open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Расонидан бо ситонидани пардохт

**Расонидан бо ситонидани пардохт** -  шартест, ки аз рӯйи он фурӯшанда уҳдадор аст, ки молро ба маҳалли (ҷойи) кишвари воридотӣ ва дар муҳлати қайду шартшудаи шартномаи харидуфурӯш расонад. Вай дар навбати худ тамоми хароҷот ва таваккал, аз ҷумла маблағи пардохти боҷ, андозҳо ва хироҷро аз рӯйи расонидани мол барои воридот ба зимма мегирад. Харидор тамоми хароҷот ва таваккали нисбати молро аз лаҳзаи ба ихтиёри ӯ пешниҳод кардани фурӯшанда дар маҳалли (ҷойи) таъйиноти мувофиқшуда ба уҳда мегирад.
## Нигаред низ
Пардохт
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Обид Назариён

**Обид Назариён** (*Назариён Обид Одилзода*; пештар **Назаров** **Обид Одилович**; ) — ҳунарпешаи театру синамо, коргардони театр. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2002).

## Зиндагинома
Обид Назариён 27 июли соли 1964 дар шаҳри Хуҷанд дар оилаи ҳунарпешаҳои театр Одил Назаров таввалуд шудааст. Соли 1985 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро бо ихтисоси актёри драма ва кино хатм кардааст.

## Корнома
Фаъолияти кориашро соли 1985 ба ҳайси ҳунарпешаи Театри драмаи мусиқии Ленинобод оғоз намуда, солҳои 1999—2004 дар вазифаҳои директори Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи Камоли Хуҷандӣ, солҳои 2004—2005 сархормейстери Театри мусиқӣ-мазҳакавии ба номи Камоли Хуҷандӣ, солҳои 2005—2007 муаллими кафедраи маҳорати актёрӣ ва нутқи саҳнаи Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода, солҳои 2007—2014 сардори раёсати фарҳанги вилояти Суғд, солҳои 2014—2016 директори Кохи фарҳанг ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии шаҳри Хуҷанд, солҳои 2016—2017 муовини Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар солҳои 2017—2019 сардори раёсати фарҳанги шаҳри Душанбе буд. 

Обид Назариён аз 5 феврали соли 2019 муовини якуми вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст. 

## Театр
Дар бисёр намоишномаҳои театрӣ амсоли «Баъди исёни арӯсон», «Компютери сеҳрнок», «Қоқалӣ ва Лӯндабек», «Корвони нур», «Панҷ зани Афандӣ», «Муъҷизаи Хӯҷаи Хизр», «Таронаи Маҳастӣ», «Шабҳои фироқ», «Достони Ҳофиз», «Камоли Хуҷандӣ», «Талоши зиндагӣ» нақшҳ бозидааст. 

## Ҷоизаҳо
Соли 2002 бо унвони фахрии Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон қадр шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаи Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон
Рақобати бевиҷдонона

**Рақобати бевиҷдонона** -  амали субъектҳои хоҷагидор, ки барои ба даст овардани афзалият дар фаъолияти соҳибкорӣ  равона  шудааст ва хилофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, ба дигар субъектҳои хоҷагидор -  рақибон зарар мерасонад ва обрӯи кории онҳоро паст мегардонад (6.1  зербанди 6 моддаи 3 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рақобат ва маҳдудкунии фаъолияти инҳисорӣ дар бозорҳои мол» аз 29 ноябри соли 2000). Чунин амал имкон дорад бо роҳҳои гуногун сурат гирад, аз ҷумла паҳн намудани маълумоти бардурӯғ, носаҳеҳ, таҳрифшуда, ки боиси  зарар ба дигар субъектҳои хоҷагидор мегардад ё ба обрӯи кориашон зиён мерасонад, ба иштибоҳ андохтани истеъмолкунандагон оид ба хусусият, тарз, ҷойи истеҳсол ва хосиятҳои истеъмолию сифати мол,  муқоисаи беназокатонаи молҳои истеҳсолшаванда ва фурӯхташавандаи як субъекти хоҷагидор бо субъекти хоҷагидори дигар (аз ҷумла дар ҷараёни тарғибу ташвиқ), дастрас кардан, истифода бурдан, ошкор намудани ахбори илмию техникӣ, истеҳсолӣ ва тиҷоратӣ, аз ҷумла сирри тиҷоратӣ бе иҷозати соҳиби он, истифодаи худсаронаи аломатҳои мол, номи фирмавӣ ё нишонгузорӣ, инчунин нусхабардории борҷома ва намуди моли субъекти хоҷагидории дигар, ки имкон дорад рақибонро аз фаъолияти соҳибкориашон ҷудо кунад, дахолат кардан ба фаъолияти соҳибкорӣ, пешниҳоди имтиёзҳои мухталифи моддӣ ба коркунони ташкилотҳои рақиб бо мақсади  ба  тарафи худ  кашидану моил сохтани онҳо барои иҷро накардани уҳдадориҳои меҳнатӣ.
## Нигаред низ
Рақобат
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Чашмпӯшакон

**Чашм-бандак, чашмпӯшакон** — як навъ бозии маъмул дар байни бачагону наврасон дар Тоҷикистон.

Дар бозӣ 6-10 нафар писарону духтарони аз 7 то 15-сола ширкат мекунанд. Чашмони он шахси интихобшударо бо рӯймол ё порае матоъ мебанданд, ки ӯ бачаҳоро дида натавонад. Сипас бозӣ оғоз мегардад, бачаи чашмбаста ба дастгир кардани дигарон сар мекунад. Бозигарон дар атрофи ӯ чарх зада, ҳар хел шўхиҳо мекунанд, овоз бароварда, аз наздик омадани худ ба ӯ хабар медиҳанд. Ҳамин ки ӯ яке аз бозигаронро дастгир кард, чашмонашро мекушоянд ва чашмони шахси дастгиршударо бо рӯймол мебанданд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

## Адабиёт
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д.,  2016.
 
2. Шермуҳаммадов Б. Назми халқии бачагонаи тоҷик. Д., 1973.
## Нигаред
* Ҳавзак -ҳавзак

## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Чилакбозӣ

**Чилакбозӣ чиликдангал, чилик-пилик**
 
Барои бозӣ ду чӯб, яке 30-40 см (ченчӯб) ва дигарӣ кӯтоҳтар 15-20 см лозим аст. Дар замини ҳамвор давраи диаметраш 1,5-2 метра мекашанд. Бозингари якум ё дастаи якум дар дохилӣ давра истода, чӯбчаро бо чӯби калон ба масофаи дур чилакбозӣ, ликакбозӣ, чиликқаҳрӣ, чилаку лоф, алаку момокӣ, акколбозӣ мезанад. Аз он ҷое, ки чӯбча афтод, ҳарифон чӯбчаро гирифта, ба даруни давра ҳаво медиҳанд. Бозингари даруни давра саъй мекунанд, ки бо чӯби калон зада чӯбчаро аз хатти давра дур кунад. Ба қадди чӯби калонӣ масофаи аз хатти давра то ҷойи афтидаи чӯбчаро ҳисоб мекунанд. Агар ҳарифон чӯбчаро тавонистанд, ки ба давруни давра партоянд, он гоҳ ҷойҳо иваз мешаванд. Касе, ки холҳои бештар гирифта, аз марра гузашт, ғолиб дониста мешавад. Ғолибон мағлубонро бо як тарзи “зу-у-у” гуфта, бо давонидан ҷазо медиҳанд. Дар саросари кишвар фаъол аст.

## Адабиёт
1. Суяркулов Т. Прошлое и настоящее таджикского спорта. Д., 1968

2.  Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик Ҷ.2. Д., 2016.
 
## Нигаред
* Чашм-бандак  
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Чавгонбозӣ

**Чавгонбозӣ, гӯйбозӣ** — навъе аз варзиши қадимии тоҷикон, ки дар майдон савори асп баргузор мегардад. Бозигарон ба ду даста тақсим шуда, дар майдон кӯшиш мекунанд, ки бо чавгон гӯйро ба дарвозаи дастаи ҳариф ворид кунанд.

Чавгонбозӣ дар гузаштаи начандон дур дар ҷашнҳои арӯсӣ, хатнасур, иди Наврӯз ва Меҳргон ташкил мешуд. Мусобиқаҳо дар байни дастаҳо аз деҳаҳои ҳамсоя низ сурат мегирифт. Шакли чавгони пиёда ё чавгони рӯйи чаман низ маъмул аст. Дар Бадахшон, Хуҷанд, Кӯлоб фаъол аст.

## Адабиёт
1. Турсунов Н. Чавгонбозӣ. Д., 1982;

2. Турсунов Н. Бозиҳои миллии тоҷикӣ. Д., 1983.
 
3. Сафаров Ш. Бозиҳои миллӣ ҳамчун тамаддуни халқи тоҷик. Д., 2011.

4. Суяркулов Т. Прошлое и настоящее таджикского спорта. Д., 1968.

## Нигаред
* Чилакбозӣ
* Ҳавзак -ҳавзак

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Бозӣ (мазмунҳо)

* **Бозӣ**  () — машғулияти шавқу ҳавасангез ё амали дигар барои андармонӣ, дамгирӣ ва ё мусобиқа (аз қабили шоҳмотбозӣ, билиярдбозӣ, теннисбозӣ, лухтакбозии бачагон ва ғайра); бозии рафиқона вохӯрии ғайрирасмии ду ва зиёда аз тарафҳо дар ягон навъи бозӣ (мас., бозигари футбол)
* иҷрои нақш дар филму театру сирк; ҳунарнамоӣ; нақшеро бозӣ кардан 
** иҷро кардани нақше дар филм, театр ва сирк; 
** маҷ. мақом ва аҳамият доштани касе (чизе) дар коре
* маҷ. ҳаракат, ҷунбиш; бозии бод вазиши гарму форами бод; бозии мавҷи дарё ҷунбиши мавҷҳои дарё
* маҷ. рақс, усул
* маҷ. ҳила, найранг; фиреб
* ҳазл, шӯхӣ: шӯхию бозӣ, хандаю бозӣ
* маълум кардан ва баровардани бурдҳо ба вомбарг ва лотерея (ба воситаи қуръакашӣ ва ғайра): бозӣбозӣ бозикунон; ҳазлкунон, шӯхӣ ба шӯхӣ; бозӣ дорондан а) тарзи бавоситаи бозӣ доштан; б) ҷунбондан, ба ҳаракат даровардан; бозӣ доштан а) саргарм кардан, андармон кардан (бо машғулияте, хусусан бачагонро); б) ба ҷунбиш овардан, ҳаракат додан; бозӣ кардан а) худро саргарм (банд, андармон) кардан, машғули бозие шудан; б) иҷро кардани нақше дар театр, филм ва сирк; в) рақсидан, усул кардан; г) оҳиста ҷунбидан, нарм-нарм ҳаракат кардан; ғ) навохтан; д) маҷ. намудор будан; ҷилвагарӣ кардан, дурахшидан (мас., ашк дар чашм, табассум дар лаб, акси моҳ дар об); бо пул бозӣ кардан а) дар қимори пулакӣ иштирок кардан; б) маҷ. ҳамеша серпул будан; пули зиёд доштан ◊ бозиҳои олимпӣ мусобиқаҳои байналхалқии варзишгарон, ки аз соли 1896 дар ҳар чаҳор сол як бор гузаронида мешаванд, олимпиада; бозӣ додан фиреб додан, гӯл кардан касеро; бозӣ кардани шамшер (ё тозиёна) дар сари касе таҳдид кардан касеро, дар таҳти хавфу хатар нигоҳ доштан касеро; ба доираи (ё нақораи) касе бозӣ кардан аз рӯи нишондоди касе кор кардан, ба гуфтаи касе мутеона амал кардан; бо сар бозӣ кардан кори ниҳоят хавфнок кардан, бо коре, ки хавфи марг дорад, машғул шудан; дили касе бозӣ кардан ғайримӯътадил задани дил, берун аз ҳадди эътидол сахт тапидани дил (мас., аз ҳаяҷон)

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ
Бозӣ

thumb|Бозии кӯдакон
**Бозӣ** — яке аз навъҳои асосии фаъолияти ҷисмию зеҳнӣ, ки дар инкишофи ҳамаҷонибаи фардии кӯдакон муҳим аст.

## Аҳаммияти бозӣ
Дар бозӣ талаби ба олами атроф таъсир расондани кӯдак зоҳир гардида, сифатҳои фикрӣ, ахлоқӣ ва иродавиаш ташаккул меёбанд. Бозӣ дар кӯдак ҳамчун шакли баамалбарории фаъолият хидмат менамояд. Амалҳои бозӣ дар кӯдакон дар натиҷаи тақлиди онҳо ба рафторҳои калонсолон ҳангоми муошират ташаккул меёбанд. Бозиҳо бештар хусусияти коллективӣ доранд. Дар бозиҳои дастаҷамъӣ коллективи бачаҳо ба вуҷуд омада, сифатҳои дӯстӣ ва ҳамкории онҳо инкишоф меёбад. Бозиҳои гуногуни серҳаракат ва дидактикӣ ба дарки сифатҳои алоҳидаи ашё, инкишофи мушоҳидакорӣ, хулосабарорӣ ва дигар тарафҳои фаъолияти фикрӣ мадад мерасонанд. Кӯдак дар бозӣ хусусиятҳои барояш номаълуми ашёро дониста, тадриҷан ба дарки таъсири байниҳамдигарӣ ва вазифаи ашё мерасад. Ҳамаи бозиҳои дастаҷамъона, ки иҷрои онҳо риоя кардани қоидаи муайянро талаб мекунад, ба тарбияи ирода ва талабҳои умум итоат кунондани маҳорати бача ёрӣ мерасонад. Мазмуни бозӣ бо инкишофи кӯдак низ тағйир меёбад. Дар синни хурди мактабӣ бачаҳо ба сифатҳои ҷасоратнокӣ, пурқувватӣ, чолокии одамон тақлидкунон бозӣ мекунанд. Дар синни миёнаи мактабӣ (хусусан дар 11-14-солагӣ) бозиҳои дорои мазмуни романтикию қаҳрамонӣ аҳаммияти бештар пайдо менамоянд. Дар ин синну сол бозиҳо дар худтарбиякунии бачагон нақши бузург мебозанд.

## Навъҳои бозӣ
Бозиҳо сужетнок, варзишӣ, дидактикӣ, бинокорӣ, конструкторӣ ва ғайра мешаванд. Бозиҳои калонсолон (масалан, варзишӣ) дар инкишофи шуури кӯдакон ва наврасон фаъолона таъсир мерасонанд. Бозиҳои таълимӣ (корӣ, сужетӣ-нақшӣ) низ мавҷуданд, ки солҳои охир дар раванди омӯзиш васеъ истифода мешаванд ва дар худ хусусиятҳои фаъолияти бозӣ ва таълимиро низ таҷассум мекунанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Луғати тафсирии истилоҳоти педагогика. Д., 1988;
* Қодиров Қ. бозӣ, Давлатов М. Т., Расулов С. Х.
* Вожаномаи тафсирии истилоҳоти психологӣ ва педагогӣ. Д., 2008.
Ҳупӣ-ҳупӣ

**Ҳупӣ-ҳупӣ** — як навъ бозии бачагона.

Бачаҳо гирди ҳам сари зону дар замин менишастанд ва тоқиҳои худро дар пешашон рӯ ба боло мегузоштанд. Сипас як нафарро сардор интихоб мекарданд ва ӯ нахуст шуда амали тоқибардориро сар мекард. Сардор дастҳояшро ба пушташ бурда, тоқияшро аввал, лабҳо, сипас бо дандон ва ниҳоят бо сараш аз замин мебардошт. Дигарон ҳама аз қафои ӯ ин амалҳоро такрор мекарданд. Дар вақти хам шуда, тоқиро бардоштан сардор ба бачаҳо нигоҳ карда мегуфт: “ҳупӣ-ҳупӣ, ана ита ҳупӣ”. Ҳар касе, ки дер монад, ё тоқиро бардошта наметавонист, ҷарима мешуд. Дар Рашт, Дарвоз  нимфаъол аст.

## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Д., Вып. 3, 1976.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик Ҷ.2. Д., 2016.  
## Нигаред
* Чилакбозӣ
* Чашмпӯшакон

## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Ҳавзак-ҳавзак

**Ҳавзак -ҳавзак**

Як навъ бозиест, ки онро калонсолон бо мақсади хушҳол кардан бо кӯдакони хурдсол мебозанд. Дар хона падар, модар, модаркалон ё яке аз аъзои оила кафи дасти кӯдаки 1-2 соларо боз намуда, ангушти ишоратиашро дар кафи кӯдак чарх занонида, таронаи «Ҳавзак»-ро мехонад ва ангуштакони ӯро ба кафаш як-як қат кардан мегирад. ***“Ҳавзак, ҳавзак, гирдакош сабзак. Ору биёд, об хӯрад, Оҳу биёд, об хӯрад...”***. Чун навбат ба ангушти хурдӣ расид, падар номи кӯдакро гирифта, бо овози баландтар: «Эй ба ин майдаҳак шӯрбо нарасид» - гӯён дасташро ба ҳаво бардошта, «Ҳӯ-лӯ-лӯ, барги каду», «Ҳӯ-лӯ-лӯ, барги каду» – гӯён ҳамин ибораро се бор такрор мекунад. Кӯдак аз ин ҳолат завқ бурда механдад. Дар Саросари кишвар нимфаъол аст.

## Адабиёт

 
1. Андреев М.С. Вещие сны, несколько примет и детская игра “Сорока-ворона” среди некоторых народов, главным образом Средней Азии // Известия главного средне-азиатского музея. Ташкент, 1923;

2. Шермуҳаммадов Б. Назми халқии бачагонаи тоҷик. Д., 1973.

3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Д., Ҷ.2, 2016.
 
  
 
## Нигаред
* Ҳупӣ-ҳупӣ
* Чашм-бандак

## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Бозиҳои кӯдакон

**Бозиҳои бачагон** — яке аз воситаҳои тарбияи фикрӣ, ахлоқӣ, ҷисмонӣ ва зебоишиносии бачаҳо.

Дар бозӣ ҳолатҳои рӯҳӣ: эҳсосот, идрок, тафаккур, хаёл, хотира, ирода ва ғайра инкишоф меёбад. Дар бозиҳои бачагон мазмуни фаъолияти калонсолон инъикос меёбад ва онҳо се хусусият доранд: бача бозиро озод ва бо майли худ иҷро мекунад; дар бозӣ ширкат карда, эҷодкорӣ менамояд; дар бозӣ саргарм шуда ба завқ меояд ва дар вай ҳисси дӯстию рафоқат меафзояд.

## Гурӯҳбандии бозиҳо
Бозиҳои бачагон ба бозӣ бо бозичаҳо, бозиҳои тақлидӣ, серҳаракат ва бозиҳои дидактикӣ тақсим мешавад: 
* бозӣ бо бозичаҳо асосан ба бачаҳои синну соли мактабӣ хос аст (масалан, шақшақабозӣ, регбозӣ ва ғайра);  
* дар бозиҳои тақлидӣ бачаҳо ба фаъолияти бузургсолон тақлид мекунанд (ронанда, духтур, фурӯшанда ва ғайра). Ин бозиҳо воқеаҳои муҳити атрофи бачаҳоро акс менамоянд. Баробари камолоти бачаҳо бозиҳояшон ҳам мураккаб мешавад;  
* бозиҳои серҳаракатро бачаҳо танҳо ё гурӯҳ-гурӯҳ иҷро мекунанд (масалан, чашмбандак, акколбозӣ, аскарбозӣ ва ғайра). Ин бозиҳо бештар ба бачаҳои синни мактабӣ хос буда, саломатию иродаи онҳоро мустаҳкам ва қобилияташонро афзун мекунанд; 
* бозиҳои дидактикӣ барои тарбияи ақлии бачаҳо аҳаммият доранд ва бештар ба бачаҳои гурӯҳи калони боғча ва талабагони синфҳои ибтидоӣ хоссанд (лотобозиҳои махсус, чистон ва ғайра). Дар ин бозиҳо эҳсос, идрок, диққат, хотир инкишоф меёбад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Луғати тафсирии истилоҳоти педагогика. Д., 1988.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бозиҳои кӯдакона
Бозиҳои варзишӣ

**Бозиҳои варзишӣ** — навъи бозиҳои мусобиқавӣ. Бо ягон олоти варзишӣ (масалан, тӯби варзишӣ) бо истифода аз усулҳои техникию тактикӣ ба дарвоза ё майдончаи ҳариф задан ё партофтани тӯб.

## Мазмун
Мазмуну ташкили бозиҳои варзишӣ ба тавассути қоидаҳои расмӣ ба низом медарояд. Аксарияти бозиҳои варзишӣ аз маҷмӯи ҳаракатҳои табиӣ, машқҳои ҷисмонӣ (дав, ҷаҳиш, партофтан, зарба задан ва ғайра) иборатанд. Бозигар ҳангоми қувваозмоӣ бо ҳарифаш аз онҳо истифода мебарад ва қувваозмоӣ бо ғолибият анҷом меёбад. Дар бисёр бозиҳои варзишӣ варзишгарон бевосита алоқамандона қувваозмоӣ мекунанд. Бозиҳои варзишӣ аз сабаби содагии мазмун ва ташкил ба ширкатдорону тамошобинон таъсири эҳсосотӣ (эмотсионалӣ) расонидан васеъ паҳн шудаанд.

## Наъҳои бозиҳои варзишӣ
Бозиҳои варзишӣ тимӣ (масалан, волейбол, гандбол, ҳамаи намудҳои хоккей), инфиродӣ (мас., шоҳмот, шашка) ва тимию инфиродӣ (масалан, бадминтон, голф, тенниси рӯйи миз, теннис) мешаванд. Бозиҳои варзишӣ дар байни одамони ҷинс ва синну солашон гуногун паҳн шудаанд. Одатан баъзе намудҳои бозиҳои варзишӣ қувваи зиёди ҷисмониро тақозо доранд (масалан, тӯббозӣ дар об, регби, хоккей).

## Қоидаҳо
Қоидаҳои баргузор намудани бозиҳои варзиширо федератсияҳои байналмилалии дахлдор таҳия мекунанд. Бозиҳои варзишии миллиро федератсияҳои миллӣ инкишоф дода, мусобиқаҳои миллӣ ва байналмилалӣ доир мекунанд (нигар Федератсияи байналмилалии ассотсиатсияҳои футбол (ФИФА), Федератсияҳои варзишии Тоҷикистон). Аз рӯйи бозиҳои варзишӣ чемпионатҳои ҷаҳонӣ, минтақавӣ, давлатҳои алоҳида баргузор карда мешаванд. Бозиҳои варзишӣ ба барномаи Бозиҳои олимпӣ дохил карда шудаанд. Дар як қатор давлатҳо билярд ва баъзе намудҳои қартабозӣ, масалан, бриҷ ва ғайраро бозиҳои варзишӣ мешуморанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бозиҳо
Гурӯҳ:Варзиш
Гулмижа

**Гулмижа** (*hordeolum*) — газаки шадид ва римноки ғадуди чарби пилки чашм.

## Аломатҳо ва нишонаҳо
Гулмижа дар натиҷаи ба халтачаи мижжа ё ғадуди чарб роҳ ёфтани микробҳои фасодовар пайдо мешавад. Дар ибтидои беморӣ канори пилк каме варам мекунад, сурхию обварами пӯст ва луобпардаи пилк пайдо мешавад. Баъди 3 – 4 рӯз дар нӯги ҷои варамида римхона ба вуҷуд меояд; дар сурати кафондан, аз он чиркоб мебарояд. Дар мавриди баромадани гулмижа пилк ва сар дард мекунад, баъзан ҳарорати бадан баланд мешавад. Бисёр вақт гулмижа бо блефарит ҳамроҳ мегардад. Риоя накардан ба қоидаҳои беҳдошт, яъне бо даст ё рӯймолчаю сачоқи ифлос пок кардани чашм, боиси пайдоиши гулмижа мегардад. Баъзан баромадани гулмижа ба суст шудани қувваи муҳофизии организм (масалан, ҳангоми диабети қандӣ гулмижа зуд-зуд мебарояд) вобаста аст.

## Табобат
Баробари баромадани гулмижа ба духтур муроҷиат бояд кард. Маддаи гулмижаро фишурда баровардан хатарнок аст, чунки дар ин сурат сироят тавассути рагҳои хун паҳн шуда, боиси оризаҳои ногувор – сарсом ва уфунат мегардад.

## Пешгирӣ
Барои пешгирии гулмижа бояд қоидаҳои гигиенаи шахсӣ ҷиддан риоя карда шаванд. Ҳангоми кор дар ҳавои чангу ғубордор айнаки муҳофиз пӯшидан лозим. Сари вақт табобат кардани бемориҳо ва обутоб додани организм ба пешгирии гулмижа мусоидат мекунанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бемориҳои чашм
Хурӯсҷанг

**Хурӯсҷанг**

Навъе аз бозиҳои маъмули бачагону ҷавонони деҳот, ки дар шакли намоишӣ ва мусобиқавӣ дар ҷашнҳои Наврӯз, сайрҳои баҳорӣ ва баъзе маъракаҳои халқӣ баргузор мегардад. Мусобиқаи хурӯсҷанг дар майдонҳои кушод мегузарад. Ду нафар довталаб хурӯсҳои худро дар майдон сар медиҳанд. Хурўсҳо ба якдигар бархӯрда, ба қафаси синаашон якдигарро мезананд. Ҳамон хурӯсе мағлуб шуморида мешавад, ки рӯ ба гурез ниҳад. Соҳиби хурӯси ғолиб бо мукофот табрик карда мешавад. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт

1. Шакармамадов Н., Шакармамадов О. Наврӯзи Бадахшон. Хоруғ, 2003;

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016. 
 
## Нигаред низ
* Чилакбозӣ  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Хола-хола (бозӣ)

**Хола-хола (бозӣ)**

Як навъ бозии бачагони хурдсоли кўҳистон. Яке аз бачаҳо нақши “уқоб”-ро бозӣ мекард, дигаре нақши “мурғ”-ро ва боқимондаи бачаҳо “чӯҷаҳо” мешуданд. Чӯҷаҳо дар атрофи мурғ дон хӯрда истода буданд, ки ногоҳ уқоб пайдо мешавад. Чӯҷаҳо ба тарафи мурғ мегурезанд ва дар пушти модар пинҳон мешаванд. Уқоб чӯҷаҳоро як-як рабудан мегирад. Дар охир мурғ танҳо монда, заминро бо панҷааш кофта, “ту-ту-ту…” гуфта фарёд мекунад ва чӯҷаҳо боз аз ҳар куҷо давида омада, дар атрофи мурғ ҷамъ мешаванд. Дар Рашт, Дарвоз, Кӯлоб нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976;

2. Турсунов Н. Бозиҳои серҳаракати тоҷикӣ. Д., 1961.

3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.
## Нигаред низ
* Хурӯсҷанг  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Хирман-бозӣ

**Хирман-бозӣ**

Барои ин бозӣ 6-8 нафар писарбачаҳо якеро аз байни худ барои «хирман» шудан интихоб менамоянд. Шахси нақши «хирман»-ро иҷрокунанда дар мобайни майдонча чорпо шуда, мешинад. Бачаҳо яктаку ҷомаҳои худро кашида, ба болои «хирман» мепартоянд. Як нафари дигар «хирман»-ро посбонӣ мекунад. Дигарон ба «хирман» ҳуҷум мекунанд. Посбон намегузорад, ки ҳуҷумкунандагон ба «хирман» пояшонро расонанд ва худи ӯ наздикшудагонро бо пояш зада дур мекунад. Лагади посбон ба кадом бозигаре, ки расид, ҳамон кас «хирман» мешавад. Дар Истаравшан дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад.
## Адабиёт

1. Амонов Р. Қиссаи диёри чашмасор. Д., 1995.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.  
## Нигаред низ
* Хола-хола (бозӣ)  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Хар-хари ру (бозӣ)

**Хар-хари ру (бозӣ)**

Бачаҳо ба ду даста тақсим шуда, дар ҳар даста якеро сардор интихоб мекарданд. Бозигарони як даста дар фосилаи як метр пайиҳам мисли “хар” чорпо меистоданд. Иштирокчиёни гурӯҳи дигар аз болои онҳо ҷаҳида мегузаштанд. Бозигари охир аз болои ҳамаи бачаҳои дастаи ҳариф парида, ба пушти сардори он даста, ки дар пеш меистод, савор мешуд ва ӯро мепурсид: “чанд ман?”. Сардор ягон шумораи муайянро мегуфт (мас., 10, 20, 30 ман). Он гоҳ бозигарони дастаи дуюм ба пушти бачаҳои гурӯҳи якум савор мешаванд ва сардор то шумораи интихоб кардааш мешуморад. Дар Рашт, Дарвоз, Кӯлоб нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976.
 
2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.  
## Нигаред низ
* Хирман-бозӣ  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Харкашак

**Харкашак, харбуз, харбузкашак, бузихарӣ**

Яке аз бозиҳои маъруфи бачагон, ки ба тақлиди мусобиқаи бузкашӣ баргузор мешуд. Он бештар дар фасли зимистон, дар маъракаҳои хурди оилавӣ барпо мегашт. Бачаҳо дар ягон майдони васеъ харсавор ҷамъ омада, ягон чизеро, масалан, ҷома ё пўстакро ба миён мепартофтанд ва ба он дармеафтоданд. Ҳар касе, ки пўстакро аз байн гирифта, ба марра расонад, ғолиб ба шумор мерафт. Ба ғолибон аз ҷониби соҳиби маърака рўймолак, тоқӣ, собун ва монанди инҳо туҳфа дода мешуд.Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Традиционный театр таджиков. Т.1, Д., 2002.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.
## Нигаред низ
* Хар-хари ру (бозӣ)  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Лӯбиё

**Лӯбиё** () — рустаниест яксола.

## Тавсифоти ботаникӣ
Пояаш печони сершохча, баргаш сермӯяк, гулаш гулобӣ, бунафш, зардтоб ё сафеди сабзча, ғилофакаш дароз (2 – 10 тухм дорад). Лубиё зироати ғизоӣ ва шифобахш аст. Дони онро ба таом меандозанд, дар саноати консерву таббохӣ истифода мебаранд. Дар таркиби дони лубиё сафеда, равған, оҳар, қанд, витаминҳо А, В, С мавҷуд аст.

## Хосияти шифоӣ
Аз баргаш ҷавҳари лиму ва чанд хел дору тайёр мекунанд. 
Бино ба маълумоти Абӯмансури Муваффақ лубиё нерӯро меафзояд. Лубиёи сурх ҷанини фавтидаро аз бачадон хориҷ месозад, хунравии баъд аз таваллудро бозмедорад. Абӯалии Сино лубиёро барои сина ва шуш муфид ҳисобидааст. Бино ба маълумоти Муҳаммад Ҳусайни Шерозӣ лубиё хосияти поксозӣ дорад, сангро ҳал мекунад, дони он пешобро меронад. Лубиёи сафед дамишовар буда, дер ҳазм мешавад, сина ва шушро нарм, ҷисмро фарбеҳ месозад. Истеъмоли аз меъёр зиёди лубиё боиси хобҳои даҳшатнок мегардад.

Дар тибби халқӣ нақеъи ғилофак ё гули хушки лубиёро ҳангоми иллати гурда ва масона, бемориҳои дилу рагҳо (ғалаёни хун, заъф ва илтиҳоби дил), барои муолиҷаи диабети қанд, тарбод ва ниқрис истифода мебаранд. Рӯзе пеш аз таом 3 – 4 маротиба истеъмол намудани 0,5 истакон нақеъи гули лубиё дарди санги гурда ва талхадонро нафъ мебахшад. Хокаи ғилофаки лубиёро ба шукуфа, захмҳои сӯхтаи обдор, ҷароҳатҳои фасоднок, саромос мепошанд. Орди лубиёро хамир карда ба ҷароҳат, ҳафтпӯст, хасмол мебанданд. Таоми лӯбиёдорро ба сифати ғизои нерубахши меъда тавсия медиҳанд. Истеъмоли лубиё боднок, дерҳазм буда, аз он дар бадан моддаи ғализ пайдо мешавад, узвҳои даруни сина ва шушро мулоим мекунад, манӣ ва шир пайдо менамояд, боҳро ба ҳаракат меоварад, баданро фарбеҳ месозад, пешоб ва ҳайзро равон мекунад. Агар лубиёро бо каме қанд биёшоманд, хунеро, ки аз занони навзоида меояд, пок мегардонад, бачаро аз шиками занони ҳомила меафтонад.

Табибони халқии олмонӣ ҷӯшоби ғилофак, поя ва пӯсти хушки дони лубиёро давои бемориҳои гурда, обхӯра, саръ, диабети қандӣ меҳисобанд.

Дар тибби муосир лубиё ба сифати ғизои парҳезӣ ва давоӣ истифода мешавад. Ҷавҳари аз пӯсти дони лубиё тайёркарда миқдори қанди хунро кам мекунад. Бинобар ин, онро барои беморони гирифтори диабети қандӣ тавсия медиҳанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Нуралиев Ю., Лекарственные растения, Д., 1988; 
* Зоҳидов Ҳ., Канзи шифо, Д., 1998.


File:Tuinboon_zaden_in_peul.jpg|
File:Phaseolus vulgaris white beans, witte boon.jpg|
File:Black Turtle Bean.jpg|
File:Kidney beans.jpg|
File:Pinto Beans Seeds.jpg|
Кирми шабтоб

**Кирми шабтоб** ё **шабчароғ **() — кирми хурде, ки моддаи фосфории рӯи баданаш дар торикӣ аз худ рӯшноӣ медиҳад.

## Сарчашма
Модел

**Модел** — номи умумии чанд намуди пиёзи худрӯй (Allium oltissimum, Allium elatum, Allium giganteum), ки ҳамчун хӯриш ва дар таом истифода мекунанд.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Модел барги калони нештаршакл ё тасмамонанди сабз ё баъзан ашҳабӣ (диаметраш 2 — 10 см) дорад. Моделро ба ҳар гуна таом (моделоба, умоч, угро, шӯла, мастоба ва ғайра) меандозанд ё бо ҷурғот, чакка, мурчу қаранфул ва монанди инҳо хӯриш тайёр мекунанд. Модел сервитамин (махсусан витамини С) буда, барои организми одам хеле муфид аст. Истеъмоли оши модел қабзиятро рафъ сохта, дарунро тоза мекунад.

## Нигаред низ
* Моделоба
* Сиёҳалаф
* Хурёк

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Энсиклопедияи Мухтасари Тиб. Ҷилди II. : СИ ЭМТ, 2011. — 512 с. — ISBN 978-99947-33-44-6
Тухмбозӣ

**Тухмбозӣ, тухмҷанг**

Яке аз бозиҳои машҳури анъанавии бачагон, ки дар идҳои Наврӯз, Қурбон ва Фитр бо тухми пухтаи мурғ бозида мешавад. Бачаҳо тухмҳоро нўг ба нўг мезананд, тухми кадоме, ки тухми дигареро шикаст, он тухми шикастаро моли худ мекунад. Дар охир тухми яке аз бачаҳо пирўз шуда, ҳамаи тухмҳои дигаронро ба шикаст мерасонад. Шахси ғолиб тухмҳои бурдаашро боз бо дўстону рафиқонаш тақсим карда, бо ҳам мехўранд. Дар саросари кишвар фаъол аст. 

## Адабиёт
* Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.  
 
## Нигаред
* Харкашак  
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Тутикал

**Тутикал, Тали тал**

Ҳамаи бачагон дар шакли давра нишаста, пойҳои худро ба пеш дароз менамоянд. Як нафар, ки ташкилкунандаи бозӣ аст, матни таронаи «Тали тал»-ро хонда, ангушти ишоратиашро ба болои пойи ҳар як иштирокчӣ расонида, гузаштан мегирад. Тарона дар болои пойи касе, ки ба охир расид, ӯ пойшро ба қафо кашида аз бозӣ мебарояд. Шахси охир танҳо монда ҳамчун мағлуб ҳисоб ёфта, барои дигарон аз амалҳои шеърхонӣ, сурудхонӣ, масхарабозӣ, тақлидкорӣ ва ё рақсидан якеро иҷро менамояд. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976;

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016. 
 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон  
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Санҷидбозӣ

**Санҷидбозӣ** 
 
Дар ин бозӣ 3 нафар бачагон як донагӣ санҷид ба пиллаҷо мегузоранд. Яке аз бачаҳо навбат гирифта, дар замин пойҳояшро ба ду тараф кушода, аз қафои пиллаҷо менишинад. Дар пиллаҷо ду адад санҷидро наздик ба ҳам гузошта, санҷиди сеюмро дар болои он мемонанд. Бачаҳои дигар каме дуртар рафта, ба навбат бо санҷид он се санҷиди болои ҳам чидашударо ба нишон гирифта, мезананд. Агар нишонзан санҷидҳоро зада, афтонида тавонист, он ҳар се санҷидро мегирад. Агар ба нишон нарасонид, онгоҳ бозигари дар пиллаҷо нишаста, санҷиди ба хато рафтаро соҳиб мешавад. Дар Бадахшон дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад. 
## Адабиёт
*Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016. 
 
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон  
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Муҳаммад Исфаҳонӣ

**Муҳаммад Маҳдӣ Воизӣ Исфаҳонӣ** (, ҳамчунин маъруф ба **Муҳаммад Исфаҳонӣ**; тав. 5 июли 1966, Теҳрон) — хонанда, оҳангсози поп ва савти эронӣ.

## Зиндагинома
Донишгоҳи тиббии Эронро  соли 1997 хатм кардааст,  дар давраи таҳсил омӯзиши мусиқии эрониро аз машҳуртарин сарояндаи анъанавии Эрон Муҳаммадризо Шаҷариён омӯхта ва ӯ беҳтарин шогирдонии Алӣ Ҷаҳондар буд.

## Албомшиносӣ
Муҳаммад Исфаҳонӣ дорои 16 албомҳои студиёи расмӣ ва ду албоми консерти зинда мунташиршуда, бо оҳангсозони маъруф ба монанди Ҳумоюн Хуррам, Фаридун Шаҳбозиён, Бобак Байъат мебошад.

### Албомҳои студиёӣ
* *Танҳотарин сардор*
* *Алнур*
* *Гулчин - (Мусиқии классикии эронӣ)*
* *Вилояти ишқ - (Мусиқии филми эронӣ)*
* *Роҳи интизор*
* *Фосила*
* *Танҳо мондам - (Мусиқии миллии эронӣ)* 
* *Моҳи ғарибистон*
* *Нуну далқак *
* *Ҳафтсин*
* *Ихроҷиҳо*
* *Баракат*
* *Ҳузур 1 (консерти зинда)*
* *Ҳузур 2 (консерти зинда)*
* *Бевожа *
* *Шиква*

### Сурудҳо ягона
* *Васлу ҳиҷрон*, 2014
* *Зарринкӯлоҳ*, 2014
* *Сабзаи Наврӯз*, 2015, Овои интизор

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти расмии Муҳаммад Исфаҳонӣ<br>
Давлати Астекҳо

**Давлати Астекҳо** - давлати асримиёнагии қитъаи Амрикои Шимолӣ, Америкаи Марказӣ.
thumb|left|500px|Ҳудуди империяи Астекҳо 
## Таърих
Давлати Астекҳо аз замони қадим боз вуҷуд дошт. Номи давлат аз қабилаи /халқи Астекҳо сокинони муқимии ин кишвар бармеояд. Двалат дар асрҳои миёна боз ҳам васеътар шуда, қаламрави  иёлотн имрӯзаи Идалто, Велакрус, Мехико, Гереро, Морелос, Пузбло, Оахака, Табаско ва Чяпасро дар бар мегирифт. Дар ғарб қаламравн астекҳо то иёлати Мичигани ИМА, дар чанубу шарқӣ то заминҳои майягиҳои Юкатан ва Гватемала паҳн гардида буд ва ба империяи калонтарин мубаддал гашт. Сарфи назар аз бузургиаш империяи Астекҳо ҳокимияти пурзӯри марказонидашуда надошт. Аз ин рӯ, баъзе шаҳр-давлатҳои он мустақилияти худро нигоҳ доштанд.

Испаниҳои (Испониё) истилогар шаҳрҳои астекҳоро ободу зебо дарёфтанд. Шаҳри Теночтитлан (пойтахти империяи Астекҳо), ки аз тарафи испаниҳо забт карда шуд, дорои қариб 500 ҳазор нафар аҳолӣ буд. Дар ин шаҳр биноҳои муҳташами сершумори ибодатхонаҳо, мактабҳо ва идораҳои давлатӣ мавҷуд буданд. Девори дарозиаш зиёда аз 400 метр маркази шаҳрро, ки ҷои муқаддас ҳисобида мешуд, иҳота мекард. Солҳои 1519–1921 испаниягиҳо давлати Астекҳоро забт намуданд. Соли 1519 испаниягиҳо ба сардории Эрнан Кортес ба забткорӣ шурӯъ намуданд. Пойтахти давлат Теночтитланро тасарруф намуда, конкистадорҳои  испаниягӣ  императори Астекҳо Монтесумаи II-ро гаравгон гирифтанд.Кортес Монтесумаро барои ба даст даровардани  тилову ҷавоҳироти Астекҳо (ба номи маъмули  *"Хазинаи тилои Монтесума"*) азобу шиканҷа мекард. Вале соли 1520 зидди истилогарон ошуб бархест ва  испаниягиҳо аз кишвар ронда шуданд, вале Монтесума II кушта шуд. Соли 1521 Кортес аз нав Теночтитланро забт намуд. Империяи Астекҳо ҳамин тавр аз байн рафт ва мустамликаи (Испониё) гардид.
 
То ба водӣ омадани Астекҳо сохти зиндагии қавмӣ-қабилавӣ доштанд, аз ибтидои садаи XV давлати синфие таъсис доданд, ки дар он ғуломдорӣ, тиҷорат ва косибии рушдёфта вуҷуд дошт.
Баъди ишғоли испаниҳо дар ҷои харобаҳои Теночтитлаа шаҳри нави Мехико бунёд карда шуд, ки он пойтахти Мексика шоҳигарии Испониё гардид. Дар шаҳри Мехико маҳаллаҳои косибони гуногун мавҷуд буданд. Аз болои тамоми халқи шаҳр Тлақатлекуатл, яъне шоҳ ҳукмфармоӣ мекард. Аҳли дарбори ӯ аз амалдорони давлатӣ, лашкаркашон ва роҳбарони динӣ иборат буд. Онҳо дорои имтиёзҳои махсус буданд. Масалан, ба хазина андоз намепардохтанд.

## Пайвандҳо
 
## Инчунин нигаред
* Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърих
Савганди кормандони прокуратура

**Савганди кормандони прокуратура** -  шахсоне, ки бори аввал ба вазифаи прокурор ва муфаттиши прокуратура таъйин мешаванд, бо мазмуни зайл «Савганди корманди прокуратура»-ро  ёд  мекунанд:  «Дар роҳи ҳизмати содиқонаи қонун қадам ниҳода, тантанавор савганд ёд мекунам, ки Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳо ва уҳдадориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистонро софдилона риоя менамоям, ба ягон хел каҷравӣ аз он роҳ намедиҳам, барои самаранок бурдани назорати прокурорӣ ва тафтишоти пешакӣ ҷидду ҷаҳд менамоям,  манфиатҳои  шахс, ҷамъият ва давлатро фаъолона ҳимоя мекунам, нисбати таклифҳо, аризаҳо ва шикояти шаҳрвандон бо ҳушёрӣ ва диққат муносибат мекунам, ҳангоми ҳал кардани тақдири одамон адолатро риоя менамоям, сирри давлатӣ ва сирри дигарро, ки қонун ҳифз менамояд, қатъӣ нигоҳ медорам, дар садоқатмандӣ, тозагии ахлоқ, хоксорӣ намунаи ибрат мешавам  ва  беҳтарин анъанаҳои прокуратураро муқаддас дошта, онро боз ҳам ривоҷ медиҳам. Эътироф мекунам, ки агар ин савгандро шиканам, минбаъд барои дар мақомоти прокуратура будан муносиб нестам» (қ.4 м.47 Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи мақомоти прокуратураи ҶТ».
## Нигаред низ
Савгандёдкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Салоҳияти кумита ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ

**Салоҳияти кумита ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ** -  мувофиқи Конститутсия, Қонуни конститутсионӣ дар бораи Маҷлиси Олӣ ва Дастури Маҷлиси миллӣ кумита ва комиссияҳо салоҳияти зерин доранд:

а) қонунҳо  ва дигар санадҳоеро, ки ба Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид мешаванд,  бо  супориши  Раиси Маҷлиси миллӣ пешакӣ баррасӣ менамоянд;

б) ба қонунҳои қабулкардаи Маҷлиси намояндагон ва дигар санадҳо хулоса медиҳанд;

в) назорати иҷрои қарорҳои Маҷлиси миллиро таъмин менамоянд;

г) ташкил  ва  гузаронидани  муҳокимаҳои парлумониро таъмин менамоянд;

д) муовинони раисони кумитаҳо, комиссияҳои  Маҷлиси миллиро  интихоб мекунанд;

е) арзу шикоят ва муроҷиати шаҳрвандро баррасӣ менамоянд;

ё) ба санадҳои Ассамблеяи байнипарлумонии давлатҳои иштирокчии ИДМ таклифу пешниҳодҳо менамоянд;

ж) ваколатҳои дигареро, ки Конститутсия, Қонуни конститутсионӣ, қонунҳо ва Дастури Маҷлиси миллӣ муқаррар намудаанд, амалӣ мегардонанд.
## Нигаред низ
* Салоҳиятдории Маҷлиси миллӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ода Набунага

**Ода Набунага** () — пешвои сиёсиву низомии Ҷопон дар давраи Сэнгоку, яке аз барҷастатарин самурайҳои таърихи халқи ҷопон, ки ҳаёташро барои мутаҳидшавии кишвар бахшидааст.

## Таърих
Зарурати муттаҳид кардани мамлакат дар садаи XVI ба миён омада буд. Ин корро танҳо ашрофони калони бо мадади лашкарҳои самурайҳо ва дастгирии шаҳрҳо такя мекардагӣ иҷро карда метавонистанд.
Чунин шахс дар байни ашрофони ҷопонӣ — **Ода Набунага** буд. Ӯ аввалин шуда, барои муттаҳид сохтани Ҷопон якчанд ҳокими соҳибистиклолро торумор карда, худи сёгунро низ аз ҳокимият маҳрум сохт.

Набунага аз ҳисоби самурайҳо ва дехқонон дастаи пурзӯре ташкил намуда, онро бо силоҳи оташфишони хориҷӣ мусаллаҳ намуд. Ба Набунага муяссар шуд, ки артишҳои ҳокимони саркашро торумор намуда, дар Ҷопон ҳокимияти диктаторӣ ҷорӣ кунад. Ҳокимияти диктатории ӯ аз соли 1568 то соли 1582 давом кард. Набунага барои пешрафти тиҷорат кӯшиши зиёд сарф намуд. Савдоро дар тамоми Ҷопон озод ва сарҳадҳои гумрукии дохилиро бекор кард. Дар мамлакат роҳҳои бисёр сохт ва усули ҷамъовари андозро ба низом даровард. 29 май 1582 Набунага дар Киото ба ищотаи душманон афтода худкушь кардааст. Набунага барои муттаҳид сохтани Ҷопонкорашро ба охир нарасонид. Кори Набунагаро ҳамсафони ӯ Тайетоми Хидзеси ва Иеясу Токугава давом доданд.

## Эзоҳ
Салоҳияти кумита ва комиссияҳои Маҷлиси намояндагон

**Салоҳияти кумита ва комиссияҳои Маҷлиси намояндагон** —  Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар менамояд, ки салоҳият, тартиби фаъолияти кумитаю комиссияҳоро Дастури Маҷлиси намояндагон ба танзим медарорад (моддаи 50). Кумита ва комиссияҳои Маҷлиси намояндагон:

а) мутобиқи қарори Шӯрои Маҷлиси намояндагон лоиҳаи қарору қонунҳо  ва  дигар  санадҳои  меъёрию ҳуқуқиро қаблан баррасӣ менамоянд ва ба онҳо хулоса медиҳанд;

б) муҳокимаи парламентиро ташкил мекунанд;

в) ба лоиҳаи Қонун дар бораи буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон хулоса медиҳанд ва таклифҳо пешниҳод мекунанд;

Инчунин Дастури Маҷлиси намояндагон салоҳияти хоси ҳар як Кумита ва комиссияро муқаррар намудааст. Масалан, салоҳияти кумита оид ба қонунияти конститутсионӣ, қонунгузорӣ ва ҳуқуқи инсон ба таври зерин муқаррар шудааст:

1. Қонунгузорӣ оид ба тафсири Конститутсия, қонунҳои конститутсионӣ ва қонунҳо;

2.  Қонунгузорӣ  оид  ба  ҳифзи ҳуқуқҳои конститутсионӣ,  озодии инсон ва шаҳрванд;

3.  Қонунгузорӣ оид ба масъалаҳои шаҳрвандӣ, ҳолати ҳуқуқии шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бетабаа;

4. Қонунгузории маъмурӣ;

5.  Қонунгузории гражданӣ, мурофиаи гражданӣ ва мурофиаи хоҷагӣ;

6. Қонунгузории ҷиноятӣ, мурофиаи ҷиноятӣ ва иҷрои ҷазои ҷиноятӣ;

7.  Қонунгузорӣ дар бораи низоми судӣ, мақоми судяҳо ва иттиҳодияҳон судӣ;

8. Қонунгузорӣ дар бораи мақомоти адлия,  прокуратура, адвокатура  ва нотариат;

9.  Қонунгузорӣ дар бораи мукофотҳои давлатӣ;

10. Қонунгузорӣ дар бораи истеҳсоли (коргузории) иҷроиявӣ;

11. Қонунгузорӣ оид ба маблағгузории мақомот ва ташкилотҳое, ки фаъолияти онҳо ба ваколати кумита дахл дорад ва назорати иҷрои он;

12. Масъалаҳои ҳуқуқӣ оид ба авф ва татбиқи авф;

13.  Таҳлили  қонунгузорӣ  оид  ба масъалаҳое, ки ба ваколати кумита дохиланд;

14. Тайёр намудани пешниҳодҳо барои дохил намудан ба Барномаи намунавӣ ва нақшаи тақвимии Маҷлиси намояндагон оид ба  масъалаҳое, ки ба ваколати кумита дохиланд;

15. Созмон додани алоқаҳои байнипарлумонӣ  бо  кумита  ва  комиссияҳои марбутаи Ассамблеяи байнипарлумонии давлатҳои иштирокчии Иттиҳоди Давлатҳои  Мустақил ва парлумонҳои дигар давлатҳо;

16. Омӯхтани зарурат ва имконияти сафари аъзои кумита ба кишварҳои дигар барои иштирок  намудан дар ҷаласаҳои байналмилалии парламентҳо ва дар ин бора ба Шӯрои Маҷлиси намояндагон пешниҳод намудани таклиф;

17. Фаъолияти қонунгузорӣ, таҳияи хулоса, гузоришҳо ва амалӣ намудани дигар масъалаҳое, ки ба салохияти кумита дохил мешаванд.
## Нигаред низ
Салоҳияти кумита ва комиссияҳои Маҷлиси миллӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Тайетоми Хидзеси

**Тайетоми Хидзеси** (; ) — лашкаркаш ва сиёсатмадори ҷопонӣ, ӯ аслан деҳқон буда, дар лашкари Ода Набунага ҳамчун аскар хидмат мекард.

## Таърих
thumb|Replica of Great Buddha of Kyoto（Great Buddha of Kyoto Built by Hideyoshi to show off his power）
Ҳангоми дар қайди ҳаёт будани Ода Набунага ӯ аз 66 музофот танҳо 30 музофоти Ҷопонро ба зери итоати худ дароварда буд. Баъд аз вафоташ ҳокимият ба ҳамсафи ӯ Тайетоми Хидзеси гузашт.

Хидзеси кори Набунагиро идома дод. Ба ӯ муяссар шуд, ки ба истиқлоли ҷазираҳои Сикоку ва Кюсю хотима бахшида, баъд бомуваффақият ба шимоли мамлакат — ба ҷазираи Хонсю лашкар кашад. Хидзеси дар он ҷо барои бунёди шаҳри Осака санги аввалинро гузошт, ки он баъдтар ба бандари калонтарини Ҷопон табдил ёфт.

### Лашкаркашии Хидзеси ба Корея
Хидзеси дар назди худ вазифа гузошт, ки Корея, Манҷурия, Тайван ва ҷазираҳои филиппинро ишғол намуда, баъд ба забти Чин шурӯъ кунад. Барои ҳамин ӯ дар тӯли якчанд сол лашкари 300-ҳазорнафараи дорои флоти пурзӯрро ташкил намуда, баҳори соли 1592 ба Корея лашкар кашид. Ҳукумати Корея борои рафъи таҷовузи Ҷопон тайёр набуд. Лашкари Корея дере нагузашта, дар наздики шаҳри Сеул торумор карда шуд. Имлератор ва дигар ҳукуматдорон аз пойтахт фирор карданд. Чин Кореяи тобеи худро пуштибонӣ карда натавонист.

Халқи беҳукуматмондаи Корея ба ҳаракати партизанӣ оғоз намуд. Онҳо ба дастаҳои артиши дар маҳалҳо парокандабуда ҳамроҳ шуда, пеши роҳи истилогаронро гирифтанд. Ба ин қувваи муштарак сарфармондеҳи флоти Корея Ли Сун Син роҳбарӣ мекард. Ӯ ба артиши истилогарони Ҷопон чандин маротиба паси ҳам зарба зад. Флоти Ҷопон шикаст хӯрд. Артиши Чин ҳам ба ёрии кореягиҳо омад. Душман ба муқобилати артиши муттаҳидаи Кореяю Чин тоб овара натавониста, ақибнишинӣ кард. Шаҳри Сеул аз истилогарон озод карда шуд. Вале ин вақт фармондеҳи артиши муттаҳида аз фаъолии халқ тарсида, бо императори Ҷопон Хидзеси гуфтушунидро оғоз кард. Ба муқобили Ли Сун Син дасисаҳо низ оғоз ёфтанд. Ӯ ҳатто аз вазифааш сабукдӯш карда шуд. Вале лашкарҳои Кореяю Чин аз Ҷопониҳо сахт шикаст хӯрданд. Барои ҳамин император маҷбур шуд, ки Ли Сун Синро аз нав сарфармондеҳи лашкар таъйин кунад. Қӯшунҳои муттаҳидаи Чину Корея аввал дар наздикии Сеул ва баъд дар наздикии Норянчжина лашкарҳои Ҷопонро шикаст дод.

Соли 1614 вориси тахту тоҷи Хидзеси — Иеясу Токугава бо Корея ва Чин дар бораи ба Корея даъвогар набудани Ҷопон созишнома имзо кард. Ҳамин тариқ, нақшаи император Хидзеси амалӣ нагардид.

Соли 1598 дар Ҷопон ҳокимият ба дасти ҳамсафи Хидзеси — Иеясу Токугава мегузарад.

## Эзоҳ
Иеясу Токугава

**Иеясу Токугава** (яп. 徳川 家康?, 30 январи  1543 — 1 июни 1616) — шоҳзодаи Минамото, дипломат ва лашкаркаш, асосгузори сулолаи сёгунати Токугава. Ҳамсафи наздиктарини лашкаркашони ҷопонӣ Ода Набунага ва Тайетоми Хидзеси. Муттаҳидкунандаи давлати муттамаркази Ҷопон дар ибтидои садаи XVII.

Соли 1598 дар Ҷопон ҳокимият ба дасти ҳамсафи Тайетоми Хидзеси - **Иеясу Токугава** мегузарад. Ӯ низ аз ҳокимони калонтарини феодалӣ ва роҳбари музофотҳои шарқӣ буд. Токугава дар Эдо қалъаи мустаҳкамкардашуда дошт.

Токугава соли 1603 худро сёгун- император эълон намуд. Ӯ асосгузори сулолаи нави императорони Ҷопон буд. Иеясу Токугава режими худро дар Ҷопон пурра муқаррар карда натавониста, 1 июни 1616 аз дунё чашм пӯшид.
Танҳо дар замони ҳукмронии сёгуни сеюми ин хонадон - Иемитсу Токугава дар Ҷопон режими сулолаи Токугава бо пуррагӣ муқаррар карда шуд.

## Пайвандҳо

## Инчунин нигаред
* Портал:Таърих

Гурӯҳ:Таърих
Салоҳияти Маҷлиси миллӣ

**Салоҳияти Маҷлиси миллӣ** -  Маҷлиси миллӣ як қисми сохтори Маҷлиси Олӣ буда, Конститутсия ва дигар қонунҳо салоҳияти  онро муқаррар менамоянд. Дар Конститутсия ваколатҳои зерин пешбинӣ шудааст:

1. Таъсису барҳам додани воҳидҳои марзию маъмурӣ ва тағйири онҳо;

2. Интихоб ва бозхонди раис, муовинон ва судяҳои Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ ва Суди олии иқтисодӣ бо пешниҳоди Президент;

3.  Ҳалли масъалаи бекор кардани дахлнопазирии раис, муовинон ва судяҳои Суди  конститутсионӣ, Суди Олӣ ва Суди Олии иқтисодӣ;

4. Ризоият ба таъйин ва озод намудани Прокурори Генералӣ ва муовинони ӯ;

5. Амалӣ намудани ваколатҳои дигаре, ки Конститутсия ва қонунҳо муайян намудааст (моддаи 56 Конститутсия).
## Нигаред низ
Салоҳияти Маҷлиси намояндагон
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Салоҳияти Маҷлиси намояндагон

**Салоҳияти Маҷлиси намояндагон** -  яке аз палатаи Маҷлиси Олии ҶТ Маҷлиси намояндагон буда, он бо тарзи ташкилӣ ва салоҳияти худ аз палатаи дуюм -  Маҷлиси миллӣ фарқ мекунад. Маҷлиси намояндагон мақоми доимо амалкунанда мебошад ва салоҳияти зерин дорад:

1) таъсиси Комиссияи марказии интихобот  ва  раъйпурсии  Ҷумҳурии Тоҷикистон,  интихоб ва бозхонди Раис, муовин ва аъзои он бо пешниҳоди Президент;

2) ба муҳокимаи халқ пешниҳод намудани лоиҳаи қонунҳо ва дигар масъалаҳои муҳими давлатию ҷамъиятӣ;

3) тасдиқи барномаҳои иқтисодӣ ва иҷтимоӣ;

4) ризоият ба додугирифти қарзи давлатӣ;

5) тасдиқ ва бекор кардани шартномаҳои байналмилалӣ;

6) таъйини раъйпурсӣ;

7) таъсиси судҳо;

8) тасдиқи рамзҳои давлатӣ;

9) тасдиқи мукофотҳои давлатӣ;

10) тасдиқи фармонҳои Президент дар бораи таъйин  ва  озод намудани Раиси Бонки миллӣ ва муовинони ӯ;

11) муқаррар  намудани  рутбаҳои ҳарбӣ, дипломатӣ ва унвонҳои махсус;

12) амалӣ намудани ваколатҳое, ки  Конститутсия ва қонунҳо муайян кардаанд (моддаи 57 Конститутсия).
## Нигаред низ
Салоҳияти Маҷлиси миллӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Сафедор-сиёҳхор

**Сафедор-сиёҳхор, сафеддорбозӣ, ахтаракон**

Иштироккунандагон ба ду даста ҷудо шуда, дар масофаи 10-15 м рӯ ба рӯи ҳам қарор мегиранд ва аъзои ҳар гурӯҳ дасти ҳамдигарро дошта, заниҷираеро ба вуҷуд меоранд. Бозигарони гурӯҳи якум бо як овоз мегӯянд: **“Сафедор, сиёҳхор, аз мо ба шумо кӣ даркор?”.** Бачаҳои дастаи дувум як нафарро аз дастаи онҳо интихоб менамоянд. Шахси интихобшуда кӯшиш мекунад, ки давида, дастҳои ба ҳам пайванди бозигарони ҳарифро бурида гузарад. Агар гузашта тавонад, яке аз бозигарони дасташ сардодаро гирифта, ба гурӯҳи худ меорад. Агар аз занҷира гузашта натавонад, он гоҳ худи таслим шуда, дар гурӯҳи ҳариф мемонад. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.  2. Нурджанов Н.Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976; 3. Турсунов Н. Бозиҳои серҳаракати тоҷикӣ. Д., 1961.
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Санҷидбозӣ 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Сангчиликбозӣ

**Сангчиликбозӣ, сангчил, сангчабозӣ, панҷабозӣ**

Онро якчанд нафар духтарони аз 6 то 15-сола дар ҳавливу боғча, баъзан дар хонаҳо бозӣ мекунанд. Барои бозӣ 5 адад сангчаҳои гирди андозаашон баробари дўлона лозим аст. Бозигарон дар замин, ё дар рўйи гилем ё фарши хона нишаста, бо дастонашон сангчаҳоро болову поён партофта, гоҳе аз замин мечинанд ва гоҳе ангуштонашонро дарвоза карда, сангчаҳоро аз он дарун меандозанд. Сангчиликбозӣ аз 6 давр иборат буда, номи давраҳо чунинанд: каппа, қулфак, арӯс, қайчӣ, борон, барф ва жола. Дар саросари кишвар фаъол аст. 
## Адабиёт
* Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.  
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Сафедор-сиёҳхор 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Сурсуракон

**Сурсуракон, пешкунакон**
Яке аз бозиҳои анъанавии маъмулу машҳури бачагони тоҷик, ки бештар дар фаслҳои гарми сол дар майдончаву боғча, баъзан дар кӯчаҳо барпо мегардад. Як нафарро барои сур кардан интихоб менамоянд. Агар ӯ дар вақти сур кардан якеро ба даст гирад, он бозигар навбати суркуниро мегирад. Бозии Сурсуракон вобаста ба маҳаллу минтақаҳо навъҳо ва унсурҳои гуногун дорад. Баъзан бачаҳо дарахт, симчӯб, дарвоза, ё ягон ҷисми дигарро пайка (пайгаҳ) қарор медиҳанд ва шахси суркунанда вазифадор мешавад, ки онро посбонӣ кунад. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинабад. 1953; 2. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976. 3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.

## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Санҷидбозӣ 
 
 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Сафедчубак

**Сафедчубак**

Барои бозӣ ду чӯбчаи сафеди 30-40 см ва ғафсиаш 2-3 см лозим аст. Дар майдон хат кашида, дастаҳо дар масофаи муайян аз паси хат қатор мешаванд ва довар дар миёна меистад. Бо фармони довар чӯбҳо ба дурӣ партоб мешаванд ва бозигарони дигар баробари ба замин афтидани чӯб ба сӯйи он медаванд, то ки чӯбро гирифта, зудтар оварда, ба довар супоранд Бачаҳои як гӯрӯҳ кӯшиш мекунанд, ки чӯби дастаи ҳарифро кашида гиранд ва боз дуртар партоянд. Дар Рашт, Кӯлоб
нимфаъол аст.
## Адабиёт
1. Турсунов Н. Бозиҳои серҳаракати тоҷикӣ. Д., 1961.

2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.

## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Сурсуракон 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Рустшавонак

**Рустшавонак, туктукбозӣ, баҷошавак**

Бачаҳо аз байни худ як нафарро барои чашмбандӣ интихоб мекунанд. Шахси интихобшуда рӯй ба девор ё дарахте карда, чашмонашро бо дастонаш пӯшонида, то адади муайян мешуморад ва мепурсад: **«ҳуп, тут пухт, ҷав расид?»**. Дигарон зуд ба ҷойҳои назарнорас пинҳон мешаванд. Писарбачаи ҷӯянда чашмонашро боз карда мегӯяд: **«Рафтам ба кофтан, илоҷи ёфтан»** ва ба ҷустуҷӯи бозигарони пинҳоншуда меравад. Ҷӯянда ҳар киро, ки дар аввал пайдо кард, дар пайти навбатӣ ҳамон кас чашмашро мебандад. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Шермуҳаммадов Б. Назми халқии бачагонаи тоҷик. Д., 1973.

2. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976.

3. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015. 
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Сақачабозӣ 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Сақобозӣ

**Сақобозӣ, сақачабозӣ, сакабехт**

**Сақобозӣ** дар фаслҳои тобистону тирамоҳ бо буҷул, чормағз ва сангҳои гирду ҳамвор бозида мешавад. Бозигарон дар замин як хат кашида, ҳар кадоми иштирокчиён яктогӣ буҷул дар пиллаҷо – болои хат мегузоранд. Сипас бо навбат аз масофаи муайян бо буҷули калонтар буҷулҳои қатор чидашударо ба нишон гирифта, мезананд. Агар буҷули калон ба дигар буҷулҳо расида, онҳоро ба масофаи чор қадам аз пиллаҷо берун кунад, бозигари нишонзан буҷулҳои дурафтодаро гирифта, аз они худ мекунад. Дар саросари кишвар фаъол аст. 
## Адабиёт
1. Андреев М.С. Таджики долины Хуф. Сталинабад. 1953;
 
2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016.;
 
3. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976.
## Нигаред
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Сангчабозӣ 
## Манобеъ


Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Подшоҳбозӣ (бозӣ)

**“Подшоҳбозӣ”** ё  **“[[Дузду қозӣ]]”**

Дар бозӣ 4 нафар иштирок мекунанд. Онҳо қуттии гӯгирдро гирифта, бо навбат рӯйи фарш ё замини ҳамвор мепартоянд. Агар қуттии гӯгирд ба шакли амудӣ рост истад, онро “подшоҳ”, ба тарзи уфуқӣ рост истад – “вазир”, рӯ ба боло – “сӯфӣ” ва ниҳоят агар рӯ ба фарш афтад, он “дузд” ҳисоб мешуд. Баъд аз як дафъаи партофтани гӯгирд вазифаҳо муайян мешуданд. “Сӯфӣ” “дузд”-ро дошта, ба назди “подшоҳ” мебурд ва арз мекард, ки “шоҳам, аз фалон ҷо дуздро дастгир кардем, чи кор кунем?”. “Подшоҳ” ба “вазир” супориш медод, ки “дузд”-ро якчанд дурра ё шаппотӣ занад. Дар вилояти Суғд, Водии Ҳисор, Рашт, Дарвоз
фаъол аст.
## Адабиёт
1. Нурджанов Н. Игры // Таджики Каратегина и Дарваза. Вып.3, Д., 1976. 2. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016. 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Подшоҳбозӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Панҷасанг

**Панҷасанг, ҳафтсанг, ҷамбулбозӣ, ҷамбет**

Дар майдонча 10-12 нафар духтарон ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд. Онҳо дар замин як росткунҷа мекашанд ва аз чор кунҷи дарунии он боз яктогӣ хоначаҳо мекашанд, 5 ё 7 адад сангҳои дар мобайни росткунҷа болои ҳам мегузоранд. Дастаи якум аз масофаи муайян сангҳоро ба нишон гирифта бо тӯб мезанад. Бозигарони дастаи якум баъд аз ин ки бо тӯб сангҳоро афтонданд, кӯшиш мекунанд, ки омада сангҳоро дар росткунҷа аз нав болои ҳам чинанд. Дар ин вақт бозигарони дастаи дуюм тӯбро дошта, бозигарони дастаи аввалро таъқиб карда, намегузоранд, ки ба росткунҷа наздик шаванд. Дар саросари кишвар фаъол аст.
## Адабиёт
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.2. Д., 2016. 
## Нигаред низ
* Бозиҳои миллӣ ва мардумии тоҷикон 
* Дузду қозӣ 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон