open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абдулмӯъмини Ҳофиз

**Абдулмӯъмини Ҳофиз** (; 1367, Самарқанд — 1440, ҳамонҷо) — хонанда, навозанда ва оҳангсози форс-тоҷик, аз намояндагони машҳури мактаби мусиқии Самарқанд дар замони Темуриён.

## Зиндагинома
Аз аҳли Самарқанд буда, дар назди Абдулқодири Гӯянда асосҳои назариявӣ ва амалии шеъру мусиқиро омӯхтааст. Дар ҳофизӣ яке аз ҳунармандони маъруфи замон буд ва дар дарбори ҳокими Бағдод Султон Аҳмади Атласпӯш хизмат мекард.

Абдулмӯъмини Ҳофиз асарҳои машҳури Абдулқодири Гӯянда«Амалибӯстон»,«Амали гесу», «Амали гулистон», «Амали хористон»-ро дар назди санъатдӯстони Бағдод, Ҳирот, Самарқанд бо маҳорат иҷро мекард. Вақти сароидан аз авҷҳои хеле мураккаби овозхонӣ истифода менамуд ва ӯро «Ҳофизи зилхон», «Ҳофизи авҷӣ» ҳам меномиданд. Ғазалро неку мегуфт. Ба ғазалҳои Саъдии Шерозӣ тазминҳо бастааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Донишномаи Шашмақом / Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — С. 12-13. — ISBN 978-99947-49-13-3.

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик
Пажӯҳишгар

**Муҳаққиқ** () - таҳқиқкунанда, аҳли таҳқиқ, муҳаққиқ, ҷӯяндаи ҳақиқат.

## Нигаред низ
* Таҳқиқ
## Сарчашма
* Фарҳанги забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) Ҷ. 1 А – О./Дар зери таҳрири М.Ш.Шукуров, В.А.Капранов, Р.Ҳошим, Н.А. Маъсумӣ. – Москва 1969, - c. 800

Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Рашид Абдулло

**Рашид Абдулло** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1934)

## Зиндагинома
Рашид Абдулло соли 1910 дар шаҳри Самарқанд ба ҷаҳон омадааст. Бародари Ғанӣ Абдулло. Соли 1932 факултаи филологияи Академияи давлатии омӯзгории Самарқандро хатм карда, ба Душанбе омадааст. Ба ҳайси котиби масъули моҳномаи «Барои адабиёти сотсиалистӣ», мудири шуъбаи адабии чанде аз нашрияҳои
ҷумҳурӣ, мудири шуъбаи филмномаҳои Идораи киносозии Душанбе кор кардааст. Бо даъвати КМ ЛКСМ Тоҷикистон ба водии навободи Вахш рафта, дар мактабҳои деҳот муаллимӣ ва дар маъракаи барҳам задани бесаводӣ ҳиссагузорӣ кардааст.
Рашид Абдулло 24 феврали соли 1938 аз олам чашм пӯшид.

## Эҷодиёт
Аз ибтидои солҳои сиюм ҳамчун шоири лирик ном баровардааст. Соли 1933 дар Нашриёти давлатии Тоҷикистон достони «Қодир»-и ӯ дар шакли китоби алоҳида ба табъ расидааст, ки аз вазъи рӯзгор ва кору пайкори нахустин трактористони тоҷик ҳикоят мекунад. Соли 1935 бахшида ба фотеҳони водии Вахш силсилаи шеърҳо чоп кунонда, соли 1936 достони «Вахш»-ро пешниҳоди умум гардондааст. Чанд шеъраш ба русӣ тарҷума ва чоп шудаанд. Худи ӯ шеърҳои алоҳидаи Н.Ҳикмат ва М. Ю. Лермонтовро ба тоҷикӣ гардондааст. Аз соли 1934 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони Самарқанд
Ямана (ноҳияи Камизяк)

**Ямана (ноҳияи Камизяк)** () - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад. 

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Камизяк, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Камизяк
Имиҷсоз

**Имиҷсоз** – мутахассис дар бораи сохтани имиҷ.
## Адабиёт
* Блэк, С. Паблик рилейшнз. Что это такое?/С.Блэк. – Москва: Новости, 1990. - 240 с.  
* Почепцов, Г. Паблик рилейшнз, или как успешно управлять общественным мнением/Г.Почепцов. – Москва: Центр, 1998. - 349 с.  
* Зверинцев, А. Коммуникационный менеджмент: Рабочая книга менеджера PR. 2-е издание/А. Зверинцев. – СПб.: Союз, 1997. – 288 с.  
* Шишкина, М. Паблик рилейшнз системе социального управления/М.Шишкина. – СПб.: Паллада-Медиа, 2002. – 444 с. 
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳот
Гурӯҳ:Маркетинг
Гурӯҳ:Робита бо ҷомеа
Хушдили Абдулғафур

**Хушдили Абдулғафур** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2012)

## Зиндагинома
**Хушдили Абдулғафур** 20 июли соли 1953 дар деҳаи Шинги ҷамоати деҳоти Шинги ноҳияи Панҷакент ба ҷаҳон омадааст. Таҳсилоти миёнаро дар мактаби зодгоҳаш фаро гирифтааст. Аз овони мактабхонӣ дар пайравии шоирони классик ва муосири тоҷик машқи шеър кардааст. Донишу малакаи ӯ ҳангоми таҳсил дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон такмил ёфтааст. Аввалин навиштаҳояш дар рӯзномаи «Пионери Тоҷикистон» ба табъ расидаанд. Дар ибтидо машғули фаъолияти омӯзгорӣ буда, аз соли 1993 дар муассисаи сохтмон, аз соли 1996 дар КМ «Зарафшон» кор мекунад. Ҳамзамон, аз соли 2007, корманди рӯзномаи ноҳиявии «Зарафшон» аст.

## Эҷодиёт
Маҳсули эҷоди ӯ дар маҷмӯъҳои дастаҷамъӣ ва алоҳидаи «Забони хома» (1997), «Ангора» (2001), «Домани лутф» (2012) ба чоп расидааст. Мураттиби фарҳанги соҳавии русӣ ба тоҷикии «Вожаномаи мухтасари бинокор» (1997) мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Карим Абдулов

**Карим Абдулов** (26 феврали 1939, деҳаи Сурхкат, ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ — 5 декабри 2010, Хуҷанд) — иқтисоддон, таърихнигор, доктори илми таърих (1990), профессор (1991). Корманди шоистаи Тоҷикистон (1997).

## Зиндагинома
**Карим Абдулов** 26 феврали соли 1939 дар деҳаи Сурхкати Кӯҳистони Масчоҳ ба ҷаҳон омадааст. Баъди хатми мактаби миёна дар Техникуми молияи Сталинобод, сипас дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин таҳсил кардааст. То соли 1967 сарварии комсомолону ҷавонони ҳамин даргоҳи бузурги донишро бар уҳда доштааст. Соли 1970 ба кори ҳизбӣ сафарбар шудааст. Солҳои 1988—1990 дотсент, докторант ва профессори Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, солҳои 1991—1992 мудири Котиботи Президенти ҷумҳурӣ, баъдан, солҳои тӯлонӣ, мушовири раиси Ҳукумати вилояти Суғд, раиси шуъбаи вилоятии Ҷамъияти «Дониш» будааст.

## Эҷодиёт
Дар баробари фаъолияти ҳизбию давлатӣ ва пешбурди корҳои илмӣ, дар соҳаи очерку публитсистика ҳам хомафарсойӣ кардааст, ки рисолаҳои «Роҳи беҳбуд» (роҳҳои пурпечутоби давраи гузариш), «Дар ин дунё» (иборат аз дувоздаҳ ҷилд), «Сиёсатномаи асри ХХI», «Ягонагии сухан ва амал», «Абадзинда», «Лоиқи миллат», «Дарёниҳод», «Аловуддин Бобоев», «Бахти таърихӣ», «Асъори миллӣ» ва ғ. аз он ҷумлаанд. Дар Олмон, Булғория, Сурия, Ироқ, Арабистони Саудӣ, Эрон, Ҳиндустон, Шри-Ланка сафарҳои расмӣ ва эҷодӣ доштааст. Ду маротиба маносики бузурги мазҳабиро ба ҷой овардааст. Дар тарғиби маърифати ислом аз дидгоҳи дунявӣ рисолаи «Ҳаҷнома»-ро таълиф намудааст. Аз таассуроти сафари Эрон китоби марғуби публитсистие ба қалам овардааст.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи ордени «Нишони фахрӣ» ва се медал, Корманди шоистаи Тоҷикистон, Барандаи Ҷоизаҳои ба номи Бобоҷон Fафуров, Аловуддин Баҳовуддинов ва Абулқосим Лоҳутӣ, узви вобастаи Академияи мардумии Осиёи Марказии «Нури Хуҷанд».

## Некдошт
Карим Абдулов шаҳрванди «Фахрӣ»-и шаҳри Чкалов буда, мактаби таҳсилоти миёнаи рақами № 10-и шаҳр ба хотири хидматҳои шоистааш ба номи Карим Абдулов гузошта шудааст. Инчунин кӯчае, ки дар он Карим Абдулов зиндагӣ намудааст, ба номи ӯ номгузорӣ шудааст.

## Осор
* Лоиқи миллат, Х., 1999;
* Бахти таърихӣ, Д., 2001;
* Сиёсатномаи садаи XXI, Х., 2001 – 2002;
* Даврони сарнавиштсоз, Д., 2004. Дар ин дунё (иборат аз 18 ҷилд, 17 ҷилд нашр шуда), Х., 1994 – 2008;
* Аркони миллат, Д., 2007; Роҳи беҳбуд, Х., 2009.            

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Имиҷ

**Имиҷ** () — ташкили нуфуз барои лидерони сиёсӣ, ширкатҳо, муассисаҳои давлатӣ ва шахсиятҳои алоҳида аз ҷониби пиар — компания, пиарменҳо мебошад.

## Нигаред низ
* Имиҷсоз

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳот
Гурӯҳ:Телевизион
Гурӯҳ:Таблиғот
Гурӯҳ:Маркетинг
Гурӯҳ:Робита бо ҷомеа
Ҳуқуқи имтиёзнок

**Ҳуқуқи имтиёзнок** - мувофиқи кодекси меҳнатӣ гурӯҳи махсуси одамон, ки дар қонунгузориҳои ҷудогона зикр карда шудаанд, дорои чунин ҳуқуқ, яъне имтиёзҳо шуда метавонанд.
## Нигаред низ
Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи идоракунии оперативӣ

**Ҳуқуқи идоракунии оперативӣ** - корхонаи давлатӣ, инчунин муассиса ба молу мулки дар ихтиёраш гузошташуда дар доираи муайян намудаи қонун мувофиқи мақсади фаъолияти хеш супоришҳои молик ва таъиноти молу мулк ҳуқуқи тассаруф, истифода ва ихтиёрдориро доранд 
## Нигаред низ
Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқи андоз

**Ҳуқуқи андоз** — қисмати зерсоҳавии ҳуқуқи молиявӣ буда, аз маҷмӯи меъёрҳои ҳуқуқие иборат мебошад, ки муносибатҳои ҷамъиятии андозро ба танзим медароранд. Барои он ки пардохтҳои андоз ба буҷет ба ҷо оварда шавад, механизми махсуси муносибатҳои ҷамъиятие заруранд, ки дар
шароити онҳо субъектони ин муносибатҳои ҷамъиятӣ амалиётҳои аз ҷиҳати ҳуқуқӣ аҳамиятнокро ба амал
бароранд ва иҷрои мақсади андозро
таъмин намоянд. Бинобар ин, зарурати мавҷудияти силсилаи томи муносибатҳои ҷамъиятии табиатан якхела, ки ба талаботи ба маблагҳои
пулӣ доштаи давлат хидмат мекарданд, зарурати мавҷудияти қисмати
зерсоҳавии ҳуқуқи молиявиро пешакӣ муаяйн менамояд, ки он вази-
фаи ба вуҷуд овардан ва танзими ин гуна муносибатҳоро иҷро мекард.
## Нигаред низ
* Андозсупоранда
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Қиёмиддин Абдуллозода

**Қиёмиддин Абдуллозода** —  нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2010)
## Зиндагинома
**Қиёмиддин Абдуллозода** 20 марти соли 1949 дар деҳаи Ғешии ҷамоати деҳоти Чорсӯйи ноҳияи Ваҳдат таваллуд шудааст. Соли 1966 мактаби миёнаи № 16 деҳа, соли 1972 факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро ба итмом расондааст. Фаъолияти меҳнатиро соли 1972 аз омӯзгорӣ шурӯъ намуда, минбаъда дар вазифаҳои мудири бахши таълиму методисти шуъбаи маориф, инструктор ва котиби Кумитаи иҷроияи ноҳияи Кофарниҳон (ҳозира Ваҳдат), роҳбари дастгоҳи раиси шаҳру ноҳия, сармутахассиси Дастгоҳи иҷроияи Президенти мамлакат кор кардааст. Аз августи соли 2005 то 2014 муовини аввали раиси шаҳри Ваҳдат буд. Солҳои 1971, 1974-1978, 1980-1981 дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон тарҷумонӣ кардааст. 
## Эҷодиёт
Асосан осори публитсистӣ менависад, ки дар матбуоти даврӣ ва авроқи кутуби «Гули сари роҳ» (2005), «Ишқи кӯдакии ман» (2007), «Пас аз гузашти солҳо» (2009) ва «Хоки покат тӯтиё созам, Ватан!» (2012) интишор ёфтаанд.
## Ҷоизаҳо
* Ордени «Шараф» (1999); 
* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок» (1982).
## Сарчашма


Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик
Ҳаким Абдулмаҷид

**Ҳаким Абдулмаҷид** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1999)

## Зиндагинома
**Ҳаким Абдулмаҷид** (Абдулмаҷидов Убайдулло) 12 октябри соли 1936 дар шаҳри Хуҷанд ба ҷаҳон омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, соли 1957, вориди факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шуда, соли 1962 ба итмом расондааст. Баъди хатми донишгоҳ муддате дар рӯзномаи «Пионери Тоҷикистон» ва маҷаллаи «Машъал» ходими адабӣ будааст. Пас аз бозгашт ба зодгоҳаш дар соҳаи маориф шуғл варзида, баъдан ходими адабӣ, муҳаррири рӯзномаи бисёрадади Комбинати абрешим, сониян, то нафақа баромадан, мудири осорхонаи «Шарафи меҳнатӣ»-и Ҷамъияти саҳҳомии «Абрешим» будааст. 15 марти соли 2012 шоир аз олам даргузашт.

## Эҷодиёт
Гулчини ашъори ӯ дар маҷмӯаҳои мунтахаби адибони тоҷик, монанди «Гулистони умед», «Мужда», «Риштаборон», «Чилқалам» ба табъ расидаанд. Намунаҳои алоҳидаи осораш соли 1997 бо номи «Пайғоми сафед» ва соли 2010 таҳти унвони «Нони озод» аз чоп баромадаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Қулмуҳаммад Абдулҳусейн

**Қулмуҳаммад Абдулҳусейн** - нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1986)
## Зиндагинома
Қулмуҳаммад Абдулҳусейн 29 октябри соли 1929 дар деҳаи Равмеди ноҳияи Рӯшони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба ҷаҳон омадааст. Соли 1953 Мактаби олии комсомолии Маскавро хатм карда, солҳои дароз дар корҳои комсомолӣ, аз ҷумла, котиби дувуми Кумитаи комсомоли Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, мудири шуъбаи тарғиботи КМ ЛКСМ Тоҷикистон фаъолият бурдааст. Чанде муовинии сармуҳаррири рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» - ро бар уҳда доштааст. Солҳои ахир мудири умури хоҷагии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон будааст.

## Эҷодиёт
Аз соли 1961 асарҳояш чоп мешуданд. Аслан қиссаҳои илмии тахайюлӣ меофарид, ки «Ниҳонхонаи Қамар», «Сайругашт дар Марс» ва «Истгоҳ дар мадор» аз он ҷумлаанд. Қиссаҳои наваш «То ошёни Муштарӣ» (1988) ва «Баррачаҳои инкубаторӣ» (1992)-ро нашриёти «Адиб» ба чоп расондааст.
## Сарчашма

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Норинҷак

[thumb|Норинҷаки франсавӣ [::en:F1 grenade (France)|F-1]]
**Норинҷакҳо** () —  лавозимоти ҷангие, ки барои нобуд сохтани қувваи зинда ва аз кор баровардани аслиҳаи вазнини душман махсус гардонида шудаанд.

## Хусусиятҳои норинҷакҳо
Норинҷакҳои дастӣ (граната) дар давоми садсолаҳои дар аслиҳаи артиши рус мавҷуд буданд. Онҳо ҳангоми ҳамлаи душман бо муваффақият истифода бурда мешуданд. Дар ҷанги муосир норинҷакҳои дастӣ воситаи мустаҳками маҳвсозии душман мебошанд.
Норинҷакҳои дастии порчашаванда барои бо порчаҳо нобуд сохтани қувваи зиндаи душман махсус гардонида шудаанд. Ҳангоми таркиш норинҷак ба порчаҳои зиёде, ки барои нобуд сохтани қувваи ҷонӣ кифояанд, тақсим мешавад. Норинҷакҳои дастии порчашаванда ҳангоми ҷанги наздик бартарӣ доранд. Омодасозии норинҷакҳо ҳангоми фармони «**Норинҷакҳо омода карда шавад**» ва ҳангоми ҷанг бошад, мустақилона амалӣ гардонида мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

* 
* 
* 
* 

## Сарчашма
* Китоби дарсии «Омодагии дифои ҳарбӣ» барои синфҳои 10-11

Гурӯҳ:Лавозимоти ҷангӣ
Гурӯҳ:Норинҷакҳо
Гурӯҳ:Норинҷакҳои дастӣ
Гурӯҳ:Силоҳҳо аз рӯи алифбо
Айсапай (ноҳияи Красноярск)

**Айсапай (ноҳияи Красноярск)** () - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Красноярск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноярск
Ҳуқуқвайронкунӣ

**Ҳуқуқвайронкунӣ** - амали ба ҷомеа зараровар, гунаҳкорона ва зиддиҳуқуқии шахси дорои қобилияти амалкунӣ аст. 
Аломатҳои ҳуқуқвайронкунӣ: 
# ҳуқуқвайронкунӣ, пеш аз ҳама, рафтор аст, ки дар шакли ҳаракат ё беҳаракатӣ (иҷро накардани амале, ки мувофиқи қонун он ҳатман бояд амалӣ гардад) содир мешавад;
# ҳуқуқвайронкунӣ амали зиддиҳуқуқӣ аст; 
# ҳуқуқвайронкунӣ амали гунаҳкорона аст; 
# ҳуқуқвайронкунӣ амали зараровар аст.

## Нигаред низ
* Ҳуқуқ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқ
Ҷиноят

**Ҷиноят** - амали (ҳаракат ё беҳаракатии) гунаҳкорона содиршудаи барои ҷамъият хавфноке, ки Кодекси ҷиноятии ҶТ бо таҳдиди татбиқи ҷазо манъ кардааст, ки яке аз намудҳои Ҳуқуқвайронкунӣ мебошад.

Ҳуқуқвайронкунӣ аз нигоҳи сатҳи хавфнокии ҷамъиятӣ ва зарари иҷтимоӣ ба ду намуд ҷудо мешавад:
# **ҷиноят** - амали (ҳаракат ё беҳаракатии) гунаҳкорона содиршудаи барои ҷамъият хавфноке, ки Кодекси ҷиноятии ҶТ бо таҳдиди татбиқи ҷазо манъ кардааст; 
# **кирдорҳои зиддиҳуқуқӣ** - ҳуқуқвайронкуниҳое, ки муносибатҳои идоравӣ, меҳнатӣ, молумулкӣ ва дигар муносибатҳоро халалдор мекунанд ва сатҳи хавфнокиашон аз ҷиноят пасттар аст.

# **Ҷиноят** — кирдори (ҳаракат ё беҳаракатӣ) содиршудаи гунаҳгоронаи барои ҷамъият хавфнокест, ки КҶ ҶТ бо таҳдиди татбиқи ҷазо манъ кардааст.
Таърифи додашудаи ҷиноят хусусияти расмиву модцӣ дорад, чунки ҳам аломати расмй (кирдори бо қонуни ҷиноятй манъкардашуда) ва ҳам аломати моддиро (барои ҷамъият хавфнок) пешбинй менамояд. Ҷиноят дорои чунин аломатҳо мебошад;
* барои ҷамъият хавфнок;
* зиддиҳуқуқӣ;
* гуноҳ;
* ҷазо.
Аломатҳои ҷиноят мазмуни онро тавсиф дода имконият медиҳанд, ки ҷиноят аз дигар ҳуқуқвайронкуниҳо фарқ карда шавад. Ҷиноят, пеш аз ҳама, кирдор буда, дар шакли ҳаракат ё беҳаракатй ифода меёбад. Шахс бояд имконияти дарк намудани мазмун ва аҳамияти кирдори худро дошта бошад. Кирдори шахс бояд бошуурона, иродавй, ихтиёрӣ ва мақсаднок содир шавад.
Танҳо кирдоре ҷиноят эътироф мешавад, ки барои ҷамъият хавфнок бошад. Ба ҷамъият хавфнок будан яке аз хусусиятҳои асосии иҷтимоии (моддии) ҷиноят ба ҳисоб меравад.

## Нигаред низ
* Ҳуқуқвайронкунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ

**Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ** — асоси ҷавобгарии маъмуриро ташкил медиҳад. Ба сифати чунии кирдор ҳаракат ё беҳаракатии зиддиҳуқуқии гунаҳгоронае фаҳмида мешавад, ки ба тартиботи давлатӣ ва ҷамъиятӣ, моликият, ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрвандон, тартиби муқарраргаштаи идоракунӣ таҷовуз менамояд ва барои он ҷавобгарии маъмурӣ пешбинӣ гаштааст.

Номгӯи мушаххаси кирдорҳои маъмурй, ки барои содир намудани онҳо ҷавобгарии маъмурӣ пешбинӣ гардидааст, дар Кодекси ҶТ дар бораи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ва дигар санадҳои меъёрӣ нишон дода шудаанд.

## Нигаред низ
* Ҳуқуқвайронкунӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқ
Ҳуқуқвайронкунии гумрукӣ

**Ҳуқуқвайронкунии гумрукӣ** — рафтори зиддиҳуқуқии субъектҳои ҳуқуқи гумрукӣ мебошад, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба фаъолияти гумрукӣ нисбати он ҷавобгарӣ пешбинӣ кардааст. Ҳуқуқвайронкунӣ дар соҳаи фаъолияти гумрукӣ ба се гурӯҳ тақсим мешаванд: 
# Ҷиноятҳо дар соҳаи фаъолияти гумрукӣ; 
# Вайрон кардани қоидаҳои гумрукӣ; 
# Ҳуқуқвайронкуниҳое, ки назорати мӯътадили мақомоти гумрукиро халаддор месозанд.
>
## Нигаред низ
* Ҳуқуқвайронкунӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқ
Ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ

**Ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ** — рафтори зиддиҳуқуқии (ҳаракат ё беҳаракатии) субъекти ҳуқуқи байналмилалӣ мебошад, ки шартнома ва одатҳои байналмилалиро вайрон мекунад, зарари худро ба субъект ва субъектон, ё ин ки ба тамоми башарияти ҷаҳон мерасонад.
Ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ ба ҷиноятҳои байналмилалӣ ва ҳуқуқвайронкуниҳо ҷудо мешаванд. Ба ҷиноятҳои вазнини байналмилалӣ ҷиноятҳо ба муқобили сулҳ, бехатарӣ ва инсоният дохил мешаванд.

Субъектҳои ҷавобгарӣ барои ҳуқуқвайронкуниҳои байналмилалӣ давлатҳо, ташкилотҳои байналмилалӣ, шахсони воқеӣ мебошанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи байналмилалӣ
* Ҷиноятҳои байналмилалӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқ
Cубъектҳои ҳуқуқи байналмилалӣ

**Cубъектҳои ҳуқуқи байналмилалӣ** - давлатҳо, ташкилотҳои байналмилалӣ, шахсони воқеӣ мебошанд.
Субъектҳои ҳуқуқи байналмилалӣ барои ҳуқуқвайронкунии байналмилалӣ ба ҷавобгарӣ  кашида мешаванд.
## Нигаред низ
* Байналмилалӣ
* Ҳуқуқи байналмилалӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқ ба ҷавоб

**Ҳуқуқ ба ҷавоб** - тибқи қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи воситаҳои ахбори омма шаҳрвандон ва ташкилоте, ки нисбат ба онҳо дар воситаҳои ахбори омма маълумоте чоп гашта аст, ки асоси воқеӣ надорад ва ё ҳуқуқу манфиатҳои қонунии онҳоро поймол месозад, ҳуқуқ доранд талаб намоянд, ки нисбати ин маълумот ба онҳо дар ҳамон воситаи ахбори омма ҷавоб диҳанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқ ба манзил

**Ҳуқуқ ба манзил** — ҳуқуқ ба манзил яке аз ҳуқуқҳои конститусионии шаҳрвандон ба ҳисоб меравад, ки ба гурӯҳи ҳуқуқу озодиҳои иҷтимоӣ - иқтисодӣ дохил мешаванд. Тибқи Конститусияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳар кас ба манзил ҳуқуқ дорад. Ин ҳуқуқ бо роҳи сохтмони манзили давлатӣ, ҷамъиятӣ, кооперативӣ ва хусусӣ таъмин карда мешавад (моддаи 36). Ба манзили шахс зӯран даромадан ва касро аз манзил маҳрум кардан манъ аст. Ғайриқонунӣ гузаронидани кофтуков, аз хона
баровардан ва амалҳои дигари ғайриқонунӣ дахлнопазирии манзили шахсиро халалдор мекунад ва кирдори ҷиноӣ мебошад. Ин ҳуқуқ бештар ба воситаи меъёрҳои ҳуқуқи маъмурӣ, ҷиноӣ ва мурофиаи ҷиноӣ кафолат дода мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқҳои инсон
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқҳои инсон
Ҳуқуқи аврупоӣ

**Ҳуқуқи аврупоӣ** — низоми меъёрҳои ҳуқуқии байналмилалӣ ва фавқулмиллӣ мебошад, ки ба соҳаҳои мухталифи ҳуқуқ мансуб аст. Ҳуқуқи аврупой ҳуқуқи минтақавӣ ба ҳисоб рафта, қисми ҳуқуқи байналмилалиро ташкил медиҳад. Ҳуқуқи аврупоӣ муносибатҳои оммавӣ-ҳуқуқӣ, иқтисодӣ, молиявӣ, меҳнатӣ, гражданӣ ва дигар муносибатҳоро танзим менамояд, ҳимояи ҳуқуқ ва озодиҳоро дар қитъаи Аврупо амалӣ мегардонад. Дар қатори ҳуқуқи аврупоӣ мавқеи асосиро санадҳои қонунгузорие, ки аз ҷониби мақомотҳои Иттиҳоди Аврупо - Шӯрои Аврупо, Комиссия, Ассамблеяи парламентии Шӯрои Аврупо (PACE) нашр мешаванд, ишғол менамоянд.
## Нигаред низ
* Ассамблеяи парламентии Шӯрои Аврупо

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқ
Анварбеки Абӯнаср

**Анварбеки Абӯнаср** — шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2000)

## Зиндагинома
**Анварбеки Абӯнаср** 15 январи соли 1947 дар деҳаи Варзикандаи ноҳияи Панҷакент таваллуд ёфтааст. Соли 1969 факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории Хуҷанд (ҳозира Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Бобоҷон Ғафуров)-ро хатм карда то имрӯз дар зодгоҳаш машғули пешаи омӯзгорист. Дар баробари ин, чандин сол боз роҳбари маҳфили адабии «Бунафша» буда, ҳамзамон, дар Донишгоҳи озоди Тоҷикистон (Панҷакент) ба донишҷӯён сабақ медиҳад. Ҳамчунин сармуҳаррири нашрияи «Махзани илм» ва роҳбари маҳфили адабӣ мебошад.

## Эҷодиёт
Ашъори ӯ дар маҷмӯаҳои дастҷамъӣ ва алоҳидае бо номҳои «Расид айёми тобистон» ("1991), «Марди накӯном» (1994), «Умеди сабз» (1994), «Дунёи меҳр» (1995), «Модарнома» (2001), «Гулдастаи умед» (2002), «Таронаҳои зиндагӣ» (2003), «Пайғоми дил» (2005), «Рӯдакӣ ва Лоиқ» (2008), «Мавҷи нур» (2008) ба табъ расидаанд. Мураттиб ва муҳаррири маҷмӯаҳои дастҷамъии эҷодкорони ноҳия — «Бунафшаи
Зарафшон» (1991) ва «Понздаҳ барг» (2000) мебошад.

## Ҷоизаҳо
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2004);
* Ордени «Шараф» (2007).

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Ҳуқуқ ба маҳрамияти мукотиба, сӯҳбати телефонӣ ва мухобирот

**Ҳуқуқ ба маҳрамияти мукотиба, суҳбати телефонӣ  ва  мухобирот** - Конститутсия ҳуқуқи шахсро ба маҳрамияти мукотиба, суҳбати телефонй ва мухобирот, ба истиснои мавридҳое, ки дар қонун нишон дода шудааст, кафолат медиҳад (моддаи 23). Дар бораи ҳаёти шахсии инсон бе розигии ӯ
ҷамъ намудан, нигоҳ доштан, истифода ва паҳн кардани маълумот манъ аст. Дар асоси қонун ва аз муассисаҳои почтаю телеграф бароварда гирифтани ашёи мукотибаи шахсӣ фақат бо иҷозати прокурор ё бо таъйинот ё қарори суд мумкин аст. Тартиби  таъмини  м а ҳ р а м и я т и   м ӯ к о т и б а ,
суҳбатҳои телефонй, муросилот ва мухобироти шахс вазифаи коркунони муассисаҳои алоқа мебошад. Тартиби ба хатту хабарҳо манъ гузоштан ва азназаргузаронию ҷудо карда гирифтани онҳо дар Кодекси мурофиаи ҷиноятй танзим ёфтааст.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ховари Абулҳай

**Ховари Абулҳай** -  шоир, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2004)
## Зиндагинома
**Ховари Абулҳай** 9 январи соли 1969 дар шаҳри Душанбе ба ҷаҳон омадааст. Таҳсили ибтидоиро (1976-1986) қисман дар Душанбеву қисман дар деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ (зодгоҳи падару модараш) гирифтааст. Аз соли 1986 то 1993 донишҷӯи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буда, дар ин фосила, аз соли 1987 то 1989, дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Шӯравӣ хидмат кардааст. Баъди адои қарзи ватан таҳсилро дар донишгоҳ идома додааст. Фаъолияти меҳнатиро дар Кумитаи давлатии телевизиону радиои ҷумҳурӣ сар карда, дар нашрияҳои мухталифи ҷумҳурӣ идома додааст. Ҳоло ходими илмии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии АИ ҶТ мебошад. То кунун маҷмӯаи ашъораш «Шафақи шавқи нигоҳ» (2002) ва рисолаи «Эътибори марди нангу ном» (ҳамроҳи профессор Рақиб Абулҳаев, (2013)-аш пешкаши умум гардидаанд. Аз соли 2004 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Маликаи Аваз

**Маликаи Аваз** (тав. 5 феврали 1967) -  шоира, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2014)
## Зиндагинома
**Маликаи Аваз** 5 феврали соли 1967 дар ноҳияи Ҷомӣ (собиқ Куйбишев) таваллуд шудааст. Мактаби миёнаро дар ноҳия ба поён расонда, дар факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон соҳиби маълумоти олӣ гардидааст. Фаъолияти кориашро аз муаллимии мактаби таҳсилоти умумӣ сар карда, дар айни замон корманди Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
## Эҷодиёт
Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Борони найсон», «Атри гирён» ва «Ашки ҳасрат» аст.
## Сарчашма


Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Аслам Адҳам

**Аслам Адҳам** -  шоир,нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1980)

## Зиндагинома
Аслам Адҳам 18 октябри соли 1939 дар шаҳри Самарқанд таваллуд ёфтааст. Баъди хатми мактаби миёна дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Самарқанд ва факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсили нопурра кардааст. Солҳои тӯлонӣ дар нашриёти «Ирфон», рӯзномаҳои «Комсомоли Тоҷикистон», «Пионери Тоҷикистон», «Маориф ва маданият », Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик, Радиои тоҷик, Хонаи эҷодиёти халқ ва ғ. фаъолият бурдааст.

## Эҷодиёт
Хонандагон аз соли 1959 бо навиштаҳои манзуми ӯ шиносанд. Фаъолияти асосии эҷодии ӯ тарҷумонӣ буда, зиёда аз 50 асари манзуму мансур ва драмавии адибони ҷаҳонро ба тоҷикӣ гардондааст. Беҳтарин тарҷумаҳои ӯ «Ёдгорӣ»-и А.С.Пушкин, «Палангинапӯш»-и Шота Руставели, «Василий Тёркин»-и А.Твардовский,
эпоси қирғизии «Манас», «Гуфтор аз полки Игор», «Эдипшоҳ»-и Софокл, «Абри шалворпӯш»-и В.Маяковский, «Роҳзанон»-и И.Шиллер ва ғ. мебошанд. Соли 1979 «Касби ман – ифтихори ман» ном китоби очерку мақолаҳои публисиcтияшро ба чоп расонда, соли 1980 либреттои операи «Ғуломон»-ро навиштааст. Тарҷумаи «Манас»-и ӯро соли 1996 нашриёти «ал-Ҳудо» (Теҳрон) мунташир сохтааст.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон
Базми чавкӣ

**Базми чавкӣ** - Ин базми калони кӯчагӣ маъмулан бегоҳиҳо дар кӯчаҳо, боғҳо ва майдони васеи Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд ва дигар шаҳрҳои калони тоҷикнишин барпо мешуд.

Одатан дар чанд ҷойи майдон ҳезум ё кунҷора оташ мегиронданд, ё дар даруни деги калон (ё даври ӯғур) каме равғани зағир рехта, дар лаби дег пилтаҳои ғафси карбосӣ гузошта оташро рӯшан мекарданд ва дар равшании он шодию сурур барпо менамуданд. Дар Бухоро базми чавкӣ ё худ «даври ӯғур» асосан дар ҷашни Наврӯз барпо мегардид. Дар он гурӯҳи калони ҳофизон, раққосон, масхарабозон ва зарофатгӯён ҳунарнамоӣ мекарданд.

Дар байни тоҷикони Бадахшони Афғонистон ***«базми қарсакӣ»*** низ шуҳрат дорад, ки дар баробари навохтану сароидану рақсидан ҳамагон қарс мезананд. Дар аксари минтақаи Тоҷикистон пеш аз ҷашни арӯсӣ базми духтарон низ баргузор мешавад, ки дар он фақат духтарон ва занони хешованди арӯс иштирок намуда, дар партави сурудҳо рақсу шодӣ мекунанд.

Зарфи чанд соли охир Ҳукумати Тоҷикистон ба баргузории ҷашнҳои милливу мардумӣ таваҷҷуҳи хоса зоҳир кард ва маҳз ҳамин таваҷҷуҳ буд, ки аз сол ба соли дигар Наврӯз барин ҷашни миллӣ шаҳомати ба худ хос касб мекунанд. Ҳукумати кишвар бо назардошти аҳамияти вижаи Наврӯз ва густарда будани ҷуғрофиёи он талош дорад барои бошукуҳтар баргузор кардани он тадбирҳои иловагӣ андешад.
Бо ташаббуси шахсии Президенти Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон анъанаи миллии доштани Наврӯзгоҳ эҳё шуд ва ҳоло як майдони ба масоҳат бузурге, ки пештар мавзеъи аспдавонӣ буд, ба Наврӯзгоҳ табдил дода шуд. Акнун ҳар сол сокинони Душанбе ҷашни асосиро дар ҳамин Наврӯзгоҳ бо ширкати ҳама ақшори ҷомеа таҷлил мекунанд.
## Нигаред низ
* Базми дойрахабар  
* Базми меҳмонхонагӣ  
* Базми хоса  
* Базми карнаю сурнай
 
## Адабиёт
* Нурджанов Н.  Театральная и музыкальная жизнь столицы государства Саманидов. - Душанбе,, 2001;  
* Нурджанов Н. Традиционный театр таджиков. Т. 1 – 2. - - Душанбе, 2002.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Базм
Гурӯҳ:Фарҳанг
Бугор (ноҳияи Харабалинск)

**Бугор (ноҳияи Харабалинск)** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Харабалинск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Харабалинск
Азизи Азиз

**Азизи Азиз** (*Азизов Азиз Ибодуллоевич*; тав. 12 феврали 1961, ноҳияи Ғончӣ) — нависандаи тоҷик. Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1994).

## Зиндагинома
Азизи Азиз 12 феврали соли 1960 дар деҳаи Каҷровути ноҳияи Ғончӣ таваллуд ёфтааст. Мактаби ҳаштсоларо дар зодгоҳаш ва миёнаро дар интернати шаҳри Чкалов хатм карда, соли 1977 муҳассили факултаи педагогика ва методикаи таълими ибтидоии Институти давлатии педагогии Хуҷанд шудааст. Баъди хатми донишгоҳ (1982) муддате корманди радиои маҳаллӣ ва рӯзномаи сертиражи «Абрешимбофи пешқадам» будааст. Баъдан ба зодгоҳаш рафта, то соли 1987 омӯзгорӣ кардааст. Соли 1987 дар шаҳри Душанбе ба кор пардохта, аввал муҳаррири калон, баъдан котиби масъули маҷаллаи «Чашма» будааст. Ҳамчунин, муддате дар рӯзномаҳои «Тоҷикистон»-у «Ҷавонони Тоҷикистон» ва маҷаллаҳои «Фирӯза»-ву «Истиқбол» фаъолият доштааст.

268px|thumb|Конкурс «Библиотека историй Таджикистан-Россия» в Российской государственной детской библиотеке. Слева направо (Азизи Азиз, Раджабзода Салима, Маҷид Салим, Максим Амелин)

## Эҷодиёт
Азизи Азиз асосан барои бачаҳо менависад. Гулчини офаридаҳояш дар китобҳои «Афсона ва ҳикояҳо» (1989), «Хандонак» (1998), «Қиссаи пирамарди тоҷик ва сарлашкари муғул» (1998), «Қарзи сарлашкар» (2001), «Донишманд ва девдарахт» (2010), ҳикояҳо (2011), «Баҳор омад» (2012), «Фил аз чӣ метарсад?», «Афсонаи об», «Шаш ва нуҳ», «Саргузашти заргӯшак», «Афсонаи тарс», «Ҷануб кадом тараф аст?» (2013) ба чоп расидаанд. Чанд афсонаи ӯ ба забонҳои ӯзбекӣ, русӣ, чехӣ ва қирғизӣ тарҷума ва чоп шудаанд.

## Ҷоизаҳо
* Ҷоизаи ҷавонони Тоҷикистон (1994);
* Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Сероштанов (ноҳияи Алексеевск)

**Сероштанов** () — хутор, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Хутор, дар ҳайати ноҳияи Алексеевск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Алексеевск
Таврово (ноҳияи Белгород)

**Таврово** () — деҳа дар ноҳияи Белгороди Федератсияи Русия.

Мувофиқи ҳуҷҷати соли 1792, ки дар бойгонии давлатии вилояти Курск (ГАКО. Фонд. 621. Инвентаризатсияи 3. Дело. 1385) махфуз аст, дехаи Тавровая волости Бессоновскаяи округи Белгород ба моликияти амлокдори Белгород - А. зодаи оилаи кадимаи ашрофи Выродовхо — капитан Юрий Андреевич Выродов. Дар деха дар соли 1792 чунин ба назар мерасад: 15 хонавода, шумораи ахолиаш 121 нафар, аз он чумла 62 нафар. мард ва 59 нафар. зан. Масоҳати амвол 11 гектар, 668 фом, замини корам - 257 акр, 1136 метр; дар тавсиф низ гуфта мешавад: «...хавз, замин хоки сиёх, хосили нон бехтар, алафдаравй миёна, чангал хезум, черкасй дар замини корам».

Дар ибтидои асри 19 деҳаи (слобода) Таврово ба помещикони Белгород бародарон И.Е. ва Н.А.Рябинин тааллуқ дошта, соли 1827 амлокро (бо замин ва деҳқонон) сардори идораи маъмурии маркази уезд ба даст овард. , Раиси шахри Белгород Николай Фомич Говорухо-отрок (1785 — баъд аз 1858).

Мувофики маълумоти Комитети статистикии соли 1862 дар он гуфта мешавад: «Губернияи Курск. — II. ноҳияи Белгород. — бошишгохи 2. Таврова, посёлка, сохибхона, дар назди хавз; масофа аз маркази район 9 верст, аз бошишгох — 8 верст; шумораи хонаводаҳо - 24, шумораи мардон - 149 нафар, занон - 174 нафар. Калисои православӣ 1 (як)».

Мувофики маълумоти баруихатгирии хонагии Земский дар соли 1884: «дар дехаи Таврова 62 нафар, ахолиаш 221 нафар, аз чумла 125 нафар. шавҳар. ҷинс, 96 нафар зан; саводнок 3 нафар. аз се оила ва як писарбачаи донишҷӯ (мактаб 7 мил дур); замини 150,5 гектар «сиёх-сафед дар 2 иморат», аз чумла 129 десс. заминхои наздихавлигй ва корам, алафдаравй — 15 дессятин, чарогох — 6,5 десятин; деҳқонон 103 аспи корӣ (бо 45 гӯсола), 73 гов (бо 30 гӯсола), 91 гӯсфанд, 16 хук, 6 хонавода занбӯри асал (113 қуттӣ) доштанд; Дар посёлка 3 муассисаи саноатй мавчуд аст.

Сокинони православии деҳаи Таурова ҳамчун паришионерони Калисои Константин (ба номи Подшоҳи Баробар Константин) деҳаи қадимии Белгороди Репной (Чаусовка) номбар шудаанд. Дар худи ҳамон деҳаи Таврова калисое мавҷуд буд, ки дар он қабристони маҳаллӣ ҷойгир буд.

## Нигористон

Село Таврово фото 2.png
Фотография Таврово.jpg
Фотография Таврово вторая.jpg
Фотография Таврово третья.jpg
Фотография Таврово четвёртая.jpg
Фотография Таврово пятая.jpg
Фотография Таврово шестая.jpg
Фотография Таврово седьмая.jpg
Фотография Таврово восьмая.jpg
Фотография Таврово девятая.jpg


## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Белгород
Абулвайси Азиз

**Абулвайси Азиз**  — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1989)
## Зиндагинома
Абулвайси Азиз 8 марти соли 1939 дар деҳаи Яхсуйи Даҳанаки Болои ноҳияи Кӯлоб ба ҷаҳон омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа таҳсилро дар факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин идома дода, соли 1963 ба итмом расондааст. Баъдан муаллими мактаби миёна, ходими адабии рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», муҳаррири нашриёти «Ирфон», «Адиб» (1987-1994) будааст. Аз соли 1994 машғули кори эҷодист.

## Эҷодиёт
Муаллифи китобҳои «Сарбоз» (1984), «Рӯҳи замин» (1989), «Офтоби сарҷӯ» (1991), «Дили сарҷӯ» (1993), «Баҳо» (2000), «Муаммои мавҷудот» (2006), «Шеди ниёгон» (2014) рисолаҳои хурди таърихӣ-бадеӣ мебошад, ки андешаҳои муаллифро дар боби сиришту сарнавишти инсон фароҳам овардаанд ва басо пандомӯзу ибратбахшанд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Фатҳуллоҳи Азиз

**Фатҳуллоҳи Азиз** -  нависанда, узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1990), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2002).
## Зиндагинома
Фатҳуллоҳи Азиз (Азизов Фатҳулло Неъматович) 1 марти соли 1949 дар деҳаи Дурбати ноҳияи Ҳисор таваллуд ёфтааст. Пас аз гирифтани маълумоти миёна ду сол муаллими синфҳои ибтидоӣ буда, ғоибона дар факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил кардааст. Сипас ба шуъбаи рӯзона гузашта, солҳои 1968-1973 дар шуъбаи журналистикаи факултаи филологияи тоҷики донишгоҳ соҳиби маълумот гаштааст. Аз сентябри 1975 то феврали 1976 муҳаррири редаксияи ҷавонони Телевизиони Тоҷикистон, солҳои 1976-1980 инструктори Кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои халқи ноҳияи Ҳисор, солҳои 1980-1985 инспектори Кумитаи ноҳияивии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон, аз декабри 1985 то ноябри 1992 муҳаррири рӯзномаи «Ҳисори Шодмон» (собиқ «Байрақи ленинизм») будааст. Аз ноябри 1992 то апрели 2012 дар вазифаҳои гуногуни ҳукумати ноҳияи Ҳисор адои хидмат кардааст. Аз марти соли 2012 нафақагир буда, ҳамзамон, дар нашриёти «Маориф ва фарҳанг»-и Вазорати маорифи ҷумҳурӣ фаъолият дорад.
## Эҷодиёт
Чакидаҳои хомааш дар маҷмӯаҳои дастҷамъии «Баҳори Ҳисор», «Падида», «Дурдонаҳои Алмосӣ», «Насими субҳ», «Паёми истеъдод», «Насими Ҳисор», «Таронаҳои водии зарнисор», «Тазкираи адабиёти тоҷик дар садаи бист» чоп шудаанд. Асарҳои алоҳидааш таҳти унвони «Анвори ҳикмат» (2000), «Раҳнаварде дар биёбон» (2002), «Офаридгор ва Инсон» (2003), «Накҳати хаёл» (2003), «Масали зиндагӣ» (2006), «Девонаи ватандӯст» (2009), «Ҷиҳод» (2013), «Таърихи мухтасари Ҳисор» (1992), таърихномаҳои «Ҳисори Шодмон» (ҳамроҳи Зафари Дӯст, 1992), «Некном» (1998), «Аз Сабо то Шаҳринав» (2007), «Хираднома» (1993) ва ғ. ба табъ расидаанд. «Панднома»-и шоири классики қазоқ Абай, маҷмӯаи ҳикояҳои нависандаи турк Бекир Юлдуз ва қиссаи нависандаи туркман Қаюм Тангриқулиев «Ду сафедор»-ро аз русӣ ба тоҷикӣ гардондааст.
## Ҷоизаҳо
*Аълочии матбуот ва фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон;
*Медали «Хидмати шоиста».
## Сарчашма


Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ҳисор
Назруллоҳи Азизиён

**Назруллоҳи Азизиён** (*Назруло Мирахмадович Азизов*) — шоир, , узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2003).

## Зиндагинома
Назруллоҳи Азизиён 19 октябри соли 1967 дар деҳаи Ворух ноҳияи Исфара таваллуд ёфта, соли 1984 мактаби миёнаи № 21 зодгоҳашро хатм кардааст. Дастпарвари факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1991). Солҳои 1991—1992 дар ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» муҳаррири шӯъба ва котиби масъул, солҳои 1992—2001 омӯзгори мактаби деҳаи Ворух, 2001—2003 корманди рӯзномаи «Нилуфар» ва муҳаррири масъули ҳафтаномаи «Лочин» будааст.

## Эҷодиёт
Ашъораш дар маҷмӯаҳои дастҷамъии «Чил қалам», «Армуғони ғазал» ва рӯзномаву маҷаллаҳо ба табъ расидаанд. Соҳиби маҷмӯаҳои шеърии «Ҷоми чашм» (2007), «Сояҳои офтобӣ» (2007) ва «Аз гил ва гул» (2008) мебошад. Барои силсилаи шеърҳои «Хоҳам, ки дар рагҳои гул ҷорӣ шавам чун хуни гул» беҳтарин муаллифи ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» дар соли 1991 дониста шудааст.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Баҳриддин Азизӣ

**Баҳриддин Азизӣ** (1895, Ӯротеппа — 1944, ҳамон ҷо) — шоир, нависанда ва и тоҷик.

## Зиндагинома
Баҳриддин Азизӣ соли 1895 дар шаҳри Истаравшан таваллуд ёфтааст. Падараш Мулло Абдулазиз аз аҳли саводу қалам ва мударрис буда, бо тахаллуси «Ҷазмӣ» шеър эҷод мекардааст. Маълумоти ибтидоиро аввал аз падараш омӯхта, то 15-солагӣ дар мадориси гуногуни зодгоҳаш таҳсили илм кардааст. Пас аз гирифтани маълумоти миёна озими Бухоро гардида, бо намояндагони пешқадами замон ошноӣ пайдо карда, ба туфайли рӯзномаю маҷаллаҳои миллии Туркистон аз сиёсату воқеаҳои даврон воқиф гардидааст. Дар замони истибдоди амирӣ, ки таассуби динӣ ниҳоят пурқувват буд, бо тахаллуси «Азмӣ» шеърҳои зиддитаассубӣ ва зиддимирӣ навиштааст. Аз ин рӯ, соли 1916, амири Бухоро барои қатли ӯ фармон содир кардааст. Азизӣ барои аз чанги амиру дарбориёни ӯ ҷон ба саломат бурдан ба Тошканд гурехта, муддате дар Тошканду Самарқанд рахти иқомат густардааст. Инқилоби Октябрро дар ҳамон шаҳрҳо пешвоз гирифта, ба курси муаллимтайёркунӣ дохил шудаву бомуваффақият тамом кардааст. Баъдан ба Ӯротеппа баргашта, мудири маориф шуда кор кардааст. Бо ташаббуси ӯ дар шаҳри қадимӣ чанд мактаби нав ифтитоҳ ёфтааст. Ҳамчунин, чанде дар Комиҷроияи шаҳр ва Суди олии ҷумҳурӣ дар вазифаҳои гуногун адои хидмат кардааст. Аз соли 1934 то 1937 котиби масъули журнали ҳаҷвии «Бигиз» будааст. Аммо бештар саргарми фаъолияти адабӣ журналистӣ шуда, ҳамчун ҳаҷвнависи моҳир эҷодиёташро бо ҳикояҳои хуби ҳаҷвӣ ғанӣ гардондааст. Мавсуф дар қатори дигар бегуноҳон қурбони дасисаҳои соли 1937 шуда, аз дасти бемории тӯлонӣ соли 1944 дар маҳбас вафот кардааст. Баъд аз вафоташ, бо Қарори Суди Олӣ, бегуноҳ бароварда, дар зодгоҳаш кӯчаи истиқоматиашро ба номи ӯ гузоштаанд. Сад афсӯс, ки бисёр китобу дастнависҳои адиб ҳамон солҳо несту нобуд шудаанд.

## Эҷодиёт
Ҳикояҳои ҳаҷвии ӯ дар саҳифаи рӯзномаю маҷаллаҳои «Овози тоҷик», «Мулло-Мушфиқӣ», «Раҳбари дониш» ва «Бигиз» таҳти имзоҳои мустаори «Тарсончак», «Тарсакӣ», «Шаккок», «Нотарс», «Афандӣ» ва «Дадаи Мусаддиқа» ба табъ расидаанд. Шеърҳои ҳаҷвии ӯ ба танқиду мазаммати майпарастон, ҳатӯлкорон, мансабпарастон, бадахлоқон ва вайронкорони тартиботи ҷамъиятӣ бахшида шудаанд. Дар ҳикояҳои ӯ, ҳамчунин, мавзӯъҳои озодии занон, корнамоиҳои одамон дар замони нав, танқиди баъзе урфу одатҳои нозарури замони гузашта мавқеи махсус доранд. Азизӣ на танҳо нависандаи моҳир, балки шоири хушсалиқае ҳам будааст. Соли 1931 шеъри публитсистии «Вахшстрой»-и ӯ дар маҷаллаи «Раҳбари дониш» чоп шудааст. Осори боқимондаи Баҳриддин Азизӣ дар маҷмӯаҳои «Зарбдор» (1932), «Ғалаба» (1932), «Ду ҳариф», «Як қубба кӯкнорӣ» (1933), «Тоҷихон», «Қурбонӣ» (1933), «Ҳасани якдаста» (1936, 2004), «Ҳикояҳо» (1962), «Зани директор» (1985) ва ғ. гирдоварӣ чоп шудаанд.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик
Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо‎
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нависандагони асри XX
Абдурасули Ҳофиз

**Абдурасули Ҳофиз** (Қодирӣ) - сароянда, мутриб-таронасаро, намоянда ва идомадиҳандаи ҳавзаи иҷроии Истаравшан. Мусиқиро аз падараш, устоди мусиқӣ Абдуқодири Ҳофизи Истаравшанӣ (1858-1943) омӯхтааст. 
## Зиндагинома
Абдурасули Ҳофиз дар овозхонӣ, сознавозӣ (танбӯр) сабки падараш ва анъанаи иҷроии Истаравшанро идома дода, баъди хатми Инс-ти хореография ва мусиқии Самарқанд (1932), ибтидо сарояндаи театри халѕии шаҳри Истаравшан (1932-1939), сарояндаи Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1940-1945), роҳбари маҳфили драмавии театри ба номи Камол (Хуҷанд, 1945-1949), сарвари дастаи мақомхонони Истаравшан (1949-1959), хонаи маданияти шаҳр хидмат ва ҳунарна-моқ карда, шогирдони зиёдеро (Акбар Пӯлодов, Маҳкам Ғафуров, Саъдулло Азизбоев, Додобой Қодиров ва диг.) тарбия намудааст. Абдурасули Ҳофиз баробари ин ба ашъори шоирони тоҷик таснифоти гуногунмавзӯъ офаридан, дар иҷрои шохаҳои мақомҳо "Муғулчаи Дугоҳ", "Қашқарчаи Муғулчаи Дугоҳ", "Соқиномаи Ироқи Бухоро", "Чапандози Наво", "Нимчӯпонӣ", "Сарахбори Сегоҳ", "Муҳайяр", "Чоргоҳ", "Наврӯзи Сабо", "Савти Сарвиноз" ва ғ. салиқаи баланди иҷроҷ ба харӣ додааст. Абдурасули Ҳофиз иштирокдори Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик (Москва, 1941), Симпозиуми байналмилалии мусиқӣ (Самарқанд, 1987) ва ғ. буда, барои хид-матҳои арзандааш дар тарғибу рушди мусиқии тоҷик ба Ифтихорномаҳои ҶШС Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
## Адабиёт
* Таджикская музыка. - Душанбе, 2003; 
* Ҳакимов Н. Шашмқом дар қарни ХХ. - Хуҷанд, 2006.  
## Ҳамчунин нигаред
Шашмақом
## Сарчашма

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Шашмақом
Абдурраҳмони Танбӯрии Самарқандӣ

**Абдурраҳмон Танбӯрии Самарқандӣ** () — навозанда,  оҳангсоз, хонанда ва и тоҷик.

## Зиндагинома
Бинобар ба ахбори муаллифи номаълуми «Рисолаи Шашмақом» (1896), ки Абдурраҳмони Танбӯрии Самарқандӣ санъати овозхонӣ, сознавозиро дар зодгоҳаш фаро гирифта, сониян барои такмили ҳунар ба Бухоро рафта, аз устод Қорӣ Каромати Дилкаши Танбурӣ, Аҳмади Дониш асосҳои шеъру мусиқиро меомӯзад. Дар хондану навохтани шуъбаҳои «Наср», «Савт», «Мушкилот»- и «Шашмақом» донишу маҳорати хоса доштааст. Ӯ дар мақоми «Бузург» шохаҳои «Таснифи Бузург», «Тарҷеъи Бузург», «Гардуни Бузург», «Мухаммаси Насрул-лоӣ», «Сақили Ислимӣ», «Сақили Султонӣ», аз мақоми «Рост»- «Таснифи Рост», «Гардуни Рост», «Махаммаси Рост», «Мухаммаси Ушшоқ», «Му-хаммаси Панҷгоҳ»; аз мақоми «Наво»- «Тасни-фи Наво», «Нағмаи Ораз», «Мухаммаси Наво», «Сақили Наво»; аз мақоми «Дугоҳ» — «Таснифи Дугоҳ», «Тарҷеъи Дугоҳ», «Гардуни Дугоҳ», «Пешрав», «Самоъии Дугоҳ», «Мухаммаси Дугоҳ» ва дар мақомҳои «Сегоҳ», «Ироқ» ва оҳангҳои мардумиро хеле устодона менавохта аст. Дар заминаи зарбу навоҳои мақомҳо асарҳои зиёди созию овозӣ сохта, махсусан, «Савти танбӯр», «Амали Баҳор», «Мухаммаси Абдурраҳмон» дар амалиёти мусиқӣ машҳур будаанд. 

Абдурраҳмони Танбӯрӣ шеърро (ғазалу рубоӣ) низ некӯ мегуфта ва чанд ғазалаш дар баёзҳои «Шашмақом» собит шудаанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик
Гурӯҳ:Зодагони Самарқанд
Байтсури (ноҳияи Борисовск)

**Байтсури (ноҳияи Борисовск)** () — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати ноҳияи Борисовск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*geonames.org

Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Борисовск
Тоҷикистон (мазмунҳо)

* Тоҷикистон — кишвар, давлат, мамлакат дар Осиёи Марказӣ;
* Тоҷикистон — номгузории ҳафтанома, ки дар шаҳри (Душанбе) интишор мешавад;
* Тоҷикистон — номгузории меҳмонхона дар шаҳри Душанбе.
* **[[(2469) Тоҷикистон]]** — сайёраки маъмулии камарбанди асосӣ мебошад, ки 27 апрели соли 1970 аз ҷониби ахтаршиноси шӯравӣ Тамара Смирнова дар расадхонаи Қрим кашф шуда, ба номи ҷумҳурии собиқи шӯравӣ — Тоҷикистон номгузорӣ шудааст.
Шарифбек Азизӣ

**Шарифбек Азизӣ** — нависанда, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2007)

## Зиндагинома
Шарифбек Азизӣ 24 апрели соли 1955 дар деҳаи Сағирдашти ноҳияи Дарвози Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таваллуд ёфтааст. Соли 1981 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳозира Донишгоҳи миллии Тоҷикистон)-ро хатм карда, барои кор ба Вазорати Корҳои Дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон фиристода шудааст. Аз январи соли 1982 то июни 2010 дар мақомоти милитсияи кишвар ифои вазифа намудааст. Майори мустаъфии милитсия мебошад. Ба саҳнаи адабиёт аз охири солҳои навадуми асри мозӣ ворид омадааст ва дар муддати кӯтоҳе худро чун қаламкаши касбӣ муаррифӣ намудааст.

## Эҷодиёт
Аввалин қиссаи ӯ «Ҷосус» дар давоми моҳҳои ноябри соли 2001 — июни 2002 дар сию чор шумораи ҳафтаномаи «Озодӣ ва инкишоф» дастраси хонандагон гардидааст. Маҷмӯаи аввалини навиштаҳояш «Дурахши алмос», ки қиссаҳои моҷароии «Ҷосус» ва «Дурахши алмос»-ро дар бар мегирад, соли 2004 интишор ёфтааст. Соли 2005 маҷмӯаи дувуми осораш «Порикоб» — қиссаҳои моҷароии «Оҳ, Тамара!», «Пораи қанд» ва «Порикоб»-ро дастраси ҳаводорони муаллиф гардонидааст. Маҷмӯаи савуми нависанда «Парвоз» соли 2007 аз чоп баромадааст. Соли 2012 порае аз қиссаи детективии ӯ «Кунҷи нигоҳ» дар маҷмӯаи дастҷамъии «Наврӯзи мо», соли 2013 порае аз романи «То реша дар об аст..» дар моҳномаи «Садои Шарқ» (№ 9) ба табъ расидаанд. Соли 2013 романи «Сангчарх»-ашро (дар ҳамқаламӣ бо бародараш Ҳокими Азиз) пешкаши хонандагон намудааст. Дар навиштаҳояш асосмандона собит намудааст, ки нафси баду мансабхоҳию вазифаталошӣ, булҳавасию фориғболӣ оқибати шуме дошта, одамонро то курсии ҷиноят мебаранд.

## Сарчашма

Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Ҳуқуқ ба маълумот

мини|Таъриф дар синф, ворид кардани мундариҷаи сиёсӣ ба маводи омӯзишӣ ё муаллимоне, ки аз нақши худ дар таълим додани донишҷӯён сӯиистифода мекунанд, хилофи ҳадафҳои таҳсилот мебошанд, ки озодии фикр ва тафаккури интиқодиро меҷӯянд.
**Ҳуқуқ ба маълумот** — яке аз ҳуқуқҳои асосии иҷтимоию иқтисодии шахс мебошад. Ба ҳар кас давлат таълими миёнаи умумй, миёнаи касбй ва мувофиқи қобилият дар асоси озмун таълими миёнаи махсус ва олии бепулро дар муассисаҳои таълимӣ кафолат медиҳад. Ин намуди
ҳуқуқ барои қонеъ гардондани талаботи шахс барои рушди ҳамаҷонибаи
истеъдод, бақои зиндагӣ, баланд бардоштани дараҷаи кору сатҳи ҳаёт ва
дар ин замина афзун намудани сарватҳои иқтисодӣ, фарҳангӣ ва маънавй
барои таъмини тараққии иҷтимоию иқтиеодии давлат имкониятҳои мусоид фароҳам меоварад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқҳои инсон
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқҳои инсон
Ҳуқуқ ба муҳити зист

**Ҳуқуқ ба муҳити зист** - дар асоси қонун дар бораи санитарияи давлатӣ аз соли 1994 шаҳрвандон ба муҳити мусоиди зист (муҳити табиии атроф, шароити меҳнат, истиқомат, маишат, истироҳат, таълиму тарбия ва ғ), ҳуқуқ доранд. Ин хуқуқ бо роҳи амалӣ гардонидани маҷмӯи тадбирҳо оид ба пешгирӣ намудани таъсири омилҳои номусоиди муҳити зист ба инсон аз тарафи корхонаҳо ташкилотҳо ва шаҳрвандон, иҷрои талаботи қонунгузории санитарӣ таъмин карда мешавад. Шаҳрвандон ба сари вақт пурра ҷуброн кардани зарари ба саломатии онҳо расонидашуда ҳуқуқ доранд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқ ба муроҷиат

**Ҳуқуқ ба муроҷиат** — шаҳрванди Тоҷикистон ҳуқуқ дорад шахсан ва е
якҷоя бо дигарон ба мақомоти давлатӣ муроҷиат намояд (модцаи 31).
Ҳуқуқи мазкур ба шаҳрвандони ҶТ нигаронида шудааст, вале аз он хориҷиён ва шахсони шаҳрвандӣ надошта низ истифода мебаранд, зеро дар моддаи мазкур меъёри манъкунанда ҷой надорад. Ғайр аз ин, ҳамин ҳуқуқ ба ноболигон низ тааллуқ дорад.
Ҳуқуқи шаҳрванд ба муроҷиати хаттӣ ва ё шифоҳй, аз номи худ ва ё дастҷамъона ба мақомоти давлатӣ ва худидораи маҳаллӣ имкон медиҳад, ки
ба кори мақомоти давлатӣ ва худидораи маҳаллии интихобии худ таъсири
муайян расонида шавад. Маҳз бо ҳамин роҳ алоқаи байни давлат ва
шаҳрванд таъмин гардида, он ба ҳокимият имкон медиҳад, ки ба эҳтиёҷоти
иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсии иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, коллективҳои меҳнатӣ ва шаҳрвандони ҷудогона саривақт эътибор диҳад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҳуқуқ ба муттаҳидшавӣ

**Ҳуқуқ ба муттаҳидшавӣ** — яке аз ҳуқуқҳои сиёсии шаҳрвандон мебошад. Шаҳрванд ҳақ дорад дар ташкили ҳизбҳои сиёсӣ, иттифоқҳои касаба ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ иштирок намояд, ихтиёран ба онҳо дохил ва аз онҳо ҳориҷ гардад. Ҳуқуқи мазкур ба шаҳрвандон имкон медихад, ки берун аз таркиби давлат иттиҳодияҳо ташкил намоянд ва барои ташаккул ва изҳори иродаи халқ мусоидат кунанд. Таъсисдиҳандагон, аъзо ва иштирокчиёни иттиҳодияҳои
ҷамъиятӣ, бояд шаҳрвандони ба синни 18-солагӣ расида, аъзо ва иштирокчиёни иттиҳодияҳои ҷамъиятии ҷавонон шахсони 14-сола, иттиҳодияҳои бачагона бошад, 10-солаҳо бошанд.
Ҳуқуқи шаҳрвандон ба муттаҳидшавӣ дар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ аз
санадҳои муҳими байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқу озодиҳои инсон бармеоянд. Ба ҳеч гуна маҳдудкунии ин ҳуқуқ, ғайр аз ҳолатҳои бо қонун барои таъмини бехатарии давлат ва ҷамъият, тартиботи ҷамъиятӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои шахсони дигар пешбинишуда роҳ дода намешавад. Дар баъзе кишварҳо ин ҳуқуқ нисбат ба хизматчиёни ҳарбй ва кормандони полис маҳдуд карда шудааст, ки он низ мазмуни муайяни иҷтимоию сиёсӣ дорад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ