Ҷомарт Оторбоев

**Ҷомарт Каипович Оторбоев** (таваллуд 18 августи 1955, Фрунзе, ҶШС Қирғизистон ) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Қирғизистон, сарвазири 19-уми Қирғизистон аз 25 марти 2014 то 23 апрели 2015.

## Зиндагинома

### Фаъолияти илмӣ
Ҷомарт Оторбоев 18 августи соли 1955 дар Фрунзе таваллуд шудааст. Вай аз оилаи олимон аст. Падари ӯ академик Кайп Оторбоев, собиқ ректори Донишгоҳи давлатии Қирғизистон ва модараш Нанаева Мария Токтогуловна, профессори Академияи давлатии тиббии Қирғизистон мебошанд. Соли 1978 Донишгоҳи давлатии Ленинградро бо ихтисоси физика бо дипломи аъло хатм кардааст. Вай соли 1981 дар П.Н. Лебедеви АИ СССР (Маскав) (директор, академик Н. Г. Басов), соли 1989 дар Институти физикаи умумии Академияи илмҳои СССР (Москва) (директор, академик А. М. Прохоров) рисолаи докторӣ гирифтааст. Ба ӯ соли 1990 аз ҷониби Комиссияи олии аттестатсионии ИҶШС унвони илмии профессор дода шуда, аз соли 1981 то соли 2005 ба ҳайси ходими хурд, ходими калони илмӣ, сипас мудири лабораторияи Академияи миллии илмҳои Қирғизистон кор кардааст. Солҳои 1985-1996 муаллим, муаллими калон, профессори Донишгоҳи давлатии Қирғизистон. Аз соли 1996 то 2005 - профессори Донишгоҳи славянии Қирғизистону Русия буд .

### Фаъолият дар иқтисод
Аз соли 1996 то 1999 - Директори иҷроияи намояндагии Philips Electronics Corporation дар Осиёи Марказӣ . Аз соли 1999 то 2002 - ноиби президенти намояндагии Philips Electronics Corporation дар Осиёи Марказӣ.

### Фаъолият дар мақомоти давлатӣ
Аз соли 2001 то 2004 - Намояндаи махсуси Президенти Қирғизистон оид ба ҷалби сармоя.

Аз соли 2001 то 2005 - Намояндаи вижаи президенти Қирғизистон оид ба кӯмаки иқтисодӣ ба Афғонистон .

Аз соли 2002 то 2005 - муовини сарвазири Қирғизистон оид ба иқтисод ва сармоягузорӣ.

Солҳои 2005-2006 – Директори иҷроияи ТҒД «Мизи мудаввари сармоягузорӣ».

Аз апрели соли 2006 то декабри соли 2011 - мушовири калони Бонки Аврупоии Таҷдид ва Рушд .

Аз декабри соли 2011 то сентябри соли 2012 - муовини сарвазири Қирғизистон оид ба иқтисод ва сармоягузорӣ.

Аз 6 сентябри соли 2012 - муовини аввали сарвазири Қирғизистон  . Дар ин солҳо ӯ дар Гурӯҳи Бонки Ҷаҳонӣ, Бонки Осиёии Рушд ва Бонки Аврупоии Таҷдид ва Рушд менеҷери Қирғизистон буд. Дар конфронси донорҳои сатҳи баланд, ки моҳи июли соли 2013 баргузор шуд, тасмим гирифт, ки дар се соли оянда ба Қирғизистон ба маблағи 2 миллиард доллари амрикоӣ кумак ҷудо кунад.

### Вазифаи Сарвазир
26 марти соли 2014 баъди пош хӯрдани эътилофи порлумонӣ ва нахуствазири қаблӣ Ҷонторо Сотиболдиев рӯзи 25 март истеъфо дод, Ҷомарт Оторбоев иҷрокунандаи вазифаи сарвазири Қирғизистон таъин шуд  .

Парлумони Қирғизистон рӯзи 3 апрел ҳайати ҳукумати навро тасдиқ кард. 103 нафар аз 120 вакил ба тарафдории  эътилофи аксарият, ки аз ҳизбҳои сотсиал-демократ, «Ар-Намис» ва «Ата-Мекен» иборатанд  овоз доданд. Оторбоев дар суханронии барномавии худ ба вакилон итминон дод, ки ҳадафи асосии ҳукумати Қирғизистон барқарор кардани боварии ҷомеа ва мардум ба он хоҳад буд. Вай беҳбуди фазои сармоягузорӣ дар кишвар ва мубориза бо коррупсияро аз авлавиятҳо унвон карда, гуфт, ки тамоми сохторҳои давлатӣ бояд муттаҳид кор кунанд:

Рӯзи 4 апрел президенти Қирғизистон Алмосбек Отамбоев фармонеро имзо кард, ки ҳукумати нав ба раҳбарии сарвазир Ҷомарт Оторбоев  таъин карда мешавад.

Ӯ ҷонибдори фаъоли пайвастани Қирғизистон ба иттиҳодияҳои ҳамгироии Авруосиё – Иттиҳоди гумрукӣ, Фазои ягонаи иқтисодӣ ва Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё буд.

23 апрели соли 2015 дар пайи гузориш ба парлумон дар бораи фаъолияти яксолаи худ дар мақоми сарвазир ва эътирофи кори ӯ қаноатбахш истеъфо дод  .

### Фаъолиятҳои ҷорӣ
Оторбоев аъзои Шӯрои васояти Донишгоҳи миллии Қирғизистон мебошад. Ӯ узви фахрӣ ва сухангӯи даъватшудаи бисёр шӯроҳо ва форумҳои байналмилалӣ оид ба рушд ва сармоягузорӣ ва профессори фахрии чандин донишгоҳҳои хориҷӣ мебошад. Вай мунтазам барои расонаҳои гуногун, аз қабили "Project Syndicate", "China Daily", Club Discussion "Valdai" ва ғайра менависад.

Китоби ӯ "Эҳёи иқтисодии Осиёи Марказӣ дар сояи бозии нави бузург" дар соли 2023 аз ҷониби Routledge дар Британияи Кабир нашр шудааст. Ин китоб (416 саҳифа ва 99 тасвир) ба рушди Осиёи Марказӣ, ки аз рӯи ҷуғрофиёи ба баҳр берун баромад, равшанӣ меандозад. Он инчунин ба дастовардҳо ва мушкилоти таҳаввулоти иқтисодӣ ва сиёсии пасошӯравӣ ва муносибатҳои он бо бозигарони Бозии Бузурги Нав тамаркуз мекунад. Он дар бораи қудратҳои Авруосиё дар атрофи Осиёи Марказӣ саволҳоро ба миён меорад; ин ба минтақа чӣ гуна таъсир мерасонад? Оё Осиёи Марказӣ ба локомотиви тавонои таърих мепайвандад ё дар канор мемонад?

Сарсухани китобро Мишел Камдессус, директори собиқи Хазинаи байналмилалии асъор ва собиқ губернатори Банки де Франс навиштааст. Хорст Кёлер, собиқ президенти Олмон; Ватслав Клаус, собиқ сарвазир ва президенти Ҷумҳурии Чех; Петар Стоянов, собиқ президенти Ҷумҳурии Булғористон; Борис Тадич, собиқ президенти Сербия; Валдис Затлерс, президенти пешини Латвия, Эҳуд Барак, сарвазири собиқи Исроил, Филипп Ле Уэру, раиси Агентии рушди Фаронса (AFD), собиқ ноиби президенти Бонки ҷаҳонӣ (БҶ) ва директори Корпоратсияи Байналмилалии Молия (IFC), Амре Мусса, вазири собиқи корҳои хориҷии Миср ва Лигаи Араб Такехико Накао  раиси пешини Бонки Осиёии Рушд ва Стивен Фредерик Старр, раиси Пажӯҳишгоҳи Осиёи Марказӣ ва Қафқоз дар Вашингтон, барои ин китоб изҳори назар кардаанд.

## Мукофотҳо

* Медали «Барои саҳм дар рушди Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё» (29.05.2019, Шӯрои Олии Иқтисодии АвруОсиё) 

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

* Тарҷумаи ҳол, дар сайти ҳукумати Қирғизистон
Гурӯҳ:Сарвазирони Қирғизистон
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Афроди зинда
Гурӯҳ:Зодагони соли 1955
Гурӯҳ:Зодагони 18 август
Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations