Озодии ҷамъомадҳо

**Озодии ҷамъомадҳо** — ҳуқуқест, ки бар асоси қонунҳои давлатӣ барои баргузор кардани маҷлисҳо, гирдиҳамоиҳо, эътирозҳо, амалҳо, пикетҳо, намоишҳо ва ҷамъомадҳо дар дохили бино мебошад; ин ҳуқуқи насли аввали инсон ( шаҳрвандӣ ва сиёсӣ ) мебошад. Озодии ҷамъомадҳо дар моддаи 20- и Эъломияи умумии ҳуқуқи башар, моддаи 21 -и Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ ва моддаи 11- и Конвенсияи Аврупо оид ба ҳифзи ҳуқуқи башар ва озодиҳои асосӣ муқаррар шудааст. Умуман, танҳо озодии ҷамъомадҳои осоишта ҳифз карда мешавад.

## Принсипҳои асосӣ
Дар соли 2007, таҳти сарпарастии Дафтари институтҳои демократӣ ва ҳуқуқи башари САҲА, Дастурҳо оид ба озодии ҷамъомадҳои осоишта таҳия карда шуданд. Дар ҳуҷҷат имконнопазирии эҷоди як қонуни намунавии ягона дар бораи озодии ҷамъомадҳо, ки метавонад аз ҷониби ҳамаи давлатҳои иштирокчӣ қабул карда шавад, қайд карда шуд. Бо вуҷуди ин, он меъёрҳои ҳадди ақалро, ки мақомоти давлатҳои иштирокчӣ ҳангоми танзими ҳуқуқ ба озодии ҷамъомад бояд риоя кунанд, таҳия кардааст. Муқаррароти асосии ин ҳуҷҷат дар зер оварда шудаанд .

Танҳо ҷамъомадҳои оммавии осоишта таҳти ҳимояи давлат қарор доранд. Ҷамъомад дар сурате осоишта ҳисобида мешавад, ки ташкилкунандагони он ниятҳои осоиштаро амалӣ кунанд. Истилоҳи "осоишта" инчунин рафтореро дар бар мегирад, ки метавонад онҳоеро, ки бо ақидаҳои иштирокчиён розӣ нестанд, асабонӣ кунад, инчунин рафтореро дар бар мегирад, ки метавонад ба монеъ шудан ба амалҳои шахсони сеюм нигаронида шавад.

; Принсипи 1. Фарзия ба манфиати баргузории ҷаласаҳо

Азбаски ҳуқуқ ба озодии ҷамъомадҳои осоишта як ҳуқуқи асосӣ аст, татбиқи он бояд то ҳадди имкон бидуни танзими беруна анҷом дода шавад. Онҳое, ки мехоҳанд дар ҷамъомад иштирок кунанд, набояд барои ин иҷозат гиранд. Қонунгузорӣ бояд фарзияи озодии ҷамъомадро ба таври возеҳ муайян кунад. Дар ҳар ҷое, ки имконпазир аст, муқаррароти ҳуқуқӣ бояд ба манфиати баргузории ҷамъомад тафсир карда шаванд ва ҳеҷ монеае барои он вуҷуд надошта бошад.

; Принсипи 2. Вазифаи давлат барои ҳифзи ҷамъомадҳои осоишта

Ҳама гуна маҳдудиятҳо бояд бар асоси муқаррароти қонунӣ бошанд ва худи қонун бояд ба қонунҳои байналмилалии ҳуқуқи инсон мутобиқат кунад ва муқаррароти он бояд ба таври возеҳ муайян карда шаванд ва ба тафсир роҳ дода нашаванд. Ҳар як фард бояд ба таври возеҳ муайян кунад, ки оё рафтори ӯ қонунро вайрон мекунад ё не.

; Принсипи 3. Қонунӣ будан

Давлат уҳдадор аст, ки маҷмӯи пурраи механизмҳо ва тартиботро барои татбиқи амалии самараноки озодии гирдиҳамоиҳо бидуни танзими аз ҳад зиёди бюрократӣ таъмин намояд.

; Принсипи 4. Мутаносибӣ

Ҳама гуна маҳдудиятҳо дар озодии ҷамъомадҳо бояд мутаносиб бошанд. Ҳангоми амалӣ кардани ҳадафҳои қонунӣ, мақомот бояд ба чораҳое афзалият диҳанд, ки камтарин дахолатро ба ҷамъомад дар бар мегиранд. Маҳдудиятҳои пешбининамудаи қонун набояд ба таври худкор, балки танҳо дар асоси ҳар як ҳолат алоҳида татбиқ карда шаванд. Қатъи маҷбурии ҷамъомадҳо (ҷаласа) бояд ҳамчун чораи охирин ҳисобида шавад, вақте ки ноил шудан ба ҳадафҳои қонунӣ бо роҳҳои дигар ғайриимкон аст.

; Принсипи 5. Амалияи хуби маъмурият (мақомот) 

Қонунгузорӣ бояд ба таври возеҳ муайян кунад, ки кадом мақомот барои танзими озодии ҷамъомадҳо салоҳият дорад. Ба мардум бояд дастрасии озод ба маълумоти пурра ва боэътимод дар бораи фаъолияти ин мақомот таъмин карда шавад ва тартиби қабули қарорҳои он бояд шаффоф бошад.

; Принсипи 6. Бетабъиз

Ҳангоми танзими озодии ҷамъомадҳо, мақомот вазифадоранд, ки ба ҳар шахс ё гурӯҳи афрод имконияти баробар барои истифодаи ин ҳуқуқ фароҳам оваранд. Ҳеҷ гуна маҳдудиятҳо дар асоси нажод, ҷинс, миллат, дин, ақидаҳои сиёсӣ, узвият дар ягон гурӯҳи иҷтимоӣ ва ғайра иҷозат дода намешаванд.

## Дар Русия

### Конститутсия
 

### Амалиёти ғайриқонунӣ
Дар гузориши соли 2012-и созмони ихтиёрии ОВД-Инфо дар бораи боздоштҳои сиёсӣ дар Маскав ва минтақаҳои атроф 5169 боздошти дорои ангезаҳои сиёсӣ дар давоми 228 чорабинӣ сабт шудааст. Ҳамаи чорабиниҳо оромона буданд, ба истиснои Раҳпаймоии миллионҳо дар 6 майи соли 2012, ки бо задухӯрдҳо бо пулис анҷом ёфт. Дар маҷмӯъ 1079 нафар дар давоми 20 чорабинии иҷозатдодашуда ва 4090 нафар дар давоми 208 чорабинии иҷозатдодашуда ё ғайрииҷозатдодашуда боздошт шуданд.

Дар асоси маълумоти ҷамъовардашуда, поймолкунии асосии зерини ҳуқуқҳои боздоштшудагон муайян карда шуд:

* боздошт бе огоҳии пешакӣ ба шахси дастгиршуда дар бораи вайрон кардани қонун сурат мегирад;
* кормандони полис худро муаррифӣ намекунанд ва ба боздоштшуда сабаби боздоштро намегӯянд;
* полис ҳангоми боздошт ва дар шӯъбаҳои полис беасос зӯроварӣ истифода мебарад;
* Ҳолатҳои боздошти рӯзноманигорон ҳангоми инъикоси эътирозҳо зуд-зуд рух медиҳанд;
* Кормандони пулис нисбати боздоштшудагон қонуншиканиҳои зиёдеро содир мекунанд, аз ҷумла қонуншиканиҳое, ки ба ҳуқуқ ба ҳимояи ҳуқуқӣ ва ёрии тиббии саривақтӣ алоқаманданд  .

14 декабри соли 2013 Кумитаи Думаи давлатии Русия оид ба ВАО лоиҳаи қонунеро дар бораи масдуд кардани вебсайтҳое, ки даъватҳо барои гирдиҳамоиҳои беиҷозатро бидуни мурофиаи судӣ дар бар мегиранд, тасдиқ кард. 

## Нақши технологияҳои муосир
Коршиносон бар он ақидаанд, ки рушди Ҳуши маснуъӣ (зеҳни сунъӣ) ва технологияҳои шинохти чеҳра таҳдиди эҳтимолӣ ба озодии ҷамъомадҳо эҷод мекунад. Ҳукумат метавонад шинохти чеҳраро барои муайян кардани иштирокчиёни гирдиҳамоии осоишта истифода барад ва сипас онҳоро ҳадаф қарор диҳад ва бо ин васила озодии баён ва ҷамъомадҳоро саркӯб кунад  .

## Инчунин нигаред

* Озодии сиёсӣ

## Эзоҳ


## Адабиёт

* *Матвеев В. Ф.* Ҳуқуқи ҷамъомадҳои оммавӣ  - Санкт-Петербург, 1909
* Озодии ҷамъомадҳои осоишта . Муаллиф: С. Ю. Нугаева ва дигарон. М.: Нави адлия, 2010. ISBN 978-5-91028-059-9
*  (пайванди дастнорас)
* Дастури мониторинги озодии ҷамъомадҳои осоишта  САҲА/ДИДҲБ, 2011 ISBN 978-92-9234-815-1
* *Федотов М. А.* Моддаи 11. Озодии ҷамъомадҳо ва иттиҳодияҳо // Шарҳ дар бораи Конвенсия оид ба ҳифзи ҳуқуқи инсон ва озодиҳои асосӣ ва амалияи татбиқи он  / В. А. Туманов, Л. М. Энтин - М.: Норма, 2002 - саҳ. 186-199 ISBN 5-89123-658-3
* Дар бораи риояи ҳуқуқи конститутсионӣ ба ҷамъомадҳои осоишта дар қаламрави Федератсияи Россия - гузориши махсуси Комиссари ҳуқуқи инсон дар Федератсияи Россия, 2007
* Дар бораи поймол кардани ҳуқуқи инсон барои баргузории ҷамъомадҳои осоишта дар минтақаҳои Русия - Гурӯҳи Ҳелсинкии Маскав, Маркази дастгирии ташаббусҳои шаҳрвандӣ
* *Карастелев В., Козлов А.* Гузориш дар бораи риояи ҳуқуқ ба озодии ҷамъомадҳо дар соли 2011 ( порчаҳо ) 2012
* *Звягина Н.* Таърихи мухтасари озодии ҷамъомадҳо дар Федератсияи Русия,  Forbes 2012
* 

## Пайвандҳо

* Стратегия-31, Сайт Всероссийского Протестного Движения за свободу собраний
* Закон РФ № 54-ФЗ «О собраниях, митингах, демонстрациях, шествиях и пикетированиях»
** Мнения Венецианской комиссии [о российском законе (2012)](http://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2012)007-e) и [о поправках 2012 года к нему (2013)](http://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2013)003-e) (англ.)
** 
* Мнения и замечания комиссара по правам человека в отношении права на свободу собраний, Совет Европы, 2011
* Хаммарберг Т. Свобода демонстраций — это право человека — даже когда их лозунги содержат критику 2010
* Решения ЕСПЧ и КПЧ ООН с прецедентным значением:
** Руководство по прецедентной практике ЕСПЧ по применению Конвенции о защите прав человека и основных свобод. Массовые протесты 2020
** Избранные решения Европейского суда по правам человека. Статья 11 Европейской конвенции о защите прав человека и основных свобод М.: Московская Хельсинкская группа, 2012. ISBN 978-5-98440-070-1
** Свобода мирных собраний в практике Европейского Суда и Комиссии по правам человека: сборник решений и постановлений (недоступная ссылка). Ред. С. С. Дикман. М.: Новая юстиция, 2011. ISBN 978-5-91028-070-4
** Lashmankin and Others v. Russia ЕСПЧ (англ.)
** Kivenmaa v. Finkland Соображения КПЧ ООН по жалобе № 412/1990 от 09.06.1994. (англ.)
* Постановления органов конституционного контроля о свободе собраний:
** Решение ВС США в деле ''Brandenburg v. Ohio'' от 09.06.1969 (англ.)
** Определение КС РФ № 705-О-О от 01.06.2010
** Определение КС РФ № 484-О-П от 02.04.2009.
** Постановление КС РФ № 12-П от 18.05.2012.
** Постановление КС РФ по запросу депутатов Госдумы и жалобе Эдуарда Лимонова о проверке конституционности поправок в закон о митингах , 2013
** Решение КС Латвии по делу № 2006-03-0106 от 23.11.2006
* Специальный докладчик ООН по свободе собраний и ассоциаций: специальный сайт и раздел на портале УВКПЧ (англ.)
* Информационное агентство «Article20»

Гурӯҳ:Ҳуқуқи башар
Гурӯҳ:Ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандӣ
Гурӯҳ:Озодии ҷамъомадҳо
Гурӯҳ:Либерализм
Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои иҷтимоӣ
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations