open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раҷабмоҳ Қосимова

**Раҷабмоҳ Исмоиловна Қосимова** (тав. 9 феврали 1953, ноҳияи Ховалинг) — сиёсатшинос, номзади илмҳои сиёсӣ (2006).

## Зиндагинома
Соли 1980 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1985—1990 ҳукуқшиноси Кумитаи иҷрояи шаҳри Кӯлоб, 1990—1996 мутахассиси дараҷаи аввали Кумитаи занҳо ва оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1996—2004 нотариуси давлатии Идораи нотариалии ноҳияи Синои шаҳри Душанбе, 2004—2007 сардори Раёсати асноди ҳолати шаҳрвандии назди Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2007—2008 ректори Донишгоҳи такмили ихтисоси кормандони адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Аз соли 2009 то ба имрӯз мудир ва иҷрокунандаи вазифаи дотсенти кафедраи сиёсатшиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Муаллифи 8 асар ва зиёда аз 16 мақолаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Оид ба сиёсати ҳамоҳангсозии муносибатҳои миллӣ дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон тадқиқоти илмӣ мебарад. Дар конференсияҳои мухталифи сатҳи ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст.

## Осор
* Межнациональные отношения в таджикском современном обществе, Д., 2003;
* Некоторые вопросы развития национальных меньшинств в Республике Таджикистан, Д., 2004;
* Проблемы развития этнических меньшинств в современном Таджикистане, Д., 2005;
* Маҷмӯи лексияҳо аз фанни сиёсатшиносӣ (дастури таълимӣ барои донишҷӯён), Д., 2009;
* Концептуальные основы межнациональных отношений в современном Таджикистане // Сборник научных трудов АН РТ, Д., 2004;
* Политико- правовые основы развития национальных меньшинств в современном государстве // Наука и право, № 1, 2005;
* Актуальные проблемы и перспективы национальных меньшинств в Республике Таджикистан // Тоҷикистон, № 1-3, Д., 2005;
* Сиёсати ҳамоҳангсозии муносибатҳои миллӣ дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон // Паёми донишгоҳи омӯзгори, № 2 (34), Д., 2009.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ 

Гурӯҳ:Сиёсатшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Мавлуда Қосимова

**Мавлуда Ҷамоловна Қосимова** (тав. 29.12.1956, Душанбе) — , номзади илмҳои физика-математика (1995), дотсент (1997). 
## Зиндагинома
Мавлуда Ҷамоловна Қосимова соли 1979 факултети математикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро бо дипломи аъло хатм кардааст. Солҳои 1979–1981 муаллими мактаби миёнаи ш. Душанбе, 1982–1985 муаллими кафедраи математикаи ҳисоббарории Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1985–1986 аспиранти Донишгоҳи давлатии ш. Москва ба номи Ломоносов буд. Солҳои 1986–1992 ҳамчун муаллими калон, 1992–2001 дотсенти кафедраи математикаи ҳисоббарории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев фаъолият  намудааст. Аз соли 2001 дар  донишгоҳи  омӯзгорӣ ҳамун ҳамкор кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 15 корҳои илмӣ ва илмию  методӣ мебошад.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Нӯъмон Қосимов

**Нӯъмон Қосимов** (тав. 01.09.1933, ш. Ӯротеппа – ваф. 5.08.2009, ш. Душанбе), муаррих, номзади илмҳои таърих (1970), дотсент.

## Зиндагинома
Солҳои 1955–1959 донишҷӯи факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Сталинобод ба номи Т.Г. Шевченко, 1959–1961 ходими илмии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1961–1964 аспиранти Институти таърихи АИ ҶШС Тоҷикистон, 1964–1981 ходими хурди илмӣ, ходими калони илмии институти мазкур, 1981–1992 дотсенти кафедраи таърихи ИҶШС ва таърихи ватани Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ.Ҷӯраев, 1993–2001 мудири кафедраи таърихи ватан – давраи қадим, асрҳои миёна, 2001–2009 дотсенти кафедраи методикаи таълими таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи 3 асар ва зиёда аз 50 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Оид ба аҳамияти прогрессивии ташкилёбии деҳаҳои руснишин дар уезди Хуҷанд, аҳамияти прогрессивии ташкилёбии қисмҳои низомии Рус дар шаҳрҳои Хуҷанд ва Ӯротеппа корҳои илмӣ бурдааст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Аҳамияти прогрессивии ташкилёбии деҳоти руснишин дар уезди Хуҷанд, Д., 1968; 
* Аҳамияти прогрессивии ташкилёбии қисмҳои низомии Рус дар шаҳрҳои Хуҷанд ва Ӯротеппа, Д., 1975; 
* Абӯбакр Муҳаммад бинни Ҷаъфар Наршахӣ. «Таърихи Бухоро» (тарҷума), Д., 1979; 
* Ҳудуд-ул-олам (тарҷума), Д., 1981.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Муҳаббат Қосимов

**Муҳаббат Қосимов**  (тав. 7.05.1938, ноҳияи Сариосиёи вилояти Сурхондарёи ҶШС Ӯзбекистон), номзади илмҳои педагогӣ, дотсент (1973). 
## Зиндагинома
Солҳои 1958–1959 муаллими мактаби №3 ноҳияи Сариосиёи Ӯзбекистон, 1959–1963 донишҷӯи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе, 1964–1969 инспектори Вазорати маорифи Тоҷикистон, 1969– 1972 аспиранти кафедраи педагогика, 1972–1973 муаллими калони кафедраи педагогика, 1973–1980 дотсент ва декани факултети педагогикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе, 1970–1980 директори филиали Донишкадаи омӯзгории ба номи Т.Г. Шевченко дар ш. Қурғонтеппа, 1980–1988 муаллими калони кафедраи педагогикаи донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1988–1998 ходими калони илмӣ ва мудири лабораторияи педагогикаи Пажӯҳишгоҳи илмҳои педагогии Тоҷикистон буд. Аз соли 1998 ҳамчун дотсенти коллеҷи омӯзгории Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ.Ҷӯраев кор кардааст. Бо ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистон, Вазорати      маорифи   ҷумҳурӣ   ва   нишонҳои   сарисинагии   «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» ва «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» қадр карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Маърифат Қозиҷонов

**Маърифат Афзалович Қозиҷонов** (20 октябри 1913, Бухоро — 5 майи 1983, Душанбе) — oлим, педагоги тоҷик, доктори илмҳои педагогӣ (1974). Бо нишони «Аълочии маорифи халқи ИҶШС» (1975), чандин медалҳо ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.

## Зиндагинома
Соли 1929 ба Сталинобод омада, дар омузишгоҳи мусиқӣ таҳсил карда, ҳамзамон дар театри мусиқӣ — драмавӣ (Тeатри ба номи Лоҳутӣ) навозанда будааст (1929—1932). Солҳои 1932—1937 корманди адабии рӯзномаҳои «Барои коллективӣ», «Газетаи муаллимон», муаллими фанни забон ва адабиёти техникуми маданӣ- равшаннамоӣ ва омӯзишгоҳи духтаронаи ш. Душанбе буд. Солҳои 1937—1939 дар факултети забон ва адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Тошкент ба номи М. Горкий таҳсил кардааст. Солҳои 1939—1940 ҳамчун муаллими омӯзишгоҳи омӯзгории № 2 ш. Хуҷанд кор кардааст. Солҳои 1940—1942 таҳсилро дар факултети адабиёти Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Бухоро давом дода, пас аз хатми донишкада чанд муддат ҳамчун муаллим дар кафедраи адабиёт кор кардааст. Солҳои 1943—1945 дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок намудааст.

## Фаъолият
Солҳои 1945—1950 муаллими Донишкадаи омӯзгории ш. Бухоро буд. Солҳои 1951—1960 ҳамчун муаллими кафедраи адабиёти тоҷик, 1960—1973 мудири кафедраи методикаи таълими ибтидоии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Муаллифи 8 китоб, зиёда аз 100 мақолаҳои илмию методӣ ва барномаҳои таълимӣ мебошад. Оид ба инкишофи нутқи шифоҳӣ ва хаттии хонандагони синфҳои 5-7, таълими савод ва шаклҳои таълими адабиёт дар мактабҳои тоҷикӣ аз нимаи дуввуми асри ХIХ то солҳои 30- юми асри ХХ тадқиқоти илмӣ анҷом додааст. Бо роҳбарии ӯ шаш нафар рисолаи номзадии худро дифоъ намуданд. Ӯ тарғибгари фаъоли донишҳои педагогӣ дар байни мардум буд.http://kmt.tj/az-15-um-21-umi-oktyabri-soli-2017  Солҳои 70-ум дар телевизиони тоҷик барномаи « Фарзанд азиз, одобаш аз вай азизтар» пахш мешуд, ки М. Қозиҷонов барандагии онро ба уҳда дошт.

## Осори илмӣ
* Материалҳо аз методикаи таълими адабиёт. Қ.1, Сталинобод, 1955;
* Материалҳо аз методикаи таълими адабиёт. Қ. 2, Сталинобод, 1956;
* Корҳои хаттӣ дар машғулиятҳои хониши адабӣ, Сталинобод, 1958;
* Инкишофи нутқи даҳонӣ ва хаттии талабагон, Д., 1969;
* Хониши бадеӣ ва нақл, Д., 1979;
* Таълими адабиёт дар мактабҳои ҳаштсола, Д., 1982;
* Таълими адабиёт дар мактаб (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1988;
* Таълими савод дар мактаби куҳна, Д., 1998.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* Обид Назриев. Тахти Сомон. — Душанбе Полиграф групп, 2018, 216 саҳ.
 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Бобоқул Қодиров

**Бобоқул Абдуллоевич Қодиров** (зод. 13 феврали 1947, деҳаи Шӯрча, ноҳияи Панҷакент) — , номзади илмҳои техникӣ (1979), дотсент (1989).

## Зиндагинома
Солҳои 1965—1970 донишҷӯи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко, 1971—1974 ассистенти кафедраи физикаи умумии донишкадаи номбурда, 1974—1975 коромӯз, 1975—1978 аспиранти Академияи ҳарбии муҳофизати химиявии ба номи С. К. Тимошенкои ш. Москва, 1978—1980 ассистент, 1980—1989 муаллими калони кафедраи физикаи умумии донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Аз соли 1989 ҳамчун дотсенти кафедраи физикаи умумии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият дорад. Ҳамзамон, солҳои 1996—1997 ҳамчун муовини декани факултети физика оид ба тарбия, 1997—2009 мудири кафедраи физикаи умумӣ, 2009—2010 мудири шуъбаи илми донишгоҳи омӯзгорӣ кор кардааст. Оид ба ноқисиҳои пардаҳои полимерӣ, хосиятҳои сорбсионии пардаҳои полимерӣ ва дигар масъалаҳои физика корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 100 номгӯи корҳои илмӣ, илмию методӣ ва таълимию методӣ мебошад. Дар ташкили лабораторияи илмию тадқиқотии «Физикаи полимерҳо» саҳми бевосита дорад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифиТоҷикистон» (1996) ва раҳматномаҳои раёсати донишгоҳи омӯзгорӣ сарфароз гаштааст.

## Осор
* Саҳеҳияти ченкунӣ дар корҳои лабораторӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1988;
* Супоришҳои санҷишӣ аз физика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1990;
* Механика ва физикаи молекулӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1991;
* Электрик ва магнетизм (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1992;
* Корҳои санҷишӣ аз физика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1993;
* Маҷмӯи масъалаҳо аз физика, Д., 1995;
* Корҳои лабораторӣ доир ба усули рентгении таҳқиқи сохтори ҷисмҳои сахт ва полимерҳо (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2002;
* Супоришҳои санҷишӣ-тестӣ аз физика (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2007; Асосҳои физикаи квантӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2010.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Абдуқаюм Қодиров

**Абдуқаюм Қодиров** (30 ноябри 1923, Хуҷанд — 13 апрели 1988, Душанбе) —  ва омӯзгор, номзади илмҳои педагогӣ (1968), дотсент (1971).

## Зиндагинома
Солҳои 1941—1946 ҳамчун мудири қисми таълими мактаби ибтидоӣ, директори мактаби ибтидоӣ ва мудири маорифи ноҳияи Ромит кор кардааст. Солҳои 1946—1949 дар факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Аз соли 1949 то охири ҳаёташ аз вазифаи ассистент то ба дотсенти кафедраи методикаи таълими математика дар донишкадаи омӯзгории пойтахт фаъолият кардааст. Солҳои 1970—1971 вазифаи декани факултети математика, 1971—1977, 1982—1988 мудири кафедраи методикаи таълими математика, мудири кафедраи синфҳои ибтидоӣ, раиси Кумитаи иттифоқи касабаи донишкадаи омӯзгориро дар Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко ба уҳда дошт. Ҳамчун олими соҳаи таърихи математика оид ба назария ва амалияи тақсими мерос чун яке аз сарчашмаҳои рушди дониши математикӣ дар Шарқи Миёна ва Наздик кори илмӣ бурдааст. То охири умр ба таҳияи китоби «Инкишофи математика дар Осиёи Марказӣ» машғул буд, аммо марг имкон надод онро ба охир расонад. Муаллифи якчанд асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», нишони «Муваффақиятҳои аъло дар кор», медали «Барои меҳнати шоён», ифтихорномаҳои Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
 
## Осор
* Аз таърихи инкишофи математикаи Осиёи Марказӣ (асрҳои IX—XV), Д., 2004;
* Назария ва амалияи тақсими мерос ҳамчун манбаи инкишофи математика дар Шарқи Наздик ва Осиёи Марказӣ //Вопросы истории и методики элементарной математики. Вып. 3, Д., 1967;
* Ҳалли муодилаҳои номуайяни ас-Саҷовандӣ // Мактаби советӣ, № 12, 1968;
* Дар бораи арифметикаи ас-Саҷовандӣ // Мактаби советӣ, № 12, 1969; Нисбат ва таносуб // Мактаби советӣ, № 8, 1973.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
 

Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Юсуф Қаюмов

**Юсуф Бабаевич Қаюмов** (тав. 5.12.1918, ш. Сабзи ҶШС Ӯзбекистон – ваф. маълум нест), биолог, номзади илмҳои биологӣ, дотсент, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ. 
## Зиндагинома
Соли 1940 факултети табиатшиносии Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Тошкентро хатм кардааст. Солҳои 1941–1946 дар сафҳои Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Солҳои 1946–1955 дар вазифаҳои гуногуни маорифи ҶШС Тоҷикистон фаъолият намудааст. Солҳои 1955–1960 вазифаи мудири кафедраи  мактаби  ҳизби  коммунистии  ҷумҳуриявӣ, 1960–1985  мудири кафедраи биологияи факултети табиатшиносӣ ва география, муовини декани факултет ва декани факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченкоро ба уҳда дошт. Солҳои 1985–1991 ҳамчун дотсенти кафедраи биологияи донишкадаи номбурда кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 80 корҳои илмӣ, аз ҷумла 3 монография ва 3 маводи таълимӣ мебошад. Бо орденҳои «Ҷанги Бузурги Ватанӣ» дараҷаи дуюм, «Байрақи сурх», 5 медал, нишонҳои сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон», «Барои мувафақиятҳои аъло дар кор»  сарфароз карда шудааст.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Ҷаҳонгир Қаршиев

**Ҷаҳонгир Қаршиевич Қаршиев** (тав. 2.01.1921, ноҳияи Сурчини  вил. Сурхондарёи ҶШС Ӯзбекистон – ваф. 13.06.1982, шаҳри Душанбе), муаррихи тоҷик, номзади илмҳои таърих (1972), дотсент (1976). 
## Зиндагинома
Солҳои 1937–1939 муаллими забон ва адабиёти ӯзбекӣ дар мактаби миёнаи №28-и ноҳияи Шурчини вилояти Сурхондарё, 1939–1945 хидмат дар сафҳои Артиши Шӯравӣ- иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, 1945–1947 муаллими фанни таърихи мактаби миёнаи №1-и ноҳияи Шурчини вилояти Сурхондарё, 1947–1951донишҷӯи факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе, 1952–1954 директори мактаби миёнаи № 23-и ноҳияи Шурчин, 1954–1961 директори мактаби миёнаи шаҳри Термиз, 1962–1982 ба ҳайси муаллим, муаллими калон, дотсенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко кор карда буд. Муаллифи як асар ва зиёда аз 10 мақолаҳои илмию методӣ буда, дар конференсияҳои илмию назариявӣ бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Доираи корҳои тадқиқотиашро масъалаҳои баланд бардоштани маданияти иҷтимоии аҳолии хоҷагии қишлоқи солҳои 1946–1956 ташкил додаанд. Бо медалҳои шӯравӣ барои иштирок дар ҷанг ва қаҳрамонӣ мукофотонида шудааст.
Осор.: Компартия Таджикистана в борьбе за подъем материального благосостояния колхозников (1946–1955гг.), Д.,1971; Подъем культурно-бытовых условий сельского населения (1946–1955гг.) // Ученые записки ДГПИ, т.76, Д.,1971.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Худояр Қараев

**Худояр Қараев** (тав. 02.01.1955, ноҳияи Ленин (имрӯза Рӯдакӣ)) — , номзади илмҳои физика-математика (1993), дотсент (1998). 
## Зиндагинома
Солҳои 1972–1976 дар факултети математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1976–1982 муаллими математикаи мактаби миёнаи №13 ноҳияи Рӯдакӣ, 1982–1985 ассистенти кафедраи анализи математикӣ, 1985–1988 аспиранти кафедраи номбурдаи донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1986–1998 ҳамчун муовини сардори қисми таълим, 1998–2006 декани факултети таҳсилоти ғоибонаи Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2006 дотсенти кафедраи математикаи олии Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон номбурда мебошад. Муаллифи зиёда аз 40 таълифоти илмӣ ва илмию методӣ аст. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» ва ифтихорномаи Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
Осор.: Задача Римана-Гильберта для обобщения системы Мойсила-Теодореско // Дифференциальные уравнения и их применение, Вильнюс, 1990, Вып. 45.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Караматулло Қаландаров

**Караматулло Қаландаров** (тав. 22.08.1938, деҳаи Ғошиёни ноҳияи Роғун), забоншинос, номзади илмҳои филологӣ (1972). 
## Зиндагинома
Солҳои 1957– 1962 дар факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст. Солҳои 1962–1963 муаллими мактаби миёнаи ба номи Н. Хусрави ноҳияи Файзобод, 1963–1966 аспиранти донишкадаи омӯзгории пойтахт, 1966– 1971 муаллими кафедраи забон ва адабиёти тоҷики Донишкадаи омӯзгории шаҳри Кӯлоб, 1971–1980 декани факултети педагогикаи Донишкадаи омӯзгории шаҳри Кӯлоб буд. Солҳои 1980–1982, 1987–1998 вазифаи мудири кафедраи педагогика ва методикаи таълими ибтидоии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраевро ба уҳда дошт. Оид ба ҷумлаҳои мураккаби тобеъ дар забони адабии тоҷик дар асрҳои XV-XVI дар асари «Бадоеъ-ул-вақоеъ»-и Восифӣ кори илмӣ бурдааст. Дар давоми фаъолияти илмиву омӯзгорияш зиёда аз 25 мақолаҳои илмию методӣ нашр намудааст.
Осор.: Корҳои амалӣ аз забон, Д., 1993.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи А. Рӯдакӣ
Муҳаббат Каримова

**Муҳаббат Маъмуровна Каримова** (тав. 27.12.1937, шаҳри Душанбе) — и шинохтаи тоҷик, доктори илмҳои физика-математика (1994), профессор (1999). «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1998).
## Зиндагинома
Муҳаббат Маъмуровна Каримова соли 1960 факултети механикию математикии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1960–1962 муаллими кафедраи математика, 1962–1965 аспиранти кафедраи математика ва ҳамзамон ассистенти кафедраи математикаи донишгоҳи мазкур буд. Солҳои 1972–1976 ҳамчун дотсенти кафедраи анализи математикӣ, 1976–1987 мудири кафедраи математикаи олӣ, 1987–1996 дотсенти кафедраи анализи математикии донишгоҳи омӯзгории пойтахт кор кардааст. Аз соли 1996 то ба имрӯз профессори кафедраи анализи математикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. Солҳои 2004–2008 вазифаи мудири  кафедраи  мазкурро  дар  донишгоҳи  омӯзгорӣ  ба  уҳда  дошт. Инчунин муовини декани факултети математика оид ба  корҳои  илмӣ буд. 
## Фаъолияти илмӣ
Оид ба теоремаҳои тауберии комплексӣ кори илмӣ бурдааст. Муаллифи якчанд монография, 14 китоби дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ, инчунин зиёда аз 85 мақолаю фишурдаҳои илмӣ, илмию методӣ мебошад. Дар симпозиуму  конференсияҳои илмии ҷуҳуриявӣ, минтақавӣ,умумииттифоқӣ   ва   байналхалқӣ   бо   маърӯзаҳо   баромад кардааст. Аъзои Шӯрои диссертатсионӣ оид ба ҳимояи рисолаҳои номзадӣ аз назария ва методикаи таълими математика мебошад. 
## Осор
* Теоремаҳои тауберӣ бо бақия барои қаторҳои каратии умумии Дирихле, Д., 1992; 
* Руководство по решению задач по математическому анализу. Метод. реком. для студентов. Ч.1. (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 1985; 
* Комплексные тауберовые теоремы с остатком для обощенных двойных рядов Дрихле с риссовскими средними // Известия АН Тадж ССР, 1986,
* № 2 (100) ва диг.
## Ҷоизаҳо
Бо медали «Барои меҳнатҳои шоён» ба муносибати 100 солагии В.И. Ленин (1970), нишонҳои «Аълочии мактаби олии ИҶШС» (1987), «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1994), унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1998) ва ифтихорномаҳои Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст. 
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI
Гулзор (деҳа, н. Ховалинг)

**Гулзор** (собиқ Хонақо) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷомбахти ноҳияи Ховалинг. Аз Гулзор то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 2 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1502 нафар (2017), тоҷикон.

## Иқтисод
Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, масҷиди панҷвақта, бунгоҳи тиббӣ, 4 маркази савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: кишоварзӣ ва чорводорӣ. Дар ҳудуди деҳа 50 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият мекунанд. Заминҳо аз дарёи Оби Мазор ва дарёчаи Қалбак обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа 30 хоҷагии хурди деҳқонӣ мавҷуд аст.

## Таърих
Деҳаи Гулзор яке аз деҳаҳои қадимтарини Кӯлобзамин ба ҳисоб меравад. Аз ҳафриётҳои бостоншиносон маълум гардид, ки маскун шудани одамон дар ин ҷо ба асри санг рост меояд (неолит). Дар таҳҷои ҳозираи деҳа шаҳри Мунк ҷойгир будааст, ки имрӯз ба куллӣ хароб гашта, зери хок мондааст. Доир ба ин шаҳр дар китобҳои таърихӣ ва таърихномаҳо қайдҳои зиёд мавҷуд аст. Таҳҷои шаҳри Мунки бостонӣ бо боқимондаҳояш, чашмасорони зиёд ва дигар ёдгориҳои таърихиро дар бар мегирад. Дар садаи XIX шаҳри Мунк қароргоҳи ҳокими Хатлон будааст. Бунёди шаҳрро ба асрҳои 5—8 мансуб медонанд, вале пеш аз ин ҳам мувофиқи гуфтаи муаллфи «Садди Хатлон» шаҳр ҳамчун истеҳкоми ҳарбии шӯришгарони тоҷик бар зидди истилогарони юнону мақдунӣ будааст. Дар замони истилои аъроб дар Хатлон 7 шаҳр вуҷуд дошт, ки яке аз калонтаринҳояш Мунк маҳсуб мешуд. Дар садаи XIII шаҳр аз тарафи муғулон хароб гардида, дар замони ҳукмронии хони Муғул Қозонхон шаҳри Мунк қароргоҳи тобистонаи ӯ буд. Бузургтарин шаҳри Хутталон дар замони Сомониён Мунк буд.  Ин шаҳр дар масофаи дурӯза роҳ аз Ҳулбук дар марз бо Карон воқеъ буда, нуқтаи марзии мусулмонҳо дар шарқ буд.  Ба қавли Ибни Ҳавқал Мунк шаҳри бузург набуд, аммо рустоқи фарох дошт.  Он шаҳри бисёр зебо ва сарсабз буд, ки сокинонаш ғаюр ва ҷангозмуда буданд.

Дар деҳа чашмае бо номи «чашмаи тилоӣ» мавҷуд аст, ки булураш аз тило будааст. Онро яке аз археологони Шӯравӣ ба аз шинос шудан ба маъхазҳои таърихӣ ва муайян кардани макони ҷойгршавиаш канда мебарад. Муаллифи «Таърихи Ҳумоюн» Муҳаммад Содиқхоҷаи Гулшанӣ менависад:

## Шахсиятҳои маъруф
Ба зумраи фарзандони фарзона ва номвари деҳа метавон ном бурд: шайх ва пири тариқат Амир Сайид Шафеъ Мункӣ, шоир Саидалӣ Вализода, шоири халқӣ Қодир Достӣ, генерал-лейтенант Саиданвар Камолов ва дигарон. Номзади илмҳои ҳуқуқ Наврӯз Табаров, номзади илмҳои педагогӣ Аҳлиддин Саидмуминов  ва номзади илмҳои ҳуқуқ Далер Қодиров дар ҳамин деҳа ба дунё омадаанд.

## Иштирокдорони ҶБВ
Аз деҳаи Гулзор дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ инҳо иштирок ва корнамоӣ кардаанд.
* Маҳмадалиев Муродалӣ
* Раҳимов Ҳусайн
* Қурбонов Иброн
* Одинаев Сабур
* Сироҷов Абдулло
* Муродов Маҳмадалӣ
*Табаров Мирзо

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — : СИЭМТ, 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ховалинг
Гурӯҳ:Ҷамоати Ҷомбахт
Нардбоми осмон

«**Нардбоми осмон**» () — сериёли телевизионии эронӣ дар бораи Ғиёсуддин Ҷамшеди Кошонӣ. 
 
## Авомил
* Коргардон: Муҳаммадҳусайн Латифӣ 
* Таҳиякунанда: Муҳсин Алиакбарӣ 
* Нависанда: Ҳомиди Анқо 
* Мудири тавлид ва муҷрии тарҳ: Ҳасани Наҷҷориён 
* Тарроҳи грим: Муҳсин Бобоӣ
* Садобардор: Сиёмак Ниёзӣ
* Тадвингар: Сиёмаки Меҳмондӯст 
* Тарроҳи филмнома: Сайид Саидраҳмонӣ, Ҳомиди Анқо 
* Тасвирбардор: Иброҳим Ғафурӣ 
* Бастакор: Корин Ҳумоюнфар 
* Мушовири таърихӣ: Алиакбар Вилоятӣ] 
 
## Хулосаи достон
Нардбоми осмон, зиндагӣ Ғиёсуддин Ҷамшеди Кошонӣ, ахтаршинос ва риёзидони форсро аз зодрӯзаш то кушта шуданашро бозгӯӣ мекунад. 
 
## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Боронсинамо 
* Ҷомиҷамонлайн  
* Ҳамшҳрионлайн 

Гурӯҳ:Ғиёсуддин Ҷамшеди Кошонӣ
Гурӯҳ:Филмҳои исломӣ
Темур Каримов

**Темур Каримов** (тав. 03.02.1928, шаҳри Хуҷанд – ваф. 28.07.1989, шаҳри Душанбе), муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (1969), профессор (1970). 
## Зиндагинома
Темур Каримов солҳои 1941–1946 донишҷӯи факултети таъриху филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Ленинобод, 1946–1947 мудири қисми илмии Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Уротеппа, 1947–1948 инспектори шуъбаи мактабҳои маорифи халқи вилояти Ленинобод, 1948–1964 муаллим, муаллими калон, муовини декани факултети таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин, 1964– 1972 мудири кафедраи таърихи ҲКИШ ва коммунизми илмии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Кӯлоб, 1972–1977 профессори кафедраи таърихи ҲКИШ, 1977–1982 мудири кафедраи таърихи ҲКИШ, 1982–1989 профессори кафедраи номбурдаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко  буд. Муаллифи зиёда аз 10 асар ва 150 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ аст. Оид ба барпо ва мустаҳкам   кардани   ҳокимияти   шӯравӣ дар Тоҷикистони Шимолӣ корҳои илмӣ бурдааст. Бо медали «Барои меҳнати шоён, ба муносибати 100 солагии рӯзи таваллуди В.И. Ленин» ва ифтихорномаҳои Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон қадр карда шудааст.
## Осор
* Победа Великой Октябрьской социалистической революции в Северном Таджикистане, Сталинабад, 1957; 
* Таджикистан в период революции 1905–1907 гг., Д., 1965; 
* Восстание 1916г. в Таджикистане, Д., 1968 ва диг.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
* 
 

Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Нусратулло Каримов

**Нусратулло  Каримович Каримов** (тав. 2.01.1934, шаҳри Душанбе), номзади илмҳои техникӣ (1974), профессор (2002). 
## Зиндагинома
Соли 1953 Техникуми матоъбофии шаҳри Душанберо хатм намудааст. Солҳои 1954–1959 донишҷӯи факултети физика-математикаи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко, 1959–1967 ассистент, 1967–1969 муаллими калони кафедраи асосҳои истеҳсолоти донишкадаи номбурда, 1969–1972 аспиранти Институти илмӣ-тадқиқотии хоҷагии қишлоқ, 1972–1974 ходими калони илмии институти мазкур, 1974–1975 муаллими калони кафедраи асосҳои истеҳсолот, 1975–1988 мудири кафедраи фанҳои умумитехникӣ, 1988–1993 дотсенти кафедраи номбурдаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Ҳамзамон, солҳои 1979–1991 раиси Ҷамъияти умумииттифоқии ихтироъкорони донишкадаи омӯзгории пойтахт буд. Солҳои 1993–2008 ҳамчун мудири кафедраи технология ва мошиншиносии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор кардааст. Аз соли 2002 то ба имрӯз профессори кафедари мазкур аст. Муаллифи як рисолаи илмӣ, 6 дастури таълимӣ ва зиёда аз 70 мақолаҳои илмию методӣ мебошад. Инчунин дорои 3 ихтироот ва 2 патент барои истеҳсолот мебошад. Мавзӯи корҳои илмию тадқиқотияшро масъалаҳои ихтирооти масолеҳи конструксионии ба соиш тобовари антифриксионӣ ва антикоррозионӣ ташкил медиҳад. Бо роҳбарии ӯ 3 нафар рисолаҳои номзадӣ дифоъ кардаанд. Дар конференсияҳои мухталифи илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ    ва    байналмилалӣ, аз ҷумла дар шаҳрҳои Армавир, Даргобич, Кривой-Роги (ҶШС Украина), Мозар (ҶШС Беларус), Вилнус бо маърӯзаҳо баромад кардааст. Давоми 8 сол аъзои Шӯрои илмию методии Вазорати маорифи ИҶШС буд. Барои хидматҳояш бо нишони сарисинагии   «Аълочии   маорифи   халқи   Тоҷикистон»   (1977), унвони «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1998), ифтихорномаҳои Вазорати маорифи ИҶШС, Вазорати мактабҳои олӣ ва махсуси ИҶШС ва Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз карда шудааст.
## Осор
* Истифодаи саройи мошину тракторҳо, Д., 2002; 
* Машғулиятҳои лабораторӣ аз фанни технологияи масолеҳи конструксионӣ, Д., 2003; 
* Асосҳои тармими сарои мошину таракторҳо ва масолеҳшиносӣ, Д., 2009; 
* Физико-химические основы технологии элементоэпоксидных антифрикционных и защитных покрытий, Д., 2010.
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Техникашиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Мӯсо Каримов

**Мӯсо Бобишоевич Каримов** (тав. 20.11.1966, деҳаи Дашти Мирзои ноҳияи Файзобод), номзади илмҳои педагогӣ (1998), дотсент (2010). профессор (2021). «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2009).    
## Зиндагинома
Солҳои 1987–1992 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи   Т. Г. Шевченко  таҳсил  намудааст. Солҳои 1992–1994 муаллими фанни таърих ва ҷомеашиносии мактаби таҳсилоти миёнаи умумии №19 ноҳияи Фирдавсии ш. Душанбе, 1994–1998 аспирант, 1998–2002 ассистенти кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев буд. Аз соли 2002 то имрӯз ҳамчун мудири кафедраи методикаи таълими таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор мекунад. Муаллифи зиёда аз 35 мақолаҳои илмӣ ва илмию оммавӣ мебошад. Мавзӯи тадқиқоти ӯро масъалаҳои инкишофи низоми маорифи ноҳияҳои тобеи ҷумҳурии Тоҷикистон ва рушди низоми маориф дар замони   соҳибистиқлолӣ   ташкил   медиҳанд. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2009) қадр карда шудааст.
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи зиёда аз 7 асари илмӣ, 4 китоби дарсӣ, 6 дастури методӣ ва 70 мақолаи илмию оммавӣ мебошад. Мавзӯи тадқиқоти ӯро масъалаҳои инкишофи низоми маорифи ноҳияҳои тобеи ҷумҳурии Тоҷикистон ва рушди низоми маориф дар замони истиқлолият ташкил медиҳанд. 
## Осор
* Аз таърихи инкишофи системаи маориф дар ноҳияҳои тобеи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 1996; 
* Вазъи таъминкунии кадрҳои баландихтисос дар ноҳияҳои тобеи Ҷумҳурии Тоҷикистон солҳои 80-ум. Д., 1998.
* Истифодаи ҳуҷҷатҳои таърихӣ дар дарсҳои таърих. Д., 2007; 
* Аз таърихи пайдоиши донишгоҳҳо дар Эрон. Теҳрон, 2014; 
* Бойгоншиносӣ. Д., 2013 (ҳаммуаллифӣ); 
* Тавсияҳои методӣ оид ба ташкил ва гузаронидани таҷрибаомӯзии омӯзгорӣ. Д., 2014; 
* Методикаи таълими таърих дар мактабҳои олӣ. Д. 2015;  
* Хронологияи таърихӣ. Д. 2014; (ҳаммуаллиф)
* Таърихи афкори ҷамъияти-сиёсии халқи тоҷик. Д., 2017; (ҳаммуаллиф) 
* Этнография. Д., 2018; (ҳаммуаллиф)
* Фанҳои ёрирасони таърих. Д., 2005; (ҳаммуаллиф)
* Таърихи инкишофи системаи маориф дар ноҳияҳои тобеи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Д., 2019; 
* Археология. Д., 2021; (ҳаммуаллиф) 
* Методикаи таълими ҳуқуқ. Д., 2021.(ҳаммуаллиф)
## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ
*  

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми педагогика 
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Абдуназар Каримов

**Абдуназар Абдураҳимович Каримов** (16.07.1965, деҳаи Навободи ноҳияи Фархор — 12.07.2006, ноҳияи Фархор) — сиёсатшинос, номзади илмҳои сиёсӣ (2001), дотсент (2002).

## Зиндагинома
Соли 1990 факултети географияи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст. Солҳои 1990—1994 муаллими мактаби таҳсилоти умумии № 25 ш. Душанбе, 1994—1997 аспиранти кафедраи сиёсатшиносӣ, 1997—2003 ассистент, муаллими калони кафедраи сиёсатшиносӣ, 2003—2005 муовини декани факултети таърих оид ба тарбия, 2005—2006 декани факултети таърихи   Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Муаллифи зиёда аз 30 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Оид ба масъалаҳои ташаккулёбии сиёсати экологӣ кори илмӣ бурдааст.

## Пайвандҳо
* Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Сиёсатшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Номзадҳои улуми сиёсатшиносӣ
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Метр

**Метр** (ифодаи тоҷикӣ: **м**; байналмилалӣ: **m**; аз  «ченкунӣ, андозагирӣ») — воҳиди ченаки дарозӣ дар Низоми байналмилалии воҳидҳои (СИ), яке аз ҳафт воҳидҳои асосии СИ. Ҳамчунин воҳиди дарозӣ ва ишора ба шумораи воҳиди асосӣ дар системаҳои МКС, МКСА, МКСК, МКСГ, МСК, МКСЛ, МСС, МКГСС ва МТС мебошад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Воҳидҳои ченаки дарозӣ дар физика
Гурӯҳ:Ченакҳои масофа
Гурӯҳ:Метрология
Creative Commons

thumb|265x265px|Рамзи созмони Creative Commons
**Creative Commons** (талаффуз:  ё ['kɔmənz] — «криэ́йтив комэнс» ё «ко́монз»), ихтисора **CC** ( — «си-си́») — созмони ғайритиҷорӣ, ки иҷозатномаҳои Creative Commons-ро ироа медиҳад.

Creative Commons ҳадафаш ин буда, ки хатти муқаддами ҷараёни копилефт бошад. Ҷараёне, ки ба думболи эҷоди як моликияти умумии ғанитар аз тариқи фароҳам кардани ҷойгузин барои копирайти «тамоми ҳуқуқ маҳфуз аст» ва «баъзе аз ҳуқуқ маҳфуз аст» будааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Creative Commons
Гурӯҳ:Ҳуқуқи иттилоот
Гурӯҳ:Копилефт
Гурӯҳ:Ҳуқуқи муаллиф
Гурӯҳ:Копирайт-иҷозатномаҳо
Гурӯҳ:Копирайт
Истифодаи мунсифона

**Истифодаи мунсифона** () — аз ҷузъиёти қонуни ҳаққи таксири Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст, ки иҷозаи зикр ё талфиқи осоре аз дигарон, ки таҳти ҳимоят қонуни ҳаққи таксир ҳастандро бо асари худ таҳти чаҳор омили озмун таодул медиҳад. 
 
Истифодаи мунсифона истилоҳи мунҳасир ба  ИМА аст. Асли мушобеҳи «тавзеъ мунсифона» дар дигар қавонини умумии ҳавзаи қазоӣ мавҷуд аст. Қонуни аломати тиҷории Амрико низ истифодаи мунсифонаро дар худ ҷо додааст. Дар ҳоле ки номҳои яксон ҳастанд аммо усули ин қонун (дар ду ҳавзаи ёдшуда) комилан мутафовит аст. 
 
Қонуни ҳаққи таксири Филиппин, асле бо ном истифодаи мунсифонаро ба расмият мешиносад, ки ба таври васеъ, ё ҳатто комилан бар пояи асли мушобеҳ дар қонунҳои Амрико вазъ шудааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*  
* 
*
* United States. Congress. House of Representatives (2014). The Scope of Fair Use: Hearing Before the Subcommittee on Courts, Intellectual Property, and the Internet of the Committee on the Judiciary, House of Representatives, One Hundred Thirteenth Congress, Second Session, January 28, 2014.

Гурӯҳ:Истифодаи мунсифона
Гурӯҳ:Ҳуқуқи муаллиф
Мария Гулегина

**Мария Гулегина** (тав. 9 августи 1959, Одесса, ИҶШС) — овозхони театри
опера (сопрано).

## Пайвандҳо
* www.mariaguleghina.com

Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Эрон

Дар феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Эрон 23 номгуй (дар соли 2018) дар феҳристи асосӣ сабт шудааст. Инчунин боз номзадии 48 номгўй ёдгориҳои таърихии ва табии Эрон ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудаанд.

## Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Эрон

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Феҳрист:Эрон
Гурӯҳ:Таърихи Эрон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Эрон
Гурӯҳ:Фарҳанги Эрон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Эррон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии Эрон
Гурӯҳ:ЮНЕСКО
Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Туркманистон

Дар феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Туркманистон 3 номгуй (дар соли 2018) дар феҳристи асосӣ сабт шудааст. Инчунин боз номзадии 8 номгўй ёдгориҳои таърихии ва табии Туркманистон ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудаанд.

## Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО

## Номзадҳо барои воирд намудан ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Туркманистон
Гурӯҳ:Феҳрист:Туркманистон
Гурӯҳ:Таърихи Туркманистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Туркманистон
Гурӯҳ:Фарҳанги Туркманистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Туркманистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии Туркманистон
Гурӯҳ:ЮНЕСКО
Мисвок

**Мисвок** (), **сивок** () — дандоншӯяк, лифи чӯбини махсус, ки ҳангоми дастурӯйшӯӣ бо он дандонҳоро мемоланд.

## Пешина
Асрҳои зиёдаст, ки мусулмонон ба дастури тиббӣ исломӣ бо чуби хушбӯи арок мисвок мекунанд.

## Дар ислом
Мувофиқи дастури Муҳаммад пайғамбар дандонҳоро бо лифи чӯбине, ки аз чӯби дарахти арок сохта шудааст, тоза кардан хубтар мебошад. Зеро ба ақидаи Муҳаммад (с) ақоқиё дорои сифатҳои зерин мебошад: дандонро тоза мекунад; ба Худо маъқул аст; фариштаҳоро шод мекунад; нури чашмро равшан карда, ба дандонҳо ҷило мебахшад; дандонҳоро мустаҳкам намуда, дарди онро мегардонад; ба ҳазми таом мадад расонда, балғамро аз гулӯ дур меандозад ва ниҳоят таъсирнокии намозро меафзояд. Ба қавли Муҳаммад (с) баъди хӯрок хурдан бо мисвок тоза кардани дандонҳо аз ду нафар каниз ҳам беҳтар аст. Истифодаи мисвок барои тоза кардани дандонҳо ба Муҳаммад (с) фаришта Ҷабраил (а) маслиҳат дода будааст.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Как использовать палочки мисвак? 
* 
* 

Гурӯҳ:Беҳдошти даҳон
Гурӯҳ:Маҳсулоти беҳдошти фардӣ
Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Қирғизистон

Дар феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Қирғизистон се номгуй (дар соли 2018) дар феҳристи асосӣ сабт шудааст. Инчунин боз номзадии ду номгўй ёдгориҳои таърихии ва табии Қирғизистон ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудаанд.

## Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО

## Номзадҳо барои ворид намудан ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Қирғизистон
Гурӯҳ:Феҳрист:Қирғизистон
Гурӯҳ:Таърихи Қирғизистон
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Қирғизистон
Гурӯҳ:Фарҳанги Қирғизистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Қирғизистон
Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии Қирғизистон
Гурӯҳ:ЮНЕСКО
Асадуллоҳи Ахтар

**Асадуллоҳи Ахтар** (; ?, Мовароуннаҳр — 1670, Аҷмир, Ҳиндустон) — шоири форсизабони Ҳиндустон.

## Зиндагинома
Дар синни камолот ба Ҳиндустон рафта, дар ҳамон ҷо зиндагӣ ва эҷод кардааст. Дар навъҳои гуногуни адабӣ шеър гуфтааст. Бо номҳои «Гулшани Маҳмуд», «Шуълаи ишқ», «Гетиошӯб», «Аҷабнома», «Сурмаи ҳасрат», «Тилисми ваҳдат» маснавиҳо доштааст.

Абёти зерин аз ӯст:
::::: Теғ чун дорӣ ба каф, золим, муроди ман барор,
::::: Во магир аз ташнагон оби зулоли хешро.
::::: Мусҳафи рӯйи ту гардид бӯсагоҳи лаб маро,
::::: Дидам аз «Девон»-и Ҳофиз хуни фоли хешро.
::::: Ба оине, ки сад шамъ аз насиме кушта мегардад,
::::: Ҷавоне шуд шаҳид аз шӯхии он офати лабҳо.

## Эзоҳ

## Адабиёт
*
Аҳмадбеки Гурҷӣ

**Аҳмадбеки Гурҷӣ** (мутхаллис ба **Ахтáр**  ? — 1816, Исфаҳон) — шоир ва тазкиранависи эронӣ.

## Зиндагинома
Ахтар дар оилаи Фаромурзбек ном шахсе, ки аҷдодаш гурҷӣ буданд, таваллуд ёфтааст. Дар ҷавонӣ илмҳои гуногуни замонашро аз худ кард. Ба хаттотӣ низ шуғл меварзид. Пас аз касби камол ба хидмати дарбори Каримхони Занд ва баъд ба дарбори Қоҷориён (ҳукмронӣ 1796—1925) омад. Дар ин ҷо дар шеъру шоирӣ шуҳрат ёфт. Ба сабаби бадгӯиҳои ҳосидон ба хашми ҳоким гирифтор шуд ва аз Шероз ба Исфаҳон ба анҷумани адабие, ки Нишоти Исфаҳонӣ сарварӣ мекард, дохил шуд ва бо шоирони шаҳр шиносоӣ пайдо кард. Соли 1807 Ахтар ба тартиб додани тазкирае дар бораи шоирони муосири худ бо унвони «Анҷуманоро» шурӯъ намуд.
Ахтар аз худ девони ашъоре гузоштааст, ки аз қасоид, ғазалиёт, рубоиёт, қитъаот ва соқинома иборат аст.

## Намунаи ашъор
Абёти зерин намунаи шеъри ӯст:

## Осор
* Тазкире Ахмада Горджи Ахтара «Анджоманара» // Публи­кация факсимиле текста и исследование Л. Г. Ахмедзяновой, М., 1986.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Тазкиранависон аз рӯи алифбо
Ахтаршиносии амалӣ

**Ахтаршиносии амалӣ**, **астрономияи амалӣ** — яеке аз бахшҳои ахтарсанҷӣ, ҷойгир кардан, доир кардан ва коркарди натиҷаи мушоҳидаҳо бо асбобу афзори ахтаршиносӣ, ки барои ҳалли ин ё он масъалаи ахтаршиносӣ заруранд.

## Назарияи асбобҳо
Қисми асосии онро назарияи асбобҳо ташкил медиҳад (нигар. Асбобу афзори ахтаршиносӣ). Саҳеҳтараш ахтаршиносии амалӣ санъати мушоҳида кардан аст. Ахтаршиносии амалӣ аз рӯйи ҳалли масъалаҳои мавҷуда ба се соҳа тақсим мешавад: 
# муайянкунии мавқеи ҷирмҳои осмонӣ (ситораҳо); 
# муайянкунии, ба истилоҳ, собитаҳои ахтаршиносӣ, яъне масса, андоза ва шакли ҷирмҳои ос­монӣ, андоза ва мавқеи мадори онҳо, ҳаракат ва ҷозибаи мутақобилаи онҳо (ҳаракати тақдимӣ, рақси меҳварӣ, инҳироф, шикасти нур);
# муайянкунии мавқеи ҷуғрофии ҷойҳо дар Замин (ба ин қисм майянкунии вақт низ дохил мешавад).

Дигар масъалаҳои ахтаршиносии мушо­ҳидавӣ, ба монанди омӯзиши сохт ва таркиби ҷисмҳои осмонӣ, фотометрия ва ғайраро астрофизика меомӯзад. Вазифаи се соҳаи зикршуда асосан дар гунбади осмон дар лаҳзаи маълум муайян кардани мавқеи ҷирми осмонӣ вобаста ба ягон системаи координатаҳо, дар амалия вобаста ба системаи экватор ё уфуқ мебошад. Бинобар он тамоми мушоҳидаҳои нуҷумӣ андозагирии кунҷҳо ё лаҳзаи аз ҳам­ворие гузаштани ҷирми осмониро ташкил медиҳад. Муайян кардани мавқеи экватори осмон ва нуқтаҳои бурриши он бо доиратулбуруҷ (эклиптика), яъне «сифр»-и тулӯъу ғуруби ҷирми осмонӣ, инчунин тайёр ва таҳия кардани феҳристҳои мавқеи мутлақи ситораҳо вазифаҳои муҳим ва асосии ахтаршиносӣ мебошанд, ки беҳтарин расадхонаҳои ҷаҳон бо ҳалли он машғуланд. Аксбардорӣ дар ахтаршиносии амалӣ, аз ҷумла барои муайян кардани мавқеи ҷирмҳои осмонӣ ва таҳияи нақшаи осмон, торафт бештар истифода мегардад. Ҳадафи ниҳоии ахтаршиносии амалӣ муайян кардани собитаҳои ахтаршиносӣ мебошад. Ҳоло ин собитаҳои ахтаршиносӣ тақрибан муайян карда шудаанд, бинобар ин бузургиҳои саҳеҳтари онҳоро ҷустуҷӯ менамоянд. Дар ахтаршиносии амалӣ такмилдиҳии асбобу афзори ахтаршиносӣ бо мақсади кам кардани хатои андозагириҳо аҳаммияти зиёд дорад.

## Ахтаршиносии амалӣ дар Шарқ
Ахтаршиносии амалӣ дар Шарқи Миёна ва Наздик хеле маъмул буд. Дар расадхонаҳои Рай (асри 9), Исфаҳон (асрҳои 10 – 11), Мароға (асри 13), Самарқанд (асрҳои 15 – 16) мушоҳидаҳои ахтаршиносӣ сурат мегирифтанд. Ҳоло дар Тоҷикистон дар расадхонаҳои Ҳисор ва Санглох олимони тоҷик ба воситаи ахтаршиносии амалӣ (бо усулҳои аксбардорӣ, спектрӣ ва фотоэлектрикӣ) ситораҳои тағйирёбанда, зузанабҳо ва ғайраро меомӯзанд.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ахтарсанҷӣ
Ахтаршиносии баҳрнавардӣ

**Ахтаршиносии баҳрнавардӣ**, **астрономияи баҳрнавардӣ** — соҳаи ахтаршиносии амалӣ, ки дар санъати дарёнавардӣ истифода мешавад. Ахтаршиносии баҳрнавардӣ барои аз рӯйи ҷирмҳои мунир ва радифҳои маснӯи Замин муайян намудани самт, мавқеи киштӣ дар баҳр ва ислоҳи нишондиҳандаи асбобҳои самтгирӣ истифода мешавад. Мавқеи киштӣ дар баҳр (арз ва тӯли ҷуғрофии он) бо ёрии андозагирии баландии ҷирми мунир дар уфуқи дидашавандаи баҳр ё дар сатҳи уфуқи сунъие, ки бо усулҳои гуногун дар киштӣ фароҳам оварда шудаанд, муайян карда мешавад. Самти маҳалли ҷойгиршавии киштӣ дар асоси формулаҳои мусалласоти куравӣ муайян карда мешавад.

## Эзоҳ

## Адабиёт

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ахтарсанҷӣ
Гурӯҳ:Ахтаршиносӣ
Ахтари Тобон

«**Ахтáри Тобóн**» () — тазкираест, ки Абулқосими Муҳташам соли 1891 таълиф кардааст. Соли 1892 дар матбааи Шоҳиҷаҳонии Бҳупол ба табъ расид. Шарҳи ҳол ва намунаи осори 82 шоираи форсизабонро дар бар мегирад. Тартиби тазкира алифбоист. Дар қисми «Хотима» шарҳи ҳоли Робиаи Балхӣ ва Мастураи Курдистонӣ омадааст. Ба ҳайси манбаъ муаллиф «Маҷ­маъ-ул-фуса­ҳо»-и Ризоқулихони Ҳидоят ва дигар тазкираҳои дар Эрону Осиёи Миёна ва Ҳиндустон навишташударо ном бурдааст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* أحمد گلچین معانی، تاریخ تذکیره های فارسی، تهران، ۱۳۴۸ هـ. ش.	

## Сарчашма
*
Ахтарони назм

thumb|260x260px|Муҷассамаҳои Турсунзода, Лоҳутӣ ва Ҷомӣ
**«Ахтарóни назм»** — қисмбандӣ (композитсия)-и санъати ҳайкалтарошӣ; ороиши монументалӣ дар намои маҷлисгоҳи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон.

## Меъморӣ
«Ахтарони назм»-ро ҳунармандон С. У. Қурбонов, Р. Каримов ва Рассоми халқии Тоҷикистон, ҳайкалтарош И. З. Милашевич офаридаанд. Қисмбандӣ аз ёздаҳ муҷассамаи дар зинаҳои тоқчаҳои намои маҷлисгоҳ ҷойгирифта иборат аст.

Ҳар зина шартан давраҳои инкишофи адабиёти тоҷикро ифода мекунад. Дар маркази қисмбандӣ (дар меҳвари марказии қисми болоӣ) муҷассамаи се тан намояндагони адабиёти классикии форс-тоҷики садаи X – Абуалӣ ибни Сино, Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ ва Абулқосим Фирдавсӣ ҷойгиранд. Шоирони ин давра, ки давраи «Эҳё» меноманд, ба масъалаҳои ҳаёти иҷтимоӣ мароқ зоҳир карда, мекӯшиданд анъанаҳои маҳаллиро эҳё намоянд. Ҳамаи ин дар эҷодиёташон, ки дар аҳди давлатдории Сомониён, хусусан Исмоили Сомонӣ, гузаштааст, таҷассуми худро ёфтаанд. Дар зери муҷассамаҳои гурӯҳи шоирони садаи X баргҳои паҳншудаи пӯст (пергамент) ва китоби кушодае, ки дар он аз осори намояндагони бузурги халқи тоҷик иқтибос оварда шудааст, ҷой дорад. Ин рамзи робитаи вақт аст.

Мутаносибан ба маркази қисмбандӣ, як зина поён дар тоқчаҳо муҷассамаҳои намояндагони назми форс-тоҷики асрҳои 12–13 – Умари Хайём ва Саъдии Шерозӣ ҷойгиранд. Асри 12 дар таърихи адабиёт ва санъат ҳамчун давраи махсус шуморида мешавад. Дар ин давра нуфузи забони форсӣ, илм, адабиёт берун аз марзи Осиёи Марказӣ хеле васеъ паҳн шуд. Шоирони ин давра дар ашъорашон ба масъалаҳои иҷтимоиву фалсафӣ ва илмӣ дахл намуда, ғояҳои суфизмро тарғиб менамуданд. Умари Хайём яке аз намояндагони маъруфи назми ин давр буд, ки ақидаҳои фалсафии худро дар шакли рубоӣ баён менамуд. Саъдии Шерозӣ – намояндаи назми садаи XIII ҳамчун устоди ғазалсаро маъруф аст. Ӯ шодию андӯҳи ҳаёти инсониро тараннум карда, такомули рӯҳониву ҷисмонии инсон, саъю кӯшиши ӯро барои озодӣ ва ҳаёти хуррам тасвир менамуд.

Сипас муҷассамаҳои шоирони асрҳои 14–15 Ҳофизи Шерозӣ (аз тарафи рост) ва Абдурраҳмони Ҷомӣ (аз тарафи чап) гузошта шудаанд. Эҷодиёти Ҳофизи Шерозӣ марҳалаи нави инкишофи жанри ғазал мебошад, ки афкори нозуки фалсафии ӯ бо кайфияти баланди рӯҳонӣ тавъаманд. Ҷомӣ давомдиҳандаи назми классикии анъанавист, ки дараҷаи баланди эҷодиёташ тахаюлоти иҷтимоӣ мебошад. Қисмбандиро муҷассамаҳои намояндагони садаи XX анҷом медиҳанд. Ҳамчун рамзи ваҳдат ва дӯстии эҷодӣ муҷассамаҳои онҳо дар тоқчаҳо ҷуфт-ҷуфт ҷой гирифтаанд.

Аз тарафи рост муҷассамаҳои С. Айнӣ ва М. Горкий истодаанд, ки солҳои дароз онҳоро дӯстии бузурги эҷодӣ мепайваст. Аз тарафи чап муҷассамаҳои Мирзо Турсунзода ва Абулқосим Лоҳутӣ қарор доранд. Сатҳи девор бо оҳаксанг рӯйкаш шуда, қисман нақшу нигори кандакорӣ дорад, ки робитаи тамоми қисмбандиро бо манбаъҳои эҷодиёти халқӣ возеҳ инъикос намудааст.

## Эзоҳ

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Ҳайкалтарошӣ
Гурӯҳ:Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Ахтоъ

**Ахто́ъ** (), **охта** — яке аз муҳимтарин вазоиф дар дарбори Сомониён. Ба лиҳози ҳузури ғуломони фаровон, ахта кардан (бехоя кардани мард) вазифаи муҳимме дар дарбор буда, ки мутасаддии онро «ахточӣ» меномиданд. Вазифаи ахтоъ (ба туркӣ «ахтабек», «ахтачӣ», «охтачӣ») дар замони ҳукумати хонадонҳои туркзабони Осиёи Марказӣ ва Эрон низ маъмул буд. Касеро, ки мутасадди ахта кардани ҳайвонот (аз қабили асп, гӯсфанд, буз ва...) буд, «ахточӣ», «ахтачӣ» ё «мирзо охур» низ меномиданд. Истилоҳи «охтахона», ки ба маънии «саисхона» истифода мешавад, бар решаи ахтоъ сохта шуда, яъне ҷое ки чаҳорпоён нигаҳдорӣ мешаванд, мебошад.

## Ҳамчунин нигаред
* Ахта
* Кастратсия

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Бойматов Л. Д. Ахтоъ. // Донишномаи Рӯдакӣ. Ҷ. 1. Д., 2009.

## Сарчашма
* 

Гурӯҳ:Сомониён