open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саидилҳом Аҳмадов

**Саидилҳом Аҳмадов** (*Аҳмадов Саидилҳом Мухторович*; зод. 6 октябри 1960, деҳаи Пастиғави ноҳияи Кӯҳистони Масчо) — пизишк, ҷарроҳи ҷигарр, доктори илмҳои тиб (2003), профессор (2006), ҷарроҳи тахассуси дараҷаи олӣ (1993), Аълочии тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети муолиҷавии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1983). Духтури интерни Беморхонаи клиникии № 5-и шаҳри Душанбе (1983-84) — ҷарроҳи беморхонаи марказии ноҳияи Бохтари вилояти Хатлон (1984-87) — ординатор (1987-89) — аспиранти Донишкадаи ҷарроҳии ба номи А. В. Вишневскийи АИТ ИҶШС дар шаҳри Маскав (1989-91) — ассистенти кафедраи ҷарроҳии факултавии ДДТТ (1991-94). Аз соли 1994 мудири кафедраи ҷарроҳии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон. Дар ҷумҳурӣ аввалин шуда амалиёти бурриши қисми рости ҷигарро дар мавриди саратони талхадон бо гузариш ба ҷигар анҷом додааст. Муаллифи 126 мақолаи илмӣ, 3 гувоҳномаи ихтироӣ ва 28 пешниҳоди навоварона. Узви Ассотсиатсияи байналмилалии ҷарроҳон — гепатологҳои Россия ва ИДМ (аз соли 1996) — сармутахассиси Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҷарроҳии шикам (аз соли 2007) — раиси Ассотсиатсияи ҷарроҳон-гепатологҳои Тоҷикистон (аз соли 2008).

## Ҷоизаҳо
Бо ордени «Дӯстӣ» сарфароз гардидааст (2006).

## Осор
* Огнестрельные ранения живота // Маҷ. «Хирургия». № 2. 2004;
* Осложненный рак печени ⁄⁄ Маҷ. «Анналы хирургической гепатологии». № 4, 2006;
* Способы резекции печени при эхинококкозе // Маҷ. «Анналы хирургической гепатологии». № 2. 2007;
* Роҳҳои табоба­ти перитонити паҳнгашта // Маҷ. «Нигаҳдории тандурустии Тоҷи­кистон». № 2. 2008.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон
Фатҳулло Аҳмадов

**Фатҳулло Аҳмадов** (14 апрели 1918, деҳаи Даштак, ноҳияи Хуҷанд, — 1944, Седлетси Полша) — Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ (1945), сержант.

## Зиндагинома
Баъди хатми курси ронандаи трактор (1937) то соли 1939 дар к-зи «Москва» (ҳоз. к-зи ба номи Ӯрунхоҷаев) кор мекард. Соли 1939 ба сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС даъват шуда, дар шаҳрҳои Одесса ва Каменетс-Подолский хидмат кардааст. Дар мудофиаи Севастопол ва Сталинград ширкат дошт. То сентябри 1942 дар ҳайати полки 23-юми дивизияи 6-уми савораи гвардиягӣ алоқагар буд. Баъд ҳамчун фармондеҳи дастаи аскарони силоҳи танкшикан дар ҳайати эскадрони 1-уми полки 61-уми дивизияи 17-уми савораи гвардиягии тоҷик зидди душман ҷангидааст. 30-юми июли 1944 Аҳмадов барои аз душман озод кардани шаҳри Седлетси Полша корномаи бузург нишон дод. Фармондеҳи взводи силоҳи танкшикан маҷрӯҳ шуда, аз саф баромад, ёвари фармондеҳи взвод ҳалок шуд. Дар чунин вазъияти душвор Аҳмадов ҷасурона фармондеҳии взводро ба уҳда гирифт. Ба пешравии ҷанговарони эскадрон ДЗОТ-и душман халал мерасонд. Аҳмадов бо вуҷуди маҷрӯҳ будан аз майдони ҷанг набаромад. Ӯ бо ҷанговаронаш ДЗОТ-и душманро нобуд кард. Рӯзи дигар задухӯрд дар ҳамин самт боз авҷ гирифт. Ба мавқеи ҷангии ҷанговарони Аҳмадов ду баталиони аскарони пиёдагарди душман бо ҳимояи 13 танк ҳуҷум кард. Дар ин муҳориба ҳам фашистон мағлуб шуданд. Аҳмадов бо дастаи худ танкҳои душманро аз кор бароварда, 18 нафар душманро асир гирифт ва ба пешравии қисмҳои амалкунандаи шӯравӣ шароити мусоид фароҳам овард. Аҳмадов дар набардҳои озод кардани шаҳри Седлетс қаҳрамонона ҳалок шуд. Барои корнамоиҳои ҷангӣ бо орденҳои Ленин, Шараф (дараҷаи 3) низ сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Онҳо Ватанро мудофиа карданд. Қаҳрамонони Иттифоқи Советӣ — фарзандони Тоҷикистон. Д., 1985;
* Герои Советского Союза (Краткий биографический словарь). Т. 1. М., 1987;
* Сафаров Р. Ҳазору як корнома. Д., 2000.

## Сарчашма
*
Ҳакимҷон Аҳмадов

**Ҳакимҷон Аҳмадов** (*Аҳмадов Ҳакимҷон Мунавварович*; (тав. 8.6.1948, ноҳияи Орҷонкидзеобод) — кимиёдон, доктори илмҳои кимиё (1998) — академики АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (2008).

## Зиндагинома
Хатмкардаи факултети химияи УДТ (1971). Лаборанти калони Озмоишгоҳи проблемавии радиохимияи УДТ (1971-72) — х. и.-и Институти физика ва техникаи ба номи С. У. Умарови АИ ҶШС Тоҷикистон (1972-90) — котиби илмии Шуъбаи илмҳои физикаву риёзиёт, кимиё ва геологияи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1990-95) — муовини саркотиби илмӣ (1995—2001) ва саркотиби илмии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз соли 2002). Аҳмадов оид ба полимерҳо ва хосияти онҳо, усулҳои табдили нерӯйи Офтоб, истифодаи манбаъҳои барқароршавандаи энергия як силсила таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи 200 асару мақолаи илмӣ, аз ҷумла 5 китоб ва 25 ихтироот мебошад.

## Осор
* Солнечная энергетика. Состояние, возможности использова­ния и перспективы развития. Д., 2007; 
* Имконияти истеҳсол ва ис­тифодаи гази биологӣ дар Тоҷикистон. Д., 2008; 
* Малая гидроэнергетика Таджикистана. Д., 2010; 
* Микрогидроэнергетика. Д., 2010.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон
Ҳукматулло Аҳмадов

**Ҳукматулло Аҳмадов** (*Аҳмадов Ҳукматулло Маҳмудович*; тав. 1.9.1949, деҳаи Ҳамровиёи ноҳияи Данғара) — хокшинос, доктори илмҳои кишоварзӣ (1997) — академики АИКТ (2009).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Университети давлатии ба номи М. В. Ломоносови шаҳри Маскав (1973). Дастёр (лаборант)-и калон (1973—1976) — аспирант (1976—1979) — ходими калони илмии Институти хокшиносӣ (1982-87) — ходими калони илмии Пойгоҳи таҷрибавии ҷангалпарварии дар Тоҷикистон будаи Институти тадқиқоти илмии ҷангалпарварии Осиёи Марказӣ (1982-87) — ходими калони илмӣ (1987-89) — мудири шуъбаи фарсоиши (эрозия)-и хок (1989-92) — котиби илмии Институти хокшиносӣ (1992-94) — директори Институти таҳқиқоти илмӣ ва ҷустуҷӯю лоиҳака­шии ҷангалпарварии Тоҷикистон (1998—2006) — саркотиби илмӣ (2006—2007) — ноиби президент (2007—2008) ва Президенти АИ Кишоварзии Тоҷикистон (аз 2008). Муаллифи 178 асарҳои илмӣ, аз ҷумла 2 китоб, 170 мақола ва 6 тавсия.

## Осор
* Тавсияҳо доир ба рӯёндани ду ҳосили зироат ва истифодабарии самараноки заминҳои обӣ. Д., 2008.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Шаҳмар Аҳмадов

**Шаҳмар Аҳмадов** (*Аҳмадов Шаҳмар Абдулӯғлӣ*; 3.4.1935, шаҳри Хуҷанд — 12.11.1987, ҳамон ҷо) — доктори илмҳои физика ва математика (1978) — Аълочии маорифи Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Баъди хатми ИДПЛ ба номи С. М. Киров (1955) ба аспирантураи Донишгоҳи давлатии Озарбойҷон фиристода шуд (1960-63). Аҳмадов пас аз хатми аспирантура дар соҳаи муодилаҳои дифференсиалӣ рисолаи номзадӣ дифоъ кард. Сипас дар вазифаҳои муаллим, муаллими калон (1964-72) — дотсент, мудири кафедраи математикаи олӣ (1972) — мудири кафедраи таҳлили риёзӣ ва назарияи функсияҳои ИДПЛ ба номи С. М. Киров (аз соли 1975 то охири умр) фаъолият дошт. Аҳмадов бори аввал дар назди донишкада мактаби физикон ва риёзидонони ҷавонро ташкил кард, ки барои тарбияи олимони ҷавон мусоидат намуд. Аҳмадов дар соҳаи назарияи функсияи умумикардашуда ва назарияи операторҳои дифференсиалӣ, ки дар физикаи муосир васеъ татбиқ мешаванд, таҳқиқот анҷом додааст. Ӯ оид ба масъалаҳои гузориш ва масъалаҳои физикаи математикӣ дар соҳаи функсияҳои умумишуда, назарияи масъалаҳои канорӣ, аз ҷумла масъалаҳои Гурса, Коши, муодилаҳои сустгиперболии функсияҳои умумикардашудаи тартибашон беохир низ таҳқиқот анҷом дода, зиёда аз 20 асари илмӣ таълиф намудааст. Натиҷаҳои таҳқиқоти ӯ дар ҳудуди ИҶШС ва хориҷа маълум гашта, асарҳояш дар нашрияҳои ватанӣ ва хориҷӣ ба табъ расидаанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Қумрӣ Аҳмадова

**Қумрӣ Аҳмадова** (тав. 8.3.1915, шаҳри Фарғона) — ресанда, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1960). Солҳои 1939-48 аввал коргари заводи тухми кирмак ва сипас ресандаи фабрикаи пилакашии Фарғона, 1948-65 ресандаи Комб. абрешими Душанбе буд. Аз соли 1965 нафақагири шахсӣ. Ба дастовардҳои баланди меҳнатӣ ноил шудааст. Бо ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
София Аҳмадова

**София Аҳмадова** (*Аҳмадова София Олимовна*; 15.8.1939, деҳаи Обигарми ноҳияи Файзобод) — биолог, доктори илмҳои биология (1995) — профессор (1998).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1962). То соли 1971 дар донишкадаи мазкур фаъолият намудааст. Аз соли 1971 устоди Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ. Оид ба масоили фаъолияти асаби бачагону наврасон таҳқиқот анҷом медиҳад. Дар муассисаҳои томактабӣ ва макотиби таҳсилоти умумии пойтахт бобати инкишофи фаъолияти ақлии бачагон таҷрибаҳо карда, натиҷаи онҳоро дар мақолаҳо ва тавсияномаҳои усулӣ (методӣ) дастраси умум гардондааст.

## Осор
* Бачагони сустҳаракат. Д., 1986;
* Таҳлили физиологии фаъолияти ассотсиативии майнаи сари бачагони синну соли томактабӣ. Д., 1998.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Шамсӣ Аҳмадова

**Шамсӣ Аҳмадова** (тав. 1918, деҳаи Ғӯлакандози ноҳияи Пролетар — 11.05.2003) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948) — Устоди пахтаи Тоҷикистон (1962). Колхозчӣ (1935) — сардори звено ва бригадаи пахтакории колхози ба номи Ленини ноҳияи Пролетар. Аз соли 1970 нафақагир. Соли 1947 ҳосили баланди пахтаи маҳиннах гирифт. Бо орденҳои Ленин, «Нишони Фахрӣ», медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Сайид Аҳмадхон

**Сайид Аҳмадхон** (; ; *Аҳмадхон ибни Сайидмуҳаммади Муътақидхон*; 17 октябри 1817, Деҳлӣ — 27 марти 1898, Алигарх) — ислоҳотгари машҳури олами ислом.

## Зиндагинома
Аслу насабаш араб буда, аввал дар Ҳирот мезист ва дар аҳди Акбархон ба Ҳиндустон ҳиҷрат кардааст. Соли 1837 Аҳмадхон дар Деҳлӣ вазифаи котиби девони ҷиноии ҳукуматдорони англисро ба уҳда дошт. Соли 1869 ба Англия сафар карда, ҳангоми мусофираташ бо фарҳанги Ғарб аз наздик шинос шуд. Баъди бозгашт дар ноҳияи Ғозипур коллеҷ таъсис намуд. Дар барномаи коллеҷи исломии шарқиаш бар хилофи тадриси илмҳои динию расмии замонаш, омӯзиши илмҳои дунявӣ ва фанҳои маъмули мамолики Ғарбро дохил кард. Ин амали ӯ дар низоми маорифи исломӣ муносибати ислоҳталабонаашро ифода мекард, ки боиси таҳдиду туҳмати бисёре гардид.

## Таълифот
Аҳмадхон дар давоми фаъолияти худ асари бисёреро таълиф намуд, ки муҳимтаринашон «Осори санодид» ва «Сабабҳои инқилоби Ҳинд» мебошанд. Ӯ ба Қуръон шарҳ навишта, роҷеъ ба ҳаёти Муҳаммад (с) рисолае низ иншо намудааст. Инчунин дар масъалаҳои дин, таълиму тарбия, сиёсату ахлоқ, мақолаҳои сершумор ба табъ расонда, назарияи ислоҳотхоҳии худро дар онҳо баён намудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Аҳмадҷон (хаттот)

**Аҳмадҷон**, احمدجان (Хӯқанд, 1828—1912, ҳамон ҷо) — хаттоти тоҷик. Дар қитъанависӣ шуҳрат дошт. Касби асосиаш пӯстиндӯзӣ буд, вале ба сабаби зиёд будани мухлисонаш қитъа ва рубоиро ба хатти настаълиқ, сулс ва ғайра китобат мекард. Санъати хаттотиаш баланд буд. Намунаи асарҳои китобаткардааш дар Осорхонаи адабиёти Хӯқанд маҳфузанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
*
Суғдсинамо

**Суғдсинамо** (номи расмӣ: *Муассисаи давлатии «Суғдсинамо ба номи [[Комил Ёрматов]]»*) — яке аз киностудияҳои Тоҷикистон.

## Таърих
Муассисаи давлатии «Суғдсинамо ба номи Комил Ёрматов» бо ташаббуси Мақомоти иҷроияи ҳокимияти вилояти Суғд 1 марти соли 2015 таъсис ёфта

фаъолияташро расман оғоз карда, ба офаридани филмҳои ҳунариву ҳуҷҷатӣ машғул аст.

## Филмҳо
* Филми кутоҳҳаҷми «Коса» 
* Филми ҳунарии «12 соли интизорӣ»
* Филми мустанади «Духтари Сайҳун»
* Филми ҳунарии «Тангно» 
* Филми ҳуҷҷатии «Соҳибватан» 
* Филми ҳунарии «Сайёра ранг иваз мекунад»
* Филми ҳунарии «Дов»

## Ҳунарпешаҳо
* Тағоймурод Розиқов
* Қурбони Собир
* Таҳмина Раҷабова

## Филмҳои дорои ҷоиза
Навобаста аз он ки Муассисаи давлатии «Суғдсинамо ба номи Комил Ёрматов» фаъолияташро нав оғоз кардааст, филмҳои офаридааш дар кинофестивалҳои байналхалқӣ ширкат варзида, соҳиби ҷоизаҳо гардидаанд.
* Филми кутоҳҳаҷми «Коса»: — ҷоизаи «Беҳтарин филм» дар Кинофестивали байналхалқии филмҳои кӯтоҳ «Навсоз», ҷоизаи «Беҳтарин коргардон» дар Фестивали кушоди Осиёи Миёнагӣ «Орзу» дар Лондон, ҷоизаи «Беҳтарин асари кӯтоҳ» дар ҷашнвораи байналмилалии филмҳои ҳунарӣ дар Стокголм, ҷоизаи «Беҳтарин филм» дар ҷашнвораи «Симо»-и телевизиони «Синамо».
* Филми ҳуҷҷатии «Духтари Сайҳун» — Шоҳҷоизаи Кинофестивали байналхалқии филмҳои кӯтоҳ «Навсоз», ҷоизаи «Беҳтарин филм» дар байни филмҳои ҳуҷҷатӣ дар Кинофестивали байналхалқии филмҳои кӯтоҳ «Навсоз».
* Филми ҳуҷҷатии «Соҳибватан» — ҷоизаи «Беҳтарин филм дар Соли ҷавонон» дар ҷашнвораи «Симо»-и телевизиони «Синамо».

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Суғдсинамо
Гурӯҳ:Синамои Тоҷикистон
Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе

**Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе** — муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Муассисаи таълимӣ дар пойтахти Тоҷикистон – шаҳри Душанбе ҷойгир аст.
## Таърих
Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе 24 майи соли 1965 бо Қарори иҷроияи Совети депутатҳои меҳнаткашони шаҳри Душанбе ҳамчун Техникуми индустриалӣ-омӯзгории шаҳри Душанбе ба истифода дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.03.2014, «Низомномаи Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муассисаҳои таҳсилоти ибтидоии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе аз тобеи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон  ба тобеи Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронида шуд. Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе фаъолияти худро дар асоси қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», «Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ», «Низомномаи намунавии муассисаи таҳсилоти миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Стандарти давлатии таҳсилоти миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон», ки фаъолияти муассисаҳои таълимиро ба танзим медарорад, амалӣ месозад.

Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе дорои як бинои чорошёна мебошад. Бино ба се қисм иборат аст. Биноҳо ҳамчун бинои таълимӣ ва хобгоҳ истифода бурда мешаванд. Инчунин Коллеҷ дорои устохонаи кафшергарӣ, устохонаи ҳарротӣ, устохонаи дуредгарӣ ва гараж мебошад. Бинои таълимии коллеҷ дорои шиносномаи техникии ҳавлӣ буда, масоҳати умумии таълимгоҳ 4761м2-ро ташкил медиҳад. Дар коллеҷ синфхонаҳо ва устохонаҳои таълимӣ ба мавод ва таҷҳизотҳои таълимӣ таҷҳизонида шудаанд, аз ҷумла синфхонаҳои: «Автомобил ва хоҷагии худрав », «Қоидаҳои ҳаракат дар роҳ», «Таъминоти барқ», «Конструксияи биноҳо», «Сохтмони саноати шаҳрвандӣ»,«Технологияи маҳсулоти дӯзандагӣ», «Педагогика», «Психология», «Химия», «Забони модарӣ», «Математика», «Таърих», «Информатика».
## Ихтисосҳо
Коллеҷ мутахассисонро аз рӯи ихтисосҳои зерин тайёр мекунад:

* 2-08 01 01.01 – Таълими касбӣ (мошинсозӣ)
* 2-08 01 01.05 –  Таълимоти касбӣ (сохтмон)
* 2-08 01 01.38 –  Таълимоти касбӣ (саноати сабук «Дӯзанда»)
* 2-08 01 01.42 – Таълими касбӣ (таъминоти техникии корҳои * кишоварзӣ) 
* 2-08 01 01.31 Таълимоти  касбӣ (нақлиёти худрав)
* 2- 430103  «Таъминоти барқ»
* 2-690101.06 «Меъмории ландшафтӣ» 
* 2-700431-«Таҷҳизоти санитарӣ-техникии биноҳо ва иншоот» 
* 2-02 0 602-« Системаи компютерӣ ва Интернет – технология» 
* 2-270131.24 –«Иқтисодиёт ва ташкил дар соҳаи туризм» 
## Пайвандҳо
* Торномаи Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе 

Гурӯҳ:Маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии Душанбе
Гурӯҳ:Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон
Хуррам Муқимова

**Муқимова Хуррам** (тав. 31.12.1922, ш. Самарқанд – ваф. маълум нест), биолог, номзади илмҳои биологӣ (1959), дотсент (1963). 
## Зиндагинома
Соли 1949 факултети биологияи Донишгоҳи давлатии ба номи А. Навоии ш. Самарқандро хатм кардааст. Солҳои 1949–1950 ассистенти кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии Ӯзбекистон дар ш. Самарқанд, 1959– 1953 аспиранти кафедраи зоологияи донишгоҳи номбурда буд. Солҳои 1953–1956 ба ҳайси мудири шуъбаи ғоибонаи Донишкадаи хоҷагии қишлоқи ш. Самарқанд, 1956–1957 муаллими калони Донишкадаи занонаи ш. Сталинобод кор кардааст. Солҳои 1957–1999 ҳамчун дотсент ва дар ин байн солҳои 1958–1963 мудири кафедраи зоологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко кор кардааст. Дар давоми  фаъолияти  зиёда  аз  40  солаи  омӯзгориаш  дар факултети географияи  донишгоҳи омӯзгорӣ дар тайёр кардани бисёр мутахассисон саҳми калон гузоштааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Биологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Владимир Муллоҷонов

**Муллоҷонов Владимир Саидович** (тав. 23. 12. 1949, ш. Душанбе – ваф. 12. 11. 2004, ш. Душанбе), педагог, номзади илмҳои педагогӣ (1990), дотсент (1993). 
## Зиндагинома
Соли 1975 факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1975–1976 муаллими мактаби миёнаи № 65 ш. Душанбе, 1976–1977 директор ва муаллими мактаби миёнаи № 29 ш. Душанбе, 1977–1979 директори Қасри пионерони Тоҷикистон, 1979–1982 аспиранти кафедраи педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1982–1996 муаллими калон ва дотсенти кафедраи комсомоливу пионерӣ ва педагогикаи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Солҳои 1996–2004 ҳамчун директори мактаби миёнаи № 14 ш. Душанбе кор кардааст. Дар давоми фаъолияти 14 солаи омӯзгориаш   дар   донишгоҳи   омӯзгорӣ   дар   тарбияи   ҳазорҳо   нафар мутахассисон саҳми арзандаи худро гузоштааст. Муаллифи мақолаҳои зиёди  илмию  оммавӣ  буд, ки  дар  нашрияҳои  мухталифи  ҷумҳурӣ  чоп шудаанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» қадр карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  
## Манобеъ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Михайлова Надежда Макаровна

**Михайлова Надежда Макаровна** (тав. 9.10.1919, вилояти Запорожи ҶШС Украина – ваф.1997, ш. Душанбе), муаррих, номзади илмҳои таърих (1978), дотсент (1987), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Аълочии маорифи Тоҷикистон
## Зиндагинома
Соли 1948 Донишгоҳи давлатии ш. Москва ба номи М. Ломоносовро хатм кардааст. Солҳои 1950–1998 дар кафедраи таърихи ИҶШС-и Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ дар вазифаи муаллим, муаллими калон, дотсент кор кардааст. Дар фаъолияти бисёрсолаи омӯзгориаш ҳазорҳо нафар муаллимони маълумоти олидори фанни таърихро тайёр намуд. Муаллифи якчанд мақолаҳои илмӣ мебошад. Дар тадқиқотҳои худ масъалаҳои таърихнигории таърихи Россияро мавриди баррасӣ ва омӯзиш қарор додааст. Барои хидматҳояш бо ордени «Ҷанги Бузурги Ватанӣ» дараҷаи 1, нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», зиёда аз 10 медал ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон қадр карда шудааст.
## Осор
* М. С. Ольминский о собирании биографических материалов // Археографический ежегодник за 1971 г., М, 1972; 
* М. С. Ольминский об источниках  по истории партии и Октябрьской революции // История и историографический ежегодник 1972, М., 1973.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Махсум Олимӣ

**Махсум Олимӣ** () —  ва и тоҷик.

## Зиндагинома
Махсум Олимӣ 5-умм октябри соли 1956 дар деҳаи Каздони ноҳияи Айнӣ таваллуд шудааст. Соли 1974 мактаби миёнаи № 5 деҳаи Дарғро тамом карда, ба Техникуми энергетикии Қӯрғонтеппа дохил шуда, соли 1978 бо дипломи аъло хатмаш кардааст. Солҳои 1975—1977 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Шӯравӣ  хизмати  аскарӣ кардааст. Соли 1979 ба Институти адабиёти ба номи Максим Горкий (Москав) дохил шуда, соли 1983 ба итмом расондааст.

Баъдан фаъолияти эҷодии мавсуф дар нашриёти «Ирфон» ва Радиои тоҷик идома ёфтааст. Сипас, то вопасин маҳзаҳои ҳаёт, дар Осорхонаи миллии Беҳзод ба сифати ходими калони илмӣ ифои вазифа намудааст.

Аввалин маҷмӯаи ашъори шоир «Бӯйи умед» соли 1985 ба дасти хонандагон расидааст. Соли 2013 мунтахаби ашъораш бо номи «Парвози нотамом» нашр гардид.

Соли 1992 дар шаҳри Душанбе ҳадафи тири нохалафон шуд.

## Эзоҳ
Авсамад Ҳайдаров

**Муродалӣ Ашӯралиев**  — омӯзгор, олим, номзади илмҳои педагогӣ (2012), дотсент.
## Зиндагинома
Авсамад Ҳайдаров  1 октябри 1961 дар деҳаи Бунайи  ноҳияи Ванҷ, дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Соли 1986 факултети шарқшиносии Донишгоҳи милли Тоҷикистонро хатм намудааст. 
Солҳои 1986-1988 дар ҳайати қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ дар Афғонистон хидмати ҳарбиро адо намудааст. Солҳои 1988-1991 ба сифати дастурдиҳандаи(инструктори) калони  Раёсати ҷумҳуриявии ҷамъияти “Китоб” кор кардааст. Аз соли 1991, аввал ба сифати ассистент ва баъдан, аз 1994 то 2004 ба вазифаи муаллими калон дар кафедраи фанҳои ҷамъиятии Донишкадаи давлатии санъати ба номи М.Турсунзода фаъолият доштааст.
Аз соли 2004 то 2012 ба сифати муаллими калони кафедраи фарҳанги соҳибкорӣ ва забони Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат  ва аз соли 2013 то имрӯз ба ҳайси мудири кафедраи мазкур кор намуда истодааст..  
## Фаъолияти илмӣ
Соли  2012  натиҷаи корҳои илмии худро дар мавзӯъи «Андешаҳои ислоҳотпарастонаи Аҳмад Махдуми Дониш дар дигаргун сохтани низоми таълиму тарбия дар Аморати Бухорои асри XIX”  ҷамъбаст намуда,  рисолаи номзадиро дифоъ намудааст. Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили таърихи педагогика, педагогика ва таҳсилот равона шудааст.

## Осор
Ҳайдаров Авсамад муаллифи бештар аз 50 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 3 монография мебошад. 
### Китобҳо (Монографияҳо)
* Афкори педагогии Аҳмад Махдуми Дониш (монография)/Ҳайдаров А.А.- Душанбе: Ирфон, 2011. - 160 с.
* Асосҳои назариявии афкори ислоҳотпарастонаи Аҳмади Дониш дар дигаргунсозии низоми маориф дар Аморати Бухорои охирҳои асри XIX  ва 
аввалҳои асри  XX (монография)/Ҳайдаров А.А..- Душанбе: Ирфон, 2014. - 187 с.
### Китобҳои дарсӣ
* Дастури методӣ аз фанни фарҳангшиносӣ” (Барои донишҷӯёни макотиби олӣ)/Ҳайдаров А.А. -Душанбе: Ирфон, 2010.- 80 с. 
* Фарҳангшиносӣ(дастури таълимӣ – методӣ барои мактабҳои олӣ)/ Ҳайдаров А.А. -Душанбе: Ирфон  , 2014.- 106 с.
* Педагогика(дастури таълимӣ – методӣ барои мактабҳои олӣ)/ Ҳайдаров А.А. -Душанбе: Ирфон,  2015.- 158 с.
## Ҷоизаҳо ва ҷоизаҳо
* Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои олии Иттиҳоди Шӯравӣ (1988) 
* Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон(2013)
## Пайвандҳо
* Сомонаи расмии Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат
Ҳомид Муҳаммадиев

**Муҳаммадиев Ҳомид** (тав. соли 1905, ш. Бухоро – ваф. маълум нест) — омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1947), дотсент (1948). «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1944).
## Зиндагинома
 
Соли 1943 факултети физика-математикаи Донишкадаи  давлатии  омӯзгории ш. Бухороро хатм кардааст. Солҳои 1923–1925 муаллим ва мудири мактаби дараҷаи 1 ва 2 ш. Бухоро, 1925–1926 коркуни иттифоқҳои касабаи мактабҳои ибтидоӣ ва миёнаи ш. Бухоро, 1926–1928 муаллими мактаби миёна ва техникуми омӯзгории ш. Бухоро, 1938–1942 мудири кабинети физика-математикаи Институти тадқиқотӣ-илмии Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикстон, 1942–1943 мудири Шуъбаи маорифи вилояти Сталинобод, 1943–1947 директори Институти илмӣ-тадқиқотии Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон буд. Солҳои 1948–1968 ҳамчун дотсенти кафедраи методикаи таълими математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 1953–1957 ҳамчун дотсент дар Донишкадаи давлатии занонаи ш. Душанбе дарс гуфтааст. Директори донишкадаи омӯзгории пойтахт Шукуров О. ба фаъолияти омӯзгории ӯ баҳои мусбат додааст. Муаллифи якчанд мақолаҳо оид ба методикаи таълими математика ва китобҳои таълимӣ барои донишҷӯён мебошад. Барои хидматҳои бисёрсола дар соҳаи маориф бо унвони фахрии «Муаллими хизматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1944) қадр карда шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Хушнуд Муҳаббатов

**Муҳаббатов Хушнуд Қурбонович** ( тав. 17.11.1971, ноҳияи Ҳамадонӣ), физик, номзади илмҳои техникӣ (2006), дотсент (2008). 
## Зиндагинома
Солҳои 1989–1994 дар факултети физикаи Донишгоҳи давлатии ш. Қурғонтеппа ба номи Носири Хусрав таҳсил кардааст. Солҳои 1990–1994 лаборант, 1994–1995 лаборанти калон, 1995–1997 ассистент, 1997–1998 муаллими калони кафедраи физикаи умумии донишгоҳи номбурда, 1999– 2001 аспиранти шуъбаи рӯзона, 2002–2004 муаллими калони кафедраи физикаи назариявӣ ва кафедраи физикаи экперименталӣ, 2004–2005 муовини декани факултети физика оид ба тарбия, 2005–2006 муаллими калони кафедраи физикаи эксперименталӣ, 2007–2008 муаллими калони кафедраи физикаи назариявӣ ва эксперименталии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ, 2008 сармутахассиси шуъбаи аттестатсия, аккредитатсия ва иҷозатномадиҳии муассисаҳои олӣ ва баъдидипломии Хадамоти давлатии назорат дар соҳаи маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2008–2009 мудир ва дотсенти кафедраи физикаи назариявӣ  ва  эксперименталии  донишгоҳи  омӯзгорӣ  буд.  Аз  соли  2009 декани факултети физика ва дотсенти кафедраи физикаи назариявӣ ва эксперименталии     донишгоҳи     омӯзгорӣ     аст.     Оид     ба     хосиятҳои гармофизикии маъданҳои ба гармо тобовар кори илмӣ бурдааст. Муаллифи якчанд корҳои илмӣ ва илмию методӣ  мебошад.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Кафолатбонк

**Кафолатбонк** () — яке аз бонуфузтарин ташкилоти қарзӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор рафта, ба мизоҷони худ чи ашхоси ҳуқуқӣ ва воқеӣ хидматрасониҳои гуногуни бонкиву молиявӣ ва сармоягузориро пешниҳод менамояд.

## Дороиҳо

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон
Коммерсбонки Тоҷикистон

**Коммерсбонки Тоҷикистон** (номи пурра: ҶСК «Коммерсбонки Тоҷикистон») — яке аз бонкҳои тиҷоратии Тоҷикистон, созмонёфта дар заминаи ҶДММ ТАҚХ «Фардо»..

## Таърих
Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Коммерсбонки Тоҷикистон» тариқи табдилдиҳӣ дар заминаи ҶДММ ТАҚХ «Фардо» бо қарори Раёсати Бонки миллии Тоҷикистон аз 10 октябри соли 2017, таҳти № 138 барои анҷом додани амалиёти бонкӣ бо пули миллӣ ва асъори хориҷӣ иҷозатнома ва таъсис дода шуд.

Таърихи ТАҚХ «ФАРДО» аз соли 2000-ум, вақте, ки Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Музаффарият» созмон дода шуд, оғоз меёбад.

Дар оғози соли 2006, ҶДММ «Музаффарият» иҷозатномаи Бонки Миллии Тоҷикистонро таҳти № 001—2519 «А» барои бурдани фаъолият дар самти амалиётҳои молиявӣ ба даст овард ва ба ҶДММ МЗО «Музаффарият» табдил дода шуд.

Дар ҷараёни фаъолияти худ, зиёд гардидани шумораи мизоҷон ва зиёд гардидани талаботи аҳолӣ ба пешниҳоди доираи васеи хидматрасониҳои молиявӣ, ҶДММ МЗО «Музаффарият» сармояи оинномавии худро афзоиш дода, дар нимаи соли 2007, ҳамчун ҶДММ ТАҚХ «Музаффарият», бо иҷозатномаи дахлдори Бонки Миллии Тоҷикистон таҳти № 0001-2519 «Б», шинохта шуд.

Дар оғози соли 2016, ҳайати нав, бо таҷрибаи бой дар бозори молиявӣ, ребрендингро бо тартиботи аз нав бақайдгирии давлатӣ, анҷом дод. Дар охири моҳи июни соли 2016, иҷозатномаи Бонки Миллии Тоҷикистон таҳти БМТ № 0000062, барои иҷрои амалиётҳои бонкӣ, аз нав ба даст оварда шуд.

Имрӯз ҶДММ ТАҚХ «ФАРДО» ба системаи ягонаи бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил шуда, дар фаъолияти худ мувофиқи Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқии Бонки Миллии Тоҷикистон, амал мекунад.

Соли 2024 дар ҷумҳурӣ 63 маркази хидматрасонии бонкӣ ва 11 филиали Коммерсбонки Тоҷикистон фаъолият мекунанд. 

## Амалиёт
Рӯйхати амалиётҳои моиявӣ бо асъори миллӣ ва хориҷӣ:

* Ҷалби пасандоз ва депозитҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ;
* Додани қарзҳои хурд (ломбард ва ғайриломбард);
* Кушодани суратҳисобҳои бонкӣ ва кор бурдан бо онҳо;
* Интиқоли маблағҳо аз рӯи дархостҳои мизоҷон;
* Пешниҳоди кафолат;
* Амалиётҳои форвард ва своп;
* Амалиётҳои хазинавӣ;
* Ҳисоббаробаркуниҳои нақдӣ;
* Додани кортҳои бонкии пардохт ва амалиёт бо онҳо;

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* 

Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон
Ҳикматулло Кароматов

**Ҳикматулло Кароматов** *(Кароматов Ҳикматулло Иноятуллоевич*; тав. 20 марти 1970, ноҳияи Орҷонкидзеобод, ҶШС Тоҷикистон) — устоди варзиши сабки кёкушинкай каратэ, дорандаи камарбанди сиёҳ дани 5, сармураббии тими миллии кёкушинкай каратэ-дои Тоҷикистон, довари дараҷаи байналмилалӣ, мураббии дараҷаи олӣ (2012). Яке аз бунёдгузрони мактаби Кёкушинкан каратэ ва Кендо дар Тоҷикистон. Аз соли 2005 Раиси Федератсияи Кёкушинкан каратэ-дои Тоҷикистон.

## Зиндагинома
Дар наврасӣ ба бокс шуғл дошт. Сипас, таҳти ҳидоятҳои муррабии шинохташуда Исмат Абдуллоев фунуни самборо фаро гирифт. Солҳои 80 садаи XX дар Иттиҳоди ҷамоҳири Шӯравӣ тамоюли густардаи гаравиши ҷавонон ба ҳунарҳои размӣ, ба вижа ба каратэ оғоз шуд. Ҳикматуллоро беш аз ҳама намуди кёкушинкай ҷалб кард ва ӯ назди мураббии машҳури каратэ — Василий Храмов ба тамрини ин намуди варзиш пардохт. Баъди марги тасоддуфии устозаш (1995) тамринро дар назди мураббиёни эронӣ шиҳон Рӯшонӣ ва шиҳон Ашурӣ дар Теҳрон ва Машҳад идома дод. Дар Қазоқистон дар назди Президенти Созмони Ҷаҳонии Киёкушин (IKO), дорандаи камарбанди сиёҳ, дани 9 Ҳатсуо Рояма, (шогирди аршади сусой Масутасу Ояма) дарси маҳорат омӯхт ва ба дарёфти дани 3 ноил гардид. Соли 2013 дар Ҷопон дар назди беҳтарин устодони ин намуди варзиш аз озмоиш гузашт ва соҳиби дани 4 шуд. Моҳи июни соли 2018 дар Ҷумҳурии Қазоқистон ба дарёфти унвони шиҳон ва дани 5 ноил гардид. Дорои унвонҳои гуногуни қаҳрамонӣ аст.

Сенсей Ҳикматулло Кароматов мураббигии худро ба сурати ҳирфаӣ аз соли 1993 оғоз кард. Дар ин муддат шогирдони зиёдро тарбият кардааст, ки ҳар кадоми онҳо низ дорои унвонҳои гуногуни қаҳрамонӣ дар сутуҳи мухталиф мебошанд.
 
Фориғуттаҳсили Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (факултети филология) ва ҳамчунин факултаи якҳарбаҳои шарқии Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ба номи С. Раҳимов мебошад.

## Ҷоизаҳо
Бо ордени «20-солагии Истиқлол» сарфароз шудааст.

## Эзоҳ
Худойбердӣ Муҳиддинов

**Муҳиддинов Худойбердӣ** (тав. 11.05.1947, ш. Панҷакент), физик, номзади илмҳои техникӣ (1980), Дотсент. 
## Зиндагинома
Соли   1968 факултети физикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Соли 1968 лаборанти калони кафедраи физикаи назариявии донишкадаи номбурда буд. Солҳои 1968–1969 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1969–1973 ҳамчун ассистенти кафедраи физикаи умумии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе кор кардааст. Солҳои 1973–1976 аспиранти кафедраи физикаи умумии донишкадаи мазкур буд. Солҳои 1976–1987 ҳамчун муаллими калон, 1987–1992 дотсент ва мудири кафедраи фанҳои умумитехникӣ, 1992–1993 иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи номбурдаи Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон кор карддаст. Якчанд солҳо ходими калони илмӣ ва дотсенти кафедраи фанҳои умумитехникии донишгоҳи омӯзгорӣ буд. Айни ҳол дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ фаъолият намуда истодааст. Муаллифи ду китоб, зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо роҳбарии ӯ ду нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Вистон

**Вистон** — як навъи чормағзи маҳаллӣ.

Дарахташ зудсабз, шохсораш парешон. Самараш калон (35 х 33 х 33 мм), гирда ва нӯгдор (вазнаш 13 г). Пӯсташ нафис (1,4 мм). Мағзаш пур (52 дарсади вазни умумии чормағзро ташкил медиҳад), серравған (73,6 %). Дарахти худрӯи вистонро дар ҷануби қаторкӯҳи Ҳисор дар мавзеи Вистони дараи Ромит пайдо кардаанд. Соли 2005 ба шароити иқлими ҷумҳурӣ мутобиқ карда шуд (У. Х. Холдоров, С. Б. Шомурадова). Дар минтақаҳои кӯҳсор ва наздикӯҳӣ ҳосили бисёр медиҳад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
Гурӯҳ:Чормағзҳо
Бароталӣ Муродов

**Бароталӣ Муродов** (тав. 18.02.1945, ноҳияи Турсунзода) — , номзади илмҳои физика ва математика (1975), дотсент (1986).

## Зиндагинома
Соли 1969 Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1969—1976 ассистент, аспирант, муаллими калон, мудири кафедраи анализи математикӣ ва декани факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1976—1979 ҳамчун муаллими Донишгоҳи Аннабаи Алҷазоир, 1991—1996 мудири шуъбаи таълим ва муовини ректори Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон оид ба таълим, 1996—2006 декани факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти донишкадаи номбурда, 2006 декани факултети технологии Донишгоҳи гуманитарии байналмилалӣ, 2006—2008 декани факултети ғоибонаи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2008 мудири кафедраи математика дар иқтисодиёти донишкадаи номбурда мебошад. Оид ба муодилаҳои сингулярии интегралӣ ва муодилаҳои дифферансиалии барзиёдмуайяншуда бо ҳосилаҳои хусусӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ ва дастуру воситаҳои таълимӣ аст. Китобҳои дарсии «Курси мухтасари риёзиёти олӣ» ва «Назарияи функсияҳои тағйирёбандаи ҳақиқӣ»-ро таълиф намудааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» сарфароз карда шудааст.

## Осор
* Нишондодҳои методӣ барои корҳои мустақилонаи донишҷӯён аз анализи математикӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1987;
* Нишондоди методӣ аз анализи математикӣ барои нақшаи корӣ ва кори мустақилонаи донишҷӯён (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1991

## Эзоҳ

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Анвар Мусоев

**Анвар Мусоев** (тав. 1930, ноҳияи Ҳисор), муаррих, номзади илмҳои таърих (1976), дотсент (1977). 
## Зиндагинома
Соли 1961 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1961–1962 муҳаррири нашриёти давлатии Тоҷикистон, 1962–1969    ходими илмии Институти илмҳои педагогии ҶШС Тоҷикистон, 1969–1970 ассистенти кафедраи таърихи ҲКИШ, 1970–1973 аспиранти кафедраи таърихи ҲКИШ, 1973–1977 муаллими калони кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко буд. Фаъолияти минбаъдаашро ҳамчун дотсент дар филиали Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе дар ш. Қурғонтеппа идома додааст. Муаллифи зиёда аз 20 корҳои илмӣ дар нашрияҳои мухталифи  ҷумҳурӣ аст.
## Эзоҳ

* Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Зайниддин Мусоев

**Зайниддин Мусоев** (тав. 27.02.1943, деҳаи Навободи ноҳияи Ёвон), географ, номзади илмҳои география (1984), дотсент (1985). 
## Зиндагинома
Солҳои 1960– 1965 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко таҳсил карда, онро бо ихтисоси география хатм кардааст. Солҳои 1965–1966 муаллими мактаби миёнаи № 3 ноҳияи Куйбышев, 1966–1968 афсари Артиши Шӯравӣ, 1968–1996 ассистент, муаллими калон, дотсент ва мудири кафедраи заминшиносӣ ва геология, декани факултети география дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Солҳои 1996–2009 ҳамчун мудири шуъбаи аттестатсия, аккредитатсия ва иҷозатномадиҳии Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, декани факултети географияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ ва муовини аввали ректори Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2009 то ба имрӯз дотсенти кафедраи географияи донишгоҳи омӯзгорӣ мебошад. Муаллифи зиёда аз 50 корҳои илмӣ ва илмию методӣ аст, ки дар онҳо масъалаи захираҳо ва ҷобаҷошавии обу пиряхҳои Тоҷикистон ва истифодаи онҳоро мавриди таҳлилу баррасии илмӣ қарор додааст. Дар тайёр намудани ҳазорҳо мутахассисони соҳаи география ва омӯзгорӣ  саҳми  назаррас  дорад. Барои  хидматҳояш  дар  соҳаи  таълиму тарбия бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1992) сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Каталог ледников СССР, Ленинград, 1980; 
* Ледники Таджикистана, Д., 1989; 
* Заминшиносии умумӣ, Д., 1998; 
* Корҳои контролӣ оид ба фанни экология, Д., 1999; 
* Заминшиносии умумӣ (дастури таълимӣ), Д., 2010.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Шокир Мухторов

**Шокир Мухторов**  (тав. 20.11.1946, деҳаи Сарчашмаи  ноҳияи Шаҳрисабз – ваф. 15.02.2004, шаҳри Душанбе), забоншинос ва адабиётшиноси тоҷик, доктори илмҳои филологӣ (1990), профессор.

## Зиндагинома
Соли 1969 Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро бо дипломи аъло хатм намудааст. Солҳои 1969–1970 лаборанти кафедраи забони франсавии донишкадаи мазкур буд. Солҳои 1970–1971 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат намудааст. Пас аз бозгашт аз хидмат фаъолияти муаллимиро дар кафедраи забони франсавии донишкадаи омӯзгорӣ идома додааст. Солҳои 1976–1977 дар сектори адабиёти классикии Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар аспирантура таҳсил намудааст. Соли 1980 дар мавзӯъи
«Таърихи омӯзиш ва тарҷумаҳои «Гулистон»-и Саъдӣ дар Фаронса» рисолаи номзадӣ дифоъ намуда, сазовори унвони илмии номзади илмҳои филологӣ гаштааст. Солҳои 1985–1987 докторанти Институти адабиёти ҷаҳонии шаҳри Москва ба номи А. Григории АИ ИҶШС, 1987–2003 мудири кафедраи забони франсавии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Ҳамзамон солҳои 1995–1997 ҳамчун декани факултети забонҳои хориҷӣ, 1997–2000 декани факултети филологияи романию германии донишгоҳи омӯзгорӣ кор кардааст. Дар масъалаи робитаҳои адабии Шарқу Ғарб тадқиқотҳои илмӣ бурда, муаллифи зиёда аз 300 асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Барои хидматҳояш бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1975) ва ордени «Нахли Фарангистон» (2003) сарфароз карда шудааст. 
## Осор
Ситораҳои Бурҷи Эйфель, Д., 1982; Адабиёти тоҷик дар Франция, Д., 1985; Савтҳои Ховар, Д., 1986; Франция читает «Гулистан», Д., 1987; Замон ва тарҷумон, 1989; Фирдавсӣ дар шеъри Дуне, Д., 1991; Хафиз. Избранное (бо забони русӣ ва тоҷикӣ), Д., 1993; История развития французской научной иранистики, Д., 1996; Рудакӣ бояд, ки ояд бори дигар бар ҷаҳон, Панҷакент, 1996; Адабиёти замони Сомониён дар Фаронса, Д., 1999; Фирдоуси во Франции, Д., 1999; Шӯҳрати Румӣ дар Фаронса, Д., 2000; Муҳовараи франсавӣ-тоҷикӣ, Д., 2002;  Фарҳанги  франсавӣ  ба  тоҷикӣ, Д., 2003;  Баёзи  назми  классикии  форс-тоҷик  дар Фаронса, Д., 2003; Нури Ҳофиз, Д., 2004.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Қудрат Аҳмад

**Қудрат Аҳмад ибни Ҳофиз Иноят Аҳмад** соли 1835 дар Ҳиндустон рисолаи тиббии мухтасаре ба номи «Баҳҷ-ул-ҳазокат» навиштааст, ки бештар аз масъалаҳои умумии тиб баҳс менамояд. Асар аз муқаддима (Дар таъриф илми тиб, мақсад ва мавзӯи он) боби аввал ( куллиётӣ тибби илмӣ), боби дуюм (дар куллиёти тибби амалӣ) ва хотима (дар шинохтани таъсири адвияи муфрада, дараҷа ва қонуни тарқиб ва миқдори истеъмоли он) иборат аст.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Пизишкони асримиёнагӣ
Гурӯҳ:Олимони асримиёнагӣ
Даҳсолаи байналмилалии “Об барои рушди устувор”

thumb|Фондарё, вилояти Суғд
thumb|Ҳафткӯл, вилояти Суғд
Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид 21 декабри соли 2016 пешниҳоди Тоҷикистонро барои эълон доштани солҳои 2018-2028 чун “Об барои рушди устувор” қабул кард.

Питер Томсон раиси Маҷмаи умумии СММ ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон номаи табрикотӣ ирсол намуд. Дар номаи шодбошӣ аз ҷумла омадааст: "Бо камоли ифтихор мехостам Шумо ва мардуми Шуморо бо қабули муваффақонаи қатъномаи "Даҳсолаи байналмилалии амал "Об барои рушди устувор, 2018-2028", ки рӯзи 21 декабри соли 2016 дар Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид сурат гирифт, табрик намоям". "Боварии комил дорам, Даҳсолаи нав, ки ба масъалаҳои рушди устувор ва истифодаи ҳамгироёнаи захираҳои обӣ, аз ҷумла пешбарии ҳамкориҳо ва шарокат дар ҳама самтҳо таваҷҷуҳ дорад, метавонад ҷиҳати расидан ба ҳадафҳои байналмилалии тасдиқшудаи марбут ба об, бахусус он ҳадафҳое, ки дар рӯзномаи рушди устувори 2030 инъикос шудаанд, мусоидат намояд",- омадааст дар иттилоия. Ҳамчунин  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон зимни ироаи Паёми президент ба парлумон мардуми тоҷикро бо қабули ташаббуси даҳсолаи амалиёти об табрик гуфт.
## Ташаббусҳои Тоҷикистон дар ҷаҳон
* 22 марти соли 2018 дар иҷлосияи 72-юми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид, ки 22 марти соли 2018 ба кори хеш шурӯъ намудааст, ба муносибати оғози Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” нахустин шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун ташаббускори асосии қабули Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” суханронӣ намуданд.
* 24 марти соли 2018 мақолаи Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар Маҷаллаи “Нигориши СММ” таҳти унвони “Об барои рушди устувор” (Water for Sustainable Development) ба табъ расида, пешкаши доираи васеи хонандагон гардид.
* 23 апрели соли 2022 Дар суханронии Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором мавриди зикр аст, ки «Тоҷикистон ҳамчун ташаббускори  *Даҳсолаи нави амал “Об барои рушди устувор”, “Раванди оби Душанбе”*-ро оғоз бахшида, соли 2018 Конфронси нахустини сатҳи баландро оид ба Даҳсола доир намуд ва баргузории Конфронси навбатии онро аз 6 то 9 июни соли 2022 дар назар дорад. Конфронси дуюми Душанбе ҳамчун ҳалқаи асосӣ барои пайвастани занҷираи чорабиниҳои гуногуни ҷаҳонӣ, аз ҷумла Саммити имрӯза хидмат хоҳад карда, дар раванди омодагӣ ба Конфронси соли ояндаи Созмони Милали Муттаҳид оид ба баррасии миёнамуҳлати Даҳсолаи об нақши калидӣ хоҳад дошт. Конфронси соли 2023 дар Ню-Йорк, ки зери ҳамраисии Тоҷикистон ва Подшоҳии Нидерландия сурат хоҳад гирифт, баъд аз қариб панҷоҳ соли нахустин Конфронси оби соли 1977-и Созмони Милали Муттаҳид баргузор мегардад.».

 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Созмони Милали Муттаҳид
Гурӯҳ:Тоҷикистон
Саид Шаҳристонӣ

**Саид Шаҳристонӣ Муллоҷонов** (тав. номаълум, шаҳри Самарқанд – ваф, 1955, шаҳри Душанбе), муаррих, номзади илмҳои таърих (1949). 
## Зиндагинома
Донишгоҳи коммунистии меҳнаткашони шарқро (КУТВ) хатм кардааст. Дар давоми фаъолияти кориаш дар бисёр вазифаҳои муҳим ва масъулиятнок – директор ва муаллими Дорулмуаллимини  тоҷикии шаҳри Тошкент, директори омӯзишгоҳҳои омӯзгории Шаҳринав ва шаҳри Кӯлоб, директори  мактаби советӣ-ҳизбии ш. Душанбе, солҳои 1937–1940 декани факултети коргарии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко, сардори Главлити назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон, ходими калони илмии Институти забон, адабиёт ва таърихи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, саркотиби илмии шуъбаи илмҳои ҷамъиятии АИ ҶШС Тоҷикистон кор кардааст. Муаллифи як қатор асару мақолаҳои илмӣ  мебошад.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Аҳмадхон Амрохон Муродзода

**Аҳмадхон Амрохон Муродзода** (аввал ном **Аҳмадхон Амрохонович Муродов **) (тав. 16.02.1968, деҳаи Рӯдакӣ, ноҳияи Восеъ) — муаррих, номзади илмҳои таърих (2004), дотсент (2010).

## Зиндагинома
Соли 1992 факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Қ. Ш. Ҷӯраевро хатм намудааст. Солҳои 1990—1994 муаллими фанни таърихи мактаби таҳсилоти умумии № 62 шаҳри Душанбе, 1994—1995 ассистенти кафедраи таърихи сиёсӣ, 1995—1998 аспиранти кафедраи таърихи халқи тоҷик, 1999—2004 ассистент, муаллими калони кафедраи номбурдаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2005 то ба имрӯз мудири кафедраи таърихи умумӣ ва ҳамзамон муовини декани факултети таърихи донишгоҳи омӯзгорӣ оид ба корҳои илмӣ аст. Муаллифи 30 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Оид ба инъикоси воқеаҳои сиёсӣ дар матбуоти даврии Тоҷикистон дар солҳои 1989—1997, ҳаёти халқи тоҷик дар асрҳои XIV—XV корҳои илмӣ бурдааст. 

Аҳмадхон Амрохон Муродзода 7 январи соли 2025 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А.Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таъин карда шудааст.
## Мукофот
* Нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2009)
.

## Осор
* Матбуоти тоҷик дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Д., 1995;
* Кошонаи маърифат аз таърихи факултаи таърих (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1998;
* Инкишофи матбуоти даврӣ дар солҳои 1989—1995, Д., 2001;
* Мир Саид Алии Ҳамадонӣ олим ва мутафаккири Шарқ // Дар кит. Хатлон дар масири таърих, Д., 2006;
* Хатлон дар сарчашмаҳои таърихии давраи Темуриён // Дар кит. Хатлон дар масири таърих, Д., 2006;
* Инъикоси ҷунбиши сарбадорони Самарқанд дар «Тоҷикон»-и Б.Ғафуров // Дар кит. Бобоҷон Ғафуров ва рушди таърихнигории миллӣ, Д., 2009.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Сомӣ Юсуф

**Сомӣ Юсуф** (, ; тав. 21 июли 1980, Теҳрон) — сарояндаи британӣ, композитор, инструменталист, дипломат.

## Зиндагинома
Сомӣ Юсуф соли 1980 дар Теҳрон дар оилаи озарбойҷониёни эронӣ таваллуд шудааст. Дар синни 3 солагӣ ӯ ҳамроҳи волидонаш ба Британия кӯч баст ва то ҳол дар он ҷо зиндагӣ мекунад. Аз айёми кӯдакӣ бо лавозимотҳои гуногун мусиқӣ менавохт ва дар Академияи Шоҳии Мусиқинавозон таҳсил мекард. Дар интервюи рӯзноманигорони Озорбайҷон соли 2009 гуфта буд, ки падару модараш озорбайҷонӣ, вале бобо ва бибиаш аз Эрон буданд.

Нахустин албоми худро бо номи *Al-Mu’allim* соли 2003 бароварда буд, ки баъди он соҳиби бисёр мухлис аз ҳар кунҷи дунё гашт. Дуввумин албоми ӯ *Мy Ummah* соли 2005 баромада буд. Нахустин ду албоми ӯ бо шумораи 1,5 млн нусха фурӯхта шуда, дар хит-парадҳои давлатҳои араб ва Туркия ҷойҳои болотаринро гирифтанд. Суруди маъруфи ӯ «Ҳасби Рабби» аз ҳама суруди бо теъдоди зиёди бафурӯшбаромада аст, ки онро дар телефонҳои мобилӣ, мошинҳо, қаҳвахонаҳо ҳаррӯза аз Қоҳира то Димишқ метавон шунид.

## Дискография
* Al-Mu’allim — июли 2003
* My Ummah — сентябри 2005
* Without You — январи 2009
* Wherever You Are — ноябри 2010
* Salaam — декабри 2012
* The Centre — сентябри 2014
* Songs of the Way — январи 2015
* Barakah — феврали 2016

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Торномаи Сами Юсуф / Sami Yusuf Official 
* Интервюи Сами Юсуф ба маҷаллаи therevival.co.uk 

Гурӯҳ:Сарояндаҳои Британияи Кабир
Гурӯҳ:Сарояндаҳои порсизабон