open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пешпаракон

**Пешпаракон**

Дар майдонча хатти марра кашида, 10-12 нафар духтарон ё писарбачагон ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд ва паси ҳам сари дупо менишинанд. Сардори дастаи якум ба назди ҳар як бозигари гурӯҳи худ хам шуда, сангчаеро номаълум ба домани яке аз онҳо пинҳон мекард. Сипас ба дастаи ҳариф муроҷиат карда, мепурсид, ки сангча дар дасти кист? Агар сангчаро меёфтанд, навбати пинҳон кардани сангча ба онҳо мегузашт. Аммо агар намеёфтанд, бозигарони дастаи якум аз ҷой хеста, як қадам ба пеш меҷаҳиданд ва боз дар ҷояшон ба мисли аввала менишастанд. Ҳамин тавр бозӣ давом меёфт, кадом дастае, ки пештар ба хатти марра мерасид, ғолиб ҳисоб мешуд. Дар Рашт, Дарвоз, Ванҷ, нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Ҷамбулбозӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Пиёдакашак

**Пиёдакашак**

Як навъ мусобиқаи ҷавонон, ки дар ҷашнҳои Наврӯз, арӯсӣ, хатнасур ё ба муносибати таваллуди писар созмон дода мешуд. Дар ин бозӣ 40-50 нафар иштирок мекарданд. Соҳиби маърака 3-4 метр матоъи сахтро ба мобайни иштирокчиён ҳаво медод. Ҷавонон ба дастаҳо тақсим шуда, кӯшиш мекарданд, матоъро ба пуррагӣ ба даст оранд ва туҳфаи асосӣ – бузро соҳиб шаванд. Дар Кӯлоб, Ғарм, Дарвоз дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н.  Традиционный театр таджиков. Т.1, Д., 2002;

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.  
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Пешпаракон 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Пиёдаҳо савора

**“Пиёдаҳо савора”**

Барои ин бозӣ бачаҳо ба ду дастаи баробар тақсим мешуданд. Сардорони дастаҳо каме дуртар рафта, байни худ маслиҳат мекарданду сипас ба назди бачаҳои гурӯҳи аввал омада мепурсиданд: **“– Ёрон, ёрони мо, ҷав чанд ман?** – мепурсид сардори даста. Бачаҳо кӯшиш мекарданд, ки чанд ман қарор кардани ҷавро ёбанд. Намояндаи кадом дастае, ки саволро дуруст ҷавоб медод, дастаи ӯ ғолиб ҳисоб ёфта, нахуст онҳо савораи пиёдагон мегардиданд. Пиёдагон саворонро ба пушти худ гирифта, дар кӯча роҳ мерафтанд. Дар Истаравшан дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад.
## Адабиёт
1. Амонов Р. Қиссаи диёри чашмасор. Д., 1995; 2. Амонов Р. Аз паи ҳикмати халқ. Д., 1963. 3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д., Ҷ.2, 2016.
 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Пиёдакашак 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Палабарак

**Палабарак, [[талгираку чалгирак]]**

Бачагон дар майдончае ҷамъ омада, ба ду гурӯҳ тақсим мешуданд. Аз мобайни майдонча хатте мекашиданд ва ду канори майдонро марра қарор медоданд. Як гӯшаи майдон “пал” номида мешуд ва гӯшаи дигараш “чал”. Шарти бозӣ чунин буд, ки бозигарони дастаи “чал” бояд аз чанги ҳариф халос хӯрда, ба гӯшаи “пал” раванд. Дар ҷавоб бозигарони гурӯҳи “пал” кӯшиш мекарданд, ки онҳоро бо пойҳояшон зада, нагузоранд, ки ба марраашон расанд. Дар Ашт, Рашт, Дарвоз нимфаъол
## Адабиёт
1. Нурджанов Н.  Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.
 
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* “Пиёдаҳо савора” 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Дорандагони ҷоизаи байналмилалии «Инсони сол» (ИМА) аз Тоҷикистон

## Инчунин нигаред
* Фирдавс Ҳакимов 
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони ҷоизаи байналмилалии «Инсони сол» (ИМА) аз Тоҷикистон
Пойга (саворапойгаҳ)

**Пойга (саворапойгаҳ), Давидан (саворапойгаҳ), Саворапойгаҳ**

Пойга, ё давидан мусобиқаи анъанавии халқӣ мебошад, ки аз қадим дар ҷашнҳои Наврӯзу Меҳргон, тӯйҳои арӯсию хатнасур ташкил мешавад. Масофаи пойга аз 500 м сар карда, то 5-6 км мешуд. Сардорҳо ҷараёни мусобиқаро назорат мекарданд. Иштирокчиёне, ки аз ҳама пештар ба марра мерасиданд, сазовори туҳфаҳо мегаштанд. Тарзи саворапойгаҳ низ маъмул буд, ки ҷавонон савораи асп ё харҳо мусобиқа мекарданд. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Турсунов Н. Бозиҳои миллии тоҷикӣ. Д., 1983.

2. Сафаров Ш. Бозиҳои миллӣ ҳамчун тамаддуни халқи тоҷик. Д., 2011.

## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Рустшавак 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Салоҳияти Ҳукумат

**Салоҳияти Ҳукумат** — дар Конститутсия, Қонуни конститутсионии ҶТ «Дар бораи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон» дигар қонунҳо ва Дастури Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон салоҳияти Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар  гардидааст. Салоҳияти Ҳукуматро шартан ба якчанд гурӯҳ ҷудо кардан мумкин аст:

I. Роҳбар аз болои вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ  ва дигар мақомоти идоракунии давлатӣ;

II. Салоҳияти умум, ки ба татбиқи сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ вобаста  аст,  роҳбарии  самараноки иҷтимоию  иқтисодӣ  ва  фарҳангӣ, таҳияи барномаҳои мақсадноки давлатӣ, дар мавридҳои зарурӣ  баъзе масъалаҳои ба салоҳияти  Ҳукумат тааллуқдоштаро  ба  мақомоти иҷроияи маҳаллӣ, вазоратҳо ва кумитаҳои давлатӣ дода метавонад;

# дар соҳаҳои иқтисодиёт, буҷет, молия, пул, қарз ва андоз;
# 
# дар соҳаи иҷтимоӣ;
# 
# дар соҳаи илм, фарҳанг, маориф ва тандурустӣ;
# 
# дар соҳаи истифодабарии табиат ва муҳофизати зист;
# 
# дар соҳаи таъмини қонунияти ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрванд, мубориза бар зидди ҷинояткорӣ;
# 
# оид ба таъмини мудофиа ва амнияти давлатӣ;
# 
#  дар соҳаи сиёсати хориҷӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ ва дигар салоҳияте, ки қонунгузории ҶТ ба зиммаи он мегузорад, амалӣ мегардонад.
## Нигаред
* Салоҳияти Президент
* Салоҳияти Раиси Маҷлиси миллӣ
* Салоҳияти Раиси Маҷлиси намояндагон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Салоҳияти Раиси Маҷлиси намояндагон

**Салоҳияти Раиси Маҷлиси намояндагон** -  Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии ҶТ ҳамчун шахси олимансаби давлатӣ мувофиқи Конститутсия ва қонунҳои ҷумҳурӣ чунин салоҳият дорад:

1) ба таҳияи масъалаҳое, ки дар иҷлосияҳо  баррасӣ  мешаванд, роҳбарӣ менамояд;

2) дар иҷлосияи Маҷлиси намояндагон ва ҷаласаҳои Шӯрои он раисӣ мекунад;

3) номзадии муовинони Раиси Маҷлиси намояндагон, раисони кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси намояндагон ва номзадии роҳбари Дастгоҳи Маҷлиси намояндагонро ба Маҷлиси намояндагон пешниҳод менамояд;

4) қонун дар бораи буҷети давлатиро, ки Маҷлиси намояндагон қабул кардааст,  барои  имзо ва  нашр  ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мефиристад;

5) қонунҳои қабулкардаи Маҷлиси намояндагонро барои ҷонибдорӣ ба Маҷлиси миллӣ мефиристад;

6) ба қарорҳои Маҷлиси намояндагон ва Шӯрои он имзо мегузорад;

7) Маҷлиси намояндагонро дар дохил ва  хориҷи  кишвар намояндагӣ мекунад;

8) ба созишномаҳои байнипарлумонии Маҷлиси намояндагон имзо мегузорад;

9) ба Дастгоҳи Маҷлиси намояндагон роҳбарӣ менамояд;

10) ваколатҳои дигареро, ки дар Конститутсия, қонунҳо ва Дастури Маҷлиси намояндагон муқаррар карда шудааст, амалӣ менамояд. Раиси Маҷлиси намояндагон дар доираи салоҳияти худ амр медиҳад.
## Нигаред низ
Салоҳияти Раиси Маҷлиси миллӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Салоҳияти Шӯрои Маҷлиси миллӣ

**Салоҳияти Шӯрои Маҷлиси миллӣ** -  дар асоси талаботи Конститутсия (қ.5 м.53) ва Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон,» (моддаи 7 Қонун), Маҷлиси миллӣ Шӯрои Маҷлиси миллиро ташкил медиҳад, ки ба ӯ ҳисоботдиҳанда буда, фаъолияти худро мутобиқи Конститутсия,  Қонуни  конститутсионӣ «Дар бораи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон»  ва Дастури  Маҷлиси миллӣ ба  роҳ мемонад.  Салоҳияти Шӯрои Маҷлиси миллӣ дар қонун ба тарзи зерин ифода шудааст:

1) ташкили тайёрии ҷаласаҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон, иҷлосияҳои Маҷлиси миллӣ;

2) таҳияи лоиҳаи рӯзнома ва тартиби кори  ҷаласаҳои  якҷояи  Маҷлиси миллӣ  ва  Маҷлиси  намояндагон, иҷлосияҳои Маҷлиси миллӣ;

3) мураттаб сохтани фаъолияти кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ;

4) таъмини ҳамкорӣ бо Маҷлиси намояндагон, Шӯрои Маҷлиси намояндагон;

5) ташкили банақшагирии корҳои вобаста ба фаъолияти Маҷлиси миллӣ;

6) пешакӣ баррасӣ намудани қонунҳое, ки Маҷлиси намояндагон қабул кардааст ва дигар санадҳо;

7) таҳлили таклифу эродҳои  аъзои Маҷлиси миллӣ, ки дар иҷлосияҳои Маҷлиси миллӣ баён кардаанд ва аз рӯйи онҳо қабул намудани қарорҳои дахлдор;

8) ташкили робитаҳои байнипарламентии Маҷлиси миллӣ;

9) таъмини назорати иҷрои қарорҳои Маҷлиси миллӣ;

10) ба амал баровардани ваколатҳои вобаста ба кори Маҷлиси миллӣ, ки дар қонун пешбинӣ шудааст.
## Нигаред низ
Салоҳияти Шӯрои Маҷлиси намояндагон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Салоҳияти Шӯрои Маҷлиси намояндагон

**Салоҳияти Шӯрои Маҷлиси намояндагон** -  Шӯрои Маҷлиси намояндагон дар дохили Маҷлиси намояндагон мавқеи калон дошта, мақоми доимо амалкунандаи ёрирасон ва ҳисоботдиҳанда буда, барои амалӣ гардонидани салоҳияти Маҷлиси намояндагон масъул мебошад. Шӯрои Маҷлиси намояндагон салоҳияти зерин дорад:

1) ташкили тайёрии ҷаласаҳои Маҷлиси намояндагон;

2) таҳия кардани лоиҳаи рӯзнома ва тартиби кори ҷаласаҳои Маҷлиси намояндагон;

3) мураттаб сохтани фаъолияти кумитаю комиссияҳо;

4)  таъмини  ҳамкорӣ  ба  Маҷлиси миллӣ, Шӯрои Маҷлиси миллӣ;

5) ташкили банақшагирии корҳои вобаста  ба тартиб додани лоиҳаи қонунҳо;

6) пешакӣ баррасӣ намудани лоиҳаи қонунҳо ва дигар санадҳо;

7) таҳлили таклифу эродҳои вакилон, ки дар ҷаласаҳои Маҷлиси намояндагон изҳор шудаанд ва аз рӯйи онҳо қабул шудани қарорҳои дахлдор;

8) ташкили робитаҳои байнипарлумонии Маҷлиси намояндагон;

9) таъмини назорати иҷрои қарорҳои Маҷлиси намояндагон;

10) созмон додани комиссияҳо аз рӯйи масъалаҳое, ки ба салоҳияташон дохил мешаванд;

11) ба амал баровардани ваколатҳо вобаста ба кори Маҷлиси намояндагон  ва аз  ҷониби  вакилон самарабахш ба ҷо овардани ваколатҳо.
## Нигаред низ
Салоҳияти Шӯрои Маҷлиси миллӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Салоҳияти Раиси Маҷлиси миллӣ

**Салоҳияти Раиси Маҷлиси миллӣ** -  мутобиқи Конститутсия, Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Дастури Маҷлиси миллӣ  Раиси  Маҷлиси миллӣ ҳамчун мансабдори мақомоти давлатӣ салоҳияти зеринро дорад:

1) ҷаласаҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагонро даъват намуда, ба онҳо раисӣ мекунад;

2) иҷлосияи Маҷлиси миллиро даъват мекунад;

3) ба таҳияи масъалаҳое, ки дар иҷлосияҳо  баррасӣ  мешаванд,  роҳбарӣ мекунад;

4) номзадии муовинони Раиси Маҷлиси миллӣ, раисони кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ, роҳбари дастгоҳи Маҷлиси миллиро ба Маҷлиси миллӣ пешниҳод мекунад;

5) шумораи муовинони Раиси Маҷлиси миллӣ, таклифҳо оид ба таъсиси кумитаҳо ва комиссияҳои Маҷлиси миллиро пешниҳод менамояд;

6) қонуни қабулкардаи Маҷлиси намояндагон, ки онро Маҷлиси миллӣ ҷонибдорӣ намудааст, барои имзо ва нашр ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мефиристад;

7)  ба  қарорҳои  якҷояи  Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон имзо мегузорад;

8) Маҷлиси миллиро дар дохил ва хориҷи кишвар намояндагӣ мекунад;

9) робитаҳои байнипарлумонии Маҷлиси миллиро ба роҳ мемонад;

10)  ба созишномаҳои  байнипарлумонӣ имзо мегузорад;

11) ба Дастгоҳи Маҷлиси миллӣ роҳбарӣ менамояд;

12) ваколатҳои дигареро, ки Конститутсия ва дигар санадҳои қонунгузорӣ пешбинӣ кардааст, амалӣ мекунад.
## Нигаред низ
Салоҳияти Президент
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Салоҳияти Президент

**Салоҳияти Президент** -   маҷмӯи масъалаҳое,  ки  Конститутсия  ва Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳаллу фасли онҳоро ба ваколати Президент ҳамчун сарвари давлат ва Раиси Ҳукумат вогузор карда мешавад. Салоҳияти  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон асосан дар моддаи 69 Конститутсия ва дигар қонунҳо муқаррар шудааст. Азбаски салоҳияти Президент доираи васеи масъалаҳои сохтмони давлатӣ ва ҷамъиятиро дар бар мегирад, онҳоро вобаста ба мазмун ва моҳияташон дар адабиёт шартан ба якчанд гурӯҳ ҷудо кардаанд:

1. Дар соҳаи қонунгузорӣ ва мустаҳкам кардани қонуният ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи ташаббуси қонунгузорӣ, имзо гузоштан ба қонунҳои қабулкардаи Маҷлиси Олӣ, боздоштан ва бекор кардани санадҳои мақомоти давлатӣ дода шудааст.

2. Таъсис ва барҳам додани мақомоти давлатӣ, таъйин ва озод намудани шахсони мансабдори давлатӣ. Вазоратҳо ва кумитаҳои давлатиро ташкил  ва  барҳам  дода,  дастгоҳи иҷроияи худро таъсис медиҳад. Сарвазир ва дигар аъзоёни Ҳукумат, Раиси Бонки миллии Тоҷикистон ва муовинони ӯро ба  вазифа таъйин  намуда,  Раисони Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро таъйин ва озод менамояд. Номзадии Раис, муовинон ва судяҳои Суди конститутсионӣ,  Суди Олӣ,  Суди Олии иқтисодиро барои интихоб ва бозхонд ба Маҷлиси миллӣ пешниҳод менамояд. Бо ризоияти Маҷлиси миллӣ Прокурори генералӣ ва муовинони ӯро таъйин ва озод мекунад.

3. Ба харҷи сармояи захиравӣ ва муайян намудани низоми пул масъул буда, ба харҷи мақсадноки он ваколатдор аст, дар хусуси харҷи сармояи захиравӣ ба Маҷлиси Олӣ маълумот медиҳад.

4. Самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷиро муайян намуда, Тоҷикистонро дар дохили кишвар ва дар муносибатҳои байналмилалӣ намояндагӣ мекунад.  Ба татбиқи сиёсати хориҷӣ  роҳбарӣ мекунад, шартномаҳои байналмилалиро имзо ва ба тасдиқи  Маҷлиси намояндагон пешниҳод менамояд. Сарони намояндагони дипломатиро дар давлатҳои хориҷӣ, намояндаҳои ҷумҳуриро дар ташкилотҳои байналмилалӣ таъйин ва озод мекунад. Эътимодномаҳои сарони намояндагиҳои дипломатии давлатҳои хориҷиро қабул менамояд.

5. Президент аз рӯи вазифаи худ Сарфармондеҳи олии Қувваҳои Мусаллаҳи Тоҷикистон буда, фармондеҳони қӯшунҳои ҳарбиро таъйин ва озод мекунад.  Барои ҳалли  масъалаҳои таъмини амнияту бехатарии давлат Шӯрои амниятро таъсис медиҳад ва ба он роҳбарӣ мекунад. Ҳангоми таҳдиди хатари воқеӣ ба амнияти давлат ҳолати ҷанг эълон намуда, фармонро ба тасдиқи Маҷлиси Олӣ пешниҳод мекунад. Дар саросари давлат ва ё дар маҳалҳои ҷудогонаи он вазъияти фавқулодда эълон намуда, фармонро дар ин хусус фавран ба тасдиқи Маҷлиси Олӣ пешниҳод намуда,  ба Созмони Милали Муттаҳид хабар  медиҳад.  Барои  хидматҳои шоиста ба унвонҳои олии ҳарбӣ сарфароз мегардонад.

6.  Мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон шахсонро ба шаҳрвандии Тоҷикистон қабул мекунад, ба шаҳрвандии Тоҷикистон  барқарор намуда, шаҳрванди фахрии Тоҷикистон мехонад. Масъалаҳои  баромадан ва маҳрум гардидан аз шаҳрвандии Тоҷикистонро ҳал мекунад. Масъалаҳои  бахшиши  ҷазоро  ҳал менамояд.

7. Шаҳрвандонро  ба ҷоизаҳои давлатӣ, нишонҳо ва унвонҳои ифтихории Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз мегардонад.
## Нигаред низ
* Салоҳияти Ҳукумат
* Салоҳияти Маҷлиси миллӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дэвид Духовни

**Дэвид Уилям Духовнӣ** (англ. David William Duchovny, тав. 7 августи 1960 Ню-Йорк  ИМА) - ҳунарпеша, сенарист, коргардон, продюсер, нависанда ва мусиқидон. Дорандаи ҷойизаи Глобуси тилоӣ (1997, 2008)

## Зиндагинома
Дэвид Уилям Духовнӣ 7 августи 1960 дар  Ню-Йорк, ИМА таваллуд шудааст. Модараш, Маргарет, гуреза аз Абердини, Британияи Кабир, дар  мактаби Манхеттен дарс медод. Падараш, Амрам Духовнӣ (1927—2003), публитсист, драматург, муаллифи якчанд китоб. Бобояш, Мойше Духовнӣ (1901—1960), ба ИМА аз Бердичев дар соли 1918 гурехта буд, рӯзноманигор ва ҳамкори нашриёти дар Ню-Йорк идишии ҳаррӯзаи газетаи «Моргн-журнал» (מאָרגן-זשורנאַל — *Журнали субҳ*) буд; бибияш гуреза аз Лаҳистон.
## Эҷодиёт дар синамо

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома

## Ҷоизаҳо

## Нигаред низ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА‎
Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XXI
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Найзаандозӣ

**Найзаандозӣ, найзазанӣ, найзабозӣ**

Яке аз намудҳои ҳарбӣ ва варзиши бостонии тоҷикон. Найзаро дар гузашта ҳам пиёда ва ҳам савора ба кор мебурданд. Дарозии найза 1,5-2 м буда, онро аз шохҳои рост ва сахти дарахтон месохтанд ва ба нўги он теғаи оҳанинро насб менамуданд. Найза инчунин яке аз олоти шикор ба шумор мерафт. Маҳорати баланди паҳлавони найзаандоз дар он зоҳир мешуд, ки ҷонварро дар шикор ва ё душманро дар майдони ҷанг бо як зарба афканад. Баъзе найзаандозони моҳир найзаро аз масофаи 60 м ба нишон мерасониданд. Найзаро инчунин савори асп, дар рўйи он хаму рост шуда, лаъбу ҳунарҳо намуда, ҳаво медоданд. Найзабозӣ яке аз намудҳои мусобиқаи варзишӣ дар ҷашнҳои арўсӣ, хатнасур ва иди Наврўз буд. Дар саросари кишвар дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад.

## Адабиёт
1. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинобод. 1953.
 
2. Турсунов Н. Бозиҳои миллии тоҷикӣ. Д., 1983; 

3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015.  
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Нардбозӣ 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Мусичабозӣ

**Мусичабозӣ**

Бозигарон ба ду даста тақсим мешаванд ва дар ду тарафи майдон ҷой мегиранд. Бо фармони довар яке аз дастаҳо ба сӯйи дастаи дигар сайркунон ҳаракат мекунад. Дастаи дуюм бо сардори худ дар ҷояшон истода ин шеърро мехонанд: **«Яку дую сею чор, ман духтари Муллоёр. Муллоёри чокандоз, ба мусича дон андоз…».** Бозигарони дастаи дуюм кӯшиш мекунанд, ки «мусичаҳо»-ро дастгир намоянд. Ҳар бозигари ба даст афтодаро онҳо ба гурӯҳи худ мебаранд.
Дар Водии Ҳисор, Душанбе нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Турсунов Н. Бозиҳои серҳаракати тоҷикӣ. Д., 1961;

2. Турсунов Н. Бозиҳои халқии тоҷикӣ барои боғчаи бачагон. Д., 1975;

3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015.
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Найзаандозӣ 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Овринг

thumb|Овринг дар Хитой, ки махсусан барои вақтхушии сайёҳон гузоштанд
**Овринг** — пайроҳаи кӯҳӣ, гузаргоҳҳои пулгунае, ки дастӣ дар шах (сахра)-ҳо аз чӯбу шохаҳои бутта ва ё ходаҳо сохта мешаванд. 

## Макони сохтмони оврингҳо
Оврингҳоро маъмулан дар мавзеъҳое, ки сахра ба дарё рост мефурояд ва имкони аз дигар ҷой гузар кардан набошад, месохтанд. Овринг аз ихтирооти хеле қадими мардуми тоҷик аст, ки аз воқеан кӯҳистонӣ будани онон шаҳодат медиҳад. 

## Эъмори оврингҳо
Оврингҳоро бо ҳашар тамоми аҳли деҳот таҳти роҳнамоии устоҳои ин соҳа эъмор мекарданд, ки кори хеле мушкил буд: аввал аз чӯби дарахтони мустаҳкам ва напӯсанда ˗ бурс (арча, амбахc), туғ ва ё бруч (як навъ сафедор) фонаҳои 60-70 см. (баъзан то 1м.) тарошида, ин фонаҳоро дар шикофҳои шах-сахра мекӯфтанд. Баъдан аз болои он чӯбҳои дароз, ходаҳо ва навдаҳоро зич гузошта бо арғамчин, ресмон ва гоҳо тасмаҳои ғафси чармӣ мебастанд. Дар даврони қадимтар тасмаҳои аз пӯсти бруч омодашударо истифода мекарданд. Минбаъд аз болои он хок андохта сум мезаданд. Дар ҷойҳое, ки чунин шикофҳои танаи сахра вуҷуд надоштанд, Овринги овеза месохтанд ва агар чунин оврингсозӣ низ имконпазир набуд, самтро тағйир (боло ё поин) дода овринги зина-нардбомгунае месохтанд. Чунин оврингҳо нисбатан паҳн 1-1,5 м ва маъмулан камбар (борик-танг, то 60-70см) буданд ва баробари қади одамӣ дар ҳар ҷойи сахра мехҳои чӯбӣ мекӯфтанд, то раҳгузар аз он мехҳо дошта роҳашро идома диҳад. Дар баъзе ҳолатҳо агар овринг сахт камбар буд ва ду нафар рӯ ба рӯ меомаданд, яке ба шикам хоб мерафт ва дигарӣ аз болои пушти ӯ мегузашт. Аз ин буд, ки байни мардум мақоли  роиҷ буд. Оврингҳо, маъмулан, аз якчанд метр то 1-2 км тӯл (дарозӣ) доштанд ва ҳамеша серроҳгузар буданд. Ҳамчунин бо вуҷуди хавфу хатари зиёд аз ин оврингҳо аспу хару шутур ва хушгов бо бораш ва бузу гӯсфанду гов ҳам гузаронида мешуданд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Фарҳанги тафсириии забони тоҷикӣ (дар 2 ҷилд). — Душанбе, Пажуҳишгоҳи забон ва дабиёти ба номи Рӯдакӣ. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода. 2008.

Гурӯҳ:Анвои роҳҳо
Гурӯҳ:Вожаҳои тоҷикӣ
Сайидсултон Сайидмуродов

**Сайидсултон Сайидмуродов** (5 майи 1905, Исфара — 1979, Душанбе) — ҳунарманд, режисёр, нависанда, драманавис, ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ. Орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, Нишони Фахрӣ. Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1957).

## Зиндагинома
Соли 1927 факултаи коргарии ба номи М. И. Калинин (Маскав)-ро хатм кардааст. Мудири шуъбаи маорифи халқи ноҳияи Исфара (1928—1929), инструктори шуъбаи ташкилии КИМ-и ҶШС Тоҷикистон (1929—1940), яке аз барпокунандагони Театри драмавии тоҷик, аз ҷумлаи нахустин актёрон ва режисёрони кишвар будааст.

## Эҷодиёт
Фаъолияти эҷодияш аз солҳои сиюми асри гузашта сар шудааст. Пйесаҳои «Шӯриши Восеъ» (1935) ва «Муаллими драма», мазҳакаҳои «Духтари рангуборчӣ» (1938), «Рӯзҳои гузашта» (1939), «Хари ҷаннатӣ» (1941) ва ғ. ба қалами ӯ тааллуқ доранд. Пйесаҳои «Саодат» (1949, ҳамроҳи М.Рабиев), «Зафар ва Заррина» (1963) аз ҳаёти деҳқонон ва фотеҳони заминҳои навкорам, «Гаҳвораи заррин» (1974) «Ситорадуздон» (1975; ҳамроҳи А. Симаков), «Тиру камон» (1976) ва «Оилаи пурмоҷаро» (1979) аз рӯзгори ангиштканони Шӯроб ҳикоят мекунанд. Драмаву мазҳакаҳои «Хари ҷаннатӣ», «Духтари рангуборчӣ», «Фарҳод дар Норак» (1966) ва ғ. дар театрҳои Ӯзбекистон, Туркманистон, Қазоқистон, Украина, Доғистон ва ғ. ба саҳна гузошта шудаанд. Драмаи «Қиссаи Зайнаббибӣ» (1965; таҳрири наваш c.1974), ки аз қаҳрамонӣ ва диловарии зани тоҷик ҳикоят мекунад, ба репертуари Театри давлатии драмаи русии ба номи Владимир Маяковский дохил гардидааст. Муаллифи намоишномаҳои «Раъно» (1937), дар ҳамқаламии С. Ҷавҳаризода ва «Пионер Содиқ» (1939) аст, ки барои бачагон офарида шудаанд.

## Ҷоизаҳо
* Ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат»;
* Ордени «Нишони Фахрӣ»,
* Ходими хизматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон (1957)
* Грамотаҳои Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.

## Пайванди беруна
* Нависандагон, Сайидсултон Сайидмуродов

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Номзади илм

**Номзади илм** — дараҷаи илмии зинаи аввал (то доктори илм) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, як қатор кишварҳои ИДМ ва дар ИҶШС. Он бо дараҷаи доктори фалсафа дар кишварҳои ғарбӣ мувофиқат мекунад.

## Таърих
Бо қарори Шӯрои Комиссарони Халқи ИҶШС 13 январи соли 1934 таъсис ёфтааст. Довталаб тариқи таҳсил дар аспирантура ё ба сифати унвонҷӯ аз рӯи мавзӯи муайян дар Шӯрои илмии муассисаҳои илмӣ ё таълимӣ рисола дифоъ мекунад. Диссертатсияро бояд Комиссияи Олии Аттестатсионӣ (ВАК) тасдиқ намояд.

## Соҳаҳои илм
Соҳаҳои илме, ки аз рӯи онҳо рисолаи номзадӣ ҳимоя карда мешавад:

## Нигаред
* Диссертатсия
## Эзоҳ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Унвон ва дараҷаи илмӣ
Гурӯҳ:Номзадҳои илм
Абдушукур Раҷабзод

**Абдушукур Раҷабзод** (*Тошев Абдушукур Раҷабович*; тав. 10 январи соли 1955, деҳаи Хонақоҳи Кӯҳӣ, Ҳисор) — донишманди улуми биология, химия ва тиб, қомуснигор, донишноманавис, рӯзноманигор. Профессори фахрии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон (2011). Аълочии тандурустии ҶТ (2005), Аълочии матбуоти ҶТ (2005).

## Зиндагинома
Хатмкардаи шуъбаи биологияи факултети табиатшиносии Институти давлатии педагогии Душанбе (1976). Баъди ба охир расондани институт ба Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Советии Тоҷик ба кор омадааст. Муҳаррири хурд (1976 — 77), хидмат дар сафи Артиши шӯравӣ (1977 — 78), муҳаррир (1979 — 81), муҳаррири илмӣ (1981 — 82), муҳаррири калони илмӣ (1982 — 85), иҷрокунандаи вазифаи мудир (1986 — 88) ва мудири редаксияи табииёт (ҳоло редаксияи тиб)-и ҳамин муассиса (аз 1989).

## Донишноманигорӣ
Дар тӯли фаъолияти беш аз 35-солаи худ дар СИ ЭМТ дар кори табъу нашри китоби ҳаштҷилдаи «Энсиклопедияи Советии Тоҷик», «Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон» (дар ду ҷилд), «Энсиклопедияи рӯзгордорӣ», «Фарҳанги русӣ-тоҷикӣ-лотинии тиббӣ» (М.Расулӣ; иборат аз панҷ ҷилд) ва бисёр китобҳои дигар ҳиссаи босазо гузоштааст. Саҳми Абдушукур Раҷабзод дар таълифи китобҳои «Энсиклопедияи Душанбе», «Энсиклопедияи Кӯлоб», «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» (ҷилди I; 2011) низ арзанда аст.

Муҳаррир ва мутарҷими бисёр китобҳои дарсӣ дар боби тиб. Абдушукур Раҷабзод бо ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино низ ҳамкорӣ дорад. Соли 2009 бо супориши раёсати донишгоҳ китоби энсиклопедии «Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино»-ро таълиф кардааст. Хидмати босазои Абдушукур Раҷабзод дар соҳаи тиббу тандурустӣ таълифи «Энсиклопедияи мухтасари тиб» (иборат аз панҷ ҷилд; 2010—2012) мебошад.

## Ҳамкорӣ бо ВАО
Абдушукур Раҷабзод дар баробари табъу нашри китобҳои донишномаӣ ба васоити ахбори умум робитаи ногусастанӣ дорад. Абдушукур Раҷабзод дар саҳифаҳои матбуоти ҷумҳурӣ зиёда аз 600 мақола ба табъ расондааст. Навиштаҳояш ба масъалаҳои тандурустӣ ва ҳифзи саломатии одамон бахшида шудаанд. Ҳамчун мухбири ҳафтаворҳои «Чархи гардун» ва «Авиценна» бо мутахассисон суҳбатҳо ороста, проблемаҳои ҷиддии соҳаи тандурустиро мавриди муҳокима қарор медиҳад.

## Нависандагӣ
Абдушукур Раҷабзод табъи нависандагӣ низ дорад. Бисёр ҳикояҳои ӯ дар саҳифаҳои матбуот ба табъ расида, аз тариқи радиои ҷумҳурӣ шунавонида шудаанд.

## Ҷоизаву медалҳо
Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (аз 1990). Бо ифтихорномаи Кумитаи табъу нашри СССР (1988) ва медали «Хидмати шоиста» (2005) сарфароз гаштааст.

## Сарчашма
*
Нардбозӣ

**Нардбозӣ**

Яке аз навъҳои варзиши фикрии миллӣ, ки таърихи тўлонӣ дорад. Нард дар болои тахтаи махсуси дутабақа бо муҳраҳо бозида мешавад. Дар канори ҳар як табақи тахта 6-тогӣ хоначаҳо барои гардиши муҳраҳо сохта шудааст. Дар нардбозӣ ду бозингар аз ду тараф бозӣ мекунад, ки ҳар кадом 15-тогӣ муҳра доранд. Барои хол гирифтан ва ё миқдори қадами муҳраҳо ду муҳраи мукааби холдор истифода мешавад. Муҳрачаҳои мукаабро рўйи тахта партофта, мувофиқи холи гирифтаашон як муҳраро аз хонаи якум гирифта, ба хоначаҳои баъдӣ ҳисоб карда мегузаронанд. Ҳамин тариқ, кадом бозигаре, ки пештар муҳраҳояшро аз майдони ҳариф гузаронад, ғолиб дониста мешавад. Дар саросари кишвар фаъол аст. 
## Адабиёт
1. Турсунов Н. Бозиҳои миллии тоҷикӣ. Д., 1983. 

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д., Ҷ.1, 2015. 

3. Турсунов Н. Нард // ЭСТ. Ҷ.5. Д., 1984. С.93.
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Сақобозӣ 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Нахчирбозӣ

**Нахчирбозӣ**

Яке аз бозигарон нақши шикорчӣ, дуюмӣ нақши саг ва бачаҳои дигар нақши нахчиронро бозӣ мекунанд. Шикорчӣ нахчирҳоро таъқиб карда, ба онҳо тир меандозад. Ба ҷойи тирандозӣ ӯ тоқияшро ба сӯйи нахчирҳо ҳаво медиҳад. Нахчири шикоршуда дар замин менишинад. Шикорчӣ бо сагаш ба назди ӯ меояд ва шикорчӣ дасти росташро ба гардани ӯ мегузорад, ки ин амал «ҳалол» кардани сайдро ифода мекунад. Дар  Рашт, Дарвоз нимфаъол аст.
## Адабиёт
 
1. Нурджанов Н.  Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976;

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. 
 
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* “Пиёдаҳо савора” 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Ҳафтпӯст

**Ҳафтпӯст**, **кафгирак**, **шабушак**, **карбункул** () — газаки шадиду римноки чанд халтачаи мӯй ва ғадудҳои чарбии ҳамшафати он; пӯст ва насҷи зери пӯсти ҷои иллатёфта, одатан, табоҳ мегардад.  

## Сабабҳои беморӣ
Ҳафтпӯст ҳангоми ба маҷрои ғадудҳои чарб ё арақ ворид шудани микробҳои чирковар, инчунин дар аснои ба қабати пӯст (тавассути захми хурд) гузаштани онҳо, фишурдани пучак ва ғайра пайдо мешавад.  

Гиповитаминоз, диабети қандӣ, фарбеҳӣ омилҳое мебошанд, ки ба пайдоиши ҳафтпӯст мусоидат мекунанд. Ҳафтпӯст бештар дар натиҷаи соиши пӯст ба либос (масалан, бо миёнбанд, бо гиребони ифлос), дар пушти гардан, миён, сурин, баъзан дар дасту пой ва рӯй инкишоф меёбад.  

## Аломатҳои беморӣ
Дар аввал пӯст сахт ва сурх шуда, дард мекунад; минбаъд ин нишонаҳо меафзоянд. Беҳолӣ, дарди сар рух дода, ҳарорати бадан баланд мешавад. Пӯст сурх шуда, дар миёнаи ҷои илатӣ «сарак»-и римнок ба вуҷуд меояд. Маддахона кафида аз он рим мебарояд, пӯсти байни онҳо табоҳ мегардад; ҷои мавтгашта тадриҷан ҷудо шуда меафтад. Саромос, уфунат, тромбофлебит, флегмона боди ногувори ҳафтпӯст мебошанд. Ҳафтпӯсти бинӣ, хусусан лаб, бештар хавфнок аст, зеро рим мумкин пардаи мағзи сарро фаро гирифта, дар натиҷа сарсоми римнок инкишоф ёбад.  

## Табобат
Бемориро бо ҷарроҳӣ табобат мекунанд; ҳангоми зуҳуроти нишонаҳои аввалини он ба духтур муроҷиат бояд кард. 

## Пешгирии беморӣ
Барои пешгирии ҳафтпӯст аз пайи тозагии пӯст, сарулибос шуда, пӯстро аз захму харош эҳтиёт кардан лозим, ба захм дарҳол маҳлули безараргардон (йод, зелёнка) молидан зарур аст.

## Ҳамчунин нигаред
* Витамонкоҳӣ

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Донишномаи мухтасари тиб
Гурӯҳ:Бемориҳои пӯст
Нонпалав

**Нонпалов** — як навъ таом.

## Тарзи омода сохтан
Барои тайёр кардани нонпалов гӯштро ба шакли кубчаҳои вазнашон 10–15-граммӣ пора карда, дар равғани рустанӣ бо бехпиёзи реза 5–10 дақиқа бирён мекунанд. Баъд аз болояш об рехта, нахӯди пешакӣ дар об таркарда, зира ва мурчро андохта, 15–20 дақиқа дам мепартоянд. Сипас нонро ба дарозии 6–7 см ва ғафсии 1,5–2 см бурида, дар тафдон хушк мекунанд. Нони тайёршударо ба зирбак андохта, ба болояш каме об мерезанд ва сарпӯши дегро пӯшида, то тайёр шудан мепазанд. Нонро ба табақ гирифта, ба рӯяш зирбакро мегузорад ва кабудӣ мепошанд.
## Маҳсулот
Барои тайёр кардани нонпалов 100 г гӯшти гов, 40 г равғани рустанӣ, 50 г бехпиёз, 100 г сабзӣ, 200 г нон, 10 г кабудӣ, 10 г нахӯд, 1 г зира лозим аст.
## Ҳамчунин нигаред
Навъе аз таоми маъмулӣ, бо истифодаи нонпораҳои дастархон тайёр мешавад. Дар равғани дег гўшту пиёз, картошка ва сабзиро андохта, бирён мекунанд ва каме об меандозанд. Сипас нонпораҳоро ба болои маҳсулоти пухташудаи дег мегузоранд ва сарпўши дегро ниҳода, буғ медиҳанд. Ба болои нонпалав чакка ва гашничи резашударо ҳамроҳ мекунанд. Дар водии Ҳисор фаъол аст 
 
## Адабиёт
* Ершов Н. Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, – Душанбе, 1970.  
* Энсиклопедияи мухтасари рўзгордорӣ. – Душанбе 1988.  
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. – Душанбе: Дониш, 2015  
 
## Нигаред
*Таомҳои миллии тоҷик
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ
Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Гурӯҳ:Таомҳои хамирин
Простатит

**Простатит** (; анат. *prostata* — ғадуди зермасона + -*itis* — илтиҳоб) — газаки ғадуди зермасона (простата).

## Сабабҳои беморӣ
Простатит дар натиҷаи аз пешоброҳа ба ғадуди зермасона ворид шудани микроорганизмҳо (ҳангоми газак гирифтани он, аз ҷумла дар аснои сӯзок, уретрит, баъзан чун оризаи гулӯдард, грипп, сил) пайдо мешавад. Сармозанӣ, махсусан нишастан дар замини нам, сӯиистеъмоли мубошарат ва камҳаракатӣ пайдоиши простатитро метезонанд.

## Таснифоти беморӣ
Простатит шадид ва музмин мешавад.

### Простатити шадид
Простатити шадид дар натиҷаи аз пешоброҳа ба ғадуди простата роҳ ёфтани микроорганизмҳои бемориовар падид меояд. Он ҳамчунин имкон дорад дар мавриди пневмония, ангина, пучак, ҳафтпӯст ва ғайра низ пайдо шавад. Тарашшӯҳи ғадуди простата хосияти бактерисидӣ дорад, бинобар ин барои пайдоиши беморӣ омилҳои рукуд (масалан, тарзи кори нишаста, сармо хӯрдан, қабзияти шикам, суйиистеъмоли машруботи спиртдор ва ғайра) таъсири амиқ мерасонанд. Одатан, сабаби простатит стафилококк, стрептококк, қаламчамикроби рӯда, трихомонада барин микроорганизмҳо мебошанд. Аломатҳои простатити шадид инҳоанд: зуд-зуд пешоб кардан, сӯзиши атрофи мақъад, чакмезакӣ, вақти қазои ҳоҷат дард кардани рӯдаи рост, баланд шудани ҳарорати бадан. Дар давраи илтиҳоби римнок худ аз худ кафидани думбал ва аз пешоброҳа ё рӯдаи рост шоридани рим ҷой дорад. Простатитро духтур табобат мекунад. Беморон бояд ҳатман бистарӣ шуда, аз истеъмоли ғизоҳои тунд худдорӣ намоянд. Простатити шадид бо антибиотикҳои таъсирашон васеъ – канамитсин, гентамитсин, амписиллин, амикатсин, сефалоспорин, доруҳои сулфаниламидӣ табобат карда мешаванд. Барои рафъи дард аз шамъакҳои белладона, анестезин, пантопон ё промедол истифода мекунанд. Гарм нигоҳ доштани обгаҳ, микроклизма, обзанҳои гарм низ муфиданд. Дар мавриди зарурат ҷарроҳӣ ногузир аст. Саривақт муроҷиат накардан ба духтур, боиси пайдоиши оризаҳои ногувор мегардад (ба дигар узву бофтаҳо паҳн шудани микробҳо, пайдоиши уфунат, шакли музмин гирифтани беморӣ), мумкин аст минбаъд фаъолияти узвҳои таносул халал ёбад (сусткамарӣ ва ғайра).

### Простатити музмин
Простатити музмин дуру дароз давом карда, аз давраҳои авҷгирӣ ва хомӯшӣ иборат аст. Ба он сӯзиши пешоброҳаю атрофи маъқад ва ҷудо шудани тарашшӯх аз пешоброҳа хос буда, боиси хастагӣ ва хашмгинии бемор мегардад. Дар ашхоси гирифтори простатити музмин нууз (эрексия) заиф ва эҳтилом (эякулятсия) тез аст, қобилияти корӣ суст мешавад. Простатити музминро духтур бо дору ва тадбирҳои физиотерапевтӣ табобат мекунад. Дар фосилаи байни хурӯҷи беморӣ табобати санаторию курортӣ таъйин карда мешавад.

## Пешгирии беморӣ
Дар давраи хуруҷи простатит мубошарат, истеъмоли машруботи спиртӣ, хӯроки тунду тез манъ мебошад. Барои пешгирии простатит саривақт ва пурра табобат кардани газаки пешоброҳа ва пешобдон зарур аст. Кори рӯдаҳоро танзим бояд кард. Ба шахсони камҳаракат пиёдагардӣ, машқҳои спортӣ, давидан, шиноварӣ, тенисбозӣ ва ғайра тавсия мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Донишномаи мухтассари тиб

Гурӯҳ:Бемориҳои зуҳравӣ
Тоқидӯзӣ

**Тоқидӯзӣ, тӯппидӯзӣ**

Каллапӯши миллии тоҷикон. Навъҳои гуногуни тоқӣ: чустӣ, чакан, чоргули ироқӣ, такдӯзӣ ё чамангул, зардӯзӣ, юрма, пӯпакдор, тӯртӯппӣ, духоб, кабуд ва ғ. маъмул мебошанд. Дар ҷануби Тоҷикистон тоқии мудаввар ва гумбазшакл ва дар шимоли кишвар тоқии чоркунҷа маъмул аст. Матоъи тоқиҳои ноҳияҳои ҷануб аз карбос, алоча, чити ранга, шоҳӣ, махмал, парча духта мешаванд. Тоқиҳо шакли мардона, занона ва бачагонаро доранд. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Дар бораи ҳунар
Тоқиҳои тоҷикӣ аз қисмҳои мухталиф: *теппа* («ситора», «тора»), *гирда* – гардиши тоқӣ (кизак), *шероза* (ҷияк, зеҳ, ҳошия, канора) ва *лаблӯла* иборат аст. Тоқиҳоро аз лиҳози шаклу намуд ва композитсия ба ду гурӯҳ тақсим намудан мумкин аст: 1. Тоқиҳои тагпаҳни ҳамвори махрутшакли паст; 2. Тоқиҳои баландгумбаз. Тоқиҳо аз карбос, алоча ё адраси аврабанд, ма-тоъҳои фабрикӣ (якранга, рангоранг), махмал (бахмал), парча дӯхта мешаванд. Масалан, дар водии Ҳисор тоқиро аз чодари арӯсӣ, ки аз алоча ё махмал  тайёр карда мешуд, медӯхтанд. Тоқии аз матоъи якрангаи пахтагӣ дӯхтаро гулдӯзӣ мекарданд, агар тоқӣ  аз матоъи камарзиш бошад  бо попур оро медоданд.
     
Дар ноҳияҳои Дарвозу Рашт ва Кӯлоб бештар тоқиҳои мудаввар ва гумбазшакл маъмуланд. Композитсияи онҳо гуногун аст: 1. бо    унсурҳои алоҳидае, ки бо ҳам алоқаманд нестанд; 2. теппааш ба қитъаҳо тақсим шудааст; 3. дорои доираҳои гуногун; 4. дорои нақшҳои гуногун.
 
Аз ҷиҳати шакл тоқиҳо асосан мудаввар ва мудаввари ба чоркунҷа моил мешаванд. Дар Дарвоз ва ноҳияҳои Кӯлоб тоқиҳои    гурӯҳи аввал бештар паҳн гаштаанд. Дар онҳо нақши «қаламфур»-и қатрамонанд ё «қаламфур»-и сурх дӯхта шудааст. Нақшҳо дар заминаи сурху сиёҳ ё сиёҳ чор маротиба дар тарҳи  тоқӣ такрор меёбанд. Дар гирдаи тоқӣ силсилатоқҳои суннатӣ ҷойгир шудаанд. Тоқиҳои мудаввар пилтадӯзӣ мешаванд. Дар тоқиҳои Дарвоз нақши «мендалон» (чор ё ҳашт мендалон) акс ёфтааст. Дар тоқиҳо инчунин нақши ромб, наъл ё шохчаҳои камоншакл такрор ёфта, мутаносибан ба маркази тоқӣ ҷойгир мешаванд.
 
Доираи дигар намуди тоқиҳо ба қитъаҳо (чор қитъа, ҳашт тарҳ) тақсим карда мешавад. Нақши маъруфи ин тоқиҳо «пари товус  » аст. Ин нақш шакли шохча ва гул дорад. Дар тоқиҳо намудҳои гуногуни гулбандинаҳо, аз қабили «чархи фалак», «ситораи ҳаштгӯша» ва ғайраро дидан мумкин аст. Нақшҳои тоқиҳо бо нақшҳои куртаҳои гулдӯзӣ умумияти сабкӣ доранд, яъне ба тоқиҳо нақшҳои куртаҳои гулдӯзӣ аз қабили «гули замин», «панҷаи мурғ» ва ғайра дӯхта мешаванд. Дар водии Ҳисор «тоқии гулдӯзӣ» ё «тоқии қаламдӯзӣ» аз рӯйи нусхаи қаламкашгашта дӯхта мешавад. Ин навъ дӯхти тоқиро «тоқии рӯйи пилта» меноманд, зеро байни авра ва астари тоқӣ пилта монда, рӯйи қабурғаҳои ба миён омадаро кашидадӯзӣ мекунанд.
 
Тоқиҳои маросими дафн аз махмали сабзи сиёҳтоб бо лаблӯлаи сиёҳ тайёр карда мешаванд. Дар ин маросим тоқиҳои *«чустӣ»*-ро низ истифода мебурданд. Дар ин ҳолат нақши сафеди онро бо ранги кабуд ё осмонӣ ранг мекарданд.
## Адабиёт
1. Широкова З.А. Одежда // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970. 
## Нигаред низ
* Бофандагӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Кошинпазӣ

**Кошинпазӣ, кошингарӣ, кошинрезӣ** — касби анъанавие, ки тавассути он аз гилмоя бо минералҳо, оксидҳо ва дигар пайвастагиҳои ғайриорганикии омехташуда кошин истеҳсол мешавад. Барои мустаҳкам шудани гилмоя ба он мӯй, намакхок ҳамроҳ мекарданд. Гилмояи тайёрро ба қолабҳо мерехтанд, сипас онро дар хумдонҳои яктарафа ё дутарафа гузошта, дар ҳарорати хеле баланд мепухтанд. Баъд ба рӯи порчаҳои сафол сир медавониданд. Кошинҳои сирдорро 2-3 маротиба сир молида мепухтанд.  Дар Истаравшан эҳё шудааст.

## Адабиёт
1. Рузиев М. Декоративно-прикладное искусство таджиков конца XIX - XX вв., Д., 2003.

## Нигаред низ
* Тоқидӯзӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Пӯстиндӯзӣ

**Пӯстиндӯзӣ**

Дӯхтани як навъ либоси зимистона, ки аз пӯсти барра, гусфанд, рӯбоҳ, хирс, гург, шағол, санҷоб ва дигар ҳайвонҳои ваҳшӣ дӯхта мешавад. Ду навъи пӯстин маъмул аст: абрадор ва беабра. Пусти барраро барои остин, тахтапушт, тириз порча-порча бурида, аз беқасаб ва ё дигар матоъи зебо фаровез мекунанд. Пӯстини беабра аз порчаҳои калон-калон буридашудаи пӯсти серпашми гӯсфанд тайёр карда мешавад. Дар Бадахшон, Хатлон, Суғд, водии Рашт фаъол аст.

## Адабиёт
 
1. Широкова З.А. Одежда // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970.

2. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинабад, 1958.
## Нигаред низ
* Кошинпазӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Узвҳои таносул

**Узвҳои таносул**, **аъзои ҷинсӣ** — узвҳои афзоиши организмҳои бисёрҳуҷайраи зинда (ҳайвонот, наботот, занбӯруғҳо ва ғайра), ки вазифаи афзоиши ҷинсии онҳоро иҷро мекунад (бавуҷудоварӣ, давомдиҳии насл).

## Узвҳои таносули ҳайвоноти муҳрадорҳо

## Ҳайвоноти бемуҳра

## Узвҳои таносули одам

Узвҳои таносул дарунӣ ва берунӣ мешаванд. Узвҳои таносули занон ҷои обистанӣ ва рушди ҷанин мебошад. Ғадудҳои таносул марбути узвҳои эндокринӣ буда, ғайр аз ҳуҷайраҳои ҷинсӣ гормонҳои ҷинсии занона ва мардона ҳосил мекунанд. Онҳо бевосита ба хун ҳамроҳ шуда, дар танзими фаъолияти ҷинсӣ, ширкат меварзанд. Гормонҳои ҷинсӣ инкишофи аломатҳои дуюмини ҷинсиро, ки хоси марду зананд, танзим менамоянд.

Дар батн тухмаи одам аз ғадуди ҷинсии бетафовуте (индофференти)-е ташаккул меёбад, ки аз он дар баъзе афрод ҷанини ҷинси мардона, дар афроди дигар ҷанини ҷинси занона падид меояд. Аҳёнан дар як одам каму беш нишонаҳои ҳарду ҷинс — хунсоӣ зоҳир мегардад.

### Узвҳои таносули мардона

Узвҳои таносули мардона ва занона вобаста ба ҷойгирӣ берунӣ ва дарунӣ мешаванд; вазифаи онҳо идомаи насл аст. Хоя бо зоидҳояш, маҷрои манирон, ғадуди простата ва ғадудҳои булбоуретравӣ (мансуб ба пиёзаки пешоброҳа) ба узвҳои дарунӣ, нара ва хоядон ба узвҳои берунии таносули мардон мансубанд. Узвҳои дарунии таносули занон аз тухмдон, найчаҳои бачадон, бачадон, маҳбал ва даромадгоҳи маҳбал, узвҳои берунии таносу аз лабҳои калону хурди фарҷ ва клитор иборат мебошанд.
Ба узвҳои таносули мардон хоя бо зоидҳояш, ки дар хоядон воқеанд, манироҳа бо манидон, ғадуди простата, ғадудҳои Купер ва олати таносул мансубанд.

### Узвҳои таносули занона

Ба узвҳои таносули занон тухмдонҳо, найчаҳои бачадон, маҳбал мансубанд. Тухмдон ғадуди ҷуфти таносулии занона аст, ки дар коси хурд дар ду тарафи бачадон воқеъ гардидааст. Дар тухмдонҳо ҳуҷайраҳои ҷинсии занона — ҳуҷайратухмҳо инкишоф меёбанд. Ғайр аз он тухмдон яке аз ғадудҳои муҳимми ихроҷи дарунӣ мебошад, ки ба хун гормон ҷудо мекунад. Он фаъолияти мӯътадили узвҳои таносул ва аломатҳои дуввумини ҷинси (овоз, рушди сина, баромадани мӯи хоси андоми зан ва ғайра)-ро муайян мекунад. Фаъолияти тухмдон ба синни зан ва вазъи умумии функсионалии организм вобаста аст.

## Узвҳои таносули рустаниҳо

## Эзоҳ
Сабадбофӣ

**Сабадбофӣ** — навъи ҳунари мардумии аз химча ва ё навдаҳои дарахт бофтани асбоби рӯзгор, зарфи гуногуншакл, ки барои гирифтани мева, сабзавот, нон ва ғайра истифода мебаранд. Сабадро аз навдаи бед, тут, биҳӣ, анор, ирғай ва ғ. мебофанд. Инчунин аз сим низ мебофанд. Сабад хелҳои гуногун дорад: сабади гирда, сабади дарозрӯя, харсабад, сабади нон, сабади дастадор, охурсабад, симсабад ва ғайра. Ҳоло сабадҳоро дар корхонаи махсус ва бо масолеҳи гуногун (хас, навда, сим, плостик, резин ва ғ. тайёр мекунанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

## Адабиёт
* Материальная культура таджиков верховьев Зеравшана. - Д., 1973;
 
## Нигаред низ
* Пӯстиндӯзӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Стивен Сигал

**Сти́вен Фре́дерик Сигал** (, ) таваллуд шудааст. Ҳунарпешаи амрикоӣ, кинопродюссер, таҳиякунанда, коргардон, сароянда ва устои санъати ҷангӣ мебошад.

## Эзоҳ

## Сарчашма

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИМА
Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Филмноманависони ИМА
Гурӯҳ:Коргардонҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Сарояндаҳои ИМА
Дастуру-л-илоҷ

**«Дастур-ул-илоҷ»** () — асари табиб ва нависандаи машҳур Султоналӣ Табиби Хуросонӣ.

## Таърих
Алии Хуросонӣ ин асарро дар даврони ҳукумати Абӯмансур Кучкончихон маъруф ба Кучумхон (вафоташ 936 ҳ.қ.) мансуб медонад, ки бо дастури писари ӯ Абӯлғозӣ Султон Абӯсаид Баҳодурхон пас аз чиҳил соли мутолиа дар илми тиб, соли 933 ҳиҷрии қамарӣ мутобиқ ба соли 1526 мелодӣ ба риштаи таҳрир даровардааст.

Ин асар соли 1874 мелодӣ аз тарафи Муҳаммад Азиз валади Мулло Ниёз Муҳаммади Истаравшанӣ дар шаҳри Хуқанд нусхабардорӣ шудааст.

## Мундариҷа
«Дастур-ул-илоҷ» аз муқаддима ва ду мақола иборат мебошад. Муқаддимаи китоб дар бораи ҳифзи саломатӣ ва баён дар тиб, саломативу беморӣ, нукоте дар бораи андомҳои басит, маркаби қувваҳо, набз, танаффус, бавл, арақ (-и бадан), тавлиду марг, даврони буҳрон ва ғайра сухан меравад.

Мақолаи аввал оид ба бемориҳои махсус ба узви муайян дар 25 боб ва ҳар боб муфассал дар чанд фасл ва ҳар фасл бар чанд навъ мебошад.

Мақолаи дуввум бошад оид ба бемориҳои ғайри муайян ба узви муштамил дар 8 боб ва ҳар боб бар чанд навъ мебошад.

Ҳамчунин муаллиф дар хутбаи оғози ин ду мақола бо табъи адибона ва истифода аз истилоҳоти тиббӣ насри забониро иншо менамояд, ки намояндаи адабиёти тиб буда, худ нишонгари он аст, ки ин табибони ҳаким на танҳо табиб балки ҳакимони адаб ҳам буданд. Ин ҳунаре, ки дар аксари матнҳои нусхаи хаттии тиббӣ вуҷуд дорад, мушахаси имтиёзи дигаре аз тибби қадим аст.
Бояд зикр намуд, ки ҳунари нависандагӣ ва ҷаҳоншиносии ин табибони ҳаким дар пуштибонии илмӣ, фалсафӣ ва ақлонӣ буда, низоми хилқатро як маҷмӯа ва манзумаи куллӣ ва ваҳдонӣ медонанд.

Асари мазкуре, ки дар фонди шуъбаи дастхатҳои Шарқ ва китобҳои нодир нигоҳ дошта мешавад, комил буда, аз 340 саҳифа иборат мебошад. Дарозии ин китоб 52 см ва бараш 30 см мебошад, ки дар ҳар варақ 25 сатрӣ навишта шудааст.

## Донистаниҳо
Асари «Дастур-ул-илоҷ», табиб ва нависандаи машҳур Султон Алии Хуросонӣ дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Сафолрезӣ

**Сафолрезӣ** — ҳунари аз омехтаи гилмоя, хамираи минералҳо, оксидҳо ва ғ. тайёр кардани зарфҳо, сохтмон (хишт, сафоли бомпӯш, нова, сафолтахта, кошӣ, ҷузъҳои муҷассамаҳо), техника, нақлиёти обию ҳавоӣ ва роҳи оҳан, санъати ороишию амалӣ ва ҳайкалтарошӣ бисёр истифода мешавад. Сафол навои гуногун дорад, ки гили сӯхта, маснуоти кулолӣ, мино, чинии хом, чинӣ, хоксанг аз қабили онҳост. Дар Истаравшан, Турсунзода нимфаъол аст.

## Адабиёт
* Гончарное производство Средней Азии. - М.-Л., 1959; 
* Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. - Д., 1984.
* 
## Нигаред низ
* Наддофӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Ҷӯроббофӣ

**Ҷӯроббофӣ**

Ҳунари қадимаи мардуми кӯҳистон буда, тайёр кардани як навъ пойпӯши маъмулан пашмин мебошад. Ҷӯробро аз қадимулайём тоҷикони кӯҳистон, аз ҷумла Помир, дар рӯзҳои тӯй, ид ба меҳмонон туҳфа мекарданд, ки ин анъана то имрӯз давом дорад. Ҷӯроб аз қисми соқ, пошна ва пошнача иборат аст. Онро ҳар бофанда мувофиқи завқу маҳораташ гулпартоӣ мекунад. Ду навъи ҷуроб: *мӯзаҷуроб (дароз) ва ҷӯробак (кӯтоҳ)* маъмул аст. Ҳамчунин ду тарзи бофтани ҷуроб вуҷуд дорад: яксиха ва панҷсиха. Дар  ВМКБ фаъол аст.

## Адабиёт
1. Сатторова Г. Ҷўроб // ЭСТ, ҷ.8. Д., 1988, с.509.

2.Широкова З.А. Одежда // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.2, Д., 1970.
## Нигаред низ
* Кошинпазӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Ангуштаринсозӣ

**Ангуштаринсозӣ, чалласозӣ**

Як навъ ҳунари заргарии нафиса, ки аз нуқра, тило ва дигар филизот ангуштарин сохта мешавад. Ангуштарин ҳамчун унсури ороишӣ аз қадимулайём истифода мешавад. Имрӯз он ҳамчун туҳфаи тарафайни домод ва арӯс маъмул аст. Дар саросари кишвар нимфаъол аст.

## Адабиёт
*Гончарное производство Средней Азии. М.-Л., 1959; 2. Ершов Н.Н. Каратаг и его ремесла. Д., 1984.

## Нигаред низ
* Ҷӯробофӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Қандолотпазӣ

**Қандолотпазӣ**

Яке аз ҳунарҳои қадимаи мардумӣ, ки истеҳсоли шириниҳои гуногун, аз қабили парварда, қандолот ва ҳалворо дар бар мегирад. Дар рехтани қандалот аввал мағзро (зардолу, чормағз) дар оташ таф медиҳанд. Баъд ба миқдори муайян мағзро дар тағораи дудаста рехта дар гармии оташ бод медиҳанд. Дар ин раванд нафаре қиёмро оҳиста-оҳиста ба рӯи мағзҳо мерезад. Ҳамин тавр, дар тули 25-30 дақиқа қандалот тайёр мешавад. Дар Вилояти Суғд, водии Ҳисор нимфаъол аст.

## Адабиёт
* 1. Ванукевич А., Аминов С., Шарипов Х., Таджикские национальные сладости. Д., 1969; 
* Шовалиева М. История кулинарной культуры таджикского народа. Д., 2015.

## Нигаред низ
* Ангуштаринсозӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Даравшдӯзӣ

**Даравшдӯзӣ, Йирмадӯзӣ, юрмадӯзӣ**

Усули нақшдӯзӣ дар матоъ, ки бо даравш иҷро мешавад. Ба матоъи пахтагин нақши матлубро мекашанд ва матоъро ба чамбарак бо ресмон гирд ба гирдаш дўхта, маҳкам мекунанд. Сипас мисли дукони зардўзӣ гузошта, ё ба мисли даф сари зону гузошта, бо даравш риштаҳои рангаро мутобиқи нақш аз ду тарафи матоъ гузаронида, гулдўзӣ мекунанд. Дар вилояти Суғд, водии Ҳисор, вилояти Хатлон нимфаъол аст.
Одатан усули даравшдӯзӣ, (йирмадӯзӣ, юрмадӯзӣ) дар либоси занона истифода бурда мешуд. 
## Адабиёт
1. Сухарева О.А. Сузани. Средне-азиатская декоративная вышивка. Ташкент. 2013. С.26.

2. Искандарова М. Зебу зинати арўсони Ҳисор. Д., 2006.

## Нигаред низ
* Читгарӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Камзӯлдӯзӣ

**Камзӯлдӯзӣ**

Як навъ ҳунари қадимаи мардумии хоси занҳо мебошад. Камзулро аз матоҳои махмал, сатин, лас ва вилюр медўзанд. Камзӯлҳо яке аз ҷузъиёти сарулибоси занона мебошад ва вобаста ба мавсим навъҳо дорад: камзули тирамоҳӣ, ки аз астару абра ва камзули тобистона – бе астар дўхта мешаванд. Тарзи духтани камзул ба куртаи занона монанд буда, пеши он кушод ва остинаш дароз аст. Камзўли беостинро камзўлча мегўянд. Камзули мисли ҷома пахтадорро гуппича меноманд. Дар вилояти Суғд, водии Ҳисор фаъол аст.

## Адабиёт
1. Традиционная одежда и украшени Худжанда (XIX-XX вв.). Худжанд, 2004.

## Нигаред низ
* Либоси занон (тоҷикӣ)
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Гурӯҳ:Либосҳо
Дукаресӣ

**Дукаресӣ, урчуқ** — як навъи ресидани ришта аз пахта ва пашм тавассути асбоби чубӣ ва ё фулузӣ, ки дук ном дорад. Ду шакли дук маълум аст: дастӣ ва чархӣ. Дуки дастӣ навъҳои гуногун дорад: ҷавррезӣ, чилик, орчуқ, чалак ва ғайра. Ҷараёни дукаресиро интихоби пашм ва ё пахта, шустан, хушк кардан ва нарм кардани он ташкил медиҳад. Пашм ва ё риштаро дар шакли калоба омода намуда, бо ангуштон нахи маҳин мебофанд ва тавассути дук онро ба чарха (гардиш) дароварда, ресмон (ришта) ҳосил мекунанд. Дар Водии Зарафшон, водии Ҳисор, водии Рашт нимфаъол аст.

## Адабиёт
* Ершов Н.Н. Ткачество // Таджики Каратегина и Дарваза. Т.1. - Д., 1966.
## Нигаред низ
* Наддофӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот
Гурӯҳ:Касбҳои куҳан
Гулбурӣ

**Гулбурӣ** — дар гулпарварӣ, чидани гул барои тайёр кардани гулдаста, гулчанбар ва ғ.

Гулҳоро бо мақсади якка кардан, дур сохтани шохчаҳои хушкида ва ғунчаву шукуфаҳои зиёдатию касал низ мебуранд. Маъмулан, ба гулбурӣ субҳдам, ҳангоми ботароватии ғунча, гул ва барг, рӯзҳои абрноку салқин машғул мешаванд. Дар вақти борон ва баъди он буридани гул ҷоиз нест, чунки гул аз нами зиёд мепӯсад. Барои он ки гулдаста дергоҳ тару тоза истад, маъмулан, гулғунчаро мебуранд (ғайр аз гули кавкаб ва баъзе навъҳои садбарг). Гулро ба оби борон ё оби бехлор дар гулдон гузоштан беҳтар аст. Гулҳоеро, ки ба ҷойи дур мебаранд, дар таҳхона ё яхдон (дар ҳарорати 0-2°С) нигоҳ медоранд. Ҳангоми буридани гул дар рустанӣ баргҳои солимро мемонанд (мас., дар лола 1-2, занбақ 6-8, садтумонӣ 2-3, оташгул 5-6 ҷуфт). Гули рустаниҳои дусола (момогул, ҳусниюсуф)-ро аз бехаш мебуранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Соколова Т. А. Цветоводство. М., 2006;
* Хессайон Д. Г. Все для сада своими руками. Кладез. 2007.

Гурӯҳ:Гулпарварӣ
Гурӯҳ:Гул