open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Меҳриддини Абдусаид

**Меҳриддини Абдусаид** ( номи пурра; **Воҳидзода Меҳриддин Абдусаид;** тав. 1990, ноҳияи Восеъ) — рассом, мусаввир, рассоми таҳиягари синамо ва омӯзгори тоҷик. Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Меҳриддини Абдусаид соли 1990 дар ноҳияи Восеъ дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Падараш — Абдусаиди Воҳид, шоири шинохта ва узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад. Шавқу рағбати ӯ ба рассомӣ зери таъсири афсонаҳои бобояш пайдо шудааст, ки персонажҳои афсонаро дар айёми кӯдакии Меҳриддин рӯи бухории деҳотӣ тасвир мекард. Пас аз кӯчидани оила ба шаҳри Душанбе, аввалин чеҳрае, ки Меҳриддин тасвир кард, падараш буд, ки маҳз ӯ раҳнамои Меҳриддин ба олами санъати касбӣ гардид.

## Таҳсил
Меҳриддини Абдусаид соли 2010 Коллеҷи рассомии Тоҷикистон ба номи М. Олимов ва соли 2014 Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистонро хатм кардааст. Дар коллеҷ дар назди рассоми шинохта Илёс Мамадҷонов сабақ гирифтааст. Ӯ яке аз аввалин хатмкардагони Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон ба шумор меравад.

## Фаъолияти ҳунарӣ

### Синамо
Меҳриддини Абдусаид дар соҳаи синамо дар таҳияи беш аз 14 филми ватанӣ саҳм гузоштааст. Нахустин кори ӯ дар синамо ҳамчун рассоми либос дар филми «Марги бегуноҳ» буд. Баъдан ӯро ба ҳайси рассом-таҳиягар ба филми «Муаллим» (соли 2014, коргардон Носир Саидов) даъват карданд, ки дар он бо гурӯҳи калони ҳирфаӣ ва наворбардор Георгий Дзалаев ҳамкорӣ намуд. Ӯ ҳамчунин дар филмҳои «Саргардонӣ», «Сафари ҳавоӣ», «Маро бубахш», «Бархез модар», «Ҳолат» ба ҳайси рассоми аввал ё ёвари рассом фаъолият кардааст.

### Санъати тасвирӣ
Асарҳои ӯ бо рангорангӣ ва иникоси муҳити миллии тоҷикона фарқ мекунанд. Дар мусаввараи «Дарахти ошиқон» содагиву покии ишқи ҷавононро тасвир кардааст. Яке аз асарҳои маъруфи ӯ тасвири пирамардон дар назди радио мебошад, ки аз хотираҳои кӯдакии ӯ ва достонҳои «Гурӯғлӣ» илҳом гирифтааст. Соли 2022 намоишгоҳи муштараки ӯ ва ҳамсараш бо номи «Пайванди дилҳо» баргузор шуд, ки пас аз он ҳарду ба узвияти Иттифоқи рассомони Тоҷикистон пазируфта шуданд.

## Фаъолияти омӯзгорӣ
Меҳриддини Абдусаид аз соли 2019 то 2020 мудири кафедраи «Графика ва минятура» ва аз соли 2020 то 2023 декани факултаи «Санъати тасвирӣ»-и Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон буд. Ҳоло дар Коллеҷи ҷумҳуриявии  рассомии ба номи М. Олимов ба донишҷӯён дарс медиҳад.

## Оила
Ҳамсараш — Саодат Боронова, рассом мебошад. Онҳо замони донишҷӯӣ оила бунёд кардаанд. Ягона асари муштараки онҳо «Сароб» ном дорад, ки Меҳриддин қисмати абстрактии он ва Саодат чеҳраи занонро тасвир кардааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Восеъ
Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Алиса Лю

**Алиса Лю** (; зод. 8 августи 2005, Кловис, Калифорния) — амрикоӣ фигурскейтбоз, ки дар навъи яккасаи занона баромад мекунад. Қаҳрамони дукаратаи олимпӣ (2026), қаҳрамони ҷаҳон (2025), дорандаи медали биринҷии чемпионати ҷаҳон (2022), ғолиби Финали Гран-при (2025), дорандаи медали биринҷии чемпионати ҷаҳон миёни ҷавонон (2020), дорандаи медали нуқраи Финали Гран-при миёни ҷавонон (2019), қаҳрамони дукаратаи ИМА (2019, 2020). Бо пирӯзӣ дар синни 13-солагӣ ҷавонтарин қаҳрамони таърихи чемпионатҳои ИМА миёни калонсолон гардид.

Лю — аввалин фигурскейтбози амрикоӣ мебошад, ки ҷаҳиши чоркарата (лутс)-ро дар мусобиқаҳои зери сарпарастии Иттиҳоди байналмилалии конкбозон иҷро кардааст. Алиса Лю аз синни хурдсолӣ унсурҳои мураккабро иҷро мекард.

Ба ҳолати 22 декабри соли 2025 дар раддабандии Иттиҳоди байналмилалии конкбозон ҷойи 5-умро ишғол мекунад.

## Зиндагинома
Алиса Лю 8 августи соли 2005 дар шаҳри Кловиси иёлати Калифорния таваллуд шудааст. Падараш Артур Лю дар солҳои 1990 аз Чин пас аз иштирок дар ҳодисаҳои майдони Тянанмэн ба ИМА муҳоҷират кардааст. Ҳоло ба фаъолияти адвокатӣ дар Окленд машғул буда, панҷ фарзандро танҳо тарбия мекунад, ки Алиса калонтарини онҳост. Алиса тавассути модарии суррогатӣ ба дунё омадааст; ҳуҷайраи тухмро донори номаълум пешниҳод кардааст.

## Фаъолияти варзишӣ

### Оғоз
Лю дар синни панҷсолагӣ ба рӯи ях баромад, вақте ки падараш — ҳаводори фигурскейтбоз Мишель Кван — ӯро ба яке аз майдонҳои яхмолакбозии Окленд бурд.

Соли 2016 дар синни 10-солагӣ ҷавонтарин қаҳрамони таърихи ИМА дар дараҷаи *intermediate* гардид.

Соли 2017 дар чемпионати ИМА миёни нависҳо () ҷойи 4-умро гирифт.

Соли 2018 дар синни 12-солагӣ қаҳрамони ИМА миёни ҷавонон шуд ва дар барномаи озод 6 ҷаҳиши сегонаи тоза, аз ҷумла ду комбинатсияи «се-се»-ро иҷро намуд.

### Мавсими 2018—2019
Соли 2019 дар синни 13-солагӣ дар разряди калонсолони чемпионати ИМА дебют карда, қаҳрамон гардид. Дар барномаи озод ду ҷаҳиши «аксели сегона», аз ҷумла яке дар каскад бо тулуп иҷро кард. Ҷавонтарин қаҳрамони таърихи ИМА шуд (пеш аз он Тара Липински соли 1997 дар синни 14-солагӣ пирӯз шуда буд). То мавсими 2019/20 ҳаққи иштирок дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ҳатто дар сатҳи ҷавононро надошт, зеро 8 август таваллуд шудааст ва ба синни ҳадди ақали талабшуда панҷ ҳафта дертар расида буд.

### Мавсими 2019—2020
Моҳи августи соли 2019 дар марҳилаи ISU Junior Grand Prix дар Лейк-Плесид аввалин шуда миёни занон ҷаҳиши чоркаратаи лутц ва аксели сегона дар як барнома иҷро кард.  
Дар чемпионати ҷаҳон миёни ҷавонон (2020) пас аз варзишгарони рус Камилла Валиева ва Даря Усачёва ҷойи 3-умро гирифт (2-юм дар барномаи кӯтоҳ ва 3-юм дар барномаи озод).

### Мавсими 2020—2021
Аз мавсими 2020—2021 зери роҳбарии мутахассиси канадагӣ Ли Баркелл тамрин мекунад. Дар чемпионати ИМА ҷойи 4-умро ишғол намуда, 213,39 имтиёз ба даст овард.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қаҳрамонони олимпӣ аз Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Қаҳрамонони ҷаҳон оид ба рақси рӯи ях
Гурӯҳ:Зодагони соли 2005
Тобиш Ҳилолӣ

**Тобиш Ҳилолӣ** (номи аслиаш **Тоҷиддин**; тав. 25 сентябри 1961, деҳаи Сангев, ноҳияи Дарвоз) — овозхон ва оҳангсози маъруфи тоҷик, ки бештар бо иҷрои таронаҳои ватандӯстона ва ҳамосӣ машҳур гардидааст. 

## Зиндагинома
Тобиш Ҳилолӣ 25 сентябри соли 1966 дар деҳаи Сангеви ноҳияи Дарвоз ба дунё омадааст. Дар даврони наврасии ӯ оилаашон ба ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ (собиқ Колхозобод) кӯч баст ва ӯ мактаби миёнаро дар ҳамон ҷо хатм намуд. 

Соли 1984 ба шуъбаи мусиқӣ ва суруди факултаи мусиқӣ-педагогии Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода дохил мешавад. Аз соли 1985 то 1987 дар сафи Артиши Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат карда, пас аз бозгашт таҳсилро дубора аз курси аввал оғоз мекунад ва соли 1991 донишкадаро хатм мекунад.

## Фаъолияти ҳунарӣ
Пас аз хатми донишкада, Тобиш Ҳилолӣ дар мактаби миёнаи №53-и шаҳри Душанбе ба ҳайси омӯзгори фанни суруд ва мусиқӣ ба фаъолият шурӯъ кард. Дар ҳамон солҳои душвори ҷанги шаҳрвандӣ ӯ ба эҷоди оҳангҳо машғул шуд. 

Нахустин муваффақияти ӯ ҳамчун оҳангсоз соли 1995 буд, вақте таронаи «Мусофирӣ»-и ӯ дар иҷрои Малика Саидова ба рӯйхати 15 таронаи беҳтарини сол шомил гардид.

### Силсилаи таронаҳои ватандорӣ
Шӯҳрати воқеии Тобиш Ҳилолӣ соли 2006 бо таронаи **«Номуси ватандорӣ»** (ҳамроҳ бо Ҷаъфар Ҷалол) оғоз ёфт. Ин тарона дар ҷашни 15-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳузури Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иҷро гардид.

Силсилаи таронаҳои ватанхоҳии ӯ, аз ҷумла:
* «Савганди ватандорӣ» (маъруф ба «Қасам»);
* «Ғурури ниёгон»;
* «Сарсупурдаи ватан»;
* «Муноҷот».

Тобиш Ҳилолӣ дар саҳна бо тарзи хоси иҷрои худ машҳур аст.

## Бастакорӣ
Тобиш Ҳилолӣ муаллифи садҳо оҳангҳои лирикӣ ва шӯх аст, ки ҳунармандони маъруфи тоҷик онҳоро иҷро кардаанд:
* Нигина Амонқулова;
* Сангалӣ Мирзоев;
* Валиҷон Азизов;
* Ситораи Кароматулло;
* Шабнами Тоҷиддин ва дигарон.

Чандин оҳангҳои ӯ аз ҷониби ҳунармандони форсизабони берун аз Тоҷикистон низ бозхонӣ шудаанд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Тобиш Ҳилолӣ: Тарона бибояд муҳаббат бизояд — мусоҳиба бо «Радиои Озодӣ».
* Тобиш Ҳилолӣ: «Аз Ватан наметавонам беэҳсос ҳарф занам» — нашрияи «Ҷавонони Тоҷикистон».

Гурӯҳ:Овозхонони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Бастакорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Дарвоз
Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон
Лиза Эдер

**Лиза Эдер** (; ) — австриягӣ варзишгари ҷаҳиш аз трамплин, дорандаи медали нуқраи чемпионати ҷаҳон 2025 ва иштирокчии Бозиҳои олимпии зимистонаи 2022.

## Фаъолияти варзишӣ
9 августи соли 2015 Лиза бори аввал дар Ҷоми Алп иштирок кард. Дар трамплини хурд дар Клингентал ҷойи 18-умро ишғол намуд. Нахустин пирӯзии худро дар Ҷоми Алп 11 августи соли 2016 дар трамплини Пёле ба даст овард.

19 январи соли 2018 Эдер дар марҳилаи Ҷоми ҷаҳон дар Дзаои Ҷопон дебют кард ва ҷойи 36-умро гирифт. 20 январи соли 2018 Лиза дар ҳайати чаҳорнафараи тими Австрия дар сабқати даставӣ ҷойи шашумро ишғол намуд.

Дар чемпионати ҷаҳон миёни ҷавонон (2019) дар Лахти Эдер дар ҳайати тими ҷавонони Австрия медали биринҷӣ ба даст овард, инчунин дар сабқати омехта ҷойи чорум ва дар ҷаҳиши инфиродӣ ҷойи даҳумро гирифт. 9 феврали соли 2019 ҳамроҳ бо ҳамдастагонаш бори аввал ба минбари Ҷоми ҷаҳон дар сабқати даставӣ дар Любно баромад.

Соли 2022 ба ҳайати тими миллии Австрия барои иштирок дар Бозиҳои олимпии зимистона дар Пекин дохил шуд. Дар сабқати даставии омехта иштирок карда, тими Австрия ҷойи панҷумро гирифт. Дар сабқати инфиродӣ ҷойи ҳаштумро ишғол намуд.

Дар чемпионати ҷаҳон 2025 дар Тронхейм дар сабқати даставӣ аз трамплини муқаррарӣ дар ҳайати тими Австрия медали нуқра ба даст овард.

Ҳамчунин дар мусобиқаҳои лижаронии дугона иштирок мекунад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Намоя дар сомонаи FIS

Гурӯҳ:Варзишгарони ҷаҳиш аз трамплини Австрия
Гурӯҳ:Иштирокчиёни Бозиҳои олимпии зимистонаи 2022
Гурӯҳ:Иштирокчиёни Бозиҳои олимпии зимистонаи 2026
Умеди Султонзод

**Умедҷон Султонзод** (машҳур ба **Умеди Султонмурод**; тав. 11 майи 1982, ноҳияи Ҳисор, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи театр ва синамо, коргардони телевизион.

## Зиндагинома
Умедҷони Султонзод 11 майи соли 1982 дар ноҳияи Ҳисор дар оилаи Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Султонмурод Бобомуродзода ба дунё омадааст. Таҳсилоти ибтидоиро дар мактаби №15-и ноҳияи Ҳисор оғоз карда, соли 1999 мактаби №37-и шаҳри Душанбе-ро хатм намудааст.

Соли 2003 факултаи театри бадеии (шуъбаи актёрӣ) Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода-ро хатм кардааст.

## Фаъолияти ҳунарӣ
Пас аз хатми донишкада дар соли 2003 ба Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ ба кор даъват шуд. Ӯ дар ду марҳала (солҳои 2003–2008 ва 2015–2022) дар ин театри пешсафи кишвар фаъолият карда, нақшҳои гуногун офаридааст.

### Нақшҳо дар театр
* «Ҳомак» — «Бешаи макр»
* «Муборакхон» — «Фарёди ишқ»
* «Ҷиян» — «Ҷияни хира»
* «Нуров» — «Афсонаҳои муйсафед»
* «Корманди милиса» — «Сиёҳ ва Сафед»
* «Муфаттиш» — «Ойоро»
* «Қайс» — «Пизишки Паррон»
* «Найсонӣ» — «Фирдавсӣ»
* «Сардор» — «Қиссаи ғамгину рангин»
* «Шоҳ Пётри 1» — «Кавсан»
* «Бӯстон» — «Баъди мурдан хоҳ биёӣ хоҳ наё»
* «Мӯзадӯз» — «Фонусҳо»
* «Шоҳи Арманӣ» — «Пайкари Миллат»

### Синамо
Дар синамои тоҷик бо офаридани нақшҳои хотирмон дар филмҳои сохти «Тоҷикфилм» ва киностудияҳои хориҷӣ шинохта шудааст. Аз ҷумла, дар филми мазҳакавии «Автобус» (2019) ва драмаи «Баҳори хазонрез» (2022) нақшҳои асосиро иҷро кардааст.

**Филмшиносӣ:**
* «Пой дар гил»
* «Дили модар»
* «Симо»
* «Автобус»
* «Гарданбанд»
* «Орзуи рассом»
* «Баҳори хазонрез»
* «Рақси зиндагӣ»
* «Шукрона» (истеҳсоли Эрон)
* «Уқоб ва Бум»
* «Гиёҳи сеҳрнок»
* «Сарбор»

## Фаъолияти коргардонӣ
* 2009–2010 — коргардон дар идораи Симои «Шабакаи якум».
* 2012 — саркоргардони Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина».
* Аз марти соли 2023 — коргардони Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе».

## Пайвандҳои беруна
* Умедҷони Султонзод дар барномаи «Лазиз»-и ТВ Сафина (YouTube)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ҳисор
Гурӯҳ:Коргардонони Тоҷикистон
Зимтӯд

мини|Манзарае аз кӯҳҳои Панҷрӯди Панҷакент|346x346пкс
**Зимтӯд** —  деҳа дар ҷамоати деҳоти Ворӯи ш. Панҷа­кент. Аз деҳа то маркази ҷамоати деҳот 23 км, то маркази шаҳр 53 км, то маркази вилоят (ш. Хуҷанд) 358 км; роҳ ав­томобилгард. Аҳолиаш 505 нафар (январи 2017). Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, маркази саломатӣ, китобхона, клуб, осиёби обӣ ва 2 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ, кар­тош­капарварӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз  деҳа Рӯд­рӯд ва чашмаи Хохт обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 120 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Д. и. иқти­сод Шодимурод Дӯстбоев, д. и. физика ва математика Ад­ҳам Бобоев, н. и. иқтисод Муҳаммаднозир Дӯст­боев, н. и. иқтисод Фазлиддин Шомуродов, н. и. техникӣ Абдумуъмин Шарифов, ходимони давлатӣ Шариф Бозоров, Абду­ҳа­физ Ашӯров (муовини Раиси Суди олии Тоҷикистон), генерал Усмон Охунҷонов дар ҳамин деҳа таваллуд шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Панҷакент
Асп (мазмунҳо)

* **Асп** ё **асб**() — ҳайвони тоқсуми маъмул.
* Асппарварӣ — аспро дар аспхона (ахтахона, саисхона) ва чарогоҳҳо парвариш мекунанд
*  Аспхона — ахтахона, саисхона.
* Асп (шатранҷ) — муҳраи шатранҷ мебошад, ки дар оғози бозӣ дар катакҳои b1, g1 (аспҳои сафед) ва b8, g8 (аспҳои сиёҳ) ҷойгир мешавад
* Аспи Троя — аспи чӯбини бузург дар асотири Юнони Қадим, ки дар Ҷанги Троя (асрҳои 13–12 то милод) нақши ҳалкунанда бозидааст.
* Аспакбозӣ — як навъ рақси мазҳакавии мардонаи тоҷикӣ мебошад.
* Аспакмоҳӣ — — сардае аз моҳиҳо, ки зоҳиран ба «асп»-и муҳраи шатранҷ монанд аст
Асил (мазмунҳо)

* **Асилариқ** () — деҳа (*[[авул|ауыл]]*) дар вилояти Туркистони Қазоқистон
*  **Асилбош** () — деҳа (овул) дар ҳайати деҳистони Асилбоши ноҳияи Соқулуқи вилояти Чуй, ҶумҳурииҚирғизистон.
Асос (мазмунҳо)

* Асос (—"аввал,  асос") — ибтидо, асоси маҷмӯи муайяни далелҳо, назария, илм, мавқеи муайянкунанда, нуқтаи ибтидоӣ, шарти консепсия ё назарияи муайян.
* Асосҳо — дар кимиё, пайвастҳои кимиёвӣ, ки гурӯҳи ҳидроксил (ОН) доранд.
* Асоси иншоот (, ) — табақоти ҷинсҳои куҳӣ, ки бевосита бори иморатро мебардоранд; таги таҳкурсии бино ва иншоот.
* Асоси кофӣ — яке аз қонунҳои мантиқи шаклӣ, ки мувофиқи он ҳеч як гуфтори q бидуни ҳеч як асоси кофӣ – р тасдиқ карда намешавад.
Алишер Қудратов

**Алишер Қудратов** (11 январи 1986, Сафеддара, ноҳияи Варзоб) — лижарони кӯҳии тоҷик, иштирокчии Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2014.

## Зиндагинома
Дар деҳаи кӯҳии Сафеддара таваллуд шудааст, ки дар он ҷо пойгоҳи лижаронии кӯҳӣ воқеъ буд ва ӯ маҳз дар ҳамон ҷо ба варзиш оғоз кардааст .

Дар барномаи варзишии Бозиҳои олимпӣ дар Сочи Алишер дар намуди слалом баромад кард, вале натавонист ба марраи ниҳоӣ (финиш) бирасад.

Ӯ парчами Тоҷикистонро дар маросими кушодашавии Бозиҳои олимпии Ванкувер ва Сочи бардошта буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳӣ дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2014
Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2010
Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2014
Асрор (мазмунҳо)

* Асрорнома (форсӣ: **اسرارنامه**) — яке аз маснавиҳои ирфонии маъруфи шайх Фаридуддин Аттори Нишопурӣ 
* Ганҷи асрор  — китобест дар илми боҳ. Соли 1422 аз тарафи муаллифи номаълум.
* Махзану-л-асрор (аз ) — нахустин маснавии Низоми Ганҷавӣ шоири форсу-тоҷик аст.
* Асрору-т-тавҳид  — **Асрору-т-тавҳид фӣ мақомоти-ш-шайх Абусаид**» () — асарест, ки онро писари абераи Абусаид Абулхайри Маҳнаӣ Муҳаммад ибни Мунаввар.
* Асрори оилаи Ғаюровҳо — филми телевизиюнии дуқисматии шӯравии соли 1975.
* Асрору-л-балоғат () — китоби мутакаллим, адиб ва забоншиноси Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ.
Андрей Дригин

**Андрей Сергеевич Дригин** (зод. 12 июни 1977, Красноярск) — лижарони кӯҳии тоҷик, иштирокчии се Бозиҳои олимпӣ.

## Зиндагинома
Дригин баромад карданро дар мусобиқаҳо таҳти сарпарастии FIS танҳо аз нимаи солҳои 1990-ум оғоз кард ва танҳо соли 2002 ба Бозиҳои олимпӣ роҳ ёфт. Ҳамзамон ӯ дар Ҷоми ҷаҳон аввалин баромади худро анҷом дода, нахустин тоҷик дар ин мусобиқа шуд.

Дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2002 Дригин аввалин иштирокчии Бозиҳои олимпии зимистона дар таърихи Тоҷикистон гардид. ӯ дар намудҳои супергигант ва слаломи бузург баромад кард, вале ҳарду дафъа натавонист ба марра бирасад.

Пас аз чор сол, дар Бозиҳои Турин Дригин ягона иштирокчӣ ва парчамбардори мунтахаби Тоҷикистон буд. ӯ дар намудҳои суръат ва слаломи бузург баромад кард. Дар ҳарду намуди суръат ӯ ҷойи 51-умро гирифт ва дар слаломи бузург дар кӯшиши аввал аз мусобиқа хориҷ шуд.

Дар Олимпиадаи Ванкувер Дригин танҳо дар намуди комбинатсия иштирок накард ва натиҷаи беҳтарини ӯ ҷойи 44-ум дар супергигант гардид.

## Омори баромадҳо дар Бозиҳои олимпӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳӣ дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2002
Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳӣ дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2006
Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳӣ дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2010
Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2006
Аскар (мазмунҳо)

* Аскарон (, ) — шаҳр дар Қаробоғи Кӯҳӣ.
* Аскарбозӣ — бозӣ барои бачагон.
* Аскари ихтиёрӣ — шахсе, ки иштирокчии низоъи ҳарбӣ аст ва ҳуқуқи шомил гаштан ба қувваҳои мусаллаҳи тарафи даргирро дар амалиёти ҳарбӣ дорад.
Муҳаммад Карим

**Муҳаммад Карим** (; ) — покистонӣ лижарони кӯҳӣ, ки дар навъҳои слалом тахассус дорад. Иштирокчии чор Бозиҳои олимпии зимистона (Сочи-2014, Пхёнчхан-2018, Пекин-2022, Милан–Кортина-2026).

## Зиндагинома

### Маълумоти шахсӣ
Муҳаммад дар шаҳри Гилгити минтақаи Балтистони Покистон ба дунё омадааст. Ӯ аз хонаводаи лижаронҳо мебошад: чор бародари калониаш низ дар сатҳи миллӣ лижарон буданд. Муҳаммад аз шашсолагӣ ба лижаронӣ машғул шуд ва баъдан ба мактаби лижаронии Налтар дохил гардид, ки таҳти идораи Нерӯҳои ҳавоии Покистон қарор дорад. Баъдтар ихтисоси худро — слаломи бузург (гигантский слалом) интихоб кард.

### Миссияи фахрӣ
Муҳаммад Карим парчамбардори Покистон дар маросими кушодашавӣ ва пӯшидашавии Бозиҳои олимпии зимистона дар солҳои 2018, 2022 ва 2026 буд.

### Фаъолияти варзишӣ
Карим дар Бозиҳои зимистонаи Осиёи Ҷанубӣ соли 2011, ки дар Ҳиндустон баргузор шуданд, дебют кард. Дар мавсими 2013/2014 дар мусобиқаҳои FIS, ки дар Эрон ва Туркия баргузор мегардиданд, иштирок намуд. Натиҷаҳои беҳтаринаш — ҷойи 13-ум дар слаломи бузург ва ҷойи 18-ум дар слаломи классикӣ мебошанд.

## Иштирок дар мусобиқаҳо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳии Покистон
Гурӯҳ:Лижаронҳо дар Бозиҳои олимпии зимистонаи 2014
Гурӯҳ:Лижаронҳо дар Бозиҳои олимпии зимистонаи 2018
Гурӯҳ:Лижаронҳо дар Бозиҳои олимпии зимистонаи 2022
Гурӯҳ:Лижаронҳо дар Бозиҳои олимпии зимистонаи 2026
Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи 2018
Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи 2022
Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи 2026
Аҳром (мазмунҳо)

* Аҳром ( — ҷамъи ҳирам), **пирамида** — иншооти бузурги меъмории ҳирамшакли давраи атиқа, ки деворҳои он зинамонанд ва баъзан ҳамворанд.   
* Аҳроми Миср  — аз муҳиммтарин ва бошукӯҳтарин сохтмонҳои барҷоймонда аз тамаддуни Мисри Бостон
* Аҳроми вожгуна  —  шарти ташкили матн, ки дар он аввал ҷанбаҳои нисбатан муҳимму мубрам ва баъдан ҷузиёти дигар (дуюмдараҷа) инъикос мешаванд.
Бозиҳои олимпии зимистона 2006

**Бозиҳои XX зимистонаи Олимпӣ дар Турин**, маркази минтақаи Пйемонти Италия, аз 10 то 26 феврали соли 2006 баргузор шуданд. Пас аз 11 рӯзи анҷоми Бозиҳои Олимпӣ, Турин инчунин мизбони IX Бозиҳои зимистонаи Паралимпӣ (аз 10 то 19 март) буд.

## Интихоб ва иншоотҳо
Турин соли 1999 дар сессияи 109-уми КМО дар Сеул ҳамчун пойтахти Бозиҳои XX зимистонаи Олимпӣ интихоб шуд. Дар овоздиҳии ниҳоӣ Турин бо 53 овоз бар шаҳри Сюн (Швейтсария), ки 36 овоз гирифта буд, ғолиб омад.

65 майдончаи варзишӣ ва стадионҳо сохта шуда, инфрасохтори нақлиётӣ таъсис дода шуд (дар Турин метро аз сифр сохта шуда, то Олимпиада кушода шуд). Барои сохтмон дар маҷмӯъ 1,7 миллиард евро сарф шуд.

Иншоотҳои муҳимтарин:

Стадиони Олимпӣ

5 аренаи варзишӣ (аз ҷумла Palazzo a Vela ва Torino Esposizioni)

Овал Линготто (яхмолакбозӣ)

Деҳаҳои Олимпӣ дар Турин, Бардонеккйе ва Сестриере.

## Маросими кушодашавӣ

Бозиҳои Олимпиро 10 феврал Президенти Италия Карло Адзелио Чампи расман кушода эълон кард. Савганди Олимпиро аз номи варзишгарон лижарони кӯҳӣ Джорджо Рокка ёд кард. Ҳуқуқи даргирондани оташи Олимпӣ ба қаҳрамони дукаратаи Олимпӣ оид ба лижаронӣ Стефания Бельмондо дода шуд.

Дар маросими кушодашавӣ овозхони машҳури опера Лучано Паваротти охирин баромади худро иҷро кард.

Дар Бозиҳо 2663 варзишгар (1627 мард, 1006 зан) аз 80 кишвар иштирок доштанд. Онҳо барои 84 маҷмӯи медалҳо аз рӯи 15 намуди варзиш мубориза бурданд.

## Намудҳои варзиш

22px Биатлон (10)

22px  Бобслей (3)

22px Скелетон (2)

22px Кёрлинг (2)

22px Варзиши конкитозӣ (12)

22px Рақси намоиши рӯи ях (4)

22px Шорт-трек (8)

22px Лижаронии кӯҳӣ (10)

22px Лижаронӣ(12)

22px Нордики омехта (3)

22px Ҷаҳиш бо лижа аз трамплин

22px Сноуборд (6)

22px Фристайл (4)

22px Варзиши чанаронӣ (3)

22px Хоккей бо шайба (2)

## Кишварҳои иштирокчӣ
Дар Бозиҳо варзишгарон аз 80 кишвар иштирок карданд, ки ин рекорд барои бозиҳои зимистона буд. Эфиопия ва Мадагаскар бори аввал дар Бозиҳои зимистонаи Олимпӣ иштирок карданд.

Ҳайати Тоҷикистон-ро дар ин Олимпиада лижарони кӯҳӣ Андрей Дригин намояндагӣ кард.

## Ҳисоби медалҳо

## Тақвими мусобиқаҳо

* Барои шиносоии комил бо натиҷаҳои намудҳои алоҳидаи варзиш дар Бозиҳои Олимпии 2006,

## Кишварҳои иштирокчӣ
Дар Бозиҳо варзишгарон аз 80 кишвар иштирок доштанд. Ин рекорд барои бозиҳои зимистона буд. Эфиопия ва Мадагаскар бори аввал дар Бозиҳои зимистонаи Олимпӣ иштирок карданд.

left|thumb|250px|Шумораи варзишгарон дар дастаҳо:
<br><font color=darkgray>'''Хокистарӣ'''</font>: иштирок намекунанд;
<br><font color=green>'''Сабз'''</font>: 1-9 варзишгар;
<br><font color="#6495ed">'''Кабуд'''</font>: 10-49 варзишгар;
<br><font color="#ffa500">'''Норанҷӣ'''</font>: 50-99 варзишгар;
<br><font color="#ff4500">'''Сурх'''</font>: зиёда аз 100 варзишгар.

## Рекордҳо
* Калонтарин даста аз рӯи шумораи варзишгарон дар Олимпиада дастаи ИМА гардид — 211 варзишгар.

## Натиҷаҳои мусобиқаҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Саҳифаи Олимпиада дар сайти расмии КМО

Гурӯҳ:Бозиҳои зимистонаи Олимпии 2006
Гурӯҳ:Бозиҳои Олимпӣ дар Италия
Медали олимпӣ

**Медали олимпӣ** () — нишони сарфарозӣ барои дастовардҳои инфиродӣ ё даставии варзишӣ дар мусобиқаҳои Бозиҳои олимпӣ. Ҳамчунин ҷузъи рамзҳои олимпӣ ба шумор меравад, ки аз ҷониби Кумитаи байналмилалии олимпӣ барои тарғиби идеяи Ҳаракати олимпӣ дар саросари ҷаҳон истифода мешавад.

Медали олимпӣ дорои дараҷабандии муайян аст:
* медали тилло — барои ҷойи аввал;
* медали нуқра — барои ҷойи дуюм;
* медали биринҷӣ — барои ҷойи сеюм.

Аммо дар баъзе мавридҳо ин тартиб риоя нашудааст, масалан дар Бозиҳои I Олимпиада.  Медалҳои тилло, нуқра ва биринҷиро дар маҷмӯъ «комплекти медалҳои олимпӣ» меноманд.

## Таърих
Дар Мусобиқаҳои Бозиҳои олимпии қадим ҷоиза медал набуд; он хеле дертар пайдо гардид. Дар замони қадим ҷоизаҳо гуногун буданд: масалан, Геракл бо тоҷи аз зайтуни худрӯй мукофотонида шуд. Дар Юнони Қадим дар Бозиҳои олимпӣ мукофотҳои гуногун дода мешуданд. Подшоҳ Эндимион барои пирӯзӣ подшоҳии худро дод, вале иштирокчиён писарони ӯ буданд. Ғолибон маблағи зиёд аз тангаҳои тилло, шуҳрат ва арзишҳои дигар мегирифтанд. Дар тӯли 293 Олимпиадаи Юнони Қадим садҳо ҷоиза тақсим карда шуданд, вале ягон медал сохта ва тақдим нашуда буд.

Бори аввал қарор дар бораи ҷорӣ намудани анъанаи супоридани медал ба ғолибони Бозиҳо дар Конгресси якуми олимпӣ соли 1894 қабул гардид, ду сол пеш аз Бозиҳои I Олимпиада дар Афина. Қоидаҳои асосии мукофотонӣ дар санади асосии Ҳаракати олимпӣ — Хартияи олимпӣ муқаррар шуданд. Мувофиқи он, варзишгароне, ки ҷойҳои дуюм ва сеюмро мегиранд, медали аз нуқраи 925-дараҷа мегиранд, ва медали ғолиб бояд бо шаш грамм тиллои холис рӯйпӯш карда шавад. Қутри медал тақрибан 60 мм ва ғафсӣ 3 мм буд. Барои ҷойи сеюм медали биринҷӣ дода мешуд. Андозаҳо муқаррар шуда буданд, аммо дар солҳои баъдӣ тағйир ёфтанд. Ҳатто шакли муқаррарии гирд дар 1900 бекор гардид, ва дар Бозиҳои III зимистона шакли барҷаста шабеҳи канори танга интихоб шуд.

То 1960 медалҳо бе ҳалқаи овезон сохта шуда, ба даст супорида мешуданд. Дар Бозиҳои 1960 дар Рим бори аввал занҷирчаҳои биринҷии борик дар шакли шохаи зайтун сохта шуданд, то медал ба гардани варзишгар овехта шавад. Ин навоварӣ писанд омад ва аз он пас медалҳо бо занҷир ё лента супорида мешаванд.

Аз лиҳози шакл, аз ҳама ғайриодӣ медалҳои 1972, 1998 ва 2002 буданд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мукофотҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бозиҳои олимпӣ
Гурӯҳ:Медалҳои Бозиҳои олимпӣ
Медали тилло

**Медали тилло** — яке аз навъҳои медал, ки ҳамчун мукофот истифода мешавад.Одатан ба варзишгаре дода мешавад, ки дар мусобиқа ё рақобат ҷойи аввалро ишғол кардааст ё дар ягон ҳисобот (зачёт) натиҷаи беҳтарин нишон додааст. Ғолибоне, ки ҷойҳои дуюм ва сеюмро мегиранд, мувофиқан бо медали нуқра ва медали биринҷӣ сарфароз гардонида мешаванд.

## Таърих
Номи ин мукофот аз истифодаи, ҳадди ақал, қисми тилло дар шакли рӯйпӯшкунӣ ё легиронӣ ҳангоми сохти медал сарчашма мегирад.

Мафҳуми чунин нишони сарфарозӣ бори аввал дар соҳаи ҳарбӣ ҳанӯз дар Асрҳои миёна ба вуҷуд омадааст. Бо гузашти вақт, дар аксари мавридҳо медали тилло барои хизматҳои ғайринизомӣ дода мешуд. Ин то андозае бо пайдо шудани мукофотҳои мушаххастар дар соҳаи ҳарбӣ (масалан: Силоҳи тиллоӣ «Барои шуҷоат», Ордени Пашми тиллоӣ, Медали «Ситораи тиллоӣ» ва ғ.) вобаста буд.

Аз асри XVIII сар карда, бо медали тилло шахсиятҳои барҷастаи соҳаи санъат низ қадрдонӣ мешуданд. Академияи Императории ҳунарҳо медалҳои тиллои Бузург ва Хурдро таъсис дода буд, ки бо онҳо беҳтарин асарҳои меъморон, ҳайкалтарошон ва рассомонро мукофотониданд.

Ба дорандагони Ҷоизаи Нобел низ медали тилло супорида мешавад, ки бар хилофи бисёр мукофотҳои ҳамном, воқеан аз тиллои холис сохта шудааст.

## Бозиҳои олимпӣ
Дар Мусобиқаҳои Бозиҳои олимпии қадим мукофоти асосӣ медал набуд; медал танҳо дар Бозиҳои олимпии соли 1896 ҷорӣ гардид. Он вақт медалҳои ҷоизадорон аз нуқра буданд, новобаста аз ҷойи ишғолкардаашон. Анъанаи супоридани медалҳои тилло, нуқра ва биринҷӣ барои се ҷойи аввал аз Бозиҳои олимпии соли 1904 оғоз шуда, баъдан ба бисёр дигар чорабиниҳои варзишӣ паҳн гардид.
## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Косарева А. В.* Санъати медал: Китоб барои омӯзгор. — Нашри 2-юм, иловашуда ва такмилёфта. — Москва: Просвещение, 1982. — 127 саҳ.
* *Максимов М. М.* Очерк дар бораи тилло. — Нашри 2-юм, такмилёфта ва иловашуда. — Москва: Недра, 1988. — 112 саҳ.

## Пайвандҳои беруна

* Тарҳи медалҳои олимпӣ

Гурӯҳ:Мукофотҳои варзишӣ
Гурӯҳ:Медалҳо
Рӯзи байналмилалии олимпӣ

**Рӯзи байналмилалии олимпӣ** — иди ҷаҳонӣ мебошад, ки тибқи қарори Кумитаи байналмилалии олимпӣ (КБО) ҳар сол 23 июн дар бисёр кишварҳои ҷаҳон таҷлил мегардад.

## Таърих
Моҳи январи соли 1948 КБО дар ҷаласаи 42-юми худ дар Санкт-Моритс қарор қабул кард, ки ҳамасола 23 июн ҳамчун Рӯзи байналмилалии олимпӣ ҷашн гирифта шавад. Ин сана ба хотири таъсис ёфтани КБО 23 июни соли 1894 интихоб гардид. Маҳз дар ҳамин рӯз барони фаронсавӣ Пйер де Кубертен, ки ташаббускори эҳёи ҳаракати олимпӣ буд, дар Париж дар назди конгресси байналмилалии атлетикӣ маърӯзаи таърихии худро ироа намуд. Баъд аз қабули қарор дар бораи баргузории аввалин Олимпиадаи муосир соли 1896 дар Юнон, Кубертен роҳбарии КБО-и навтаъсисро ба уҳда гирифт.

## Чорабиниҳо
Чорабинии асосии Рӯзи байналмилалии олимпӣ — баргузории давҳои оммавӣ ба масофаҳои гуногун 23 июн ё дар рӯзҳои наздиктарин ба он мебошад. КБО ба кумитаҳои миллии олимпӣ тавсия медиҳад, ки бо мақсади ҷалби ҳарчи бештари иштирокчиён ҷашнҳои варзишӣ, махсусан мусобиқаҳои давро ташкил намоянд ва бо ин васила ғояи «варзиш барои ҳама»-ро таблиғ кунанд.

Маншури олимпӣ чунин мефармояд:

Ҳаракати олимпӣ ҳадаф дорад, ки ҷавононро тавассути варзиш дар рӯҳияи ҳамдигарфаҳмӣ ва дӯстӣ тарбия намуда, ба ин васила дар эҷоди ҷаҳони беҳтар ва оромтар саҳм гузорад.


## Ҳамчунин нигаред
* Бозиҳои олимпӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Рӯзи байналмилалии олимпӣ дар сомонаи КБО

Гурӯҳ:23 июн
Гурӯҳ:Кумитаи байналмилалии олимпӣ
Гурӯҳ:Рӯзҳои байналмилалӣ
Бозиҳои олимпии зимистона 2014

**Бозиҳои олимпии зимистона 2014** (, ) аз 7 феврал то 23 феврали соли 2014 дар шаҳри Сочии Русия баргузор шуданд. Пойтахти Бозиҳои олимпии соли 2014 дар ҷараёни ҷаласаи 119-уми Кумитаи байналмилалии олимпӣ 4 июли соли 2007 дар Гватемала интихоб гардид. Ин аввалин боре буд, ки Русия мизбони Бозиҳои зимистонаи олимпӣ шуд. Пештар дар Маскав Бозиҳои олимпии тобистона 1980 гузашта буданд. Пас аз анҷоми Бозиҳои олимпӣ, дар ҳамон иншоот Бозиҳои зимистонаи паралимпӣ низ баргузор гардиданд.

thumb|Парчами олимпӣ ва Русия дар маросими пӯшидашавии бозиҳои олимпии 2014

## Интихоби шаҳри мизбон

## Маросими ифтитоҳ

## Намудҳои варзиш

## Маросими пӯшидашавӣ

## Мушкилот, интиқод ва ҷанҷолҳо перомуни Олимпиада

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Бозиҳои Олимпӣ
Гурӯҳ:Бозиҳои олимпии зимистона
Медали нуқра

**Медали нуқра** — дар варзиш ва дигар соҳаҳои рақобатӣ, як навъи медал аст, ки аз нуқра сохта шудааст ё бо нуқра рӯйпӯш гардидааст. Он ба иштирокчие супорида мешавад, ки дар мусобиқа ё сабқат ҷойи дуюмро ишғол мекунад (ҷойгузин, ё «раннер-ап»), масалан дар Бозиҳои олимпӣ, Бозиҳои Иттиҳодия ва ғайра. Ғолиби асосӣ медали тилло мегирад ва ҷойи сеюм бо медали биринҷӣ сарфароз мегардад. Ба таври умум, нуқра ҳамчун яке аз филизҳои суннатӣ барои сохтани медалҳои баландсифат, аз ҷумла медалҳои ҳунарӣ, истифода мешавад.

## Варзиш
### Бозиҳои олимпӣ

Дар аввалин Бозиҳои олимпии муосир дар соли 1896 медалҳои ғолибон дар асл аз нуқра сохта мешуданд. Анъанаи супоридани медалҳои тилло–нуқра–биринҷӣ барои се ҷойи аввал аз Бозиҳои соли 1904 оғоз гардида, баъдан дар бисёр мусобиқаҳои варзишӣ қабул шуд.

Зарб кардани медалҳо масъулияти шаҳри мизбон аст. Аз 1928 то 1968 тарҳи медалҳо яксон буд: дар рӯйи медал (аверс) тарҳи умумӣ аз ҷониби рассоми флоренсиягӣ Ҷузеппе Кассиоли бо навиштаҷоти номи шаҳри мизбон ҷой дошт; дар пушти медал (реверс) тасвири умумии қаҳрамони олимпӣ дида мешуд.

Аз 1972 то 2000 тарҳи Кассиоли (ё шакли каме тағйирёфтаи он) дар аверс боқӣ монд, аммо дар реверс тарҳи махсуси шаҳри мизбон ҷой дода мешуд. Бо дарназардошти он ки дар тарҳи Кассиоли амфитеатри Рум тасвир шуда буд, дар ҳоле ки Бозиҳо аслан юнонӣ буданд, барои Бозиҳои Афина 2004 тарҳи нави аверс таҳия гардид.

Медалҳои Бозиҳои олимпии зимистона аз лиҳози тарҳ гуногунтар будаанд.
## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* Тарҳи медалҳо барои ҳамаи Бозиҳои олимпӣ

Гурӯҳ:Медалҳои олимпӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти варзишӣ
Гурӯҳ:Медалҳо
Медал
Медали биринҷӣ

**Медали биринҷӣ** — яке аз навъҳои медал, ки ҳамчун мукофот истифода мешавад.

Одатан ба иштирокчие дода мешавад, ки дар мусобиқа ё рақобат ҷойи сеюмро ишғол кардааст ё натиҷаи ҷоизадор нишон додааст. Ғолибони ҷойҳои аввал ва дуюм мувофиқан бо медали тилло ва медали нуқра сарфароз мегарданд.

## Таърих
Мафҳуми чунин нишони сарфарозӣ ибтидо дар соҳаи ҳарбӣ ҳанӯз дар Асрҳои миёна пайдо шудааст. Бо гузашти вақт, медали биринҷӣ низ барои хизматҳои ғайринизомӣ дода мешуд. Ин то андозае бо пайдо шудани мукофотҳои мушаххастар дар соҳаи ҳарбӣ (масалан: Медали биринҷӣ «Барои шуҷоати ҳарбӣ», Медали биринҷӣ «Барои хизмат дар майдони Шуҳрат» ва ғайра) вобаста буд.

Дар маҷмӯъ, биринҷӣ ҳамчун як хӯла маъмултарин мавод барои сохтани намудҳои гуногуни медалҳои баландсифат, аз ҷумла медалҳои ҳунарӣ ба шумор меравад.

Истисноҳо кам ба назар мерасанд. Масалан, ба дорандагони Ҷоизаи Нобел медали тилло дода мешавад, ки воқеан аз тиллои холис сохта шудааст. Медали мактабӣ — нишони сарфарозӣ барои хатми таҳсилоти миёна дар мактабҳои Русия ва кишварҳои собиқ СССР — имрӯз аз тилло ё нуқра сохта намешавад; медалҳои мактабии биринҷӣ низ дар Русия айни ҳол мавҷуд нестанд, ҳарчанд дар баъзе кишварҳо (масалан, дар Италия) чунин мукофотҳо вуҷуд доранд.

Дар баъзе намудҳои варзиш ду медали биринҷӣ дода мешавад. Масалан, дар бокс ҳар ду варзишгари мағлубшудаи нимниҳоӣ медали биринҷӣ мегиранд. Дар ҷудо, таэквондо, карате ва кӯшти ҳар як иштирокчии нимниҳоӣ барои медали биринҷӣ бо ғолиби «мусобиқаи тасаллӣ» рақобат мекунад. Аммо дар Чемпионати Аврупо оид ба футбол медали биринҷӣ умуман дода намешавад.

## Бозиҳои олимпӣ

Дар Мусобиқаҳои Бозиҳои олимпии қадим ҷоизаи асосӣ медал набуд; медал танҳо дар Бозиҳои олимпии 1896 ҷорӣ гардид. Он вақт медалҳои ҷоизадорон аз нуқра буданд, новобаста аз ҷойи ишғолкардаашон. Анъанаи супоридани медалҳои тилло, нуқра ва биринҷӣ барои се ҷойи аввал аз Бозиҳои олимпии 1904 оғоз гардида, баъдан ба бисёр дигар чорабиниҳои варзишӣ паҳн шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Косарева А. В.* Санъати медал: Китоб барои омӯзгор. — Нашри 2-юм, иловашуда ва такмилёфта. — Москва: Просвещение, 1982. — 127 саҳ.: тасвирҳо.
* *Фенглер Х., Гироу Г., Унгер В.* Луғати нумизмат: Тарҷума аз олмонӣ. — Москва: Радио и связь, 1982. — 328 саҳ.

## Пайвандҳои беруна

* Тарҳи медалҳои олимпӣ

Гурӯҳ:Мукофотҳои варзишӣ
Гурӯҳ:Медалҳо
Гурӯҳ:Маҳсулоти биринҷӣ
Шиновар

**Шиновар** номи умумии ҳар василаест, ки барои интиқоли инсон ё ашё ва коло бар рӯи об ба кор меравад.

## Ном
Калимаи шиновар дар фарҳанги Луғатномаи Аллома Деҳхудо бо решаи «шино» ба маънои василаи ғарқнашаванда дар об омадааст ва дар истилоҳ ба маънои василаи интиқоли коло ё мусофир бар рӯи сатҳи об мебошад.

## Тарҳрезӣ
Тарҳрезии шиноварҳо ниёзманди эҷоди тавозун миёни зарфияти дохилӣ (тоннаж), суръат ва қобилияти дарёнавардии онҳост. Тоннаж барои ҳамли коло аҳаммият дорад, суръат барои киштиҳои ҷангӣ ва қаиқҳои мусобиқавӣ муҳим аст ва сатҳи дарёнавардӣ вобаста ба навъи обҳое, ки шиновар дар онҳо истифода мешавад, фарқ мекунад. Барои пешгирӣ аз ғарқ шудан дар дарё ва дигар мушкилот, барои шиноварҳои бузургтар муқаррарот татбиқ мегардад. Фанновариҳои тарҳрезӣ шомили истифода аз моделсозии компютерӣ ва озмоиши намунаҳои киштӣ дар ҳавзҳои махсус пеш аз сохт мебошанд.

## Пешбаранда (пешронӣ)

Роҳҳои пеш бурдани шиноварҳоро метавон ба панҷ гурӯҳ ҷудо кард:

:1. Нерӯи об: Дар ин равиш, шиновар ҳамроҳ бо ҷараёни рӯдхона ё мавҷи ҷазру мад ҳаракат мекунад. Барои назорати беҳтари масир мумкин аст лангар ё вазнае ба об андохта шавад, то киштӣ дар бахши муносибтари ҷараён бимонад ё аз паро ва тирк барои нигоҳ доштани мавқеъ истифода шавад.

:2. Нерӯи инсонӣ: Дар ин равиш ҳаракат бо истифода аз қувваи инсон анҷом мешавад, монанди тела додани тирк ба бистари обҳои камумқ ё парозанӣ бо паро бар сатҳи об.

:3. Нерӯи бод: Ин равиш шомили истифода аз бодбонҳо барои ҳаракати шиновар аст.

:4. Кашидан (Ядкаккашӣ): Дар ин равиш шиновар тавассути нерӯи беруна ба ҳаракат дароварда мешавад. Ин нерӯ метавонад аз ҷониби ҳайвоноти боркаш, инсон ё мошинолот аз рӯи хушкӣ (масалан, кашидани шиновар аз канори каналҳо) ё тавассути шиновари дигар, ки онро ядкак мекунад, таъмин гардад.

:5. Пешбарандаи механикӣ: Ин равиш шомили истифода аз муҳаррикест, ки нерӯи худро аз сӯзишвории фосилӣ ё энержии захирашуда монанди батарея таъмин мекунад. Ин нерӯ маъмулан тавассути парраҳо ё ҷетҳои обӣ ба ҳаракат табдил меёбад, гарчанде ки чархҳои пароӣ имрӯз бештар аҳаммияти таърихӣ доранд.

Шиноварҳо метавонанд дар замонҳои гуногун ё ба сурати таркибӣ аз беш аз як равиш истифода баранд. Барои намуна, киштиҳои буғии аввалия дар канори нерӯи муҳаррик аз бодбон низ истифода мекарданд. Пеш аз густариши ядкаккашҳои буғӣ, киштиҳои бодбонӣ барои нигоҳ доштани мавқеи муносиб дар ҷараёни ҷазру мад бодбонҳоро танзим ва тағйири самт медоданд. Дар қаиқҳои фароғатии имрӯзӣ низ муҳаррик-бодбонӣ (таркиби нерӯи бод ва муҳаррик) равиши маъмулист, ҳатто агар танҳо барои даромаду баромад аз бандар бошад.

## Шиноварҳои гуногун
* Киштӣ
* Қаиқ
* Баржа
* Зердарёӣ

## Манбаъҳо

Гурӯҳ:Шиноварҳо
Гурӯҳ:Меъмории нерӯи баҳрӣ
Гурӯҳ:Вожагонҳои дарёнавардӣ
Гурӯҳ:Истилоҳоти фаннӣ
Зимчурӯд

**Зимчурӯд** —  деҳа дар ҷамоати деҳоти Варзобқалъаи н. Варзоб. Дар ҳудуди хоҷагии ҷангалпарварии ба номи Маҳ­мадназар Худойназаров ҷойгир аст. Аз Зимчурӯд то маркази ҷа­мо­ати деҳот 2 км, то маркази ноҳия 2 км; роҳ ас­фалтпӯш. Аҳолиаш 1057 нафар (январи 2016). Деҳа ки­тоб­хона, муас­сисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, масҷиди панҷвақта, 5 нуқ­таи савдои хусусӣ ва истироҳатгоҳ (ла­гер)-и бачагона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, сабзавоткорӣ, ҷангал­парварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёчаи Зимчурӯд об­ёрӣ мешаванд. Дар назди деҳа исти­роҳатгоҳи «Зимчурӯд» ва бӯстонсарои ҳукуматӣ мав­ҷу­данд. Дар ҳудуди Зимчурӯд хо­ҷа­гиҳои деҳқонии инфиродии «Ибодов Насриддин» ва «Ғу­лом­зода» фаъолият доранд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Варзоб
Гурӯҳ:Ҷамоати Варзобқалъа
Зина

мини|Зинапояи хонагӣ 180° бе сутуни маркази ҷойгир буда.
**Зина**, зинапоя, нардбон, унсури маъмули санъати меъморӣ, пояи роҳравии хиштӣ, сангӣ, оҳанӣ ё чӯбӣ барои баромадан ба болохона ё қабатҳои болоии биноҳо. Истилоҳи мазкур ҳамчунин барои ифода кардани ун­сурҳои болобари нақлиёт (мошинҳои оташнишонӣ, киш­тиҳо, ҳавопаймоҳо, чарх­болҳо, зинапояи равон (эскала­торҳо), боғҳои исти­роҳатӣ, майдонҳо ва ғ. истифода мешавад. Зина асосан аз хишт, оҳану бетон, тахта ва филиззот сохта мешавад. Нахустин зинаҳо дар бошишгоҳҳои одамони ибтидоӣ ба вуҷуд омадаанд. Соли 2004 дар ш. Халштадти Австрия қадимтарин зинаро кашф намудаанд, ки 5000 сол пеш аз м. сохта шудааст. Зинаҳои маҷмааи бостонии Тахти Ҷамшед (Персеполис) соли 550 пеш аз м. сохта шуда, бо нақшу расмҳои ҷанговарон, шерҳо, барза­гов­ҳо ороиш ёфтаанд. Дар Осиёи Марказӣ зинаҳо ҳанӯз дар асри биринҷӣ маъмул буданд (зинаҳои Мамнӯъгоҳи таъри­хӣ-бостоншиносии Саразм дар ш. Панҷакент). Дар асрҳои баъдӣ баробари пайдоиши биноҳо қасрҳо ва қалъаҳои бисёрош­ёна бунёд ва истифодаи васеи зина роиҷ гардид. Зинаҳои ёдгори­ҳои таърихии Қалъаи Қаҳқаҳа 1 ва 2, кӯшки «Чил­ҳуҷра» (ос­тонаи васеи мусаттаҳи нишеби бе Зина) дар н. Шаҳ­рис­тон ва Қалъаи Боло (асрҳои 6–12) дар ш. Исфара аз хишти хом ва похса сохта шудаанд. Дар асрҳои миёна Зинаҳо на танҳо дар манзилҳо, балки дар бинову иншоот, аз ҷум­ла манораҳои масҷиду қалъаҳо низ пайдо шуданд, ки асо­сан даврашакл буданд. Ҳоло дар санъати меъмории ҷа­ҳон бунёд ва истифодаи Зина хеле вусъат ёфтааст ва андозаи ҳар як пояи он вобаста ба таъйинот ва сохти бинову иншоот асосан 15х35 см мешавад. Нишебии зинаҳо, маъмулан, на беш аз 45°аст. Ба зина барои дошта баромадан аз як ё ду ҷониб даста-мутако насб карда мешавад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Асбоби рӯзгор
Сетенил-де-лас-Бодегас

**Сетенил-де-лас-Бодегас** () — шаҳр ва деҳистон дар Испониё, дар провинсияи Кадис ҷойгир аст ва ба ҳайати бахши худмухтори Андалусия тааллуқ дорад. Деҳистон ба ҳайати ноҳияи (комаркаи) Сиерра-де-Кадис дохил мешавад. Масоҳаташ 82 км². Аҳолиаш — 2634 нафар (соли 2025). Масофа то маркази маъмурии провинсия 157 км аст.

Сетенил шаҳри кӯчакест бо меъмории шигифтангез, ки диққати гардишгаронро бо кӯчаҳои пур аз хонаҳои девору шифтҳояш аз санги базалтӣ ҷалб мекунад. Ин шаҳр дар зери тахтасанги бузурге, ки ба ҳолати муаллақ дар ҳаво мебошад, сохта шудааст.

## Аҳолӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вебгоҳи расмӣ
Зокирзода Маҳмадёқуб

**Маҳмадёқуб Раҷабалӣ Зокирзода** (тав. 10 январи 1975, ноҳияи Ёвон) — журналист ва корманди соҳаи телевизиони Тоҷикистон. Муовини аввали директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» (аз январи соли 2025).

## Зиндагинома
Маҳмадёқуб Зокирзода 10 январи соли 1975 дар ноҳияи Ёвон ба дунё омадааст. Миллаташ тоҷик, таҳсилоташ олӣ мебошад. Соли 1999 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси муаллими забон ва адабиёти тоҷик хатм кардааст.

## Фаъолияти меҳнатӣ
Фаъолияти меҳнатиашро соли 1993 ҳамчун омӯзгори мактаби №11-и ноҳияи Ёвон оғоз намуда, то соли 1994 дар ин вазифа кор кардааст. Пас аз хатми донишгоҳ, вориди соҳаи журналистика шуд:

* **1999–2003** — муҳаррири идораи иқтисодии Радиои Тоҷикистон ва муҳаррири идораи иттилоотии Телевизиони Тоҷикистон.
* **2003–2005** — муҳаррири идораи телевизиони «Субҳ»-и Телевизиони Тоҷикистон.
* **2005–2006** — омӯзгори мактаби №4-и ноҳияи Рӯдакӣ.
* **2006–2009** — муҳаррири идораи барномаҳои иттилоотӣ-таҳлилии Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина».
* **2009–2015** — ҷонишини сармуҳаррири идораи барномаҳои иттилоотӣ-таҳлилии МД «Телевизиони Сафина».
* **2015–2025** — сармуҳаррири идораи барномаҳои иттилоотӣ-таҳлилии МД «Телевизиони Сафина».
* **Аз январи соли 2025** — муовини аввали директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина».

## Мукофотҳо
Барои фаъолияти пурсамар дар соҳаи матбуот ва хизмати давлатӣ дар соли 2022 бо мукофоти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон — Медали «Хизмати шоиста» сарфароз гардонида шудааст.

## Пайвандҳои беруна
* Сомонаи расмии Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина»

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ёвон
Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кормандони Телевизиони Сафина
Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Эрон дар бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2006

**[[Эрон]]** дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 2006 дар Турин (Италия) бори ҳаштум дар таърихи худ иштирок кард, вале ягон медал ба даст наовард.

## Ҳайати даста
Дастаро 2 варзишгар намояндагӣ карданд: лижарони 39-сола Сайид Муҷтабо Мирҳошимӣ ва варзишгари лижаронии кӯҳӣ Алидод Совеҳ Шемшакӣ.

## Натиҷаҳо

### Лижаронии кӯҳӣ

Мусобиқаҳо дар Сестриере ва Чезана Сан-Сикарио (дар Чезана-Торинезе) баргузор шуданд. 20 феврал мусобиқаҳои слаломи бузург ва 25 феврал слалом баргузор гардиданд.
 

### Лижаронӣ

Мусобиқаҳо дар варзишгоҳи лижаронии «Праджелато План» дар наздикии Праджелато дар баландии 1530 м баргузор шуданд. Мусобиқа дар масофаи 15 километр миёни мардон 17 феврал баргузор шуд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* пойгоҳи КБО
* Ҳисоботҳои расмии олимпӣ
* Эрон дар Бозиҳои зимистонаи Турин 2006 дар Sports-Reference.com

Гурӯҳ:Кишварҳо дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 2006
Гурӯҳ:Варзиши Эрон дар соли 2006
Эрон дар бозиҳои олимпии зимистонаи соли 1956

**[[Эрон]]** дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 1956 дар Кортина-д’Ампеццо (Италия) бори аввал дар таърихи худ иштирок кард, вале ягон медал ба даст наовард.

## Ҳайати даста
Се варзишгар (ҳама мардон) дар намуди лижаронии кӯҳӣ мусобиқа карданд.

## [[Акс:Alpine skiing pictogram.svg|30px]] Натиҷаҳо

Мусобиқаҳо аз 27 январ то 3 феврал дар минтақаи кӯҳи Тофана баргузор шуданд, ба ғайр аз мусобиқаҳои слаломи бузург миёни мардон, ки дар кӯҳи Фалория гузаштанд. Ин мусобиқаҳо ҳамзамон мусобиқаҳои 14-умин қаҳрамонии ҷаҳон оид ба лижаронии кӯҳӣ ҳисоб мешуданд.

Натиҷаи беҳтаринро дар даста Маҳмуд Бейглу ба даст овард, ки дар фуромадани босуръат ҷойи 39-умро ишғол кард. 

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* пойгоҳи КБО
* Ҳисоботҳои расмии олимпӣ
* Эрон дар Бозиҳои зимистонаи Кортина-д’Ампеццо 1956 дар сайти Sports-Reference.com

Гурӯҳ:Кишварҳо дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 1956
Гурӯҳ:Эрон дар соли 1956
Эрон дар бозиҳои олимпии зимистонаи соли 1964

**[[Эрон]]** дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 1964 дар Инсбрук (Австрия) бори дувум дар таърихи худ иштирок кард (Бозиҳои зимистонаи Олимпии 1960-ро партофта), вале ягон медал ба даст наовард.

Ҳамаи 4 варзишгари эронӣ дар Бозиҳо дар намуди лижаронии кӯҳӣ миёни мардон баромад карданд, ки дар байни онҳо шоҳзода Карим Оқохон низ буд. Маҳз ӯ натиҷаҳои беҳтаринро дар байни эрониён нишон дод, вале ба ӯ ҳам муяссар нашуд, ки дар ягон намуд аз се дисиплина ба қатори 50 нафари аввал (топ-50) дохил шавад.

## Пайвандҳои беруна
* пойгоҳи КБО
* Ҳисоботҳои расмии олимпӣ
* Sports-Reference.com

Гурӯҳ:Кишварҳо дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 1964
Эрон дар бозиҳои олимпии зимистонаи соли 1968

**[[Эрон]]** дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 1968 дар Гренобл (Фаронса) бори севум дар таърихи худ иштирок кард, вале ягон медал ба даст наовард.

## Ҳайати даста
Дастаи Эрон аз 4 варзишгар иборат буд: ҳама — мардон ва ҳама — лижарони кӯҳӣ.

## Натиҷаҳо

Мусобиқаҳо аз 9 то 17 феврал дар Шанрус баргузор шуданд. Ин ягона дафъае буд, ки натиҷаҳои олимпӣ ба ҳисоби ҷоми ҷаҳон дохил карда шуданд. Ин мусобиқаҳо ҳамзамон мусобиқаҳои 20-умин қаҳрамонии ҷаҳон оид ба лижаронии кӯҳӣ ҳисоб мешуданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳои беруна
* пойгоҳи КБО
* Ҳисоботҳои расмии олимпӣ
* Эрон дар Бозиҳои зимистонаи Гренобл 1968 дар сайти Sports-Reference.com

Гурӯҳ:Кишварҳо дар Бозиҳои зимистонаи Олимпии 1968
Гурӯҳ:Варзиши Эрон дар соли 1968
Додгоҳи олӣ

**Додгоҳи олӣ** — мақомоти олии додгоҳи давлат, ки салоҳияти он, чун қоида, ҳалли баҳсҳоро байни қисмҳои мустақили таркибии давлат ( иёлотҳо, заминҳо, кантонҳо ва ғайра); ҳамин тавр баррасии парвандаҳо оид ба ҷиноятҳои содиршуда аз ҷониби шахсони мансабдори баландпоя ва ҷиноятҳои муҳимтарини давлатӣ; баррасии шикоятҳои кассатсионӣ ва дигарҳоро дар бар мегирад.

## Нигаред низ
* Додгоҳи олии Тоҷикистон
* Додгоҳ
* Додрас
## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҳуқуқ
Гурӯҳ:Додгоҳҳо
Гурӯҳ:Ҳуқуқ дар Тоҷикистон
Нирвана

**Нирвана** ё **Нирвона** (;) вожае дар забони бостонии санскрит аст, ки дар Буддоия барои тавсифи он чи «умқи оромиши зеҳн дар натиҷаи иктисоби Мокша» меноманд, ба кор меравад. Буддоиён бар ин боваранд, ки ҳеч кас наметавонад нирванаро ба таври комил шарҳу тавсиф кунад ва онро бо ҳеч баёну гуфторе ба калом дароварад.

Буддо «нирвана»-ро ба суратҳои гуногун таъриф кардааст: ҳамчун Шодии бузург, Сулҳ ва Оромиш, Фанонапазирӣ, бидуни шаклу қолаб, он сӯи замин, он сӯи Об, он сӯи Оташ, он сӯи Ҳаво, он сӯи Хуршед ва Моҳ, поённопазир ва бекарон, ҳамчунин раҳоӣ аз дағадағаи ва «ман»-ият, решакан кардани ҳирсу тамаъ, кина ва душманӣ, фиреб ва тамоми хислатҳои носазо. Ба ибораи дигар, нирвана покии маҳз ва оромиши мутлақ аст.

## Маънои нирвана
### Дар луғат
**Нирвана** дар луғат ба маънои «ба камол ва сулук расидан» аст.

### Дар истилоҳ
Таърифи имрӯзии **нирвана**: буъде аз зиндагӣ, ки дар он ҷо ҳеч замон ва маконе вуҷуд надорад. Ҳамчунин нирвана ба маънои раҳоӣ аз худ, аз Карма ва чархаи маргу зиндагӣ ва ранҷ буда, ба навъе ҳолати илоҳист.

## Ҷусторҳои вобаста
* Таносух
* Самсара
* Карма

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Буддоия
Гурӯҳ:Растгорӣ
Гурӯҳ:Шодмонӣ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои фалсафии буддоӣ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои фалсафии ҷайн
Гурӯҳ:Мафҳумҳои фалсафии ҳинду
Гурӯҳ:Вожагонҳои буддоӣ
Гурӯҳ:Ҳиндуия
Зубдату-т-таворих

**«ЗУБДАТУ-Т-ТАВОРИХ»** (‎زبدة التواریخ‎) — «Зубдату-т-таворихи Бойсунқурӣ», асари таърихии муаррихи бузург Абдуллоҳ ибни Лутфуллоҳ ибни Абдуррашиди Беҳдодинӣ, машҳур ба Ҳофизи Абру (фавт, 1430). «Зубдату-т-таворихи Бойсунқурӣ» бахши чоруми маҷмӯаи осори таърихии Ҳофизи Абру — «Маҷмау-т-таворихи султония» аст, ки ба шарҳи воқеаҳои таърихии аҳди Темур ва ворисонаш (то 1427) бахшида шудааст.
Асар аз ду бахш иборат аст. Бахши аввали «Зубдату-т-таворихи Бойсунқурӣ» такмилаи «Зафарнома»-и Шомӣ буда, воқеаҳои таърихиро аз давраи таназзули салтанати Элхониён (1256–1335) то фавти Темур (1405) дар бар мегирад. Муаллиф дар бахши дуввуми асар муборизаҳои ҳукуматхоҳии ворисони Темур ва воқеаҳои аҳди ҳукумати Шоҳрухро (то 1427) дар асоси маъхазҳои мавҷуда ва мушоҳидаҳои шахсиаш баён кардааст.
«Зубдату-т-таворихи Бойсунқурӣ» дар густариши таърихнигории форс-тоҷик таъсир гузошта, дар таълифи осори таърихӣ, аз қабили «Зубдату-т-таворих»-и Ҷамолуддини Кошонӣ, «Зубдату-т-таворих»-и Мулло Камоли Мунаҷҷим, «Матлаъу-с-саъдайн ва маҷмаъу-л-баҳрайн»-и Абдурраззоқи Самарқандӣ, «Ҳабибу-с-сияр»-и Хондамир ва маъхазҳои дигар истифода шудааст.
Комилтарин нусхаҳои хаттии «Зубдату-т-таворихи Бойсунқурӣ» дар ганҷинаи дастхатҳои Китобхона ва музейи миллии Малик (дар Теҳрон), Китобхонаи Фотеҳ (дар Истанбул) ва Китобхонаи проф. Муҳаммадшафеъ (дар Лоҳур) нигаҳдорӣ мешаванд. «Зубдату-т-таворихи Бойсунқурӣ» дар Теҳрон бо тасҳеҳи Сайидкамол Ҳоҷсайиди Ҷаводӣ дар чаҳор ҷилд чоп шудааст (2001–2004).

 
## Эзоҳ

 
## Адабиёт
*
Фаридун Бобозода

**Фаридун Бобозода** (*Бобозода Фаридун Толибҷон*; зод. 27 июли 1982, Кӯлоб) — , номзади илмҳои таърих (2019), дотсент.

## Зиндагинома
Фаридуни Бобозода 27 июли соли 1982 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст. Таҳсилоти миёнаи умумиро дар мактаби №1 ва литсейи назди Донишгоҳи давлатии Кӯлоб гирифтааст. Солҳои 1999—2004 дар шуъбаи муносибатҳои байналмилалии факултети таърихи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (ҳоло факултети муносибатҳои байналмилалии ДМТ) таҳсил намудааст. Дар солҳои 2004—2009 коромӯз ва аспиранти кафедраи таърихи нав ва навтарини кишварҳои хориҷии ДМТ буд.
## Фаъолияти корӣ
Аз соли 2004 то 2007 дар дастгоҳи Раиси шаҳри Душанбе ба ҳайси мутахассис, мутахассиси пешбар ва сармутахассиси шуъбаи иттилоотию таҳлилӣ ва шуъбаи робитаҳои хориҷӣ фаъолият намудааст. Аз соли 2007 ёвари директори Фонди ҷамъиятии хайрияи Тоҷикистон ва ҳамзамон, аз соли 2008 ба соҳибкорӣ машғул шуда, солҳои 2008—2010 директори генералии ҶДММ «Кони-Дон» (ширкати соҳибмулки меҳмонхонаи «Asia Grand Hotel») ва аз соли 2010 узви шӯрои директорони ин ширкат буд.

Аз соли 2025 муовини сардори раёсати маориф, фарҳанг ва иттилооти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

## Фаъолияти илмӣ
Фаридун Бобозода дар соли 2019 рисолаи номзадии худро дар мавзуи «Таърихи ташаккул ва рушди муносибатҳои Тоҷикистон ва Узбекистон дар давраи истиқлолият (солҳои 1991—2006)» дифоъ намудааст.

Самти асосии таҳқиқоти илмии ӯро масъалаҳои муносибатҳои дуҷонибаи кишварҳои Осиёи Марказӣ, дипломатияи муосир ва сиёсати хориҷии Тоҷикистон ташкил медиҳанд.

## Осор
* Бобозода, Ф. Т. История становления и развития взаимоотношений Таджикистана и Узбекистана в период независимости (1991—2006 гг.) : Монография / Ф. Т. Бобозода. — Душанбе : Изд-во типографии Технопарка АГУ при Президенте РТ, 2019. — 221 с.

## Эзоҳ