open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зосма

Зосма (юн. zosma – камарбанд, миён, ар. – осмондор, соҳиби Осмон), δ-ситораи бурҷи Асад, ситораи каратӣ, сафедранги А4V дар Пайдарпайии Асосӣ. Дурахшониаш ба қадри 0,03 тағйир меёбад. Қадри зоҳирӣ ва мутлақи ситорагиаш мутаносибан ба +2,54–2,57 ва 1,30–1,33 баробар буда, дар масофаи 57,7 с. р. аз Замин ҷойгир аст. Суръати самти назараш ба 20,2 км/с, қадри ситоравии ҷузъҳои он ба +9 ва +13 баробар аст. Массааш аз массаи Офтоб 2,2, қутраш 2 ва равшаноиаш аз равшонии он 23 баробар бузургтар мебошад. Ҳарорати сатҳи Зосма 8350 Келвин аст. Зосма нисбат ба Офтоб камтар умр дорад. Тақрибан баъд аз 600 млн сол ба ситораи норинҷӣ ё сурх­азимҳо ва дар охири таҳаввул ба паканаситораи сафед табдил меёбад. Зосмаро ба гурӯҳи сайёри ситораҳои Дубби Акбар мансуб медонанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Шоҳдодкот

**Шоҳдодкот** () —  шаҳрест дар вилояти Синди Покистон, ки дар ноҳияи Қамбар Шоҳдодкот ҷойгир аст. Шумораи аҳолӣ 89,989 нафар (то соли 2010) аст  .

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Шаҳр дар соҳили рости дарёи Ҳинду, дар баландии 47 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст  .

## Кишоварзӣ
Зироатҳои асосӣ дар Шоҳдодкот ғалладонагиҳо ва шолӣ мебошанд.

## Аҳолӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Пак Чимин

**Пак Чимин** (        ), ки бештар бо номи **Чимин**  маъруф аст, овозхон, раққоса ва таронасаро дар Кореяи Ҷанубӣ аст. Ӯ овозхони гурӯҳи писарбачагонаи BTS аст, ки соли 2013 аз ҷониби Big Hit Entertainment таъсис ёфтааст. Тибқи иттилои Ассотсиатсияи саноати сабти Корея (KOMCA), Чимин муаллифи 21 оҳанг дар дискографияи гурӯҳ аст  .
Шикарпур

**Шикарпур** ( синдӣ: شِڪارپوُرُ, урду: شکارپور) — шаҳрест дар Покистон, маркази ноҳияи ҳамном дар вилояти Синд. Он дар 29 км ғарбтар аз дарёи Ҳинду ва 37 км шимолу ғарби Суккур ҷойгир аст.

Ин шаҳр бо истеҳсоли шириниҳои гуногун машҳур аст. Дар он ҷо корхонаҳои истеҳсоли пахта, матоъ ва кулолӣ, инчунин бозорҳо барои фурӯши онҳо мавҷуданд. Дар Покистон, Шикарпурро баъзан аз сабаби меъморӣ ва саноати атриёташ Пориси Шарқ меноманд.
## Таърих
left|300px|thumb|Ресторан ва меҳмонхонаи «Диван»
Шикарпур маркази фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва иқтисодии маҳаллӣ аст; аҳамияти он аз мавқеи стратегии он бармеояд: он ҳамчун маркази ҳамаи онҳое, ки аз Осиёи Марказӣ ва Ғарбӣ тавассути гузаргоҳи Болан меоянд, хизмат мекард. Дар аввали асри XVII, шаҳр ба маркази бузурги тиҷоратӣ дар роҳҳои корвон, ки аз гузаргоҳи Болан ба Афғонистон мебаранд, табдил ёфт. Дар шаҳр саноат ва ҳунарҳои гуногун, аз ҷумла молҳои металлҳои мисӣ ва сиёҳ, қолинҳо, матоъҳои пахтагӣ ва молҳои гулдӯзӣ пайдо шуданд. Шаҳр дорои бозори бузурги пӯшида (пӯшида аз сабаби гармии тобистон) буда, дар саросари Туркистон ва Осиёи Ҷанубӣ машҳур аст, мебошад. Робитаҳои тиҷоратии Шикарпур то Женева, Рим, Эрон, Ироқ, Самарқанд, Суматра, Ҷопон, Мянма, Гонолулу ва дигар ҷойҳо тӯл кашидаанд. Филиали Бонки Осиё, ки тавассути он бисёр муомилоти тиҷорати хориҷӣ анҷом дода мешаванд, дар шаҳр ҷойгир аст.

## Ҷуғрофия
Масоҳати ноҳияи шаҳрии Шикарпур 2640 км² мебошад. Ноҳия, илова бар худи Шикарпур, шаҳрҳои Лакҳӣ, Гархи-Ясин ва Кханпур-ро дар бар мегирад. Ноҳия бо ноҳияҳои Ларкана, Ҷайкобод, Хайрпур ва Суккур ҳамсарҳад аст. Ду шоҳроҳи миллӣ (№ 65 ва № 55) шаҳрро бурида мегузаранд, аз ин рӯ, шаҳр аксар вақт ҳамчун "маркази чор вилоят" номида мешавад.

[Акс:Samosa Making.jpg|thumb|right|300px|Тайёр кардани самбӯсаҳо дар ҳавои кушод.]]
Шумораи аҳолӣ мувофиқи ҳисобҳои соли 2010 177,682 нафарро ташкил медиҳад (мувофиқи барӯйхатгирии соли 1998 - 133,259, мувофиқи барӯйхатгирии соли 1981 - 88,138) [1] . Таркиби динӣ хеле якхела аст: 98.03% ислом, 1.80% ҳиндуия, 0.09% масеҳият, 0.09% дигар динҳо . Аксарияти аҳолӣ бо забони синдҳӣ гап мезананд - 95.77%. Забонҳои дигар хеле камтар паҳн шудаанд: урду - 1.81%, балучӣ - 1.01%, панҷобӣ - 0.24%, пашту - 0.22%, дигар динҳо - 0.96% .
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Синд
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Меланин

мини|Микрографияи пигменти меланин (маводи донаҳои шикастани рӯшноӣ - маркази тасвир) дар меланомаи пигментдор
**Меланин** як оилаи биомолекулаҳоест, ки ҳамчун олигомерҳо ё полимерҳо ташкил шуда, як чанд вазифаҳоро иҷро мекунанд. Яке аз вазифаҳои асосияш ин таъмин кардани пигментҳо барои организмҳо. Пигментҳои меланин аз тарафи ҳуҷайраҳои махсус, ки меланосит ном доранд, бароварда мешаванд.
Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон
Қаҳваранг

**Қаҳваранг** ё **қаҳваӣ** рангест, ки аз ранги норанҷӣ тиратар ва аз ранги сиёҳ пасттар аст. Онро метавон бо омехтани рангҳои сурху зард бо як ранги сеюм, ба монанди кабуд, ба даст овард.

Ранги қаҳваранг дар табиат бисёр дида мешавад. Унсурҳои муҳити зист, аз қабили маъданҳо, хок ва чӯб, аксар вақт ранги қаҳваранг доранд. Аз ин сабаб, бисёре аз ҷонварон пӯст, пашм, пулакча ва ё парҳои қаҳваранг доранд, то ки тавонанд дар муҳити зисташон худашонро беҳтар пинҳон кунанд. Инчунин, ранги қаҳварангро дар биологияи инсон низ дидан мумкин аст. Масалан, мӯйҳои қаҳваранг, чашми қаҳваранг, пӯсти қаҳваранг (зангӣ) ва ғайра. Бисёре аз растаниҳо ҳам, ин рангро дар нахҳояшон, пӯстлохашон, меваҳову тухмаҳояшон доранд.

## Решаи ном
Решааш аз калимаи арабии  - қаҳва гирифта шудааст, чун донаҳои ин растанӣ дорои ин ранг ҳастанд.
Нилгун

Калимаи "индиго" аз калимаи лотинии "  гирифта шудааст., ки маънояш "ҳиндӣ" аст, зеро ранги табиӣ дар аввал аз Ҳиндустон ба Аврупо содир мешуд.

## Таърих

### Истифодаи нилгун ҳамчун ранг
чап|мини|Ранги нилгуни табии ба коғаз молидашуда
Нилгун яке аз тобишҳои ранги кабуд аст, ки аз якчанд намуд растаниҳои гуногун гирифта мешавад. Растании индиго (номи илмӣ: ), ки аксар вақт "индигои ҳақиқӣ" номида мешавад, эҳтимолан натиҷаҳои беҳтаринро медиҳад, гарчанде ки якчанд дигар аз ҷиҳати ранг ба ҳам монанданд: индигои ҷопонӣ (Polygonum tinctoria), индигои наталӣ ( *Indigofera arrecta* ), индигои гватемалагӣ ( *Indigofera suffruticosa* ), индигои чинӣ ( *Persicaria tinctoria* ) ва woad ( *[[Васма|Isatis tinctoria]]* ).

### Морҳо

Акс:Indigo_Bunting.jpg|алт=Indigo bunting| Паррандаи индиго
Акс:Lactarius_indigo_48568_edit.jpg|алт=An upturned Lactarius indigo mushroom| Занбурӯғи индигои чаппашудаи *Lactarius*
Акс:Eastern_Indigo_Snake.jpg|алт=Eastern indigo snake| Мори индигои шарқӣ

Гурӯҳ:Сояҳои кабуд
Страсбур (бошгоҳи футбол)

**«Страсбу́р»** (, ) — яке аз бошгоҳҳои футболи фаронсавӣ, ки дар шаҳри Страсбург қарор дорад ва дар Лига 1-и Фаронса бозӣ мекунад.

## Таърих

## Варзишгоҳ
thumb|Варзишгоҳи «Стад де ла Мено»

## Ҷоизаҳо
### Миллӣ
* 15px **[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]**
** 15px **Қаҳрамон:** 1978/79
** 15px **Ноиби қаҳрамон:** 1934/35
* 15px **[[Чемпионати футболи Фаронса (Лига 2)|Лига 2]]**
** 15px **Ғолиб (4):** 1971/72, 1976/77, 1987/88, 2016/17
* 15px **[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]**
** 15px **Ғолиб (3):** 1950/51, 1965/66, 2000/01
* 15px **[[Ҷоми лигаи футболи Фаронса|Ҷоми лигаи Фаронса]]**
** 15px **Ғолиб (4):** 1963/64, 1996/97, 2004/05, 2018/19

### Байналмилалӣ
* **[[Ҷоми Интертото]]**
** 15px **Ғолиб:** 1995

## Ҳайати ҳозира

## Гузаришҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Страсбур»

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса
Дилафрӯз (навъи нок)

**Дилафрӯз**, **дилафрӯзи хуҷандӣ** — навъе аз нокҳои маҳаллӣ; селексияи халқист.

Дар ноҳияҳои Исфара, Конибодому Хуҷанд, инчунин дар навоҳии ҳамҷавори Узбекистону Қирғизистон парвариш меёбад. 

## Тавсифоти гиёзшинохтӣ
Дарахташ ҳирамшакли калон (11-12 м қад мекашад), шоху навдааш рост. Пӯсти тана ва шохаҳои асосиаш хокистарранги баланд, навдаю шохчаҳои наврустааш дорчинӣ. Баргаш сабзи тира, дарозрӯяи байзашакл (дарозиаш 9,8 см, бараш 7,9 см), дандонадор, пушташ сабзтоб; думчабаргаш дароз (4,5-5 см). Охирҳои март ва аввалҳои апрел гул карда, октябр мевааш мепазад. Самараш миёнаҳаҷм (дарозиаш 8,7 см, бараш 7,3 см, вазнаш 150—180 г), чалакшакл, пӯсташ ғафс, рангаш (баъди пухтан) сабзи зардча, тобиши лолагун дорад. Гӯшти мевааш сафед ё каме зардча, ширин, хушбӯй ва андак нордон. Ниҳолаш баъди 5-6 соли шинонидан самар меорад. Аз як бех дарахти 30-солааш 150—200 кг (баъзан то 450—500 кг) ҳосил меғундоранд. 

Дар таркиби меваи пухта расидааш 13,62 % қанд ва 0,19 % ҷавҳар мавҷуд аст. Барои кашондану нигоҳ доштан (то 6 моҳ) мувофиқ аст. Дарахташ то 200 сол умр мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Қосимов М. Навъҳои муруду нокҳо. Д., 1971;
* Помология Узбекистана. Ташкент, 1983.

Гурӯҳ:Навъҳои нок
Людмила Зикина

**Людмила Георгиевна Зикина** (; ) — сарояндаи шӯравии рус. Артисти халқии ИҶШС (1973), Қаҳрамони Меҳнати Сот­сиалистӣ (1987). 

## Зиндагинома
Аз соли 1942 дар маҳфилҳои ҳаваскорони санъат фаъолона иштирок ме­кард. Солисти Хори хал­қии Руссия ба номи М. Е. Пятнитский (1947-49). Сол­ҳои 1950 дар Хори суруд­ҳои халқии русӣ дар Телевизион ва Радиои мар­казӣ сароян­да­гӣ кардааст. Баъдан солисти Москонсерт (аз 1960) буд ва бо Оркестри эстрадӣ-сим­фо­нии Радиои умуми­итти­фоқӣ ва Телевизиони марказӣ ҳу­нар­намоӣ мекард. Соли 1977 Донишкадаи мусиқӣ-омӯз­го­рии ба номи Гнесинҳоро хатм кард. Аз соли 1977 роҳ­бари бадеӣ ва солисти ансамбли «Руссия» буд. Зикина бо овози баланду форам ва лаҳни табиӣ оҳанг­ҳоро бисёр хушу форам ва равон мехонд. Сарояндаи су­руд­ҳои хал­қии русӣ (аз ҷумла бе ҳамовозӣ — давомдор), романсҳои қади­мӣ, сурудҳои оҳангсозони муосир, аз ҷум­ла «Мадон­наҳои рязанӣ»-и А. Долуханян, «Оби Волга ра­вон аст»-и М. Г. Фрадкин (шеъри Л. И. Ошанин), «Рӯй­моли орен­бургӣ»-и Г. Ф. Пономаренко (шеъри В. Ф. Боков). Барои Зикина шоирон А. П. Долуханян, А. Г. Новиков, А. Н. Пах­мутова ва дигарон сурудҳо эҷод намудаанд. Зикина дар ИҶШС шуҳрати баланд дошт ва ба ҳамаи ҷумҳуриҳои шӯравӣ, ин­чунин бисёр кишварҳои хориҷӣ сафарҳои ҳунарӣ кардааст.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти ленинӣ (1970), Мукофоти дав­ла­тии ҶШФСР (1983). Бо орденҳои Ленин (1979, 1987), Анд­рей Первозваннийи Муқаддас (2004), «Барои хидмат дар назди Ватан» (дараҷаи 2) сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зимогенҳо

**Зимогенҳо** (аз юн. **zyme** ‒ хамирмоя, хамиртуруш ва ...{**genes** ‒ зода, тавлидёбанда) —  моқабли бевоситаи фермент (энзим)-ҳо; шакли нофаъоли ферментҳо, ки про­фер­ментҳо низ меноманд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Ферментҳо
Зиновев Николай Михайлович

**Зиновев Николай Михайлович** (;(20.5.1888, деҳаи Дягилевои вил. Иваново – 4.6.1979, н. Ивановск ) —  рассоми шӯравии рус, яке аз ходимони барҷастаи санъати минё­турӣ. Рассоми хал­қии ИҶШС (1974). Қаҳ­ра­мони Меҳнати Сотсиалистӣ (1978).

## Зиндагинома
Падараш иконанигор буд. Иконанигориро дар устохонаи Бе­лоусовҳо омӯхтааст. Со­ли 1926 ба Артели рассомии қа­димии Палех дохил шуда, баъдан дар Маскав ва Петербург эҷодиёти рассомони маш­ҳури санъати реалис­тии рус­ро омӯхт, ки ин ба завқи бадеӣ-эстетикии ӯ таъ­сири амиқ гузошт. Омӯз­гор ва директори Омӯзиш­гоҳи санъати рассомии Палех, роҳ­бари Осорхонаи давлатии санъати Палех (1944–56) буд. Зиновев яке аз аввалинҳо шу­да ба мавзӯъҳои шӯравӣ рӯ овардааст. Корнамоиҳои хал­қи рус дар эҷодиёти Зиновев мавқеи махсус доштанд. «Мас­кав – банда­ри панҷ баҳр», «Таронаи мурғи тӯ­фон», «Иди ҳоси­лот», «Таъ­рихи замин» ва амсоли инҳо аз беҳтарин асарҳои ӯ мебошанд. Зиновев инчунин муаллифи китобҳои «Санъати Палех» ва «Анъанаҳои сабки санъати Палех» мебошад.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи Мукофоти давлатии ҶШСФР ба но­ми И. Е. Репин (1970). Бо орденҳои Ленин, Байрақи Сурхи Меҳнат сарфароз гардидааст .

= Эзоҳ ==

## Адабиёт
*
Зирория

**Зирория** ( ) — як шохаи ҷабрия, ки дар замони хилофати Абдумалик ибни Марвон (684–705) Зирор ибни Умар таъсис додааст. 

Аҳли зирория таътил (даст аз кор кашидан) ва каломи муҳмал (беҳуда)-ро эътироф мекунанд ва бар ин ақидаанд, ки Худо қодир аст ба ин маъ­нӣ, ки нодон ва оҷиз нест. Онҳо барои зоти Худо моҳиятеро қои­ланд, ки ба ҷуз Ӯ онро касе намедонад. Ба ақидаи зирория мақсади сухани мазкур ин аст, ки Худо шаҳодати нафси Худро медонад, аммо на ба далел ва хабар, вале бандагон онро бо далел ва хабар медонанд. Зирория илова бар ҳа­восси хамса ҳисси шашумро исбот карданӣ мешаванд. Тибқи таълимоти зирория, Худо ба воситаи ҳисси шашум дар ҷаннат мушоҳида мешавад. Худованд аразҳоро бо ҷисм­ҳо омехта мекунад. Тавоноӣ ва афсурдагию дармондагии одамон аз ҷисм аст, на аз рӯҳу равон.  

Ба ақидаи Зирор ибни Умар, пас аз пайғомбар (с) ҳуҷ­ҷат дар иҷмоъ маҳдуд аст, бинобар ин он чӣ дар аҳкоми дин фақат аз ахбор нақл шудааст, асос шуда наметавонад. Имомат дар ғайри қабилаи Қурайш ҷоиз, вале нубувват барои Қурайш бартар аст. Агар имом бо тариқа ва оини худовандӣ (шариат) мухолифат варзад, бояд аз имо­матӣ барканор шавад. 

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Мазоҳиби исломӣ
Гурӯҳ:Мазҳабҳо, анъанаҳо ва ҷунбишҳо
Зовия Муҳаммад Алӣ

**Зовия** (  ) **Муҳаммад Алӣ** (1913, Теҳрон – 1991, ҳамон ҷо)  —  рассом, наққоши эро­нӣ. 

## Зиндагинома
Нозукиҳои сан­ъати рас­со­мӣ ва наққоширо дар Мад­расаи санъати нафиса аз устод Ҳодӣ Таҷвидӣ омӯх­тааст (1930–42). Сипас таҳ­силро дар фа­култаи ҳу­нар­ҳои зебои До­нишгоҳи Теҳ­рон идо­ма до­дааст. Зовия раиси Осорхо­наи ҳунарҳои миллии Теҳ­рон буд. Дар баробари нақ­қошиву рассомӣ дар Омӯ­зишгоҳи ҳунарҳои зебо омӯзгорӣ мекард. Зовия дар навъ­ҳои мухталифи рас­со­миву наққошӣ, тазҳиб (зар­ҳал­ко­рӣ) ва тарроҳии қо­линҳо ма­ҳорату малакаи баланд дош­та, асарҳои ҷолиб офаридааст. «Хусрав ва Ши­рин», «Намое аз қасри Сулаймон», «Ҳафт ганҷи Баҳ­ром», «Чавгонбозии ҳу­нар­мандон дар дарбори Шоҳ Аббос» аз ҷумлаи асар­ҳои барҷастаи зар­ҳал­ко­рии ӯ мебошанд. 

## Ҷоизаҳо
Дорандаи ҷоиза ва медали тилои На­моиш­гоҳи байналмилалии Брюссел (1958).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зоғ (оҳанг)

«**Зоғ**» 1) оҳанги мавсимию маросимии аҳди Сосони­ён (222–651), ки онро Борбади Марвазӣ барои ҷашну ма­ро­сим­ҳои Хусрави Парвиз (570–628) ва ба муносибати иди Наврӯз эҷод кардааст. «Зоғ» асари мусиқии ниёишии бидуни матн буда, устодони мусиқӣ онро дар ҷашну ташри­фоти дарборӣ ба тариқи замзама (бо соз ё бидуни соз) иҷ­ро менамуданд; 2) гӯшаи мусиқии тавсифӣ-ороишӣ дар мақоми «Зерафканд» («Дувоздаҳмақом», асрҳои 13–14):

Амир Хусрави Деҳлавӣ.

Дар маъхазҳои мусиқии асрҳои баъдӣ аз ин гӯшаи му­си­қӣ дар таркиботи мақом маълумоте дода нашудааст. Дар фарҳангҳои тафсирӣ, адабиёти бадеӣ «Зоғ» танҳо ба сифати оҳанг тавсиф шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Зоғон-Зоғон

«Зоғон-Зоғон», як намуди бозии писарону духтарони тақрибан 10–15-сола, ки дар фаслҳои баҳору тобистон бар­по менамоянд. Ин бозӣ бештар дар байни кӯдакону нав­расони водии Ҳисор маъмул аст. 10–20 нафар кӯдак дар боғ ё майдони кушод ҷамъ шуда, аввал якеро барои иҷ­рои нақши «гург» интихоб менамоянд. Сипас онҳо ба ду гурӯ­ҳи баробар тақсим мешаванд. Гурӯҳи духтарон аз як тараф ва писарон аз тарафи дигар ҷой мегиранд. «Гург» дар байни майдон меистад. Аъзои ҳар ду гурӯҳ нақши «зоғ­ҳо»-ро бозӣ мекунанд. Дар байни «зоғон» ва «гург» чунин муколама сурат мегирад:

Сипас «зоғон» бо чобукӣ ҷойҳои худро иваз менамоянд, то ки ба дасти «гург» наафтанд. Ҳангоми ҷойивазкунӣ «гург» «зоғон»-ро таъқиб намуда, кӯшиш мекунад, ки онҳоро даст­гир намояд. «Зоғон»-и дастгиркардаашро дар як ҷо ҷамъ меорад. Бозӣ ҳамин тавр идома меёбад. «Зоғ­ҳо»-и ка­дом гурӯҳе, ки бештар ба дасти «гург» меафтанд, мағлуб дониста мешаванд.

 == Эзоҳ ==

	
## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Бозиҳо
Лейшманиози пӯст

**Лейшманио́зи пӯст**, ё *пендинка* (бемории Боровский, захми каучукӣ, захми пендинӣ, захми бағдодӣ, захми ашхободӣ), — гурӯҳи лейшманиозҳо, ки бо зарар дидани пӯст, бофтаҳои зерипӯстӣ ва/ё пардаҳои луобӣ зоҳир мешаванд. Аз ҷониби лейшманияҳо ба вуҷуд меоянд. Пеш аз ҳама дар минтақаҳои тропикӣ ва субтропикӣ паҳн шудаанд, тавассути неши москитҳои ҷинси *Phlebotomus* ва *[[Lutzomyia]]* интиқол меёбанд. Ин бемориҳо ба гурӯҳи бемориҳои табиӣ-марказӣ дохил мешаванд.

## Этиология
Тақрибан 20 намуди лейшманияҳои Дунёи Кӯҳна ва Дунёи Нав метавонанд дар инсон зарари пӯстро ба вуҷуд оранд. Ба истиснои лейшманиозе, ки аз ҷониби *Leishmania tropica* ба вуҷуд меояд, ҳамаи ин бемориҳо зоонозӣ мебошанд.

Дар Дунёи Кӯҳна беморӣ асосан аз ҷониби паразитҳои намудҳои *Leishmania tropica* ва *Leishmania major* ба вуҷуд меояд, дар ҳолати аввал соҳиби асосӣ инсон ва дар ҳолати дуюм — хояндаҳо мебошанд. Интиқолдиҳанда — москитҳо аз ҷинси *Phlebotomus* буда, минтақаи паҳншавии онҳо Баҳри Миёназамин, Осиёи Марказӣ ва Шарқи Наздик то минтақаҳои шарқии Ҳиндустонро дар бар мегирад.

Дар Дунёи Нав бемории инсонро лейшманияҳои беш аз даҳ намуд ба вуҷуд меоранд, ки аз лейшманияҳои Дунёи Кӯҳна фарқ мекунанд.

## Омӯзиши беморӣ
Аввалин тавсифи дақиқи лейшмания дар буришҳои захмҳои пӯст аз ҷониби ҷарроҳи рус П. Ф. Боровский дар «Маҷаллаи ҳарбӣ-тиббӣ» (№ 11) дар соли 1898 дар мақолаи «Дар бораи захми сартӣ» нашр шудааст. Ӯ аввалин шуда онро ба типи соддатаринҳо (Protozoa) нисбат дод.

Зоолог ва териологи шӯравӣ Александр Кузякин лейшманиози пӯстро муфассал омӯхтааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Тихоновская И. В., Адаскевич В. П., Мяделец В. О.* Лейшманиози пӯст: этиология, клиника, ташхис, табобат // Вестник Витебского государственного медицинского университета. 2016.

Гурӯҳ:Сироятҳои протозоӣ
Гурӯҳ:Бемориҳои трансмиссивӣ
Гурӯҳ:Зоонозҳо
Гурӯҳ:Бемориҳои табиӣ-марказӣ
Гурӯҳ:Бемориҳои пӯст
Давраи инкубатсионӣ

мини|350px|Дар баъзе бемориҳо, давраи латентӣ нисбат ба давраи инкубатсионӣ кӯтоҳтар аст. Пас аз давраи латентӣ (вале пеш аз зуҳуроти клиникӣ) шахси сироятёфта метавонад дигаронро сироят кунад. Чунин давра зуҳуроти субклиникӣ номида мешавад
**Давраи инкубатсионӣ** — яке аз давраҳо, марҳалаи аввалияи бемории сироятӣ (аз ҷумла паразитарӣ), фосилаи вақт аз лаҳзаи сироятёбӣ то пайдо шудани симптомҳои беморӣ мебошад.

Баъзан мафҳуми «давраи латентӣ» ҳамчун синоними истилоҳи «давраи инкубатсионӣ» истифода мешавад. *Давраи латентӣ*-и бемории сироятиро набояд бо *сирояти латентӣ (пинҳонӣ)* омехта кард.

Давомнокии давраи инкубатсионӣ барои ҳар як беморӣ хос аст ва метавонад аз чанд соат то чанд сол фарқ кунад. Давомнокии давраи инкубатсионӣ ҳангоми бемории мушаххас аз миқдори бактерияҳо ё вирусҳое, ки ба организм ворид шудаанд ва аз ҳолати худи организми сироятёфта вобаста аст. Дар бемориҳое, ки дар эпидемиология ва дар диагностикаи инфектология аҳамият доранд, инҳо ҷудо карда мешаванд: давраи инкубатсионии максималӣ, давраи инкубатсионии минималӣ, давраи инкубатсионии миёна ва давраи инкубатсионии маъмултарин.

Дар давоми ин давра зараре, ки бактерияҳо ё вирусҳо ба организм мерасонанд, аз сабаби миқдори ками онҳо ва зарурати вақти кофӣ барои шинохтан ва таҳияи ҷавоби системаи масуният ноаён аст. Аммо тадриҷан шумораи патогенҳо меафзояд ва системаи масуният ба онҳо вокуниши мувофиқ нишон медиҳад, он гоҳ беморӣ зоҳир мегардад. Чун қоида, дар давоми давраи инкубатсионӣ шахси бемор барои атрофиён сирояткунанда нест, аммо дар баъзе бемориҳо (масалан нағзаки мурғон) ҷудошавии микроорганизмҳо чанд рӯз пеш аз пайдо шудани зуҳуроти берунии беморӣ оғоз меёбад. Бештари вақт ин дар сироятҳое, ки механизми интиқоли аэрозолӣ (ҳангоми нафаскашӣ) ё фекалӣ-оралӣ (бо ихроҷ) доранд, ба амал меояд. Баъзан, дар давоми давраи инкубатсионӣ, аз организми аз берун ҳанӯз солим (вале аллакай дар асл сироятёфта) худи ангезандаро ҷудо кардан мумкин аст.

## Инчунин нигаред
* Интиқолдиҳандаи асимптоматик
* Дафтарчаи тиббии шахсӣ

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Рубцов И. В., [[Плотников, Николай Николаевич|Плотников Н. Н.]]* Инкубационный период // Большая медицинская энциклопедия, 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия. — Т. 9.
* *[[Покровский, Валентин Иванович|Покровский В. И.]], Рубцов И. В., Войно-Ясенецкий М. В., [[Ганнушкин, Матвей Соломонович|Ганнушкин М. С.]], [[Горленко, Михаил Владимирович|Горленко М. В.]], Рождественский В. М.* Инфекционные болезни // Большая медицинская энциклопедия, 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия. — Т. 9.

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Иммунология
Гурӯҳ:Эпидемиология
Орифвала

**Орифвала** () —  шаҳрест дар вилояти Панҷоби Покистон, ки дар ноҳияи Пакпаттон ҷойгир аст.

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Баландии маркази боғи миллӣ аз сатҳи баҳр 147 метр аст  .

## Аҳолӣ
Аҳолии шаҳр аз рӯи сол  :

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Панҷоб
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Забони окинавӣ

**Забони окинавӣ** (沖縄口, ウチナーグチ,  ;  ) яке аз забонҳои рюкюии шимолӣ аст. Он асосан дар ҷануби Окинава ва ҷазираҳои ҳамсояи он дар Ҷопон истифода мешавад.Окинавии ҷануб-марказӣ аз лаҳҷаи кунигамӣ, ки дар қисми шимолии ҷазира сухан меравад, фарқ мекунад.

Гарчанде ки забони окинавӣ аз якчанд лаҳҷа иборат аст, лаҳҷае, ки дар шаҳрҳои Сюрӣ ва Наҳа гуфта мешавад, меъёри воқеии забон ҳисобида мешавад  . Ин лаҳҷа аз замони ҳукмронии шоҳ Сё Син (1477–1526) забони расмии шоҳигарии Рюкю буд.

ЮНЕСКО онро аз нигоҳи дараҷаи ҳифзи забонҳояш ҳамчун яке аз забонҳои «номусоид» номбар кардааст  .

Забони окинавиро бо лаҳҷаи окинавии забони ҷопонӣ иштибоҳ набояд кард.

## Овошиносӣ

### Садонокҳо

Забони окинавӣ панҷ овои садонок дорад, ки ҳар кадоме дорои иҷроиши дароз ва кӯтоҳ мебошанд (гарчанде ки  ва  нодиртаранд). Садонокҳои баланди қафо  ва  нисбат ба стандартии ҷопонӣ мудаввартаранд. Баъзан дар сохтори овоӣ овои шашуми садонок  фарқ карда мешавад; он пайгирии тағйири ғайрипалатизатсияшуда-и -ро осонтар мекунад, бар хилофи -и болаззат ( →  *ti:* "даст",  →  *chi:* "хун"). Дар нутқ, -ро аз  фарқ кардан ғайриимкон аст ва шарҳи фарқият дар он аст, ки Окинава аввал палатизатсияро аз сар гузаронидааст ва танҳо баъд гузариш (*сдвиг*).

Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Аҳмадпури Шарқӣ

**Аҳмадпури Шарқӣ** (  шаҳр ва теҳсил дар вилояти Панҷоби Покистон аст, ки дар ноҳияи Баҳавалпур ҷойгир аст.

## Мавқеи ҷуғрофӣ
Маркази шаҳр 102 метр аз сатҳи баҳр баландтар аст  .

## Аҳолӣ
Аҳолии шаҳр аз рӯи сол  :

## Инчунин нигаред

* Таркиши киштии танкерӣ дар Баҳавалпур, 25 июни соли 2017

## Эзоҳ
 
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Панҷоб
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations
Нохунакгули доругӣ

**Нохунакгули доругӣ**, **гули хуҷаста**, **ханво**, **гули ҳамешабаҳор** ё **гули зардак** (номи илмӣ: *Calendula officinalis*) як растании гулдор аз оилаи мураккабгулҳо буда, шояд ватанаш ҷануби Аврупо бошад. Аммо чун дар дигар ҷойҳо аз давраҳои қадим парвариш карда мешавад, ватани аниқаш номаълум аст. Гулҳо хӯрданӣ мебошанд ва ҳамчун дору аз қадим истифода мешуд.
## Тавсиф
мини|Зоти осиёии дарунӣ
Гулбаргҳояш хӯрданӣ мебошанд. Онҳоро аксар вақт аз ба ҷои заъфарон барои рангашон ба хӯришҳо меандозанд. Дар ҳоле ки баргҳо низ хӯрданӣ ҳастанд,  онҳо одатан болаззат ҳисобида намешаванд, гарчанде ки аз қадим онҳо ба нӯшокиҳои спиртӣ ва салатҳо илова карда мешуданд. Илова бар ин, ин растанӣ барои тайёр кардани чой истифода мешавад. 
Гурӯҳ:Сабзавотҳои баргӣ
Этиология

**Этиоло́гия** ( «сабаб» +  «сухан, таълим») — бахши тиб, ки сабабҳо ва шароити пайдоиши бемориҳоро меомӯзад.

Дар муҳити касбии тиббӣ истилоҳи «этиология» инчунин ҳамчун синоними «сабаб» истифода мешавад (масалан, «*[[зуком]] — бемории этиологияи вирусидошта*»).

Аксарияти сабабҳои бемориҳои то имрӯз маълум дар асри XX кашф ва омӯхта шудаанд.

## Таснифот
Сабабҳои зерини бемориҳоро ҷудо мекунанд:
# Механикӣ (ҷароҳатҳои пӯшида ва кушода, ларзиш ва ғайра).
# Физикӣ (ҳарорати баланд ё паст, ҷараёни электрикӣ ва ғайра).
# Химиявӣ (моддаҳои токсикии саноатӣ ва ғайра).
# Биологӣ (таъсири бактерияҳои беморизо, содатаринҳо, вирусҳо, занбӯруғҳо, прионҳо ва токсинҳои онҳо ва ғайра).
# Психогенӣ, аз ҷумла иҷтимоӣ (ҷангҳо, табъиз, урбанизатсия ва ғайра).
# Генетикӣ (ирсият).

## Истилоҳҳои наздик
Бинобар наздикии истилоҳҳои «этиология» ва «патогенез» дар тиб истилоҳи «этиопатогенез» пайдо шуд. Он маҷмӯи тасаввурот дар бораи сабабҳо ва механизмҳои инкишофи бемориро муайян мекунад. Ин истилоҳ ба таври васеъ паҳн нашудааст.

Инчунин бояд қайд кард:
* *Омили этиологӣ* — сабабе, ки бе он беморӣ ҳеҷ гоҳ инкишоф намеёбад.
* *Омилҳои хавф* — омилҳое, ки эҳтимолияти пайдоиши бемориро зиёд мекунанд.
* *Саногенез* — маҷмӯи динамикии равандҳои муҳофизатӣ, ки ҳангоми таъсири ангезандаи фавқулода ба организм ба вуҷуд меоянд ва ба барқарор кардани функсияҳои вайроншудаи организм равона шудаанд.

## Инчунин нигаред
* Ташхис
* Нозология
* табобат
* Патогенез

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Нозология
Нозология

**Нозоло́гия** (аз  — «беморӣ» ва  — «сухан, таълим») — таълимот дар бораи бемориҳо, ки имкон медиҳад вазифаи асосии патологияи хусусӣ ва тибби клиникӣ ҳал карда шавад: шинохти робитаҳои мутақобилаи сохторию функсионалӣ ҳангоми патология, асосҳои биологӣ ва тиббии бемориҳо. Он этиология ва патогенезро дар бар мегирад. Нозология ба саволҳои зерин ҷавоб медиҳад: **беморӣ** чист ва он аз **саломатӣ** чӣ фарқ дорад, сабабҳо ва механизмҳои инкишофи беморӣ, шифоёбӣ ва марг кадомҳоянд.

**Саломатӣ** — ҳолати организм, ки дар он, пеш аз ҳама, мувофиқати сохтор ва функсия, инчунин қобилияти системаҳои танзимкунанда барои нигоҳ доштани гомеостаз қайд карда мешавад.

**Беморӣ** — аксуламали мураккаб, асосан мутобиқшавии организм дар ҷавоб ба таъсири омили беморизо, ки дар натиҷаи вайрон шудани робитаи байни организм ва муҳит ба вуҷуд меояд ва бо паст шудани маҳсулнокӣ ва арзиши иқтисодии организм ҳамроҳӣ мекунад.

Нозология аз таълимот ва мафҳумҳои зерин иборат аст:
* Этиология — таълимот дар бораи сабабҳо ва шароити пайдоиши бемориҳо.
* Патогенез — таълимот дар бораи механизмҳои пайдоиш ва инкишофи бемориҳо, шифоёбӣ ва марг.
* Патоморфогенез — тағйироти морфологӣ, ки ҳангоми инкишофи бемориҳо ба вуҷуд меоянд.
* Патоморфоз — таълимот дар бораи тағйирпазирии бемориҳо таҳти таъсири омилҳои гуногун.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Учебно-методическое пособие по общей нозологии. ВГМУ

*
Гурӯҳ:Илмҳои тиб
Лигаи Конфронси УЕФА

**Лигаи Конфронси УЕФА** (аз ) — мусобиқаи байналмилалии ҳарсолаи футбол, ки соли 2021 аз ҷониби **[[УЕФА|Иттиҳоди анҷуманҳои футболи Урупо]]** (УЕФА) таъсис ёфтааст. Лигаи Конфронс сеюмин мусобиқоти муҳимтарини бошгоҳии Урупо пас аз Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА ва Лигаи Урупо УЕФА мебошад.

## Таърих

## Қолаб

## Ғолибон

### Пирӯзиҳо дар мусобиқа аз рӯи бошгоҳҳо

### Пирӯзиҳо дар мусобиқа аз рӯи кишвар

## Голзанҳои беҳтарин

### Аз рӯи мавсим

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Лигаи Конфронс дар вебгоҳи УЕФА

Гурӯҳ:Мусобиқаи бошгоҳҳои футболи УЕФА