open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Из

**Из** ( — пай, асар, нақши чизе дар замин ё рӯи чизе) — дар пайшиносӣ инъикоси хусусиятҳои зоҳирии сохти объект, ки сарҳадди мустаҳками фазоии худро дошта, дар натиҷаи таъсири байниҳамдигарӣ ба вуҷуд меояд ва ба ҳодисаи ҷиноят алоқаманд мебошад.

Из осори даст, пойи инсон ва ё ягон навъи ашё буда, имкон медиҳад дар бораи шакл ва ё таъйиноти он ҳакамӣ карда шавад. Изҳо метавонанд аз одамон, ашёи алоҳида ва ё бо таъсири неруҳои табиӣ ба вуҷуд оянд. Дар криминалистика (кайфаршиносӣ) из натиҷаи амал ва муносибатҳоест, ки бо ҳодисаи ҷиноятӣ алоқаманд мебошад. Табақабандии умумии изҳоро Шевченко Б. И. пешниҳод кардааст. Навъҳои из: 1. Вобаста ба ҳаҷм ва сатҳ. 2. Статикӣ ва динамикӣ [вобаста ба хусусияти алоқаи ҳолати механикии мудрак (объект) бо инъикоси сохти берунаи яке ба дигаре]. 3. Маҳдуд ва ғайримарказӣ. Грановский Г. Л. нишонаҳои мудраки измонандро ба гомеоскопӣ (изҳои даст, дандон, пой, нохун), механогомӣ (пойафзор, либос, узви сунъӣ), механокоскопӣ ва ҳайвонот тақсим кардааст. Ҳар зергурӯҳ низоми нишонаҳоеро дар бар мегирад, ки дар қисми муайяни пайшиносӣ омӯхта, табақабандӣ мешаванд. Дар умум намуди изҳо чунинанд: изи одамон, изи афзори ҷиноят, изи асбобҳо, изи механизмҳои истеҳсолӣ, изи воситаҳои нақлиёт.

Дар пайшиносӣ (трассология) барои муайян кардани ҳодисаи ҷиноятӣ изҳои зерин омӯхта мешаванд: изҳои парма, изҳои пой ва пойафзор, осори қатра ё доғҳои хун дар бадану либоси одамон ва ашё, изҳои воситаҳои буранда ҳангоми ба қисмҳо ҷудо кардани ин ё он ашё, изҳои мили силоҳ дар рӯи тирҳо, тирдони парокандашуда ва тири аз силоҳ парондашуда дар объект, осори воситаҳои нақлиёти чархӣ, изҳои тоқи ба ҳам алоқаманд ва ё аз ҳам ҷудо. Хусусиятҳои фардии из ба монанди чинҳои сершумор, андоза ва ҳамвории кафи пой, рахҳои амудӣ ва уфуқӣ, обила, нақс ва ғ. метавонанд ба муфаттишон дар ташхиси парвандаи ҷиноятӣ ёрӣ расонанд. Дар илми пайшиносӣ аз рӯи из вазн ва ҷинсияти фардро низ муайян карда метавонанд. Вазни одамон аз рӯи андозаи пойафзор ва уфуқе, ки ба замин фурӯ рафтааст, муайян карда мешавад. Изи аслӣ метавонад бо сабти мавҷудааш (дар шаҳодатномаи таваллуд) санҷида ва мувофиқа шавад. Изи даст ва пойи ҳар як шахс рахҳои гуногун дорад, ки аз рахҳои ашхоси дигар фарқ мекунанд. Барои таҳлили изҳо муфаттишон аксҳои алоҳида гирифта, аз дастгоҳҳои компютерӣ мегузаронанд. Баъзан изҳои вонамудшуда аз ҷониби ҷинояткор ва ё шарикони ӯ гузошта мешаванд, то ки мақомоти тафтиши ҷиноятиро ба баровардани хулосаи хато водор намоянд. Изҳои хурд дар криминалистика изҳое мебошанд, ки муайян кардани онҳо бе ёрии воситаҳои оптикӣ номумкин аст. Ба воситаҳои оптикӣ порчаҳои хурди шиша, чӯб ва ғ. дохил мешаванд. Изҳои сатҳӣ дар натиҷаи ивазшавии шакли ашё, изҳои аз афзорҳо гузошташуда, изҳои тирдон ва тӯпҳо, шикастапораҳо ва ғ. пайдо мешаванд. Онҳо дар ҳолате ба вуҷуд меоянд, ки як ашё зери таъсири ашёи дигар қарор мегирад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* 
  

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ҷет Ли

**Ҷет Ли** (; номи ҳақиқӣ **Ое Лянтсзе** (хит. анъ. 李連杰, НЧС. 李连杰, пинин: *Lǐ Liánjié*); тав. 26 апрели 1963, Пекин, Чин) — ҳунарпешаи кино, устоди ушу. Дорандаи ҷоизаи *Hong Kong Film Awards* дар бахши "Беҳтарин ҳунарпеша" барои нақши генерал Пан Син-Юн дар филми "Фармондеҳон" (2007).

## Зиндагинома
[thumb|Бо созандаи [Фейсбук|Facebook Марк Зукерберг дар соли 2009]]
26 апрели соли 1963 дар Пекин таваллуд шудааст. Дар байни ду бародар ва ду хоҳар ӯ аз ҳама хурдӣ буд. Вақте ки ӯ дусола буд, падараш вафот кард ва оилааш қашоқ гашт.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* (англ.) на сайте Internet Movie Database
* Официальный сайт Джета Ли 
* Джет Ли — сайт об актере 
* Джет Ли.Биография (документальный фильм о жизни и творчестве)
* Джет Ли.Не такой как все (документальный фильм)
* Джет Ли.Философия боя (интервью о сьемках фильма 'Поцелуй Дракона")

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Чин
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Сингапур
Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ҳонконг
Гурӯҳ:Коргардонҳои Чин
Гурӯҳ:Коргардонҳои Сингапур
Гурӯҳ:Коргардонҳои Ҳонконг
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XX
Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XXI
Билл Клинтон

**Уилям Ҷефферсон (Билл) Клинтон** (; тав. 19 августи соли 1946, Хоуп, иёлати Арканзас) — 42-вумин президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аз 20 январи 1993 то 20 январи 2001. Бори нахуст Клинтон ба мансаби Президенти ИМА ноябри 1992 ва бори дуюм ноябри 2000 интихоб гардидааст. Клинтон узви Ҳизби демократии ИМА. То интихоб шуданаш ба мансаби президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Клинтон панҷ маротиба губернатори иёлати Арканзас интихоб шудааст.

## Зиндагинома
Уилям Ҷефферсон Блайт III 19 августи соли 1946 дар шаҳри Хоуп, иёлати Арканзас таваллуд шудааст. Падараш, Уилям Ҷефферсон Блайт — хурдӣ (1918—1946) коммивояжери фурӯши таҷҳизот буд. Модар, Вирҷиния Делл Кэссиди (1923—1994), баъд аз мактаб ҳамшираи тиб-анестезиолог дар Шривпорти иёлати Луизиана таҳсил карда, онҷо бо шавҳари ояндаи худ Уилямо шинос шудааст. Соли 1943 онҳо ақди никоҳ бастанд ва баъд аз он Уилям ба сафи артиш даъват шуда, ба Миср фиристода мешавад: Ҷанги дуюми ҷаҳон буд. Хизматро дар Италия моҳи декабри соли 1945 ба анҷом мерасонад.

## Китобҳо
* 
* Clinton, Bill (в соавторстве). *[https://web.archive.org/web/20070621005829/http://eric.ed.gov/ERICDocs/data/ericdocs2/content_storage_01/0000000b/80/22/4f/40.pdf Science in the National Interest].* Washington, DC: The White House, August 1994.
* Clinton, Bill (в соавторстве). *[http://www.gcrio.org/USCCAP/toc.html The Climate Change Action Plan] .* Washington, DC: The White House, October 1993.
* Clinton, Bill (в соавторстве). *[http://www.itsdocs.fhwa.dot.gov/JPODOCS/BRIEFING/7423.pdf Technology for America’s economic growth, a new direction to build economic strength] .* Washington, DC: The White House, February 22, 1993.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Президентҳои ИМА
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони ИМА
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI
Гурӯҳ:Сарварони асри XX
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Ҳуқуқшиносӣ

**Ҳуқуқшиносӣ** — маҷмӯи донишҳои воқеӣ ва илман асоснокгашгаест, ки тавассути онҳо воқеияти ҳукуқиву давлатӣ дарк ва омӯхта мешавад. Илми ҳуқуқшиносӣ ба гурӯҳи илмҳои ҷамъиятшиносӣ (гуманитарӣ) мансуб буда, бо таҳлилу омӯзиши илми воқеӣ ва ҳаматарафаи ҳукуқ ва давлат машғул аст. Объектҳои омӯзиши онро ҳуқуқ ва давлат ташкил медиҳанд. Илми ҳуқуқшиносӣ вазифаҳои маърифатӣ, методологӣ, пешбинии илмӣ, амаливу тарбиявиро иҷро мекунад. Он ба шохаҳои гуногун ҷудо мешавад. Маҷмӯи илмҳои ҳуқуқшиносии бо ҳам алоқаманд ва равобити зич дошта низоми илмҳои ҳуқуқшиносиро ташкил медиҳад, ки ба илмҳои назариявй-таърихй, соҳавй, байнисоҳавй, махсуси амалӣ, байналхалқӣ ҷудо мешавад. Илми ҳуқуқшиносии Ҷумҳурии Тоҷикистон як ҷузъи ҷудонашавандаи илми ҳуқуқшиносии ҷаҳонй буда, дар шароити имрӯза як зумра вазифаҳоеро ба ӯхда дорад, ки азталаботи бунёди ҷомеаи шаҳрвандӣ ва давлати ҳуқуқбунёд, иқтисоди бозорӣ ва таъмини ҳуқуқҳои инсон, ислоҳоти ҳуқуқӣ ва гуногунии афкор бармеоянд.

## Нигаред
* Ҳуқуқ

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Илмҳои ҷамъиятшиносӣ
Пайвасти коллизионӣ

**Пайвасти коллизионӣ**  -   қисми меъёрҳои коллизионӣ буда, ба қонун низоми ҳуқуқиеро, ки ба намуди муайяни муносибат воҷиби татбиқ мебошад,  ҳавола  мекунад.  Намудҳои мухталифи пайвасти коллизионӣ, ки онҳоро формулаи пайваст меноманд, вуҷуд доранд (мисол, қонуни шахсӣ, қонуни ҷойи зист, қонуни ҷойи расонидани зарар, қонуни ҷойи мавқеъ  гирифтани ашё ва ғайра).
## Нигаред низ
Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Палатаи умумии суди сеюм

**Палатаи умумии суди сеюм**  -  мақоми байналмилалии доимии арбитражие мебошад, ки соли 1999 дар Гаага дар асоси  Конвенсияи  Гаага дар бораи ба таври осоишта ҳал кардани зиддиятҳои байналмилалӣ таъсис дода шудааст. Сохтораш аз Бюрои байналмилалӣ, ки онро Котиби генералӣ роҳбарӣ  менамояд  ва Шӯрои маъмурӣ иборат аст. Қароргоҳи он дар шаҳри Гаага мебошад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Паноҳгоҳи дипломатӣ

**Паноҳгоҳи дипломатӣ** -  дар манзили намояндаи дипломатӣ ва консулии давлати хориҷӣ ё киштии ҳарбии хориҷӣ додани имкониятҳо ба ин ё он шахс дар бахши пинҳон шудан аз таъқибҳои вобаста ба ангезаҳои сиёсӣ. Аз нигоҳи ҳуқуқи байналмилалӣ манзили  намояндаи дипломатию консулӣ ва киштиҳои ҳарбии хориҷӣ дахлнопазир ҳастанд. Конвенсияи Вена «Дар  бораи  муносибатҳои дипломатӣ»  истифода намудани манзили намояндаи дипломатиро бо мақсадҳое, ки бо фаъолияти расмӣ мухолиф аст, манъ кардааст. Аз ин нигоҳ имрӯз  паноҳгоҳи дипломатӣ танҳо дар амалияи кишварҳои  Америкаи Лотинӣ истифода мешавад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Парасторӣ (ҳуқуқ)

**Парасторӣ** — тибқи қ. 3 м. 147 Кодекси оила ва қ. 1 м. 34 КГ Ҷумҳурии Тоҷикистон парасторӣ барои ноболиғони аз 14 то 18-сола муқаррар карда мешавад. Мутобиқи м. 27 КГ ҶТ ноболиғони аз 14 то 18-сола аҳдҳои қонун пешбининамударо мустақилона анҷом медиҳанд. Парасторон бошанд, дар амалӣ гаштани ҳуқуқҳои номбурда ба ин ноболиғон мусоидат менамоянд. Ғайр аз ин, парасторон ба ноболиғони аз 14 то 18-сола барои аҳдҳое розигӣ медиҳанд, ки ноболиғони таҳти васоят қарордошта барои мустақилона анҷом додани онҳо ҳуқуқ надоранд. Инчунин онҳо ноболиғонро аз сӯиистифодаи шахсони дигар ҳифз менамоянд.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пардохти зарар

**Пардохти зарар** -  зарар мумкин ба молу мулк, саломатӣ, ҳаёти шахс расонида шавад. Баъзан зарар характери маънавӣ ҳам дорад.  Зарар бояд ҷуброн карда шавад. Масалан, зарари маънавӣ, ба истиснои ҳолатҳои пешбининамудаи қисми 2 м. 1115, дар сурати мавҷуд будани гуноҳи зараррасон ҷуброн карда мешавад (б. 1 м. 1115 КГ).
## Нигаред низ
Пардохт
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Тину Аав

**Ты́ну Аа́в** (эстонӣTõnu Aav).

## Зиндагинома
Дар пойтахти Эстония — Таллин таввалуд шуд. Дар театри драматикии Эстония кор мекунад. Аз соли 1964 дар филмҳо нақшбозӣ мекунад.

## Филмнома
# 1964 — Жаворонок — *немецкий летчик-офицер которого провожают на фронт в пивном баре*
# 1965 — Им было восемнадцать — *Ээрик*
# 1966 — Письма с острова Чудаков — *Эрвин Райм*
# 1967 — Марианна — *Людвиг*
# 1970 — Освобождение — *немецкий офицер в концлагере*
# 1971 — Последний рейс «Альбатроса» — *Эвальд фон Регенбах*
# 1971 — Я, следователь…  — *Пину*
# 1972 — Кровавый камень — *старейшина магистрата*
# 1973 — Огонь в ночи — *учитель*
# 1982 — Россия молодая — *Егор Резен*
# 1984 — На арене Лурих — *Грюнберг*
# 1985 — Баллада о двух городах — *секретарь партии*
# 1986 — Обездоленные
# 1986 — Свора
# 1991 — Пляска смерти — *датчанин*
# 1992 — Слеза Князя Тьмы — *Якоб*
# 1993 — Истерия — *Сергей*
# 1993—2013 — Счастливая улица, 13 — *Феликс Висс*
# 1997 — Все мои Ленины — *германский генерал* 
# 2001 — Ренк ва Килк — *продюсер*
# 2005 — Рай для старых мужчин — *Манивалд*
# 2006 — Визит старой дамы — *Коби*
# 2009 — Исаев (телесериал) — *Ганс Саакс*

## Ҷоизаҳо
* Артисти шоистаи Эстония (1971)

Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Театри драматикии Эстония
Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо
Ҷеки Чан

**Ҷеки Чан ** (, *Чэн Лун*; дар хурдӣ , *Чен Ганшэн* (Чен, дар Ҳонконг таваллуд шудааст); баъзан ҳамчун *Чан Консан * ва *Фан Шилун* ном бурда мешавад; ; тав. 7 апрел 1954(19540407), Гонконг, Чин) — ҳунарпешаи Ҳонконг, Чин ва Амрико, каскадёр, коргардони кино, таҳиягар, филмноманавис, бадалкор, таҳиягари саҳнаҳои мубориза, сароянда, филантроп, устоди ҳунарҳои размӣ. Сафири некиродаи ЮНИСЕФ. Барандаи Ордени империяи Бритониё.

## Зиндагинома
thumb|313x313px|Канн, соли 2013

### Солҳои аввал
Ҷеки дар оилаи камбағал ба дунё омадааст. Падару модари ӯ Чарлз Чан (1914—2008) ва Лилия Чан (1916—2002) дар ҷараёни ҷанги шаҳрвандӣ ба Ҳонконг гуреза шуданд, баъдан соли 1960 ба Австралия кӯч бастанд. То рафтан онҳо ҳамчун ошпаз ва хидматгори консули Фаронса дар Ҳонконг кор мекарданд.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* *Jackie Chan, Jeff Yang*. I Am Jackie Chan: My Life in Action. — Pan, 1999.
* *Renee Witterstaetter*. Dying for Action. — Grand Central Publishing, 1997.
* *Curtis F. Wong, John R. Little*. Inside Kung-Fu. — McGraw-Hill, 1998.
* *Darren F., Long B.* Hong Kong Babylon. An Insider Guide to the Hollywood of the East. — L., 1997.
* *О. Ключарева*. Джеки Чан. — Р-н/Д.: Феникс, 2004.

## Пайвандҳо
* (англ.) на сайте Internet Movie Database
* Официальный сайт Джеки Чана(англ.)
* Донни Йен и Джеки Чан говорят о дублёрах и преемниках 
* Официальная страница Джеки Чана в социальной сети Facebook
* 
* По следам дракона. Джеки Чан и его пропавшая семья (документальный фильм)
* Джеки Чан. Биография (документальный фильм)
* Невероятный Джеки Чан (документальный фильм)

Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои ИМА
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА
Ҳиллари Клинтон

**Ҳиллари Дайан Родэм Клинтон** (; тав. 26 октябри соли 1947, Чикаго) — сиёсатмадори амрикоӣ, узви Ҳизби демократӣ. Бонуи аввали ИМА (1993-2001), сенатор аз иёлати Ню-Йорк (2001-2009). Котиби давлатии ИМА (2009-2013). Номзади президенти ИМА дар интихоботи соли 2016 аз ҳизби Демократӣ.

## Зиндагинома
Ҳиллари Родэм  26 октябри соли 1947 да Чикаго таваллуд шудааст. Соли 1969 дар Коллеҷи Уэллсли соҳиби дараҷаи бакалавр гардида ва ба факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи Йел дохил шудааст. Соли 1973 ӯ дараҷаи доктори ҳуқуқ  ба даст овардааст.

Дар донишгоҳи вай шавҳари ояндааш Билл Клинтон шинос мешавад. Онҳо соли 1975 издивоҷ карданд.

## Эзоҳ

## Пайвандҳо
* Сайти расмии номзади президенти ИМА Ҳиллари Клинтон(англ.)
* Интервью Хиллари Клинтон в передаче Владимира Познера (22.03.2010)
* «У Путина нет Души» (видеофрагмент YouTube)
* Lenta.ru: Выборы президента США

Гурӯҳ:Зодагони Чикаго
Пардохтҳои кафолатӣ

**Пардохтҳои кафолатӣ** -  пардохтҳои пулие, ки ба корманд ҳангоми иҷрои вазифаҳои хизматӣ ё давлатӣ пардохт карда мешаванд. Пардохти ин маблағҳоро КМ ҶТ бевосита дар ҳолатҳои зерин муқаррар намудааст.

1.  Пардохтҳои кафолатӣ ҳангоми иҷрои вазифаҳои давлатӣ ва ҷамъиятӣ (м.110 КМ).

2. Пардохти кафолатӣ ҳангоми гузаронидани корманд ба кори дигари доимии каммузд (м. 112 КМ).

3.  Кафолат  барои кормандоне, ки ҷиҳати ташхис ба муассисаи тиббӣ фиристода мешаванд (м. 113 КМ).

4. Пардохтҳои кафолатӣ барои гурӯҳи алоҳидаи кормандон (м. 115 КМ). Бояд дар назар дошт,  ки  ҳангоми пардохти  кафолатӣ музди миёнаи меҳнатии корманд дар назар дошта  мешавад.
## Нигаред низ
Пардохт
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пардохтҳои ҷубронӣ

**Пардохтҳои ҷубронӣ** -  чунин пардохтҳо ҳангоми аз тарафи корманд, ки хароҷоти иловагӣ намудааст, тибқи шарту тартиби муқаррарнамудаи қонун ва дигар санадҳои меъёрӣ аз тарафи корфармо  ҷуброн карда мешавад. Чунин пардохтҳои ҷубронӣ пешбинӣ шудаанд:

1. Ҷуброни хароҷоти сафарҳои хизматӣ ва корҳо дар сафар (м. 118 КМ);

2. Ҷуброни хароҷот ҳангоми ба кори маҳалли дигар қабул шудани корманд (м.119 КМ);

1. Ҷуброни хароҷоти истифодаи амволи шахсии корманд (м.120 КМ).
## Нигаред низ
Пардохт
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пардохт

**Пардохт** -  иҷро кардан, адо намудани қарз. Чунин намудҳои пардохтҳо дида мешаванд:

1. Пардохти зарар;

2. Пардохти маблағи суғурта;

3. Пардохтҳои иҷтимоӣ;

4. Пардохтҳои кафолатӣ;

5. Пардохти гумрукӣ;

6. Пардохтҳои кафолатӣ;

7. Пардохтҳои ҷубронӣ.
## Нигаред
* Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пардохти маблағи суғурта

**Пардохти маблағи суғурта -**  пардохти маблағи шартномаи суғурта.
## Нигаред низ
Пардохт
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Дулонаи сурхак

**Дӯлонаи сурхак** ё **дӯлонахорак** () — навъе аз дулона.

## Тавсифоти биологӣ
То 8 – 10 м қад мекашад. Пӯстлохаш қаҳваранг, баргаш байзашакли пармонанд, гулаш сафед, мевааш мудаввар, сабзи паст (вақти пухтан сурх ва баъди хушк шудан, сиёҳтоб мешавад). Моҳи май гул карда, мевааш октябр мепазад. Дар Тоҷикистон, одатан, дар ҷангалзори паҳнбарг ва буттазорҳои қаторкӯҳҳои Зарафшон, Ҳисору Дарвоз, ноҳияҳои Тоҷикистони Ҷанубию Шарқӣ ва Помири Ғарбӣ (дар баландии 1000 – 1600 м аз сатҳи баҳр) месабзад.

## Хосияти шифоӣ
Сокинони таҳҷоӣ аз гулу меваи дӯлонаи сурхак доруҳои гуногун тайёр мекунанд. Чойи гулҳои хушк ва нақеъи меваи он (дӯлонаоб)-ро ҳангоми сих задани дил, хафақон, ғалаёни хун ва бемориҳои меъдаву рӯда менӯшанд. Ба ақидаи табибони халқӣ дӯлонаи сурхак ро бихӯранд, хун қай кардан, хунравии узвҳои дарун ва қайро манъ мекунад; пуштро қавӣ мегардонад, иллати филпоро нафъ дорад. 
Дар амалияи тибби муосир ҷавҳари обии дӯлонаи сурхак ва нақеъи гули онро ҳангоми бемориҳои дилу рагҳо чун воситаи муқаввии мушакҳои дил, таскинбахш ва фишорфарор истифода мебаранд. Дар таркиби дӯлонаи сурхак қариб ҳамаи он моддаҳои фаъоли биологӣ, ки дар дӯлона дарёфт кардаанд, мавҷуд аст.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Ковалева Н.Г., Лечение растениями, М., 1972; 
* Турова А.Д., Лекарственные растения СССР и их приминение, М., 1974; 
* Гаммерман А.Ф., Гром И.И., Дикорастущие лекарственые растения СССР, М., 1976; 
* Полуденный Л.В. (ва диг.), Эфирномасличные и лекарственные растения, М., 1979; 
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989; 
* Зоҳидов Ҳ., Канзи шифо, Д., 1998.
Пудрат оид ба сохтмони асосӣ

**Пудрат оид ба сохтмони асосӣ** -  намуди шартномаи ҳуқуқи гражданӣ. Мувофиқи  ин шартнома  пудратчӣ вазифадор мешавад дар муҳлати муқаррарнамудаи шартнома тибқи супориши фармоишгар иншооти муайян ё дигар корҳои сохтмонро анҷом диҳад ва фармоишгар уҳдадор мешавад барои пудратчӣ ҷиҳати иҷрои кор шароити зарурӣ фароҳам оварад, корро қабул кунад ва ба он нархи қайду шартшударо пардозад (қ.1 м. 755).
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пудрати иловагӣ

**Пудрати иловагӣ** - фармоишгаре, ки иттилооти пудратчиро дар мавриди омодагӣ барои супоридани кори тибқи шартномаи пудрати сохтмон анҷом додашуда ё давраи кори дар шартнома пешбинигардида гирифтааст, вазифадор аст фавран ба қабули он шурӯъ намояд (қ. 1 м. 769 КГ ҶТ).
## Нигаред низ
Пудрати генералӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пудрати инфиродӣ

**Пудрати инфиродӣ** -  дар асоси шартномаи пудрати инфиродӣ ба вуҷуд меояд ва баръакси пудрати оилавӣ ва коллективӣ хусусияти  инфиродиро доро мебошад. Хусусияти умумии пудрати инфиродӣ бо дигар шаклҳои пудрат аз он иборат аст, ки чунин шартномаҳо танхо бо аъзои (кормандони) хоҷагӣ баста мешаванд.
## Нигаред низ
Пудрати оилавӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пудрати коллективӣ

**Пудрати коллективӣ** -  як  шакли пудрати иҷоравии дохили хоҷагӣ мебошад ва ба сифати пудратчӣ коллективи кории мушаххас ё бригада баромад менамояд.
## Нигаред низ
Пудрати инфиродӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пудрати маишӣ

**Пудрати маишӣ** - намуди шартномаи пудратӣ. Мувофиқи ин шартнома пудратчие, ки фаъолияти соҳибкориро анҷом медиҳад, уҳдадор мешавад тибқи фармоиши шаҳрванд- фармоишгар фаъолияти муайянеро, ки барои қатъ гардонидани талаботи маишӣ ё дигар талаботи шахсии фармоишгар таъйин шудааст, анҷом диҳад ва фармоишгар бошад, уҳдадор мешавад корро қабул намуда, ҳаққи онро пардозад (б. 1 м. 742 КГ).
## Нигаред низ
Пудрати инфиродӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Тағоймурод Розиқов

**Тағоймурод Розиқов** (тав. 26 ноябри 1946) — коргардон, ҳунарпешаи театр ва синамо, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1998).

## Зиндагинома
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1964) ва Институти давлатии санъати театрии ба номи А. Луначарскийи шаҳри Маскав (1971).

## Фаъолияти корӣ
Аз соли 1971 ҳунарпешаи Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов. Ҳамзамон аз соли 1997 профессор ва декани факултаи театрӣ-бадеии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода.

## Фаъолияти эҷодӣ

### Театр
Дар саҳнаи театр зиёда аз 60 нақш офаридааст:
* Вандалино («Муаллими рақс»-и Лопе де Вега),
* Қурбон («Сафар Амиршоев»-и Р. Сафаров),
* Саларидзе («Айбнома»-и Н. Думбадзе),
* раис («Торҳои муҳаббат»-и Қ. Киром),
* Балъамӣ («Рӯдакӣ»-и С. Улуғзода),
* Инсоф («Сухани вопасин»-и Ш. Ҳусайнов),
* Дон Жуан («Якпула савдо, садпула ғавғо»-и В. Шекспир),
* Ношинос («Гирдоби бало»-и А. Островский),
* Файз Аҳмади Файз, Лоҳутӣ («Хуршедсавор», «Умри ҷовид»-и А. Сайфуллоев),
* Гӯрғулӣ («Заволи Чамбули мастон»-и С. Айюбӣ),
* вазир («Падари миллат»-и А. Баҳорӣ),
* Туғрал («Туғрал»-и Қ. Киром),
* шоҳ («Чашмони бародари қиёматӣ»-и Н. Табаров) ва ғайра.

### Синамо
Дар якчанд филми «Тоҷикфилм» — «Бофандагон», «Шикори охирин», «Доми шағолон», «Дар ағба», "Чоҳ, «Парвози занбӯр», «Умеди охирин», «Нишони зиндагӣ», «Пуштаи хандақпеч», «Сукут», «Нигоҳи охирин», «Ман гунаҳгорам», «Дар орзуи падар», "Нисо, «Гирдоб», «Шамсиддин Шоҳин» ва ғайра ва намоишномаҳои телевизиони Тоҷикистон нақшҳои ҷолиб офаридааст; дар дубляжи филмҳо низ ширкат дорад.

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Донишномаи Душанбе. — : СИЭМТ, 2016. — С. 540. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”
Раводид

мини|Раводидҳои Лаос, Таиланд ва Шри-ланка
**Раводид**, ё **виза** () — гувоҳе аст, ки нишон медиҳад дорандаи он иҷозаи гузар аз як кишвар, ё вуруд ба як кишварро дорад. Раводид маъмулан дорои маҳдудиятҳое барои афроди хориҷӣ аст, ки ба хоки як кишвар ворид мешаванд. Ин маҳдудиятҳо шомили замон мондан, шумори рафтуомад ба хоки он кишвар ё ҳаққи кор дар кишвари мавриди назар аст.

Раводид бештар ба иҷозаи вуруд ба як кишвар марбут мешавад. Дар бархе аз кишварҳо, раводид бо иҷозаномаи расмии мондану иқомат дар онҳо мутафовит аст. Дар ҳар маврид, раводид тавассути афсари муҳоҷират дар ҳангоми вуруд таъйид мешавад ва дар ҳар замон метавонад лағв шавад. Маъмулан раводид ба сурати барчасб ё муҳр бар рӯйи коғазҳои марбута дар гузарномаи ашхос, часбонда ё зада мешавад. 

Ба таври куллӣ метавон раводидро дарбардорандаи ҳадафи сафар, муддати иқомат ва муҳлати вуруд ба кишвари мақсад донист.

## Нигаред низ
* Раводиди дипломатӣ

## Эзоҳ
Раводиди дипломатӣ

**Раводиди дипломатӣ** -   раводиде, ки ба аъзои  намояндагиҳои дипломатӣ, ба  вакилон дар конфронсҳои байналмилалӣ дода мешавад, ки мувофиқи он ба онҳо диққат ва ҳурмати махсус дар постҳои сарҳадӣ ва аз тарафи ҳукумати давлати ташрифоваранда зоҳир карда мешавад.
## Нигаред низ
Раводид
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Пудрати оилавӣ

**Пудрати оилавӣ** -  як шакли ташкили меҳнат ва музди кор дар хоҷагии қишлоқ буда, ба натиҷаҳои ниҳони кор алоқаманд мебошад. Пудрати оилавӣ дар асоси шартномаи иҷора, ки ба сифати тарафҳои он оила ва хоҷагӣ баромад менамоянд, таъсис дода мешавад. Оилае, ки дар чунин муносибат шомил мегардад, як қатор ҳуқуқу уҳдадориҳоро соҳиб мегардад.  Доираи ҳуқуқу уҳдадориҳои тарафҳо бо шартнома маҳдуд карда мешаванд. Мувофиқи ин шартнома оилаи иҷорагир уҳдадор аст, ки маҳсулоти муайянро истеҳсол намуда, ба хоҷагӣ ва ё бо нишондоди хоҷагӣ ба дигар корхона ва шаҳрванд диҳад.
## Нигаред низ
Пудрати коллективӣ
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Раёсатҳои минтақавии гумрукӣ

**Раёсатҳои минтақавии гумрукӣ** -  ба низоми ягонаи мақомоти гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон шомил буда, фаъолияти гумрукиро бевосита дар қаламрави минтақаҳо амалӣ менамояд. Дар ҶТ раёсатҳои минтақавии гумрукӣ дар вилоятҳои  Хатлону  Суғд,  Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, шаҳрҳои Душанбе ва Турсунзода таъсис ёфтаанд.
## Нигаред низ
Раёсат
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Фатҳулло Абдуллоев (омӯзгор)

**Фатҳулло Абдуллоев** – олим, кимиёшиноси тоҷик, номзади илмҳои кимиё (1971), дотсент (1974).

## Зиндагинома
Солҳои 1955–1958 муаллими мактаби 8-солаи ноҳияи Ӯротеппа буд. Солҳои 1958–1963 дар факултети табиатшиносию географияи ДДОД ба номи Т. Шевченко  таҳсил кардааст. Солҳои 1963–1965 лаборанти калони кафедраи химияи умумӣ, 1965–1968 аспирант, 1968–1981 муаллими калони кафедраи химияи органикӣ, 1981–1989 дотсенти кафедраи химияи органикӣ ва биологӣ, 1989–1991 иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи химияи органикӣ ва биологии Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко буд. Солҳои 1991–1998 ҳамчун дотсенти кафедраи химияи  органикӣ   ва  биологии  Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор  кардааст. Аз соли 1998 то ба имрӯз мудири кафедраи химияи органикӣ ва биологии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад. 
## Фаъолияти илмӣ
Муаллифи якчанд асару мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ аст. Оид ба синтези эфирҳои алкоксиметилии кетоспиртҳо» (β ва γ кетоспиртҳо) корҳои илмӣ бурдааст. Соҳиби 2 ихтироот (1969) мебошад..

## Осор
* Экспериментҳои мустақилона аз химияи органикӣ барои мактабҳои ҳамагонӣ, Д., 1982; 
* Лабораторные работы по органическому синтезу (Дастури методӣ), Д., 1987; 
* Машғулияти амалӣ аз химияи органикӣ (Китоби дарсӣ), Д., 2010.
* 
## Мукофот
* ордени «Шараф» дараҷаи 2 (2002)
* Нишонҳои «Барои мувафақиятҳо дар кор», 
* «Аълочии маорифи Тоҷикистон», 
* «Медали биринҷии комёбиҳои хоҷагии халқи СССР» (1986)  сарфароз гардидааст
## Пайвандҳо
Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ

Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо
Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» (барқарорсозӣ)

**Неругоҳи барқи обии «Сарбанд»** — яке аз силсиланеругоҳҳои барқи обӣ дар дарёи Вахш мебошад.
## Таърих
Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» дар доираи бунёди силсиланеругоҳҳои барқи обӣ дар дарёи Вахш соли 1962 муваққатан ба кор дароварда шуда, соли 1966 пурра ба истифода дода шуд.
Дар давоми фаъолияти тӯлонии худ неругоҳи мазкур 50 миллиард киловат соат қувваи барқ истеҳсол кардааст. Иқтидори лоиҳавии ин иншооти муҳими гидроэнергетикии мамлакат 240 мегаваттро ташкил медиҳад. Аммо он дар натиҷаи фаъолияти тӯлонӣ иқтидори мавҷудаи худро аз даст дода, ҳамагӣ бо тавоноии 160 мегават фаъолият дорад.

 
## Лоиҳаи барқарорсозии неругоҳ
Бо ҷалби сармояи байналмилалӣ лоиҳа оид ба “Барқарорсозии Неругоҳи барқи обии "Сарбанд" бо иқтидори 240 мегаватт” ба имзо расид, ки маблағи лоиҳаи мазкур 136 миллион доллари амрикоӣ буда, он аз ду марҳала иборат мебошад ва амалишавии лоиҳа 3 сол ба нақша гирифта шудааст.

Мутобиқи қисми якуми лоиҳа, ба анҷом расондани таҷдиду азнавсозии гидроагрегатҳои рақамҳои 1, 2, 5, таъмири асосии гидроагрегатҳои рақамҳои 3,6, таҷдиду азнавсозии дарғотҳои обпарто, таъмири механизмҳои борбардор, системаи ҳавои фишоршудаи неругоҳ, системаи сӯхторхомӯшкунӣ, иваз намудани автотрансформаторҳои қудратии рақамҳои 2 ва 3, сохтани бинои нави маркази идоракунии неругоҳ, иваз намудани таҷҳизот дар устохонаҳои механикию электрикӣ, соҳилмустаҳкамкунии дарё ва канали пайвасткунанда дар назар аст. 

Дар қисмати дуюми лоиҳа бошад, таҷдиди зеристгоҳҳои тақсимкунандаи кушодаи 220 ва 110 киловолта, таҷдиду азнавсозии зеристгоҳи тақсимкунандаи кушодаи 35 ва 6 киловолта амалӣ хоҳад шуд. Аз ҷумла, соли 2004 бо дастгирии бевоситаи роҳбарияти олии сиёсии Тоҷикистон як адад автотрансформатори нави сефаза бо тавоноии 250 мегаватт бо маблағи 17 миллиону 700 ҳазор сомонӣ иваз карда шуд. Инчунин, дар доираи таҷдиди неругоҳ сохта ба истифода додани хати барқи 220 киловолта байни Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» ва НБО-и “Сангтӯда-2” ва иваз кардани 64 адад ҳисобкунаки электронии истеҳсоли Шветсия сурат гирифт. Мувофиқи барномаи ЛОТ-2 бо ҷалби сармояи хориҷӣ таҷдиди гидроагрегати рақами 4-и Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» ҳанӯз соли 2012 ба анҷом расонда шуда, айни ҳол дар ҳолати хуби корӣ қарор дорад ва бо тарзи компютерӣ идора мегардад. 

Ҷиҳати анҷоми ин тадбир 13 миллиону 951 359 доллари амрикоӣ сарф гардид.  Дар Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» 160 нафар бо кор таъмин буда, он ба таври муътадил фаъолият мекунад.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон
Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Хатлон
ҶСК «Азот»

**Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Азот»** — собиқ **Заводи нуриҳои азотии Вахш**, нахустин корхонаи бузурги кимиёвии Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, соли 1967 бо ду хати технологии истеҳсоли аммиак ва карбамид бо иқтидори умумии 180 ҳазор тонна ба фаъолият оғоз карда буд. Дар коргоҳҳои он беш аз 1200 нафар кор мекард.
   
Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Азот» карбамид, аммиак, дуоксиди карбон, оксигени газӣ ва нитрогени моеъ истеҳсол мекунад. Карбамид дар хоҷагии халқ, аммиак барои истеҳсолот, дуоксиди карбон дар саноати сабуки хӯрокворӣ ва эҳтиёҷоти технологии корхона, инчунин оксигени газӣ барои тиб, кафшери газӣ ва нитрогени моеъ бошад, дар хоҷагиҳои чорвопарварӣ истифода бурда мешавад. Дар корхона ба ғайр аз истеҳсоли аммиак, карбамид, буғу обтаъминкунӣ боз коргоҳҳои ёрирасони таъмири механикӣ, таъмири таҷҳизоти барқӣ,  барқтаъминкунӣ, асбобҳои назоратию ченкунанда ва автоматика, нақлиётӣ, сохтмону таъмирӣ, шуъбаи марказонидашудаи назорати техникӣ ва ташхисгоҳи санитарӣ мавҷуд аст. Маҳсулоти корхона ба хориҷи кишвар, аз ҷумла Афғонистон, Эрон, Туркманистон, Украина, Маҷористон, Лаҳистон, Словакия ва Руминия низ содир шудааст.

3 сентябри соли 2016 бо дастгирии бевоситаи Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ширкати «Хэнан Чжун-Я гурӯҳи холдингӣ» - и Ҷумҳурии Мардумии Чин Созишномаи сармоягузорӣ «Оид ба таҷдид ва ба истифода додани корхонаҳои истеҳсоли аммиак ва карбамид дар шаҳри Сарбанди вилояти Хатлон дар заминаи Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Азот» ба имзо расонда шуд.

Барои таҷдиди дастгоҳу таҷҳизоти технологӣ ҷиҳати ба фаъолият даровардани онҳо бо истифода аз ангишт ва бунёди коргоҳҳои нави истеҳсоли аммиак ва карбамид 360 миллион доллар ҷудо мешавад. Лоиҳаи таҷдиди корхона ва бунёди коргоҳҳои нави истеҳсолӣ дар ду марҳала анҷом меёбад. Марҳалаи якум лоиҳаи сармоягузорӣ оид ба таҷдид ва ба истифода додани корхонаҳои истеҳсоли аммиаки сунъӣ ва карбамид бо иқтидори умумии 320 ҳазор тонна дар 1 сол. Корхона дар масоҳати 6 гектар замин ҷойгир буда, сарфи солонаи ангишт барои истеҳсолот 200 ҳазор тонна мебошад. Муҳлати татбиқи лоиҳа якуним солро ташкил медод. Марҳилаи дуюми лоиҳаи сармоягузорӣ оид ба бунёд ва ба истифода додани корхонаҳои истеҳсоли аммиаки сунъӣ ва карбамид бо иқтидори умумии истеҳсолии 500 ҳазор тонна дар 1 сол буда, он дар масоҳати 45 гектар замин бунёд мегардад. Маблағ барои сохтмони марҳалаи дуюми корхона 325 миллион долларро ташкил дода, сарфи солонаи ангишт 500 ҳазор тонна дар як сол мебошад. Муҳлати татбиқи лоиҳа 3 солро дар бар мегирад.
 
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Вилояти Хатлон
Гурӯҳ:Левакант
Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо
Раиси кумитаи давлатӣ

**Раиси кумитаи давлатӣ** -  сарвари кумитаи дахлдор мебошад, ки ӯ бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вазифа таъйин ва аз он озод карда мешавад. Раиси кумитаи давлатӣ ба фаъолияти кумита баҳри иҷрои вазифаҳо, ки тибқи қонунҳо, фармонҳои Президенти ҶТ, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Низомномаи худ ба зиммаи кумита вогузор шудааст, корро ташкил мекунад ва ба он роҳбарӣ менамояд. Раиси кумитаи давлатӣ аз рӯи масъалаи марбута ба Ҳукумати ҶТ таклифу пешниҳодҳо, лоиҳаи санадҳои меъёрию ҳуқуқиро таҳия карда, мутобиқи дастури Ҳукумати ҶТ ба маҷлисҳои Ҳукумат пешкаш менамояд; ба кори ҳайати мушовара  роҳбарӣ менамояд;  манфиатҳои давлатиро дар дохили кишвар ва берун аз он доир ба масъалаҳои дахлдор ҳимоя менамояд; кумитаро дар муносибатҳои дохилӣ ва хориҷӣ намояндагӣ мекунад;  оид ба амалисозии қарорҳои ҳайати мушовара чораҳо меандешад; кормандони дастгоҳи марказии воҳидҳои сохтории кумита, роҳбарони онҳоро ба вазифа таъйин ва аз вазифа холӣ мекунад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Раиси Маҷлиси миллӣ

**Раиси Маҷлиси миллӣ** — сарвари палатаи болоии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, шахси мансабдори олии ҳокимияти давлатӣ мебошад, ки ӯро аз ҷумлаи аъзои Маҷлиси Олӣ интихоб мекунанд. Шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистонро, ки ба синни 35 солагӣ расида ва дорои маълумоти олӣ мебошад, ба тариқи овоздиҳии пинҳонӣ бо тарафдории  аксарияти  шумораи  аъзои Маҷлиси миллӣ ба мансаби зикршуда интихоб мекунанд. Ҳуқуқи пешбарӣ намудан ба вазифаи Раиси Маҷлиси миллиро ҳар як узви Маҷлиси миллӣ дорад. Дар ҳолате, ки зиёда аз ду номзад пешбарӣ шуда бошад ва ягон нафаре аз онҳо микдори овозҳои даркориро (тарафдории аксарияти шумораи умумии аъзои  Маҷлиси миллӣ) нагирифта бошад, навбати дуюм ду номзаде, ки аз дигар номзадон бештар овоз гирифтаанд, ба овоз мононда мешавад. Раиси  Маҷлиси  миллӣ дар  назди Маҷлиси  миллӣ  ҳисоботдиҳанда буда, бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи шумораи умумии аъзои ин маҷлис  бозхонда  мешавад.  

Раиси Маҷлиси миллӣ ҳақ дорад ба истеъфо равад. 

* Раиси  Маҷлиси  миллӣ  иҷлосияи Маҷлиси миллиро соле на камтар аз чор бор даъват мекунад;
* ҷаласаҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагонро даъват мекунад ва ба он раисӣ мекунад; 
* ба таҳияи масъалаҳои дар иҷлосия баррасишаванда роҳбарӣ менамояд;  
* муовинони худ, раисони кумитаҳо  ва комиссияҳо, роҳбари Дастгоҳи Маҷлиси миллиро ба Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод менамояд; қонунҳое, ки Маҷлиси миллӣ ҷонибдорӣ кардааст, барои имзо ва интишор ба Президенти ҶТ мефиристад; 
* ба қарорҳои иҷлосияи Маҷлисҳои Маҷлиси Олӣ ва Шӯрои Маҷлиси миллӣ имзо мегузорад; 
* Маҷлиси миллиро дар дохил ва хориҷи кишвар намояндагӣ мекунад; 
* робитаҳои байнипарлумонии Маҷлиси миллиро ба роҳ монда, ба созишномаҳои байнипарлумонӣ имзо мегузорад; 
* ба Дастгоҳи Маҷлиси миллӣ роҳбарӣ менамояд; 
* ваколатҳои дигареро, ки аз Қонуни конститутсионии ҶТ «Дар бораи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон», дигар қонунҳои конститутсионӣ,  ҷорӣ ва аз Дастури Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон бармеоянд, амалӣ менамояд. 
* Раиси Маҷлиси миллӣ дар доираи ваколатҳои худ амр медиҳад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Раиси ноҳия

**Раиси ноҳия** -  ҳамон тавре ки раиси вилоят таъйин ва озод карда мешавад, раиси ноҳия низ бо ҳамон тарз таъйин ва озод карда мешавад, ваколатҳои ӯ танҳо дар доираи воҳиди марзию маъмурӣ  -  ноҳия  амалӣ  мегардад.
## Нигаред низ
Раиси вилоят
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Қоқу

**Қоқӯ**, ё **гули қаҳқаҳ**, ё **дегкафонак**, ё **ширгулак** () — навъе аз гиёҳҳои бисёрсола.

## Тавсифоти биологӣ
Пояаш 5 – 30 см, баъзан то 50 см қад мекашад. Дар нӯги поя «сабадак»-и зард ҳосил шуда, дар ҳар кадоми он то 200 гули тилоранг мешукуфад. Ду маротиба (баҳор ва тирамоҳ) гул мекунад. Барги қоқу дар бехи поя месабзад. Қоқу дар ҳама ноҳияҳои Тоҷикистон фаровон аст. Одатан дар лаби ҷӯй, соҳили рӯдҳо, марғзор, талу теппаҳо, ҷангалзор, дашту саҳро, боғ, канори роҳу назди иқоматгоҳҳо ва ғайра месабзад. 
Қоқу гиёҳи қадимии ғизоист. Барги онро юнониҳо ва румиҳои қадим чун сабзавот истеъмол мекарданд. Тоҷикон аз барги қоқу ва гиёҳҳои дигар самбусаи алафӣ мепазанд, бехи онро тару тоза истеъмол мекунанд. Барои рафтани талхӣ қоқуро дар намакоб 30 дақиқа тар карда мондан лозим аст.

## Хосияти шифоӣ
Қоқу гиёҳи маъмули доруист. Бино ба маълумоти Теофраст (372 – 287 то м.) қоқу доғи кунҷитакро барҳам медиҳад. Абӯалии Сино бо оби қоқуи тару тоза истисқоро табобат мекард. Бо «шир»-и қоқу «гул»-и чашмро меравонд. Аз баргу пояи он марҳаме тайёр намуда, ба ҷои каждумгазида мебаст, қоқуро позаҳр меҳисобид. Бино ба маълумоти «Махзану-л-адвия»-и Муҳаммад Ҳусайн хосияти қоқу асосан ба хосияти коснӣ монанд аст, вале нисбат ба он таъсири сахттар дорад. Қоқу хунпартоиро бозмедорад, меъдаро қувват мебахшад. Хокаи решаи қоқуро ба ҷои газидаи ҳашарот ва ҳайвоноти заҳрнок мебанданд. 
Табибони халқӣ қоқуро барои табобати илтиҳоби ҷигар, заъфарма, иллати заҳрадон, дарди санги гурдаву масона, диабети қандӣ, бавосир, қабзияти меъдаву рӯда, касалиҳои пӯст, инчунин ба сифати доруи заҳрарон, мушаҳҳӣ (иштиҳоовар), исҳоловар ва пешоброн истифода мебаранд. Аз барги тару тозаи қоқу хӯрише тайёр мекунанд, ки кори узвҳои ҳозимаро тақвият мебахшад. 
Дар тибби илмӣ ҷӯшоби қоқуро барои кушодани иштиҳо, қабзият ва чун давои зардарон кор мефармоянд. Барои ин 1 чумча решаи майдакардаи қоқуро дар як истакон об 20 дақиқа меҷӯшонанд ва баъди хунук шудан полида, рӯзе 2 – 4 маротиба пеш аз хӯрок ¼ истакон менӯшанд. Қиёми равғании қоқу давои хубест барои ҷароҳатҳои сӯхтагӣ. Ҷӯшоби решаи онро ба сифати доруи зардарон ва иштиҳоовар таъйин мекунанд. Бо ин мақсад 3 чумча (40 г) решаи қоқуро дар 1 истакон об 20 дақиқа ҷӯшонда, дар як рӯз 2 маротиба пеш аз хӯрок як истаконӣ меошоманд. Доруҳои қоқуро дар амалияи тибби муосир асосан чун омили тақвиятбахши узвҳои ҳозима, иштиҳоовар ва заҳрарон истифода мебаранд. Солҳои охир муайян кардаанд, ки бехи қоқу барои шахсони гирифтори атеросклероз хеле муфид аст. Барои ин хокаи бехи хушки онро истеъмол кардан лозим (дар як шаборӯз пеш аз хӯрок 5 г).

## Эзоҳ

## Адабиёт
* Мацку Я., Крейча И., Атлас лекарственных растений, Братислава, 1972; 
* Турова А. Д., Лекарственные растения СССР и их приминение, М., 1974; 
* Ходжиматов М., Дикорастущие лекарственные растения Таджикистана, Д., 1989.
Раиси Ҳукумати Тоҷикистон

**Раиси Ҳукумат** -  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон сарвари  ҳокимияти  иҷроия  шахси мансабдори олӣ дар Тоҷикистон мебошад. Раиси Ҳукумат ба фаъолияти Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳбарӣ намуда, барои татбиқи самарабахши  ваколатҳои он тадбирҳо меандешад, яъне ба вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ ва дигар мақомоти  идоракунӣ  роҳбарӣ менамояд,  фаъолияти онҳоро  назорат мекунад. Маҷлисҳои Ҳукуматро дар ҳолатҳои зарурӣ ва моҳе як маротиба мегузаронад ё гузаронидани маҷлисҳоро ба Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон супориш медиҳад. Рӯзномаҳои маҷлисро, ки қаблан дар Раёсати Ҳукумат дида мешавад, бо назардошти тавсияҳои он тасдиқ мекунад. Қарору фармоишҳои Ҳукуматро имзо мекунад.
## [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]
# Алимамад Ниёзмамадов (12.1994 — 25.11.2006)
# Кодири Косим (19.02.2007 — 20.11.2013)
# Шодихон Ҷамшед (20.11.2013 — 1.10.2018)
# Ёдгор Файзов (1.10.2018 — )

## [[Душанбе]]

# Мирзоев, Мирзотемур 1992
# Ҷамолиддин Мансуров (1992—1994)
# Поносов, Юрий Филимонович (1994—1996)
# Маҳмадсаид Убайдуллоев (1996 — 12.01.2017)
# Рустами Эмомалӣ с 12.01.2017

## [[Вилояти Суғд]]
# Хамидов, Абдуджалил Мадаминович (1995 — 2 февраля 1996)
# Косим Рохбар (2 февраля 1996 — декабрь 2006)
# Қоҳир Расулзода (27 февраля 2007 — 23 ноября 2013)
# Абдураҳмон Қодирӣ (23 ноября 2013 — 1 марти 2018)  
# Раҷаббой Аҳмадзода (7 марти 2018 — )

## [[Вилояти Хатлон]]
# Миралиев, Амиршо(мае 2001 - 4 декабря 2006)
# Гайбулло Авзалов (27 февраля 2007 — 26 марта 2014)
# Давлатшо Гулмаҳмадов () (и.о. главы хукумата области: 27 ноября 2013 — 26 марта 2014), (26 марта 2014 —)

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Индексатсияи пардохти алимент

**Индексатсияи пардохти алимент** — тибқи моддаи 118 КО ҶТ маблаги алименти бо ҳалномаи суд дар шакли пули устувор ситонидашаванда аз ҷониби маъму рияти ташкилоти маҳалли нигоҳ доштани алимент мутаносибан бо зиёдшавии андозаи ҳадди ақали музди меҳнати тибқи қонун муқарраргардида индексатсия карда мешавад.
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи индексатсияи даромади аҳолӣ бо назардошти нархҳои молҳои истеъмолӣ ва хидматрасонӣ» аз 27 декабри соли 1993 муносибатҳои вобаста ба индексатсияи даромад ва пасандозҳои пулии шаҳрвандонро ба танзим медарорад. Д ар шароити дар мамлакат ҷой доштани инфлятсия (беқурбшавии маблаги пулй) маблаги алименти дар шакли пули устувор рӯёнидашуда низ а з ин воқеият бетаъсир намемонад ва он низ беқурб мегардад. Қонунгузор барои ҳамин ҳам барои аз инфлятсия ҳимоя
намудани маблағи алимент индексатсияи он р о пешбинӣ кардааст.
Ғайр а з ин, т ар ти би зикргардида муроҷиати бешумори минбаъдаи
алиментғирандаро оид ба тағӣир додани маблағи устувори алимент пешгирӣ мекунад.
Маъмурияти ташкилотҳои маҳалли нигоҳ доштани алимент ҳангоми зиёдшавии андозаи ҳадди ақалли музди меҳнат мутаносибан маблағи алиментро, ки бо пули усгувор муқарраршудааст, иидексатсия менамояд.
Иҷрои чунин вазифа оид ба индексатсия аз ҷониби маъмурияти номбурда ҳатмисг, чунки он аз ҳалномаисуд бармеояд. Иҷрочии суд бошад,
мутобиқи талаботи моддаи 410 КМГҶумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла аз
болои дуруст нигоҳ допггани алимент аз музди меҳнат ва дигар даромадҳо назорат мебарад. Ҳамин тавр,иҷрочии суд таъмини талаботи мод-даи 118-и КО Ҷумҳурии Тоҷикистонро таъмин менамояд.
Қисми 2 модцаи 118 КО ҶТ пешбинӣкардааст, ки барои татбиқи индексатсияи суд ҳангоми таъйин кардани алимент маблаги онро метавонадбо пули устувор ба андозаи муайяниҳадди ақалли музди меҳнат муқаррарнамояд ва мутобиқи қонунгузорииҷорӣ ҳадди ақалли музди меҳнат азҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад.
Мутобиқи талаботи модцаи 35 Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии
Тоҷикистон музди кор дар тамомисоҳаҳои хоҷагидорӣ новобаста азшакли моликият аз ҳадци ақалли музди меҳнат набояд кам бошад. Ҳангоми индексатсияи маблаги устувориалимент шакли моликият ба инобатгирифта намешавад, чунки он нисбати ҳам соҳаи давлатӣ ва ҳам соҳаҳои ғайридавлатӣ татбиқ мегардад. 
Бо мақсади он ки индексатсияи алимент амалӣ гардад, маблағи устувори алимент дар маблағи мушаххаси сомонӣ муайян шуда, он мутаносибан ба андозаи ҳадци ақали музди меҳнат муқаррар мегардад.
## Нигаред низ
* Алимент
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Раиси ҷамоат

**Раиси ҷамоат** —  сарвари мақомоти худидораи шаҳрак ва деҳа мебошад, ки ӯро ҷамоат бо пешниҳоди Раиси шаҳр, раисиноҳияи дахлдор ба муҳлати 5 сол интихоб менамояд. 

* Раиси ҷамоат ҷамоатро дар мавридҳои зарурӣ, вале соле на кам аз ду бор даъват мекунад; 
* ба кори Раёсати ҷамоат роҳбарӣ мекунад; ба маҷлисҳои ҷамоат  раисӣ мекунад;  
* иҷрои қарорҳо ва фаъолияти кории ҷамоатро ба роҳ мемонад; барои иҷрои қонунҳои ҷумҳурӣ ва дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқии дахлдор кор мебарад;  
* захираҳои молиявиро ихтиёрдорӣ мекунад; 
* шартномаҳои шаҳрвандӣ мебандад; 
* ба ҳуҷҷату санадҳои бонкӣ, молиявӣ, ҳуқуқӣ имзо мегузорад; 
* манфиати шаҳрвандонро ҳимоя менамояд; 
* иштироки шаҳрвандонро дар  ободонӣ  ва  хуррамгардонии қаламрав ташкил намуда, ба беҳбудии хидматрасонии савдо ва коммуналию маишии аҳолӣ мусоидат менамояд, назорати ҷамъиятиро ба кори онҳо  ба  роҳ мемонад;  
* ба ташкили назорати вазъи санитарии маҳалҳо, манбаъҳои обрасонӣ, манзилу мактабҳо ва муассисаҳои дигар мусондат мекунад; 
* барои кори алоқа, телефонгузаронӣ,  радиогузаронӣ ва ҳифзи иншооту дастгоҳҳои онҳо ёрӣ мерасонад; 
* корҳои ободонӣ ва беҳдошти қабристонҳо ва дигар объектҳои ҳифзшавандаро ташкил менамояд; 
* кори пардохти андозҳоро ба буҷаи маҳал ташкил менамояд ва дигар ваколатҳоеро, ки аз Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мақомоти худидораи шаҳрак ва деҳа» ва аз дигар санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ бармеоянд, амалӣ менамояд.

Раиси ҷамоат дар доираи салоҳияти худ қарор қабул мекунад.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Ҳокимияти маҳаллӣ
Гурӯҳ:Худидоракунӣ
Имтиёзи тарифӣ

**Имтиёзи тарифӣ** — дар асоси шартҳои дутарафа ё яктарафа нисбати моли аз сарҳади гумрукии ҶТ интиқолшаванда додани нмтиёз дар шакли озод кардан аз пардохти боҷу хироҷ, баргардонидани боҷу хироҷи қаблан пардохтшуда, кам кардани мизони боҷу хироҷ, муқаррар намудани квотаҳои тарифй барои воридот (содирот)-и мол ифода мегардад.

## Нигаред низ
* Имтиёз

## Эзоҳ
 

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Имтиёзҳо дар ҳуқуқи меҳнатӣ

**Имтиёзҳо дар ҳуқуқи меҳнатӣ** — барои гурӯҳҳои алоҳидаи кормандон вобаста ба синну сол, вазъи саломатӣ, шароити меҳнат ва хусусияти вазифаи меҳнатӣ, имтиёзҳо пешбинӣ шудааст. Ба ин категория кормандони ноболиғ, кормандоне, ки маъюб ҳастанд ё дар шароити зараровар меҳнат мекунанд, шомиланд. Чунин имтиёзҳоро моддаҳои 62,63,152,178 ва дигар модцаҳои Кодекси меҳнат пешбинӣ намудаанд.
## Нигаред низ
* ҳуқуқи меҳнатӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Имтиёзҳои андоз

**Имтиёзҳои андоз** — яъне номгӯи гурӯҳҳои андозсупорандагоне, ки қонунгузор оиҳоро аз пардохти андоз озод намудааст, ё қисми бо қонун муқарраркардаи объекти андозбандй, ки ҳангоми ҳисоб ва пардохти маблағи андоз хориҷ карда мешавад. Имтиёз аз рӯи андоз ба вазъи молияи давлатӣ алоқаманд буда, аз муқаррар кардани он давлат ба пайдоиш ва рушди соҳаҳои нави иқтисодиёти миллӣ таъсири ҳавасмандгардонии молиявиро ба амал меорад.
## Нигаред низ
* Имтиёзҳои консулӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Имтиёзҳои гумрукӣ

**Имтиёзҳои гумрукӣ** — муқаррароте мебошад, ки қонунгузории ҶТ дар соҳаи фаъолияти гумрукӣ нисбати шахсони муайян бартариро муқаррар намудааст, ки онҳо дар ҷараёни интиқоли мол ва воситаи нақлиёт аз
сарҳади гумрукии ҶТ аз супоридани пардохти гумрукӣ озод мебошанд.
## Нигаред низ
* Намудҳои имтиёзноки гумрукӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Гурӯҳ:Фаъолияти гумрукӣ
Алфред Нобел

**Алфред Бернҳард Нобел** (; 21 октябри 1833, Стокҳолм, Иттиҳоди байни Шветсия ва Норвегия — 10 декабри 1896, Сан-Ремо, Салтанати Италия) — кимиёдони шведӣ, муҳандис, ихтироъкори динамит.

## Зиндагинома
Алфред Нобел 21 октябри соли 1833 дар Стокҳолм дар оилаи Эммануила (Иммануэля) (1801—1872) ва Андриетта Нобел ба дунё омадааст. Ӯ сеюмин писар буд, ҳамагӣ дар оила ҳашт фарзанд буданд, вале ба ғайр аз Алфред, танҳо Роберт, Людвиг ва Эмил зинда монданд.

## Ихтироъот
Нобел дар тамоми умраш 355 ихтироъ кардааст

### Динамит
Нобел кашф намуд, ки нитроглитсерин дар таркиби модаҳои ғайрифаъол, монанди хоки диатомӣ (кизелгур) бехатар ва дар истифода осонтар аст, ва ӯ барои ин омехта соли 1867 таҳти унвони **динамит** патент гирифт.

## Эътироф
Доктори фахрии Донишгоҳи Уппсал (1893).

## Эзоҳ

## Пайвандҳо

Гурӯҳ:Ҷоизаи Нобел
Имтиёзҳои консулӣ

**Имтиёзҳои консулӣ** — афзалият ва масуниятҳои махсусе мебошанд, ки дар давлати мавқеъгирифта ба намояндагии консулӣ, шахсони мансабдор ва аъзои оилаи онҳо дар асоси меъёрҳои байналхалқӣ пешниҳод мешаванд. Инҳо уҳдадории дидани чораҳо оид ба ҳимоя аз таҳқир ва таҷовуз; ҳуқуқи истифода бурдани нишони давлатӣ, лавҳаи консулӣ ва рамз; ҳуқуқ ба воситаҳои алоқа, аз ҷумла, қосидон ва рамзҳо; ҳуқуқ ба вохӯриҳои фахрй; озод шудан аз тафтиш ва кофтуковҳои гумрукӣ ва ғ.
## Нигаред низ
* Имтиёз
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Имтиёз

**Имтиёз** — сабук гардонидани вазъи ҳолати зиндагии шахс, истисно кардан аз қоидаҳои умумй.
## Нигаред низ
* Имтиёзи тарифӣ
## Эзоҳ
   

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Муҳаммадҷон Рабиев

**Муҳаммадҷон Рабиев** (02.05.1913 – 19.05.1983) — ҳунарпеша, коргардон, дромнависи театр ва кино. Ходими хизматнишондодаи санъати Тоҷикистон (1964), узви Иттифоқи киноматаграфистони ИҶШС (1962).

## Зиндагинома
Соли 1931 курсҳои алоқачиёнро дар шаҳри (Самарқанд) хатм намуда, соли 1933 – дар рабфаки алоқаи шаҳри Тошканд таҳсилро ба итмом расонидааст. 
Ӯ солҳои 1936-1938 ба ҳайси ҳунарпеша, коргардон ва директори Театри мусиқӣ-драммавии Хоруғ кор кардааст. Солҳои 1938-1939 – инспектор оид ба репертуари Управленияи санъати  ШКХ Тоҷикистон (Душанбе) ва c. 1940-1941 – сардори шуъбаи Управленияи санъат, соли 1941 – муовини директори Театри опера ва балет буд. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватании с-ҳои 1941 ҳамчун аскари алоқачӣ хидмат кардааст. Баъд аз ҷанг сардори шуъбаи Управленияи санъат (1946-1947), директор  ва роҳбари бадеии Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1947-1949), директори Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ (1957-1960) фаъолият намудааст.

## Эҷодиёт
Муҳаммадҷон Рабиев ва Азиза Азимова муаллифони нахустин балети ба саҳна гузошташудаи тоҷик «Ду гул» (1940), аз рӯи асари оҳангсоз А. Ленский мебошанд. Аз рӯи либреттоҳои М. Рабиев балетҳои «Дилбар» (1954), «Қолини осмониранг» (1958) ба саҳна гузошта шудаанд. Ӯ инчунин муаллифи зиёда аз 20 пиесаҳои театрҳои драммавӣ ва дастаҳои ҳаваскори бадеӣ мебошад. Спектаклҳо аз рӯи пиесаҳои М.Рабиев дар саҳнаҳои театрҳои ҷумҳурӣ намоиш дода мешуданд.
Ҳамкории эҷодиаш бо синамои миллӣ аз соли 1961 сар шудааст.

## Филмшиносӣ
Ҳаммуалифи сенарияҳои кинофилмҳои: «Зумрад» (1961), «Ошиқ аст – ошиқ нест» (1964), «Дар ағба типарронӣ манъ аст» (1983).

## Ҷоизаҳо
Бо ордени «Нишони Фахрӣ» (1957), медалҳои «Барои меҳнати шоён» (1941), «Барои Ғалаба бар зидди Олмон» (1945), «20 - солагии Ғалаба бар Олмон» (1966) мукофотонида шудааст.

## Эзоҳ

Гурӯҳ:Коргардонҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон
Гурӯҳ:Филмноманависони киностудияи “Тоҷикфилм”‎
Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон
Расонидан бе ситонидани пардохт

**Расонидан бе ситонидани пардохт** -  аз  рӯйи  қоидаҳои  ИНКОТЕРМС шартҳое мебошад, ки мувофиқи он фурӯшанда бояд молро то ҷойи кишвари воридотии дар шартномаи харидуфурӯш пешбинигардида расонад. Фурӯшанда тамоми хароҷот ва таваккалеро, ки бо расонидани мол алоқаманд мебошанд, ба уҳда мегирад, ғайр аз боҷ, андозҳо ва дигар хароҷоти муқарраршуда, ки ҳангоми воридот супорида мешаванд, ҳамчунин хароҷот ва таваккалҳое, ки ба  расмияти  (барасмиятдарории) гумрукӣ марбут мебошанд. Харидор дар навбати худ ҳама гуна хароҷоти иловагӣ ва таваккалеро, ки вобаста ба бемаврид «тоза кардани» молҳо барои воридот ба вуҷуд меоянд, пардохти маблағҳо менамояд.
## Нигаред низ
Пардохт
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Расонидан ба киштӣ

**Расонидан ба киштӣ** (ДЕС) - аз рӯйи қоидаҳои ИНКОТЕРМС шарте мебошад, ки мувофиқи он фурӯшанда уҳдадор аст, ки молро ба бандари таъйинотӣ дар  шартномаи харидуфурӯш расонад ва онро ба харидор аз болои киштӣ барои воридот пешниҳод намояд, тамоми хароҷот ва таваккали вобаста ба  расонидани молро ба уҳда гирад. Харидор молро дар бандари таъйиншуда қабул мекунад, воридоти молро анҷом медиҳад, тамоми хароҷот ва таваккалро аз лаҳзаи қабули мол аз фурӯшанда 
ба зимма мегирад, ба фурӯшанда хароҷоти онро вобаста ба расмиятдарории ҳуҷҷатҳо дар бораи пайдоиши 
(тавлиди) мол ва фактураҳои консулӣ пардохт менамояд.  Чунин шартҳо танҳо ҳангоми ҳамлу нақли баҳрӣ ва дарёӣ истифода мешаванд.
## Эзоҳ

Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ