open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Умавиён

**Умавиён** (), ё **Банӣ Умайя** () — аз дудмонҳои хулафо исломӣ, ки онро Муъовия дар соли 661 таъсис додааст. Умавиён аз шохаҳои Суфёниён ва Марвониён дар Хилофати Димишқ то миёнаҳои асри VIII ҳукмронӣ карданд. Соли 750 дар натиҷаи шӯриши Абумуслим сулолаи онҳо ба дасти Аббосиён сарнагун гардид. Тамоми Умавиён, ба истиснои Абдурраҳмони I, набераи халифа Ҳишом, ки ба Испаниё фирор кард ва дар он ҷо сулолаи нав (Иморати Қуртуба) таъсис дод, нобуд карда шуданд. Асосгузори хонадони Умавиён Умайя ибни Абдишамс, писари Абдишамс ибни Абдиманоф ва бародари амӯи Абдулмутталиб ба шумор меравад. Абдишамс ва Ҳошим бародарони дугоник буданд.

## Пешина
----Дар даврони пеш аз ислом, Умавиён тоифае барҷаста аз қабилаи Қурайши Макка буданд, ки аз насли Умайя ибни Абдишшамс ба шумор мерафтанд. Бо вуҷуди мухолифати сарсахтона бо Муҳаммад, паёмбари ислом, Умавиён пеш аз вафоти эшон дар соли 632 мелодӣ ислом оварданд. Усмон, аз ёрони аввалияи паёмбар ва аз қабилаи Умавӣ, севумин халифаи рошидин буд, ки дар солҳои 644 то 656 мелодӣ ҳукумат кард, дар ҳоле ки дигар аъзои ин тоифа фармондориҳои мухталиферо бар уҳда доштанд. Яке аз ин фармондорон, Муовияи I дар Шом, дар аввалин ҷанги дохилии мусулмонон (656-661) бо хилофати Алӣ ибни Абӣ Толиб мухолифат кард ва пас аз он хилофати Умавиро бо пойтахтии Димишқ таъсис кард. Ин рӯйдод оғози силсилаи Умавиро рақам зад, ки аввалин силсилаи маврусӣ дар таърихи ислом ва танҳо силсилае буд, ки дар он замон бар тамоми ҷаҳони ислом ҳукумат кард. Иқтидори Умавиён дар дувумин ҷанги дохилии мусулмонон ба чолиш кашида шуд, ки тайи он, шохаи суфёнии Муовия дар соли 684 тавассути Марвони I ҷойгузин шуд. Марвони I (Марвон ибни Ҳакам) шохаи марвонии хулафои Умавиро таъсис кард, ки ҳокимияти ин силсиларо бар хилофат эҳё кард.
----Имперотурии исломӣ дар даврони Умавиён ба бузургтарин густараи ҷуғрофиёии худ расид. Умавиён ба футуҳоти аввалияи мусулмонон идома доданд ва Мағриб, Ҳиспониё (Андалус), Осиёи Марказӣ, Синд ва бахшҳое аз Туркистони Чинро фатҳ карданд. Аммо ҷангҳои мудовим манобеи низомии давлатро таҳлил бурд, дар ҳоле ки шӯришҳои алавиён ва хавориҷ ва риқобатҳои қабилавӣ давлатро аз дарун тазъиф кард. Саранҷом, дар соли 750, Аббосиён халифа Марвони II-ро сарнагун карданд ва бештари аъзои хонаводаи Умавиро қатли ом карданд. Яке аз бозмондагон, Абдурраҳмони I, набераи халифа Ҳишом ибни Абдулмалик, ба Испониёи мусулмон фирор кард ва дар он ҷо иморати Қуртубаро таъсис кард. Баъдан, наводаи ӯ, Абдурраҳмони III, дар соли 929 онро ба як хилофат табдил кард. Дар даврони Умавиён, Андалус дар тӯли асри тиллоии ислом ба марказе барои илм, пизишкӣ, фалсафа ва ихтироъ табдил шуд.

Хилофати Қуртуба дар соли 1031 ба чандин подшоҳии мустақил ба номи тавоиф таҷзия шуд ва бадин тартиб поёни сиёсии силсилаи Умавиёнро рақам зад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сулолаҳои мусалмон
Рэп

**Рэп** () — ба тарзи муқаррарӣ мавзун хондани суруд, одатан зери бит хонда мешавад. Иҷрокунандаи рэпро **рэпер** (на репер), ё бештар вақт истилоҳи умумии «эм-си»*, (аз ингл. M. C., «Master of Ceremonies», вале дигар навъ ҳам маънидод кардан имконпазир аст)* ном мебаранд.

## Вожаи «рэп»
Вожаи «рэп» баромадаш аз забони англисӣ «*rap»* — кӯбидан, зарба (киноя ба ритмнокии рэп). «*To rap»* низ маънои «сухан», «гап»-ро дорад.

## Таърих

*Рэп* дар шакли муосир дар солҳои 1970-ум дар байни афроамрикоиҳои ноҳияи Бронкс пайдо шуд.

## Фактҳои ҷолиб
Задолго до появления современного рэпа, песня в аналогичном стиле появилась в репертуаре известного итальянского певца и актёра Адриано Челентано. Ещё в начале 1970-х годов Адриано придумал и создал музыкальный номер под названием *«Prisencolinensinainciusol»*, в котором он исполнял речитативом фразы, написанные на вымышленном языке, по звучанию напоминавший смесь английского с итальянским. И только через десять лет этот новый музыкальный стиль перекочевал в США. Сам Челентано на концерте в СССР 1987 года заявлял, что этим номером он хотел сказать о некоммуникабельности некоторых людей.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Рэп
Гулӯлапартоӣ

[150px|thumb|Чемпиони олимпии соли 1912 [Патрик Макдоналд (ИМА)]]
**Гулӯлапартоӣ**, **партоби вазна** — мусобиқаи бо даст ба масофаи дур пар­тофтани асбоби махсуси варзишӣ — гулӯла. Гулӯлапартоӣ яке аз навъҳои техникии варзиши сабук буда, аз варзишгар қув­ваи бозу ва мутобиқати ҳаракатро тақозо менамояд. Гулӯлапартоӣ ба барномаи Бозиҳои олимпӣ (мардҳо — аз соли 1898, занҳо — аз соли 1948) дохил карда шудааст.

## Қоида
Вазни гулӯла барои мардҳо — 7,257 кг, барои занҳо — 4 кг. Ширкаткунандаи му­собиқа дар дохили давраи қутраш 2 м 135 см дар ҳола­ти омодабош қарор гирифта, бо як дасташ гулӯ­ларо то сари китф бардошта, паҳлуи гӯш ва зери манаҳ нигоҳ медорад. Ӯ дар дохили давра чархида, гулӯларо бо қувваи як даст таҳти кунҷи 350 ба дарозӣ мепартояд. Панҷаи даст дар вақ­ти партофтани гулӯла бояд аз ҳолати омодабош поин нафурояд. Ҳангоми партофтани гулӯла дастпӯ­шак гириф­тан ва докапеч кардани кафи дасту ангуштон мамнӯъ аст. Агар кафи дасти варзишгар захм дошта бошад, вай бояд пе­шакӣ ба довар муроҷиат намояд, то ки довар дар бораи дар мусобиқа иштирок кардани ӯ хулоса барорад. Агар варзишгар ҳангоми партофтани гулӯла аз давра берун барояд ва ё то ба замин бархӯрдани гулӯла ба канори болоии дево­раи давра даст расонад, натиҷаи ӯ беэътибор дониста мешавад. Баъзан варзишгарон ҳангоми партоби нобарор қас­дан аз давра берун мебароянд, то ки партоби онҳо чен карда на­шавад. Гулӯла аз ҷониби варзишгар шаш бор ба масофа партофта мешавад. Агар ширкаткунандагони мусобиқа беш аз ҳашт нафар бошанд, баъди се дафъаи партоби гулӯла ҳашт вар­зишгари беҳтаринро ҷу­до мекунанд, ки баъди се дафъаи пар­тоби гулӯла варзишгари беҳтарин муайян мешавад.

## Таърих
Аввалин мусобиқаҳои гулӯлапартоӣ миёнаҳои садаи XIX дар Англия баргузор гардидаанд. Нахустин рекорди ҷаҳонӣ (10,62 м) соли 1866 гузошта шудааст. Техникаи гулӯлапартоии он замон сода буд. Варзишгарон тамоми масоҳати давраро истифода на­бурда, бо як по ба пеш ҷаҳида, гулӯларо мепартофтанд. Ҳат­то то соли 1912 ҳангоми партофтани гулӯла ҳар ду даст­ро истифода мебурданд. Ин усули партоби гулӯла то соли 1950 давом кард ва Ҷеймс Фукс бо ин усул охирин рекорди ҷаҳонӣ (17,95 м)-ро гузошт. Солҳои 1950 варзишгари ам­рикоӣ Пери Оʼ Брайен усули нав, яъне дар дохили давра ҷаҳида-ҷаҳида партофтани гулӯларо рӯи кор овард. Ӯ бо ин усул гулӯларо ба масофаи 18 ва 19 м партофта, даҳ бор рекорди ҷаҳонӣ гузошт. Солҳои 70 садаи XX усули нав — дар дохили давра чархида партофтани гу­лӯ­ларо рӯи кор оварданд. Муаллифи он мураббии маъруфи шӯравӣ Виктор Алексеев буд. Шогирди ӯ Александр Баришников гу­лӯ­ларо бо ин усул ба масофаи 22 м партофта, рекорди на­ви ҷаҳонӣ гузошт. Ин усули партоби гу­лӯ­ла имрӯз бештар дар Амрико маъмул аст. Дар Бози­ҳои олимпии соли 1990 (Уэст­вули ИМА) варзишгари амри­коӣ Ренди Барнс бо ин усул гулӯларо ба масофаи 23 м 12 см партофта, рекорди нави ҷа­ҳонӣ гузошт. Ҳоло дар гулӯлапартоӣ байни занон варзишгарони Белоруссия, Зеландияи Нав ва Русия пешсафанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
* Иллюстрированная история толкания ядра 

Гурӯҳ:Варзиши сабук
Самара Каримова

**Самара Эрмековна Каримова** (11 апрели 1991) — сарояндаи қирғизест, ки дар Театри Драмавии Миллии шаҳри Ӯш ба ҳайси ҳунарпеша кор мекунад. Ӯ асосан бо забони қирғизӣ суруд мехонад. Самара Каримова соли 2013 дар озмуни байналмилалии овозхонон иштирок карда, мукофоти ба номи Таттибюбю Турсунбоеваро гирифт.

## Эзоҳот

Гурӯҳ:Овозхонҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи кишвар
Ҷумҳурии Исломии Афғонистон

**Ҷумҳурии Исломии Афғонистон** (,  [Да Афғонистон Исломӣ Ҷумҳурият]) — як ҷумҳурии исломӣ аст, ки аз соли 2004 то 2021 дар тӯли Ҷанги Амрико дар Афғонистон рӯйи бештари манотиқи Афғонистон ҳукумат кард. Ин ҳукумат пас аз ҳамлаи ИМА ба Афғонистон ва сарнагунии Иморати Исломии Афғонистон дар соли 2001 таъсис шуд ва бист сол баъд дар пайи ҳуҷуми Толибон дар соли 2021 суқут кард. Ин давлат узве аз Созмони Милали Муттаҳид, Созмони ҳамкории исломӣ, Иттиҳодияи ҳамкориҳои минтақаии ҷануби Осиё, Гурӯҳи 77, Созмони ҳамкории иқтисодӣ ва Ҷунбиши адами таъаҳҳуд буд.

Аҳолӣ (саршумории 2019) — 32,226 млн кас, масоҳат — 652 864 км².

Пас аз тасхири Кобул дар соли 2001 нерӯҳои Толибон контроли манотиқи мухталиф кишварро дар даст гирифтанд ва ҷанг дохилӣ идома дода шуд. Ин амр Афғонистонро мушкилсоз кард; Нақзи ҳуқуқи башар ва ҳуқуқи занон бо суиистифодаҳои мутааддид муртакиб шуда тавассути ҳар ду тарафайн, монанд куштани ғайринизомён, одамрабоӣ ва шиканҷа гузориш шуд. Бо таваҷҷуҳ ба вобастагии густурдаи ин давлат ба Амрико дар пайи кумакҳои низомӣ ва иқтисодӣ, бархе ин давлати Афғонистонро ба унвони як давлати муттакӣ ба Амрико табақабандӣ карданд, ки ба тадриҷ контроли рустоӣ ва вилоятҳояшро пас аз поёни «амалиёти озодии баландмуддат» аз даст дод.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Афғонистон дар асри XXI
Оқил Ҳомидов

**Оқил Ҳамидов** (6 октябри 1963, Душанбе) — наворбардор ва коргардони тоҷик.

## Зиндагинома
Оқил Ҳамидов соли 1963 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Падари вай — собиқ раиси киностудияи «Тоҷикфилм» Обид Ҳамидов. Соли 1984 Оқил Ҳамидов Донишгоҳи давлатии кинематографияи Маскавро аз рӯи ихтисоси оператори филмҳои бадеӣ ва мустанад хатм кардааст. Аз охири соли 1994 — дар шаҳри Вротслав муқимӣ гашта, ба забони лаҳӣ филмнома менависад ва соҳиби як студияи телевизионии худаш (Tako Media) мебошад. Оиладор, се фарзанд дорад.

## Эҷодиёт
Дар синамо дар якчанд филмҳо ҳамчун ҳунарпешаи нақш офаридааст. Дар Тоҷикистон наворбардори филмҳои
* «Доми шағолон»,
* «Кумир»,
* «Вақти хазон»,
* «Перестройка».
Дар Лаҳистон коргардони филмҳои бадеии
* «Ишқи аввал» (барандаи ҷоизаи байналмилалӣ дар Швейсария, соли 2005),
* «Мавҷи ҷинояткорӣ» (Ҷоизаи «Сериали беҳтарини сол», 2004),
* «Бюрои ҷиноӣ»,
* «Парвандаи хонаводаи Кепский» (Ҷоизаи «Мазҳакаи беҳтарини сол» — 2002),
ва диг.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таҳиягарони СССР
Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Имом

[thumb|280x280px|Имом дар намоз даст ба дуо боло кардааст. [Қоҳира, Миср, соли 1865. ]]
**Имом** ( - пешдаро) — пешдаро дар на­мози ҷамоат. 

## Пешдаро дар намоз
Имоми ҷумъа ва ҷамоат касест, ки дигарон дар намозҳои ҷамоат, бахусус дар намози ҷумъа бар ӯ иқтидо мекунанд. Дар имом чаҳор чиз ба эътибор ги­рифта мешавад:
* аз дигарон олимтар бошад
* қиро­атро хубтар донад
* парҳезгортар бошад
* ба синни балоғат расида бошад
Имомии фосиқ, валадуззино ва занҳо дар ҷа­моати занон макрӯҳ аст. Касе, ки истода намоз мехонад, наметавонад ба касе, ки нишаста намоз мехонад, иқтидо кунад. Касоне, ки аз паси имом нияти намоз мекунанд, бояд ба имом дар нияти худ иқтидо кунанд.

## Имом дар мазҳаби аҳли суннат

## Имом дар мазҳаби шиа

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сарварони дини ислом
Гурӯҳ:Нақши роҳбарияти динӣ
Гурӯҳ:Унвонҳои роҳбарии миллӣ ё қавмӣ

Гурӯҳ:Маъмулони дини ислом
Ояталкурсӣ

**Ояталкурсӣ** () — ояти 255-уми сураи Бақараи Қуръони Карим мебошад.


**«Аллоҳ худоест, ки ҳеч маъбуде барҳақ ҷуз Ӯ нест. Зиндаву тадбиркунандаи ҳама чиз аст. На хоби сабук (пинак) Ӯро фаро мегирад ва на хоби сангин. Аз они Ӯст, ҳар чӣ дар осмонҳо ва замин аст. Чӣ касе ҷуз ба иҷозати Ӯ дар назди Ӯ шафоъат кунад? Он чиро, ки пеши рӯ ва он чиро, ки пушти сарашон аст, медонад ва ба илми Ӯ ҷуз он чӣ Худ хоҳад, иҳота натавонанд ёфт.  Курсии Ӯ осмонҳо ва заминро дар бар дорад. Нигаҳдории онҳо бар Ӯ душвор нест. Ӯ баландпояву бузург аст»!**


## Инчунин нигаред
* Сураи Бақара

## Эзоҳ

## Адабиёт
Муаззин

[thumb|240px|[Жан-Леон Жером. *Муаззин аз манораи масҷид эътиқодмандонро ба намоз даъват мекунад* (1879)]]
**Муаззин** (, талаффуз ҳамчун *«муъаззин»* - азонгӯй) — дар ислом ходими масҷид, шахсе, ки аз манораи масҷид азон гуфта, эътиқодмандонро ба намоз даъват мекунад.

## Таърих
Муаззин бо ташаккули дини ислом пайдо шуда, ҳоло ҳам дар байни халқҳои Шарқ, аз ҷумла тоҷикон вуҷуд дорад.
[thumb|240px|[Билол ибни Рабоҳ — аввалин муаззин.]]

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* 

Гурӯҳ:Масҷидҳо
Ҷойнамоз

[thumb|212x212px|[Намоз дар Қоҳира]]
**Ҷойнамоз** (; ё   — саҷҷода ),  — рӯйҷое, ки дар рӯи он намоз мехонанд.

## Истифодбарӣ
[thumb|284x284px|Ҷойнамоз бо [Компас|қутбнамо]]

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
*
Феҳристи паррандагони Китоби сурхи Тоҷикистон

Дар рӯйхати мазкур 43 намуд ва зернамуди **паррандагон**, ки дар нашри охирин (дуюм)-и  Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015) оварда шудаст, ки дар муқоиса бо нашри қаблӣ 6 намуд ва зернамуд бештар мебошад.

Ба шарофати ташкилоти дархостгари Кусавлисай, бо сабаби барқарор кардани шумора Кабутари ҷангалӣ (Вяхир) аз китоби сурх  хориҷ карда шуд.

Категорияҳои дар асоси талаботҳои Иттиҳоди байналхалқии ҳифзи табиат арзёбишуда:
* EX  — Намудҳои маҳвгардида.
* EW — Намудҳое, ки дар табиат маҳв гардидаанд.
* CR — Намудҳое, ки дар ҳолати хатарноки маҳвшавӣ қарор доранд.
* EN — Намудҳое, ки дар зери таҳдиди маҳвшавӣ қарор доранд.
* VU — Намудҳои осебпазир.
Номи қатор, оила ва намудҳои зерин ба тартиби алифбо номбар шудаанд. Номи лотинии намуд ва зернамуд мутобиқ ба Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон оварда шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон : Олами ноботот ва ҳайвонот / Ш. Курбонов, А. Тошев. — 2-е изд. — Душанбе : Дониш, 2015. — 535 с. — ISBN 978-9975-45-07-7.
* Конвенция о биологическом разнообразии : Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия. — Душанбе : UNEP, 2014. — 154 с.
* *Мирзобаходурова Ш.Р.* Редкие, исчезнувшие, находящиеся под угрозой исчезновения и сокращающиеся в численности и в ареале виды позвоночных животных Северного Таджикистана // автореферат диссертации на соискание степени кандидата биологических наук. — Душанбе, 2000. — 22 с.


Тоҷикистон
Ҳю Ҷекман

**Ҳю Ҷекман** — ҳунарпешаи синамо ва театр, аз Австралия. Машҳур аст бо иҷрои нақшҳои ҷолиб дар филмҳои оид ба Росомаха, Одамони Икс, Марди фулодӣ, Убури шамшермоҳӣ. Дорандаи ҷойизаҳои «Глобуси Тилоӣ» (2013), «Тони» (2004), «Эмми» (2005), «Сатурн» (2001).
 
## Зиндагинома
Ҳю Ҷекман  12 октябри соли 1968 дар Сидней таваллуд шудааст. Дар оила писари хурдӣ, панҷум буд. Волидон — Крис Ҷекман ва Грейс Уотсон — гурезаҳо аз Британияи Кабир мебошанд. Ба Австралия дар солҳо 1960-умҳо гурехтанд. Дар синни 8-солагии Хю, волидонаш ҷудо шуданд, Грейс ба Англия бо духтарҳояш баргашт, ва се писар бошанд бо падарашон истодаанд. Баъди якчанд сол, дар синни 12-солагии Хю, волидонаш боз якҷо шудани буданд, аммо бефоида. Грейс ба Австралия дар муддати се ҳафта дар нимсол меомад, аз 14-солагӣ Ҳю муваққатан ба назди модар ва апаҳояш ба Лондон мерафт.
Шуғлҳои фаромушнашавандааш — баскетболбозӣ (капитани тими мактабиаш буд) ва сайёҳат бо падар ва оилааш дар  Австралия.

### Омӯзиш дар мактаб
Баъд аз таҳсили мактаб Ҳю ба университети технологии Сидней дар факултети журналистика қабул шуд. Хатмкарда, дараҷаи бакалавраро дар соҳаи коммуникатсия бо мутахасасисият дар журналистикаро ба даст овард. Лекин дар охири омузиш ҳис мекунад, ки кори журналиста барои ӯ кам аҳамият дорад, ва бо театр сарукорро шурӯъ мекунад.
Соли 1991 курсҳои солонаи театравии «The Journey»-ро дар маркази Актёрии Саррей-Хиллз дар Сидней меравад.

Рӯхати мактабҳои таҳсилнамудаи Хю (дар охир: таърихи соли таҳсил):
* Knox Grammar School, 1986
* University of Technology, Journalism, Bachelors of Arts, B.A., 1990
* Actors Centre, 1991
* Edith Cowan University, 1994
* The School of Practical Philosophy (1993—2009).

## Зиндагии шахсӣ
* Дар апрели соли 1996 Хю Деборре-Ли Фёрнессро ба занӣ гирифт. Ӯ аз шавҳараш 13 сол калонтар аст.
* Дар майи соли 2000 писари навтаваллудшударо ба оилаашон қабул карданд (д.р. 15.05.2000) — Оскар Максимилианро, дар соли 2005 дуюм кӯдакро — духтарро Ава Элиотро (д.р. 10.07.2005). Дар интервю Хю занашро «модари беҳтарини дунё» меномад.

### Филмҳои калонҳаҷм

### Садодиҳии филмҳои тасвирӣ

### Барои телевизион

### Эҷодиёт дар театр

## Ҷоиза ва ҷоизаҳо

## Нигаред низ
* Анҷелина Ҷолӣ
* Ҷеки Чан
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико‎
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони асри XXI
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Марказҳои динӣ

[thumb|Маркази исмоилӣ, шаҳри [Душанбе]]
**Марказҳои динӣ** — дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муассисаи динӣ буда, бо мақсади қонеъ гардондани эҳтиёҷоти динии шаҳрвандон ва қонеъ намудани эҳтиёҷоти динй таъсис гардида, мувофиқи сохтори худ амал мекунад, кормандони худро мувофиқи оинномаҳояшон (низомномаҳояшон) хоста мегиранд, таъйину иваз менамоянд. Онҳо иттиҳодияҳои диниро намояндагӣ мекунанд ва аз ин хусус ба мақоми давлатӣ оид ба дин ва мақомоти давлатии маҳаллӣ хабар медиҳанд. Марказҳои динӣ дар ҶТ мустақиланд. Онҳо метавонанд дар таъсис ва фаъолияти ташкилотҳои динии байналхалқӣ иштирок намоянд (моддаҳои 7 ва 9 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи дин ва ташкилотҳои динй» аз 1 декабри соли 1994).

Дар пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳри Душанбе чунин марказҳо фаъолият доранд:
* Маркази исломӣ (суннӣ-ҳанафӣ), дар Маcҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб 
* Маркази исмоилӣ, 
* Маркази масеҳии мазҳаби православӣ – (русӣ: Свято-Николский собор), 
* Маркази масеҳии адвентистҳо (русӣ: Кирха адвентистов седьмого дня), 
* Маркази  масеҳии (русӣ: Костёл Святого Йозефа) 
* Маркази яҳудиён (русӣ: Синагога) фаъолият доранд.
## Эзоҳ

 

Гурӯҳ:Маcҷидҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Меъмории исломӣ
Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Душанбе
Крис Эванс

**Крис Эванс** ҳунарманд (актёр) аст. Бештар аз нақшҳои Капитан Америка машҳур аст.
Мор­фология (мазмунҳо)

**Морфоло́гия** (аз  — «шакл» ва  — «илм»)
 
* Морфология (биология) — илм дар бораи шакл ва сохти организмҳо.
* Морфология (лингвистика) — қисми забоншиносӣ буда шакли калима ё худ ҳиссаҳо нутқро меомӯзад.
* Морфологияи забони англисӣ — илм дар бораи омӯзиши калимаҳои англисӣ ва қисмҳои онҳо.
* Морфологияи наноструктурҳо — характеристикаи нанообъектҳо, ки дар худ дорои шакл ва андозаи онҳо.
* Морфологияи рустаниҳо — шохаи ботаника, илм дар бораи сохт ва протсесҳои шаклгирӣ дар рустанӣ.
* Морфологияи афсона — кор Пропп, Владимир Яковлевич, ки соли 1928 ба нашр расида буд ва дар он муаллифаш сохти афсонаҳоро нақл мекунад.
* Морфологияи инсон — шохаи антропологияи физикӣ, ба соматология ва мерология ҷудо мешавад.
## Манобеъ
* Аз википедиаи русӣ
*

Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ
Гирдиҳамоӣ

**Гирдиҳамоӣ** — (аз калимаи англисии meeting) намоиш, роҳпаймоӣ  —  маҷлиси оммавӣ ба муносибати ягон масъалаи муҳим, бештар масъалаҳои сиёсӣ барои дастгирӣ намудани ягон талабот, изҳори ҳамфикрӣ ё эътироз. Мувофиқи Консгитутсияи Тоҷикистон маҷлисҳо, гирдиҳамоиҳо, намоишҳо ва роҳпаймоиҳо, бо тартибе, ки Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маҷлисҳо, гирдихамоиҳо, намоишҳо ва роҳпаймоиҳои осоишта» аз 22 маи соли 1998 муқаррар гаштааст, гузаронида мешаванд.

## Дар Тоҷикистон
thumb|Роҳпаймоӣ дар Рӯзи Парчами 
Дар Тоҷикистон, дар замони тобеияти ҷумҳурӣ ба ИҶШС ҳар сол намоишҳо ба муносибати Иди байналхалқии меҳнаткашон - 1 май ва Иди ғалабаи Инқилоби сотсиалистии Октябрӣ - 7 ноябр дар шаҳру маркази вилоятҳои ҶШС Тоҷикистон баргузор мегардиданд. Митингҳои эътирозӣ дар арафаи пошхӯрии ИҶШС ва рӯй додани зиддияти байни собиқ Ҳукумат ва нерӯҳои оппозитсионӣ, солҳои 1991 ва 1992 дар шаҳри Душанбе шуда гузаштаанд.
Гирдиҳамоиҳо, намоишҳо ва роҳпаймоиҳои даврони асри XXI дар ҷумҳурӣ асосан ба муносибатҳои Рӯзи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон — 9 сентябр, Иди байналмилалии Наврӯз — 21 - 24 март Рӯзи Парчами Тоҷикистон — 24 ноябр ва баъзе диг. иду ҷашнҳои миллӣ баргузор мегарданд.
## Нигаред
*Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Барселона (бошгоҳи футбол)

**«Барсело́на»** () — яке аз машҳуртарин бошгоҳи футболи испониёӣ аз вилояти худмухтори Каталония. Ин бошгоҳ ба номи **«Ба́рса»** () низ машҳур аст.

«Барселона» яке аз пурарзиштарин бошгоҳҳои варзишии ҷаҳон аст. Тибқи маълумоти «Deloitte», дар мавсими 2022/23, бошгоҳ бо даромади солонаи 638,2 миллион евро дар ҷои ҳафтум аст.

## Таърих
Соли 1899 аз ҷониби як гурӯҳ футболбозони урупоӣ бо сарварии Жоан Гампер таъсис дода шудааст. Бошгоҳ яке аз бузургтарин тимҳои варзишии ҷаҳон буда, зиёда аз 140 000 узв дорад. Варзишгоҳи асосии бошгоҳ — «Камп Ноу», ки баъди бозсозӣ ҳамоно яке аз пургунҷоиштарин варзишгоҳҳои Урупо ба ҳисоб меравад.
Дар солҳои охир «Барселона» новобаста аз мушкилоти молиявӣ ҳамчунон дар байни машҳуртарин ва сердаромадтарин бошгоҳҳои ҷаҳон қарор дорад. Бошгоҳ дар таърихи худ 5 маротиба Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА (1992, 2006, 2009, 2011, 2015), 4 маротиба Ҷоми ҷомдорони УЕФА (1979, 1982, 1989, 1997) ва 5 маротиба Суперҷоми УЕФА-ро ба даст овардааст.
«Барселона» 3 маротиба қаҳрамони ҷаҳон дар байни бошгоҳҳо (2009, 2011, 2015) шудааст.

## Ҳайати ҳозира
* *Тибқи санаи 14-уми январи соли 2026*

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ
Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Испониё
Маржа

**Маржа** — маънои умумии фарқи ду нишондод мебошад. Дар савдо фарқи байни нархи моли харидашуда ва фурӯхташударо ифода менамояд. Дар фаъолияти бонкӣ маржа фарқи байни ставкаи қарзи ҷалбкардашуда ва пешниҳодгардида ё маблағи пулии таъминотие, ки қарз дар асоси он дода мешавад ва маблағи қарзи пардохтшуда, инчунин фарқи қурби харид ва фурӯши асъори хориҷӣ аз тарафи бонкро ифода менамояд. Дар амалиёти мӯҳлатноки фонди маржа фарқи байни қурби қогазҳои қиматнок дар рӯзи бастан ва рӯзи иҷрои аҳдҳои мӯҳлатнокро ифода менамояд.
## Нигаред низ
* Қарз
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Гурӯҳ:Коргузории бонкӣ
Миссияи дипломатӣ

**Миссияи дипломатӣ** — 1. Намояндагии доимии дипломатие, ки ба он фиристода ва ё вакили доими роҳбарӣ менамояд. Мувофиқи Конвенсияи Вена дар бораи муносибатҳои дипломатӣ аз соли 1961 байни миссияи дипломатӣ ва сафорат нисбати ҳуқуқ, масуният ва имтиёзҳо тафовут гузошта намешавад.

2. Дар зери миссияи дипломатӣ инчунин ба дигар давлат равон кардани намояндагон барои иҷро ва ё ҳалли вазифаҳои мушаххаси дипломатӣ фаҳмида мешавад (миссияи махсус).
## Нигаред низ
* Дипломат
* Рӯйхати миссияҳои дипломати дар Душанбе

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Дипломатия
Гурӯҳ:Мафҳумҳои хидмати давлатӣ
Минтақаҳои рекреатсионӣ

**Минтақаҳои рекреатсионӣ**  —  қисми фазои муҳити атрофе, ки мақомоти ваколатдори давлатӣ барои истироҳат, сайёҳӣ (туризм), аз ҷумла минтақаҳои кабудизор, курортӣ, табобатӣ ва солимгардониро муқаррар кардааст, фаҳмида мешавад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сайёҳӣ
Минтақаи курортӣ

**Минтақаи курортӣ** — қисми фазои замин, об инчунин худи курорт ҳам ба ҳавзаҳои муҳофизатии яке аз намудҳои минтақаҳои муҳофизати махсус, ки қонун бо мақсади ба вай муҳайё намудани шароити зарурии солимгардонӣ ва рекреатсионӣ режими махсуси муҳофизатие, ки барои курорт зарур аст, додааст.
## Нигаред низ
* Минтақаҳои рекреатсионӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Сайёҳӣ
Гурӯҳ:Муассисаҳои солимгардонӣ
Минтақаи назорати гумрукӣ

**Минтақаи назорати гумрукӣ** — ҷои махсус ва таъйинкардашудае мебошад, ки барои нигаҳдории молу воситаи нақлиёт ва таҳти назорати гумрукӣ қарор додани онҳо пешбинй шудаасг. Минтақаи назорати гумрукӣ дар қадқади сарҳади гумрукии ҶТ, маҳалҳои барасмиятдарории гумрукӣ ва маҳалҳои ҷойгиршавии мақомоти гумрукии ҶТ ташкил карда мешавад.
## Нигаред низ
* Мақомоти гумрук
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Минтақаи озоди гумрукӣ

**Минтақаи озоди гумрукӣ** — низоми гумрукие мебошад, ки мувофиқи он моли хориҷӣ дар сарҳади минтақаи дахлдор бидуни ситонидани боҷи гумрукӣ ва андозҳо ва бе татбиқ намудани тадбирҳои иқтисодӣ ба ин мол ҷой дода мешавад, мавриди истифода қарор мегирад, моли ватанӣ бошад, мутобиқи шартҳое, ки ба низоми гумрукии содирот татбиқ мешавад, бо тартиби муайянкардаи Кодекси гумрукии ҶТ ҷой дода шуда, мавриди истифода қарор мегирад.
## Нигаред низ
* Минтақаи назорати гумрукӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти гумрукӣ
Гурӯҳ:Кори гумрукӣ
Минтақаи офшорӣ

**Минтақаи офшорӣ** — қисми қаламрави давлат мебошад, ки дар он реҷаи ғайриандоз амал менамояд. Ширкатҳои хориҷӣ ҳангоми дар минтақаҳои оффшорӣ ба қайд гирифтан танҳо ҳаққи бақайдгириро пардохт менамоянд. Монанди минтақаи оффшори марказӣ минтақаи оффшорӣ низ минтақаи ғайриандоз мебошад.
## Нигаред низ
* Андоз
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Минтақаи ҳифзи об

**Минтақаи ҳифзи об** — ҳудудесг бевосита ҳамшафати маҷрои дарёҳо, каналҳои таъйиноти гуногун, обанбору объектҳои дигари обӣ, ки нисбати онҳо низоми махсуси истифодаи об ба мақсади ҳифзи ин объектҳои обӣ аз ифлосшавӣ, олудашавӣ аз обовардҳо ва дигар зуҳуроти номатлуб, инчунин барои ташкили низоми мусоиди об муқаррар карда мешавад. Онҳо мутобиқи лоиҳаи тасдиқкардаи мақомоти ваколатдори давлагӣ дар шакли табий муқаррар карда мешаванд. Ҳолати мусоиди нигаҳдории минтақаҳо ба зиммаи иттиҳодияҳо, ташкилоту хоҷагиҳо сарфи назар аз шакли моликият ва тобеияташон, инчунин ба шаҳрвандоне, ки заминҳои корами дар дохили ҳудуди ин минтақаҳо ҷой гирифта доранд ва барои истифодаи онҳо қарор доранд, гузошта мешавад.
## Нигаред низ
* Экология
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Экология
Минтақаи бетараф

**Минтақаи бетараф** — қисми қаламрави давлат мебошад, ки дар ҳудуди он бурдани амалиётҳои ҳарбӣ ё барои бурдани амалиёти ҳарбӣ ба ҳайси пойгоҳ истифода бурдани он манъ аст.
## Нигаред низ
* Минтақаи беяроқгардонидашуда
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналмилалӣ
Минтақаи амалиётҳои ҳарбӣ

**Минтақаи амалиётҳои ҳарбӣ** — ҳудуди ноҳия, вилоят ё минтақаи ҷудогонаи кишвар мебошад, ки дар он амалиёти ҳарбӣ рафта истодааст. Минтақаи амалиёти ҳарбӣ аз саҳнаи амалиёти ҳарбӣ фарқ менамояд. Саҳнаи амалиёти ҳарбӣ аз нигоҳи мазмун васеъ мебошад, ки он тамоми қаламраверо, ки дар ҳудуди он амалиёти ҳарбӣ рафта истодааст, дар бар мегирад. Минтақаи амалиёти ҳарбӣ, баръакс, танҳо фарогири қисмҳои ҷудогонаи кишвар мебошад, ки дар ҳудуди онҳо амалиётҳои ҳарбӣ рафта истодааст.
## Нигаред низ
* Минтақаи бетараф
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналмилалӣ
Минтақаи аз ҷиҳати экологӣ хароб

**Минтақаи аз ҷиҳати экологӣ хароб** — марзҳое (шаҳр, вилоят, минтақа), ки дар онҳо нишонаҳои пурра нобудшавии сохтҳои табиии экологӣ, ифлосшавии глобалии ҳавои фазо, обанборҳо, фасодшавии пурраи захираҳои обӣ, зироату ҳайвонот ва инчунин муқаррар шудани дараҷаи баланди беморӣ ва фавти аҳолӣ аз тарафи давлат расман эътироф карда шудаасг.
## Нигаред низ
* Минтақаҳои вазъи фавқулоддаи экологӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Экология
Минтақаи асъор

**Минтақаи асъор** — ин тақсимоти давлатҳоест, ки сиёсати ягонаи асъорӣ-иқтисодиро ба амал мебароранд.
## Нигаред низ
* Асъор
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Молия
Миёнаравӣ

**Миёнаравӣ** — фаъолияти касбӣ оид ба иҷрои вазифаҳои миёнаравӣ бо мақсади ҳамкории тарафҳо аст, ки хоҳиши аҳд бастан доранд. Имкон дорад шахсони алоҳидаи воқеӣ (маклерҳо, брокерҳо) ва ҳам ширкатҳои миёнарав ҳамчун миёнрав фаъолият намоянд.

Миёнарав аз номи худ бевосита аҳд набаста, балки манфиати ҳарду тарафро ифода менамояд ва дар назди онҳо барои зарари бо гуноҳи ӯ расида масъулият дорад. Бинобар ҳуқуқи меҳнатӣ миёнарав бо мувофиқаи тарафҳо интихоб карда мешавад ва ӯ дар гузаронидани гуфтушунид ва ҳосил гардидани созиш ба онҳо ёрӣ мерасонад. Миёнарав ҳақ дорад, ки барои иҷрои вазифаҳояш аз тарафҳо тамоми маълумоту ҳуҷҷатҳои заруриро талаб карда гирад. Миёнарав ҳақ надорад маълумоти махфиро, ки барои иҷрои  вазифаҳояш гирифтааст, фош намояд. Қоидаи миёнаравиро тарафҳо бо ризоияти миёнарав муайян мекунанд. Миёнарав баъди кӯшиши оштӣ кунонидани тарафҳо ба онҳо оид ба ҳалли баҳс (низоъ) тавсиянома навишта медиҳад. Агар ҳеч кадоме аз тарафҳо дар давоми даҳ рӯз таклифи миёнаравро рад накарда бошад ва ё агар тарафҳо қаблан оид ба иҷрои ин тавсиянома созишнома имзо карда бошанд, он барои тарафҳо воҷиб мегардад.
## Нигаред низ
* Миёнаравони биржа
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Касб
Минтақаҳои вазъи фавқулоддаи экологӣ

**Минтақаҳои вазъи фавқулоддаи экологӣ** — қисми марзе (шаҳр, ноҳия, минтақа), ки дар вай раванди нобудшавии сохтҳои табиии экологӣ, ифлосшавии глобалии муҳити табиии атроф, фасодшавии захираҳои обӣ, зироату ҳайвонот равшан аён гардидааст ва якбора микдори беморию марги аҳолӣ аз нишондодҳои миёна якчанд баробар зиёд шудаасг ва давлат расман онҳоро минтақаҳои вазъи фавқулоддаи экологӣ эълон кардааст.
## Нигаред низ
* Экология
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Экология
Минтақаи санитарӣ

**Минтақаи санитарӣ** — як навъи минтақаи муҳофизатй ҳамчун қисми фазои замину оби атрофи объектҳои муҳофизати табиат бо мақсади огоҳкунии роҳ надодан ба ифлосшавй, касодшавӣ ва нобуд шудани онҳо аз тарафи қонунгузории санитарӣ пешбинй шудааст.
## Нигаред низ
* Экология
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Экология
Микробъект

**Микробъект** —  ашёе, объектҳое ки онҳоро бо чашми оддй, яъне асбобҳои техникии ёрирасон дида намешавад ё хира вонамуд мешавад.
## Нигаред низ
* Объект
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳо
Миёнарав

**Миёнарав**  (маклер, брокер) — фаъолияти касбӣ оид ба иҷрои вазифаҳои миёнаравӣ бо мақсади ҳамкории тарафҳо аст, ки хоҳиши аҳд бастан доранд.

Миёнарав дар шартномаи маблағгузорӣ таҳти гузашт кардани талаботи пулӣ миёнарав - бонк ё дигар ташкилоти қарздиҳӣ уҳдадор мешавад ба муштарӣ барои маблағи моли пешниҳодкарда, иҷрои кор ё хидматрасонии шахси сеюмро пардозад ва муштарӣ бошад, талаботи пулии шахси сеюмро бо миёнарав гузашт кунад ва подоши муайянеро пардозад. Уҳдадории миёнарав оид ба шартномаи маблағгузорӣ таҳти гузашт кардани талаботи пулӣ метавонад барои муштарӣ пешбурди баҳисобгирии муҳосибавӣ, инчунин ба мизоҷ фароҳам овардани дигар хидматрасониҳои молиявии вобаста ба талаботи пулиро, ки мавзӯи гузаштро ташкил медиҳанд, дарбар гирад. Бонкҳо, ташкилотҳои қарздиҳӣ, инчунин дигар ташкилотҳои тиҷоратие, ки барои анҷом додани чунин навъи фаъолият иҷозат доранд, метавонанд дар шартномаи маблағгузорӣ бо гузашт кардани талаботи пулй
миёнарав бошанд.
## Нигаред низ
* Миёнаравони биржа
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Cавдо
Миёнаравони биржа

**Миёнаравони биржа** — аъзои биржа, ки ҳуқуқи амалӣ гардонидани аҳдҳои биржавиро доранд. Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои миёнаравони биржа дар асоси қонунгузории биржавӣ, оинномаи биржа, инчунин оинномаҳои махсуси брокерӣ ва анъанаҳо муайян карда мешаванд (ниг. брокер, дилер, ҷоббер, маклер).
## Нигаред низ
* Брокер
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Савдо
Гурӯҳ:Касб
Тамғаи истеҳсолӣ

**Тамғаи истеҳсолӣ** — мӯҳре, ки дар маҳсулот ё борпечи маҳсулот бо мақсади фардикунонии истеҳсолкунанда гузошта мешавад. Он қайд намешавад ва новобаста аз нишони молиявӣ татбиқ мегардад. Аз рӯи қонун тамғаи истеҳсолӣ бояд номгӯи пурра ё ихтисоршудаи истеҳсолкунанда, мавқеи ҷойгиршавии вай, маълумот оид ба сифат, навъ, нарх, стандарт, шароити техникии молро инъикос кунад.
## Нигаред низ
* Бозаргонӣ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Бозаргонӣ
Маҳрум кардан аз ҳуқуқҳои тахассусӣ

**Маҳрум кардан аз ҳуқуқҳои тахассусӣ**  — ҷазои иловагие мебошад, ки суд ҳангоми татбиқкунии чазои ҷиноятӣ нисбат ба хидматчиёне, ки ҷиноятҳои вазнин ва махсусан вазнин содир кардаанд, аз рутбаи хидматӣ маҳрум менамояд. Дар дигар ҳолатҳо маҳрум кардан аз рутбаҳои тахассусй манъ аст, зеро рутбаҳо умрбод дода мешаванд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Мелиоратсия

**Мелиоратсия** - аз истилоҳи лотини баромада, маънояш беҳтар намудан аст. Мелиоратсия низоми чорабиниҳои ташкилию хоҷагӣ ва техиикие мебошад, ки баҳри беҳтар намудани истифодаи заминҳои хоҷагии қишлоқ бо роҳи хушк ё обёрӣ намудани онҳо, (гидромелиоратсия), тағйир додани замин бо роҳи обшӯй намудани хок, гаҷбанд кардан, оҳакдор кардан, (мелиоратсияи кимиёвй), васеъ иамудаии доираи киштзор бо роҳи
нишонидаи зироатҳои махсус, шинонидани бутта ва дарахтзорҳо, ҷангал, яъне бо роҳи ба амал баровардани агромелиоратсия ва ғайра. Вобаста ба ҳолат се шакли мелиоратсияи замин гузаронида мешавад: мелиоратсияи низоми заминҳое, ки низоми номусоиди истифодабарӣ доранд; мелиоратсияи заминҳое, ки хосиятҳои номусоиди кимиёвй-физикӣ доравд; ва мелиоратсияи заминҳо ё, ки аз таъсири шусташавӣ аз кор баромадаанд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кишоварзӣ
Деҳоти Озодагон

**Ҷамоати Озодагон** () — ҷамоатест дар ноҳияи Панҷи вилояти Хатлони Тоҷикистон.  
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  


Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Панҷ‎
Деҳоти Кабут Сайфутдинов

**Ҷамоати Кабут Сайфутдинов ** (собиқ Араб) ()  — Ҷамоат дар Ноҳияи Панҷи, вилояти Хатлон.  
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Ҷамоати Кабут Сайфутдинов
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Панҷ‎
Яхоб

**Яхоб**, дарёи Ёхсу ё Яхсу (дар сарчашмаҳои хаттии асрҳои IX – XI бо номҳои Бахшу, Вахшу, Охшу, Ёхсу ёд шудааст) —  дарё дар минтақаи Кӯлоби вилояти Хатлон, шохоби чапи д. Сурхоб (Сурхоби Панҷ). Дарозиаш 120 км, масоҳати ҳавзааш 2710 км2. Аз нишебиҳои шимолу ғарбии  қ-кӯҳи Ҳазрати Шоҳ (бо номи Мунҷакиён) сар шуда, дар ҷанубу ғарбии шаҳраки Восеъ ба д. Сурхоб мерезад. Саргаҳаш аз чашмасорони воқеъ дар собиқ ҳудуди деҳаҳои Талвару Шугнови Куҳна маҷро гирифта, то ба водии Кӯлоб дарёи сероберо ташкил медиҳад. То ш. Кӯлоб шакли морпеч дошта, ноҳияҳои Ховалинг ва Мӯъминободро аз куҳи Чилдухтарон ҷудо мекунад. Шохаҳои калонаш Оби Сурх, Кӯлобдарё (аз чап). 

Манбаи асосиаш барфу борон ва чашмаҳои водии Ёхсу. Баҳорон сероб гардида, тобистону тирамоҳ камоб мешавад. Сарфи солонаи об ба ҳисоби миёна 31,9 м3/с. Дар д. Ёхсу бо мақсади обёрӣ намудани заминҳои минтақаи Кӯлоб ва Восеъ якчанд наҳрҳо (Ҳукумат, Зиракӣ, Пушиён) бунёд шудаанд. Дар саргаҳи д. Ёхсу кони тило ва дар резишгоҳи он ба дарёи Сурхоб кони намаки ошии Хоҷамуъмин воқеъ аст. Лаққамоҳӣ, гулмоҳӣ ва ширмоҳӣ дорад. Аз асрҳои гузашта то солҳои 60 асри 20 мардум дар саргаҳи ин дарё тилошӯӣ мекарданд (асосан ба воситаи намад ва пӯсти бузу гӯспанд тило мешустанд). Имрӯз низ ин амалиёт ҷараён дорад.

Яке аз сабабҳои ба Хатлонзамин ҳамла овардани аҷнабиён ба даст овардани кони тилои Шугнови қади д.Ёхсу буд. Дар баландии деҳаҳои Талвару Шугнови водии д. Ёхсу нишонаҳои истихроҷу коркарди тило боқӣ мондаанд, ки тибқи ривоятҳо гӯё дар онҳо навкарони Чингизхон қариб 200 сол тило истеҳсол мекардаанд. Соли 1895 тилокоб П. Журавко-Покорский дар водии д. Ёхсу аввалин шуда корхонаи коркарди тилои худро бунёд карда буд. Солҳои 70 асри XX дар соҳили д. Ёхсу заводи махсуси истихроҷи тило «Дрога–205»-и Русия фаъолият дошт. Ҳоло дар саргаҳи дарё чанд корхонаи истихроҷи тило (аз ҷумла кони тилои «Шугнов») фаъолит доранд.

## Адабиёт
* Кӯлоб, Энсиклопедия, Душанбе 2006, саҳ. 633-634.
* Энсиклопедияи миллии тоҷик, Душанбе, 2017, саҳ. 435.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҷуғрофия
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дарёҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Захираҳои обии Тоҷикистон
Тоҷикистон
Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо
Маҳсулотсупорӣ

**Маҳсулотсупорӣ** — маҳсулотсупорӣ аз ҷониби маҳсулотсупор тибқи шартнома ба харидор ё шахси дар шартнома ба сифати харидор зикргардида бо усули бор карда фиристодани мол анҷом дода мешавад. Тибқи м.541 КГ ҶТ аз рӯи шартномаи махсулотсупорӣ фурӯшанда (маҳсулотсупор) уҳдадор мешавад, ки дар муҳлати қайду шартшуда ё муҳлатҳои истеҳсол ё муҳлатҳои аз ҷониби ӯ харидани мол барои харидор ҷиҳати истифода дар фаъолияти соҳибкорӣ ё мақсадҳои дигар молро ба харидор расонад (м.541 КГ ҶТ). Шартномаи маҳсулотсупорӣ ба муҳлати 1 сол, ба муҳлати бештар аз 1 сол ( шартномаи дарозмуддат) ё ба муҳлати дигари дар созишномаи тарафҳо пешбинигардида басга шуданаш мумкин аст.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Фаъолияти соҳибкорӣ
Маҳфуздоранда

**Маҳфуздоранда** — дар ҳуқуқи байналхалқӣ ҳамчун нигаҳдорандаи матни аслии шартномаи бисёртарафаи байналхалқӣ ва тамоми ҳуҷҷатҳои дахлдор фаҳмида мешавад. Ба ҳайси маҳфуздоранда як ё якчанд давлатҳо, ташкилоти байналхалқӣ ё ин ки мансабдори олии ин ташкилот баромад карда метавонад.

Мисол, Котиби Генералии СММ функсияи маҳфуздорандаи якчанд созишномаҳои байналхалқиеро, ки дар чорчӯбаи СММ басгта шудаанд, ба амал мебарорад. Функсияҳои маҳфуздоранда бо Конвенсини Вена «Дар бораи ҳуқуқи шартномаҳои байналхалқӣ» аз 23 майи соли 1963 ва дигар шартиомаҳои мушаххас муайян мегардад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналхалқӣ
Маҷбурсозии маъмурӣ

**Маҷбурсозии маъмурӣ** — яке аз намудҳои маҷбурсозии давлатие мебошад, ки мазмуни он аз татбиқсозии чораҳои маҷбурсозии маъмурии дар меъёрҳои маъмурию ҳуқуқӣ пешбинишуда аз ҷониби субъектҳои мақомоти ҳокимияти иҷроня нисбати шахсони воқеӣ ва ташкилотҳое, ки ҳуқуқвайронкунии (кирдори) маъмурӣ содир менамоянд, татбиқ карда мешаванд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқи мурофиаи маъмурӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Маҷмӯи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон

**Маҷмӯи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон** — ба сифати яке аз навъҳои  мураттабсозии санадҳои меъёрию ҳуқуқии Тоҷикистон чун санади расмӣ тибқи Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикисгон аз 24 феврали соли 2000 №138 (бо тағйироту иловаҳо аз 26 декабри соли 2001 №737) ба нашр мерасад. Масъули омодасозӣ ва нашри Маҷмӯи қонунҳо Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикисгон мебошад.

Маҷмӯи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон санадҳои меъёрию ҳуқуқии зеринро, ки баъди 9 сентябри соли 1991 қабул карда шудаанд, дар бар мегирад: санадҳои конститутсионӣ оид ба
истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунҳои конститутсионӣ, кодексҳо ва дигар қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, қарорҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлисн намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, қарор ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқии Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикжтон, фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, қарорҳои дорои аҳамияти умумиҳатмии Ҳукумати Ҷумҳурни Тоҷикистон, қарорҳои Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикисгон ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофкардаи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Маҷмӯа ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ нашр мешавад. Соли 2002 ҷилди аввали Маҷмӯи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар нашриёти «Қонуният»-и Вазорати адлия аз чоп баромад.
## Нигаред низ
* Конун
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Маҷмӯи мол

**Маҷмӯи мол** - тибқи қонунгузории гражданӣ мол дар шакли маҷмӯъ ва ғайримаҷмӯъ мавриди шартномаи хариду фурӯш қарор мегирад. Агар шартномаи хариду фурӯш уҳдадории фурӯшандаро ба харидор дар маҷмӯъ додани номгӯи муайяни мол пешбинй карда бошад, уҳдадорӣ аз лаҳзаи ба харидор додани ҳамаи моле, ки ба маҷмӯъ дохил гардидаанд, иҷрошуда ба ҳисоб меравад. Дар сурати додани молҳои ғайримаҷмӯъ харидор ҳуқуқ дорад тибқи интихоби худ аз фурӯшанда талаб намояд, ки мутаносибан нархро пасг кунад ё дар муҳлатҳои мувофиқ молро мукаммал намояд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Маълумотҳои махфӣ

**Маълумотҳои махфӣ** - маълумотҳое, ки сирри хизматӣ ё тиҷоратиро дар бар мегиранд. Қонунҳои гражданӣ (м. 153 КГ ҶГ) маълумотеро, ки дорои сирри хизматӣ ё тиҷоратӣ мебошанд, ҳифз менамояд, ба шарте ки маълумот бо сабаби ба шахсони сеюм маълум набуданаш арзиши воқей ё имконпазири тиҷоратй дошта, дар асоси қонун барои истифодаи озодона дастрас набошад, дорандаи маълумот ҷиҳати махфӣ нигоҳ доштани он тадбирҳо меандешад.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Деҳоти Ваҳдат (н. Левакант)

** Ҷамоати Ваҳдат ** () — ҷамоатест дар ноҳияи Сарбанди вилояти Хатлони Тоҷикистон.   
## Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат

## Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо

## Мардум

## Деҳоти ҷамоат

 
## Эзоҳ
  

Гурӯҳ:Ҷамоати Ваҳдат (н. Левакант)
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Левакант
Маъмурияти давлатӣ

**Маъмурияти давлатӣ** — 1) *маҷмӯи хидматчиёни давлатӣ*;

2) низоми мақомоти ҳокимияти иҷроия мебошад, ки онҳо (мақомот ва ходимон) фаъолияти иҷроиявию амрдиҳиро ба амал мебароранд ва мазмуни он аз иҷро намудани ташкили бевосита ва ҳаррӯзаи функсияҳои дохилӣ ва берунии давлат, инчунин аз вазифаҳое, ки дар назди онҳо гузошта шудааст, иборат мебошад.
## Нигаред низ
* Маъмуриятчигӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои хидмати давлатӣ
Маъмуриятчигӣ

**Маъмуриятчигӣ** — ин тарзи роҳбарии мақомоти давлатӣ ва шахсони мансабдори вай, ки моҳияти он аз ҳаллу фасли масъала дар доираи қоидаҳои мавҷуднабуда, бо роҳи қабул намудани санадҳои характери роҳбарикунанда дошта (фармон, амр, қарор ва г.) аз иҷрои қонуну қарорҳои мавҷуда худ ва итоатгарони худро барканор (дур) сохта, иродаи худро амалӣ кардан ё ба ин васила итоатгарони худро, ки дар доираи иҷрои вазифаашон вазифадоранд ё мебоист ин ё он масъаларо ҳал намоявд, иваз намуда, тибқи дастурҳо ва дигар санадҳои идоракунии худ роҳбарӣ ва идоракунии масъаларо ба уҳда мегиранд.
## Нигаред низ
* Маъмурияти давлатӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Маънидодкунӣ

**Маънидодкунӣ** — шарҳ додан, тафсир намудани мундариҷа ва мазмуни ҳақиқии меъёрҳои ҳуқуқӣ. Вобаста ба мақомоти тафсиркунанда маънидодкунӣ аутентӣ, судӣ ва докториалӣ мешавад. 
* *Тафсири аутентӣ* мувофиқи салоҳияташ аз тарафи мақомоти ҳокимият маънидод кардани қонунгузориҳои худ мебошад (масалан, мувофиқи м.49 Қонститутсияи ҶТ чунин салоҳият ба Маҷлиси Олӣ дода шудааст). 
* *Тафсири судӣ* ба фаъолияти мақомоти судӣ вобаста мебошад. 
* *Маънндоди илмӣ*, наэариявии қонунгузориро, ки аз тарафн донишмандони ҳуқуқ ( олимону мутахассисон) анҷом дода мешаванл, тафсири докториалӣ меноманд. 
* Бо роҳи як меъёри ҳуқуқиро ба дигараш муқоиса намуда маънидод карданро *тафсири мураттабӣ* меноманд.
## Нигаред низ
* Маъмурияти давлатӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Мирзоюсуфи Фозил

**Мирзоюсуфи Фозил** (*Мирзоюсуф Фозилзода,* маъруф ба ***Эшони Мирзоюсуф***; 1956, Оббурдон, Мастчоҳ — 25 сентябри соли 2016, Мастчоҳ) — олим ва орифи раббонӣ, бародари ориф ва шоири тоҷик Домулло Абдуррашиди Фозил

## Зиндагинома
Мирзоюсуфи Фозил маъруф ба «Эшони Мирзоюсуф» дар соли 1956 дар деҳаи Оббурдони ноҳияи Мастчоҳ чашм ба дунё гушуда. Ӯ улуми ибтидоии исломӣ ва сатҳро дар маҳзари қиблагоҳи худ Эшони Махдум — ки яке аз донишмандони маъруф дар водии Зарафшон ва Истаравшан буда — фаро гирифт ва ҳамчунин адабиёти порсӣ ва низ «Маснавии Маънавӣ»-ро ҳам дар назди падари худ омӯхтааст.

Мирзоюсуф табаҳҳуре фавқулода дар адабиёти порсӣ ва ба хусус адабиёти ирфонӣ ва ба вижа дар «Маснавӣ» дошт, ҳамчунин тасаллути вай дар улуми исломӣ аз қабили тафсири Қуръони Карим ва ирфони исломӣ камназир буд. Ӯ солҳои 1997—1999 риёсати бахши ҲНИТ дар вилояти Суғдро бар уҳда дошт ва низ муддате узви Риёсати Олии ҲНИТ буд.

Мирзоюсуф шогирдони фаровонеро тарбият ва парвариш карда ва муддате имом-хатиби масҷиди ҷомеъи Аллома Иқболи Лоҳурӣ дар ноҳияи Мастчоҳи нав (Бӯстон) буд. Ин олими раббонӣ ашъори ирфонии зиёде суруда, ки порае аз он ашъор дар ду асари барҷоймонда аз вай, яъне «Меҳроби меҳр» ва «Наҷвои дил» ҷой гирифтаанд.

## Намунаҳоеи ашъор
::: Касе меҳмони ин дунёи пир аст,
::: Яқин ӯро аҷал дунболагир аст
::: Чи даъво мекунад ман шоҳу мирам,
::: Чу некӯтар назар созад, асир аст.

:::::: ***

::: Худо дорандаву инсон фақир аст,
::: Агарчанде, ки дунёдору мир аст.
::: Шавад ноком чун рӯзе бимирад,
::: Магар он к-ӯ Худояш дастгир аст.

## Эзоҳ

## Инчунин нигаред
* Суханронии Аллома Мирзоюсуфи Фозил дар намози Ҷумъа. Оббурдон 2012.
* Суханронии Мирзо Юсуфи Фозил дар намози иди Фитр. Мастчоҳ 2013.

## Сарчашма
* Гурӯҳи фейсбукии «Аллома Мирзоюсуфи Фозил»

Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом
Гурӯҳ:Рӯҳониёни форсизабон 
Гурӯҳ:Ходимони динии Тоҷикистон
Доктори илм

**Доктори илм** — дараҷаи илмӣ, дуюмин дараҷаи олӣ (баъди номзади илм) дар ИҶШС, Ҷумҳурии Тоҷикистон, Русия, инчунин дар як қатор кишварҳои ИДМ ва дар баъзе собиқ малакатҳои шуравӣ.

## Таърих
Бори аввал соли 1130 дар Донишгоҳи Болонияи Италия, сипас соли 1231 дар Донишгоҳи Париж дода шудааст. Дар Русия соли 1819 расм гашт.

## Соҳаҳои илм

## Нигаред низ
* :Гурӯҳ:Дараҷаи илмӣ:Докторони илм

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Доктор наук / М. Н. Волков // Дебитор — Евкалипт. — М. : Советская энциклопедия, 1972. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 8).
* Приказ Миннауки России № 145, от 31 августа 1998 года.

## Пайвандҳо
* Ҳуҷҷатҳои меъёрӣ  дар сайти ВАК Минобрнауки Русия

Гурӯҳ:Унвон ва дараҷаи илмӣ
Гурӯҳ:Докторони илм
Маъмури берунӣ

**Маъмури берунӣ** - ашхоси аз ҷониби суди иқтисодӣ барои ба амал баровардани  идоракунии берунӣ ва дигар ваколатҳои тибқи қонун пешбинигашта таъйиншуда. Ҳуқуқи пешбарии номзад ба вазифаи маъмури беруниро маҷлиси қарзхоҳон, мақомоти андоз ва дигар мақомоти ваколатдор, қарздор ё молики амволи корхонаи яклухт доро мебошанд.
Аз лаҳзаи таъйини маъмури берунӣ, роҳбари ташкилоти қарздор аз вазифа сабукдӯш карда шуда, идоракунии ташкилот бар уҳдаи маъмури берунӣ вогузор мешавад. Ваколатҳои мақомоти идоракунии ташкилоти қарздор ва молики амволи корхонаи яклухти қарздорбуда бошанд, ба маъмури берунй таҳвил мешаванд.
## Нигаред низ
* Маъмури озмунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Маъмури озмунӣ

**Маъмури озмунӣ** — ашхоси аз ҷониби суди иқтисодӣ ҷнҳати ба амал баровардани истеҳсолоти озмунӣ ва дигар ваколатҳои муқаррарнамудаи қонун таъйиншуда. Маъмури озмунӣ дорои ваколатҳои зайл мебошад; дар ихтиёри худ қарор додан ва идора намудани амволи қарздор; омӯзиши асоснокии талаботи қарзхоҳон; ташкил кардани массаи озмунӣ; ба суд, қарзхоҳон ва мақомоти андоз пешниҳод намудани иттилооти зарурӣ дар хусуси вазъи молиявии ташкилоти қарздор ва дигар ваколатҳои дар қонун муқарраршуда.
## Нигаред низ
* Маъмури берунӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ
Медал

**Медал** (,  — *тангаи металлӣ*) — мукофоти давлатӣ, нишони доирашакли металлӣ, ки расму хатти дутарафа дорад ва одатан барои хидмати шоёни ҷангь ва шуҷоати меҳнатӣ дода мешавад. Қонуни ҶТ «Дар бораи мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикисгон» аз 31 июли с.2001 медалҳои «Барои ҷасорат», «Хидмати шоиста», «Шафқат», «Марзбони шуҷои Тоҷикистон» -ро пешбинӣ кардааст.

Масалан, бо медали «Хидмати шоиста» шаҳрвандони ҶТ барои комёбиҳои меҳнатӣ дар соҳаи иқтисодиёт, соҳаи иҷтимоӣ, илм, фарҳанг, барои комёбиҳо дар хидмати давлатӣ, ҳарбӣ ва дар кори мақомоти ҳифзи ҳуқуқ сарфароз гардонида мешаванд. Медали «Хидмати шоиста» бо тасма дар тарафи чапи сина овехта мешавад.

## Нигаред низ
* Мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

## Эзоҳ
Меморандум

**Меморандум** — ҳуҷҷати дипломатие мебошад, ки дар он муфассал моҳияти масъалаҳои байналхалқӣ ифода гардида, ин ё он ҳолату вазъият ҳамаҷониба таҳлил меёбанд ва фактҳои
мушаххасе гирд оварда мешаванд, ки мавқеи давлатро асоснок менамоянд.
## Нигаред низ
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Мерос дар асоси қонун

**Мерос дар асоси қонун** — ҳамон вақт мерос дар асоси қонун буда метавонад, ки агар ва дар ҳолате, ки он бо васиятнома тағйир надода шуда бошад. Агар тибқи қонун меросгирон
набошанд, ё худ ягон меросгир меросро нагирад, амволи шахси фавтида ба давлат мегузарад.

## Нигаред низ
* Мерос дар асоси васиятнома
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Кори иҷборӣ

**Кори иҷборӣ** — истилоҳи умумӣ барои гунаҳои бигорӣ аст, ки зиндониён дар бархе кишварҳо дар ҳангоми сипарӣ сохтани муддати ҳабс, маҷбур ба анҷоми он ҳастанд.

## Дар Тоҷикистон
Меҳнати иҷборӣ тибқи моддаи 35 Конститутсияи ҶТ ҳар як шаҳрванд ҳуқуқ ба меҳнат дорад. Дар баробари ин машғул нашудан ба меҳнат асоси ҷавобгарии интизомӣ, маъмурӣ ва ҷиноӣ шуда наметавонад. Аз ин рӯ меҳнати маҷбурӣ, яъне фаъолияти меҳнатӣ, ки бидуни ризоияти корманд сурат мегирад, манъ аст. Чунин корҳо меҳнати иҷборӣ ҳисоб карда намешаванд:

* корҳое, ки иҷрои онҳо мутобиқи қонун оид ба хидмати ҳарбӣ талаб карда мешавад;
* корҳое, ки иҷрои онҳо дар шароити ҳолатҳои фавқулодда, ҳангоми таҳти хатар будани ҳаёт, амнияти шахсӣ ва ё саломатии аҳолӣ талаб карда мешавад;
* корҳое, ки дар натиҷаи эътибор пайдо намудани ҳукми суд талаб карда, таҳти назорати мақомоти давлатӣ, ки масъули назорати қонуният ҳангоми иҷрои ҳукми суд мебошанд, иҷро карда мешавад. Дар ин сурат кормандро ба ихтиёри шахси алоҳида, ширкатҳои
хусусӣ гузоштан мумкин нест.
 
Давомнокии вақти корӣ, қоидаҳои муҳофизати меҳнат, техникаи бехатарӣ нисбат ба ашхоси ба маҳрум сохтан аз озодӣ маҳкумшуда тибқи қонунгузории кории Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад. Маҳкумшудагони коркунанда ба рухсатии пардохтшавандаи ҳарсола ҳукуқ доранд: бо давомнокии ҳаждаҳ рӯзи корӣ барои онҳое, ки маҳрумӣ аз озодиро дар колонияҳои тарбиявӣ адо мекунанд; бо давомнокии дувоздаҳ
рӯзи корӣ барои онҳое, ки маҳрумӣ аз озодиро дар дигар муассисаҳои ислоҳӣ
адо мекунанд. Меҳнати ашхоси ба маҳрум сохтан аз озодӣ маҳкумшуда мутобиқи қонунгузории кории Ҷумҳурии Тоҷикистон пардохта мешавад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Кор
Меъёри маъмурӣ

**Меъёри маъмурӣ**  — қоидаи рафторе мебошад, ки аз ҷониби давлат муқаррар, иҷозат ва замонат дода мешавад ва муносибатҳои ҷамъиятиро оид ба амалисозии ҳокимияти иҷроия, ки тағйир меёбанд ва қатъ мегарданд, танзим намуда, тавассути механизми махсусмақомоти идоракунии давлатӣ ба амал бароварда мешаванд.

## Нигаред
* Меъёри манзил
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Меъёри ҳуқуқ

**Меъёри ҳуқуқ** — нишондоди ҳуқуқӣ мебошад, ки қоидаи рафтор, шартҳои иҷрои онро муқаррар мекунад.

Меьёри ҳуқуқ унсури ибтидоии низоми ҳуқуқ аст. Маҷмӯи чунин меъёрҳо соҳа ва институти ҳуқуқро ташкил медиҳад. Меъёрҳои ҳуқуқ якчанд намуд мешаванд: 
* меъёрҳо-принсипҳо, 
* меъёрҳо-мафҳумҳо, 
* меъёрҳо-қоидаҳои рафтор; 
* меъёрҳои танзимсозанда ва ҳифзкунанда; 
* меъёрҳои императивӣ ва диспозитивӣ, тавсиядиҳанда ва ҳавасмандкунанда; 
* меъёрҳои ваколатдоркунанда, ӯҳдадоркунанда ва манъкунанда; 
* меъёрҳои амали умумӣ ва махсус.

## Нигаред
* Ҳуқуқ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ