan Gandhi (2004). *Ghaffar Khan: non-violent Badshah of the Pakhtuns*. Viking, New Delhi. ISBN 0-670-05765-7.
* Eknath Easwaran (1999). *Non-violent soldier of Islam: Ghaffar Khan: a man to match his mountains*. Nilgiri Press , Tomales, CA. ISBN 1-888314-00-1
* *Khan Abdul Ghaffar Khan: A True Servant of Humanity* by Girdhari Lal Puri pp 188–190.
* Mukulika Banerjee (2000). *Pathan Unarmed: Opposition & Memory in the North West Frontier*. School of American Research Press. ISBN 0-933452-68-3
* *Pilgrimage for Peace: Gandhi and Frontier Gandhi Among N.W.F. Pathans,* Pyarelal, Ahmedabad, Navajivan Publishing House, 1950.
* *Tah Da Qam Da Zrah Da Raza*, Abdul Ghaffar Khan, Mardan [NWFP] Ulasi Adabi Tolanah, 1990.
* *Thrown to the Wolves: Abdul Ghaffar*, Pyarelal, Calcutta, Eastlight Book House, 1966.

## Пайвандҳо
* http://lib.ru/MEMUARY/SHEBARSHIN/rukamoskwy.txt_Piece40.11
* bachakhan.com Website dedicated to Bacha Khan 
* Bacha Khan: The grandest Pakhtoon Hero (biography at afghanan.net) 
* Badshah Khan (biography at mkgandhi.org)
* Ghani Khan (Poet and son of Ghaffar Khan) ; Interview, film, and sound recordings
* Interview  with Ghaffar Khan
* Pervez Khan: Remembering Baacha Khan: memory of his courage to stay for ever
* Rajmohan Gandhi: Mohandas Gandhi, Abdul Ghaffar Khan, and the Middle-East today 
* Rajmohan Gandhi: Badshah Khan and our times 
* Khan’s triumph of will 
* Baacha Khan Trust 

### Суратҳо
* Colombia University pictures
* Biography
* Amitabh Pal: A pacifist uncovered
* Robert C. Johansen: People power: non-violent political action in Muslim, Buddhist, and Hindu traditions 

Гурӯҳ:Pages using citations with accessdate and no URL
Гурӯҳ:CS1 maint: Extra text
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Ҳиндустон
Абдулғозихоҷаи Истаравшанӣ

**Абдулғозихоҷа́и Истаравшанӣ ибни Тӯрахӯҷа** машҳур ба **Мавлавӣ Ҳусайни Истаравшанӣ** (нимаи аввали садаи XIX) — хушнависи форс-тоҷик.

## Осор
Асарҳои бисёрро китобат намудааст. Дар китобат ва рӯйбардор намудани «Чор девон»-и Алишер Навоӣ (охири солҳои 40 садаи XIX) иштирок дошт. Соли 1848 «Хамса»-и Навоиро бо хати басе зебою хоно китобат кардааст, ки дорои арзиши баланди бадеист.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Абдулғафури Лорӣ

**Бадеуддин Абдулғафури Лорӣ** (; мулаққаб ба **Разиуддин**; ? — 1506, Ҳирот) — донишманд, ориф, фақеҳ ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар сарчашмаҳои таърихию динӣ ва адабӣ чун шахси таҳсилдида, огоҳ аз улуми мутадовилаи замонаш тавсиф шудааст. Рутбаи Мавлоно гирифтани Абдулғафури Лорӣ гувоҳи он аст, ки ӯ ба дараҷаи баланди илму фазли замони худ — ба устодӣ расида будааст. Писари Ҳусайн Воизи Кошифӣ адиби маъруф Фахруддин Алии Сафӣ яке аз шогирдони ӯст. Дар таърихи илму адаб чун нависандаи шарҳу ҳошияҳо машҳур аст. Абдулғафури Лорӣ аз машҳуртарин шогирдони Абдурраҳмони Ҷомӣ буд.

## Осор
Бо дархости фарзанди Ҷомӣ — Зиёуддин Юсуф бар «Нафаҳоту-л-унс» ва «Фавоиди Зиёия»-и Ҷомӣ шарҳу ҳошия баста, мушкилоти онҳоро тавзеҳ додааст. Ин асар ба ғайр аз ҳавошӣ боз шарҳи ҳол ва тавсифи осори Ҷомиро дар бар гирифта, чун намунаи асари ёддоштӣ эътироф гардидааст. Забону услуби он содаву равон аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Орифони мусалмон
Гурӯҳ:Фақеҳон
Зоҳид Абдулин

**Абду́лин Зоҳид Муҳабулович** (1906, деҳаи Таткулмаюри ноҳияи Чердаклини вилояти Уляновск, РСФСР – 1989) — арбоби давлатӣ ва сиёсӣ, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948).

## Зиндагинома
Солҳои 1924 – 26 дар мактаби ҳизби коммунистии шаҳри Самара таълим гирифта, солҳои 1926 – 30 муаллим, 1930 – 33 мудири шуъбаи Комитети ҳизбии шаҳри Тошҳавзи Туркманистон буд. Соли 1937 Университети умумииттифоқии хоҷагии қишлоқи Ленинградро хатм карда, солҳои 1937 – 61 котиби якуми Комитетҳои ҳизби коммунистии ноҳияҳои Ашт, Пролетар, Мурғоб, Орҷоникидзеобод, шаҳрҳои Конибодом, Кӯлоб ва солҳои 1961 – 64 сардори Ширкати саноати гӯшту шири ҶШС Тоҷикистон буд. Аз соли 1964 нафақагир буд. Вакили Совети Олии ҶШС Тоҷикистон (даъвати 2 – 6).

## Ордену медалҳо
Бо 3 ордени Ленин, 3 ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, 3 ордени «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва ифтихорномаҳо сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

## Сарчашма
*
Абдулкарим (шоир)

**Абдулкари́м** (асри 16) — шоири форс-тоҷик ва аз шогирдони Хоҷа Ҳасани Нисорӣ.

## Зиндагинома
Дар тазкираҳои садаи XVI ин шоир чун шахси асилзода, шоири хуштабъ, дорои суханони марғуб ва ашъори дуррбор ёд гардидааст. Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар тазкирааш «Музаккир-ул-аҳбоб» Абдулкаримро яке аз шогирдони худ донистааст. Абдулкарим шеърҳои худро аз назари Нисорӣ ва чанде аз аҳли қаламу ҳаммаслакони худ мегузаронид. Аз девонаш иттилое нест. Намунаҳои ашъораш ба воситаи тазкираҳо ва баёзҳо то замони мо расидаанд. Ин абёт аз ӯст:

: Суруду нолаам, эй дил, аз он асар дорад,
: Ки пеши ғамзаи ӯ ҷой дар ҷигар дорад.
: Зи ҷамъи доираи аҳли дил бурун бодо,
: Касе, ки то дами мурдан дил аз ту бардорад.
: Чӣ гуна ганҷи муҳаббат ниҳон кунам дар дил,
: Ки он хароба ба ҳар сӯ ҳазор дар дорад…

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Шоирони асри XVI
Абдулкарим (хаттот)

**Абдулкари́м** (соли таваллуд ва вафот номаълум) — хаттот ва хушнависи тоҷик (охири садаи XIX – аввали садаи XX).

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Бухоро. Абдулкарим аз хаттотони мумтози давраш ба ҳисоб рафта, ба хати Имоди Қазвинӣ пайравӣ ва тақлид кардааст.

## Осор
Аз намунаҳои хати Абдулкарим бисёр қитаоти ҷудогона ва асарҳои китобатшуда боқӣ мондаанд. «Девони ғазалиёт»-и Ҳасанмуроди Одил (1909), «Таърихи Муллозода»-и Аҳмад ибни Маҳмуди Муллозода ва «Таърихи Наршахӣ»-и (1912) Муҳаммад ибни Наршахӣ аз ҷумлаи беҳтарин намунаҳои китобати Абдулкарим буда, бо хати настаълиқи хоно ва зебо китобат шудаанд. Ҳар сеи ин китобҳо дар Ганҷинаи дастнависҳои шарқии Институти шарқшиносии АИ ӯзбекистон маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Абдулкарим (ҳокими Ҳисор)

**Абдулкари́м** (соли таваллуд ва вафот номаълум) - ҳокими Ҳисор (тахминан солҳои 1840 – 1860). Фарзанди Саидбийи Атолиқ.

## Ҳукмронӣ
Абдулкарим бо амири Бухоро иртиботи нисбатан хубе доштааст. Соли 1850 беки Балҷувону Кӯлоб Мизробшоҳ бо шоҳи Дарвоз ба Ҳисор ҳамла карда Душанберо оташ заданд. Амири Бухоро Музаффар (1860 – 1885) борҳо ба сӯи Ҳисор лашкар кашида мардуми бисёреро ба қатл расонд. Абдулкарим истиқлоли мулки худро дар минтақа устувор дошта натавонист. Билохира Ҳисор ва мулкҳои атрофи он (Дарвоз, Кӯлоб, Балҷувон ва ғайра) ба тобеияти аморати Бухоро даромаданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Юсупов Ш. Т., К истории дореволюционного Душанбе (Конец XIX – нач. XX вв), Д., 1988; 
* Мухторов А. М., Ҳисор. Очерки таърихӣ (Охирҳои асри XIX – аввали асри XX), Д., 1995

## Сарчашма
*
Абдулкарими Бухороӣ

**Абдулкари́ми Бухороӣ** (; ) — , ҷуғрофиёдон ва сайёҳи тоҷик.

## Зиндагинома
Амир Ҳайдар Абдулкарими Бухороиро соли 1804 дар ҳайати намояндагону сафирон ба Русия фиристод. Ӯ дар шаҳрҳои Петербург, Москва ва Астрахан будааст. Соли 1807 чун саркотиб ба шаҳри Истамбули Туркия фиристода шуд. Дар Истамбул оиладор шуда, то охири умр ҳамон ҷо ҳаёт ба сар бурдааст.

## Осор
Аз Абдулкарими Бухорои дар бораи таърихи Туркистону Афғонистон асаре бо номи «Таърихи қадимӣ» боқӣ мондааст. Ин асарро шарқшиноси франсавӣ Ш. Шефер «Таърихи Осиёи Марказӣ» ном гузошта, ба забони франсавӣ тарҷума ва дар Париж чоп кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Аделаида

**Аделаида** () — шаҳр ва яке аз бандарҳои калони баҳрии соҳили ҷанубии Австралия, дар халиҷи Сент-Винсент, дар резишгоҳи дарёи Торренс. Пойтахти штати Австралияи Ҷанубӣ. Аҳолиаш 1138800 нафар (2006).

## Таърих
Аделаида 28 декабри 1836 бунёд гашта, ба шарафи ҳамсари шоҳи Британия Вилгелми IV– шоҳбону Аделаида номгузорӣ шудааст.

## Саноат
Дар Аделаида саноати худравсозӣ, киштисозӣ, коркарди нефт, металлургия, саноати сабук, хӯрокворӣ, химия, электротехникӣ, инчунин электроника ва механикаи дақиқ тараққӣ кардааст. Ба воситаи бандари Аделаида қисми зиёди маҳсулоти содиротии хоҷагии қишлоқи Австралия (гандум, меваҷот, машрубот, пашм) бароварда мешавад. Дарёи Торренс шаҳрро ба ду қисм: ҷанубӣ (маркази маъмурӣ) ва шимолӣ (маҳалли истиқоматӣ) ҷудо мекунад.

## Илм ва маориф
Аделаида маркази муҳими илмӣ ва маданист. Дар Аделаида донишгоҳ, осорхонаи таърихи зинда, обсерватория, нигористон мавҷуд аст.

## Ёдгориҳои меъморӣ
Ёдгориҳои меъмории асили динии нимаи Аделаида 19 ва аввали садаи XX маҳфуз мондаанд. Дар Аделаида ҳар ду сол моҳи март фестивали умумиҷаҳонии санъат (бо фарогирии тамоми ҳунарҳои саҳнавӣ ва манзурӣ) гузаронида мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Австралия
Хадамоти пизишкии ҳавоӣ

alt='Christoph 1', D-HMUM.|thumb|Вертолёти EC145 авиатсияи санитарӣ дар кӯҳҳои Алпи Швейтсария
**Хадамоти пизишкии ҳавоӣ** (), **авиатсияи санитарӣ** () — навъе аз хадамоти пизишкист, ки ба аҳолӣ, хусусан ба сокинони мавзеъҳои дурдаст ёрии фаврӣ (ҷарроҳии фаврӣ, кумаки акушерӣ ва ғайра) мерасонад.

Ҷустуҷӯи осебдидагон, интиқоли таҷҳизоти тиббӣ ва духтурон ба объектҳои муайян низ аз вазифаҳои авиатсияи санитарӣ мебошад. Авиатсияи санитарӣ дар Тоҷикистон аз январи 1937 фаъолият дорад. Сараввал он дар ихтиёри Ҷамъияти Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмари Комиссариати халқии тандурустӣ буд. Аз соли 1963 бунгоҳи авиатсияи санитарӣ дар ихтиёри Маркази миллии тиббӣ (собиқ Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии № 3) фаъолият менамояд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳавонавардӣ
Гурӯҳ:Намудҳои ҳавонавардӣ
Абдулғаффор Махдуми Булбул

**Абдулғаффо́р Махду́ми Булбу́л** мутахаллис ба **Фавҷӣ** (1879, Хуҷанд — 1979, ҳамон ҷо) — хаттот ва шоири тоҷик.

## Осор
Аз шогирдони Абдуллатифи Ҳисорӣ буда, дастнвис ва қитъаҳои ба қалами ӯ тааллуқдоштаро гирдоварӣ намудааст. Ашъори чанде аз шоирони хуҷандиро ҷамъ оварда, онҳоро бо хати зебо китобат кардааст. Аз ҷумла намунаи ашъори худашро бо хати хоною дилчасп китобат намудааст, ки дар дасти писараш Маҳдуми Боқиҷон (сокини Хуҷанд) маҳфуз мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Абдулкарими Хоразмӣ

**Абдулкари́ми Хоразмӣ** (соли таваллуд номаълум — вафот тахминан байни 1482—1487, Шероз) — хаттот,  ва донишманди форс-тоҷик, фарзанди Абдурраҳмони Хоразмӣ ва бародари Абдурраҳими Хоразмӣ.

## Зиндагинома
Зодгоҳаш Шероз. Азбаски аҷдодаш аз Хоразм будаанд, тахаллуси «Хоразмӣ»-ро ихтиёр кардааст. Тибқи иттилооте ҳаёти Абдулкарими Хоразмӣ асосан дар Шероз гузаштааст. Аммо бархе бар ин ақидаанд, ки Абдулкарими Хоразмӣ замони ҳукумати Султон Яъқуби Оққуюнлу (ҳукмронӣ 1478—1490) дар Табрез иқомат доштааст. Абдулкарими Хоразмӣ аз овони бачагӣ ба хаттотӣ шуғл варзида, сипас дар ин пеша машҳур гаштааст. Бародари Абдулкарими Хоразмӣ Абдурраҳими Хоразмӣ низ хаттоти соҳибистеъдод будааст. Бино ба маълумоти муаллифи китоби «Гулистони ҳунар» Қозӣ Аҳмад сабку услуби хаттотии бародарон ба ҳам монандӣ доштааст. Ин ду хаттот дар ҳунари хаттотӣ падарашон — Абдурраҳмони Хоразмиро устоди худ шумурдаанд.

## Осор
То замони мо намунаҳои осори хаттотии Абдулкарими Хоразмӣ расидаанд, ки аз маҳорати баланди ӯ дар навиштани хати настаълиқ шаҳодат медиҳанд. Бино ба маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ Абдулкарими Хоразмӣ шогирдони зиёдеро тарбият намудааст, ки хаттот ва наққоши номӣ Муҳаммади Баққол яке аз онҳост. Абдулкарими Хоразмӣ ва бародараш табъи шоирӣ низ доштаанд. Намунаҳои китобати. Абдулкарими Хоразмӣ дар китобхонаҳои давлатии Истанбул, Теҳрон, Санкт-Петербург маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Кази Ахмед, Трактат о каллиграфах и художниках, М.- Л., 1947;
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1, Д., 1988;
* Ашрафӣ М., Миниатюра: От Бехзода до Ризай-и Аббаси, Д., 2011.

Гурӯҳ:Хаттотони тоҷик
Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шоирони асри XV
Зафарҷон Ҳусейнов

**Зафарҷон Ҳабибуллоевич Ҳусейнов** (24.02.1969, шаҳраки Ҳисори н. Ҳисор) — доктори илми тиб (2012).

## Зиндагинома
Соли 1992 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Синоро ба итмом расонда, дар муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии саратоншиносӣ»-и Вазорати тандурустии Тоҷикистон ба фаъолият пардохт ва минбаъд ҷои кор иваз накард. Вазифаҳои ҷарроҳи саратоншинос (1992—1998), мудири шуъбаи умумӣ (1998—2006), муовинисардухтурро (2007—2010) иҷро кардааст. Аз соли 2011 директори «Маркази ҷумҳуриявии саратоншиносӣ»-и Вазорати тандурустии Тоҷикистон мебошад. Аз соли 2003 ҳамзамон доварии барномаи байналмилалии «Ҳифзи ҳуқуқи беморон»-ро ба зимма доштааст.
Бо истифода аз техникаи муосири ҷарроҳӣ ва барқароркунии пластикаи пӯст ҷарроҳии мураккаби саратони сар, гардан, пӯст, бофтаҳои мулоим ва устухонҳоро ба дараҷаи лозим анҷом медиҳад. Фаъолияташ дар доираи барномаи «Ёрии паллиативӣ ҳангоми бемории саратон» қобили қайд аст.

## Осор
* Особенности клинического течения и пути оптимизации лечения плосколеточного рака кожи головы и шеи. — Д., 2004.
*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Муҳаммадқул Ҳазратқулов

**Муҳаммадқул Ҳазратқулов** (5 ноябри 1944, Истаравшан, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон — 8 октябри 2020, Тоҷикистон) — файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа (1992).

## Зиндагинома
Муҳаммадқул Ҳазратқулов факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин соли 1967 ба поён расондааст. Солҳои 1969-1972 дар Эрон ба ҳайси тарҷумон кор кардааст, соли 1974 рисолаи номзадиро дифоъ кардааст. Солҳои 1980-1990 ӯ роҳбари ҳайати таҳририяи фалсафа ва ҳуқуқ, баъдтар роҳбари шӯрои таҳририяи назорати илмӣ ва бадеии Энсиклопедияи Советии Тоҷик буд. Соли 1991 рисолаи доктории худро дар мавзӯи "Фалсафаи Шаҳобуддини Суравардӣ" дифоъ кард. Солҳои 1992-1996 аввал профессори кафедра, сипас мудири кафедраи фарҳангшиносӣ, этика ва эстетикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. Аз соли 1996 ҳамчун ходими калони илмии  Пажӯҳишгоҳи фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Тоҷикистон кор кардааст. Солҳои 1996—2006 дар Ҷумҳурии Исломии Эрон машғули тадрису таҳқиқ буд.

Доманаи таҳқиқаш васеъ аст, мавриди ҳикмати адибони классикии форс-тоҷик, ҷараёни тасаввуф, анъанаҳои бостонии мардуми форсзабон , идҳои суннатии ниёгон, аз ҷумла Наврӯз, тамаддуни ориёиҳо ва ғайра зиёда аз дусад асару мақола навиштааст. Солҳои охир М. Ҳазратқулов китоби дарсӣ барои донишҷӯёни донишгоҳ "Сӯфия" ва таҳқиқоти "Ислом ва Абу Ҳанифа"-ро нашр намудааст.

## Осор
* Философские взгляды Садриддина Ширази. — Д., 1975;
* Баъзе масъалаҳои ҳастӣ ва ҳаракат дар асрҳои миёна. — Д., 1975;
* Эътиқоду анъанаҳои бостонии Аҷам. — Д., 1985;
* Философские взгляды Садриддина Шерози. — Д.,1985;
* Тасаввуф. — Д., 1988;
* Ориёиҳо ва тамаддуни ориёӣ. — Д., 2006;
* Ислом ва Абуҳанифа. — Д., 2009;
* Наврӯзи оламафрӯз ва дигар идҳои суннатии сол. — Д., 2012.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Рустам Ҳайдаров

**Рустам Ҳайдаров** (12.07.1970, Душанбе) — доктори илмҳои фалсафа (2007).

## Зиндагинома
Соли 1993 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин  ба итмом расонда, дар шуъбаи сотсиологияи Институти фалсафа ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Тоҷикистон  ба сифати лаборант фаъолияташро оғоз намудааст. Минбаъд дар ин боргоҳи илм вазифаҳои ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ,мудири Шуъбаи сиёсатшиносиро иҷро карда, солҳои 1998-1999 дар Университети ба номи Фридрих-Александри шаҳри Ерланген-Нюрнбенги Германия,  соли 2001 дар Институти омӯзиши масъалаҳои ҷаҳонишавии Университети Парис-Лодрони шаҳри Залтсбурги   Австрия, солҳои  2002-2003 дар Институти сотсиологияи Университети шаҳри Ганновери Германия,соли 2006 дар  Институти таҳлил ва ҳалли низоъҳои Университети Ҷорҷ Мейсони  шаҳри Вашингтони ИМА , соли 2012 дар  Маркази омӯзиши Осиёи Марказии  Университети Озоди Берлини  Германия,  соли 2017  дар Маркази низоъшиносии Университети Марбурги  Германия  донишашро такмил бахшидааст. Аз соли 2019  ба ҳайси муовини Директори Институти фалсафа,сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А.Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолияти илмиашро давом дода истодааст. Таҳти роҳбарии ӯ 3 нафар  муҳаққиқи ҷавон  диссертатсияи номзадиашонро ҳимоя намуда соҳиби дараҷаи номзади илмҳои сиёсӣ шуданд.
Ҷаҳонишавӣ, муқовимати геополитикии абарқудратҳо, амнияти минтақавӣ, ташаккули муносибати иҷтимоӣ дар Тоҷикистон, роҳҳои таҳкими субот дар Осиёи Марказӣ аз масъалаҳоеанд, ки дар меҳвари пажӯҳишаш қарор гирифтаанд. Мақолаҳои илмиаш дар нашрияҳои соҳавии Федератсияи Россия, Австрия, Германия,Иёлоти Муттаҳидаи Америка ва дигар давлатҳо чоп шудаанд.

## Осор
* Формирование новых общественных отношений в Таджикистане: Дисс… кандидата философ. наук. – Д., 2000; 
* Таджикистан в орбите глобализационных и геополитических процессов. – Д., 2005.-152с.; 
* Развитие Таджикистана в период глобализации. – Д., 2006.-190с.; 
* Влияние процесса глобализации на транформацию таджикского общества: Дисс… доктора философ. наук. – Д., 2007.
* Тоҷикистон дар масири таҳкими Истиқлоли давлатӣ:ҷанбаи сиёсӣ-иҷтимоӣ.-Д.,2020.-108с.;
* Таджикистан в условиях глобализации: социально-философский анализ. -Д.,2020.-187с.;

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Серхио Рамос

**Се́рхио Ра́мос Гарси́я** (; 30 марти 1986, Камас, Испониё) — футболбози испониёӣ. Собиқ футболбози бошгоҳҳои овозадори «Севийя», «Реал Мадрид», «Пари Сен-Жермен» ва тими миллии Испониё, айниҳол ҳимоятгари бошгоҳи мексикоии «Монтеррей».

## Зиндагинома

## Маснади бошгоҳӣ

## Мунтахаби миллӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
__FORCETOC__

Гурӯҳ:Зодагони 30 март
Гурӯҳ:Зодагони соли 1986
Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол
Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Севийя Б»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Севийя»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Пари Сен-Жермен»
Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Монтеррей»
Риёзидон

**Риёзидон**, **математик** () — мутахассиси соҳаи риёзиёт.  Риёзидон ба касе гуфта мешавад, ки донишу шинохти кофӣ дар мавриди риёзӣ дорад ва ба андешаву пажӯҳиш дар ин дониш мепардозад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Феҳристи риёзидонон ва оморшиносони машҳур(англ.)

Гурӯҳ:Риёзидонон
Авителлиноз

**Авителлиноз** (лот. Avitellinoses) — як гурӯҳ касалиҳои гелминтозии ҳайвоноти кавшакунандаи хонагӣ (асосан бузу гӯсфанд ) ва ваҳшӣ.

## Сабаби пайдоиши авителлиноз
Авителлинозро тасмакирмҳои ҷинси Avitellina Gaugh ба вуҷуд меоранд. Асосан дар ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ дучор меояд. Ба авителлиноз, одатан, барраҳои то яксола гирифтор мешаванд. Дарозии ангезандаи авителлиноз (A. centripunctata) 3,5 м ва бараш 2,2 мм аст (дар сар чор узви маканда дорад); давраҳои афзоиши он омӯхта нашудаанд.
 
## Аломатҳои ин беморӣ
Аломатҳои авителлиноз, одатан, якбора зоҳир мешаванд. Авителлиноз асосан тирамоҳ ва баҳор авҷ мегирад. Чорвои касал нағз ҳаракат карда наметавонад, сарашро ба қафо хам карда, пойҳояш меларзанд, ранги луобпардаҳо парида, ҳайвон баъзан дарунрав мешавад. Баъди чанд соати касалӣ чорво мефавтад. Авителлинозро бо роҳи дар ахлоти ҳайвони касал пайдо кардани бандҳои авителлин ташхис мекунанд.
Усулҳои муолиҷа ва пешгирии авителлиноз маълум нест. Дар хоҷагиҳое, ки барои парвариши чорво шароит номусоид аст, ба баррача ва барраҳои яксола доруҳои киҷҷарон медиҳанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемории паразити ҳайвонот
Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Авиценна (ҳафтавор)

**«Авиценна»** — ҳафтавори хусусии тиббӣ. Нашрияи ҶММ «Чархи гардун» (муассис. А. Сатторов). Ба забони русӣ чоп мешавад. Нусхаи аввалаш 16 октябри 1998 дар ҳаҷми 8 саҳифа ба табъ расидааст. Соли 2011 дар ҳаҷми 16 саҳифа ба таври ранга дар матбааи ҶММ «Чархи гардун» («Интишор») нашр мегардид. Дар ҳафтавор оид ба соҳаҳои тиб мақолаҳо дарҷ мешаванд. Ба хонандагон хоса гӯшаҳои «Навигариҳои ҷумҳурӣ», «Хабарҳо аз интернет», «Пурсишу посух», «Шарбатшифоӣ», «Дилдодагон», «Тест барои ошиқон», «Дарду дармон», «Розу ниёз», «Кадбону», «Тибби халқӣ», «Равоншиносӣ», «Толеънома» писанд мебошанд. Чанд саҳифаи ҳафтаворро «Сканворд»-ҳо ишғол кардаанд, ки барои тамрини ақлу зеҳн аҳамияти калон доранд. Дар саҳифаҳои охири рӯзнома оид ба кору фаъолияти табибон латифаҳои ширин, ҳамчунин эълону реклама ва барномаҳои телевизионӣ ҷой дода шудаанд. Адади нашри ҳафтавор — 6500 нусха (2011).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзномаҳо‎
Аденоматози шуш

**Аденоматози шуш** (юнонӣ aden – ғадуд ва oma – варам) — як навъ касалии ҳайвонот, ки дар мавриди он бофтаҳои шуш варам мекунанд. Бештар гӯсфанд, гов, асп, саг, муш ва гулмоҳӣ ба аденоматози шуш дучор мешаванд. Аденоматози шуш дар тамоми мамолики дунё ба қайд гирифта шудааст. То ҳол сабабҳои пайдоиш, пешгирӣ ва ба одам сироят кардани он пурра таҳқиқ нагаштаанд. Хоса аденоматози шуши гӯсфанд бисёр вомехӯрад. Онро бори нахуст соли 1888 Фадян ном олими муқаррар кардааст. Ангезандаи он вируси омософар аст. Дар мавриди касалӣ шуши ҳайвон дучори тағйирот гашта, дамкӯтаҳӣ ва сулфа пайдо мешавад. Дар аденомаҳои бофтаҳои шуш ҳосилаҳои ситоплазмавӣ, ки бо парда фаро гирифта шудаанд, ба вуҷуд меоянд. Дар атрофи ҳосилаҳои ситоплазмавии ҳуҷайра моеъ ғун шуда, ядроро ба канор тела медиҳад. Аденоматози шушро бо роҳи озмоиши макро ва микроскопӣ ташхис мекунанд. Ҳодисаҳои аз ҳайвонот сироят ёфтани одамон мушоҳида нашудаанд.
## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Авлакоген

**Авлакоген** (аз юн. aulax – ҷӯяк ва genes – тавлидкунанда) — фурӯхамидагиҳои хандақмонанд дар платформаҳои қадим, ки барашон то даҳҳо ва дарозиашон то садҳо км мерасад. Таҳнишастҳое, ки авлакогенро ташкил медиҳанд, аксар дар таркибашон ҷинсҳои вулқонӣ дошта, баъзан шаклашонро дигар кардаанд. Авлакогени сода (чуқур, борик ва фурӯхамидагиҳои ба дарозӣ тӯлкашидаи бо тарқишҳои маҳдудшуда) ва мураккаб (аз фурӯха­мидагиҳои ҳам хандақмонанд ва ҳам теппачадор иборатанд)-ро фарқ мекунанд. Авлакогенҳои кӯндаланг метавонанд тамоми платформаро убур кунанд ва ё дар дохили он бо сохторҳои геосинклиналӣ пай дар пай ҷой иваз карда, тадриҷан гум шаванд. Дар платформаи Европаи Шарқӣ системаҳои авлакогени Припятску Днепровску Донеск, Крестсову Валдай ва ғайраро фарқмекунанд. Аксари Авлакогенҳо хеле қадимианд, баъзеашон дар давраи палеозой ба вуҷуд омада, рифтҳои муқаррариро мемонанд, ки дар давраи фаъол шавии тектоникии платформаҳо ташаккул ёфтаанд. Истилоҳи Авлакогенро олими рус Н. С. Шатский пешниҳод намудааст (1960).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Гиологияи сохторӣ
Мавлудаи Равшанёр

**Мавлудаи Равшанёр** — публисист, тарҷумон, шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2007)  
## Зиндагинома
Мавлудаи Равшанёр 5 июли соли 1968 дар шаҳри Душанбе ба ҷаҳон омадааст. Соли 1987 мактаби миёнаи ҳамагонии №88-ро хатм намудааст. Соли 1992 бахши забон ва адабиёти форсии факултаи шарқшиносии Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро ба итмом расонда, чанде ба омӯзгорӣ пардохтааст. Баъдан дар ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» ва рӯзномаи «Гул-гул» ифои вазифа доштааст. Алҳол корманди дастгоҳи марказии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
## Эҷодиёт
Аз солҳои мактабхонӣ ба омӯзиши адабиёти тоҷику ҷаҳон шавқу завқи тамом дошта, дар ҷодаи назму наср қалам озмудааст. Ба тарҷумонӣ низ иштиғол варзидааст. Дар оҳангсозӣ ва сурудхонӣ ҳам истеъдоде табиӣ дорад.Аз соли 2007 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Аз солҳои навадуми қарни гузашта ҳикояву таронаҳояш мунтазам дар матбуоти даврӣ, аз ҷумла дар рӯзномаҳои «Адабиёт ва санъат», «Садои мардум», «Ҷумҳурият», маҷаллаҳои «Фирӯза» ва «Помир» ба табъ мерасанд. Маҷмӯаи нахустини таронаҳояш «Ашкҳои озарин» соли 2004 интишор ёфтааст. Маҷмӯаи дувуми достонҳои мансураш «Нигори нигарон» соли 2006 ба табъ расидааст. Маҷмӯаитаронаҳояш «Огненние слёзы» (ба забони русӣ дар тарҷумаи Норӣ Раббимдухт) соли 2006 интишор ёфтааст.
Чакидаҳои хомааш дар чандин маҷмӯаҳои дастҷамъӣ, аз ҷумла, баёзи назму насри адибаҳои ҷавони тоҷик «Дуруд, эй ишқ!» (2005) ва баёзи навниҳолони боғи адабиёти «Анҷумани дидор» (2008) мунташир гардидаанд. Намунаҳои беҳтарини эҷодиёташ ба забонҳои русӣ ва узбакӣ тарҷума шудаанд.
## Сарчашма

Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон
Рафоъат Саидаҳмадова

**Рафоъат Саидаҳмадова**, тахаллуси адабӣ,*РАФОҲАТ* — шоир, , узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1998)
## Зиндагинома
Рафоъат Саидаҳмадова 5 марти соли 1954 дар шаҳри Кӯлоб ба ҷаҳон омадааст. Соли 1971 мактаби миёнаи ба номи Фрунзеи ноҳияи Данғараро хатм карда, шомили факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон шудааст ва соли 1976 хатмаш кардааст.
Фаъолияти меҳнатиро соли 1976 дар Институти таъриху этнография ва бостоншиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои ҷумҳурӣ сар карда, сипас дар Вазорати фарҳанг, нашриёти «Маориф», Иттиҳодияи ҷумҳуриявии «Савдои китоб», ҳафтавори «Умед»-и Бунёди кӯдакони ҷумҳурӣ, Вазорати тандурустӣ, Радиои Тоҷикистон, рӯзномаи «Минбари халқ», Кумитаи имдоди Хумайнӣ
адои вазифа кардааст. Ҳамзамон дар бархе аз рӯзномаҳои ватанӣ, аз қабили «Ҷумҳурият», «Ҷунбиш», «Минбари халқ» ва «Нидои ранҷбар» мухбири ғайриштатӣ, дар Ширкати «Барқи тоҷик» корманди умури матбуотӣ будааст. Ҳоло сардори шуъбаи Китобхонаи шаҳрии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ мебошад.
## Эҷодиёт
Шеърҳояш аз соли 1980 дар маҷаллаву рӯзномаҳои ҷумҳурӣ ба табъ мерасанд. Иддае аз ашъори ӯ дар маҷмӯаҳои дастҷамъӣ ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Нигоҳ», (1987), «Қатраҳои хун» (1997), «Дарёи чашм» (2004) буда, соли 2006 «Ориёӣ суруд»-и Халилуллоҳи Халилӣ дар баргардони ӯ чоп шудааст. Тарҷумаи тоҷикии достони шоири классики рус П.Ершов «Аспаки кӯзапушт» ва китоби ҳикояҳои «Нафири Ҳинд», (2010) ба қалами ӯ тааллуқ дорад. Аз соли 1998 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.
## Сарчашма

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Александр Фрейман

**Фрейман Александр Арнолдович** (22.08.1879, шаҳри Варшава — 19.01.1968, шаҳри Санкт-Петербург) — эроншиноси рус, профессор (1918), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон (1949), шогирди Карл Залеман.

## Зиндагинома
Соли 1903 факултаи шарқ-шиносии Университети Петербургро хатм намуда, барои омӯзиши забонҳои эронии қадим дар Институти дастхатҳои Шарқи Олмон (Германия) кор кардааст. Солҳои 1919—1950 профессор ва мудири кафедраи филологияи эронии Университети давлатии Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург) буд. Аз соли 1950 то поёни умр дар шуъбаи ленинградии Институти шарқшиносии АИ СССР фаъолият доштааст.
Аз поягузорони мактаби муосири забоншиносии таърихию муқоисавии забоншиносии эронӣ эътироф гардидааст, ба масоили рушди таърихии забонҳои эронӣ, осори хаттии қадимаи эронӣ, ёдгориҳои паҳлавию ҳуҷҷатҳои суғдӣ, лексография, грамматика, этимология ва шеваҳои (лаҳҷаҳои) забонҳои паҳлавӣ, бохтарӣ, суғдӣ ва ғайра ҷиддан шуғл варзида, зиёда аз сад таълифот ба мерос гузоштааст. Ба паҳлӯҳои гуногуни забони «Шоҳнома»-и Ҳаким Фирдавсӣ низ таваҷҷуҳ намудааст. Соли 1933 сарварии экспедитсияи кӯҳи Муғро ба зимма дошт. Осораш ба бисёр забонҳои хориҷӣ нашр шудааст.

## Осор
* Согдийский сборник. — Ленинград, 1934;
* Задачи иранской филологии. — Ленинград, 1946;
* Описание, публикации и исследование документов с горы Муг. — М., 1962.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Фрейман Александр Арнолдович дар Викитека
* Aleksandr Freiman дар Энсиклопедияи Калони Советӣ
* Solomon Bayevsky, «FREĬMAN, Aleksandr Arnol’dovich» in Encyclopædia Iranica, Vol. X, Fasc. 2, pp. 221.

Гурӯҳ:Шарқшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Абдувалӣ Ҳаитов

**Абдувалӣ Ҳаитов** — зистшинос, доктори илми биологӣ (2011). 
## Зиндагинома
Соли 1968 ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемурро  тамом карда, ҳамчун лаборанти калон ва ходими хурди илмӣ дар шуъбаи ихтио-логия ва гидробио-логияи Пажӯҳишгоҳи зоология ва паразитологияи ба номи Е. Н, Павловскийи АИ Тоҷикистон фаъолият менамояд. Солҳои 1980-1985 сармутахассиси Иттиҳодияи моҳипарварии н. Абдураҳмони Ҷомӣ, 1985-1986 муовини раиси душанбегии Ҷамъияти моҳидорони Тоҷикистон буд. Аз соли 1986 дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур  заҳмат кашида, вазифаҳои ассистент, муаллими калон ва дотсенти кафедраи физиологияи ҳайвоноти хоҷагии қишлоқ ва зоологияро дар Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур (1986-2000) иҷро кардааст. Аз соли 2000 мудирии ҳамин кафедраро ба зимма дошт. Ҳамзамон вазифаи раиси Корхонаи воҳиди давлатии «Моҳипарвар»-и Вазорати кишоварзии Тоҷикистонро адо намудааст.
Бобати ҳифзи ҳайвоноти обанборҳои Тоҷикистон, роҳҳои беҳбуди фаъолияти хоҷагиҳои моҳипарварии ҷумҳурӣ, таъсиси зооплактонҳо дар обанборҳо ва ғайра қариб ҳафтод кори илмӣ аз даст баровардааст. Бисёр пешниҳодҳои илмиаш амалӣ гардида, фоидаи иқтисодӣ овардаанд.
## Осор
* Из опыта работы Куйбышевского рыбхоза в Таджикистане. – Д., 1984 (соавтор); 
* Охрана фауны водоёмов Таджикистана. – М., 1993; 
* Формирование фауны зоопланктона водохранилищ Южного Таджикистана: Дисс… доктора биол. наук. – Д., 2011; 
* Зоопланктон Нурекского водохранилища. – Д., 2012; 
* Охрана фауны водоемов Таджикистана. – Д., 2013 (соавтор).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон
Мусаллама Мухторова

**Мусаллама Мухторова** — наттоқи телевизион, рӯзноманигор, муҳаррири барномаҳои телевизиони тоҷик, барандаи намоишномаи телевизионии «Кошона», «Аълочии фарҳанги ҶТ» (1996), «Аълочии телевизиони Тоҷикистон» (2008). 
## Зиндагинома
Мусаллама Мухторова 26 июни соли 1950 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Дастпарвари мактаби миёнаи №53 ш. Душанбе (1967). Фак. забонҳои хориҷии (бахши англисӣ)-ро рӯзона (1979) ва баъд факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Т. Г. Шевченкоро ғоибона хатм кардааст (1989). Фаъолияти кориаш ҳанӯз аз давраи мактабхониаш оғоз шудааст. Иштирокчии аксарият намоишномаҳои бачагонаи Телевизиони Тоҷикистон, аз ҷумла барандаи намоишномаи «Субҳи пионерӣ» (1963-1970), барномаи иттилоотии КДТР Тоҷикистон (1970-2000), барномаҳои махсуси Телевизиони Тоҷикистон дар бораи 50 - солагии ҷумҳуриҳои ИҶШС (1967), барномаи телевизионии «Ҳамсолон», «Дугонаҳо», «Бӯстон» (I, II, III), таъсисгар ва барандаи барномаи телевизионии «Бону» (1998-2010). Ғолиби Озмуни байналмилалии эҷодии «Барномаи худ» дар Италия (1976). Аз соли 1997 – барандаи намоишномаи телевизионии «Кошона»-и Телевизиони Тоҷикистон. Бо Ифтихорномаҳои Ҳукумати ҶТ (2001) ва соҳавии «Чароғаки сабз» мукофотонида шудааст.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Назокат Олимзода

**Назокат Олимзода** (18 июли 1955, ноҳияи Шаҳритӯс) — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2007).

## Зиндагинома
Назокат Олимзода 18 июли соли 1955 дар ноҳияи Шаҳритӯс ба ҷаҳон омадааст. Мактаби миёнаро дар зодгоҳаш хатм карда, соли 1979 Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанберо ба итмом расондааст. Солҳои 1992—1994 директори мактаби таҳсилоти хамагонӣ, солҳои 1994—2002 раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи ҳукумати ноҳияи Қубодиён, ҳамзамон, роҳбари Созмони ҷамъиятии «Бунёдкор» будааст.

## Эҷодиёт
Аз 15-солагӣ ба шеърнависӣ оғоз намуда, аввалин шеърҳояш дар рӯзномаҳои ноҳиявии «Октябр» ва «Шараф», баъдан дар нашрияҳои ҷумҳуриявӣ ва маҷмӯаҳои дастҷамъии «Навсафар», «Шукуфаҳои Хатлон», «Аз Хутталон омадия», «Хоҷа Оби Гарм», «Бахтофарин», «Пайки Наврӯз», «Лабханди баҳор», «Гулбонги Истиқлол», «Сифоти Хоҷа Оби Гарм бишнав», «Наврӯзи Роғун», «Наврӯзи ҷаҳонафрӯз», «Гулбаргҳои меҳр» ва ғ. чоп шудаанд.
Нахустин маҷмӯаи ашъораш «Хумори дил» соли 2004 интишор ёфта, минбаъда навиштаҳояш дар авроқи «Ҳарири муҳаббат» (2005), «Оҳанги ёдҳо» (2010) ва «Парчами меҳр» (2011) ба табъ расидаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Аденомиома

**Аденомиома** (аз юнонӣ aden – ғадуд, mys – мушак ва oma – пасванд, ки маънои омосро дорад) — омосест, ки асосан аз эпителияи ғадуд ва бофтаи суфтамушак таркиб ёфтааст. Дар аденомиома, одатан, аломатҳои сабзиш ва инкишоф ба мушоҳида намерасанд. Аденомиома бештар дар бачадон (махсусан дар қисми охири танаи он), маҳбал, гоҳо дар тухмдон, роҳи меъдаю рӯда, талхадон пайдо мешавад. Аденомиома омоси ғайрисаратонист (ба бемории саратон ё саркома хеле кам табдил меёбад).

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Академизм

**Академи́зм** () — равияи соф назариявии санъати тасвирӣ, илм ва фарҳанг. Академизм дар академияҳои рассомии асрҳои 16 — 19 маъмул буд. Назарияи академизм ба догма асос ёфта, рассом аз доираи он берун намерафт; нусхабардории намунаҳои санъати тасвирии атиқа ва давраи Эҳё расм шуда, афзалият пайдо намуд. Академизм минбаъд барои инкишоф, тавсеа ва пешрафти санъати тасвирӣ монеъ гардид.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳунарҳои таҷассумӣ
Академияи Афлотун

[thumb|[Рафаэл, «Мактаби Афина» (1511)]]
[thumb|Академия дар харитаи [Афинаи қадим]]
**Академияи Афлотун** — иттиҳоди динию фалсафиест, ки тақрибан соли 387-и то милод Афлотун таъсис дода буд; мактаби Афлотун то садаи VI-и милод вуҷуд дошт.

## Таърих
Академияи Афлотун (дар ибтидо Гекадемия) аз номи қаҳрамони асотирӣ – Академ, ки боғи Афлотун низ ба номи ӯ гузошта шуда буд, гирифта шудааст. Ба иттиҳоди номбурда схоларх, ки аъзои Академияи Афлотун интихоб мекарданд, сарварӣ менамуд. Аъзои Академияи Афлотун бо ихтиёри худ аз серхобӣ худдорӣ мекарданд, аз ишқи нафсонӣ канораҷӯӣ менамуданд ва гӯшт намехӯрданд. Дар Академияи Афлотун бисёр илмҳои замона – фалсафа, риёзиёт, нуҷум, табиатшиносӣ ва ғайра тадқиқ мешуданд. Махсусан ба масъалаи илми риёзӣ диққати бештар медоданд. Дар пештоқи дарвозаи Академияи Афлотун чунин шиор навишта шуда буд: «Касе, ки риёзиётро намедонад, ба Академия дохил нашавад!» То замони Ситсерон Академияи Афлотунро ба Қадим ва Нав, баъдтар ба Қадим, Миёна ва Нав ҷудо мекарданд; дар давраи эллинизм тақсимоти дигари таърихи Академияи Афлотун низ вуҷуд дошт.

## Академияи Афлотуни Қадим
Академияи Афлотуни Қадим тамоюли пифагории фалсафаи мутааххири Афлотунро тарафдорӣ намуда, ақидаҳои космологии дар «Тимей» баёншударо инкишоф медод. Ба дараҷаи мутлақ бардоштани баҳсҳои диалектикӣ, ки дар ҷараёни онҳо ҳаққонияти баробари ҳукмҳои зид исбот мегардид, ба принсипи ҷаҳонбинӣ табдил ёфтани онҳо, (ки торафт ба равоқия муқобил мешуд), боиси ба вуҷуд омадани шаккокияи академӣ гардид ва мавқеи Академияи Афлотуни Миёнаро муайян кард. Карнеад қоидаи имконнопазир будани дониш ва аз ин рӯ, нодуруст будани ҳама гуна аҳкомро ба дараҷаи мутлақ бардошт. Қоидаи мазкурро академияи Нав тарафдорӣ мекард. Соли 86-и то милод ҳангоми Афинаро муҳосира кардани сарлашкари Рум Сулла бинои Академияи Афлотун вайрон шуд ва боғи он хароб гардид. Китобхонаи Академияи Афлотун низ нобуд шуд. Вале ҳанӯз дар соли 78 то милод Антиох дар Афина муаллимӣ мекард (Ситсерон дар назди ӯ дарс хондааст). Вазъи Академияи Афлотун то соли 176, яъне то вақте ки дар Афина файласуфи Рум Марк Аврелӣ чор кафедраи фалсафа таъсис кард, номаълум аст. Аз охири садаи II то охири садаи IV дар Академияи Афлотун асосан ба омӯзиши илми баён (риторика), адабиёт ва фанҳои маълумоти умумӣ машғул буданд. Дар замони Плутархи Афинагӣ (вафот тақрибан соли 432) ба Академияи Афлотун навафлотунияи майлони афлотинию ямвлихӣ дохил шуд. Соли 529 Юстиниан дар Афина мактабҳои қадимаи фалсафиро барҳам дод. Тақрибан соли 531 як қатор навафлотуниёни афинагӣ бо сарварии Дамаский ба дарбори шоҳи сосонӣ Хусрав муроҷиат карданд.

Эҳёи афлотуния дар садаи XV боиси таъсиси Академияи Афлотун дар Флоренсия (соли 1459) гардид. Навафлотуния заминаи асосии масъалаҳои фалсафии Академияи Афлотунии Флоренсия: аз тарғиби ғояҳои ишқи афлотунӣ то кӯшиши ба ҳам омехтани таълимоти афлотуния бо арастуия, қаббола, герметизм, зардуштия ва дигар навъҳои афкори динию фалсафӣ буд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
 

Гурӯҳ:Афлотуния
Аднексит

**Аднексит** — газаки найчаҳои бачадон ва тухмдон. Ангезаи аднексит стафилококкҳо, стрептококкҳо ва ғайра мебошанд.

Баъзан ҳангоми ба бачадон дохил кардани моддаҳои гуногуни химиявӣ (масалан, йод, спирт) низ пайдо мешавад. Микробҳо ба зоидҳои бачадон дар вақти исқот, хусусан исқоте, ки берун аз бемористон гузаронида мешавад, таваллуд, алоқаи ҷинсӣ, инчунин бо хуну лимфа аз дигар узву бофтаҳо (ҳангоми бемориҳои гуногуни сироятӣ, масалан, сил, гулӯдард ва газаки узвҳои дарунӣ) ворид мегарданд. Тамоми омилҳое, ки қобилияти дифоии организмро суст мекунанд, инчунин риоя накардани беҳдошти шахсӣ боиси инкишофи аднексит мегарданд. Ҳангоми аднексити шадид поёни шикам, атрофи чорбанд, хусусан дар вақти қазои ҳоҷат, пешобронӣ ва кори ҷисмонӣ сахт дард мекунад. Ҳарор. бадан то 39°С баланд мешавад; дар ҳолатҳои вазнини беморӣ дил беҳузур шуда, шахс қай ва шикамаш дам мекунад. Агар бемор сари вақт ва дуруст муолиҷа кунад , зуд ва пурра шифо меёбад. Ихроҷи ҳаррӯзаи наҷосат ва шоша зарур аст. Алоқаи ҷинсӣ ва истеъмоли хӯрокиҳои тунд манъ мебошад. Ҳангоми аднексити музмин беморӣ дар натиҷаи хунук хӯрдан, хастагӣ, дар вақти ҳайз ва баъди исқот шиддат ёфта, дард зиёд, ҳарор. бадан баланд ва ҳайз вайрон (фаровон ва дарднок) мешавад. Кафшеракҳое, ки бинобар илтиҳоб дар найчаҳои бачадон пайдо мешаванд, садди роҳи гузарониши онҳо мегарданд ва имкон дорад ба бенаслӣ оварда расонанд. Дар сурати дурудароз идома ёфтани аднексит (бештар аз 2 – 3 сол) сар задани ихтилоли нейроэндокринӣ аз эҳтимол дур нест. Барои пурра шифо ёфтан муолиҷаи мунтазам ва дуру дароз лозим аст. Тибби амалӣ барои табобати аднексит воситаҳои гуногун дорад. Хусусан таъйиноти физиотерапевтӣ, муолиҷаи санаторию курортӣ, варзиши шифоӣ, доруҳои зидди газак ва ғайра муҳиманд. Барои баланд шудани қобилияти дифоии организм варзиши сабук, сайру гашт дар ҳавои тоза, хӯроки серғизо, сабзавот, меваҳо тавсия мешавад. Ҳангоми авҷ гирифтани беморӣ ( дарди поёни шикам, бад шудани аҳвол ва ғайра) сари вақт ба духтур муроҷиат намуда, таъйиноти ӯро иҷро кардан зарур аст. Пойро тар кардан, дар рӯи санг ва замини нам нишастан (хусусан дар вақти ҳайз) манъ аст; дар ҳавои хунук ва нам либоси гарм пӯшидан лозим. Баъди сиҳат шудан, зан бояд камаш 3 моҳ таҳти назорати духтур бошад. Аз исқот ва алоқаи ҷинсии тасодуфӣ худдорӣ бояд намуд. Қоидаҳои беҳдошти шахсӣ, инчунин баъд аз исқот ва таваллуд тавсияҳои беҳдоштии махсусро риоя кардан зарур мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*Атабеков Д. Н., Гнойные очаги в малом тазу у женщин (клиника и терапия), М., 1957;
* Буянов В. М., Лимфогенная детоксикация, М., 1990;
* Громыхина Н. Ю., Крымская Л. Г. (ва дигар), Механизмы иммунорегуляторной функции микрофагов.
* Патогенез хронического воспаления, Новосибирск, 1991; 
*Бородин Ю. И., О функциональном взаимодействии сорбирующих веществ с лимфатическими структурами, Новосибирск, 1995.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Аденомаи ғадуди простата

**Аденомаи ғадуди простата** — афзоиши омосмонанди бехавфи ғадуди простата (ғадуди зермасона).

Фақат мардони аз 50-сола боло ба аденомаи ғудуди прастата гирифтор мешаванд. Аденомаи ғудуди прастата суст инкишоф меёбад. Аломати аввалини калон шудани ғадуди простата шабона зуд-зуд пешоб кардан аст. Бо мурури вақт аломатҳои аденомаи ғудуди прастата авҷ мегиранд ва шоша фақат дар натиҷаи сахт зӯр задан қатра-қатра ихроҷ мешавад. Дар мавриди тӯлонӣ гардидани аденомаи ғудуди прастата шоша беихтиёр ва оҳиста-оҳиста мерезад, аммо бемор ҳис намекунад, ки шошадонаш холӣ шудааст. Бинобар ихтилоли пешобронӣ дар бофтаҳои гурда тағйироти зиёд (васеъшавии ҳавзакҳои гурда, газак ва ғайра) рӯй дода, боиси пайдо шудани санг мегардад. Аденомаи ғудуди прастата дар аввал ҳарчанд безарар бошад ҳам, минбаъд мумкин аст ба омоси саратонӣ табдил ёбад. Аз ин рӯ, баробари зоҳир шудани аломатҳои аввалини он ҳатман ба духтур муроҷиат карда, тавсияҳои ӯро пурра иҷро намудан зарур аст (риояи қоидаҳои беҳдошт, парҳез ва ғайра). Организм ва хусусан пойҳоро бояд аз хунукӣ эҳтиёт кард. Кори меъдаю рӯдаро ба низом дароварда, мунтазам бо варзиши пагоҳӣ машғул шудан лозим (ҳар рӯз 1 – 1,5 соат пеш аз кор ва баъди он). Пиёда гаштан ҳам манфиати калон дорад. Дар сурати пайдо шудани аломатҳои аввалини аденомаи ғудуди прастата бемор бояд ба духтури уролог муроҷиат намояд. Истеъмоли хӯрокиҳои тезу тунд, қаламфур, хардал, консерваҳо, хӯроквории дудхӯрда ва шароб манъ аст. Маҳсулоти ширӣ (ғайр аз шир, ки боиси дамиши шикам мегардад) ва сабзавот нафъ дорад. Таомҳои гӯштинро бояд дар нимаи якуми рӯз хӯрд.

Муолиҷаи аденомаи ғудуди прастата гуногун аст. Пештар онро фақат бо роҳи ҷарроҳӣ табобат менамуданд. Солҳои охир усулҳои бо дору муолиҷа кардани он дарёфт шудаанд. Доруҳоро муддати тӯлонӣ истеъмол намудан лозим меояд (масалан, проскар, финастерид, простерид, празозин, тамсулозин, омник ва ғайра). Вале бе тавсияи духтур онҳоро кор фармудан ҷоиз нест. Аденомаи ғудуди прастатаро ба воситаи асбобҳои махсуси оптикӣ, нурборонкунии лазерӣ, энергияи электр (ТУР), сармо (криодеструктсия) ва гармо (термоаблатсия, термотерапия) низ табобат мекунанд. Дар Тоҷикистон асосан аз усули ҷарроҳӣ истифода мешавад. Натиҷаи муолиҷа, одатан, хуб аст. Ҳангоми куҳна шудани беморӣ ду маротиба ҷарроҳӣ мекунанд: аввал ба масона носур гузошта, баъди чанд моҳ аденомаро гирифта мепартоянд. Беморе, ки ба масонааш носур гузоштаанд, ба нигоҳубини беҳдоштӣ мӯҳтоҷ аст. Рӯзе ду маротиба бо оби гарм лӯлаи резинии тахлия (дренаж)-ро шустан лозим. Пешобгиракро низ бо оби гарм хуб мешӯянд ва бо маҳлули 0,1%-и перманганати калий (маргансоф) пур мекунанд. Ҳангоми дар зери ноф ҳис кардани дард, пешобронии дарднок ва тар шудани бандина бетаъхир ба духтур муроҷиат кардан зарур аст.
## Эзоҳ

## Адабиёт
*Лопаткин Н. А., Доброкачественная гиперплазия предстательной железы, М., 1997; 
*Қодирӣ Т. Р., Мунтахаби дарсҳои пешобшиносӣ, Д., 2000; 
*Тиктинский О. Л., Калинина С. Н., Заболевания предстательной железы, С.-Пб., 2006.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Адинамия

**Адинами́я** ( — бемадорӣ) — якбора беқувват шудани инсонро гӯянд. Ҳангоми бемориҳои вазнини сироятӣ, бемории бардавоми беҳолкунанда, гуруснагӣ кашидан ва ғайра мушоҳида мешавад. Дар баробари адинамияи умумӣ адинамияи узвҳои ҷудогона низ ба мушоҳида мерасад. Сабаби он таъсири боздорандаи асаб, осеб ёфтан ё хароб гаштани унсурҳои фаъолияти онҳо мебошад. Масалан, адинамияи дил, ки дар мавриди хароб гаштани миокард бинобар заъфи бардавоми он рух медиҳад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Акароз

**Акароз,** хоришак — касалии музмини ҳайвонот, ки бо хоришу илтиҳоби пӯст ҷараён мегирад.

Ангезандаҳои касалӣ хоришканаҳо мебошанд. Сироят ҳангоми тамос бо ҳайвони касал, ҳамчунин аз ашёи нигоҳубини чорво, ки дар онҳо канаҳо ҷой доранд, ба вуҷуд меояд. Акароз хусусан тирамоҳ ва зимистон хурӯҷ мекунад. Ба пайдоиши касалӣ дар ҷойи нам, ифлос ва сарду торик нигоҳ доштани ҳайвонот мусоидат менамояд. Ғизои бесифат низ муҷиби сар задани касалӣ мешавад. Ба акароз бештар ҷавонаҳо ва ҳайвоноти лоғар гирифтор мегарданд. Дар ҷисми ҳомил канаҳо 4 – 6 ҳафта зиндагӣ мекунанд. Онҳо ба қабати пӯст даромада, нӯги асабҳоро ангезиш медиҳанд. Ҳайвон тоқат накарда, ҷойи иллатёфтаро дар девору харсанг ва танаи дарахтон мехорад, дар натиҷа пӯст дағал ва ғафс гашта, пашм мерезад. Гову гӯсфандон хароб ва каммаҳсул мешаванд. Интихоби тарзу усули табобати акароз ба хусусияти касалӣ ва фасли сол вобаста аст. Аспҳоро, одатан, ба камераи махсус андохта, ангидриди сулфат дуд мекунонанд; ҳайвоноти дигарро бо марҳамҳои гуногун табобат менамоянд. Ҳангоми саросар сироят ёфтани чорво ё бо мақсади пешгирии касалӣ, ҳайвонотро дар ҳавзҳои дорудор (гексахлоран, креолин ва ғайра) оббозӣ медоранд. Ҳамзамон оғилхона ва ашёи нигоҳубини чорво дезинфексия карда мешавад. Азбаски доруҳои барои табобат пешбинишуда ба тухми канаҳо таъсир намекунанд, муолиҷа вобаста ба давраи инкишофи паразитҳо такрор хоҳад ёфт. Ҳангоми дар хоҷагӣ ба қайд гирифта шудани акароз чорворо ба 3 гурӯҳ ҷудо менамоянд: моли касал; моли гумонбар ба касалӣ; моли солим. Ҳар гурӯҳи ҳайвонот алоҳида нигоҳ дошта мешавад. Хоҷагӣ ҳамон вақт солим ҳисоб меёбад, ки агар дар тӯли 20 рӯзи баъди андешидани тадбирҳои зарурӣ ҳолатҳои нави ба касалӣ дучор омадани чорво ба қайд гирифта нашаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бемориҳои ҳайвонот