open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лашкарсолор

**Лашкарсолор** () — дараҷае солорӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ, интизомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз гундсолор ва пойинтар аз сипаҳсолор дорад ва баробар бо дарёбон дар нерӯи дарёӣ аст; *генерал-лейтенант*.

*Лашкарсолор* дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ҷонишини вазорати дифоъ, умури дохилӣ, амният, сардори ситод ё фармондеҳии *[[лашкар]]*ро дорад, ки якони роҳкунишие хурдтар аз сипоҳ ва бузургтар аз гунд буда ва таҷҳизоту ҷангафзорҳои лозим барои иҷрои амалиёти размӣ дорад; дивизия.

## Вожашиносӣ

«*Лашкарсолор*» аз ду вожа сохта шуда ва мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (*лашкар*) + исм (*солор*)] аст:
*[[лашкар]]* (  

Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. 

*[[Солор]]* гунае дигар аз «*[[сардор]]*» аст, ки аз куҳантарин замонҳо ба маънои «*фармондеҳ; [[генерал]]*» дар номгузории мақому дараҷаҳои низомӣ ба кор меравад.

## Пешина

*Лашкар* ҳамчун якони размӣ нахустин бор дар сипоҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) падид омадаву *бевара* () номида мешуда ва онро *беварабад* () фармондеҳӣ мекард. *Бевара* аз 10 ''ҳазора'' () ташкил мешуд ва 10 000 сарбозро дар бар мегирифт.

*Бевара* дар сипоҳи Ашкониён (250 то милод — 224), ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд, *[[гунд]]* ( ‘*[[лашкар]]*’ *Бирав бо [[сипоҳ]]е ба кирдори кӯҳ*,
*Гузин кун зи [[гурдон]]и [[лашкар]] гурӯҳ*.

Дар сипоҳи Сомониён, Ғазнавиён ва Салҷуқиён фармондеҳи лашкарро *солори лашкар* ва *амири лашкар* мегуфтанд. Чунончи, *солори лашкар* дар «Шоҳнома» борҳо ба кор рафта ва аз бофтор чунин бар меояд, ки он мансабе пойинтар аз *[[сипаҳсолор]]* буда ва мақоми ҷонишинӣ доштааст, чунонки *генерал-лейтенант* дар артишҳои урупоӣ ҷонишини *генерал* будааст:

*Чунин гуфт [[солор]]и [[лашкар]] ба шоҳ*, 
*Ки «Фармони ту бартар аз чарху моҳ*, 
*Бад-он сон шавам, к-ам ту фармон диҳӣ*, 
*Ту шоҳи ҷаҳондориву ман раҳӣ»*.

*Сипаҳро ба солори лашкар супурд*, 
*Бирафту ҷаҳондидагонро бибурд*.

''Фарҳангистони Эрон'' бо пешниҳоди *Анҷумани вожагузинии артиш* дар соли 1935 «*лашкар*»-ро ҷойгузини истилоҳоти муғулии *тумон* ( < ) ва фаронсавии *дивизюн* ( < ) ва *сарлашкар*ро ҷойгузини *амири тумон* кард, ки ҳамакнун дар Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон дараҷае баробар бо *генерал-лейтенант* аст.

*Лашкар* дар «*[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]*» ва «*[[Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ]]*» оварда шудааст.

Бо таваҷуҳ ба ин додаҳо, вожаҳои «*лашкар*» ва «*лашкарсолор*», ки дар қиёс бо «*[[гундсолор]]*» аз ибораи «*солори лашкар*» сохта шудааст, барои ҷойгузин кардани истилоҳи русии «*дивизия*» (аз  <  «*бахш*») ва дараҷаи низомии «*генерал-лейтенант*» (аз ) ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудаанд.
## Нишонаҳои дараҷаи лашкарсолорӣ

## Пайвандҳо
* Нерӯҳои мусаллаҳ
* Дараҷаи низомӣ
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ
Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Солорон
Тадвини филм

thumb|Як тадвингар ҳангоми кор дар соли 1946.
**Тадвини филм** () — яке аз марҳилаҳои охири филмсозӣ аст, ки дар паставлиди филм анҷом мешавад ва тайи он аз интихобу пайванди намоҳои мавҷуд дар филми хом () ва табдили онҳо ба секонс барои расидан ба филми ниҳоӣ баҳра гирифта мешавад.

## Мароҳили тадвин
Дар дунёи филм «тадвин» ҳамон нақши зеҳнро дар воқеъият ба уҳда дорад, бад-ин маънӣ ки ончи пинҳон аст, ошкор мекунаду ончи ошкор аст, аммо ниёзе ба дидани он нест, пинҳон; яъне интихоби беҳтарини тасвир барои дидан. Ин марҳала шомили гузиниши намоҳо ва андозаи онҳо, радиф кардани намоҳо, саҳнаҳову секонсҳо пушти сари ҳам, махлут кардани тамоми садоҳо ва таъйини мизони баландии онҳо ва дар ниҳоят дар ҳам омехтану ҳамгоҳ кардани садои ниҳоӣ бо тасвир аст. Ин корҳо ба василаи истифода аз филмномаи баррасишуда, қоидаҳову усули филмсозӣ ва завқи ҳунариву халлоқияти тавдвингар анҷом мешавад. Агарчи ба ин марҳала монтажу эдит ҳам гуфта мешавад, аммо тадвин ваҷҳи ҳунарии ин марҳала асту монтажу эдит бештар ба маънии истифода аз абзор аст.

Тадвин дар синемо маъмулан бар уҳдаи фардест, ки филмсоз набошад, аммо гоҳ филмсоз ба ҷойи тадвингар кор анҷом медиҳад.

## Эзоҳ


Гурӯҳ:Санъати филм
Гурӯҳ:Видео
Системаҳои бисёршабакавии телекоммуникатсионӣ (ихтисос)

**Системаҳои бисёршабакавии телекоммуникатсионӣ** – яке аз ихтисосҳои ояндадор мебошад, ки дар мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таълим дода мешавад. Донишҷӯён дар ин ҷо кор бо системаҳои ирсол ва қабули сигналҳои аналогӣ, рақамӣ ва оптикиро меомӯзанд. Аз рӯи ин ихтисос дар Донишгоҳҳо асосан муҳандисон ва техникҳои соҳаи алоқаи мобилӣ ва моҳвораӣ тайёр карда мешаванд.

## Маълумот
Кафедраи мазкур аз рӯи ихтисоси 1-45 01 01- “Системаҳои бисёршабакавии телекоммуникатсионӣ” мутахасисонро тайёр менамояд. Дар назди кафедра лабораторияҳои “Системаҳои коммутатсионӣ” ва “Системаҳои ирсоли маълумотҳо” амал мекунанд. Дар ин лабораторияҳо донишҷӯёни ихтисосҳои системаҳои бисёршабакавии телекоммуникатсионӣ машғулиятҳоро аз фанҳои асосҳои телекоммуникатсия, системаҳои бисёрфунксионалии воридшавӣ ба шабакаи алоқа, теллекоммуникатсия ва шабакаҳо, системаи коммутатсионии рақамӣ, асосҳои диагностикаи системаи телекоммуникатсионӣ, шабакаи маҳаллӣ, системаи идоракунии шабакаи дастрасии ахбор, хадамоти иттилоотии алоқа, лоиҳагирии системаҳои телекоммуникатсионӣ, шабакаи дастраскунии ахбор меомӯзанд ва таҷрибаомӯзии технологӣ бо ин таҷҳизотҳо гузаронида мешаванд.

## Адабиёт
1. Гордиенко, В.Н. Многоканальные телекоммуникационные системы: Учебник для вузов / В.Н. Гордиенко, М.С. Тверецкий. - М.: ГЛТ, 2013. - 396 c.

2. Гордиенко, В.Н. Многоканальные телекоммуникационные системы / В.Н. Гордиенко, М.С. Тверецкий. - М.: ГЛТ, 2013. - 396 c.

## Инчунин нигаред
* Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
* Телекоммуникатсия

## Эзоҳ

## Манбаъ
* Сомонаи ДДХ
* rksi.ru
* [Edu.ru](https://www.edu.ru/vuz/qualify/okso-210404/mnogokanalnye-telekommunikacionnye-sistemy/specialist#:~:text=%D0%9C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B%20(%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82),-%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%22%D0%9C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5&text=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8%20%2D%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%BD%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%20%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8,%D0%B4%D0%BB%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0%20%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B5%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%20%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B8%D0%B8.)

Гурӯҳ:Ихтисосҳо
Бета-зарра

thumb|Бета-коҳиш
**Бета-зарра** (β-зарра) — электрон ва позитроне, ки ҳастаи атом ҳангоми бета-коҳиш меафканад. Сели бета-зарраҳо бета-афканиш номида мешавад. 

Бета-зарраҳо аз тарафи физикдони фаронсавӣ А. А. Беккерел соли 1876 кашф карда шуда буданд. Ҳоло маълум аст, ки бета-зарраи манфӣ заряднок (β−) электрон ва бета-зарраи мусбат заряднок (β+) позитрон мебошад. Фарқи бета-зарраи манфӣ заряднок аз электрони одӣ фақат дар «ҷойи тавлид» — ҳастаи атом (на абри электронии атрофи ҳаста) ва суръати (энергияи) ҳаракат (270 000 км/с) аст. Энергияи бета-зарраҳо бефосила аз сифр то ягон энергияи калонтарин, ки аз изотопи коҳишёбанда вобаста аст, тақсим шудааст ва дар ҳудуди аз 2,5 кэВ (барои Рений-187) то даҳҳо МэВ мехобад. Ниг. низ Бета-коҳиш.

## Нигаред низ
* Алфа-зарра
* Бета-коҳиш
* Гамма-афканиш

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Физики ҳастаӣ
Гурӯҳ:Зарраҳо (физика)
Бета-коҳиш

**Бета-коҳиш** (β-коҳиш) коҳиши радиофаъоли ҳастаи атом, ки дар натиҷаи он ҳаста электрон ё позитрон меафканад. Ин раванд ба туфайли худ аз худ табдилёбии яке аз нуклонҳои дохилиҳастаи ба нуклони ҷинси дигар, яъне нейтрон (n) ба протон (p) ва ё баръакс, протон ба нейтрон сурат мегирад. Дар мавриди якум аз ҳаста электрон (е–) хориҷ мегардад (β–-коҳиш). Дар мавриди дуюм аз ҳаста позитрон (е+) хориҷ мешавад (β+-коҳиш). Электрону позитронҳои дар вақти бета-коҳиш хориҷашванда бета–зарраҳо номида мешаванд. Дар рафти ин табдилот боз як зарраи дигар – *нейтрино* (ν) (мавриди β+-коҳиш) ё *антинейтрино* (ν) (мавриди β–-коҳиш) пайдо мешавад (дар натиҷаи таҳқиқоти β-коҳиш нейтрино ва антинейтрино кашф ва мавҷудияташон тасдиқ карда шуд):

: n^0 \rightarrow p^+ + e^- + \bar{\nu}_e
:p^+ \rightarrow n^0 + e^+ + {\nu}_e.

Ҳангоми β–-коҳиш адади  протонҳо (Z) дар ҳаста якто зиёд, адади нейтронҳо бошад, якто кам мешавад. Адади массавии ҳаста (А) тағйир намеёбад, зеро он ба адади умумии нуклонҳо дар ҳаста баробар аст. Ҳастаи маҳсул дар ҷадвали даврии Менделеев аз тарафи рости ҳастаи аввала ҷой мегирад. Баръакс, дар раванди β+-коҳиш адади нейтронҳо якто зиёд мешавад ва ҳастаи маҳсул аз тарафи чапи ҳастаи аввала ҷой мегирад. Табдилёбии протон ба нейтрон дар дохили ҳаста ҳангоми яке аз электронҳои К-қабати ба ҳаста наздиктаринро забт намудани протон (К-забт) низ ба амал меояд ва ҳаста дар ҷадвали даврии Менделеев як хона ба тарафи чап мекӯчад. Вақти аз протон ва нейтрон иборат будани ҳастаи атом равандҳои коҳиш як унсурро ба унсури дигар табдил медиҳанд, мас.:

Алҳол қариб 1500 изотопҳои β-радиофаъол маълуманд, ки даври нимкоҳиши онҳо аз 2,5•10–2 с (512B) то ~4•1012 солро (75187Re) ташкил медиҳад. Дар вақти бета-коҳиш вайроншавии қонуни бақои ҷуфтият ҷой дорад, ки дар асcимметрияи самти ҳаракати электрони аз ҳаста афканда дар фазо зоҳир мегардад: дар самти спини ҳаста назар ба самти муқобил камтар электрон афканда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Физики ҳастаӣ
Бета-табобат

**Бета-табобат** — яке аз тарзҳои шуоъшифоӣ.

Бета-табобат ба тавассути электронҳо (бета-зарраҳо), ки ҳангоми бета-коҳиши изотопҳои радиоактив хориҷ мешаванд, сурат мегирад. Бета-табобат чанд хел мешавад: аппликатсиявӣ, дохилибофтавӣ, дохилибаданӣ ва ғ. Ҳангоми бета-табобати аппликатсиявӣ ба қисмҳои осебдидаи бадан аппликаторҳое, ки изотопҳои радиоактиви фосфор (32P) ва таллий (204Tl) доранд, гузошта мешавад. Бета-табобати аппликатсиявиро барои табобати ангиомаи мӯйрагҳо, баъзе бемориҳои музмини чашм, лейкоплакияи луобпардаҳо ва ғ. истифода мебаранд. Бо усулҳои дигари бета-табобат омосҳои бадфарҷомро табобат мекунанд. Дар мавриди бета-табобати дохилибофтаӣ ба бофта маҳлулҳои радиоактиви поллоидии тило (188Au), иттрий (90Y), нуқра (111Ag) ё пайвандакҳои (штифтҳои) дарозиашон 3–4 см-аи дорои изотопи тило (198Au) ё иттрий (90Y) ворид менамоянд. Дар аснои бета-табобати дохилибаданӣ маҳлули коллоидии тило (198Au)-ро баъди ҷарроҳии саратони шуш, тухмдон, меъда ва рӯдаҳо ба ҷавфи шикам ё пардаи шуш мефиристанд. Ҳангоми бемориҳои ғадуди сипаршакл доруҳои йоддор (131J) ва узвҳои хунофар доруҳои фосфор (32P)-ро таъйин менамоянд.

## Нигаред низ
* Алфа-табобат

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Пизишкӣ
Бета-функсия

thumb|250px|right|Графики бета-функсия ҳангоми далели шайъӣ
**Бета-функсия** (\Beta-функсия, бета-функсияи Эйлер ё интеграли Эйлери I) — функсияи махсусе, ки бо формулаи зер муайян карда мешавад:

: \mathrm{\Beta}(x,y)=\int\limits_0^1t^{x-1}(1-t)^{y-1}\,dt,

муқаррар шуд ҳангоми \Re(x)>0, \Re(y)>0. 

Бета-функсияро ба мисли гамма-функсия баъзан «интеграли Эйлер» низ меноманд, ки онҳо дар масъалаҳои назарияи функсияҳои махсус вомехӯранд. Қисми зиёди интегралҳое, ки ба воситаи функсияҳои элементарӣ ифода намешаванд, ба воситаи интегралҳои Эйлер ифода меёбанд. Бета-функсия нисбат ба аргументҳои худ — x ва b симметрӣ аст, яъне  \mathrm{\Beta}(x,y)=\mathrm{\Beta}(y,x) ва бо гамма-функсия вобастагии зеринро дорад:

: \mathrm{\Beta}(x,\;y)=\frac{\Gamma(x)\Gamma(y)}{\Gamma(x+y)},

ин ҷо  \Gamma(x) — Гамма-функсия;

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Тобеъҳои махсус
Бетарафӣ

**Бетарафӣ** — ҳаммаънои раванди нейтралитет (, аз  гирифта шуда, маънои на ин ва на онро дорад) — тарз (принсип)-и фаъолияти хориҷии давлатҳо ва созмонҳои байналмилалӣ.

Бетарафӣ мафҳумест, ки дар мавриди моҷароҳои сиёсии байналхалқӣ корбурд мешавад. Дар шароити инкишофи осоиштаи муносибатҳои байналхалқӣ маънои иштирок накардан дар блокҳо ва иттифоқҳои ҳарбиро ифода менамояд. Принсипи бетарафӣ мақоми махсуси ҳуқуқии давлат, сиёсати давлатҳо ва фаъолияти сарварони сиёсиро, ки аз номи халқ ва давлат амал менамоянд ва бо мақсади таъмини инкишофи мутаносиби муносибатҳои байниҳамдигарии давлатҳо ва таъмини амнияти байналхалқӣ ба амал бароварда мешаванд, таҷассум менамояд. Принсипи бетарафӣ як навъи инъикоси вазифаҳои гуманистии сиёсати бузург ва низоми давлатдории муосир маҳсуб меёбад.

Навъҳои зерини бетарафӣ мавҷуданд:

# Бетарафии доимӣ, ки дар низоми байналхалқӣ расмият меёбад (Швейсария, Австрия).
# Бетарафии шартномавӣ, ки тавассути паймон ё шартнома дар байни ду ва зиёда давлатҳо ба амал меояд.
# Бетарафии анъанавӣ, ки байни давлатҳо, одатан, байни давлатҳои ҳамҷавор ба таври анъанавӣ ҳукмфармо аст. Ҳолати мазкур на танҳо давраи моҷарогароӣ, балки замони инкишофи мутаносиби давлатҳо ва омилҳои дигари сиёсати ҷаҳониро фаро мегирад.
# Бетарафии мусбат ҳамчун инъикосгари мақоми асосӣ ва сиёсати фаъоли давлатҳое мебошад, ки ҳамроҳнашавӣ ба блокҳо ва иттифоқҳои сиёсию ҳарбиро ихтиёр намудаанд.

Мавқеи бетарафиро ишғол намудан омилҳои муносибатҳои байналхалқӣ ва истифодаи ҳуқуқи худмудофиаро истисно намекунад. Мувофиқи Ойинномаи СММ давлатҳои бетараф дар сурати таҳдид ба амнияти онҳо ҳуқуқи ҳимояи танҳоӣ ва ё дастаҷамъиро пайдо менамоянд.

Принсипи бетарафӣ ва навъҳои асосии он бетағйир намемонанд. Гузариши олами сиёсӣ аз ҳолати «биополярӣ» ба ҳолати «монополярӣ» ва инкишофи гуногунмарказию бисёрмарказӣ, тағйироти кулли инкишофи геополитикии олам, авҷи равандҳои модернизатсионӣ, демократикунонӣ, интегратсионӣ ва умуман, инкишофи умумисайёравӣ на танҳо хусусиятҳо, балки моҳияти принсипи мазкурро тағйир медиҳанд. Таъсири авҷи сепаратизм, миллатгароии канора, экстремизм ва ҷараёнҳои дигари иртиҷоӣ ба принсипи бетарафӣ беш аз пеш эҳсос мегарданд. Чунин ҳолат риояи бечунучарои бетарафиро истисно мекунад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Диплумосӣ
Бетатрон

thumb|250px|Бетатрони МэВ, дар соли 1942.
**Бетатро́н** (*аз* *[[Бета-зарра|бета]]* + 
элек
трон) — суръатфизои даврии электронҳо, дастгоҳ барои шитоб додани электронҳо то нерӯҳои баланд.  

## Таърих
Бори аввал бетатронро олими норвегиягӣ Ролф Видероэ соли 1928 сохт, вале он кор накард. Аввалин бетатрони амалкунандаро олими амрикоӣ Доналд Керст соли 1940 дар Донишгоҳи Иллинойс (ИМА) сохт. Маҳз дар бетатрон  аввалин маротиба лаппишҳои квазидаврие, ки зарра иҷро мекунад (лаппишҳои бетатронӣ), пурра омӯхта шуданд.  

## Тарзи кор
Бетатрон аз рӯйи сохтор аз электромагнити бузурге иборат аст, ки дар байни қутбҳои он камераи вакуумии тороидалӣ ҷойгир аст. Электромагнит дар байни қутбҳо майдони магнитии тағйирёбанда (бо қонуни синус тағйирёбанда ва басомади 50 Ҳс) меофарад, ки шиддатнокии он дар камераи вакуумӣ майдони электрикии гирдбодшакл-ро индуксия мекунад. Ба камераи вакуумӣ бо ёрии тӯпи электронӣ (инжектор) дар авв. ҳар даври афзоиши майдони магнитӣ электронҳо афканда, аз тарафи майдони электрикии гирдбодӣ ба раванди суръатфизоӣ дар мадори даврӣ кашида мешаванд. Вақте ки майдони магнитӣ қимати калонтарин мегирад (дар охири чоряки якуми ҳар давр), раванди суръатфизоии электронҳо қатъ шуда, ба сустшавӣ майл мекунад, чунки майдони гирдбодӣ самташро иваз менамояд. Электронҳо аз рӯйи мадори даврии радиусаш доимӣ дар майдони магнитии афзоянда ҳаракат мекунанд. Нигоҳ доштани электронҳо дар мадори радиусаш доимӣ бо роҳи интихоби муайяни нисбати бузургиҳои майдони магнитӣ дар мадор ва дохили он таъмин карда мешавад. Даври корӣ – чоряки якуми (афзояндаи) даври майдони магнитӣ мебошад. Электронҳое, ки энергияи калонтарин мегиранд, аз мадори мувозинатӣ мебароянд, ё аз камера бароварда мешаванд, ё ба ҳадафи боздории дар дохили камера мавҷудбуда равона карда мешаванд. Боздории электронҳо дар ин ҳадаф дар майдони кулонии ҳастаҳо ва электронҳо боиси пайдоиши афканишоти электромагнитии боздорӣ мегардад, ки энергияи калонтарини он ба энергияи кинетикии электронҳо Ее дар охири сураътфизоӣ (шитобгирӣ) баробар аст. Фотонҳои боздорӣ ба самти ҳаракати электронҳои аввала дар шак-ли махрути борик афканда мешаванд. Спектри энергетикии онҳо бефосила мебошад ва ҳар қадар энергияи фотонҳо кам бошад, ҳамон қадар онҳо дар афканишоти боздорӣ зиёданд. Ҳосил кардани γ-афканишоти электромагнитии баландэнергия ба воситаи боздории электронҳои баландэнергия дар ҳадаф – усули содатарин ва пурмаҳсули ба даст овардани дастаи γ-квантҳои баландэнергия барои таҷрибаҳо дар соҳаи физикаи ҳаста ва зарраҳои бунёдӣ мебошад. Бетатронҳо бисёртар ҳамчун манбаи афканишоти боздорӣ истифода мешаванд. Бо ёрии бетатрон нуқсҳои қисмҳои филиззии ғафсиашон 50–60 см-ро ошкор кардан мумкин аст. Бетатронҳо бо сохтор ва идоракунии сода, инчунин камарзишӣ дар ҳалли масъалаҳои амалӣ дар ҳудуди энергияҳои 20–50 МэВ васеъ истифода мешаванд.                    

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шитобдиҳандаҳои зарраӣ
Гурӯҳ:Физики шитобдиҳандаҳо
Чарлӣ ва корхонаи шакалотсозӣ (филм)

**«Чарлӣ ва корхонаи шаколотсозӣ»** () — филми соли 2005 бо коргардонии Тим Бёртон. Филм бар пояи китобе бо ҳамин ном навиштаи Роалд Дал ва бо бозии Ҷоннӣ Депп сохта шудааст.

## Достони филм
Дар Лондон Чарлӣ, писари кӯчак ва фақир, бо падар ва модараш ба ҳамроҳ ду падарбузург ва модарбузурги пири худ дар иҳотаи гарми хонавода зиндагӣ мекунад ва фақрро эҳсос намекунад. Чарлӣ шакалотро хеле зиёд дӯст медорад, вале ба ҳадде фақир аст, ки ҳар сол фақат як шакалот мехӯрад.

Наздики хонаи ӯ корхонаи бузурги шакалотсозӣ қарор дорад, ки қаблан ба даст фарде аҷиб ба номи доктор Вилӣ Ванко идора мешудааст. Ӯ беҳтарин шакалоти дунёро месохт ва онро ба тамоми дунё содир мекард, аммо кам-кам корхонадорони дигар ба ӯ ҳасудӣ карданд ва асрори шакалотсозии ӯро дуздиданд ва шакалотҳое ба ҳамон хубӣ сохтанд. Ҷаноби Ванко рӯҳияи худро бохт ва корхонаро таътил кард...

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

*
Беҳсутун

**Бесутун** (), **Беҳсутун** (*Заҳируддавла Абумансур ибни Вушмгир ибни Зиёр ибни Вардоншоҳ*; ? — 977) — севумин амири оли Зиёр. 

## Ҳукмронӣ
Пас аз даргузашти падараш Вушмгир с. 968 ба тахти аморат нишаст, аммо бародари хурдиаш Қобус ҳам даъвои тахту тоҷ намуд. Б. барои ҳифзи қудрат ба оли Бӯя пайваст ва бо амири ин хонадон Рукнуддавла дӯстӣ барқарор намуд. Бо ёрии ӯ Б. тавонист ҳокимияташро дар Гургон, Табаристон, Чолус, Рӯён мустаҳкам намуда, аз халифаи Аббосиён Мутеъ (хилофаташ солҳои 946-74) лақаби «Зоҳируддавла»-ро дарёфт намуд. Пас аз издивоҷ бо духтари Азудуддавлаи Дайламӣ Б. мавқеашро боз ҳам мустаҳкам сохт. Аз сиккаҳои солҳои 967-76 дар Гургон зарб кардашуда бармеояд, ки Қобус муддате ҷойнишини Б. будааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* قدیان عباس، فرهنگ فشردۀ تاریخ ایران، تهران، ۱۹۹۷ دانشنامه جهان اسلام. ج ۵. تهران، ۲۰۰۰؛
* گردیزی. زین الاخبار. تهران، ۱۹۸۴. 

## Сарчашма
*
Ҳанс Бете

**Ҳанс А́лбрехт Бе́те** (; 2 июли 1906, Страсбург, Олмон — 6 марти 2005, Итака, Нйю-Йорк) — физикдони ситорашиноси амрикоӣ, дорандаи Ҷоизаи Нобели физик (1967).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Франкфурт, Донишгоҳи Мюнхен (1924–28). Соли 1933 ба Британияи Кабир ва соли 1935 ба  ИМА муҳоҷират кардааст. Профессор Университет Корнел дар Итака (иёлати Ню-Йорк;1937). Аз соли 1941 шаҳрванди Амрико. Таҳқиқоташ ба физикаи ҳаста ва атрофизика бахшида шудаанд. Вокуниши протон-протонии реаксияҳои термоядроиро кашф кардааст (1938). Вокуниши шашзинагии карбонию нитрогениро пешниҳод намуд, ки барои маънидод кардани раванди ҷараёни вокунишҳои термоядроӣ дар ситораҳои бузург (1938, новобаста аз К. Вайтсзеккёр) имкон медиҳад.

Бете формулаи муайян намудани талафоти энергияи зарраҳои заряднокро, ки дар модда ҳаракат мекунанд, кашф кардааст (1934). Соли 1947 ба назарияи квантӣ ислоҳоти радиатсиониро ворид карда, назарияи аз нав меъёрбандиро асос гузошт ва ба ин васила "ғеҷиши лэмбовӣ"-ро маънидод кард. Дар назарияи зарраҳои бунёдӣ муодилаи Бете–Солпитер, ки системаи ду зарраи таъсири мутақобиладоштаро тавсиф медиҳад, васеъ истифода мешавад (1951). Бете дар соҳаи назарияи квантию кимиёии майдони кристаллӣ таҳқиқот бурдааст. Муаллифи зиёда аз 250 корҳои илмӣ мебошад. Дар охири умр (бист соли охир) дар соҳаи физикаи нейтрино кор карда, аз ҷумла як қатор асарҳояшро ба норасоии нейтринои офтобӣ бахшидааст.

## Ҷоизаҳо
Дорандаи мукофотҳои байналмилалии ба номи  М. Планк (1955), Э. Ферми (1961), медали миллии илмии ИМА (1975), медали бузурги тилоии ба номи В. М. Ломоносов барои комёбиҳои бузург дар соҳаи физика (1989), медали тилои Брюс (2001). Ба ифтихори Бете астероид номгузорӣ шудааст (30828 Бете).

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Абдулҳақ Бетоб

**Бетоб Абдулҳақ Суфӣ** (; 1888, Кобул — 1969, ҳамон ҷо) — , адиб ва сӯфии афғонистонӣ, устоди адабиёти дарӣ ва маликушшуарои асри худ.

## Зиндагинома
Таълими ибтидоиро дар оила гирифта, сипас дар мадраса улуми динӣ, адабиёти форсӣ ва арабиро омӯхт. Аз соли 1918 дар мактабу мадрасаҳо ба таълиму тарбия шуғл варзида, солҳои охир профессор Донишгоҳи Кобул буд. Дар шеър аз сабки ҳиндӣ пайравӣ мекард, вале мекӯшид матлабро содатар баён намояд. Соли 1952 ба гирифтани унвони маликушшуаро мушарраф гардид. Баъзе шеърҳояш дар матбуоти Тоҷикистон ва маҷмӯаҳои ашъори шоирони Афғонистон («Намунаи ашъори шоирони муосири афғон», 1958) ба табъ расидаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Бетон

thumb|270px|Ҳамворсозии омехтаи бетон
**Бето́н** (аз ) — масолеҳи бинокории сунъӣ, ки аз санг, омехтаи моддаҳои илтиҳоқӣ (бо об ё бе он), регу шағал, оҳаксанг ва моддаҳои иловагӣ (аксаран барои беҳтар шудани хусусиятҳои бетон ва гирифтани ранги мувофиқ) ҳосил мешавад.

## Навъҳои бетон
Бетон якчанд навъ (абрақдор, сафолбетон, дажғол ё нахшадӣ ва ғайра) буда, мутобиқ ба анвои худ дорои хусусияти кислота ва гармитобоварӣ, обгузаронӣ, сармобардорӣ, мустаҳкамӣ ва ғ. аст. Бетонро ҳанӯз аз замонҳои пешин римиёни қадим дар сохтмони равоқҳо, гумбазҳо, тоқҳои зафар, акведукҳо ва монанди инҳо фаровон истифода кардаанд. Барои мустаҳкамтар шудани бетон гач, гили кулолӣ, оҳаксанг, асфалт ва ғайраро низ ба кор мебаранд.

## Таърих
Пас аз таназзули Империяи Рум истифодаи бетон қатъ мешавад ва аз садаи XVIII дар дигар мамолики Аврупо аз нав ривоҷ мегирад. Такомул ва равнақи бетон бо пайдоиши семент дар Русия (аввали садаи XVIII) робитаи наздик дорад. Бетон баъди ба вуҷуд омадани оҳанубетон маъмултар мегардад. Он ҳоло бештар дар сохтмони роҳҳои автомобилгард ва биноҳои маъмурию истиқоматӣ (конструксияҳои калонблок, конструксияҳои калонпанел, конструксияҳои оҳанубетонӣ ва ғайра) истифода мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 


Гурӯҳ:Масолеҳи сохтмонӣ
Артишсолор

**Артишсолор** () — яке аз болотарин дараҷаҳои солорӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз сипаҳсолор ва пойинтар аз артишторон-солор дорад ва баробар бо новгонсолор дар нерӯи дарёӣ аст; *генерали артиш*.

*Артишсолор* дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми фармондеҳии олии маҷмуъи созмони низомии кишварро дорад ва ё *фармондеҳи* *[[артиш]]* аст, ки он ягоне амалиётӣ-тактикиест, ки аз як ситод, қароргоҳи фармондеҳӣ, ду — се сипоҳ ва ягонҳои ёрирасон ташкил шуда ва қобилияти амалиётии мустақил дорад.

## Вожашиносӣ
«*Артишсолор*» аз ду вожа сохта шуда ва мақулаи дастурии он исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (*[[артиш]]*) + исм (*[[солор]]*)] аст: 
*[[артиш]]* ( 
Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. 

Вожаи «*артиш*» дар забонҳои порсии миёна ва бостон вуҷуд надошта ва бо равиши *пасинсозӣ* () аз *артиштор* ( ‘*разманда*’ <  ‘*гардунасавор*’ аз *raθa-* ‘*[[гардуна]]*’ + *štar-* ‘*истода*’) сохта шудааст. ''Фарҳангистони забони Эрон'' *«артиштор»*-ро сохташуда аз *артиш* + -*дор*, яъне «*дорандаи артиш*» пиндошта ва «*артиш*»-ро аз он ҷудо кардаву онро ба маънии «*[[артиш]]*» хусусан ва «*[[Нерӯҳои мусаллаҳ|маҷмуъи сипоҳиён ва нерӯҳои мусаллаҳи кишваре]]*» умуман ба кор гирифтааст.

Истилоҳи «*артиш*»-ро дар соли 1935 ''Фарҳангистони Эрон'' бо пешниҳоди *Анҷумани вожасозии артиш* баробари истилоҳоти  ва  ниҳод ва ҷойгузини истилоҳи  ( ‘*қӯшун*’) кард. Ин истилоҳ ҳамакнун дар Тоҷикистон низ расман ба кор меравад.

Истилоҳи *артишсолор*, ки кӯтоҳшуда аз *[[артишторон-солор]]* () аст, дар соли 2018 барои ҷойгузин кардани дараҷаи низомии *генерали артиш* ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шуд.

## Пешина

*[[Артишторон-солор]]* () баландпоятарин мақоми низомӣ пас аз шоҳаншоҳ дар замони Сосониён буд. Дар «*[[Авесто|Замёд яшт]]*» («*[[Яштҳо]]*», 2/331) мардум бино бар пешае, ки доштанд, ба се гурӯҳ тақсим мешуданд: *руҳониён* ё *осрӯнон* (); *размкорон* ё *артишторон* () ва *кишоварзон* ё *востриюшон* (). Оғози ин тақсимбандӣ, ки дар замони Сосониён бо пайдоиши гурӯҳ чаҳорум – *пешаварон* ё *ҳутухшон* () – ба авҷи марзбандии дақиқи худ мерасад, дониста нест, вале дар «*Корномаи [[Ардашери Бобакон]]*» ба унвони *артишторон-солор* ишора шудааст.

Ба гузориши Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ, мақоми *артишторон-солор* болотар аз ''сипоҳбед'' () ва тақрибан ҳампоя бо *аргбед* () будааст. Аз қаринаҳо чунин бар меояд, ки *артишторон-солор* унвони дигаре барои *Эрон-сипоҳбед* () аст, ки то замони подшоҳии Хусрав Анӯшервон болотарин мақоми низомӣ дар шоҳаншоҳии Сосониён буд.

## Пайвандҳо
* Дараҷаи низомӣ
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Солорон
Ҳикак

**Ҳикак**, **ҳиқақ**, **ҳиққак**, () — ҳолатест, ки баъзан одамони солим бе ягон сабаби ҷиддӣ ба он дучор мешаванд (*мас*., ҳангоми нӯшидани шароб, хӯрдани таоми бисёр ва ғайра).

Одатан, ин ҳолат безарар ва зудгузар аст. Чуқур нафас гирифтан, муддате нафас набаровардан, нӯшидани чанд қулт оби хунук ҳиқақро сабук ё тамоман нест мекунад. Ҳиқақ инчунин, мумкин аст, нишонаи баъзе бемориҳо бошад. Дар аснои ангезиши диафрагма, ки бинобар илтиҳоби узвҳои ҷавфи шикам падид меояд, ҳиқақ гоҳо бардавом ва дардовар мешавад. ҳангоми баъзе бемориҳои мағзи сар ва ҳароммағз, сактаи дил, бемориҳои сироятӣ ва ҳаяҷони рӯҳӣ одам ҳиқақ мезанад. Агар ҳиқақ бисёр рӯй диҳад, ҳатман ба духтур муроҷиат намоед; ӯ сабаби ҳиқақро муайян карда, муолиҷа мефармояд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* Ҳиқақ // Трихофобия — Ярма. —  : СИЭМТ, 2012. — (Энсиклопедияи мухтасари тиб : [ дар 5 ҷ.] / сармуҳаррири илмӣ У. А. Қурбонов ; 2011—2012, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-47-7.
Сарҳангёр

**Сарҳангёр** () — дараҷае сардорӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ, интизомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз саргурд ва пойинтар аз сарҳанг дорад ва баробар бо новхудо дувум дар нерӯи дарёӣ аст; *подполковник*.

*Сарҳангёр* дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии *фармондеҳи* *[[гурдон]]* ва ё ҷонишини *фармондеҳи* *[[ҳанг]]*ро дорад.

## Вожашиносӣ

«*Сарҳангёр*» аз ду вожа сохта шудааст: *[[сарҳанг]]* + *ёр*. Мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати (исм (*сарҳанг*) + таквож (*ёр*)) аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркибу иштиқоқ истифода шудааст.

Дар «*Таърихи [[Абулфазли Байҳақӣ|Байҳақӣ]]*» ва «*Таърихи Сиистон*» сардороне, ки дар радифу мартабаи сарҳангон будаанд, «*сарҳангшумор*» () номида шудаанд.

Дар сохтори нерӯҳои мусаллаҳ *подполковник* дараҷае пойинтар аз *полковник* аст. Ин дараҷаро дар кишварҳои инглисизабон *lieutenant colonel* меноманд, ки *lieutenant* дар он вожае фаронсавӣ ба маънои «*ёвар, ҷонишин, муъовин*» аст, ки аз забони русӣ дар забони форсии тоҷикӣ ҳам вом гирифтаву *лейтенант* шудааст. Дар забони форсии имрӯз таквожи *-ёр*, сарфи назар аз ин ки пасванд шумурда шавад ё вожае мустақил, ба исми ҳирфа ё исми масдар мепайвандад ва исми ҳирфае месозад, ки дар як сохтори поягонӣ зери дасти як мақоми болотар анҷоми вазифа мекунад. Пасванди «*-ёр*» дар вожаҳое чун *додёр* (*муовини додситон; додситонёр*), *донишёр*, *устодёр* ҳамин маъноро мерасонад

''Фарҳангистони Эрон'' бо пешниҳоди *Анҷумани вожагузинии артиш* дар соли 1935 «*сарҳангёр*»-ро ба ҷои дараҷаи «*ноиби сарҳанг*» () ниҳода буд, вале дертар «*сарҳанги дувум*» () ҷойгузини он шудааст.

*Сарҳангёр* барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии *подполковник* ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудааст.

## Ному нишони сарҳангёр дар нерӯҳои мусаллаҳи бархе аз кишварҳои ҷаҳон

File:Bangladesh-army-OF-4.svg|Банглодеш(*Lieutenant Colonel*)
File:Army-BEL-OF-04.svg|Белгия()
File:Tenente-Coronel-V.gif|Бразилия()
File:British Army OF-4.svg|Бритониё()
File:TCNELEJB-GNB.png|Венесуэла
File:Rank_insignia_of_oberstløjnant_of_the_Royal_Danish_Army.svg|Дания()
File:US Army O5 (Army greens).svg|Иёлоти Муттаҳидаи Амрико()
File:Spain-Army-OF-4.svg|Испания()
File:IT-Army-OF4.svg|Итолиё()
File:Canadian Army OF-4.svg|Канада()
File:Nl-landmacht-luitenant_kolonel.svg |Нидерланд()
File:Norway-army-OF-4.svg|Нурвеж()
File:OF04 Heer.png|Олмон()
File:17 - Tenente-coronel.svg|Португалия()
File:PA LTC Svc.svg|Филиппин(*Kalakan/Teniente coronel*)
File:Army France OF4 V.png|Фаронса()
File:Lieutenant_Colonel_of_the_Indian_Army.svg| Ҳинд (*Lieutenant Colonel*)
File:Sarhang_2.png|Эрон [Сарҳанги дувум]


## Пайвандҳо
* Нерӯҳои мусаллаҳ
* Дараҷаи низомӣ
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон

## Манобеъ

Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ
Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Сардорон
Нерӯҳои мусаллаҳ

thumb|right|250px
**Нерӯҳои мусаллаҳ** (*Артиш*) — маҷмуъи созмони низомии ҳар кишваре ҳастанд, ки барои посдории худсолорӣ ва нигаҳбонии якпорчагии кишвар аз дастдарозии душманон созмон ёфтаанд.

## Вожашиносӣ

Вожаи «*артиш*» дар забонҳои порсии бостон ва миёна вуҷуд надошта ва бо равиши «*пасинсозӣ*» () аз «*артишдор*» сохта шуда, ки дар фарҳангҳо «*разманда*, *сипоҳӣ*, *лашкарӣ*» таъбир шудааст. Ин вожа дар порсии миёна «*artēštār*» (‘*сарбоз*’, ‘*лашкарӣ*’, ‘*ҷанговар*’, ‘*сипоҳӣ*’) буда, ки аз вожаи авестоии «*raθaē-štar-*» (‘*гардунасавор*’, ‘*разманда*’; аз «*raθa*-» – ‘*гардуна*’ + «*štar*-» – ‘*истода*’ дар эронии бостон) гирифта шудааст. Вожасозон ин вожаро сохташуда аз «*артиш*» + «-*дор*» ба маънии «*дорандаи артиш*, *сипаҳбад*» пиндошта ва «артиш»-ро аз он ҷудо кардаву онро ба маънии «*[[сипоҳ]]*, *[[лашкар]]*» хусусан ва «*маҷмуъи сипоҳиён ва нерӯҳои мусаллаҳи кишваре*» умуман ба кор бурданд.

## Хешкории нерӯҳои мусаллаҳ

Хешкории нерӯҳои мусаллаҳ иборат аст аз: 
* пас задани ҳамлаи душман ва шикаст додани таҷовузкор; 
* нигаҳбонии ҳарими ҳавоии кишвар; 
* посбонии мусаллаҳонаи марзҳои кишвар; 
* созмондиҳӣ ва барномарезии умури дифоъӣ дар кишвар;  
* ҳамкорӣ бо неруҳои мусаллаҳи кишварҳои ҳампаймон дар пас задани таҷовузи мусаллаҳона ба яке аз онҳо ё анҷоми вазифаҳои сулҳоварона, ки аз уҳдадориҳои байнулмилалии кишвар бармеоянд.

## Нерӯҳои мусаллаҳ дар ҷаҳон

Нерӯҳои артишҳо аз замонҳои бостон то садаҳои миёна бештар пиёда ва савора буданд ва бо шамшер, найза, гурз, каманд ва манҷаниқ меҷангиданд. Вале акнун нерӯҳои артиш бо ҷангафзорҳои пешрафтае чун туфангҳои дорои дурбинҳои фурӯсурх, тӯп, тирбор, мушакҳои дӯшпартоб, тонк ва чархболу ҳавопаймоҳо муҷаҳҳаз шудаву дар замин, дарё, ҳаво ва фазо меҷанганд.

## Сохтори нерӯҳои мусаллаҳ

Дар бисёре аз кишварҳои ҷаҳон нерӯҳои мусаллаҳ ба се шоха тақсим мешаванд:
* Нерӯи заминӣ
* Нерӯи ҳавоӣ
* Нерӯи дарёӣ

## Эзоҳ

## Ҷусторҳоӣ вобаста

* Сипоҳ

Гурӯҳ:Артиш
Нонишнома

**Нонишнома** () — номи як лоиҳаи ҳамагонист, ки дар январи соли 2005 тавассути чанд тан аз корбарони собиқи Википедияи Инглисӣ, ки аз қонунҳои сахтгирона ва хушки он норозӣ буданд, таъсис шуд. Идеяи Нонишнома аз сафҳаи  «Музахраф вале ҷолиб аст»-и Википедияи Инглисӣ нашъат гирифтааст. Ин вебгоҳ низ аз нармафзори MediaWiki истифода мекунад ва муҳтавиёти он таҳти иҷозатномаи Creative Commons қобили истифода аст.
 
Дар ин вебгоҳ, корбарон дар ҳар мавриде, ки дӯст доранд, аз ҷумла матолиби танз, тавҳиномез, ғайриқобили исбот ва ғайра қарор медиҳанд. Матолиб бояд тавре навишта шаванд, ки ҷанбаи танз дошта бошанд.
 
Дар ҳоли ҳозир, Нонишномаи Инглисӣ ҳудуди 30 ҳазор мақола дорад. Ҳамчунин, Нонишнома ба 23 забони дигар, аз ҷумла форсӣ, фаъолият мекунад. Дар Нонишномаи Форсӣ низ беш аз 1000 мақола вуҷуд дорад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Викия
Гурӯҳ:Пучгароӣ
Таҳмабад

**Таҳмабад** () — дараҷае афсарӣ дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ, ниҳодҳои низомӣ ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз таҳмабон ва пойинтар аз сарвашт дорад ва баробар бо новбон якум дар нерӯи дарёӣ аст; *лейтенанти калон*.

*Таҳмабад* дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ёвари ''фармондеҳи вашт'' ё *фармондеҳи* *[[таҳма]]*ро дорад, ки якони тактикиест, ки аз ду ё чанд разма ташкил шуда ва бахше аз вашт аст; даста, взвод.

## Вожашиносӣ
«*Таҳмабад*» бо равиши *вожасозии таркиб* аз як исм ва як *пасванд* сохта шудаву мақулаи дастурии он *исм* ва сохтвожаи он  [исм (*[[таҳма]]*) + пасванд (*-бад*)] аст: 
*[[таҳма]]* ‘*нерӯ*’ ( ‘*нерӯманд*’  + *-бад* ‘*[[саркарда]]*’ (, ки ба номи яконҳо афзуда мешавад ва дараҷаҳои низомӣ ба маънои ‘*фармондеҳи якон*’ месозад

«*Таҳмабад*» ба маънои «*фармондеҳи таҳма*» дар пайравӣ аз «*[[таҳмадор]]*» ва дар қиёс бо «''сипаҳбад''», «''артишбад''» ва «''дарёбад''» сохта шудааст, ки аз дараҷаҳои низомии нерӯҳои мусаллаҳи Эрон ҳастанд. Аз он ҷумла, *сипаҳбад* яке аз куҳантарин дараҷаҳои низомӣ дар ҷаҳон аст, ки беш аз 2500 сол боз ба кор меравад. Ин вожа дар  буда, ки дар , дар , дар , дар  шуда ва дар  гаштааст, . *Сипаҳбад* ба маънои ‘*фармондеҳи сипоҳ*’ дар «Шоҳнома» бисёр ба кор рафтааст:
*Зи [[лашкар]] ба лашкар ду фарсанг монд,
*Ҷаҳондидагонро сипаҳбад бихонд*.</poem>

<poem>*Ба Суғд аст бо лашкар Афросиёб,
*[[Сипоҳ]]у сипаҳбад ба ин рӯи об*.

«*Артишбад*» дар соли 1935 дар қиёс бо *сипаҳбад* бо *равиши пасинсозӣ* () аз *артиштор* () бо ҷудо кардани пасванди фарзии *-тор*  

«*Тагма*» () дар сипоҳи подшоҳии Руми Шарқӣ яконе номида мешуд, ки 100—500 сарбозро дар бар мегирифт. Ин истилоҳ дар паи ҷангҳои доманадори Руму Эрон дар замони Ашкониён аз румиён вом гирифта шуда ва дертар бо вожаи   ‘*нерӯ*’ (

Post-Soviet-Army-OF-1c.svg|[Avag leytenant](Armenian Ground Forces)
11.AzAF-SLT.png|(Azerbaijani Land Forces)
Post-Soviet-Army-OF-1c.svg|(Belarusian Ground Forces)
Rank insignia of Старши лейтенант of the Bulgarian Army.png|(Bulgarian Land Forces)
Army-HRV-OF-01a.svg|(Croatian Army)
CzArmy 2011 OF1a-Nadporuchik shoulder.svg|(Czech Land Forces)
Yliluutnantti M05.svg|(Finnish Army)
Georgia Army OF-1c.png|(Georgian Land Forces)
Rank Army Hungary OF-01b.svg|(Hungarian Ground Forces)
12-RKGF-SELT.svg|(Kazakh Ground Forces)
09.Kyrgyzstan Army-SLT.svg|

(Kyrgyz Army)
LV-Army-OF1a.png|(Latvian Land Forces)
14-Lithuania Army-1LT.svg|(Lithuanian Land Forces)
Mongolian Army-1LT-service.svg|(Mongolian Ground Force)
Russia-Army-OF-1c-2010.svg|(Russian Ground Forces)
Army-SVK-OF-01a.svg|(Slovak Ground Forces)
13-Slovenian Army-1LT.svg|(Slovenian Ground Force)
Tajikistan-Army-OF-1c.png|(Tajik National Army)
Post-Soviet-Army-OF-1c.svg|(Turkmen Ground Forces)
UA shoulder mark 13.svg|(Ukrainian Ground Forces)
Uzbekistan-army-OF-1c.svg|(Uzbek Ground Forces)


## Пайвандҳо
* Нерӯҳои мусаллаҳ
* Дараҷаи низомӣ
* Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ
Гурӯҳ:Артиш
Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Гурӯҳ:Саркардагон
Гули Сурх (деҳа, н. Норак)

**Гули Сурх** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дуконии ноҳияи Норак. Аз Гули Сурх то маркази ҷамоат 9 км, то маркази ноҳия 15 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 165 нафар (2017), тоҷикон.

## Таърих
Гули Сурх то Инқилоби Октябр дар ҳайати бекигарии Ҳисор, то соли 1940 дар ҳайати ноҳияи Файзобод, то соли 1996 дар ҳайати ноҳияи Кофарниҳон буд. Аз соли 1996 ба ноҳияи Норак гузаронда шуд. 

## Иқтисод
Масҷиди панҷвақта, мактаби таҳсилоти умумии ибтидоӣ дорад. Талабагон таҳсилро дар мактаби таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Хучалонӣ давом медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз чашмаҳои Оби Таг, Қурбоналӣ ва Сафедорҳо обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 4 хоҷагии хурди деҳқонӣ мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Норак
Гурӯҳ:Ҷамоати Дуконӣ
Гирдоб (деҳа, н. Норак)

**Гирдоб** — деҳа дар ҷамоати деҳоти Пули Сангини ноҳияи Норак. Аз Гирдоб то маркази ҷамоат 17 км, то маркази ноҳия 30 км; то маркази вилоят 150 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 627 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, нуқтаи савдои хусусӣ, 2 масҷиди панҷвақта дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: сабзавоткорӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёи Вахш тариқи дастгоҳҳои обкашӣ обёрӣ мешаванд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Норак
Гурӯҳ:Ҷамоати Пули Сангин
Бехатарӣ

**Бехатарӣ** — вазъи собит ва бидуни хатар, ки ба воситаи корбурди силсилаи чораҷӯиҳо амалӣ мегардад. Истилоҳи Бехатарӣ ба таври васеъ дар ҳамаи соҳаҳо, аз ҷумла дар
бахшҳои гуногуни ҳуқуқ, сиёсатшиносӣ мавриди истифода қарор гирифтааст. Масалан, дар Бехатарии дастаҷамъӣ, ки дар амалияи муносиботи байналхалқӣ дар доираи Лигаи Миллатҳо аввалин бор соли 1922 истифода шудааст, низоми амали муштараки давлатҳо мушаххас гардида, мувофиқи Ойинномаи СММ бо мақсади дастгирии сулҳу амнияти байналхалқӣ, ба муқобили ҳама гуна амалҳои таҷовузкорона, сафарбар шудааст. Созмонҳои умумиҷаҳонӣ ва минтақавии бехатарӣ тибқи созишномаҳо барои дифои дастаҷамъии хеш низоми амалҳои муштаракро дар сурати содир шудани иқдомҳои таҷовузкорона ба амал мебарорад. Навъҳои гуногуни Бехатарӣ бо номҳои Бехатарии байналхалқӣ, Бехатарии озуқаворӣ, Бехатарии иқтисодию иҷтимоӣ, Бехатарии экологӣ, Бехатарии энергетикӣ, Бехатарӣ (дар иттилоот) ва ғ. мавҷуданд.
## Нигаред
* Ҳуқуқи байналмилалии бехатарӣ
## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Владимир Бехтерев

**Владимир Михайлович Бехтерев** (1.2.1857, деҳаи Соралии губ. Вятка — 24.12.1927, Маскав) — невропатолог, равонпизишк, равоншинос, физиолог ва морфологи шӯравӣ.

Академияи тиббии ҷарроҳиро хатм кардааст (1878). Аз соли 1885 мудири кафедраи равонпизишкии Университети Қазон буд. Бехтерев бори аввал дар ҳамин донишгоҳ лабораторияи псиҳофизиологӣ
ташкил кард, маҷ."Неврологический вестник" ва Ҷамъияти қазонии асабшинос ва равонпизишконро таъсис намуд. Аз соли 1893 профессори Академияи ҳарбӣ-тиббии Петербург, профессори Институти тиббии занона (1897), директори Институти психоневрология (1908) буд. Аз соли 1918 ба Институти омӯзиши мағзи сар (ҳоло Институти давлатии рефлексологии ба номи В. М. Бехтерев оид ба омӯзиши мағзи сар) роҳбарӣ кардааст. Асарҳои Бехтерев ба асосҳои тарбия ва рафъи инҳироф дар рафтори одам бахшида шудаанд. Бехтерев бемориҳои шахшавии сутунмуҳра (бемории Бехтерев), атаксия (ҳаракати берабт)-и шадиди майначавии майзадагон ва ғ-ро муайян кардааст. Барои муолиҷаи бемориҳои асаб ва рӯҳӣ "микстураи Бехтерев "-ро ҳосил карда, бо меҳнат ва тарбияи ҷисмонӣ
табобат кардани ин касалиҳоро низ таъкид намудааст.

## Эзоҳ

## Осор
* Основы учения о функциях мозга. СПб., 1903-07;
* Психика и жизнь. СПб., 1904.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Равонпизишкони Русия
Гурӯҳ:Табибон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Табибони Русия
Гурӯҳ:Олимони Русия
Бехудӣ

**Бехудӣ ва безорӣ**, **бехудӣ** — вазъи ошуфтаи равонӣ, ки дар натиҷаи рӯиҳамоии падидаҳо, амалияҳо ва ҳолатҳои хосси рӯҳӣ ба вуҷуд омада, дар шахс боиси бетафовутӣ ва аз даст додани қобилияти танзим ва идораи аъмолу рафтор мегардад.

Воқеият дар ҳолати бехудӣ аз тариқи худро ба дигар одамон ва ё падидаҳо монанд кардан аз сар гузаронида мешавад, ки дар шаклҳои зерин ифода меёбад:
 
# дарки бевоситаи отифӣ — эҳсосотӣ;
# баробарсозӣ (ҳаммонанд кардан);
# ҳаяҷонпазирӣ;
# ба ваҷҳи муштарак дар радиф қарор гирифтани зуҳуроти гуногун.
# 
Бехудӣ дар шаклҳои номутаодил (ҳаммонанд набуда)- и гуногуне чун аффект, гипноз, хоббинӣ, воҳима, рафтори одатӣ, эҳсос ва ғ. ифода меёбад. Зуҳуроти бехудиро
ба чор гурӯҳ ҷудо мекунанд:

# зуҳуроти берун аз фаҳм;
# қарина ва вазъи номафҳуми фаъолият;
# равишҳои иҷрои номафҳум;
# изҳори дарки субсенсорӣ.

**Безорӣ** — ҳолати отифи (эҳсосотӣ)-и шахс дар муносибат ба муҳити атроф ва одамони дигар.
Безорӣ аз дидгоҳи равоншиносии муосир уқдаи рӯҳӣ ва вазъи номуътадили равонист, ки дар натиҷаи саркӯб шудани ниёзҳои фитрӣ, вуҷуди монеаҳои амалӣ ва нокомиҳои пай
дар пайи шахс дар марҳалаҳои гуногуни ташаккули шахсият, рушди сохтори равонӣ ва умуман дар зери фишорҳо, сахтгириҳо ва таҳқирҳои воридгашта бар шахсияти вай ва ё бар асари камилтифотӣ ва бенавозишӣ нисбат ба вай дар муҳити хонаводагӣ ва пас аз он ба вуҷуд меояд.
Муносибати нодурусти падару модар ба кӯдак, гунаҳгор
донистани вай дар ҳар фаъолияте, ки анҷом медиҳад ва
арҷ нагузоштан ба корҳояш яке аз омилҳои муҳимми
пайдоиши уқдаи равонии безорӣ дар вай мебошад. Таъсири
омилҳои фавқ дар ботини инсон ҳисси бадбинӣ ба
муҳити атроф, нафрат ба ҳайати хонавода ва Б. аз он афродеро
ба вуҷуд меоварад, ки аз онҳо таассуроти манфӣ
бардоштааст. Ин ҳолат вақте дар фарошуур ва ботини
шахс ба сурати пойдор ҷой мегирад, дар вай низоъҳои
равониву изтироботи ботиниро ба вуҷуд меоварад, ваҳдати
шахсияту тавозуни рӯҳиро дар вай барҳам мезанад
ва ҳолати норозигӣ ё эътироз ба ҳама чиз вайро фаро мегирад.
Буҳронҳои шадиди равонӣ ва уқдаҳои музмини
(куҳна) рӯҳӣ ба монанди депрессия, фрустратсия ва ғ., ки
аз омилҳои муҳимми пайдоиши ҳолати безорӣ дар шахс
ҳастанд, дар рафтор, тарзи тафаккур, вазифаҳои ҷисмӣ ва
ҳаракоти вай таъсири манфӣ расонда, дар ҳаёти иҷтимоию
фардиаш пайомадҳои ногуворе ба бор меоваранд.
Безорӣ дар рафтор ва гуфтори шахс ба суратҳои гуногун
зоҳир мегардад: дар кӯдакон ба сурати шикастани анҷоми
хона, худро ба пушт партофтан, сар ба девор задан ва меронд. ғ., дар калонсолон ба сурати пархошгарӣ, гуфтани суханҳои
таҳқиромез, изҳори нороҳатӣ, асабоният, тағйири авзои
равонӣ ва ғ.

## Адабиёт
Деннис Кун. Основы психологии. СПб., 2004;
Новейший психологический словарь. Ростов на-Дону, احمد عزت راجیح. اصول علم 2007
نفس. اسکندریة، ۱۹۶۸.؛ عبدالستارابراهیم. الانسان و علم النفس. کویت، ۱۹۸۵.؛ عبدالعزیز
بن عبدالله. الطریق الی صِحّةِ النفسیة. ریاض، ۱۹۹۹.؛ اکرم گیتئ حیدری. روانشناسئ رشد و
اختلالات روانئ رائج در کودکان. تهران، ۱۳۷۲ А. Боқизода.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Равоншиносӣ
Бетпак-Дала

**Бетпа́к-Дала́**, (, туркӣ бадпак – шибарзамин ва дала – дашт) — биёбон дар Қазоқистон. 

Аз ғарб ба шарқ ба масоҳат 400 км, дар байни пастхамиҳои дарёҳои Сарису, Чу ва кӯли Балхаш доман густардааст. Масоҳ. қариб 75 ҳазор км2. Баландии даштҳои нишеби ноҳамвор аз с. б. ба ҳисоби миёна 300–350 м (ҷойи аз ҳама баландаш–кӯҳи Ҷамбул, 972 м). Қисми ғарбиаш бо қабати таҳшинҳои мезозойӣ ва палеогенӣ пӯшида шуда, қисми шарқии он аз ҷинсҳои санги хоро ва ҷинсҳои таҳшинии метаморфии полеозой таркиб ёфтааст. 

## Иқлим
Иқлимаш биёбонӣ ва ниҳоят хушк. Боришоти солона –100–150 мм. Ҳарорати миёнаи январ –12 – 14°С, июл аз 24 то 26°С. Биёбони регзори явшонӣ, шӯрзаминҳо, кӯлҳои хурди шӯр, дараҳои ноҳамвор ва заминҳои хокашон бӯр бештар дар қисми ғарбӣ мавҷуд буда, дар шарқи он биёбони санглох ва гилнок, талу теппаҳо вомехӯранд. 
Бетпак-Дала аз обҳои зеризаминӣ ва заминҳои фароз бой аст. Дар сеяки масоҳ. он об бароварда шуда, зиёда аз 2 ҳазор чоҳҳои нақбӣ ва лӯладор сохта шудааст. Бетпак-Дала ҳамчун чарогоҳи баҳорию тирамоҳӣ истифода мешавад, заминҳои нав барои киштукор кушода шудаанд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Биёбонҳо
Беҳзодӣ

**Беҳзодӣ**, **бекзодӣ** — навъе аз харбузаҳои миёнсолӣ.

Асосан дар вилоятҳои Суғду Хатлон, водии Ҳисор, инчунин вилоятҳои Бухорою Самарқанд, Хоразм ва водии Фарғонаи Ӯзбекистон мепарваранд. Баъди 85-90 рӯзи кишт мепазад. Ҳар як палакаш 2-3 харбуза мебандад. Самараш мокушакл, борики дароз (35-40 см), вазнаш 3-6 кг; пӯсташкамтӯр, рахҳои дароз дорад.

Рангаш сабзи кушод. Мағзаш мулоим, сершираву хушбӯй ва хуштаъм. 7-9,3 % қанд ва 8,5-10 % моддаҳои хушк дорад. Тухмпаллааш шилмак, ба мағз часпидааст; тухмаш паҳни дароз, зарди дорчинӣ. Аз ҳар га андаряк 180—220 сентнер ҳосил мегиранд. Барои дер нигоҳ доштан ва ба ҷойҳои дур кашондан мувофиқ нест. Ба камобӣ устувор буда, дар заминҳои лалмӣ низ хуб месабзад. Ба касалиҳои пажмурдаи фузариозӣ ва гарда нисбатан тобовар аст.

## Адабиёт
* Гулмамадов М., Зироатҳои полизии Тоҷикистон. Д., 1985;
* Дастури полизкор, Д., 1987.

## Сарчашма
* 

## Нигаред низ
* Даҳбедӣ
* Бешаки зимистонӣ
* Гулобӣ
* Зарметанӣ

Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Бехабари Билгромӣ

**Бехабари Балгиромӣ Мир Азаматуллоҳи Ҳусайнӣ** (? — 1730, Деҳлӣ) — шоир ва тазкиранигори форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Аз нисбааш бармеояд, ки дар ш. Балгиром ба дунё омада, дар ҳамон ҷо ба камол расидааст. Таҳсилро дар назди падараш, ки донишманд буд ва бо тахаллуси «Аҳмадӣ» шеър низ мегуфт, оғоз карда, баъдан омӯзишро дар назди уламои дигар идома дод. Пас аз хатми таҳсил ба Деҳлӣ омад ва бо ашхоси маъруф Мирғуломалии Озоди Балгиромӣ, Мирзо
Абдулқодири Бедил ва диг. робитаи дустӣ ва эҷодӣ барқарор намуд. Дар доираҳои адабии давр чун шахси муътабар машҳур буд. Аз Бехабари Балгиромӣ девони ашъор шомили 15 ҳазор байт, тазкирае ба номи «Сафинаи Бехабар», маснавии «Гироминома», рисолаҳои «Мо қилла ва далла» (дар моҳияти идрок ва ақл, дурустӣ ва нодурустии онҳо),
«Ғубори хотир» (дар одоби сиёсӣ ва ахлоқ) боқӣ мондаанд. Ба ғайр аз улуми адабӣ ва шеър аз мусиқӣ низ огоҳ будааст. Абёти зерин намунаи шеъри ӯянд:
: Аз сари мижгони хунрезам нигоҳ ояд бурун,
: Чун савори яккатозе, к-аз сипоҳ ояд бурун.

: Мо, ғарибонро, ба зери хок ҳам нагзоштанд,
: Субҳи маҳшар мекунад фарёд, к-аз манзил баро.

: Суҳбати ёрони мавзун сарву гул аз ёд бурд,
: Ғайрати гулзор бошад маҷлиси рангини мо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 

Гурӯҳ:Шоирони асри XVIII
Людвиг ван Бетҳовен

**Лю́двиг ван Бетҳо́вен** (, ; 16 декабри 1770, Бонн — 26 марти 1827, Вена) — оҳангсоз, пианинонавоз ва дирижёри олмонӣ.

## Зиндагинома
Воқеаҳои Инқилоби Фаронса (1789) ва ҳаракати зиддифеодалии вилояти Рейн дар ташаккули ақидаҳои сиёсӣ ва иҷтимоии Бетҳовен нақши бузург бозиданд. Фаъолияти композитории Бетҳовен соли 1782 оғоз ёфт. Вариатсияҳо барои клавир ба мавзӯи марши композитор Э. К. Дреслер, 2 кантатаи ҷавонӣ (1790) аввалин асарҳои вокалию симфонии Бетҳовен мебошанд. Соли 1887 Бетҳовен ба Вена рафт ва аз В. А. Мотсарт чанд дарси мусиқӣ омӯхт. Аз соли 1792 то охири умр Бетҳовен дар Вена мондоктори илмҳои Гайдн, И. Г. Албрехтсбергер ва А. Солери омӯзгорони ӯ буданд. Бетҳовен дар Вена ҳамчун пианинонавоз ва бадеҳанавози моҳир, сонӣ чун композитор машҳур гардид. Солҳои 1801-12 асарҳои оламшумули ӯ: сонатаи до диез минор (машҳур чун «Маҳтобӣ», 1801), симфонияи 2-юм (1802), симфонияи 3-юм («Қаҳрамонӣ»), сонатаҳои «Аврора» ва «Аппассионата» (1804), операи «Фиделио» (1805), симфонияи 4-ум (1806) офарида шудаанд. Соли 1808 Бетҳовен яке аз асарҳои машҳураш симфонияи 5-умро ба итмом расонд ва дар як вақт симфонияи 6-уми «Пасторалӣ»-ро эҷод намуд. Соли 1810 ба фоҷиаи И. В. Ҳёте мусиқии «Эгмонт»-ро навишт. Соли 1812 симфонияҳои 7-ум ва 8-умро офарид. Бетҳовен дар синни 27-солагӣ қобилияти шунавоиашро гум кард ва солҳои 1813-17 фаъолияти эҷодиаш хеле суст шуд. Аз соли 1818 давраи нави нашъунамои эҷодиаш фаро расид: ӯ охирин асарҳои худ — 5 сонатаи фортепианӣ (1816-22) ва 5 квартети ториро навишт. Қуллаи баландтарини давраи охирини эҷодиёти Бетҳовен симфонияи 9-ум (1824) аст. Бетҳовен дар охири умр қашшоқ шуда, аз танҳоӣ азият кашид. Ӯро танҳо як зумраи хурди дӯстонаш, ки ақидаҳои пешқадам доштанд, дастгирӣ менамуданд. 

## Эҷодиёт
Бетҳовен ба ғайр аз 9 симфония, 48 соната боз 11 увертюра, 5 консерт барои фортепиано ва оркестр, консерт барои скрипка, балети «Офаридаҳои Прометей», 16 квартет барои созҳои торӣ, бисёр сурудҳо ва диг. асарҳо офаридааст. Комёбии барҷастаи эҷодиёти Бетҳовен симфонияҳои 3-юм («Қаҳрамонӣ») ва 5-ум мебошад. Ғояи симфонияи 5-ум мубориза бар зидди қисмат аст. Бетҳовен аввалин бор дар жанри симфония финали хориро ба кор бурд («Ба сӯи шодӣ», матни Ф. Шиллер). Инкишофи образи асосии симфония аз тасвири даҳшатангез ва фоҷиавии қисми якум сар шуда, бо навои ҳаётбахшу шодиангез поён меёбад. Эҷодиёти Бетҳовен дар таърихи санъати ҷаҳон мақоми намоён дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 


Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XIX
Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XVIII
Гурӯҳ:Оҳангсозони Олмон