open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ҷовидонӣ

мини|301x301пкс| Ҷулио Романо (1492-1546). Рамзи ҷовидонӣ. Тақрибан 1540
**Ҷовидонӣ**, **бефаноӣ** — ин ҳаёт дар шакли ҷисмонӣ ё рӯҳонӣ мебошад, ки барои муддати номуайян (ё чӣ қадаре хоҳед) давом мекунад.

## Ҷовидонӣ дар табиат

## Илм дар бораи ҷовидонӣ
Баъзе олимон боварй доранд, ки илм мушкилоти марги инсонро ҳал карда метавонад.

## Дар ахтаршиносӣ
* Сайёрак (730) Атанасия, ки соли 1912 аз ҷониби ситорашиноси австриягӣ И. Палис дар расадхонаи Вена кашф шудааст, ба номи калимаи юнонии Αθανασία, яъне ҷовидонӣ  номгузорӣ шудааст.

## Ҳамчунин нигаред
* Даосизм

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *[[Владимир Бехтерев|Бехтерев В. М.]]* Бессмертие человеческой личности как научная проблема
* *Вишев И. В.* Радикальное продление жизни людей. — Свердловск, 1988.
* *Вишев И. В.* Проблема личного бессмертия. — Новосибирск, 1990.
* *Вишев И. В.* Бессмертие человека. Реально ли оно? — Минск, 1990.
* *Вишев И. В.* Проблемы иммортологии. Кн. 1 : Проблема индивидуального бессмертия в истории русской философской мысли XIX—XX столетий. — Челябинск, 1993.
* *Вишев И. В.* Имморталис — Человек Бессмертный. — Челябинск, 1999.
* *Вишев И. В.* Проблема бессмертия человека в русской философии: персоналии и идеи : Учебное пособие : в 2 ч. — Челябинск, 1999—2000.
* *Глаголев&amp;nbsp;С.&amp;nbsp;С.* Бессмертие // Православная богословская энциклопедия. Том 2. Издание Петроград. Приложение к духовному журналу «Странник» за 1901 г.
* 
* 
* *Полыковский Л. А.* Возможен ли инкубатор бессмертия? // Природа и человек. XXI век. — 2016. — № 4. — С. 6—7.
* *Пряхин В.Ф.* Бессмертие - мировоззрение XXI века. - М.: Академический проект,2018.-268 с. - (Философские технологии: философия космизма). ISBN 978-5-8291-2213-3
* *Турчин А. В.* О бессмертии
* Холизм и здоровье. — 2014. — № 1 (9). — Тема номера: «Смерть и бессмертие» (по материалам конференции «Предельные вопросы: жизнь, смерть и бессмертие. Смерть как творчество»).

Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ
Гурӯҳ:Ҷовидонӣ
Ирсият

**Ирсият** — равандест, ки дар он хислатҳо ва хусусиятҳои биологӣ ва генетикӣ аз насл ба насл интиқол меёбанд. Вақте ки одамон ё дигар организмҳо хислатҳои муайянро маҷмуъан интиқол медиҳанд, ин раванд ирсият номида мешавад. Ирсият дар асоси молекулаҳои ДНК (дезоксирибонуклеин кислотӣ) рӯй медиҳад, ки ба генҳо, элементҳои асосии интиқоли хосиятҳо дар организмҳо, дахл дорад.

## Асосҳои ирсият
Генҳо маълумотро барои сохтани сафедаҳо ва ин бунёдгузории ҳуҷайраҳо ва сохторҳои организмро таъмин мекунанд. Ҳар як ҷисм як ҷуфт генҳоро дорад — як ҷуфт аз падар ва як ҷуфт аз модар.

Хромосомҳо маҷмӯи ҷузъҳои ДНК мебошанд, ки генҳоро дар бар мегиранд. Дар одамон 46 хромосома (23 ҷуфт) мавҷуд аст.

Аллелҳо шаклҳои гуногуни як ген мебошанд, ки дар байни ду аломати махсуси хосият муттаҳид мешаванд. Аллелҳои гуногун метавонанд таъсири гуногун дошта бошанд.

## Навъҳои ирсият

Агар як аллел доминант бошад, он дар ҳолати гетерозигот (гирамизи гени гуногун) низ доминат мекунад ва фенотип (пайдоиши хислат) ба назар мерасад. Масалан, рангҳои доминант дар мўй ё чашм.

Агар ду аллел рецессив бошанд, онҳо барои нишон додани хислати мушаххас бояд бо ҳам якҷо бошанд (гомозигот). Масалан, рангҳои рецессив дар пӯст ё чашм, ки танҳо вақте менамоянд, ки ду аллел рецессив мавҷуд бошанд.

Вақте ки хислатҳо аз як гурӯҳ генҳо вобаста мебошанд, ки якчанд онҳо ба ин хусусият таъсир мерасонанд, ирсият ин хислатро бо марҳилаҳо муайян мекунад. Масалан, суръати баланд дар гузариши аломатҳо.

Ирсият бо хосиятҳои хоб: Хосиятҳои ҷисмонӣ, ки ба муҳити атроф вобаста мебошанд, метавонанд дар натиҷаи тағйироти муҳити зист низ пайдо шаванд.

## Механизмҳои ирсият

Раванди тақсим шудани хромосомҳои гаметӣ (ҳуҷайраҳои барқияи духтари ё мардеро), ки барои ташкили тухм ё сперматозоид ба амал меоянд. Дар натиҷа, насли нав дорои хромосомҳои камёфтар ва аллелҳои нав мебошад.

Раванди тақсим шудани ҳуҷайраҳо барои истеҳсоли ҳуҷайраҳои нав, ки барои рушди организмҳо аҳамияти калон доранд.

## Омилҳои муҳити атроф ва ирсият

Шароити муҳити атроф (масалан, хӯрок, стресс, ё радиатсия) метавонанд таъсир ба ирсият гузоранд. Дар баъзе ҳолатҳо, муҳити берунӣ метавонад ба тағйироти генетикӣ ё экспрессияи генҳо таъсир расонад, ки бо номи эпигенетика маълум аст.

## Ирсият дар одамон

Дар одамон, ирсият метавонад хислатҳои зиёде, аз ҷумла ранг, шакли ҷисм, хусусан дараҷаи сироятпазирӣ ба бемориҳо, қобилиятҳои ақлӣ ва рафторро муайян кунад. Аммо, мутахассисон низ омилҳои муҳити атроф ва таҷрибаҳои зиндагиро ҳамчун омилҳои муҳим дар ташаккули шахсият ва қобилиятҳо меомӯзанд.

Ирсият ва омилҳои генетикӣ яке аз мавзӯъҳои муҳими биология, тиб ва психология мебошанд, ки барои фаҳмидани назарияҳои рушди инсон ва дигар организмҳо аҳамияти калон доранд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Офаринишшиносӣ
Полисахаридҳо

**Полисахаридҳо** — ин гурӯҳи муҳим ва калони моддаҳои органикии синфи карбогидратҳо (карбогидратҳои мураккаб) мебошанд, ки аз миқдори зиёди воҳидҳои моносахарид (ягонаҳо) иборатанд. Онҳо тавассути пайвастҳои гликозидӣ ба якдигар пайваст шуда, молекулаҳои калонҳаҷм ва вазнинро ташкил медиҳанд.

Хусусиятҳои полисахаридҳо:

Таркиб ва сохтор:

Аз садҳо то ҳазорон молекулаи моносахарид (одатан глюкоза) иборатанд.

Сохторашон метавонад:
Рост (хати) бошад — масалан, селлюлоза.

Шохадор (разветвлённый) бошад — масалан, гликоген.

Намудҳои асосии полисахаридҳо:

а) Захиравӣ:

Крахмал — полисахариди захиравии растаниҳо.
Гликоген — полисахариди захиравии ҳайвонот ва одамон, ки дар ҷигар ва мушакҳо захира мешавад.

б) Сохторӣ:

Селлюлоза — дар девори ҳуҷайраи растанӣ мавҷуд буда, ба он устуворӣ мебахшад.
Хитин — моддаи асосии пӯсти берунии ҳашарот ва баъзе занбӯруғҳо.

Дигар намудҳо:

Пектин, геми-селлюлоза, декстринҳо ва ғайра.

Хосиятҳо:

Дар об ҳалнашаванда ё камҳал мешаванд.
Тамоми полисахаридҳо таъми ширин надоранд.
Фарқият дар сохт ва хосиятҳои физикӣ ва биологии онҳо ба таркиб ва шохадории занҷирҳо вобаста аст.

Функсияҳо:

Энергетикӣ – ҳамчун захираи энергия истифода мешаванд (крахмал, гликоген).

Сохторӣ – барои сохт ва устувории девори ҳуҷайра (селлюлоза, хитин).

Ҳимоявӣ ва борбардорӣ – дар баъзе мавридҳо ҳамчун моддаҳои муҳофиз ва интиқолдиҳанда (масалан, пектинҳо).

Полисахаридҳо барои ҳаёт ва фаъолияти муътадили ҳуҷайраҳо ва организмҳо аҳамияти ниҳоят калон доранд. Онҳо на танҳо манбаи муҳими энергия мебошанд, балки барои сохт ва муҳофизати ҳуҷайраҳо низ хизмат мекунанд.
## Эзоҳ
Азамат Раҷабов

**Азамат Солиевич Раҷабов** ( 26 майи 1940, Тошканд, ҶШС Ӯзбакистон – 12 январи 2006, шаҳри Маскав, Федератсияи Русия ) – пизишки шӯравӣ, рус ва тоҷик, сардухтури беморхонаи клиникии шаҳри Маскав № 67 (1985-2001), номзади илмҳои тиб.

## Зиндагинома
Дар оилаи С.А.Раҷабов (1912-1990), олими шӯравӣ, ходими илмӣ, таҳсилоти олӣ ва ҳуқуқшиносии Тоҷикистон ба дунё омадааст.

Соли 1947 ба мактаби миёнаи писарони Тошканд рафта, соли 1956 ба Сталинобод омада, мактаби миёнаи  № 9  ба номи Низомӣ (1958), баъдан Донишкадаи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино (Авитсенна)-ро хатм кардааст (1964)   .

## Фаъолиятҳои иҷтимоӣ

* вакил дар Конферентсияи XIX умумииттифоқии КПСС (28 июн — 1 июли соли 1988)

## Мукофот ва унвонҳо

* «Пизишки хидматнишондодаи ҶШФСР» - барои хидматҳо дар соҳаи тандурустии аҳолӣ ва дастовардҳо дар кори табобатию профилактикӣ (Москва, Кремл, 24.09.1991)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Русия
Гурӯҳ:Табибони Русия
Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Даргузаштагони Маскав
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2006
Гурӯҳ:Даргузаштагони 12 январ
Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Тошканд
Гурӯҳ:Зодагони соли 1940
Гурӯҳ:Зодагони 26 май
Ҷаноби Олимпия

**Ҷаноби Олимпия** — яке аз бузургтарин мусобиқаҳои байналмилалии бадансозӣ мебошад, ки таҳти сарпарастии Федератсияи байналмилалии бадансозӣ (). Дар муддати 58 сол аз (1965—2023) 18 нафар чемпион шуданд.

Мусобиқаро Ҷо Вайдер барои кӯмак ба ғолибони Ҷаноби Коинот дар идомаи тамрин ва ба даст овардани пул ташкил кардааст.

Аввалин озмун 18 сентябри соли 1965 дар Ню-Йорк баргузор шуд. Аз соли 1999 инҷониб, озмун маъмулан дар Лас Вегас баргузор мешавад. 14 феврали соли 2020, American Media эълон кард, ки ширкати худ Mr. Olympia LLC, ки соҳиби бренди Мисс. Олимпия ва ҳуқуқи баргузории озмунҳо барои соҳибкор Ҷейк Вуд мебошад. Ғолиби охирин 13 октябри соли 2024 Самсон Дауда эълон гардид.

## Ғолибони мусобиқа

## Шумораи ғолибият

## Омори иштирокчиён

### Ғолибон

### Ҳамаи иштирокчиён

## Ҳамчунин нигаред

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии ҷаноби. Олимпия 
* Таърихи ҷаноби Олимпия
* Ҷаноб. Олимпиада 2011
* Ҷаноби Олимпиа Таърих ва натиҷаҳо дар тӯли солҳо
* Ҷаноби Олимпияҳои ҷанҷолӣ

Гурӯҳ:Рақобатҳои бадансозӣ
Ронни Кулман

**Роналд Дин Кулман** (инчунин *Коулман*, инглисӣ Ronald *Dean Coleman*; тав. 13 майи соли 1964, Бастроп ( (Луизиана, ИМА) —бадансози касбӣ, ғолиби ҳашткаратаи озмуни Ҷаноби Олимпия ва дигар мусобиқаҳои бонуфуз аст.

## Тарҷумаи ҳол
Ронни барандаи 8 каратаи ҷаноби Олимпи (1998—2005) ва ҳамагӣ 26 ғолиби бадансози касбии *IFBB* мебошад.

## Ҳаёти шахсӣ
Ронни Колман дар синни 43-солагӣ бо Роуайда Кристин Ачкар () моҳи декабри 2007 издивоҷ кард. Ӯ ду духтар дорад, Ҷамелия () ва Валенсия Даниэл ().

## Дастовардҳо
* 1990 — Ҷаноби Техас
* 1991 — Чемпионати ҷаҳон оид ба бадансозӣ дар вазни вазнин
* 1991 — Ҷаноби Коинот
* 1995 — Ҷоми Канада
* 1996 — Ҷоми Канада
* 1997 — Гран-при Русия
* 1998 — Шаби чемпионҳо
* 1998 - Чемпионат дар Торонто
* 1998 — Ҷаноби Олимпия
* 1998 — Гран-при Финландия
* 1998 — Гран-при Олмон
* 1999 — Ҷаноби Олимпия
* 1999 — Чемпионати ҷаҳон оид ба касбӣ
* 1999 — Гран-при Бритониё
* 2000 — Ҷаноби Олимпия
* 2000 — Гран-при Бритониё
* 2000 — Чемпионати ҷаҳон оид ба касбӣ
* 2001 — Арнолд Классик
* 2001 — Ҷаноби Олимпия
* 2001 — Гран При Зеландияи Нав
* 2002 — Ҷаноби Олимпия
* 2002 — Гран-при Ҳолланд
* 2003 — Ҷаноби Олимпия
* 2003 — Гран-прии Русия
* 2004 — Ҷаноби Олимпия
* 2004 — Гран-при Бритониё
* 2004 — Гран-при Ҳолланд
* 2004 — Гран-при Русия
* 2005 — Ҷаноби Олимпия

## Маълумоти антропометрӣ
* Баландӣ — 180 см
* Вазни рақобат — 133 кг
* Вазни берун аз мавсим: 149 кг
* Мушак дар мавсими берун аз мавсимӣ — 61 см
* Мушак дар рақобат — 58 см
* Рон — 93 см
* Қади сина — 152 см
* Камар — 80 см

## Филмнома
* 1996 — «Омӯзиши аввал» ()
* 2000 — «Аҷоиб» ()
* 2003 — «Баҳои ғалаба» ()
* 2005 — «Дар роҳ» ()
* 2006 — «Беҳаёт» ()
* 2007 — «Масъулнопазир» ()
* 2018 — «Шоҳ» ()

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Ронни Коулман
* Тарҷумаи муфассали Ронни Коулман дар вебсайти Body-bar.ru 
* Сухбат бо чемпион

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1964
Гурӯҳ:Зодагони 13 май
Ҷо Вейдер

**Ҷозеф Эдвин «Ҷо» Вейдер** (; 29 ноябри 1919, Монреал — 23 марти 2013, Лос Анҷелес, ) — мурабии канадо-амрикоӣ, асосгузори Федератсияи байналмилалии бадансозон ( (IFBB) ва мусобиқаи Ҷаноби Олимпия.

## Тарҷумаи ҳол
### Солҳои аввал
Ҷо Вейдер 29 ноябри соли 1919 дар оилаи яҳудӣ таваллуд шудааст, ки аз Курови музофоти Люблини Лаҳистон ба Канада кӯчид. Ҷо машқро хеле барвақт оғоз кард. Вай аввалин штангаи худро аз чархҳои мошин ва меҳвари локомотив сохта буд.

Дар синни ҳабдаҳсолагӣ Ҷо шумораи якуми маҷаллаи «*Your Physique»*-ро нашр кард, ки дар он дар бораи усулҳои омӯзиши худ ва роҳи дурусти сохтани массаи мушакҳо нақл кард. Маҷалла баъдтар номи *Muscle Builder* ва сипас *Muscle &amp;amp; Fitness* шуд.

### Марг
Вейдер субҳи 23 марти соли 2013 дар Лос-Анҷелес, Калифорния аз норасоии қалб даргузашт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Тарҷумаи ҳоли Ҷо Вайдер дар Body-Bar.ru
* Ҷо Вейдер Тарҷумаи ҳол дар HomeGymsOnline
* www.weider.com - ғизои варзишӣ аз Ҷо Вейдер

Гурӯҳ:Даргузаштагони Лос-Анҷелес
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2013
Гурӯҳ:Даргузаштагони 23 март
Гурӯҳ:Зодагони соли 1919
Гурӯҳ:Зодагони 29 ноябр
Гурӯҳ:Нависандагони ИМА
Гурӯҳ:Адибон аз рӯи алифбо
Ли Ҳайнӣ

**Ли Ҳайнӣ** (; тав. 11 ноябри соли 1959, Спартанбург , Каролинаи Ҷанубӣ, ИМА) — балансози амрикоӣ ва барандаи ҳашткаратаи Ҷаноби Олимпия.

## Тарҷумаи ҳол
Ли дар синни мактаби миёна ба тамрин шурӯъ кард ва аввалин мусобиқаи бузурги худро дар соли 1979, дар синни 19-солагӣ — ҷоизаи Навраси Ҷаноби Амрикоро гирифт. Дар инҷо таваққуф накарда, Ли соли 1984 дар аввалин мусобиқаи Ҷаноби Олимпия ғолиб омад. Ли охирин, ҳаштумин унвони ҷаноби Олимпиро дар соли 1991 ба даст овард. Ронни Кулман ба ҳамин муваффақият пас аз чордаҳ сол, соли 2005 ноил шуд.

## Ҳаёти шахсӣ
Ли Ҳайнӣ ва занаш дар Каунти Файет зиндагӣ мекунанд (), Ҷорҷия. Онҳо ду фарзанд доранд, ки ҳоло дар коллеҷ таҳсил мекунанд.

## Пайвандҳо
* Ли Хейни (англ.) на сайте Internet Movie Database
* Страница Ли Хейни на сайте IronFlex
* Биография Ли Хейни на сайте Body-Bar.ru 

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Соли 1959 таваллудшудагон
Гурӯҳ:Зодагони 11 ноябр
Доро Хусравшоҳӣ

**Доро Хусравшоҳӣ** (; ) — тоҷири эронитабори амрикоӣ ва мудири иҷроияи Uber.

## Зиндагинома
Хусравшоҳӣ соли 1969 дар оилаи сарватманди мусалмони эронӣ ба дунё омадааст. Ӯ фарзанди хурдӣ дар оила буд. Оилаи ӯ ширкати сармоягузории Alborz-ро таъсис дода, ки конгломерати гуногунҷанбае, ки ба дорусозӣ, кимиёвӣ, ғизо, тақсимот, бастабандӣ ва тиҷорат машғул аст.

Падари Доро як тоҷир ва соҳибкори муваффақ буд, ки бисёре аз бузургтарин ширкатҳо ва корхонаҳои Эронро таъсис додааст. Ӯ дар Донишгоҳи Теҳрон дар риштаи иқтисод ва ҳуқуқ таҳсил карда, баъдан як сармоягузори саршинос шуд. Ӯ дар рушди саноати Эрон нақши муассир дошт ва бисёре аз корхонаҳои муваффақи Эрон дар он замон таҳти раҳбарии ӯ қарор доштанд. Баъзе аз ширкатҳои маъруфе, ки ин оила назорат мекунанд, Minoo Industrial Group, Tolipress ва Toldar Daro мебошанд.

Соли 1978, пеш аз Инқилоби Эрон, модари Хусравшоҳӣ қарор кард кишварро тарк кунад. Баъдан, ширкати оилавии онҳо миллӣ шуд. Аввал онҳо ба ҷануби Фаронса фирор карданд ва ният доштанд дар сурати ноком шудани инқилоб ба Эрон баргарданд, вале ин имконнопазир шуд. Дар охир, оила ба Иёлоти Муттаҳида кӯчид ва дар Тарритаун, Ню Йорк, бо яке аз амакашон зиндагӣ карданд. Соли 1982, дар синни 13-солагӣ, падари Хусравшоҳӣ барои нигоҳубини бобояш ба Эрон баргашт ва шаш сол наметавонист кишварро тарк кунад, ки боиси дурӣ ва ҷудоӣ дар солҳои наврасии Хусравшоҳӣ гардид.

Соли 1987 Хусравшоҳӣ мактаби Ҳаклиро хатм кард ва соли 1991 дараҷаи бакалаврӣ дар соҳаи муҳандисии барқро аз Донишгоҳи Браун гирифт.

## Корнома
Соли 1991 Хусравшоҳӣ ба бонки сармоягузории Allen & Company ба ҳайси таҳлилгар пайваст. Дар соли 1998 ӯ барои кор ба яке аз муштариёни собиқаш Барри Диллер рафт, аввал дар USA Network, ки дар он ҷо ба ҳайси ноиби президенти калон оид ба банақшагирии стратегӣ ва сипас президент кор мекард. Хусравшоҳӣ баъдтар ба ҳайси CFO дар InterActiveCorp (IAC) кор кардааст .
мини| Хусравшоҳӣ дар соли 2012
Соли 2001 IAC Expedia-ро ба даст овард. Дар моҳи августи соли 2005, Хусравшоҳӣ директори генералии Expedia шуд. Дар моҳи июни соли 2013, ӯ аз Ernst &amp;amp; Young ҷоизаи соҳибкори сол дар шимолу ғарби Уқёнуси Ором-ро гирифт. Дар соли 2016, ӯ яке аз баландтарин директорони музднок дар Иёлоти Муттаҳида шуд . Дар замони Хусравшоҳӣ Expedia ҳузури худро дар беш аз 60 кишвари ҷаҳон густариш дод ва Travelocity, Orbitz ва HomeAway ба даст овард.

Дар моҳи августи соли 2017 Хусравшоҳӣ директори генералии Uber шуд. Доро опсионҳои саҳҳомии Expedia-и худро, ки он вақт ба маблағи 184 миллион доллар буд, аз даст дод, аммо тибқи гузоришҳо Uber ба ӯ беш аз 200 миллион доллар пардохт кардааст, то вазифаи директори генералиро ба ӯҳда гирад.
мини| Хусравшоҳӣ дар соли 2018

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Теҳрон
Гурӯҳ:Афроди зинда
Михаил Волинкин

**Михаил Викторович Волинкин** (ӯзбекӣ: Volinkin Mixail, тав. 1 феврали 1994 дар Новгород, Русия) — бадансози касбии ӯзбек ва устоди варзиши байналмилалӣ дар соҳаи бадансозӣ.

## Карераи ҳаводор

## Карераи касбӣ

## Маълумоти антропометрӣ
* **Қад** — 171 см
* **Вазни мавсимӣ** — 123 кг
* **Вазни мусобиқавӣ** — 110 кг
* **Мушак** — 54 см
* **Қади сина** — 132 см
* **Камар** — 90 см
* **Рон** — 78 см
* **Шин** — 52 см

## Комёбиҳои варзишӣ

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Вебсайти расмӣ 
* Михаил Волынкин дар Instagram
* Михаил Волынкин дар Фейсбуки расмӣ

Гурӯҳ:Зодагони соли 1994
Гурӯҳ:Варзишгарон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони 1 феврал
Гурӯҳ:Бадансозони Ӯзбекистон
Гулҷаҳон Турдиқулова

**Гулҷаҳон Маҳаматҷоновна Турдиқулова** (; ; тав. 11 ноябри соли 1993, вилояти Ҷиззах, Ӯзбекистон) — варзишгар (бадансоз), фитнес-мудел. Барандаи медали нуқраи Чемпионати ҷаҳон-2019, финалисти мусобиқаи Arnold Classic (NPC-IFBB) 2022 дар Колумбуси ИМА Чемпиони дукаратаи Осиё (ABBF) 2017 (Сеул, Кореяи Ҷанубӣ)  —2018 (Ҳиндустон, Пуна. Чемпиони панҷкаратаи Ӯзбекистон.

## Тарҷумаи ҳол
Солҳои 2000—2015 дар мактаби миёна таҳсил карда, баъди таҳсил ба Донишгоҳи тарбияи ҷисмонии Ҷумҳурии Ӯзбекистон дохил шуд.

Дар синни 15-солагӣ ба варзиш машғул шуд. Соли 2016 дар нахустин мусобиқаи фитнес дар Ӯзбекистон ширкат кард.

Аввалин медали худро соли 2016 гирифт; Ин нахустин баромади ӯ дар Ҷоми Ӯзбекистон буд, ки Гулҷахон дар он ҷои 2-юмро гирифт ва барандаи медали нуқра гардид. Соли 2017 дар Ҷоми Тошканд ҷои аввалро гирифт; Худи ҳамон сол вай дар чемпионати Осиё дар Остона ширкат карда, дар онҷо ҳам мақоми аввалро касб кард.

## Мусобиқаҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Профил дар sport-judging.com
* Турдикулова Гулжахон Official Instagram
* Турдикулова Гулжахон дар Фейсбук

Гурӯҳ:Зодагони соли 1993
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони 11 ноябр
Гурӯҳ:Бадансозони Ӯзбекистон
Варзишгар

мини|<center> <small>Чемпиони ҷаҳон оид ба Декатлон оид ба варзиши сабук Брайан Клэй (ИМА)</small></center>
**Варзишгар**, **варзишкор** ё **атлет** (аз ) — ба маънои васеъ — ҳамчун муродифи калимаи «варзишгар», ҳар як иштирокчии мусобиқаҳои варзишӣ; ба маънои тангтар — ҳар касе, ки бо варзиши сабук (ё вазнабардорӣ) дар сатҳи ҳаваскор (ё касбӣ) машғул аст.

Он бештар дар варзиши қувват истифода мешавад.. Аммо юнониёни кадим дар ҳақиқат иштирокчиёни бозиҳои олимпиро «варзишгарон» меномиданд. .

Берун аз матни варзишӣ, «варзишгар» ба шахси мушакӣ, қавӣ ва хуб сохташуда ишора мекунад.

## Пайвандҳо
* 

## Эзоҳ
Сезен Оксу

**Сезен Оксу** ( , номи аслияш **Фатма Сезен Йилдирим** ; насл. 13 июли 1954 ) сарояндаи попи турк, продюсер ва муалифи сурудҳои зиёдест, ки ҳам дар Туркия ва ҳам дар хориҷ аз он маъруфият дорад.

## Зиндагинома
Сезен Оксу соли 1954 дар шаҳри Денизли таваллуд шудааст. Модараш, ки муаллим буд ва падар ба духтарча Фатма Сезен ном гузоштанд. Хонаводаи ӯ дар сесолагиаш ба Измир кӯч бастанд ва айёми кӯдакӣ ва наврасиашро дар он ҷо сипарӣ кардааст  . Дар ибтидои фаъолияти худ, бо барандаи ояндаи Евровижн аз Туркия Сертаб Эренер кор мекард.

Оксу якҷоя бо дугонааш Оҷдо Пеккан Оксу дар гузоштани пояҳои мусиқии попи турк дар солҳои 1970 маъруфият доранд. Он дар Балкан  ва Юнон низ маъруфят ба даст оварда аст. Оксу инчунин ба Аврупо ва Иёлоти Муттаҳида сафар карда, ки  ин сафарҳояш таваҷҷӯҳи интиқодиро ба ҳамроҳ доштааст.

Оксу мавқеи фаъоли сиёсию маданӣ дорад. Вай аз ислоҳоти конститутсионӣ, ҳуқуқи ақаллиятҳо, ҳуқуқи занон, ҳифзи муҳити зист ва ислоҳоти маориф дар Туркия пуштибонӣ кардааст. Вай чаҳор бор издивоҷ кард ва аз ҳам ҷудо шуд, аммо насабашро аз издивоҷи дуввумаш бо Алӣ Энгин Оксу, геолог, ки ҳоло дар Канада зиндагӣ мекунад, нигоҳ доштааст. Ӯ аз Синан Озар бо номи Митхат Ҷон, ки овозхони асосии гурӯҳи Pist'on аст, писаре дорад.

## Дискография

* 1977 — *Allahaısmarladık*
* 1978 — *Serçe*
* 1980 — *Sevgilerimle*
* 1981 — *Ağlamak Güzeldir*
* 1982 — *Firuze*
* 1984 — *Sen Ağlama*
* 1986 — *Git*
* 1988 — *Sezen Aksu’88*
* 1989 — *Sezen Aksu Söylüyor*
* 1991 — *Gülümse*
* 1993 — *Deli Kızın Türküsü*
* 1995 — *Işık Doğudan Yükselir*
* 1996 — *Düş Bahçeleri*
* 1997 — *Düğün ve Cenaze*
* 1998 — *Adı Bende Saklı*
* 2000 — *Deliveren*
* 2002 — *Şarkı Söylemek Lazım*
* 2003 — *Yaz Bitmeden*
* 2005 — *Bahane*
* 2005 — *Bahane Remixes*
* 2005 — *Kardelen*
* 2008 — *Deniz Yıldızı*
* 2009 — *Yürüyorum Düş Bahçeleri’nde…*
* 2011 — *Öptüm*
* 2017 — *Biraz Pop Biraz Sezen*

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оҳангсозони Туркия
Гурӯҳ:Сарояндаҳои Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XXI
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XX
Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI
Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XX
Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони вилояти Денизли
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Гурӯҳ:Зодагони соли 1954
Гурӯҳ:Зодагони 13 июл
Гурӯҳ:Адибон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони Денизли
Коса (забон)

мини| Намунаи садои забони Коса
**Коса** (**кхоса,  isiXhosa**) — яке аз забонҳои расмии  Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ мебошад. Бо ин забон тақрибан 7,9 миллион нафар (тақрибан 18% аҳолӣ) ҳарф мезананд ва он забони дуюми гуфтугӯ дар кишвар (пас аз зулу) мебошад. Наздиктарин хешовандони ин забон забонҳои зулу, свазӣ, ндебелеи ҷанубӣ ва ндебелеи шимолӣ мебошанд; шахсоне, ки бо забони коса ҳарф мезананд, аксар вақт забони модарии ин забонҳоро мефаҳманд.

## Маълумоти умумӣ

### Таърих
Мардуми коса дар ин забон *amaXhosa* ва забонаш *isiXhosa* номида мешаванд. Тавре ки мавҷудияти садоҳои ҷарангдор дар коса нишон медиҳад, сухангӯёни он бо гӯяндагони забонҳои койсонӣ робитаи наздик доштанд. Забони коса дар канори ҷанубу ғарбии қатори забонҳои банту ҷойгир буда, ба маконҳои анъанавии койсонзабонҳо наздиктар аст. Инҷил соли 1859 аз ҷониби Ҳенрӣ Хэа Дагмор ба забони коса тарҷума шудааст.

### Тақсимоти ҷуғрофӣ
Косазабонон асосан дар музофоти Капи Шарқии Африқои Ҷанубӣ зиндагӣ мекунанд (ҳатто номи расмии ин музофот ба забони зулу KwaXhosa аст). Коса инчунин дар Капи Ғарбӣ, аз ҷумла Кейптаун, музофоти Гаутенг ва дар саросари Африқои Ҷанубӣ ҳарф мезанад.

## Хусусиятҳои забоншиносӣ
### Фонетика ва фонология
Системаи фонологии коса бо мавҷудияти бисёр садоҳо ва мухолифатҳо хос аст, ки дар дигар забонҳои банту чандон маъмул нестанд. Махсусан, коса бо сабаби иртиботи васеъ бо гӯяндагони забонҳои койсанӣ шумораи зиёди садоҳои бонгӣ дорад (азбаски ҳамаи халқҳои Нгунӣ ба таври қатъӣ экзогамӣ мебошанд, мардони банту одатан аз қабилаҳои койсанӣ занҳои зиёд мегирифтанд). Коса (дар баробари зулу) забонест, ки аз таъсири койсон бештар осеб дидааст (тибқи баъзе ҳисобҳо, то сеяки калимаҳо дар ин забонҳо садоҳои бонгӣ доранд). Илова бар ин, коса як қатор бонгҳои пеш аз садои беовозиро дар бар мегирад, ки дар забонҳои койсанӣ вуҷуд надоранд: зоҳирии он эҳтимол аз он аст, ки гӯяндагон аз садоноки қаблиро пеш аз бонги беовоз ҳамчун хусусияти худи ҳамсадо дубора тафсир кардаанд. Илова бар ин, коса дорои як силсилаи бои паҳлӯӣ, аз ҷумла садои нисбатан нодири [ɮ̈] аст. Садоҳои беовоз бо глоттализатсияи заиф талаффуз мешаванд. Дар саъйкунӣ фарқият вуҷуд дорад.

Пас аз чанд садои пахш ва аспирадор садонокҳо ҳамчун пичиррос талаффуз мешаванд.

Мисли бисёр забонҳои дигари банту, коса забони тоналист. Вай ду оҳангро фарқ мекунад - баланд ва паст. Хамсадоҳои овоздор ба фаҳмидани оҳанги баланд таъсир мерасонанд: баъд аз онҳо хамчун оҳанги тез болораванда ба амал меояд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Маълумоти истинод ба этнолог дар бораи Хоса *Маълумот комилан дақиқ нест*
* Луғати хеле кӯтоҳи Хоса-Англисӣ
* Курси хурди бофандагӣ
Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳо бо истинод ба унсурҳои Викидода бе имзои русӣ
Гурӯҳ:Коса
Гурӯҳ:Забонҳои ҶАҶ
Гурӯҳ:Забонҳои Зимбабве
Гурӯҳ:Забонҳои оҳангӣ
Ивани II Красний

**Ивани II Красний** (зебо), **Кроткий** (раҳмдил) () — князи бузурги Маскав (аз 1353) ва Владимир (аз 1354), намояндаи сулолаи Рюриковичҳо.

## Зиндагинома
Тибқи васияти падараш мулкҳои Звенигород ва Рузаро соҳиб шуд ва пас аз фавти бародараш — князи бузурги Маскав Семён Иванович Гордий (ҳукмронӣ 1340-53) ба тахти ҳукумати Маскав нишаст. Ивани II барои ишғол кардани қаламрави князии бузурги Владимир бар зидди князи Суздал Константин Василевич мубориза бурда, ӯро торумор кард. Соли 1354 доираҳои ҳукмрони Ӯрдуи Тилоӣ рутбаи князии ӯро эътироф карданд. Ивани II ба сиёсат чандон таваҷҷуҳ надошт: ба муқобили лашкаркашии литвониҳо ба Звенигород ва тохтутози князи Рязан Олег Иванович ба Маскав муқобилият накард. Ивани II сиёсати муттаҳидкунии заминҳои Русро дар атрофи Маскав идома дода, танҳо князии Муромро тобеъ кард (1355). Дар аҳди Ивани II аксари корҳои сиёсиро митрополит Алексей анҷом медод.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ивани III

**Ивани III** () — князи кабири Маскав ва Владимир (аз 1462), «шоҳи сарзамини Рус» (аз 1478), намояндаи сулолаи Рюриковичҳо, писари князи кабир Василийи II Сиёҳ (Тёмний).

## Зиндагинома
Дар давраи наврасиаш шоҳид ва ширкаткунандаи «низоъҳои Маскав» (1425-53) буд ва соли 1446 аз ҷониби княз Дмитрий Шемяки дар Углич зидонӣ шуд. Бори аввал (1452) бо духтари князи Твер Борис Александрович — Мария ва бори дуввум (1472) бо маликаи Византия — София Палеолог издивоҷ кард. Дар солҳои аввали ҳукумати Ивани III қаламрави князиҳои Ярославл (1463), Ростов (1474) ва Новгород (1478) ба ҳайати Маскав муттаҳид шуданд. Соли 1485 Ивани III князии Тверро тасарруф намуда, писараш Иван Ивановичро дар он ҷо «князи кабир» таъйин кард. Баъд заминҳои Вятск (1489), Югорск (1500), сарзамини остякҳо ва вогулҳо ба ихтиёри Ивани III гузаштанд. Тадриҷан нуфузи Ивани III дар князиҳои Рязан ва Псков устувор шуда, дар ибтидои асри 16 давлати ягонаи Рус ташкил ёфт. Ивани III солҳои 1480-90 ҳокимияти князҳоро маҳдуд карда, баъзе мулкҳои мустақилро барҳам дод. Дар ин давра низоми дастгоҳи мутамаркизи давлатӣ ва маҳаллӣ ташаккул ёфта, маҷмӯаи қонунҳои умумирусӣ — Судебник таҳия гардид. Соли 1487 Ивани III амалан хонии Қазонро ба Маскав тобеъ кард. Соли 1480 сарзамини Русро аз вассалитети Ӯрдуи Бузург раҳо карда, ба зулми тотору муғулҳо хотима дод. Дар натиҷаи муборизаи муваффақонаи Ивани III бар зидди князии кабири Литовск (1487-94; 1500-03) қаламрави князии Верховск ва Замини Северск (аз ҷумла Чернигов, Новгород-Северский, Стародуб) сарзамини Рус муттаҳид шуданд. Набарди Ивани III бо Шветсия (1495-97) ва Ливония (1501-03) бебарор хотима ёфта, онҳо мақоми пешинаи худро (status quo) ҳифз карданд. Солҳои 1480-90 муносибати Ивани III бо Ҳанса ё Ганза (иттиҳоди сиёсӣ-иқтисодии шаҳрҳои тиҷоратӣ дар шимолу ғарби Аврупо) сард шуд ва тиҷорат бо Аврупо коҳиш ёфт. Дар солҳои охири ҳокимияти Ивани III муносибатҳо бо хонии Қрим низ мурракаб шуданд. Ивани III бо Империяи Руми муқаддас, Империяи Усмонӣ, Форс, Венгрия, Дания ва ғ. муносибатҳои дипломатӣ дошт. Дар аҳди Ивани III бо ёрии меъморони италиявӣ Кремл (1485-95); қасри нави князи кабир дар маҷмааи меъмории Палатаи Грановит (1487-91), калисоҳои ҷомеи Успенский (1475-79), Благовешенск (1484-89) ва пойдевори калисои ҷомеи Архангелск (1505) бино шуданд. Маскав симои пойтахтро гирифт. Ивани III бо Калисои православӣ қатъӣ муносибат карда, дахолати рӯҳониёнро ба корҳои давлатӣ бартараф намуд: номзадии митрополит ва архиепископҳо аз ҷониби княз пешбарӣ мешуданд. Бо марги бармаҳали писараш Иван (охири асри 15) Ивани III аввал набераи худ Дмитрий Иванович (1498) ва баъд писараш Василий Ивановичро (1502) валиаҳд эълон кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Иван Грозний

**Ивани IV Грозний** () — князи кабири Маскав ва Владимир (аз 1553), аввалин шоҳи рус (аз 1547), намояндаи сулолаи Рюриковичҳо, писари князи кабир Василии III ва Елена Глинская.

## Зиндагинома
Маросими тоҷгузории Иван Грозний 16.1.1547 дар калисои ҷомеи Успенский ботантана баргузор шуд. Марҳалаи нахустини ҳукмронии Иван Грозний ба фаъолияти «Радаи интихобӣ» (1540-50) алоқаманд буд. Дар ин давра Анҷумани намояндагони табақаҳои бонуфуз (земский собор) даъват шуд, маҷмӯи қонунҳои нав (Судебник) таҳия гардид; дар соҳаҳои ҳокимияти маҳаллӣ, ҳарбӣ ва ғ. ислоҳот анҷом дода шуд (1550). Дар самти сиёсати хориҷӣ муваффақиятҳои бузург ба даст оварда шуд. Дар натиҷаи тохтутозҳои Иван Грозний хонии Қазон (1552) ва Аштархон (1556) муттаҳид шуда, дар натиҷа назорати роҳи тиҷоратии Волга пурра ба ихтиёри русҳо гузашт, ки ба пешрафти иқтисодии мамлакат мусоидат кард. Дар охири солҳои 40 ва ибтидои солҳои 50 асри 14 якчанд ҳуҷуми тоторҳои Қрим бартараф шуда, нуфузи Русия дар хонии Сибир, Ӯрдаи Нӯғай ва сарзамини бошқирдҳо мустаҳкам гардид. Ҳамзамон дар Маскав (Калисои ҷомеи Покровский ва Кремл), Қазон (Калисои ҷомеи Благовешенск (1556-62) чандин иморати сангӣ бунёд шуданд. Дар натиҷаи юриши муваффақонаи Иван Грозний бар зидди Иттиҳоди Ливон (ташкилоти сиёсӣ-ҳарбии католикӣ дар Ливон) вазъият дар Аврупои Шарқӣ тағйир ёфт: Литва ва хонии Қрим бар зидди Русия иттиҳод бастанд; Ҷанги Ливония (1558-83) шурӯъ шуд. Аз солҳои 60 муносибати Иван Грозний бо атрофиён мураккаб гардид, нисбат ба чандин нафар ҳукми бадарға ва қатл (1562-63) эълон шуд. Ин рафтори шоҳ боиси эътирози Думаи боярҳо ва митрополит Афанасий гардид. Соли 1565 Иван Грозний барои устувор кардани мавқеи шоҳ дар ҳукумати марказӣ низоми «опричнина» (қатли бесуди «хоинон» ва «саркашҳо»)-ро ташкил кард. Ивани IV баъди ишғоли Новгород ва ноком шудан дар ҷабҳаҳои Ғарб соли 1570 бо Реч Посполита муваққатан сулҳ баст. Соли 1571 хони Қрим Давлат Гирейи I (ҳукмронӣ 1515-23) ш. Маскавро оташ зада, баъдан дар муҳорибаи Молодинск (1572) шикаст хӯрд. Ҳамон сол Иван Грозний опричнинаро барҳам дод. Пас аз ба тахти шоҳии Лаҳистон нишастани Стефан Баторий (1576-86) қӯшунҳои рус дар набардҳо ноком шуда, чанд қалъаи истеҳкомиро аз даст доданд. Соли 1581 шведҳо Нарва ва Ивангородро ишғол карданд. Ивани IV мувофиқи сулҳи Ям-Заполск (1582) ва оташбаси Плюсск (1583) аз заминҳои ғасбкардааш дар Ливония ва Ижорск маҳрум шуд. Солҳои охири ҳукумати Иван Грозний Ермак Сибири Ғарбиро ишғол кард ва раванди муттаҳидкунии сарзамини Рус хотима ёфт. Пас аз ин мамлакат ба буҳрони шадиди иқтисодӣ рӯ ба рӯ шуд. Ивани IV дорои маҳорати баланди адабӣ буда, тақр. 60 асар таълиф намудааст, ки дар онҳо маншаи илоҳӣ доштани ҳокимияти шоҳиро пуштибонӣ кардааст. Иван Грозний дар ҳолати ғазаб писараш Иван Ивановичро ба қатл расонд (1581) ва писари ноқисулақлу бемораш Фёдор Ивановичро валиаҳд эълон кард. Шахсият ва фаъолияти Иван Грозний беш аз 250 сол аст, ки мавриди мубоҳисаҳои илмӣ қарор дорад.

## Осор
* Послания Ивана Грозного. М.; Л., 1951;
* Переписка Ивана Грозного с Андреем Курбским. Л., 1979.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ивани I Калита

**Ивани I Калита** () — князи кабири Маскав (аз 1325) ва Владимир (аз 1328), намояндаи сулолаи Рюриковичҳо, писари князи Маскав Даниел Александрович.

## Зиндагинома
Ивани I дар аҳди ҳукмронии бародараш Юрий Данилович (1303-25) ҳокими Коломна буд. Соли 1305 Переяславл-Залесскийро аз сипоҳи твериҳо ҳимоя кард. Аз соли 1320 чанд бор ба Ӯрдуи Тилоӣ рафта, бо илтифоти Ӯзбекхон (ҳукмронӣ 1313-41) ба ҷамъоварии боҷу хироҷи Ӯрду машғул шуд ва маблағи бисёр ба даст овард. Шояд лақабаш Калита (ҳамён, халтаи ҳамли пул) аз ин ҷост. Ӯ дар юриши Ӯрдуи Тилоӣ ба Ярославл ва Ростов (1322) ширкат дошт. Пас аз князи Маскав шуданаш митрополит Пётрро барои кӯчидан аз Владимир ба Маскав моил намудоктори илмҳои I бо пуштибонии Ӯрдуи Тилоӣ бар зидди князи Твер Александр Михайлович мубориза бурда, барои ишғоли қаламрави князии кабири Владимир кӯшиш кард. Соли 1327 дар иттиҳод бо лашкари Ӯрдуи Тилоӣ ошӯби сокинони Тверро фурӯ нишонд ва шаҳру атрофи онро хароб кард. Ивани I кӯшиш дошт, ки тариқи хариду иваз кардани замин ва анҷоми издивоҷи сулолавӣ бо князҳои дигар онҳоро ба худ вобаста намоядоктори илмҳои сокинони дигар князиҳоро барои муҳоҷират ба сарзамини худ ҳавасманд мекард. Дар аҳди ӯ князии Галитсий (1330) ва бахше аз князии Ростов — Сретенск (1331) ва Владимир ба Маскав ҳамроҳ гардиданд. Баъд ба Псков (1329) ва Новгород (1322) лашкар кашид. Соли 1339 дар асоси шикояти ӯ князи Твер Александр Михайлович ва писараш Фёдор дар Ӯрдуи Тилоӣ ба қатл расиданд. Соли 1340 дар натиҷаи ҳуҷуми муштараки сарбозони Ивани I ва Ӯрдуи Тилоӣ князии Смоленск хароб гардид. Дар аҳди Ивани I вазъи иқтисодӣ ва сиёсии Маскав устувор шуда, атрофи Кремл бо девор (аз чӯби булут) иҳота карда шуд (1339-40); дар ҳудуди он нахустин маъбадҳои сангин: Успенский (1326-27) Архангелск (1333) ва калисои Иоҳани Лествичник (1329) бунёд ёфтанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Садамаи ҳавоӣ

[рост|мини|300x300пкс| Суқути [LZ 129 Hindenburg|Hindenburg Zeppelin, яке аз маъруфтарин садамаҳои ҳавоии асри 20]]
**Садамаи ҳавоие, ки бо талафоти одамон (фалокат)** — садамаи ҳавоие мебошад, ки боиси марг ё нопадид шудани яке аз шахсони дар дохили ҳавопаймо (ҳам мусофирон ва ҳам аъзоёни экипаж) мегардад.

Ба садамаҳо инчунин ҳолатҳои марги ҳар як нафари дар ҳавопаймо ҳангоми ҳолатҳои изтирорӣ дар рух медиҳад. Синоними «фалокат» асосан дар васоити ахбори омма ва лаҳни гуфтугӯ истифода мешавад; дар ҳуҷҷатҳои расмӣ истилоҳи *садамаи ҳавоӣ* бештар истифода мешавад.

## Таърих
Аввалин садамаҳои ҳавоӣ қариб дарҳол пас аз оғози таърихи авиатсия, яъне дар охири асри 19 ба амал омаданд. Ҳам шумораи худи фалокатҳои ҳавоӣ ва ҳам шумораи кушташудагон пеш аз истифодабарии ҳавопаймоҳо дар ҷанг ва ҳангоми оғози нақлиёти шаҳрвандӣ нисбатан кам буд. Бо рушди ҳамлу нақли байналмилалии ҳавоӣ системаи баҳисобгирӣ ва таснифи садамаҳои ҳавоӣ ташаккул ёфта, таҳияи стандартҳои байналмилалии бехатарии ҳавоӣ оғоз гардид.

Дар нимаи дуюми солҳои 1940-ум бо пайдо шудани парвозҳои оммавии ҳавоӣ, шумораи садамаҳои ҳавоӣ ва талафот босуръат афзоиш ёфт. Беҳтар шудани эътимоднокии ҳавопаймо ва стандартҳои баландтари бехатарӣ боиси коҳиш ёфтани ин рақамҳо дар нимаи аввали солҳои 1950 гардид. Бо вуҷуди ин, пайдоиши асри реактивӣ ва васеъшавии нақлиёти ҳавоӣ ба кишварҳои ҷаҳони сеюм боиси афзоиши нави шумораи садамаҳо гардид, ки танҳо дар нимаи солҳои 1960 қатъ карда шуд. То ин вақт ба бозор ҳавопаймоҳои нави реактивии боэътимодтар бароварда шуда буданд ва дар ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳон чахон амалиёти нисбатан бехатари ҳавоӣ ба роҳ монда шуда буд.

Миқдори солонаи садамаҳои ҳавоӣ дар миёнаи солҳои 1970 ба авҷи худ расид (бештар шумораи фавтидагон дар соли 1972 рух дода буд). Ин ҳам аз ҳисоби афзоиши миқдори амалиёти нақлиёти ҳавоӣ ва ҳам зиёд шудани иқтидори миёнаи ҳавопаймоҳо вобаста буд. Омили нави коҳиши бехатарии ҳавопаймоҳо дар солҳои 1970 терроризм буд. Пас аз як қатор садамаҳои бузурги ҳавоӣ, пурзӯр кардани мунтазами стандартҳо оид ба мониторинги ҳолати ҳавопаймоҳо, нигоҳдории онҳо, омӯзиши экипаж ва санҷиши мусофирон оғоз ёфт. Дар натиҷа, дар миёнаи солҳои 1980 шумораи миёнаи ҳалокшудагон дар садамаҳои ҳавоӣ бештар аз ду баробар кам шуд. Бо вуҷуди ин, дар тӯли якуним соли оянда, он дубора афзоиш ёфт ва ҳар сол аз 1000 то 1500 нафар дар садамаҳои ҳавоӣ ҷони худро аз даст медиҳанд. Ин на он қадар бо зиёд шудани шумораи онҳо, балки ба афзудани иқтидори миёнаи ҳавопаймоҳои мусофиркашон  ва васеъ истифода бурдани ҳавопаймоҳои васеъфюзелӣ вобаста буд.

Омори садамаҳои ҳавоии шаҳрвандӣ дар шаш даҳсолаи охир тамоюли коҳишро аз авҷи 616 садама бо 15,689 нафар дар солҳои 1970 то каме бештар аз 300 садама ва каме бештар аз 8,000 кушта дар солҳои 2000 нишон медиҳад . Масалан, дар соли 2010 28 садамаи ҳавоӣ рух дод, ки дар натиҷа 828 нафар кушта шуданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Суқути ҳавопаймодар *aviation-safety.net* 
* Офати ҳавопаймодар *airdisaster.com* 
* Суқути ҳавопаймодар *airdisaster.ru*  .
Гурӯҳ:Фалокатҳо
Гурӯҳ:Садамаҳои ҳавоӣ
Гурӯҳ:Вожаҳоӣ ҳавонавардӣ
Шево Арастуӣ

**Шево Арастуӣ** (; ) — ,  ва и эронӣ.

## Фаъолиятҳо
Шево Арастуӣ дар соҳаҳои гуногун аз ҷумла адабиёт, тарҷума ва синамо фаъолият кардааст. Ӯ дар як мусоҳиба дар соли 1384 ба вазъияти печидаи занони эронӣ баъд аз Инқилоби Исломӣ, ба вижа занони нависанда ва ҳунарманд ишора карда гуфтааст: «Инсон будан дар ин шароит мушкил аст, зан будан мушкилтар».

## Донишомӯзӣ
Шево Арастуӣ собиқаи таълими достоннависӣ дар Донишгоҳи ҳунари Теҳрон ва Донишгоҳи Форобиро дошт ва баъдан дар яке аз донишгоҳҳои ғайридавлатии ҳунар дар ҳоли таълим буд. Ҳамчунин, солҳо коргоҳи достоннависии Ванкаро баргузор мекард.

## Синамо
Шево Арастуӣ аз рӯзҳои нахустини ҷанги ҳаштсола ҳамчун имдодгари довталаб дар ҷабҳа ҳузур дошт ва ба ҳамин далел дар чанд филми Дифои муқаддас ҳамчун мушовири коргардон фаъолият кардааст. Ҳамчунин, дар чанд филми кӯтоҳ нақш офаридааст, аз ҷумла дар филме, ки бар асоси яке аз достонҳои Ҷон Белаҳерӣ сохта шудааст.

## Баёнияи 134 нависанда
Ӯ яке аз имзокунандагони Баёнияи 134 нависанда буд, ки дар он хостори озодии андеша, баён ва нашри осори худ шуда ва ба сонсур эътироз карда буданд.

## Марг
Шево Арастуӣ дар шоми чоршанбе 17 урдибиҳишти 1404, дар синни 64-солагӣ даргузашт. Хабари даргузашти ӯ тавассути фарзандаш таъйид шуд ва дар саҳифаи расмии Инстаграмаш низ эълом гардид. Бархе манобеъ эҳтимоли марги худхоста ё худкушӣ ва ҳатто истодагии қалбиро матраҳ кардаанд, ҳарчанд ин мавзӯъ ва иллати марги ин нависанда то кунун ба таври расмӣ таъйид нашуда ва иллати марги вай маълум нест.

## Осор
; Маҷмӯъаи достон
* Омада будам бо духтарам чой бихӯрам (1994)
* Офтоби моҳтоб (1998)

; Румон
* Ӯро ки дидам зебо шудам (достони баланд) (1991)
* Нусхаи аввал (1998)
* Бибии Шаҳрзод
* Осмон холӣ нест (2003)
* Афюн (чопи Олмон)
* Хавф (2013)
* Нино (2015)
* Вале девонавор… (2018)

; Маҷмӯъаи шеър
* Гум
* Биё тамомаш кунем

## Эзоҳ
Марҷаи тақлид

мини|Сурати Сайид Ҳусейн Буруҷердӣ асари Аббоси Гударзӣ.
**Марҷаи тақлид** дар мазҳаби фиқҳи имомия ба муҷтаҳиди ҳамаҷониба гуфта мешавад, ки дорои рисолаи амалӣ ва ё китоби истифтоот  ва пайравонест, ки дар фуруи дин ва аҳкоми фиқҳи исломӣ аз ӯ пайравӣ мекунанд. Тибқи эътиқоди роиҷ дар миёни фақеҳони шиа, марҷаи тақлид бояд зинда бошад. (Муртазо Ансорӣ иддаои иҷмоъ кардааст). 

## Ҷусторҳои вобаста
* Иҷтиҳод
* Тақлид
* Феҳристи марҷаъҳои тақлиди шиа

## Эзоҳ

## Пайванди беруна
* Маркази ҷаҳонии иттилоърасонии Олу-л-байт 

Гурӯҳ:Фақеҳон
Гурӯҳ:Рӯҳоният дар ислом
Иблиси хурдакак (филми 1988)

**«Иблиси хурдакак»** — филми мазҳакавии итолиёвӣ.

## Сюжет
## Дар нақшҳо
* Уолтер Маттоу
* Роберто Бенинни
* Стефано Антонуччи
* Паоло Барони
* Паола Баттиччотто
* Флавио Боначчи
* Гиулия Борини
* Биянка Мария Борачетти
* Николетта Браски
* Роберто Корбилетто

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
Варзишгоҳи Азтека

**«Варзишгоҳи Азтека»** () — яке аз калонтарин варзишгоҳҳои футбол дар ҷаҳон аст, ки дар пойтахти Мексика, Мехико ҷойгир аст. Ғунҷоиш: 87 523 тамошобин. Ин бузургтарин варзишгоҳи Амрикои Лотинӣ, панҷумин варзишгоҳи калонтарин дар ҷаҳон ва бузургтарин варзишгоҳи ҷаҳон аст, ки махсус барои мусобиқаҳои футбол тарҳрезӣ шудааст. Яке аз баландтарин варзишгоҳҳои ҷаҳон, Azteca дар баландии зиёда аз 2200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Яке аз ду варзишгоҳе, ки ду бор бозии ниҳоии Ҷоми ҷаҳониро баргузор кардааст (дар якҷоягӣ бо Мараканаи Бразилия).

## Тавсиф
Ягона варзишгоҳ (то соли 2014), ки мизбони бозиҳои ниҳоии ду Ҷоми ҷаҳонии футбол — солҳои 1970 ва 1986 буд. Маҳз дар ҳамин варзишгоҳ дастаи Бразилия таҳти роҳбарии Пеле дар соли 1970 барандаи Ҷоми тиллоии Nike шуда, сеюмин Ҷоми ҷаҳонии худро ба даст овард.

## Рекордҳои ташрифовардагон
* Футбол: 119 853 тамошобин, Мексика-Бразилия, бозии дӯстона, 7 июли 1968.
* Бокс: 132 247 тамошобин, Хулио Сесар Чавес бар зидди Грег Хауген, 20 феврали соли 1993.

## Мусобиқаҳои калонтарин

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 
* Описание стадиона на FIFA.com Архивировано 17 августа 2012 года. 
* Вид на стадион со спутника

Гурӯҳ:Варзишгоҳҳои футбол дар Мексика
Хумс

**Хумс** (маънои «панҷяк» дар арабӣ) аз навъҳои андози исломӣ аст, ки ба хотири рафъи мушкилоти молии миллати исломӣ ва таҳкими нерӯи молии ҳукумати исломӣ ба манзури бароварда сохтани ниёзҳои миллати исломӣ таъйин шудааст.

## Хумс дар Қуръон
*[[Қуръон|Дар Қуръон]]* танҳо як маротиба номи Хумс зикр шудааст. Қуръон дар сураи «Анфол» ояти 41 мефармояд: «Ва бидонед, ки агар чизе ба ғанимат гирифтаед, барои Худо, Паёмбар ва наздикону ятимону мискинон ва дарроҳмондагон аст панҷяки он ғанимат, агар ба Худо  ва он чи ба бандаамон рӯзи ҷудоӣ нозил кардаем имон доред ва Худо бар ҳар коре тавоност!»

## Фарқи байни Хумс ва Закот
Тафовути хумс ва закот дар табиати даромад ва харҷи онҳост. Навъи даромад тамоман дигар буда, дар масъалаи харочот онҳо ба якдигар монандӣ доранд. Бо таваҷҷуҳ ба фарогирии мавзӯъ ва ихтилофи назар миёни сунниву шиа, азизон, ба манобеъи дахлдор муроҷиат кунед.

Ба гуфтаи Вилфред Маделонг, ҳиссаи хешовандони Паёмбар (с) аз ғанимат ва файъ, тибқи ривоятҳои зиёде дар китобҳои ҳадис, ҷуброни аз дарёфти садақа ва закот берун мондани онҳо буд. 

## Дар шиа
Ба эътиқоди шиаён, ҳар даромаде, ки бештар аз харҷи солона бошад (агар соли хумсӣ муайян шавад, вагарна даромади рӯзона ҳисоб карда шавад), ғаниматҳои ҷангӣ, маъдан, ганҷ, ончи аз ғаввосӣ ба даст меояд, моли ҳалоли омехта ба ҳаром ва замине ки кофире аз мусалмоне харидорӣ кунад, хумс воҷиб аст (албатта, аҳкоми он чизе, ки хумс аст, васеътар аз ин аст). Шиаён бар ин назаранд, ки бо назардошти маънои хумс дар арабии фасеҳ ва сарчашмаҳои қадим ғанимат ба маънии натиҷаи кору талош омадааст.

## Эътиқоди аҳли суннат
Ба эътиқоди аҳли суннат, хумс танҳо барои ғаниматҳои ҷангӣ аст. Донишмандони суннатӣ бар ин боваранд, ки вожаи “ғанимат” дар Қуръон танҳо ба маънои фоидаи ҷангӣ ва гирифтани хумси фоида ҳаром аст.

## Хароҷоти хумс
Ба эътиқоди бисёре аз фақеҳони шиа, хумс ба ду қисм тақсим мешавад: яке саҳми сайидҳои мискинон, ятимон ва дарроҳмонда; ва дигаре саҳми Имоми замон аст, ки ҳар ду бояд ба марҷаи тақлид ва ё намояндаи ӯ дода шаванд, магар ин ки иҷоза аз ӯ гирифта шавад ва ба тарзе, ки ӯ иҷозат диҳад, сарф шавад. 

## Эзоҳ

## Пайванди беруна
* Китоби Хумс ва Закот (Муҳсин Қараоти) 

Гурӯҳ:Ибодат дар ислом
Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Сайид Алӣ Қозӣ

мини
**Сайид Алӣ Қозии Таботабоии Табрезӣ** (тав. 7 Фарвардини 1248 ҳ.ш. дар Табрез — ваф. 8 Баҳман 1325 ҳ.ш. дар Наҷаф ) муҷтаҳиди шиъа, фақеҳ, ҳаким ва орифи қарнҳои 13 ва 14 ҳиҷрӣ буд.

## Насаб
Вай аз авлоди Абдулваҳҳоби Табрезӣ аст, ки насабаш низ ба Ҳасани Мусанно ибни Ҳасани Муҷтаба бармегардад. 

## Зиндагинома
Вай 7 фарвардини соли 1248 шамсӣ (13 зиҳаҷҷаи 1285) дар Табрез ба дунё омадааст. Писари Мирзо Ҳусайни Қозӣ Таботабоӣ (вафот 1272 ҳиҷрӣ) буд. Насабашон ба Абдулваҳҳоби Табрезӣ ва тавассути ӯ ба Алӣ ибни Абӯтолиб бармегардад.  Хонаводаи Қозӣ дар Табрез таърихи куҳан дорад ва Сайид Муҳаммад Алии Қозӣ Таботабоӣ ва ҳамчунин Сайид Муҳаммад Ҳусейн Таботабоӣ ва бародараш Сайид Муҳаммад Ҳасан Илоҳии Таботабоӣ аз ин хонаводаанд. 

Падараш Мирзо Ҳусайни Қозӣ худ донишманд ва шогирди Мирзо Муҳаммад Ҳасани Шерозӣ буд. Ӯ дар бораи тафсири сураи Ҳамд ва Аном китобе навишт ва  дар сулуки ирфонӣ шогирди Имомуқлии Нахҷувонӣ будааст.

## Шогирдон
Аксари устодони маъруфи фалсафаи исломӣ ва ирфони исломӣ шогирдони Сайид Алии Қозӣ буданд. Дар байни шогирдони машҳури ӯ инҳоянд:

* Сайид Абдулкарим Кашмирӣ
* Муҳаммад Тақии Баҳҷат 
* Ҳасаналӣ Наҷобати Шерозӣ 
* Сайид Абдулҳусайн Дастғайб 
* Сайид Муҳаммадҳусайн Таботабоӣ 
* Сайид Ҳошим Ҳаддод  
* Аббос Ғӯчонӣ 
* Мухаммад Таки Амоли 
* Алӣ Муҳаммад Боруҷердӣ 
* Ҳасан Мостафавӣ 
* Сайид Муҳаммадҳасан Илоҳии Таботабоӣ
* Сайид Абулқосим Хуӣ
* Мирзо Амир Ҳодизода 
* Сайид Абдулалии Сабзаворӣ
* Сайид Аббоси Кошонӣ
* Али Акбар Бурҳон
* Мирзо Алӣ Акбар Марандӣ
* Ҷаноби Наҷафии Ҳамадонӣ
* Сайид Ҳусейн Яъқуби Қоёни
* Сайид Ҳасан Масқатӣ
* Сайид Руҳуллоҳ Хумайнӣ

Ӯ Аббоси Қучониро, ки яке аз шогирдонаш буд, дар умури ирфонӣ васии худ таъин карда буд. 

### Ба баёни шогирдон
Сайид Алии Қозӣ дар тафсири Қуръон ва маънии он маҳорат дошт ва Сайид Муҳаммадҳусайн Ҳусайнии Теҳронӣ бо истинод ба суханони Сайид Муҳаммадҳусайни Таботабоӣ (яке аз шогирдони Сайид Алии Қозӣ) мегӯяд:

: "Мо ҳама чизеро дорем, ки аз Қозӣ дорем."  … Қозӣ дар тафсири Қуръони карим яди тулое дошт ва ба мо ин услуби тафсири оят ба оятро омӯхт ва мо дар тафсири Ал-Мизон аз роҳ ва усули ӯ пайравӣ мекунем. Ў дар фаҳми маънии ривоятҳо аз имомони маъсум (алайҳимуссалом) зеҳни хеле кушоду равшане дошт ва мо аз ў усули дарки ҳадисро омӯхтаем, ки онро фиқҳи ҳадис меноманд.»

Гурӯҳ:Орифони мусалмон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1866
Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1947
Бергузар Корел

**Бергузар Гёкче Корел Эргенч** (; тав. (27 августи 1982, Истанбул, Туркия) — ҳунарпешаи синамо ва телевизиони турк.

## Тарҷумаи ҳол
Дар оилаи ҳунарпешаҳо Хюули Дарҷон  ва Танҷу Корел ба дунё омадааст. Вай айёми бачагии худро дар Улус гузаронидааст.

## Ҳаёти шахсӣ

## Филмнома

## Ҷоизаҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Саҳифаи Facebook
* Дар вебсайти TurkishStarsDaily

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони Истанбул
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1982
Гурӯҳ:Зодагони 27 август
Википедия:Мақолаи аввалини шумо

Агар шумо мехоҳед мақолаи аввалини худро дар Википедия нависед, аввал муҳим аст, ки қоидаҳои асосии Википедияро хуб биомӯзед. Википедия донишномаи озод аст ва мақолаҳо бояд мутобиқи меъёрҳои мушаххас навишта шаванд.

### Пеш аз эҷоди мақола
Пеш аз он ки тугмаи «Эҷоди саҳифа»-ро пахш кунед, лутфан итминон ҳосил намоед, ки:

* Мавзуъ саршинос аст (яъне дар бораи он сарчашмаҳои боэътимоди мустақил мавҷуданд),
* Шумо метавонед сарчашмаҳои боэътимод ва тафтишшавандаро пешниҳод кунед,
* Матни мақола бетарафона ва энсиклопедӣ навишта шудааст, на мисли реклама ё таблиғот.

### Аз куҷо сар кунем?

* Шумо метавонед аввал навиштаи худро дар регдон таҳия кунед ва аз муҳаррирони дигар андешаашонро пурсед.
* Барои дарёфти намунаи хуби тартиб ва услуб, ба мақолаҳои мавҷуда нигоҳ кунед.
* Эҷоди мақола танҳо барои он ки мавзуъ писанди шумост, кофӣ нест — он бояд барои доираи васеи хонандагон аҳамият дошта бошад ва далелнок пешниҳод шавад.

### Агар мақола ҳазф шавад
Ҳар мақолае, ки меъёрҳоро риоя накардааст, метавонад ба зудӣ ҳазф шавад. Агар мақолаи шумо ҳазф шуд, рӯҳафтода нашавед — аз сабаби ҳазф огоҳ шавед, такмил диҳед ва дубора кӯшиш кунед.

## Нигаред низ

* Википедия:Гомҳои аввал
* Википедия:Меъёрҳои шӯҳрати мақолаҳо
* Википедия:Сарчашмаҳои боэътимод

## Барои кӯмак пурсидан

* Википедия:Қаҳвахона — ҷои пурсидани саволҳо ва гирифтани машварат.
* Ҳамчунин саҳифаи телеграмии викимедиянҳои тоҷик
Пурсишгон

мини| Саволҳои зуд-зуд пурсидашуда (FAQs) маҷмӯи саволҳоест, ки дар зеҳни аксари шунавандагон пайдо мешаванд.
**Саволҳои зуд-зуд пурсидашуда ё Пурсишгон**  (мухтасар ҳамчун **FAQ**, , ***FAQ***, ***F.A.Q.***; талаффуз «эф-эй-кю», «фэк») ҳамчунин бо номи муодили аз ҷониби Фарҳангистон тасдиқшудаи **Пурсишгон**, маъруф аст  рӯйхати саволҳо ва ҷавобҳои маъмул дар соҳаи мушаххас ва марбут ба мавзъҳои мушаххас мебошад.

## Реша
Бо вуҷуде ки номи он тозагӣ дорад, аммо ин қолаби навиштор, комилан қадимист. Барои мисоли Мэтю Ҳопкинз китоби The Discovery of Witches-ро дар соли 1647 милодӣ, дар қолаби як пурсишгон навишта аст. Худаш онро ба унвони посух ба бархе суолот муаррифӣ мекунад . Бисёре аз таъолими мазҳабии қадимӣ низ ба сурати пурсишу посух баён шудаанд .

## Сарчашмаҳо

* 

Гурӯҳ:Пурсишгон
Гурӯҳ:Робитаи навиштор
Гурӯҳ:Робитаи фанҳо
Муҳаммад Рафиқов

**Муҳаммад Рафиқов** (*Рафиқов Муҳаммад Муҳиддинович*; ) — ҳунарпеша ва коргардон, Арбоби ҳунари Ҷумҳурии Узбекистон (2003).

## Зиндагинома
Соли 1966 Институти театру санъати тасвирии Тошкандро хатм кардааст. Солҳои 1966—1967 дар Театри Ҳамза, солҳои 1967—1983 дар Театри вилоятии драмаи мусиқии Бухоро ҳамчун ҳунарпеша (солҳои 1981—1983 директори театр) фаъолият кардааст. Аз соли 1983 коргардони кулли Кумитаи телевизион ва радиои вилояти Бухоро мебошад.

Бо нақшҳои Ҳамлет (У. Шекспир, «Ҳамлет»), Темурхон («Неркис»), Хлестаков («Ревизор»), Юлдош («Қапқон»), Ибни Сино («Ибни Сино»), Шоҳ Баҳром («Дилором»), Нодир («Девори тилоӣ»), Каримов («Комиссия») маъруф шудааст.

Дар чанде аз филмҳо — Ҳаҷир, «Рустам ва Суҳроб»; Валӣ, «Достони Сиёвуш»; Акром, «Лалак омад, тобистон шуд»; Усмонбек қӯрбошӣ, «Духтаре, ки ба афсона табдил шуд» ва ғайра — нақш офаридааст. Дар баробари ин, дар телефилмҳо низ нақшҳои хотирмон бозидааст: Шайбонихон, «Бобур»; Акбаралӣ Мингбошӣ, «Шабу рӯз»; Имоми Бухорӣ, «Имом Бухорӣ»; Амир Темур, «Соҳибқирон»; Абдураҳмон табиб, «Шайтанат»; Ибни Сино, «Ҳаким ва аҷал».

## Эзоҳ