open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ

қабилаҳое, ки ба замин зарар мерасонанд, онҳо дар шарқи шадиди замин зиндагӣ мекунанд.

## Намуди зоҳирӣ
Тибқи ривоятҳо, Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ азимҷуссаанд. Баъзеи онҳо гӯшҳои азим доранд, ки баданро пӯшида метавонанд. Баъзе маъхазҳо баръакс даъво доранд, ки қадашон кутоҳ ва чеҳраашон ҳамвор аст. Алишер Навоӣ дар «Хамса» яъҷуҷҳоро бо «ҳафт тори» мӯй, гӯшҳои азим, чеҳраи зарду сиёҳ, дандони хук ва риши зангзадаи сурх тасвир кардааст .

## Маҳаллисозӣ
Алишер Навоӣ яъҷуҷҳоро дар шимоли Мағриб дар ҳамсоягии кишвари Фаранг ҷойгир мекунад. Яъҷуҷҳо тавассути кишвари кӯҳистони Кирвон ҳамла мекунанд, ки бахше аз силсилаи Қоф аст .

## Гузоштани монеъа
Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ нишонаҳои рӯзи қиёмат аст, дар сураи Каҳф зикр шудааст.

Аз рӯи далелҳо мардуми Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ ба замин зиён расониданд, Эмоммаъдӣ миёни онҳо ва ҷаҳониён деворе сохт. Ҳар шаб дар зери девор нақб мекананд, аммо саҳар Аллоҳ ҳар кори кардаашонро нобуд мекунад.

Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ баъди иншолоҳ мегӯянд  ва он гоҳ тамоми заминро пур кунанд. Дар китоби Қуръони Карим, Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ аз ҳар теппа мешитобанд.

## Ҷанг
Баъди ҳазрати Исо (а) Даҷҷолро мекушанд, мӯъминонро ба ҷанг бар зидди қабилаҳои Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ мебаранд, ки то ин вақт тамоми заминро фатҳ мекунанд ва шумораи зиёди одамонро мекушанд. Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ ҳама оби дарёву кӯлҳои бузургро менӯшанд ва ба осмон мепарронанд. Исо ибни Марям ва лашкараш наметавонанд бар онҳо ғолиб оянд ва сипас аз Аллоҳ ёрӣ мехоҳанд. Худованд дар ҷавоби дуъо бар қабилаҳои Яъҷуҷ ва Маъҷуҷ кирмҳо  мефиристад, ки бинӣ, даҳон ва гӯши онҳоро мебандад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Охиратшиносӣ дар ислом
Дирафши сиёҳ

мини|Матоъ аз як дирафши сиёҳи оддӣ.
**Дирафши сиёҳ** ё **штандарти сиёҳ** ( *rayat al-sauda*, " парчами сиёҳ", ё  *ar-raya*, "парчам") — яке аз парчамҳое мебошад, ки ҳазрати Муҳаммад (с) мувофиқи суннати исломӣ истифода кардаанд.

Парчамро Абумуслим дар замони инқилоби Аббосиён соли 747 барафрохтааст ва дар ин замина аксар вақт бо хилофати Аббосиён алоқаманд аст. Инчунин рамзи эсхатологияи исломиро (омадани Имом Маҳдӣро пешгӯӣ мекунад) ва ҳамчун парчами ҷунбишҳои исломӣ ва ҷиҳодӣ дар ислом дар ибтидои солҳои 1990 шуҳрат пайдо кард.

## Пайдоиш

## Дар гурӯҳҳои террористӣ
Парчами сиёҳро дар гурӯҳҳои террористии исломӣ истифода мебаранд:
* Толибон
* Ал-Қоида
ва дигарон.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Исломгароӣ
Гурӯҳ:Охиратшиносӣ дар ислом
Зол

**Зол** ё **Дастон** — аз қаҳрамонон устураии эронӣ, писари Сом ва падари Рустам дар Шоҳнома. Зол дар порсӣ ба маънои сафедмӯ аст. Сом аз онки писараш бо мӯйи сафед ва дар шакли парӣ ё дев ба дунё омада буд нохурсанд буд. Аз ин рӯ ӯро дар пой Албурзкӯҳ, ки симурғ бар он ошён дошт раҳо кард. Симурғ навзодро ёфт ва ба ошёнаи худ бурду бузург кард. Аз ин пас симурғ то поён зиндагӣ ёвар Зол ва писараш Рустам буд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Сом

**Сом** — писари Наримон, падари Зол ва падарбузурги Рустам аз табори Гаршосп, паҳлавони устураии Эрон. Шояд дар оғози ҷавонӣ Сом соҳиби фарзанд намешуд Фирдавсӣ ин мавзӯъро талвеҳан дар қисмати андар зодани Зол гузориш мекунад. Замоне ки Зол ба дунё омад ҳамаи мӯҳои сараш сафед буд аз доягон касе ҷуръат накард ин хабарро ба Сом бигӯяд як ҳафта хабар маскут монд. Оқибат дояе шердил пеши Сом омад хабар таваллудро ба Сом гуфт ва вай билфавр ба шабистон омад ва кӯдакро сафедмӯй дид бисёр барошуфт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Тур (Шоҳнома)

**Тур** ( <  < ) — шахсияте уcтураӣ дар Шоҳнома ва писари дувум аз се писари Фаридун, нахустин шоҳ ва падидоварандаи сарзамини Турон аст.

Дар «Фарвардин-яшт»-и Авесто, «Чехрдод-наск» -и «Динкард» достони Тур мухтасар омадааст. Мувофиқи ривоёти Шоҳномаи Фирдавсӣ пас аз он ки Фаридун подшоҳияшро дар миёни се писар бахш кард, ба Тур Турону Чинро дод. Тур бо ҳамдастии бародари бузургтараш Салм бар бародари хурдтар, яъне Эраҷ, ки подшоҳи Эроншаҳр буд, шӯриданд ва ӯро куштанд. Ин воқеъа сабаби зиддияту ҷангҳои доманадори байни Эрону Турон гардид.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Салм (Шоҳнома)

**Салм** — шахсияте устураӣ дар Шоҳнома ва яке аз се фарзанди Фаридун, ки подшоҳи Рум бад-ӯ расид ва румиён гӯё аз табори ӯянд. Салмро гоҳе ба сарматиҳо нисбат медиҳанд, гӯянд мардумони Осетия бозмондаи сарматиҳо аз табори ӯ ҳастанд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Наримон

**Наримон** — ниёбузурги Рустам паҳлавони устураиии Шоҳнома аз насли Гаршосп. Аз Наримон ба унвони паҳлавони саршиноси хонадони Сом дар Шоҳнома сухан рафта ва ин паҳлавон дар дижи Сипанд кушта шуд ва Рустам солҳо баъд интиқоми ӯро бигирифт.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Пашанг

**Пашанг** — дар Шоҳнома се тан ё мумкин аст беш аз се тан бошад. Пашанги нахуст бародарзодаи Фаридун ва домоди Эраҷ аст. Пашанги дувум бунёнгузори кишвари Турон пас аз Тур аст. Пашанги севумин маъруф ба Шеда фарзанди Афросиёб ва набераи Пашанги дувум аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Сиёҳалаф

**Сиёҳалаф**, **сияҳалаф**, **сеалаф** () — навъе пиёзи худрӯст. Пиёзакаш мудаввар (ғафсиаш 1—4 сантиметр), пояаш 20—90 сантиметр қад мекашад, баргаш борик ё васеи тасмашакл (бараш 1— 5 сантиметр), гули майдаи дуҷинса ва ғӯзаи сепалла дорад. Асосан дар минтақаи ҷангалзор, камари шахҳо ва соҳили рӯдҳои кӯҳӣ, нишебиҳои санглохи қаторкӯҳҳои Зарафшон, Ҳисор, Қаротегин, Вахш ва дигар (1000—3000 м аз сатҳи баҳр) мерӯяд. Барги сиëҳалаф сервитамин аст ва чун сабзавот истеъмол мешавад.

## Нигаред низ
* Сиёҳалаф (хӯрок)
* Модел
* Хурёк

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Энсиклопедияи мухтасари тиб : [ дар 5 ҷ.] / сармуҳаррири илмӣ У. А. Қурбонов ; 2011—2012, ҷ. 5)
Хурёк

**Хурёк**, **хирёк**, **хуйрок**, **хуйёк**, **хижрок** (Allium seravsehanicum) — як навъ пиёзи худрӯест, ки чун тарра истеъмол мекунанд; аз рӯи таснифоти гиёҳшинохтӣ гиёҳи пиёзбехи бисёрсолаест аз оилаи пиёзиҳо. 

Пиёзаш мудаввар (бараш 1,5 см), пояаш 20—65 см қад мекашад. Як ё дуто барг дорад. Баргаш нештармонанд (бараш 1—3 см) ё нештаршакли эллипсӣ (бараш то 4— 5,5 см). Хӯшагулаш мудаввар, сергул. Гулаш 6-барга, бунафши гулобитоб. Ғузааш мудаввар (бараш тақр. 4 мм). Моҳҳои июн —июл гул мекунад ва июл — авг. тухм мебандад.

Xурёк фақат дар Осиёи Миёна (ҷануби ғарбии Помиру Олой) мерӯяд. Дар республикаи мо асосан дар қ-кӯҳҳои Зарафшон ва Ҳисору Дарвоз, инчу­нин мавзеъҳои Тоҷикистони Ҷанубӣ (1700—2200 м аз с. б.) нумӯ меёбад. Одатан дар минтақаҳои ҷангалзори гармсер (шибляк) ва паҳнбарг, арчазор, нишебиҳои хокӣ ва регу шавалдор, сояи шаху дарахтон (фаркзор, чормағззор, настаранзор ва ғ.) месабзад.

Барги Хурёкро тару тоза ва хушконида исеъмол мекунанд. Ба мисли дигар навъҳои пиёзи худрӯй (сиёҳалаф, модел, камч, гуши бузак, пиёзи кӯҳӣ, сири кӯҳӣ ва ғ.) маъмул аст. Сабзаи онро давои мушаҳҳӣ ва муқавии узвҳои ҳозима, баргашро сервитамин (махсусан витамини С) меҳисобанд.

## Нигаред низ

* Модел
* Сиёҳалаф

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Флора СССР, т. 4, Л., 1935;
* Флора Таджикской ССР, т. 2 М.—Л., IMS.
Луҳросп

**Луҳросп** () — подшоҳи Эрон аз силсилаи Каёниён, ҷонишини Кайхусрав ва падари Гуштосп.
 
Кайхусрав пеш аз марг, ӯро ба подшоҳии Эрон баргузид. Тафвизи тоҷутахт ба Луҳросп бо эътирози паҳлавонон ва бузургон бавежа Зол рӯбарӯ шуд, вале билохира бо далоиле, ки Кайхусрав овард бар ин интихоб гардан ниҳоданд. Ба истиноди бархе гузоришҳои Шоҳнома, дар асл Балх пойтахти Эрон дар замони подшоҳи Луҳросп аст.

Мувофиқи ривояти Фирдавсӣ Луҳросп пас аз Кайхусрав ба тахт нишаста, 210 сол ҳукмронӣ кардааст. Подшоҳи одил буда, вазъи мамлакатро орому муътадил нигоҳ доштааст. Оташкадае бо номи Барзия бино кардааст. Ду писар дошт: Гуштосп ва Зарир. Пас аз супурдани тахти шоҳӣ ба Гуштосп дар яке аз оташкадаҳои Балх гӯшанишинӣ ихтиёр кард.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Кайбаҳман

**Баҳман** () — писари Исфандиёр, аз подшоҳони каёнӣ. Ӯ пас аз Гуштосп шоҳи Эрон шуд. Ба сабаби ҷангҳои фотеҳона бо милали дурдаст, ӯро Дароздаст лақаб додаанд, ки ба маънои он касе аст, ки дасти қавӣ ё бахшанда дорад. Баҳман бо инки писари Исфандёр буд, аммо ойини мутафовите бо падару ниёгонаш дошт, далели ин тағйири ақида ҳам ин буд, ки Баҳман тавассути Рустам парвариш ёфт ва дини Рустам бо дини хонадони Луҳросп, мутафовит буд.

## Дар Шоҳнома
Мувофиқи ривояти Фирдавсӣ Рустам пас аз куштани Исфандёр вайро барои тарбия ва парвариш бо худ гирифт. Баҳман дар даргоҳи Рустам ба камол расид. Сипас, Рустам номае ба Гуштосп навишта, ӯро аз Баҳман огоҳ кард. Баҳман пас аз Гуштосп ба тахти шоҳӣ расид. Ӯ баъди марги Рустам барои хунхоҳии падар ба Систон ҳуҷум карда, ганҷҳои хонадони Рустамро ғорат кард ва Золро асир гирифт. Фаромарз — писари Рустам ба дасти вай кушта шуд. Пас аз шунидани панду андарзҳои дастур Башутан аз куштору ғоратгарии худ пушаймон шуд ва Золро озод кард. Дар ин боб Фирдавсӣ чунин меорад:

Саргузашту корномаҳои Баҳман мавзӯи баҳси достони ҳамосии «Баҳманнома» мебошад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Абулқосими Фирдавсӣ. Шоҳнома. Ҷ. 1-9. — , 2007—2010.

Гурӯҳ:Шахсиятҳои Шоҳнома
Шаршар

**Шаршар** — ағбаи кӯҳӣ дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлони Тоҷикистон.

Он 80 км аз Душанбе дар самти Кӯлоб ҷойгир аст. Дар инҷо дар зери ағба моҳи августи соли 2009 нақби «Озодӣ» бо дарозии 2223 м ба истифода дода шуд, ки бо мақсади баланд бардоштани бехатарӣ ва кам кардани вақти сафар дар шоҳроҳи Душанбе — Ваҳдат — Данғара — Кӯлоб сохта шудааст. 5 км роҳҳои даромадгоҳ ва кӯпруки дарозиаш 180 м сохта шуд. Ҳоло дарозии роҳи Душанбе — Кулоб 7 километр ва вақти ҳаракати мошинҳо 40 дақиқа кӯтоҳ шудааст. Ин нақб як иншооти муҳими стратегӣ маҳсуб мешавад, ки на танҳо байни минтақаҳои кишвар, балки бо кишварҳои дигар Афғонистон ва Чин ҳам пайвастани нақлиётро таъмин менамояд. Он яке аз ҳалқаҳои занҷири ҳамлу нақли Тоҷикистону Чин маҳсуб мешавад.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Галерея

Гурӯҳ:Ағбаҳои Тоҷикистон
Хиёбони Исмоили Сомонӣ

**Хиёбони Исмоили Сомонӣ** — яке аз кӯчаҳои асосии шаҳри Душанбе.
300px|thumb|Хиёбони Исмоили Сомонӣ, соли 2014

## Ҷуғрофия

## Таърих
Дар замони шӯравӣ хиёбон кӯчаи Путовский номида мешуд, ба шарафи амир Исмоили Сомонӣ дар солҳои 1990 дар доираи маъракаи эҳёи ҳувияти миллӣ гирифта шуда, ба номи он гузоштаанд . Имрӯз хиёбони Исмоили Сомонӣ яке аз бонуфузтарин кӯчаҳои шаҳр маҳсуб мешавад. Хонаҳо дар биноҳои истиқоматӣ, ки дар қад-қади хиёбон ҷойгиранд, аз фонди манзил дар аксари шаҳрҳо хеле гаронтаранд.

## Биноҳои хиёбон
300px|thumb|Осорхонаи миллии Тоҷикистон дар хиёбони Исмоили Сомонӣ, бинои 11

300px|thumb|Маркази Исмоилия дар хиёбони Исмоили Сомонӣ

* бинои 11 — Осорхонаи миллии Тоҷикистон
* хонаи 14 — Кохи Наврӯз
* хонаи 26 — Кохи Борбад
* бинои 45 — Қасри теннис
* хонаи 47 — Маркази исмоилияи Душанбе 
* хонаи 26/1 – Меҳмонхонаи Hyatt Regency Душанбе

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Хиёбонҳои Душанбе
Тубо

мини| Дарахти тубо. Қолин дар осорхонаи Машҳад.
**Тубо** ( — саодат) — дарахтест дар биҳишт мерӯяд.

Ин истилоҳ дар Қуръон танҳо як бор дар мафҳуми неъмат зикр шудааст ва чун дарахт зикр нашудааст. Ягона сарчашмае, ки калимаи туборо ба дарахт ишора мекунад, ҳадиси паёмбар Муҳаммад (с) аст.

Шаҳри муқаддаси Туба дар Сенегал номи дарахти биҳиштро гирифтааст. Номи зани арабии Туба низ аз номи дарахт бармеояд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Охиратшиносӣ дар ислом
Салсабил

**Салсабил** () — номи яке аз чаҳор дарёи биҳишт. Дар Қуръон як маротиба зикр шудааст:

*«Дар он ҷо ҷоме бинӯшонандашон, ки омехта бо занҷабил бошад ۝ аз чашмае, ки онро Салсабил мегӯянд*.»

## Дар Қуръон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ
Гурӯҳ:Охиратшиносӣ дар ислом
Конимансури калон

**Конимансури калон** — кони нуқра дар шимоли Тоҷикистон, дар вилояти Суғд, яке аз кони калонтарин дар ҷаҳон. Он ҳануз дар солҳои 70—80-уми асри XX таҳқиқ карда шуда буд.

Захираи кон тақрибан 1 миллиард тонна маъдан бо нуқра дар 1 тонна 49 грамм, сурб 0,49 фоиз ва руҳ 0,38 фоизро ташкил медиҳад. Захираи умумии нуқраи Конимансури калон аз 50 000 тонна зиёд аст. 

## Эзоҳ
Риз Уизерспун

**Риз Уизерспун** () (22 Март, 1976 — ) ҳунарпешаи синамои ИМА аст. Соли 2005 ҷойизаи Оскар гирифт.

## Инҷоро ҳам бингаред

## Пайвандҳо
* Официальный сайт Американской киноакадемии
* Официальный сайт последней церемонии «Оскар» (eng)
* База данных по всем номинантам и победителям
* Как изготовляют оскаровские статуэтки 
* База данных по всем номинантам и победителям 

Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони ИМА‎
Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар
Бозхонди вакили мардумӣ

**Бозхонди вакили мардумӣ** — падидаи боздошти пеш аз муҳлати ваколати вакили мардумӣ дар асоси изҳори иродаи интихобкунандагони ҳавзаи интихоботии марбута тавассути овоздиҳӣ.

Дар таҷрибаи байналмилалӣ бозхонд кам ба чашм мерасад. Дар давлатҳои низоми демократии либералӣ, бинобар мавҷуд будани принсип (усул)-и намояндагии миллӣ, ҳолати мазкур ҷой надорад, вале дар амалияи парлумонӣ ба ҷойи он падидаи маҳрум намудан аз мандати вакилӣ мавҷуд аст. Дар давлатҳои ба истилоҳ сотсиалистӣ ва баъзе давлатҳои дигар қоидае ҷой дорад, ки мувофиқи он вакили мақомоти намояндагӣ ба амри интихобкунандагон тобеъ буда, дар фаъолияти худ дар назди онҳо масъул мебошад. Дар сурати аз бовар баромадани вакил интихобкунандагон ӯро бозхонда метавонанд (мандати императивӣ). Мувофиқи моддаи 51 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон ба амри интихобкунандагон тобеъ набуда, ҳақ дорад фикри худро озодона изҳор дорад, мувофиқи ақидаҳои худ овоз диҳад

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Boeing

**The Boeing Company** («Бо́инг») — ширкати амрикоӣ, яке аз бузургтарин дар ҷаҳон истеҳсолкунандаи техникаи авиатсионӣ, кайҳонӣ ва низомӣ. Қароргоҳаш дар шаҳри Чикагои иёлати Иллинойс. Аз ду бахши асосӣ иборат аст: маҳсулоти гражданӣ (Boeing Commercial Airplanes) ва ҳарбӣ (Integrated Defense Systems). Ширкат ҳамчунин бахшҳои маблағгузории лоиҳаҳо (Boeing Capital Corporation), дастгирии инфрасохторӣ (Shared Services Group) ва коркард, дарёфт ва дар амал истифода намудани технологияи навин (Boeing Engineering, Operations & Technology)-ро дар бар мегирад. Корхонаҳои асосии истеҳсолии ширкат дар ш-ҳои Эверетт (иёлати Вашингтон), Калифорния ва Сент-Луис (иёлати Миссури) ҷойгиранд.

Аввалин тайёраро соли 1916 У. Боинг ва Ҷ. К. Вестервелт сохтаанд. Худи ҳамон сол дар ш. Сиэтл У. Боинг ширкати «The Pacific Aero Products Company»-ро ташкил кард, ки соли 1917 номи «Boeing Airlane Company»-ро гирифт. Солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ Boeing  тайёраҳои бомбаандоз истеҳсол мекард. Соли 1944 истеҳсоли тайёраҳо моҳе ба 350 адад расид. Дар тӯли солҳои ҷанг бисёр ширкатҳои авиатсионии ИМА муттаҳид гаштанд. Тайёраҳои бомбаандози «В-17» ва «В-29», ки ширкати Boeing  ихтироъ карда буд, дар чандин завод сохта мешуданд. Солҳои 50 асри 20 ширкати Boeing  тайёраҳои бомбаандози нав, мас., «В-47» («Стратоҷет»), «В-52» («Стратофортесс»)-ро ихтироъ ва истеҳсол кард. Соли 1954 аввалин тайёраи таҷрибавии «Боинг 367-80» ба ҳаво хест, ки минбаъд ба истеҳсоли силсилаи лайнерҳои машҳури «Боинг-700» заминаи мусоид гузошт.

Ширкати Boeing  тайёраҳои гражданию ҳарбӣ, техникаи авиатсионию кайҳонӣ, аз ҷумла чархбол истеҳсол мекунад, барномаҳои фарохи кайҳониро рӯи кор меорад (мас., киштии кайҳонии CST-100). Заводҳои ширкат дар 67 мамлакати дунё ҷойгир мебошанд. Ширкати Boeing  маҳсулоти худро ба 145 давлат мефурӯшад. Маҳсулоти ширкат: тайёраҳои граждании «Boeing-377», «Boeing-707», «Boeing-717», «Boeing-727», «Boeing-737», «Boeing-747», «Boeing-757», «Boeing-767», «Boeing-777», «Boeing-787» ва ғ.; тайёраҳои ҳарбии «Boeing СН-47 Chinook», «Boeing EA-18 Growler», «Boeing YAL-1»; мушакҳои AGM-69 SRAM, AGM-86. Тайёраҳои Boeing  дар ширкатҳои ҳавопаймоии «Тоҷик-Айр» ва «Сомон-Эйр» низ мавҷуданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Боинтизомӣ

**Боинтизомӣ** — сифати муҳимми маънавӣ, ки бо муносибати масъулиятноки инсон ба кор, бо эҳсоси инкишофёфтаи вазифашиносӣ, бо талаботи ниҳоят баланд ба рафтору кирдори худ ва дигар одамон тавсиф дода мешавад.

Малакаи боинтизомиро дар кӯдакон аз лаҳзаҳои аввалини ҳаёт, яъне то ба мактаб рафтан ташаккул бояд дод. Зуҳуроти боинтизомӣ дар кӯдакони синни томактабӣ итоаткорӣ ва иҷро намудани талаботи волидайн мебошад. А. С. Макаренко қайд кардааст, ки агар кӯдак дар 3-5-солагӣ итоаткору ҳарфшунав набошад, он гоҳ дар синни 6-7-солагӣ аз уҳдаи тарбияи ӯ баромадан душвор мегардад. Волидайн ва муаллимон бояд якҷо кӯшиш намоянд, ки дар навраси 10-12-сола малакаи дарки вазифаву уҳдадориҳоро дар мактабу оила ва инчунин маҳорати мустақилона иҷро намудани онҳоро ташаккул диҳанд. Боинтизомии наврасон ва навҷавонон, пеш аз ҳама, аз боинтизомии калонсолон, махсусан ба худи волидайн вобаста аст. Боинтизомии ҳақиқӣ ташаббус, уҳдабароӣ, кӯшиши бо рафтори худ хурсанд кардани волидайн, рафиқон, устодон ва ғайраро дар бар мегирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Изолятори электрӣ

**Изолятори электрӣ** — ҷиҳози изолятсияи электрӣ ва пайвасти механикии қисмҳои таҷҳизоти электрие, ки таҳти шиддат мебошанд. Изолятор аз диэлектрик ва қисмҳои насбкунанда иборат буда, онро асосан аз чинӣ ва шиша тайёр мекунанд. Дар олоти радиотехникӣ ва дигар таҷҳизоти баландбасомад изоляторро аз стеатит ва чинии навъи аълои энергияи электриро кам талафдиҳанда месозанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Барқ
Изолятсия

**Изолятсия** — дар пизишкӣ ва домпизишкӣ, ҷудо кардани одам ё ҳайвони касал аз одам ё ҳавони солим то даме, ки дар ҷисми онҳо ангезандаҳои беморӣ куллан маҳв карда нашаванд. Изолятсия аз карантин фарқ дорад. Изолятсия ҳамчунин усули таҳқиқи тиббӣ ё биологиест, ки барои ҳифзи бесироятӣ мусоидат мекунад.

## Нигаред низ
* Изолятор

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Бозтамвил

**Бозтамвил** — дар бонкдорӣ, маблағгузории такрорӣ, аз тарафи муассисоти қарздиҳанда ҷалб намудани вомҳои байнибонкӣ ё қарзҳои бонки марказӣ барои истиқрози бонк. Ҷуброни пурра ё қисми вомҳо аз ҳисоби қарзҳои нав. Бозтамвили коғазҳои қиматнок нашри нави коғазҳои қиматнокест барои иваз ё бозпардохт кардани коғазҳои қиматноке, ки қаблан дар муомила будаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Бонкдорӣ
Изомеризатсия

**Изомеризатсия** — ба изомери худ табдил ёфтани пайвасти кимиёӣ. Ҳангоми изомеризатсия тағйир ёфтани сохтори занҷири карбонии молекула, мавқеи бандҳои дучанда, табиати гурӯҳҳои функсионалӣ ё мавқеи онҳо дар молекула, конфигуратсияи геометрии пайвасти комплексӣ ва ғайра имкон дорад. Масалан, карбоҳидридҳои ҳадноки сохташон муқаррарӣ зери таъсири хлориди алюминний (AlCl3) ба изокарбоҳидридҳо табдил меёбанд (мас., бутан ба изобутан):CH3 — CH2 — CH2 — CH3 → (CH3)2CH — CH3

Чунин табодулот ҳангоми коркарди нафт (равандҳои крекинг, пиролиз, риформинг) ба амал омада, боиси ҳосил шудани бензини адади октаниаш баланд мегарданд. Дар натиҷаи изомеризатсияи сиклогексаноноксим таҳти таъсири асидҳо капролактам (аз он нахи синтезӣ — капрон истеҳсол мекунанд) ҳосил мешавад. Табодули оксиди этилен ба алдегиди атсетат, изомеризатсияи о- ва м-ксилол ба n-ксилол, ки ба асиди терефталат оксид мешаванд, ҳамчунин табодули ҳидробензол ба бензидин ва ғ. низ аз равандҳои муҳим мебошанд. Мафҳуми изомеризатсия табодули мутақобили изомерҳои геометрӣ [мас., асидҳои малеинат (I) ва фумарат (II)], ремитизатсияи моддаҳои фаъоли оптикӣ ва ғ-ро низ дар бар мегирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Полоиши нафт
Тасвири изометрӣ

**Тасвири изометрӣ**, **проексияи изометрӣ** — навъи проексияи аксонометрие, ки дар он ҳангоми тасвири объекти себуъдӣ зарибҳои таҳриф (нисбати дарозии порчаи проексияшуда ба ҳамвории ба меҳвари тири координата мувозӣ ба дарозии ҳақиқии порча) дар ҳар се меҳвар ба ҳам баробаранд.

Проексияҳои изометрӣ чун проексияҳои аксонометрӣ ба росткунҷа (ортогоналӣ) ва каҷкунҷа ҷудо мешаванд. Мувофиқи стандартҳое, ки дар давлати шӯравӣ қабул шуда буданд, дар проексияи изометрии росткунҷа меҳварҳои аксонометрӣ байни ҳам кунҷҳои баробар (120°)-ро ташкил медиҳанд (расми 1а). Меҳвари Z амудӣ (рост) ҷойгир аст. Зарибҳои таҳриф k = m = n = 0.82 мебошанд, вале барои таҳияи тасвирҳо зариби таҳрифро баробари 1 мегиранд, ки дар натиҷа андозаҳои хаттӣ ба 1,22 баробар мешаванд.

Дар проексияи изометрии фронталӣ (ҷабҳавӣ)-и каҷкунҷа кунҷи байни меҳварҳои Х ва Z ба 90°, меҳвари У ба 135° (120° ё 150° низ) моил ба меҳвари Z ҷойгир аст (расми 1б). Проексияи изометрии ҷабҳавӣ ба меҳварҳои Х, У ва Z бетаҳриф анҷом дода мешавад. Дар проексияи изометрии уфуқии каҷкунҷа меҳвари Z амудӣ аст. Кунҷи байни меҳварҳои Х ва У ба 120° (135° ё 150° низ) ва кунҷи байни меҳварҳои Х ва У ба 90° баробаранд (расми 1в). Проексияи изометрии уфуқӣ ба меҳварҳои Х, У ва Z бетаҳриф иҷро карда мешавад. Дар расми 2 проексияҳои изометрии росткунҷа, ҷабҳавӣ ва уфуқии кубҳо, ки дар рӯяҳои онҳо давраҳо ҷойгиранд, акс ёфтаанд.

Проексияҳои изометрӣ дар нақшакашии мошинсозӣ, системаҳои лоиҳакашии автоматикунондашуда ҳангоми сохтани тасвири аёни ҷузъҳои техникӣ, объектҳои себуъдӣ (3D) ва манзараҳо барои бозиҳои компютерӣ истифода мешаванд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Ҳандасаи тавсифӣ
(3436) Ибодинов

**(3436) Ибодинов** () — сайёраке, ки 24-уми cентябри соли 1976 дар Расадхонаи астрономии Қрим бо номи «1976 SS3» кашшофи ҷирмҳои хурди осмонӣ Н. Черних ба қайд гирифтааст. Астероиди мазкур ба ифтихори олими тоҷик, узви вобастаи АИҶТ Хурсанд Ибодинов барои пажӯҳишҳои босамари илмӣ ва саҳми арзанда дар соҳаи омӯзиши физикаи зузанабҳо номгузорӣ шудааст. Қадри мутлақи ситоравиаш ба 12m,1, нуқтаи наздиктарин ва дуртарини мадораш аз Офтоб мувофиқан ба 2,69085 в. а. ва 3,0315 в. а. (масофаи миёна 2,8650 в. а.) баробар аст. Атрофи Офтобро дар тӯли 4.85 сол як бор чарх мезанад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

## Пайвандҳо
*
Зулфи ятимак

**Зулфи ятимак**, **зулфак**, **зуфтурум**, **морпечон**, **баргизуф**, **баргизулф** () — гиёҳест бисёрсола, мансуби зуфиҳо.

## Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
Пояаш бебарг (5-70 см қад мекашад). Баргаш нештаршакл (3-7 раг дорад), думчабаргаш дароз (якҷо бо барг то 37 см). Гулаш майда, ғӯзааш дарозрӯя. Тухмаш қаҳваранг (вазни 1000 донааш 1 г). Апрел — май гул карда, июн — октябр дон мебандад. Зулфи ятимак қариб дар ҳама ноҳияҳои Тоҷикистон вомехӯрад (дар баландиҳои 600-3400 м аз с. б.). Дар канори ҷӯйбору роҳ, заминҳои партов, нишебии теппаҳо, боғ, полез, юнучқазор ва наздикии чашмасор мерӯяд. Дар таркиби узвҳои нашвии зулфи ятимак флавоноидҳо, карбоҳидратҳо ва кислотаҳои органикӣ мавҷуданд. Тухмаш равған дорад. Бо мақсади табобат баргҳои сабзи онро аз оғози гулшукуфт то пажмурда шуданашон меғундоранд. Тухм тирамоҳ ҷамъоварӣ карда мешавад.

## Корбурди пизшкӣ
Зулфи ятимак барои муолиҷаи бемориҳои гурда, газаки шуш, илтиҳоби асаб (неврит), бронхит, ҷароҳат, захм, сурфа ва ғ. нофеъ аст. Барги он давои хунбанд, ҷӯшобу нақеи решааш давои хунравии узвҳои дарун ва хунпартоӣ мебошад. Шираи барги сабзи зулфи ятимак кори узвҳои ҳозима, ҷигар ва сипурзро беҳтар намуда, хунравии бавосир ва бачадонро бозмедорад; онро хоида ба ҷароҳату думмал низ мебанданд. Ҷӯшобаи тухми кӯфтаи зулфи ятимак барои исҳоли хунин ва дарунравӣ нафъ дорад. Ҷӯшобаи барги сабзаш ба газак ва захми меъда даво мебахшад. Барги дар оби гарм таркардаи онро ба ҷароҳат, сӯхтагӣ, ҳафтпӯст ва думмал мебанданд. Ҷӯшобаи тухму баргаш давои бемории меъдаю рӯдаҳост. Бо ин мақсад баргҳои рустаниро чида нағз мешӯянд. Сипас онҳоро ба оби ҷӯш андохта, баъди 2-3 дақиқа обро мерезанд ва ба зарф оби хунук гирифта, даворо то ғафс шуданаш (2-3 соат) меҷӯшонанд. Баъд онро полонда, ҳар пагоҳӣ дар дили наҳор як чумча меошоманд. Пас аз 10 рӯзи табобат як ҳафта танаффус карда, сипас муолиҷаро боз 10 рӯзи дигар идома медиҳанд. Ҳамин тавр, табобатро боз 2 бори дигар такрор кардан лозим аст. Зулфи ятимакро то «арақ» карданаш рӯи оташ дошта, сипас ба захм банданд, фасодро мекашад.

Дар тибби илмӣ нақеъ ва шираи барги зулфи ятимак барои илоҷи гастрит, бемориҳои шадиди меъдаву рӯда, халаи шадид ва музмин, тухми он чун давои исҳоловар (ҳангоми қабзияти бардавом) истифода мешавад.

## Нигаред низ

* Барги зулф

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ
Зулфиарӯс

**Зулфиарӯс** — навъи ангури маҳаллӣ. Баргаш гирдаи калон, панҷпарра, пушташ пашмакдор. Гулаш дуҷинса. Хӯшааш махрутшакл (300—500 г). Ғужбаш байзашакл, сафеди зардтоб. Ғужмаш ғафс, дилааш хамираки сероб, каме талхмазза. Дар таркиби меваи пухтарасидааш 20-21 % қанд, 4-4,5 % г/л туршӣ мавҷуд аст. Токаш миёнасабз, 35-43 дарсади навдаҳояш ҳосилдеҳ. Ҳангоми 5-7 буғум монда буридаи навдаҳояш ҳосили хуб медиҳад. Аз ҳар га 80-100 сентнер ҳосил меғундоранд. Асосан дар ҳаётаи сокинони ноҳияи Нуробод парвариш карда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Ампелография СССР. Малораспространенные сорта винограда. Т. 1. М., 1963.

Гурӯҳ:Ангурҳо
Зулфиқори Шервонӣ

**Сайидқавомуддин Ҳусайн ибни Садруддин Алӣ Шервонӣ** (), мутахаллис ба Зулфиқор (; ) — донишманд ва и форс-тоҷик.

## Зиндагинома
Дар дарбори Хоразмшоҳиён ба рутбаи маликушшуароӣ расидааст. Дар тазкираҳои «Оташкада»-и Озар ва «Тазкирату-ш-шуаро»-и Давлатшоҳи Самарқандӣ аз Зулфиқори Шервонӣ чун шоири машҳур ва тавонои замони худ ёд шудааст. Дар шоирӣ маҳорату қудрати тамом доштааст. Дар қасидаҳояш Юсуфшоҳлар ном ҳукмрони даврашро мадҳ кардааст. Ашъори маснӯъро хуб месуруд. Қасидаи «Мафотеҳу-л-калом фӣ мадоеҳи-л-икром» намунае аз ин навъ ашъори ӯст, ки матлаъаш ин аст:

Қасидаҳову ғазалиёт, таркиббанду тарҷеъбанд ва рубоиҳои Зулфиқори Шервонӣ дар девони ӯ (беш аз 9 ҳазор байтро дар бар мегирад) фароҳам омадаанд. Дар ашъораш ба мавзӯъҳои ишқу ошиқӣ, панду ҳикмат, васфи гулу баҳор ва ғ. дахл кардааст. Абёти зер намунае аз сурудаҳои ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Валид ибни Язид

**Валид ибни Язид** (; ) — ёздаҳумин халифаи умавӣ (ҳукмронӣ 743-44), писари Язид ибни Абдулмалик.

## Зиндагинома
Валид ибни Язид мувофиқи тавофуқи падараш ва халифа Ҳишом дар ёздаҳсолагӣ валиаҳд интихоб гардид. Ҳишом Валид ибни Язидро бо баҳонаи риоя накардани арзишҳои динӣ сарзаниш намуда, ҳатто барои даст накашидан аз вали­аҳдӣ ӯро ба қатл таҳдид карда буд. Баъдан Валид ибни Язид чанде дар қалъаи Русофа паноҳ бурда, бо марги Ҳишом (743) ва пуштибонии атрофиёни ӯ ба хилофат расид. Валид ибни Язид сиёсати худро аввалан бо мусодираи амволи наздикони Ҳи­шом ва аз ҳукумат маҳрум кардани онҳо (ғайр аз Мусалама ибни Ҳишом, ки бо ӯ наздикӣ дошт) шурӯъ карда, писаронаш Ҳакам ва Усмонро дар Димашқ ва Ҳумс, ҳам­чунин Юсуфи Сақафиро ҳокими Мадина, Макка ва Тоиф таъйин кард. Бо мустаҳкам намудани мавқеи худ Валид ибни Язид писаронаш Ҳакам ва Усмонро валиаҳди худ эълон кард, ки аз ин тадбир волиёни хилофат пуштибонӣ карданд. Валид ибни Язид дар ибтидои хилофати худ ба мардум муносибати хуб дошта, барои маъюбон ва нобиноёни Шом аз хазина маблағ ҷудо кард. Дар замони ҳукмронии Валид ибни Язид ҷуз шӯ­ри­ши Яҳё ибни Зиёд, ки аз ҷониби волии Хуросон Наср ибни Сайёр (ҳукмронӣ 737-48) пахш карда шуд, во­қеаи муҳимми дигаре сар назадааст. Мубориза барои ба даст овардани Кипр низ бо шикасти Валид ибни Язид ва ғолибияти империяи Рум ба анҷом расид. Баъзе муваррихон ба Валид ибни Язид барои айёшиаш лақаби «Фосиқ» додаанд. Валид ибни Язидро бо сабаби дар ашъораш васф ёфтани ишқу шароб ба зин­диқӣ мутаҳҳам кардаанд. Ба қавле чунин ашъораш баъдан эҷод шуда, ба ӯ нисбат додаанд. Душманӣ бо хонадони халифа Ҳишом ва эҳтироми кофӣ нагузоштани Валид ибни Язид ба арзишҳои исломӣ сабаби сар задани шӯрише бо сарварии Язид ибни Валид ибни Абдулмалик (744) гардид, ки дар натиҷа Валид ибни Язид ба қатл расонда шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зулхаласа

**Зулхаласа** () **Зулхалса**, **Зулхалуса**, **Зулхулуса** — номи бут ё бутхонае дар сарзамини Яман, дар маҳалле бо номи Табола, ки бут ё санге бо номи Халаса дар он гузошта шуда буд. Назди қабилаҳои он сарзамин ба «Каъбаи ямонӣ» шинохта мешуд, дар муқобили хонаи Каъба, ки дар байни онҳо бо «Каъбаи шомӣ» машҳур буд. Ба қавле, Зулхаласа дар чаҳорманзилии ҷануби Макка, дар шаҳре бо номи Абло/Аблот — сукунатгоҳи қабилаи Хасъам ва Баҷила ва бахше аз қаламрави Табола воқеъ буд. Ба гуфтаи Ёқути Ҳамавӣ ва Забидӣ, Амр ибни Луҳай, ки нахустин бор бутпарастиро миёни арабҳо роиҷ сохт, Зулхаласаро дар поин (ҷануб)-и Макка барпо кард.

Зулхаласа аз санги сафеди чақмоқ бо тасвири тоҷмонанди рӯи он нақшбаста иборат буд. Баъдҳо нигаҳбонон ва парастандагони он бар гарданаш гарданбандҳо ва тухми шутурмурғ овехтанд, ба рӯи он шир мерехтанд, ҳадяҳое аз ҷаву гандум ва ғ. ба он тақдим мекарданд. Ба Зулхаласа савганд мехӯрданд, назди он паймон мебастанд ва бо се тири қуръапартоии мавҷуд дар он, ки нишони амру наҳй ё умеду интизорӣ буданд, фол медиданд. Гурӯҳе аз қабилаи Боҳила ибни Аъсур бо номи банӣ Умома калиддори Зулхаласа буданд. Қабилаҳои Хасъам, Баҷила, Аздуссарот, Ҳавозин, Давс ва дигар сокинони сарзамини Табола онро парастиш мекарданд.

Гӯянд, Имруулқайс дар даврони ҷоҳилия барои интиқоми хуни падараш қасди ҳамла бар банӣ Асад кард. Вақте гузораш ба Зулхаласа афтод, дар он ҷо се бор қуръа кашид ва дар ҳар се бор тири наҳй берун омад. Тирро шикаста, бар рӯи Зулхаласа зад, ба вай носазо гуфт ва дар борааш ашъоре суруд. Он гоҳ равонаи ҷанг шуд ва бар банӣ Асад зафар ёфт. Пас аз он то замони зуҳури ислом дигар касе назди Зулхаласа қуръа намекашид. Вале аз ривояти Бухорӣ (4357) бармеояд, ки арабҳо ҳамчунон назди Зулхаласа қуръа мекашиданд, то он ки ислом онҳоро аз ин кор наҳй кард.

Соли 632 паёмбар (с) ба Ҷарир ибни Абдуллоҳи Баҷалӣ гуфт: «Оё маро аз Зулхаласа роҳат намесозӣ!?» Ва ӯро бо 150 савора аз банӣ Аҳмас ба он сарзамин равона кард. Ҷарир тайи задухӯрде бо қабилаҳои Хасъам ва Боҳила онҳоро шикаст дод ва Зулхаласаро ба оташ кашиду хароб кард. Он задухӯрд дар манобеи таърихӣ бо ғазваи Зулхаласа ва явм (рӯз)-и Зулхаласа маъруф аст. Баъдҳо дар ҷои Зулхаласа масҷиди Табола ё масҷиди Абло сохта шуд. Аз паёмбар (с) ривоят шуда, ки фармуд: «Қиёмат барпо нашавад, то он ки дунбаҳои занони (қабилаи) Давс ба (гирди) Зулхаласа ба ҷунбиш дароянд» («Саҳеҳи Бухорӣ», 7116). Уламо ин ҳадисро ба маънои бозгашти бутпарастӣ ба он сарзамин пеш аз фаро расидани рӯзи қиёмат донистаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зулхамс

**«Зулхамс»** () — фосилаи лаҳнӣ дар мусиқии классикии форс-тоҷик, ки аз 5 овози тозаи пардаӣ иборат аст.

Меъёри овозиаш аз «*до*» то «*сол*». «Зулхамс» низ монанди «*зуларбаа*» ба қисмҳо тақсим мешавад ва дар мусиқии қадими тоҷикон (эрониён) 12 навъи он ном бурда шудааст, ки шаштои он аз афзудани як фосилаи танинӣ (лаҳнӣ) ба охири фосилаҳои чорум (зуларбаъа)-и шашгона шакл гирифтааст, яъне фосилаи бақия дар ду «Зулхамс»-и охир аз ним парда хурдтар ва мусовӣ ба рубъи парда аст. Дар 4 фосилаи панҷуми дигар аз 12 фосилаи «Зулхамс» ихтилофоте мавҷуд аст. «Зулхамс» аз ҷумлаи буъди муттафиқаи кубро (фосилаи калони гармониявӣ) буда, сенташ ба 702 баробар аст. Мусиқидонон баъзан «Зулхамс»-ро «ҷинс» низ номидаанд.

«Зулхамс» дар мусиқии имрӯза бо истилоҳи «квинта» ифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Мусиқии тоҷикӣ
Боис (баҳри арӯз)

**Боис** ( — сабаб, мӯҷиб) — номи яке аз баҳрҳоест, ки арӯзиёни форс-тоҷик Баҳромии Сарахсӣ ва Бузурҷмеҳри Қоинӣ баъди Халил ибни Аҳмад ихтироъ кардаанд.

Сабаби боис ном гирифтани ин баҳр он аст, ки доираи Мунғалата аз он оғоз ёфта, бо он ба охир мерасад. Рукнҳои асосии боисро аз ҷузви якуми рукни аввали доираи Мунғалата (нигар Доираҳои арӯз) — мафоӣлун /V — — -/ ҷудо кардаанд. Агар аз ҷузъи аввали рукни якуми доира, яъне аз «ма» /V/ сар кунем, мафоӣлун /V — — -/, фоилатун /- V — -/, мустафъилун / — — V -/ ба вуҷуд меояд, ки вазни як мисраъ шеъри баҳри боиси мусаддаси солимро ташкил медиҳад. Дар ҳар се рукни боис сабаби хафиф /-/ нисбат ба ватади маҷмӯъ /V -/ ва ватади мафруқ /- V/ зиёдтар аст. Дар ин рукнҳо фосила иштирок надорад. Вазни солими боис аз ҷумлаи авзони сақили арӯз ҳисоб меёбад, зеро ҳиҷоҳои дарози он нисбат ба ҳиҷоҳои кӯтоҳаш бештар аст. Боис рукни махсус надошта, дар натиҷаи омезиши рукни асосии баҳри Ҳазаҷ рукни асосии баҳри Рамал ва рукни солими мустафъилун /- — V -/ сохта шудааст. Шакли солимаш мусаддас буда, шаклҳои мусамману мураббаъу мусанно надорад. Боис камистеъмол аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шеър
Зулфиқори Самарқандӣ

**Зулфиқори Самарқандӣ**, мутахаллис ба **Фақирӣ** — и форс-тоҷик (асри 17).
## Зиндагинома

Зодгоҳаш Самарқанд. Бо Малеҳои Самарқандӣ ошноӣ доштааст. Бинобар зиндагии қашшоқона доштан, тахаллуси Фақирӣ (Фақрӣ)-ро баргузидааст. Ин ғазал аз ӯст:

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVII
Зулфин

**Зулфин**, **зулфак**, **зурфин**, **зулфӣ**, **зулфинак** — ҳалқаи занҷири дару дарвоза ва сандуқ. Сохтан ва истифодаи зулфин аз қадим маъмул буд. зулфин аз оҳан, мис ва дигар филиззот сохта мешавад. Дар гузашта барои дару дарвозаҳои калон зулфинҳои чубӣ низ истифода мешуданд. Қуфлро аз ҳалқаҳои зулфин мегузаронанд ва дар байн ё болодарии сандуқ ё дар бо мех насб мекунанд. Зулфинҳое низ истифода мешаванд, ки ҳалқаҳои занҷираи онҳо 20-30 см ва баъзан аз ин ҳам дарозтаранд. Вобаста ба усули истифодабарӣ зулфин шакл ва андозаи гуногун дорад. Зулфин таъйиноти ороишӣ низ дошта, баъзан ҳаккокӣ мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Меъморӣ
Бой

**Бой** — шахси доро ва сарватманде, ки дар ҷомеа нуфузу эътибор ва мавқеи хосса дорад.

Одатан шахсонеро бой меномиданд, ки барои зисту зиндагӣ сарвати кофӣ ва сармояи афзун дошта, аз ҷиҳати иқтисодию молиявӣ танқисӣ намекашиданд. Бойҳо дар ихтиёри худ замину чорво, молу мулк, дукону нуқтаҳои савдо ва дигар навъҳои сарват дошта, чоряккорону муздурон, коргарону хидматгорон ва дигар табақаҳои ниёзманди ҷомеаро бар ивази додани музд ё дигар маводди зарурии зиндагӣ кор мефармуданд. Бойҳо дар аҳди Шӯравӣ нуфузу эътибори иҷтимоиашонро бохта, ҳамчун табақаи сарватманд ва истисморгар ба таъқибу маҳдудкуниҳо гирифтор шуданд. Истилоҳи «кулак» низ дар давраи сиёсати коллективонии хоҷагии қишлоқ падид омада, маънии табақаи сарватмандонеро дошт, ки аз истисмори қувваи кории коргарони кироя, чоряккорону батракон, иҷора додани замин ва чорвои корӣ, олоту ускунаҳои деҳқонӣ, инчунин тиҷорату судхӯрӣ фоида медиданд. Дар Тоҷикистони аҳди Шӯравӣ истилоҳи бой ба маънии табақаи кулакҳо, савдогарону заминдорон истифода мешуд, ки аз ҳисоби истисмори чоряккорону муздурон манфиат мебардоштанд. Дар солҳои таъқиботу кулаккунӣ даҳҳо ҳазор бойҳо бадарға ва ҳабс гардида, сармояву замин ва чорвои кории онҳо ба сифати моликияти хоҷагиҳои коллективӣ ситонида шуданд.

Дар лаҳҷаҳои мухталифи туркӣ бой баробари шахси сарватманд инчунин маънии каси дорои мансабу мақоми давлатиро ифода мекард. Дар Туркия вазирро баъзан бой меномиданд. Аз ин рӯ, бой ҳамчун муродифи ҳокиму амир дар қаламрави туркҳои Усмонӣ истифода гардидааст. Мас. Ба волиёни Тунис ва Алҷазоир, ки аз ҷониби султонҳои Усмонӣ таъйин мегардиданд, унвони бой дода мешуд. Баъди ба сари қудрат омадани сулолаи Ҳусайниён дар Тунис (1705) бой чун лақаби амир ва фармондеҳони низомии Усмонӣ маъмул гардида, айни ҳол ба фарзандони подшоҳону ашрофзодаҳо низ унвони бой дода мешуд. Истилоҳи бойбача низ чун фарзанди ашрофзодаву сарватманд ба ин маънӣ қаробат дорад. Дертар бой ба як ҷузъи номи шахсии одамон табдил ёфта, чун нишони эҳтирому соҳибнуфузӣ корбаст мешуд. Мас. Бойбобо, Бойбибӣ, Аҳмадбой, Каримбой ва ғ.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ
Бойдухон

**Бойдухон** (, ; ) — шашумин элхони Эрон аз сулолаи Ҳулогуиҳо.

Писари Тарағай ва набераи Ҳулогу. Баъд аз кушта шудани Гайхотухон (24 марти 1295) бо ёрии Тағоҷор ба тахти подшоҳӣ нишаст. Аммо шоҳзода Ғозон ба хотири интиқоми хуни амакаш Гайхотухон бо ёрии амири Наврӯз аз Хуросон бар зидди Бойдухон бархост. Ҷанг бо сулҳ анҷомида, Бойдухон илова бар Хуросон, мулкҳои Форс ва Ироқро ба Ғозонхон бахшид. Бойдухон дар давраи ҳукмронии худ кӯшиш намуд, ки «Ёсо»-и Чингизхонро аз нав эҳё кунад. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои масеҳӣ ва мусулмонӣ Бойдухон ба масеҳиён таваҷҷуҳ дошта, бо мусулмонон чандон муносибати нек надошт. Бойдухон ҳатто вазири бузург ва соҳибдевони мамлакат Садри Ҷаҳон (Хоҷа Садриддин Аҳмади Занҷонӣ)-ро аз вазифа сабукдӯш намуд. Дар лашкаркашии навбатии Ғозонхон ҷонибдорони Садри Ҷаҳон бо Тағоҷор бар зидди Бойдухон баромаданд ва Бойдухон танҳо монда фирор кард. Баъдан Бойдухон дар наздикии Нахҷувон дастгир шуда, аз ҷониби Ғозонхон (4 октябри 1295) ба қатл расонда шуд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Оламафрӯз (маълумот)

**Оламафрӯз** (, ба маънои аслӣ «равшанкунандаи ҷаҳон» )

* Оламафрӯз — деҳаест дар ҷамоати Лолазори ноҳияи Данғараи вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Оламафрӯз номи мардона аст, ки аз тоҷикон иборат аст.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Саҳифаи маълумотҳо
Неҷати Шашмаз

**Муҳаммад Неҷати Шашмаз** () — (15 декабри 1971, Елазиғ) — ҳунарпеша, филмноманавис, таҳиякунандаи филм ва соҳибкори туркӣ. Неҷати бори аввал дар соҳаи Шоу-бизнес ҳамчун бо номи Пулот Алемдор маъруф гашт, қаҳрамони асосӣ дар силсила филми туркии «Водии Гургон».

## Зиндагинома
Шашмаз аз авлоди Заза аст, писари Абдулқодир — Саҳил Шашмаз аст. Ӯ ду бародар дорад бо номи Раҷӣ Шашмаз ва Зубейр Шашмаз.

Касби асосии Шашмаз сайёҳист. Пас аз супоридани имтиҳони дохилшавӣ ба донишгоҳ ӯ аввал ба Канада ва сипас ба ИМА рафт. Шашмаз 6 сол дар ИМА монд, корти сабз гирифт, ки иҷозатномаи кор ва иқоматро медиҳад. 28 рӯз пас аз заминларзаи Голҷук дар Кутахия хидмати низомии худро анҷом дод.

Неҷати Шашмаз, тасмим гирифт, ки зиндагии худро дар Туркия идома диҳад, дар Анқара як агентии суғурта кушод. Дере нагузашта ӯ тавассути бародараш Раҷӣ Шашмаз бо Усмон Синав мусоҳибаи корӣ дошт. Вай бо интизории он, буд ки ба ӯ сенария пешниҳод мешавад. Усмон Синав «мо дар Фикри сериал ҳастем, туро дар нақши асосӣ фикр мекунам». Шашмаз, гуфт, ки мехоҳад дар бораи суханони худ андеша кунад, пас аз як моҳ ин пешниҳодро пазируфт. 

Неҷати Шашмаз лоиҳаи Водии Гургонро оғоз кард, ки ба гуфтаи ӯ ҳаёти ӯро комилан тағйир дод; Ӯ гуфт, ки ҳаёти шахсиаш аз байн рафтааст, "дар Анқара маро танҳо бо номи ман мехонанд, дар Истамбул ҳама маро Пулот мехонанд."

Дар соли 2009 веб-сайти хабариро бо номи *Yazete* таъсис дод. 

## Филмнома

## Сарчашма

## Пайвандҳои беруна

* 
* 
* 

Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Туркия
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Туркия
Палангҳои Ханшин

**Hanshin Tigers** (ҷопонӣ: 阪神タイガース *Hanshin Taigāsu*) — дастаи бейсболи Ҷопон.

　
Ҳаншин Тайгерс машҳуртарин дастаи бейсболи Ҷопон мебошад, мухлисони зиёд дорад.

Менеҷер ва бозингари маъруфи дастаи бейсболии Палангҳои Ханшин, Акинобу Окада.

## Эзоҳ
Ҳусейн Ҳасанов (блогер)

**Ҳусейн Ҳасанов** (; ном ҳангоми таваллуд — **Ҳусейнхон Саттороғлу Ҳасанхонов**  (); тав. 5 июни 1994, Санкт-Петербург) — видеоблогери рус.

## Зиндагинома
5 июни соли 1994 дар шаҳри Санкт-Петербург таваллуд шудааст. Миллаташ – озарбойҷонӣ. Пас аз хатми мактаб ба Донишгоҳи давлатии иқтисодии Санкт-Петербург дохил шуда, онро соли 2015 хатм кард. Дар ҳамон сол падараш, ки  бемор буд, ба Ҳусейн тиҷорати тарабхонаи худро супурд   . Дар давоми таҳсил, ӯ дар КВН низ иштирок кард , пас аз он ӯ ба сабти видеоҳо ва тавсеъаи блоги худ шурӯъ кард. Дар соли 2017 ба ӯ ҷоизаи LF City Awards дар номинатсияи «Блогермарди сол» сазовор гардид  .

Дар соли 2018 ӯ ба 10 номҳои бонуфузтарин дар Рунет аз рӯйи фарзияи Cosmopolitan дохил шуд   . Дар ҳамон сол ӯ дар навори видеоии MC Doni ва Люси Чеботина барои треки "Rendezvous"   нақш бозид. Вай инчунин аз рӯи фарзияи тамошо дар Instagram рекорд гузошт, видеои блогерро беш аз 12 миллион нафар тамошо карданд   . Дар соли 2018 дар нишасти матбуотӣ бо Владимир Путин, ӯ дар бораи масдудии Telegram савол дод  . Сипас ӯ тасмим гирифт, ки пародияи худро ба суруди " Mood Color Blue " - "Mood Color Red Red" нашр кунад. Дар соли 2019 ӯ трекҳоро бо номи "10 лямс", "Интихоб" бо Натанъом ва "Head full of you" бо Sally & Tabby  баровардааст. Соли 2020 ӯ треки "No You"-ро баровард. Ҳасанов ҳамчун муаллифи курси омӯзиши малакаҳои соҳибкорӣ "Миллионер" мебошад.

## Ҳаёти шахсӣ
Падари Ҳусейн Ҳасанов дар Боку, модараш дар Маскав зиндагӣ мекунанд  .

Ӯ бо духтаре бо номи Марианна муносибати наздик дошт. Дар моҳи июли соли 2018 маълум шуд, ки ҳамсарон ҷудо шуданд  . Баъдтар, блогер ишора кард, ки ӯ метавонад қаҳрамони шоуи реалити "The Bachelor" шавад   .

## Ҷоизаҳо ва номинаҳо

## Дискография

## Клипҳои мусиқавӣ бо иштироки Ҳасанов

* ДОНИ & Луся Чеботина - "Воқе"
* Натан - "Ишқро ба ман бинмой"
* Клава Кока - "Ошиқон дар MDK (гунаи мардона)"
* Анет Сай - "Куя"

## Вақоеъи дигар
Моҳи июни соли 2020 блогер барои пинҳон кардани рақамҳои мошин ба муддати 3 моҳ аз шаҳодатномаи ронандагӣ маҳрум карда шуд.

Тобистони соли 2021 шаҳодатномаи ронандагӣ ба муддати 1,5 сол гирифта шуд - блогер аз муоинаи мастӣ худдорӣ кард  .

## Қайдҳо

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Зодагони Санкт-Петербург
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Гурӯҳ:Зодагони соли 1994
Гурӯҳ:Зодагони 5 июн
Ибекс

**Бузи кӯҳии алпӣ**, ё **бузи алпӣ**, ё **ибекс**, **стейнбок** () — ҷонварест ширхори ҷуфтсум. 

Зоҳиран ба бузи калонҷуссаи кӯтоҳпашм монанд аст. Дарозии танаш 150—171 см, баландиаш (то сари дӯш) 90-101 см, вазнаш 67-115 кг; модинааш нисбатан хурдтар аст. Ибекси нарина риши нисбатан дароз ва шохҳои калон (дарозиаш то 1м)-и каҷ дорад. Сараш паҳни хурд, мӯинааш ҷигарии сиёҳтоб (рангаш дар фасли сармо тиратар мешавад). Ибекс соле 2 бор (апрел ё май ва сентябр) тулак мекунад. Ибекс дар қаторкӯҳҳои Алп (Олмон, Швейсария, Австрия; дар баландии 1800-3300 м аз с. б.), ҳамчунин дар Булғория ва Словения болотар аз минтақаи беша зиндагӣ мекунад. Ғизояш баргу навдаи буттаву рустаниҳост. Бештар дар нимаи дуввуми рӯз ба ҷойҳои баланд барои чаро мебарояд. Давраи гушнаш тирамоҳ, 1-2 бача мезояд. Ибекс дар табиат тақр. 20 сол умр мебинад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Роберт Бойл

**Ро́берт Бойл** (; ) —  ва кимиёдони инглис.

## Зиндагинома
Маълумоти ибтидоиро дар хона гирифтааст. Дар синни 12-солагӣ барои идомаи таҳсил ба шаҳри Женева фиристода шуда, сипас, дар вақти саёҳат ба Итолиё ва Фаронса маълумоташро мукаммал кардааст. Баъди бозгашт ба Ирландия аз соли 1654 дар Оксфорд маскун мешавад ва ба омӯзиши физика ва кимиё машғул мегардад. Ӯ дар таъсиси Ҷамъияти илмҳо, ки соли 1668 ба Лондон кӯчонда шуд ва баъдтар бо номи «Ҷамъияти шоҳии Лондон» маъмул гардид, ширкат кардааст. Фаъолияти илмии Роберт Бойл ба асоснок кардани методи таҷрибавӣ дар соҳаҳои физика ва кимиё бахшида шудааст. Дар натиҷаи таҳқиқот Роберт Бойл соли 1660 қонуни тағйирёбии ҳаҷми ҳаво аз тағйирёбии фишорро, ки бо номи қонуни Бойл-Мариотт машҳур аст, кашф кард. Мувофиқи он чандирияти газ ба ҳаҷми ишғолкардааш мутаносиб аст. Дар соҳаи магнетизм, физикаи молекулавӣ, оптика ва электрик, физикаи назариявӣ ва аэростатика таҳқиқот анҷом додааст. Роберт Бойл барометр ва асбоби махсусе сохт, ки тимсоли вакуумметр аст. Зичии моддаҳоро омӯхт, хосияти фосфор (зичӣ, бӯй, вазни хос, шуоъафканӣ ва ғ.)-ро пешгӯӣ кард. Бо ибораи Фридрих Энгелс «Бойл кимиёро илм кард».

## Нигаред низ
* Қонуни Бойл-Мариотт

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Ҷон Эндрю Бойл

**Ҷон Эндрю Бойл** (, ) — шарқшиноси инглис. Профессори Донишгоҳи Манчестер (1966).

## Зиндагинома
Падараш китобфурӯшу китобшинос буд, осори адабиро аз забонҳои лотинӣ, фаронсавии қадим, испониёӣ, португалӣ ба англисӣ тарҷума мекард. Ҷон Эндрю Бойл таҳсили ибтидоиро дар назди падараш оғоз карда, забонҳои лотинӣ ва юнониро омӯхт. Дар Донишгоҳи ш. Бирмингем як сол забони олмонӣ, дар Донишгоҳи Берлин ва Донишгоҳи Гёттинген назди устодони худ Ҳанс Ҳайнрих Шедер ва Олаф Хинсен, Мартин Ҳартман забонҳои форсии қадим, авестоӣ, паҳлавӣ, арабӣ, туркӣ, таърихи кишварҳои Шарқ ва динҳоро омӯхт. Пеш аз оғози Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ ба Англия баргашт ва дар Донишкадаи мутолиоти шарқии Донишгоҳи Лондон ва Донишгоҳи Манчестер (1950-66) кор кард.

Беш аз 90 асари Ҷон Эндрю Бойл — китобҳо, мақолаҳо, тарҷумаҳояш аз осори таърихии форс-тоҷик ба табъ расидаанд. Ҷон Эндрю Бойл мутахассиси соҳаи таърихи муғул буд. Дар ин бобат кори нисбатан муҳимми ӯ тарҷумаи англисии «Таърихи ҷаҳонкушой»-и Ҷувайнӣ (1958, дар ду ҷилд), тарҷумаи бахшҳое аз «Ҷомеъу-т-таворих»-и Рашидуддини Фазлуллоҳ (1971), мақолаҳои «Дар бораи алқобе, ки дар китоби Ҷувайнӣ ба баъзе аз шоҳзодагони муғул дода шудааст» (1959), «Фармонравоии муғул дар Афғонистону Ҳинд ба ривояти „Табақоти Носирӣ“-и Ҷузҷонӣ» (1963), «Рашидуддин нахустин таърихнигори ҷаҳон» (1968) ва ғ. мебошанд. Ба қалами Ҷон Эндрю Бойл чун устоди забони форсӣ ва муҳаққиқи адабиёти форсӣ китобҳову мақолаҳое аз қабили «Адабиёти форсии имрӯз» (1957), «Умари Хайём: ахтаршинос, риёзидон ва шоир» (1975), «Солшумории сафарҳои Саъдӣ» (1974), тарҷумаи англисии «Илоҳинома»-и Аттор (1974), «Маснавиҳои мазҳабии Фаридуддини Аттор» (1979), «Дастури забони форсии имрӯз» (1966) ва ғ. тааллуқ доранд. 25 мақолаи Ҷон Эндрю Бойл дар «Доиратулмаорифи ислом», 4 мақола дар «Бритоннико» ба табъ расидаанд. Ҷон Эндрю Бойл муҳаррири ҷилди панҷуми «Таърихи Кембриҷи Эрон» ва муаллифи яке аз мақолаҳои он (дар бораи Элхониён) буд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Зурунг

**Зурунг**, **хори зурунг**, **хоргулак** () — рустаниест бисёрсола, мансуби лӯбиёиҳо. 

Тиррешааш дарози чӯбмонанд, мағзаш сафед. Пояаш рост (30-80 см қад мекашад), сершоха, бӯи хосса дорад. Баргаш паиҳам, сабзи сиёҳтоб, дандонадор. Гулаш дуҷинса, 5-баргаи парвонашакл, гулобӣ ё сафеди гулобитоб (дарозиаш 15-20 мм). Хӯшагулаш (дарозиаш то 22 см) сергул, дар бағали баргҳо ҷой гирифтааст. Ғилофакаш гирд ё байзашакли 2-4- тухма; тухмаш мудаввар ё гурдашакл (дарозиаш 3-3,2 ва бараш 2-2,2 мм), дорчинӣ ё бӯртоб (вазни 1000-тоаш 5,5-6,5 г). Қобилияти сабзишашро 2-3 сол нигоҳ медорад. Зурунг моҳҳои июн — июл гул карда, тухмаш июл — сентябр мепазад. Зурунги худрӯй дар минтақаҳои дашт ва бешадашти Қафқоз, Сибири Ғарбӣ ва Шарқӣ дучор меояд. Дар Тоҷикистон бештар дар арчазорҳо ва даштҳои зулзада (трагакант)-зори қ-кӯҳҳои Ҳисору Дарвоз, Тоҷикистони Ҷанубӣ ва Шарқӣ, Помири Ғарбӣ (дар баландии 2000—2700 м аз с. б.) месабзад. Онро дар соҳили рӯд ва киштзорҳо низ метавон дучор омад. Зурунг дар Руссия ва баъзе кишварҳои Аврупо чун рустании доруӣ парвариш карда мешавад. Онро аз тухм рӯёнида зиёд мекунанд. Тухмаш то 2-3 сол қобилияти сабзиш дорад. Барои табобат бештар решаи зурунг истифода мешавад. Онро тирамоҳ аз хок кофта гирифта, шоху навдаи зиёдатиашро мебуранд, сипас шуста дар ҷойи хушк ва шамолрас нигоҳ медоранд. Дар таркиби решаи зурунг гликозидҳо (ононин, оноспин ва ғ.), моддаҳои даббоғӣ, Ca, Mg, Cn, Ti, U ва ғ. мавҷуданд. Аз он нақеъ ва дигар доруҳо тайёр мекунанд. Ҷӯшобаи решаи зурунг барои муолиҷаи бавосир нофеъ аст, гардиши хун ва кори дилро метезонад, хунравиро боздошта, пешобро меронад. Табибони мардумӣ бо он тарбод, бавосир, иллати меъда ва рӯдаҳоро табобат мекунанд; чун доруи арақрон низ маъруф аст. Дар тибби илмӣ нақеи решаи зурунг (1-чумчагӣ рӯзе 2-3 бор) барои муолиҷаи бавосир, боздоштани хунравӣ, мулоим кардани дарун истифода мегардад. Бо ин мақсад 30 г решаи резакардаро дар 1 л об (то нисф шудани он) меҷӯшонанд. Сипас даворо полида, рӯзе 3 бор пеш аз хӯрок (1,5-чумчагӣ) меошоманд (2-4 ҳафта).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Қӯрғонтеппа (Ӯзбакистон)

**Қӯрғонтеппа** () — шаҳр ва маркази ноҳияи Қӯрғонтеппа дар вилояти Андиҷон дар шарқи Ӯзбакистон аст. Он тақрибан 30 км шимоли Ӯш, дар наздикии сарҳади Қирғизистон ҷойгир аст.  Дар соли 1989 он 19,565 нафар ва дар соли 2016 30,800 нафар аҳолӣ дошт. Соли 1976 ба Қӯрғонтеппа Ӯзбакистон мақоми шаҳр дода шуд. Дар шаҳр корхонаи пахта, корхонаи асбобсозӣ ва сехи дӯзандагӣ мавҷуданд Шаҳр дар хати роҳи оҳани Ӯзбакистон  Андиҷон — Қаросув ҷойгир аст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ӯзбекистон
Равшан Боймуродов

**Равшан Боймуродов** (1891 — ?) — ширкатдори фаъоли барпо ва мустаҳкам намудани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Бухорои Шарқӣ.

## Зиндагинома
Аз оилаи камбағал. Узви ҳизби коммунистӣ аз соли 1918. Дар арафаи Инқилоби Октябр дар корхонаҳо ва роҳи оҳани Каркӣ кор карда, бо гурӯҳҳои болшевикӣ шинос шуд ва ба ҳаракатҳои инқилобӣ пайваст. Солҳои 1917-20 аввал дар сафи Гвардияи Сурх, баъд Армияи Сурхи кишвари Туркистон (ш. Каркӣ) буд ва ба муқобили ҳокимону амалдорони амир мубориза бурдааст. Баъд аз ғалабаи инқилоби Халқии Шӯроии Бухоро раиси Кумитаи инқилобии Каркӣ, Тирмиз, Қаршӣ таъйин гардид. Бо супориши ҳизби Коммунистии Бухоро ва РХСБ соли 1922 ба ноҳияҳои ҷануби шарқӣ ва марказии Тоҷикистон фиристода шуд. Соли 1922 раиси Кумитаи инқилобии ш. Душанбе буд ва дар таъсис додани сохторҳои идоракунию ҷалб намудани оммаи меҳнаткашон барои ободонии пойтахти нави тоҷикон саҳми арзанда гузоштааст. Равшан Боймуродов минбаъд то давраи ба нафақа баромадан дар корҳои ҳизбию давлатӣ кор кардааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Мэри Бойс

**Нора Элизабет Мэри Бойс** (: ) — эроншиноси Британиёи Кабир.

## Зиндагинома
Падараш дар шаҳри Калкуттаи Ҳиндустон додгустар (судя) буд. Мэри Бойс дар Донишгоҳи Кембриҷи Англия улуми бостоншиносӣ ва мардумшиносӣ омӯхта, аз соли 1944 устоди адабиёти англо-саксонӣ ва бостоншиносии Донишгоҳи Лондон буд, ҳамзамон омӯзиши забони форсиро дар назди проф. Владимир Минорски дар мактаби таҳқиқоти Осиё ва Африқо давом дод. Соли 1952 дар Донишгоҳи Кембриҷ рисолаи илмӣ дифоъ намуда, аз ҳамон сол то давраи бознишастагиаш ба ҳайси проф. мактаби таҳқиқоти Осиё ва Африқо кор кардааст.

Мэри Бойс яке аз машҳуртарин муҳаққиқони динҳои бостонии ориёиҳо, бахусус зардуштия ва узви Академияи шоҳаншоҳии Дания буд. Ҷамъияти осиёии шоҳаншоҳии Британияи Кабир ва Дания ба хотираи Мэри Бойс ҷоизаи солона таъсис намудааст, ки ҳамасола ба беҳтарин асар дар риштаи пажӯҳиши адён эҳдо мегардад. Муҳимтарин осори Мэри Бойс «Зардуштиён: боварҳо ва урфу одатҳо», «Таърихи Зардуштия», «Такягоҳи форсии Зардуштия», «Доираҳои Монавия дар Эрон», «Суханварони монавия дар Эрон», «Сохтори сарчашмаҳои омӯзиши Зардуштия» мебошанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*